You are on page 1of 17

Διαφάνεια

1

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΔΡΑΜΑ
Ηζωή με τηνΑντιγόνη

Διαφάνεια
2

Διαφάνεια
3

ΤΟ ΔΡΑΜΑ
• Σύνθετηποιητικήλειτουργία
• Περιέχει
– Επικά στοιχεία
– Λυρικά στοιχεία

• Συνοδεύεται
– Μουσική
– όρχηση

φλοιούς δένδρων. στεφάνια κισσού. κατακάθι κρασιού. της βλάστησης και τωνπαραγωγικών δυνάμεων συνοδεύεται από τραγόποδες ακόλουθους (Σάτυρους) & παρακινείσε γλέντι & χαρά τονλατρεύουνσε κατάσταση έκστασης (=συναισθηματική μέθη πουτους ταυτίζει με Σατύρους) μεταμφιεσμένοι (με δέρματα ζώων.Α.Χ.Διαφάνεια 4 Προέλευση • • • • • Διαφάνεια 5 Διαφάνεια 6 Από θρησκευτικά δρώμενα (συνδέεται με "Μεγάλα Διονύσια" προτιμήν Διονύσου) Διόνυσος θεός του αμπελιού και κρασιού. φύλλα. γένια ή κέρατα όπως οι ακόλουθοι του θεού) • Αφετηρία του δράματος είναι οι μεταμφιέσεις των εορταστώντου Διονύσου • Οι πρωτοτραγουδιστές τωνχορικώνασμάτωντου Διονύσου έδιναναφορμέςγια δραματικές παραστάσεις • Ο Πεισίστρατος ιδρύει ιερό Διονύσου (Ν. διδάσκει Δράμα για πρώτη φορά ΧΡΟΝΟΣΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ . ουρές. Ακρόπολης) & οργανώνει εορτές. μετέφερε από τη Βοιωτία το ξύλινο άγαλμα του Διονύσου και οργάνωσε λαμπρές γιορτές • Ο Θέσπηςστα 534 π.

ώστε να τελειώνουνοι παραστάσεις εύθυμα) • • • • Διαφάνεια 9 Κωμωδία • προήλθεαπό Διονυσιακές εορτές • γελοιοποιεί πρόσωπα και καταστάσεις • προσφέρειμέσα από τη φάρσα το γέλιο και την ευθυμία κριτική • θέματα . • ντύνει τα θέματα με μύθους ή πλαστέςεικόνες. που με το υπερβολικό και το γελοίο τέρπουνκαι διορθώνουντα «κακώς κείμενα» . αντιπροσωπεύουν καταστάσεις επικίνδυνες για τηνπόλη.πρόσωα: π σύγχρονα. ευχάριστο λαϊκό θέαμα διατηρεί τα εξωτερικά γνωρίσματα τραγωδίας σκοπός το γέλιο και όχι να διδάξει ονομασία του οφείλεται στο χορό του (Σάτυροι) + Σειληνός (δείχνουνευλάβεια στις θρησκευτικές παραδόσεις ) • οι ποιητέςτωντραγωδιώνπαρουσίαζαν 3 τραγωδίες και 1 σατυρικό δράμα.Διαφάνεια 7 ΕΙΔΗΔΡΑΜΑΤΟΣ Διαφάνεια 8 Σατυρικό δράμα "παίζουσατραγωδία".

Χ. • προήλθεαπό τους πρωτοτραγουδιστές των διθυραμβικώνχορών • ■=>αυθαίρετες εκδοχές ονόματος: ωδή τράγωνή βραβείο τράγου για διαγωνισμό χορικού άσματος Διαφάνεια 11 Αρίων(Διθύραμβος) • εγκαθίσταται από τη Λέσβο στηνΚόρινθο (τύραννος Περίανδρος). 6ος αι.Διαφάνεια 10 Ητραγωδία (Γέννηση) • συνδέεται με to διθύραμβο (χορικό άσμα προ τιμήνΔιονύσου). διαμορφώνοντάςτον καλλιτεχνικά • θέτει μυθικά πρόσωπα και ήρωες εκτός Διονύσου • ασκεί χορό 50 ανδρώνάδει και ορχείται (χορευτικές κινήσεις) με συνοδεία κιθάρας • είναι ευρετής τραγικού τρόπου (είδος μουσικής μεταμφιεσμένων σατύρων) • παρουσιάζειτονεξάρχοντα του χορού δίχως ανεξάρτητο ρόλο Διαφάνεια 12 Θέσπης • παρουσιάζειμε ανεξάρτητο ρόλο τονεξάρχοντα (πρωτοτραγουδιστή . π. • συνθέτει στίχους και μουσική διθυράμβου.υποκριτή) ο οποίος υποδύεται • απαγγέλλει στίχους διαφορετικούς της μελωδίας του χορού προκαλείμε αυτούς τους στίχους τα πρώτα θεατρικά στοιχεία (μέσα από διάλογο και αφήγηση παρουσιάζεται ο μύθος) • δημιουργεί περιοδεύοντα θίασο (Άρμα Θέσπιδος) .

