Đ I CƯƠNG TH C PH M CH C NĂNG

HCMC, ngày 29/10/2011

PSG.TS Tr n Đáng Ch t ch Hi p h i TPCN Vi t Nam

N i dung:
Ph n I: Cơn th y tri u d ch b nh m n tính không lây
và công c d phòng s c kh e Th k 21.

Ph n II: TPCN là gì – Phân bi t TPCN v i TP truy n th ng và thu c. Ph n III: Tác d ng c a TPCN. Ph n IV: Đánh giá s n ph m Synergy.

Ph n I:
Cơn th y tri u d ch b nh m n tính không lây và công c d phòng s c kh e Th k 21

1. S c kh e là gì? Theo WHO: S c kh e là tình tr ng: Không có b nh t t Tho i mái v th ch t Tho i mái v tâm th n Tho i mái v xã h i.

S c kh e là tài s n quý giá nh t: - C a m i ngư i - C a toàn xã h i

Fontenelle: “S

c kh e là c a c i quý giá nh t trên đ i mà ch khi m t nó đi ta m i th y ti c”.

Đi u 10 trong 14 đi u răn c a Ph t:
“ Tài s n l n nh t c a đ i ngư i là s c kh e”.

3 lo i ngư i:
1.Ngư i ngu: gây b nh • Hút thu c • Say rư u • Ăn u ng vô đ 2. Ngư i d t: ch b nh • m đau m i đi khám • m đau m i đi ch a

3. Ngư i khôn: phòng b nh • Chăm sóc b n thân • Chăm sóc cu c s ng

N i kinh hoàng đ (Th i Xuân-Thu-Chi n-Qu c): ” Thánh nhân không tr b nh đã r i, mà tr b nh chưa đ n, không tr cái lo n đã đ n mà tr cái lo n chưa đ n”. “Khát m i u ng, đói m i ăn, m t m i ngh , m m i khám ch a b nh – T t c đ u là mu n!” “Ti n b c là c a con, Đ a v là t m th i, V vang là quá kh , S c kh e là c a mình!”.

Tiêu chí cu c s ng
S c kh e

V

C

T

N

X

ĐV

HV

TY

HB

DL

...

1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 ...
S c kh e là gì?
Không có b nh t t Tho i mái đ y đ
• Th ch t • Tâm th n • Xã h i

Quan đi m chăm sóc b o v SK.

Chăm sóc b o v khi còn đang kh e Do chính mình th c hi n

CNH + Đô th hóa
Thay đ i phương th c làm vi c Thay đ i l i s ng – l i sinh ho t Thay đ i cách tiêu dùng th c ph m Thay đ i môi trư ng

H u qu
1. 2. 3. 4. 5. 6. Ít v n đ ng th l c S d ng TP ch bi n s n Tăng cân, béo phì Stress Ô nhi m môi trư ng Di truy n

1. Tăng các g c t do 2. Thi u h t vi ch t, vitamin, khoáng ch t, ho t ch t sinh h c 1. 2. 3. T n thương c u trúc, ch c năng RL cân b ng n i môi Gi m kh năng thích nghi Cơn th y tri u d ch b nh m n tính không lây gia tăng

Cơn th y tri u d ch b nh m n tính không lây ...
6/10 dân s ch t s m b i các b nh m n tính 50% s ngư i ch t dư i 70 tu i là b nh m n tính. 2 t ngư i có nguy cơ thi u vi ch t dinh dư ng 1 t ngư i b b nh liên quan n thi u vi ch t dinh dư ng. 1t ngư i th a cân, béo phì. Béo phì: M : Nam: 20%; N : 25%

Canada : 15% Anh : 16%

1,6 t ngư i gi m kh năng lao đ ng do thi u máu, thi u s t
1,1 tri u tr em < 5 tu i ch t hàng năm do thi u Vitamin A, Zn. 136 ngàn ph n , tr em ch t hàng năm do thi u máu thi u s t 18 tri u tr sơ sinh b gi m trí tu do thi u Iode. 150 ngàn tr sơ sinh b di d ng do thi u Folate 350 ngàn tr em b mù lòa do thi u Vitamin A

Các b nh m n tính không lây gia tăng và tr hóa: - Đái đư ng: m i ngày 8.700 ngư i ch t, m i phút có 6 ngư i ch t, 10 giây có 1 ngư i ch t vì ĐTĐ.
- B nh tim m ch: t vong hàng năm: 17 tri u ngư i, HA cao: 1,5 t ngư i, - Ung thư m i năm có 10 tri u ca m c m i, 6 tri u t vong. - Loãng xương: c 3 n , 5 nam trư ng thành có 1 ngư i b loãng xương. - H i ch ng X: 20-30% dân s Vi t Nam: 18 – 22%.

