You are on page 1of 12

Thu vien Hoc Lieu Mo Viet Nam module: m12495

Xy d ng k ch b n s c trong s d ng LPG Vi t Nam


TS. L Ng c Minh
This work is produced by Thu vien Hoc Lieu Mo Viet Nam and licensed under the Creative Commons Attribution License

Tm t t n i dung Nghin c u v phng php nh gi s c mi tr ng trong s d ng kh ha l ng (LPG) Nam - K t qu v th o lu n - Xy d ng k ch b n s c trong s dung LPG Vi t Nam Vi t

1 xu t tiu ch xy d ng k ch b n s c trong s d ng LPG


Nguy c x y ra SCMT nghim tr ng trong s d ng LPG l i u c th x y ra n u chng ta khng c bi n php phng ng a h u hi u. Mu n v y, c n ph i xy d ng cc k ch b n s c c th d bo nguy c v tc ng, ra bi n php phng ng a thch h p. K ch b n s c trong s d ng LPG ph thu c vo cc y u t : lo i LPG v thng s lm vi c c a LPG trong thi t b (p su t, nhi t ), lo i v th tch thi t b ch a LPG, ngu n gy s c , i u ki n kh h u, a hnh, mi tr ng ni x y ra s c , nguy c s c v h u qu s c nh trnh by trong hnh 1
Version

1.7: Jan 9, 2012 9:14 pm GMT+7

http://creativecommons.org/licenses/by/3.0/

http://voer.edu.vn/content/m12495/1.7/

Thu vien Hoc Lieu Mo Viet Nam module: m12495

Hnh 1: Cc tiu ch xy d ng k ch b n s c trong s d ng LPG

Cc tiu ch xy d ng k ch b n s c c xu t trny s c phn tch chi ti t trong ph n ti p theo c a lu n n. 1.1 Lo i LPG Ty yu c u s d ng, LPG c cc lo i v i t l thnh ph n Butane: Propane nh trnh by trong hnh 4.2:

Hnh 2: Phn lo i LPG theo thnh ph n cc c u t

ng v i m i lo i LPG, thng s lm vi c c a mi ch t trong thi t b s khc nhau nh c trnh by trn th hnh 1.6 chng I c a lu n n. LPG cng c nhi u propane cng c p su t lm vi c cao v ng c l i. ng v i m t lo i LPG c thnh ph n c u t propane v butane khc nhau v tu thu c vo nhi t bo ho c a n, LPG trong thi t b s c p su t bo ha khc nhau. T l Propane cng cao th p su t bo ha c a LPG cng cao. Mu n h n ch SCMT x y ra ho c gi m thi u thi t h i n u x y ra SCMT khi s

http://voer.edu.vn/content/m12495/1.7/

Thu vien Hoc Lieu Mo Viet Nam module: m12495

d ng thi t b ch a LPG th c n gi thi t b . Do c t n tr trong thi t b thot ra ngoi mi tr ng mnh li kh kh th p, nn n u LPG b r r 1.2 Lo i thi t b ch a LPG

m thnh ph n Propane ho c/v gi m nhi t lm vi c c a LPG trong p su t kh cao nn kh nng chy, n d x y ra, khi b r r , LPG s t, t o h n h p chy, n v i khng kh. Gi i h n chy d i trong khng ra mi tr ng khng kh s r t d x y ra s c chy.

Vi t Nam, thi t b ch a LPG r t a d ng v ch ng lo i nh hnh 4.3. Hnh dng, kch th c thi t b ch a LPG nh h ng r t l n n k ch b n s c . Trong s d ng LPG c cc lo i thi t b v i c i m c u t o v thng s lm vi c nh sau:

Hnh 3: Phn lo i thi t b ch a LPG theo cng d ng

C u t o v thng s thi t b c trnh by chi ti t trong ph n ti p theo. a. B n t n tr v phn ph i LPG B n LPG c d ng hnh c u (hnh 4.4) ho c hnh tr n m ngang. B n ch a LPG c a Petrolimex c thi t k v ch t o theo tiu chu n Hoa K (ASME Code, Section VIII), v t li u ch t o l thp JIS 3115, SPV 490 ho c tng ng [89]. B n ch a LPG trn xe b n chuyn dng cung c p LPG cho tuy n sau v khch hng.