Διαφάνεια 13 οριστικήμορφή • τα διαλογικά μέρη εκτείνονται • ο ρόλος του χορού περιορίζεταιτα άσματα του χορού γίνονται άσχετα με το Διόνυσο οι υποθέσεις απροσδιόνυσες • ο Χορός πλέονδενμεταμφιέζεται σε σατύρους Διαφάνεια 14 Ορισμός Τραγωδίας Ἐ στἘ ν οἘ ν τραγωδία μίμησις πράξεως σπουδαίας καὶ τελείας. όπως ταιριάζει στο καθένα με δραματική ενέργεια και όχι με απαγγελία που με την πρόκληση φόβου και συμπάθειας (προς τους ήρωες) οδηγεί (το θεατή)στην κάθαρση Κατά ποσόνμέρητηςΤραγωδίας επικό στοιχείο λυρικό στοιχείο Πρόλογος Επεισόδια Έξοδος Πάροδος Στάσιμα . Ἐ δυσμένἘ λόγὶ. μέγεθος Ἐ χούσης. δι’ ὶ λέουκαὶφόβου περαίνουσα τἘ ν τὶ ντοιούτων παθημάτων κάθαρσιν Διαφάνεια 15 Είναι λοιπόν η τραγωδία απομίμηση σοβαρής πράξης με αρχή. μέση και τέλος με πλήρη έκταση με ρυθμό. δρώντων καὶοἘ δι’ Ἐ παγγελίας . αρμονία και μελωδία. χωρἘ ςἘ κάστὶτἘ ν εἘ δἘ ν ὶ ντοἘ ςμορίοις.

που προωθούν δράση χορικά άσματα.Διαφάνεια 16 Ανάλυση Τα κατά ποσόν μέρη της Τραγωδίας Πρόλογος ανύπαρκτος αρχικά. η ενδυματολογία. σκέψεις. που παρεμβάλλονται στα διαλογικά μέρη Έξοδος το τελευταίο μέρος τραγωδίας Διαφάνεια 17 ΟΔιάλογοςτων ηθοποιών γίνεται με • συνεχή λόγο • στιχομυθία (ζωηρός διάλογος με σύντομες φράσεις) • αντιλαβές (στιχομυθίες. το 'σενάριο'(από τη μυθολογία ή την ιστορία) ο χαρακτήρας ηρώων. συναισθήματα κ. εισαγωγή σε υπόθεση με μονόλογο ή διάλογο άδεται από το χορό κατά την είσοδό του με ρυθμικό βήμα στον τόπο των παραστάσεων (ορχήστρα) Πάροδος Επεισόδια Στάσιμα πράξεις μεταξύ χορικών. τα εκφραστικά μέσα οι ιδέες & τα επιχειρήματα των ηρώων η μουσική που συνόδευε το έργο η σκηνογραφία.λπ. το ύφος. αλλά με ημιστίχια και δηλώνουνένταση) Διαφάνεια 18 Τα κατά ποιόνμέρη της Τραγωδίας (εσωτερικά-ουσιαστικά στοιχεία πουπροκύπτουν από τηνανάλυση του έργου) μύθος ήθος λέξη διάνοια μέλος όψη η υπόθεση του έργου. σκηνικά και τα κοστούμια . επωδούς Κομμοί. πουγίνονται όχι με ακέραιους στίχους. μονωδίες. διωδίες σύντομα άσματα. αντιστροφές. όταν έχει λάβει τη θέση του στην Ορχήστρα ο Χορός είναι εμπνευσμένα από το προηγούμενο επεισόδιο χωρίζονται σε στροφές. ψυχικός κόσμος.