TPCN
Cung c p các ch t AO Cung c p ho t ch t sinh h c
1. 2. 3.

B sung Vitamin

B sung vi ch t

Ph c h i, c u trúc, ch c năng L p l i cân b ng n i môi Tăng kh năng thích nghi

1. Ch ng lão hóa, kéo dài tu i th 2. T o s c kh e sung mãn 3. Tăng s c đ kháng, gi m nguy cơ b nh t t 4. H tr làm đ p 5. H tr đi u tr b nh t t

TPCN - Công c d phòng c a th k 21
•80% s bùng phát b nh tim m ch, não, T •40% bùng phát ung thư

Có th phòng tránh ư c

Ph n II:
TPCN là gì – Phân bi t TPCN v i TP truy n th ng và thu c.

Đ nh nghĩa v Th c ph m ch c năng:
+ Nh− vËy, cã rÊt nhiÒu c¸c ®Þnh nghÜa vÒ TPCN. Song tÊt c¶ ®Òu thèng nhÊt cho r»ng: TPCN lµ lo¹i thùc phÈm n»m giíi h¹n gi÷a thùc phÈm (truyÒn thèng - Food) vµ thuèc (Drug). Thùc phÈm chøc n¨ng thuéc kho¶ng giao thoa (cßn gäi lµ vïng x¸m) gi÷a thùc phÈm vµ thuèc. V× thÕ ng−êi ta cßn gäi thùc phÈm chøc n¨ng lµ thùc phÈm - thuèc (Food-Drug). Kh¸i qu¸t l¹i cã thÓ ®−a ra mét ®Þnh nghÜa nh− sau: “Thùc phÈm chøc n¨ng (TPCN) lµ thùc phÈm (hoÆc s¶n phÈm) dïng ®Ó hç trî (phôc håi, duy tr× hoÆc t¨ng c−êng) chøc n¨ng cña c¸c bé phËn trong c¬ thÓ, cã t¸c dông dinh d−ìng, t¹o cho c¬ thÓ t×nh tr¹ng tho¶i m¸i, t¨ng søc ®Ò kh¸ng vµ gi¶m bít nguy c¬ bÖnh tËt”.

Đ c đi m c a Th c ph m ch c năng:
(1) S n xu t, ch bi n theo công th c. (2) Có th lo i b các ch t b t l i và b sung các ch t có l i. (3) Có tác d ng t i m t hay nhi u ch c năng c a cơ th . (4) L i ích v i s c kh e nhi u hơn l i ích dinh dư ng cơ b n. (5) Có ngu n g c t nhiên (th c v t, đ ng v t, khoáng v t). (6) Đư c đánh giá đ y đ v tính ch t lư ng, tính an toàn và tính hi u qu . (7) S d ng thư ng xuyên, liên t c, không có tai bi n và tác d ng ph . (8) Ghi nhãn s n ph m theo quy đ nh ghi nhãn.

H×nh 1: Thùc phÈm chøc n¨ng, thùc phÈm vµ thuèc
Functional Food Functional Food Dietary suplement Nutraceutical Dietary suplement Nutraceutical

Food

Drug

No claim No claim

Health claim Health claim

Drug claim Drug claim

Ph©n biÖt TPCN vµ TP truyÒn thèng:
TT 1 Tiªu chÝ Ch c năng TP truyÒn thèng TP chøc n¨ng

1. Cung c p các ch t 1. Cung c p các ch t dinh dinh dư ng. dư ng. 2. Th a mãn v nhu c u 2. Ch c năng c m quan. c m quan. 3. L i ích vư t tr i v s c kh e (gi m cholesterol, gi m HA, ch ng táo bón, c i thi n h VSV đư ng ru t…) Ch bi n theo công th c Ch bi n theo công th c tinh thô (không lo i b đư c (b sung thành ph n có l i, ch t b t l i) lo i b thành ph n b t l i) đư c ch ng minh khoa h c và cho phép c a cơ quan có th m quy n.