Hnh 4: Hnh nh b n LPG hnh c u

Thng s k thu t c a b n LPG c a Petrolimex c gi i thi u trong b ng 4.1


http://voer.edu.vn/content/m12495/1.7/

Thu vien Hoc Lieu Mo Viet Nam module: m12495

p su t thi t k 17,5 kG/cm


2

Nhi t thi t k Max +50 C


0

p su t th 27 kG/cm2

B ng 1: Thng s k thu t c a b n ch a LPG kho t n tr v phn ph i [89]

LPG c t n tr b ng b n c dung tch l n (t 100 n 500 m3 ). T , LPG c n p vo bnh ch a ho c xe b n cung c p cho kho tuy n sau ho c khch hng cng nghi p. M i kho c m t s b ch a c dung tch ph h p. b. B n LPG cng nghi p Ty yu c u s d ng, b n ch a LPG cng nghi p c s c ch a: 1,25 t n; 1,5 t n; 2,5 t n; 10 t n; 20 t n; 50 t n; 100 t n . . . B n ch a LPG cng nghi p hnh tr n m ngang (hnh 4.5) c s d ng r ng ri. LPG t n ch a trong thi t b d ng l ng, c p su t ph thu c thnh ph n v nhi t bn ngoi. B n ch t o n c ngoi theo tiu chu n Hoa K (ASME Code), ch t o trong n c theo tiu chu n Vi t Nam (TCVN 6153 [U+F0B8] 6156). V t li u l thp JIS SPV 335. . .Thng s c a b n LPG cng nghi p nh b ng 4.2.

Hnh 5: Hnh nh b n LPG cng nghi p

p su t lm vi c t i a Pmax = 12 kG/cm
2

p su t thi t k PTK = 18 kG/cm


2

p su t th PT = 27 kG/cm
2

Nhi t thi t k -30 [U+F0B8] 500 C

B ng 2: Thng s k thu t c a b n ch a LPG cng nghi p [89]

c. Bnh LPG thng m i v dn d ng LPG dn d ng v thng m i c ch a trong bnh nh , (hnh 4.6) theo tiu chu n. V d : bnh gas Petrolimex c kh i l ng LPG l 9 kg, 12 kg, 13 kg v 48 kg. Bnh gas dn d ng v thng m i c ch t o b ng thp ch u p l c c cc thng s k thu t nu b ng 4.3

http://voer.edu.vn/content/m12495/1.7/

Thu vien Hoc Lieu Mo Viet Nam module: m12495

Hnh 6: Hnh nh chai LPG dn d ng

p su t lm vi c 6 kG/cm
2

p su t thi t k 17 kG/cm
2

p su t th 34 kG/cm2

B ng 3: Thng s k thu t c a bnh ch a LPG dn d ng [89]

d. Bnh LPG trong GTVT: Hi n nay, phng ti n GTVT ch y b ng LPG ang c pht tri n n c ta (hnh 4.7). Do v y, s l ng bnh LPG trong GTVT ngy cng c s d ng nhi u. Hnh 4.6 gi i thi u bnh ch a LPG t trong xe taxi. LPG c ch a trong bnh LPG dng cho phng ti n GTVT p su t cao hn trong cng nghi p, do v y m c nguy hi m cng cao hn.

http://voer.edu.vn/content/m12495/1.7/

Thu vien Hoc Lieu Mo Viet Nam module: m12495

Hnh 7: Hnh nh bnh ch a LPG trong taxi

e. ng ng d n LPG LPG c d n t phng ti n chuyn ch t i ni t n tr thng qua h th ng ng d n (hnh 4.8). i v i tr m c p gas trong cc ta nh, LPG c a t i h gia nh thng qua h th ng ng d n, r t ti n ch i v i cc h dn s ng trong cc khu chung c cao c p, nh khu th Trung Ho - Nhn Chnh (H N i). Ngoi ra, c ng ng d n LPG cho cc h tiu th LPG cng nghi p, nh l nung, l s y ...