τονίδιο τονεαυτό) — σ' αυτή τη σύγκρουση εκδηλώνεται όλο το ηθικό μεγαλείο του ήρωα γιατί δεναγωνίζεται για το υλικό συμφέροναλλά για ηθικές αξίες • σημαίνει μετάβαση από τηνάγνοια στη γνώση. μέσα από αντιφάσεις. τη θεία δίκη. ισχυρούς ανθρώπους.Διαφάνεια 19 Ητραγικότητα στηνΤραγωδία • χαρακτηρίζει τους ήρωες τωντραγωδιών • Είναι κατάστασηπου υποδηλώνει σύγκρουση με υπέρτερες δυνάμεις (τη Μοίρα. αδιέξοδα • Έχει ως αποτέλεσμα τηνηθική ελευθερία Διαφάνεια 20 Το αρχαίο θέατρο Διαφάνεια 21 Μηχανήματα θεάτρου • • • • • • περίακτοι εκκύκλημα θεολογείο μηχανή ή αιώρημα χαρώνειες κλίμακες βροντείο . διλήμματα.

Διαφάνεια 22 ΔΡΑΜΑΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ • Συνδέονται με το θέατρο του ΔΙΟΝΥΣΟΥ • Χρόνος Διεξαγωγής: Άνοιξη – Γιατί – – Διαφάνεια 23 συνδέεται με τη λατρεία του Διονύσο Οι γεωργοί δενείχανασχολίες Έρχοντα ξένοι για δουλειές Οργάνωση αγώνων • ΛΗΝΑΙΑ: ο άρχωνβασιλεύς • ΜΕΓΑΛΑΔΙΟΝΥΣΙΑ: Ο Επώνυμος Άρχων (διαλέγει έργα. ψηφίζουν σε κάλπη και επιλέγονται 5 ψήφοι που βγάζουντο νικητή • Ονικητής-ποιητής στεφανώνεται με κισσό • Τοόνομά τουχαράσσεται σεπλάκες (ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ) • Οχορηγός-νικητήςοικοδομεί χορηγικό μνημείο στηνοδό Τριπόδων . ηθοποιούς. χρηματοδότες προετοιμασίας του Χορού) Διαφάνεια 24 • Κριτέςορίζονται 10 Αθηναίοι. χορηγούς. δηλ.

των χορευτώνκαι τωνβωβώνπροσώπων Διαφάνεια 27 Υποκριτές (ηθοποιοί) • αναζητούνται από το κράτος • αρχικά ο ποιητήςείναι και ηθοποιός • όταναυξήθηκε η ανάγκη (και ο αριθμός των ηθοποιών) δημιουργήθηκε συντεχνία (σωματείο) ηθοποιών.Διαφάνεια 25 Χορός • Ερασιτέχνες • Λαμβάνουντροφή και στέγη • Και μια μικρή αποζημίωση Διαφάνεια 26 Χορηγός • χρηματοδοτεί το Χορό. τοναυλητή • μεριμνά για τη σκευή των υποκριτών. τονχοροδιδάσκαλο. οι περίτονΔιόνυσον τεχνίται .

Διαφάνεια 28 Συντελεστές Παράστασης • ΟΠοιητής – συγγραφέας – σκηνοθέτης – μουσικοσυνθέτης – χορογράφος – σκηνογράφος – ερμηνευτής Διαφάνεια 29 Υποκριτές • Αρχικά είναι επαγγελματίες (οι περίτονΔιόνυσον τεχνίται) • φορούνκοθόρνους (ειδικά υποδήματα για να φαίνονται ψηλότεροι) και παραγεμίσματα • καλύπτουντο πρόσωπο με προσωπίδα (απομακρύνει από πραγματικότητα ) • χρησιμοποιούν μεγαλόπρεπεις χειρονομίες και στάση • η υποκριτική τους στηρίζεται σε κινησιακά και φωνητικά μέσα • είναι όλοι άνδρες Διαφάνεια 30 Οχορός • τραγουδά και ορχείται εκφράζοντας τα συναισθήματα του • αντιπροσωπεύει (συνήθως) τηνκοινή γνώμη • μπαίνει από τη δεξιά πάροδο. κατά ζυγά ή κατά στίχους με επικεφαλής τονκορυφαίο • τραγουδά ακίνητος τις επωδούς • κατά τη διδασκαλία έχει στραμμένα τα νώτα στους θεατές • ο κορυφαίος διαλέγεται με τους ηθοποιούς • ντύνεται απλούστερα από τους υποκριτές .