2

Ch bi n

TT 3

Tiªu chÝ Tác d ng t o năng lư ng Li u dùng

TP truyÒn thèng T o ra năng lư ng cao

TP chøc n¨ng Ít t o ra năng lư ng

4 5

S lư ng l n

S lư ng r t nh - M i đ i tư ng; - Có đ nh hư ng cho các đ i tư ng: ngư i già, tr em, ph n mãn kinh…

Đ i tư ng M i đ i tư ng s d ng

6

Ngu n g c nguyên li u

Nguyên li u thô t th c - Ho t ch t, ch t chi t t v t, đ ng v t (rau, c , qu , th c v t, đ ng v t (ngu n th t, cá, tr ng…) có ngu n g c t nhiên) g c t nhiên

7

Th i gian - Thư ng xuyên, su t đ i. - Thư ng xuyên, su t đ i. & phương - Khó s d ng cho ngư i - Có s n ph m cho các đ i th c dùng m, già, b nh lý đ c bi t. tư ng đ c bi t.

2. Ph©n biÖt TPCN vµ thuèc:
TT 1 Tiªu chÝ Đ nh nghĩa TP chøc n¨ng Là s n ph m dùng đ h tr (ph c h i, tăng cư ng và duy trì) các ch c năng c a các b ph n trong cơ th , có tác d ng dinh dư ng, t o cho cơ th tình tr ng tho i mái, tăng cư ng đ kháng và gi m b t nguy cơ b nh t t. Thuèc Là ch t ho c h n h p ch t dùng cho ngư i nh m m c đích phòng b nh, ch a b nh, chu n đoán b nh ho c đi u ch nh ch c năng sinh lý cơ th , bao g m thu c thành ph m, nguyên li u làm thu c, vaccine, sinh ph m y t tr TPCN. Là thu c (vì SX theo lu t dư c) Cao

2

Công b trên Là TPCN (s n xu t theo nhãn c a lu t TP) nhà SX Hàm lư ng ch t, ho t ch t Không quá 3 l n m c nhu c u hàng ngày c a cơ th

3

TT

Tiªu chÝ

TP chøc n¨ng

Thuèc

4

Ghi nhãn

- Là TPCN - H tr các ch c năng c a các b ph n cơ th . Ngư i tiêu dùng t mua siêu th - Ngư i b nh - Ngư i kh e Bán l , siêu th , tr c ti p, đa c p - Thư ng xuyên, liên t c. - Không bi n ch ng, không h n ch Ngu n g c t nhiên
- Tác d ng lan t a, hi u qu to -lan. - Không có tác d ng âm tính

- Là thu c; - Có ch đ nh, li u dùng, ch ng ch đ nh Ph i có ch đ nh, kê đơn c a bác sĩ - Ngư i b nh - T i hi u thu c có dư c sĩ - C m bán hàng đa c p - T ng đ t, - Nguy cơ bi n ch ng, tai bi n - Ngu n g c t nhiên, - Ngu n g c t ng h p.
-Tác d ng ch a 1 ch ng b nh, b nh c th . - Có tác d ng âm tính

5 6 7 8

Đi u ki n s d ng Đ i tư ng dùng Đi u ki n phân ph i Cách dùng

ch ,

9

Ngu n g c, nguyên li u Tác d ng

10

Ph n III:
Tác d ng c a TPCN

1. T¸c dông chèng l·o ho¸, kÐo dµi tuæi thä. 2. T¸c dông t¹o søc khoÎ sung m·n. 3. Hç trî ®iÒu trÞ bÖnh tËt. 4. Hç trî lµm ®Ñp. 5. T¨ng søc ®Ò kh¸ng vµ gi¶m nguy c¬ bÖnh tËt 6. Gãp phÇn ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi vµ xo¸ ®ãi - gi¶m nghÌo.