http://voer.edu.vn/content/m12495/1.7/

Thu vien Hoc Lieu Mo Viet Nam module: m12495

Hnh 8: Hnh nh h th ng ng ng d n LPG

Do c nhi t t chy kh th p v c t n tr p su t kh cao nn kh nng LPG t chy trong thi t b kh l n n u b gia nhi t t bn ngoi. N u x y ra chy trong h th ng kn, h n h p kh dn n , p su t trong h th ng tng t ng t, d n n n gy nguy hi m n con ng i v mi tr ng. p su t ban u c a h n h p kh cng cao, nhi t t b c chy cng th p v kho ng chy, n cng r ng [94]. Do LPG c ch a ho c v n chuy n trong nh ng thi t b , ng ng c p su t cao nn d chy, n . Ty theo vi c t cc thi t b ny trn m t t hay chn ng m m k ch b n s c s khc nhau. Cc thi t b ch a trn m t t d x y ra s c BLEVE, cn cc thi t b ch a LPG chn ng m d i t do c cch ly v i cc ngu n c, nhi t nn t x y ra hin t ng BLEVE. Vi t Nam, thi t b ch a LPG ch y u c t n i, ngoi tr i, khng c thi t b che ch n h u hi u nn nguy c x y ra s c l r t cao v thi t h i s r t l n. K ch b n s c cn ph thu c vo thi t b ph (van an ton, h th ng c u h a . . .) l p t trn thi t b . Khi x y ra chy, nhi t LPG tng ln lm LPG l ng b c hi, tng p su t trong thi t b ch a LPG. N u van an ton m k p th i, hi LPG c x ra ngoi r t m nh lm s chy cng mnh li t v lan nhanh; n u van an ton khng m c th d n n n thi t b . M c s c cn ph thu c vo ng knh thot c a van an ton cng nh s chnh xc c a cc thi t b ph khc nh nhi t k , p k . . . 1.3 Ngu n gy s c

Cc ngu n gy s c trong s d ng LPG c th l: Ngu n nng (ngu n nhi t): b m t nng t ng ng, thi t b trao i nhi t. . ., ng n l a tr n (thi t b hn, b t l a, tn l a),; Ngu n l nh: Tc ng c h c: ma st (va ch m, v t ri, vng b n vo b n LPG. . .); ph n ng ho h c; ngu n i n (g m c tnh i n): tia l a i n, cng t c i n, ng c i n . . .

1.4 i u ki n th i ti t S c trong s d ng LPG c th x y ra trong i u ki n kh quy n n nh hay khng n nh, phn lo i theo Pasqill Gifford nh c trnh by trong chng III c a lu n n. Mi tr ng khng kh bn ngoi trong s d ng LPG Vi t Nam c nhi t v t c gi vo ma h kh cao l nh ng y u t lm gia tng tc ng c a s c t i con ng i v mi tr ng.

http://voer.edu.vn/content/m12495/1.7/

Thu vien Hoc Lieu Mo Viet Nam module: m12495

1.5 Mi tr ng ni x y ra s

S c trong s d ng LPG c th x y ra trong mi tr ng t, n c, khng kh. Do nh hn n c ( th l ng, t tr ng c a butane b ng 0,575 v c a propane b ng 0,51 nhi t 150 C v p su t 760 mmHg) nn n u r r ra mi tr ng n c, LPG s n i trn m t n c v bay hi r t nhanh v t o h n h p gas khng kh, n u g p ngu n gy chy s d n n s c chy, n v m chy LPG s lan r ng trn m t n c, nguy hi m cho tu, thuy n trn sng, bi n. Do n ng hn khng kh ( th hi, t tr ng c a butane b ng 2,01 v propane b ng 1,52 nhi t 150 C v p su t 760 mmHg) nn n u r r ra mi tr ng kh, hi LPG s tch t trong cc khu v c khng c thng thong, k t h p v i khng kh t l nh t nh t o thnh h n h p chy, n . M t l ng nh LPG cng s ha tr n v i khng kh t o thnh l ng l n h n h p chy (3,785 lt butane t o thnh 46 m3 h n h p chy v i khng kh gi i h n chy d i). Do hi LPG tch t ch th p, d ti p xc v i ngu n gy chy. Khi c gi, hi LPG s pht tn trong khng kh, ph m vi nh h ng cng l n n u x y ra chy, n . Khi chy, LPG t o ra cc ch t gy nhi m mi tr ng. N u chy trong i u ki n thi u oxy s t o ra oxt cacbon (CO) gy c cho sinh v t. i u ki n mi tr ng (p su t, nhi t . . .) ni x y ra s c cng nh h ng n k ch b n s c . Nhi t bo ho c a LPG ph thu c vo nhi t mi tr ng bn ngoi. N u nhi t mi tr ng cng cao, nhi t bo ho c a LPG cng l n. 1.6 i u ki n a hnh K ch b n s c c th x y ra trong i u ki n a hnh b ng ph ng (hnh 4.9) hay vng c a hnh nh p nh (hnh 4.10) nh khu th hay vng i ni.