τάξης. στρώματος.Διαφάνεια 31 Διαφάνεια 32 Το κοινό • κάθε φύλου. ηλικίας • οι άποροι παίρνουναπό το κράτος το αντίτιμο του εισιτηρίου (θεωρικά) • μένει στο θέατρο όλη τηνημέρα • ενημερώνεται για περιεχόμενο -συντελεστές έργων από τον προάγωνα • Το αθηναϊκό είναι ενημερωμένο (άλλωστε οι μύθοι ήταν γνωστοί) • χειροκροτεί αλλά και αποδοκιμάζει • φροντίζουντην τακτοποίηση και τηντάξη του οι ραβδούχοι • οι άρχοντες καταλαμβάνουν τις προεδρείες(τις πρώτες θέσεις) • ο ιερέας καταλαμβάνει τηνκεντρική και πιο επίσημη έδρα Οι πρόδρομοι τωνμεγάλων τραγικών Διαφάνεια 33 Θέσπης • εισάγει τονπρώτουποκριτή • χρησιμοποιεί ως μέσα αμφίεσης ηθοποιών— τρυγία— ψυμίθιο • αντικαθιστά τα προσωπεία φύλλωνή φλοιού με λινού υφάσματος επιχρισμένου με γύψο • αντικαθιστά το τροχαϊκό τετράμετρο διαλόγωνμε το ιαμβικό τρίμετρο .

Διαφάνεια 34 Χοιρίλος • μαθητής του Θέσπη • λαμπρή αμφίεση υποκριτών • τελειοποιεί προσωπεία Διαφάνεια 35 Πρατίνας • ευρετής σατυρικού δράματος Διαφάνεια 36 Φρύνιχος • μαθητής Θέσπη • εισάγει γυναικεία πρόσωπα • τραγωδίεςμε υποθέσεις εμπνευσμένες από σύγχρονα ιστορικά γεγονότα • «Μιλήτου άλωσις» θυμίζει οικεία κακά => πρόστιμο& απαγόρευσηέργου • Φοίνισσες(αντίκτυπος στηνΠερσία της νίκης σε Σαλαμίνα)=>πρώτοβραβείο .

Διαφάνεια 37 Οι τρειςμεγάλοι τραγικοί Διαφάνεια 38 ΑΙΣΧΥΛΟΣ(525-446) • • • • πολέμησεστο Μαραθώνα και στη Σαλαμίνα έγραψε 90 τραγωδίες κέρδισε 13 νίκες Σώζονται 7 τραγωδίες – Πέρσαι – Ικέτιδες – Επτά επί Θήβας – Προμηθεύς Δεσμώτης – Αγαμέμνων – Χοηφόροι – Ευμενίδες Διαφάνεια 39 ΟΡΕΣΤΕΙΑ Χαρακτηριστικά της ποίησήςτου Ι βαθιά θρησκευτικότητα φιλοσοφική σκέψη φιλοπατρία το τραγικό εκπορεύεται από τη Μοίρα ή το θεό και τηνπάλητου ανθρώπου μ' αυτές τις δυνάμεις • οι άνθρωποι έχουνευθύνη τωνπράξεώντους • το πάθοςοδηγεί στη σωφροσύνη • • • • .

Διαφάνεια 40 Χαρακτηριστικά της ποίησήςτου ΙΙ • οι θεοί τιμωρούντηνύβρινκαι προστατεύουν όσους εκτελούντο καθήκοντους • η Ανάγκη και η Μοίρα είναι δυνάμεις ανώτερες ακόμη και από τους θεούς • μεγαλοπρέπεια περιεχομένου και λόγου • ευρύτητα εκφραστικώνμέσων • τολμηρές εικόνες • λυρικός τόνος Διαφάνεια 41 Καινοτομίες Αισχύλου • • • • • Διαφάνεια 42 Εισαγωγή 2ου υποκριτή Ελάττωση έκτασης χορικών Μείωσε τους χορευτές από 50 σε 12 Ενιαία υπόθεση τριλογιών Βελτίωση χορογραφίαςκαι σκευής Ευριπίδης (485-406) • • • • Έγραψε 92 δράματα Σώζονται 18 Τραγωδίες Και 1 Σατυρικό Δράμα (Κύκλωψ) Κέρδισε 4 νίκες .