I. TÁC D NG CH NG LÃO HÓA – KÉO DÀI TU I TH

CH NG LÃO HÓA – KÉO DÀI TU I TH

Ư c mu n M c tiêu Ho t đ ng (nghiên c u và s n xu t s n ph m) c a loài ngư i qua các giai đo n. →K t qu : Tu i th con ngư i ngày càng tăng.

T n Th y Hoàng (259 – 210 TCN): Khi lên ngôi Hoàng Đ : C T Phúc đem ti n và ngư i ra bi n t i 3 ng n núi l a: 1. B ng Lai 2. Phương Trư ng 3. Doanh Châu Đ tìm thu c B T T .

Minh Th Tông (1521) – Đ i nhà Minh (1368-1644) 1. Xây đi n Khâm An: Luy n đan làm thu c “Trư ng sinh b t lão” 2. Tuy n ch n 300 thi u n đ l y nư c kinh tr n khoáng v t luy n đan.

1. Đ NH NGHĨA
Lão hóa (già) là tình tr ng thoái hóa các cơ quan, t ch c, d n t i suy gi m các ch c năng c a cơ th và cu i cùng là t vong.

C

I M QUÁ TRÌNH LÃO HÓA

Gi m sút ch c năng m i cơ quan, h th ng.
• • • • Suy gi Suy gi Suy gi Suy gi m c u trúc m kh năng bù tr , kh năng d m thích nghi m ch c năng.

tr .

Tăng c m nhi m v i b nh t t: Tăng theo hàm s mũ kh năng m c b nh và t vong

Quá trình phát tri n cơ th : 4 giai đo n

Ch c năng

II. u thơ d y thì I. Phôi thai

III. Trư ng thành (sinh s n)

IV. Già – ch t

Th i gian

Phân lo i lão hóa theo quy mô:

1. Lão hóa t bào: H n ch , ti n t i m t kh năng phân chia t bào.

2. Lão hóa cơ th : Suy thoái c u trúc, ch c năng các cơ quan, t ch c d n t i già và ch t.

2. BI U HI N C A LÃO HÓA:
2.1. Bi u hi n bên ngoài: - Y u đu i - Đi l i ch m ch p - Da d nhăn nheo - M m t, đ c nhân m t (chân ch m, m t m ) - Trí nh gi m, hay quên. - Ph n x ch m ch p.

2.2. Bi u hi n bên trong:
+ Kh i lư ng não gi m. + Các tuy n n i ti t nh d n, gi m ti t hormone + Các ch c năng sinh lý gi m:
Ch Ch Ch Ch Ch Ch c năng tiêu hóa. c năng hô h p. c năng tu n hoàn. c năng bài ti t. c năng th n kinh c năng sinh d c.

+ Kh năng nhi m b nh tăng:
- B nh nhi m trùng. - B nh không, nhi m trùng: tim m ch, xương kh p, chuy n hóa, th n kinh…

2.3. Các m c đ thay đ i trong lão hóa: 2.3.1. Thay đ i m c toàn thân: - Ngo i hình: dáng d p, c ch . - Th l c: gi m sút. - Tăng t l m (các thu c tan trong m s t n lưu lâu hơn và ch m h p thu). - Gi m t l nư c (các thu c tan trong nư c nhanh b đào th i).

2.3.2. Thay đ i

m c cơ quan h th ng:

H th n kinh:
Gi m s lư ng t bào th n kinh Trong thân t bào TK tích t s c t : Lipofuchsin (ch t đ c trưng quá trình lão hóa). Gi m s n xu t ch t d n truy n TK đ u mút TK. Do đó gây tăng ngư ng và gi m t c đ d n truy n. Gi m s n xu t Cathecholamin do đó gi m hưng ph n. N u đ n m c tr m c m thì là b nh. Gi m s n xu t Dopamin khi n dáng đi c ng đ . N u đ n m c run r y (Parkinson) thì là b nh. Gi m trí nh . Ch c năng vùng dư i đ i gi đư c n đ nh nhưng d m t cân b ng.