Hnh 9: B n ch a LPG

a hnh b ng ph ng

http://voer.edu.vn/content/m12495/1.7/

Thu vien Hoc Lieu Mo Viet Nam module: m12495

Hnh 10: B n ch a LPG

a hnh nh p nh

1.7 H u qu c a s

Khi x y ra r r LPG, n u l r r nh v l ng kh thot ra ngoi t, qu trnh pht tn s lm gi m nhanh chng n ng c a m my kh xu ng d i gi i h n chy, tr c khi g p ngu n chy; ho c x y ra r r LPG nhng khng c tc nhn gy chy, n th s khng d n n s c chy n . Khi l ng kh r r ra ngoi s ch nh h ng t i mi tr ng v con ng i xung quanh. Cng v i s c r r LPG, chy l nguy c c th pht sinh do r r ho c n thi t b ch a LPG. H u qu tr c ti p c a s c chy, n l t o ra cc ch t nhi m khng kh nh NOX , CO, CO2 ; t o ra b c x nhi t qu gi i h n ch u ng c a sinh v t v mi tr ng; lm t n thng nghim tr ng ho c gy t vong cho ng i v sinh v t trong ph m vi qu ng l a. N u khng ki m sot k p th i, m chy c th s lan r ng. Chy c th d n n cc nh h ng th c p, nh trn ha ch t, nhin li u . . . lm cho m chy lan r ng. Nguy hi m hn, tc ng nhi t c a m chy c th lm tng nhi t c a LPG trong thi t b nn lm tng p su t c a LPG trong thi t b d n n n thi t b ch a LPG lm gia tng thi t h i v gy t n h i

http://voer.edu.vn/content/m12495/1.7/

Thu vien Hoc Lieu Mo Viet Nam module: m12495

10

cho mi tr ng. Ng c l i, n thi t b cng c th d n t i chy m my hi LPG hnh thnh sau v n .

2 T ng h p cc kh nng x y ra s c trong s d ng LPG


T ng h p cc kh nng x y ra s c trong s d ng LPG c nu b ng 4.4

Yu t nh h ng Thnh ph n Thi t b ch a

K ch b n s c

Butane 100% B n t n tr LPG

30%Butane70%Propane50%Butane50%Propane 70%Butane30%Propane B n LPG nghi p cng B n LPG trong GTVT B n LPG thng m i v dn d ng

Propane 100% ng ng d n LPG Ngu n i n (ngu n l nh)

Ngu n gy s c

Ngu n Tc ng c h c (ngu n l nh) nhi t(ngu n nng) Kh quy n n nh a hnh b ng ph ng t R r LPG t thi t b R r t l ng ph n R r t hi ph n N c

Ph n ng ho h c(ngu n l nh)

Th i ti t a hnh Mi tr ng Nguy c

Kh quy n trung tnh a hnh nh p nh Khng kh N thi t b ch a LPG N hon ton( t m i hn ngang) Tc ng c h c (m nh v vng b n) N l nh

Kh quy n khng n nh

N ng hn d c Hi u ng dy chuy n

H u qu

Pht tn m my hi gy nhi m

Chy m my hi (chy bng, chy tia, t o qu c u l a)

N m my hi t o sng xung kch

B ng 4: T ng h p cc kh nng x y ra s c trong s d ng LPG

Khi x y ra s c trong s d ng LPG th h u qu nhi u khi l s tch h p cc s c lin hon theo hi u ng domino. Sau y l m t s kh nng th ng g p gy SCMT trong s d ng LPG: Chy n Chy n R r LPG R r LPG N thi t b thi t b ch a thi t b ch a chy chy n ch a LPG LPG ; LPG r r LPG thi t b ch a LPG; thot LPG chy.