οικονομικά και θρησκευτικά καθήκοντα Διαφάνεια 45 • το 441 διδάσκει τηνΑντιγόνη . κοινωνικός. καθώς τα έκανε όλα δύσκολα) • Περιορίζει περισσότερο τα χορικά • Χαλαρώνει τη σύνδεση χωρικώνκαι επεισοδίων • Αυξάνει τις μονωδίες • Φέρνει ανατολικό «χρώμα» στις τραγωδίες Διαφάνεια 44 Σοφοκλής(496-406) • διδάχτηκε μουσική (Λάμπρος) • λόγω σωματικού κάλλους. • γίνεται βαρύθυμος προςτο τέλος της ζωής του (ο γιος του κινεί εναντίοντου δίκη) • έλαβε μέρος σε 30 δραματικούς αγώνες • πήρε20 πρώταβραβεία και τα υπόλοιπα δεύτερα . αγαπά πολύτηνΑθήνα.εκλέγεται συστράτηγοςτου Περικλή στο Σαμιακό πόλεμο • χαρακτήρας: πρόσχαρος . μουσικώνικανοτήτωνεκτιμάται και εκλέγεται ως επικεφαλής χορού εορτής επινικίωντης Σαλαμίνος • ανέλαβε στρατιωτικά. φιλόθρησκος.Διαφάνεια 43 Καινοτομίες Ευριπίδη • Μεγάλοι πρόλογοι(όλη η προϊστορία ) • Εμφάνιση του από μηχανής θεού (για να δώσει λύση. ψυχικήςευγένειας.

Διαφάνεια 46 ΕΡΓΟ • Έγραψε 123 δράματα • Σώζονται 7 – Οιδίπους Τύραννος – Οιδίπους Επί Κολωνώ – Αντιγόνη – Αίας – Φιλοκτήτης και μέρη από το σατυρικό δράμα – Τραχίνιαι Ιχνευταί – Ηλέκτρα Διαφάνεια 47 Διαφορές με Αισχύλο και Ευριπίδη • Παρουσιάζει τα πράγματαόπως πρέπει να είναι • Αισχύλος: υπερφυσικά • Ευριπίδης: πολύρεαλιστικά Διαφάνεια 48 Στο έργο του… • κυριαρχεί το πρόβληματης ηθικής τάξης • αναζητά τα βαθύτερα κίνητρα τωνπροσώπων για τις πράξειςτους σέβεται τις μυθικές και θρησκευτικές παραδόσεις • δεντονπροβληματίζουν οι αντιφάσεις μεταξύ μυθικής παράδοσηςκαι ηθικώναντιλήψεων της εποχής του • οι θεοί. πουείναι παρόντεςστα έργα του. αντιπροσωπεύουντηνηρεμία και τη δύναμη • ο άνθρωπος είναι ασταθής και εφήμερος • οι θεϊκοί νόμοι υπερισχύουν .

Αισχύλος) δενείναι καθημερινοί (βλ. εξιδανικευμένοι • • • • • Διαφάνεια 50 Καινοτομίες • διδάσκει 3 τραγωδίες με διαφορετική υπόθεση • αυξάνει σε 3 τους υποκριτές • μειώνει σε 15 τοναριθμό τωνχορευτών • περιορίζειτηνέκταση τωνχορικών • αυξάνει τα διαλογικά μέρη • εισάγει τη σκηνογραφία .Διαφάνεια 49 Οι ήρωες του… δενέχουντιτανικέςδιαστάσεις (βλ. Ευριπίδης) είναι γενναιότεροι από το μέσο άνθρωπο παλεύουνμόνοι έχουνσυναίσθηση ότι εκτελούντο καθήκοντους είναι υπεύθυνοι είναι εσωτερικά ελεύθεροι • δενείναι κύριοι της τύχης τους κι ότανσφάλουν διαθέτουνυψηλοφροσύνη δενέχουν ταπεινά συναισθήματα • Κατά τονΑριστοτέλη παρουσιάζονται όπως πρέπει να είναι.