H n i ti t:
Gi m s n xu t Hormone. Gi m m c nh y c m cơ quan đích các thay đ i rõ r t là: Suy gi m ho t đ ng tuy n sinh d c. Suy gi m ho t đ ng tuy n yên. Suy gi m ho t đ ng tuy n thư ng th n. Suy gi m ho t đ ng tuy n Giáp ( nh hư ng thân nhi t – khó duy trì khi nóng – l nh). Tuy n t y: Thi u năng t bào Beeta (do già và sau th i gian dài tăng ti t), gi m c m th v i Insulin, d n t i RLCH glucid → nguy cơ đái đư ng. Tuy n c: Gi m kích thư c và ch c năng ngay khi cơ th còn tr , đ n trung niên thì thoái hóa h n, góp ph n làm suy gi m mi n d ch ngư i già.

-

-

H mi n d ch trong lão hóa:
Gi m hi u giá và đáp ng t o kháng th . Tăng s n xu t t kháng th (g p 10 – 15% ngư i già): KT ch ng h ng c u b n thân, KT ch ng AND, KT ch ng Thyroglubin, KT ch ng t bào vi n d dày, y u t d ng th p… Gi m đáp ng mi n d ch t bào. Gi m kh năng ch ng đ không đ c hi u.

Mô liên k t trong lão hóa:
Phát tri n quá m c v s lư ng Gi m ch t lư ng và ch c năng hay th y gan, tim, ph i, th n, da… Xơ hóa (Sclerose) các cơ quan, t ch c: vách m ch, gan, ph i, cơ quan v n đ ng… H xương ngư i già cũng b xơ, gi m l ng đ ng Ca, d thoái hóa kh p, loãng xương. S thay đ i v lư ng và ch t c a t ch c liên k t là đ c trưng c a s lão hóa!

H tu n hoàn trong quá trình lão hóa
HA tăng theo tu i. Xơ hóa tim và m ch. Cung lư ng và lưu lư ng tim gi m: m i năm tăng lên gây gi m 1% th tích/phút và 1% l c bóp tim. Gi m m t đ mao m ch trong mô liên k t, d n t i kém tư i máu cho t ch c, đ ng th i màng cơ b n mao m ch dày lên, d n t i kém trao đ i ch t qua mao m ch. H tu n hoàn kém đáp ng và nh y c m v i đi u hòa c a n i ti t và th n kinh.

H hô h p:
Phát tri n mô xơ ph i, mô liên k t phát tri n làm vách trao đ i dày hơn. Nhu mô ph i kém đàn h i. M t đ mao m ch quanh ph nang gi m. Dung tích s ng gi m d n theo tu i già.

H t o máu và cơ quan khác.

S t o máu c a t y xương gi m rõ r t. ng tiêu hóa kém ti t d ch Kh i cơ và l c co cơ đ u gi m.

2.3.3. Thay đ i

m c t bào:

Gi m s lư ng t bào (T bào g c). Gi m kh năng phân chia Kéo dài giai đo n phân bào nh ng t bào phân chia không đư c thay th (bi t hóa cao), t n t i su t cu c đ i cá th (t bào cơ tim, cơ vân, t bào tháp thùy trán…): ngư i già: các t bào này đáp ng kém v i s tăng t i ch c năng, c u trúc t bào thay đ i, thu h p b máy s n xu t protein (Ribosom), tăng s lư ng và kích thư c th tiêu (Lysosom), gi m chuy n hóa năng lư ng, gi m d n truy n, gi m đáp ng kích thích…

2.3.4. Thay đ i m c phân t lão hóa:

trong

Tăng tích lũy các lo i phân t trong tr ng thái b nh lý: - Ch t Lipofuscin trong nhi u lo i th bào. - Ch t Hemosiderin trong đ i th c bào h liên vòng. - Ch t d ng tinh b t (Amyloid) Các phân t Collagen tr nên trơ, ỳ, kém hòa tan, d b co do nhi t. Các Men (Enzyme): gi m d n ho t đ ng và m t d n ch c năng đ c hi u. Các bi n đ i ADN, ARN, sai l ch nhi m s c th .