S c n thi t b ch a LPG cng c r t nhi u kh nng x y ra nh n ha h c, n v t l. N v t l l i c th l n th ng l nh v tr xung y u ho c b t n p y, m t bch . . .

http://voer.edu.vn/content/m12495/1.7/

Thu vien Hoc Lieu Mo Viet Nam module: m12495

11

3 L a ch n k ch b n s c i n hnh xy d ng phng php nh gi


T h p cc y u t t o thnh s c s c cc k ch b n s c khc nhau. Vi c phn tch v nh gi t t c cc k ch b n s c trn y l cng vi c r t ph c t p, c n nhi u th i gian, v i s tham gia c a cc chuyn gia trong r t nhi u lnh v c khc nhau. Trong ph m vi nghin c u c trnh by trong ph n m u, lu n n s xy d ng phng php nh gi cho k ch b n s c l: S c n hon ton b n ch a LPG cng nghi p t n i, ngoi tr i; Thnh ph n LPG: 50%Butane : 50%Propane S c x y ra do tc ng c h c (tr ng thi l nh); S c x y ra a hnh b ng ph ng; S c x y ra trong i u ki n kh quy n n nh. S c gy thi t h i v ng i, ti s n, mi tr ng do m nh v c a b n ch a LPG vng b n, hnh thnh qu c u l a . . .

Do tnh ph c t p c a cc s c c th x y ra trong s d ng LPG nn c th hon thnh cc k ch b n s c ny c n nhi u th i gian v i s tham gia c a cc chuyn gia trong cc lnh v c khc nhau nghin c u hon thi n. Do v y, lu n n, nh trnh by trong trong ph m vi nghin c u, t p trung gi i quy t bi ton n hon ton b n ch a LPG l tr ng h p nguy hi m nh t nh s hnh 4.11:

Hnh 11: K ch b n s c n hon ton thi t b ch a LPG

Ph n l ng LPG cn l i ti p t c bay hi, gy nhi m mi tr ng c cc nghin c u tr c y c p. Trong gi i h n c a ph m vi nghin c u, nh gi tc ng c h c do m nh v vng b n v tc ng do sng m v tc ng nhi t khi chy m my hi LPG hnh thnh sau s c n hon ton thi t b ch a LPG t i mi tr ng v con ng i l h ng nghin c u chnh c a lu n n. i v i hi u ng qu p su t c a sng m do n m my hi LPG t i v tr cch ni x y ra v n kho ng R (m) th ng s d ng phng php so snh v i l ng ch t n TNT tng ng [116] nh gi tc ng nh sau: B c 1: tnh l ng ch t n TNT tng ng: i v i Propane: kh i l ng ch t n TNT tng ng khi n m my hi LPG c kh i l ng m (kg) Propane) l: mp TNT 0, 3m (kg) i v i Butane: mB 0, 4m (kg) TNT

B c 2: Tnh kho ng cch theo t l Z b ng cng th c 1.9:


http://voer.edu.vn/content/m12495/1.7/

Thu vien Hoc Lieu Mo Viet Nam module: m12495

12

B c 3: Xc nh p su t qu p theo t l ps (s d ng th hnh 1.12); B c 4: Tnh p su t nh sau v n : po = ps pa (kPa) B c 5: So snh v i m c p su t qu p (b ng 1.13) s nh gi c m c tc ng c a qu p do n m my hi i v i con ng i ho c k t c u cng trnh... Cc tc ng c h c do m nh v vng b n v tc ng nhi t khi chy m my hi LPG hnh thnh sau s c n hon ton thi t b ch a LPG trong k ch b n s c ny do c s l thuy t nh gi cha c cc nghin c u tr c y c p y nn lu n n s xy d ng b sung c s l thuy t c th ti n hnh nh gi r i ro nh l ng (QRA) cho k ch b n s c ny. K t qu nghin c u xy d ng c s khoa h c b sung c trnh by trong ph n 4.2 ti p theo.

http://voer.edu.vn/content/m12495/1.7/