2.4. Các y u t nh hư ng t i t c đ lão hóa:
(1) (2) (3) (4) (5) Tính cá th . Đi u ki n ăn u ng Đi u ki n , môi trư ng s ng ĐI u ki n làm vi c. Hai y u t quan tr ng nh t nh hư ng t i t c đ lão hóa: S gi m thi u Hormone. S phá h y c a các g c t do. (6) S d ng TPCN b sung các ch t dinh dư ng và ho t ch t sinh h c: B sung các Hormone B sung các ch t AO B sung các Vitamin B sung các ch t Adaptogen (ch t thích nghi). B sung các ch t vi lư ng. B sung các ho t ch t sinh h c, amino acid, h p ch t lipid…

2.5. Lão hóa và b nh t t:
2.5.1. Cơ ch :
(1) Lão hóa làm gi m ch c năng và thay đ i c u trúc do đó: h n ch kh năng thích ng và ph c h i, đưa đ n r i lo n cân b ng n i môi. Đó là ti n đ cho b nh t t xu t hi n. (2) Lão hóa d n t i tình tr ng kém b o v : Thông qua bi u hi n “Ngũ gi m tam tăng”: + NGŨ GI M: - Gi m tái t o, gi m ph c h i. - Gi m đáp ng v i Hormone, các kích thích… - Gi m s n xu t: kháng th , Hormone, t bào máu, các d ch, t ng h p protein… - Gi m t l nư c trong t bào, cơ quan, t ch c. - Gi m chuy n hóa năng lư ng. + TAM TĂNG: - Tăng sinh ch t xơ, t ch c liên k t d n t i tăng xơ hóa các cơ quan t ch c. - Tăng tích lũy các ch t tr ng i và đ c h i, tăng s lư ng và kích thích th tiêu trong t bào: - Tăng đ dày và đ xơ các màng m ch, màng t bào.

2.5.2. B nh đ c trưng cho tu i già: Ung thư B nh tim m ch B nh ti u đư ng Loãng xương R i lo n chuy n hóa B nh th n kinh B nh hô h p B nh nhi m trùng B nh tiêu hóa… Qua th ng kê cho th y: Ngư i già ≥ 65 tu i có 1 – 3 b nh m n tính.

3. CƠ CH LÃO HÓA
3.1. H c thuy t chương trình hóa (Program Theory):
Lão hóa đư c l p trình v m t di truy n b i các gen lão hóa nh m lo i tr t bào, cơ th h t kh năng sinh s n và thích nghi, thay th b ng các th h m i. Cơ th có các gen phát tri n (giúp cơ th phát tri n, mau l n) và các gen lão hóa (giúp cơ th già đi và ch t ) theo quy lu t ti n hóa và ch n l c (ch n l c đ ti n hóa).

3.2. H c thuy t G c t do (Free Radical Theory)
G c t do là các G c hóa h c (nguyên t , phân t , ion) mang 1 đi n t t do (chưa c p đôi) vòng ngoài nên mang đi n tích âm nên có kh năng oxy hóa các t bào, nguyên t , phân t khác. Tác đ ng c a FR: (1) Làm t n thương ho c ch t t bào. (2) Làm hư h i các AND (3) Gây sưng, viêm các t ch c liên k t.

CÁC G C T DO ĐƯ C T O RA NHƯ TH NÀO?
1. Quá trình hô h p bình thư ng và quá trình thoái hóa. 2. Các ch t ô nhi m trong không khí. 3. Ánh n ng m t tr i. 4. B c x ion (ví d : tia X). 5. Thu c. 6. Virus. 7. Vi khu n. 8. Ký sinh trùng. 9. M th c ph m. 10. Stress. 11. Các t n thương.

CÁC T NG KHÍ QUY N
80-600 Km 600-6.000 Km 6.000-60.000 Km

Vành ai phóng x ngoài Vành ai phóng x trong

Vành ai phóng x

•KK loãng •Có các ion do b c x UV, tia vũ tr ion hóa các nguyên t khí.

T ng i n ly L p l nh L p nóng ToC = 65-75oC L p ng nhi t ToC = -55oC
11-18 Km
•Chi m ¾ kh i lư ng KK c a KQ •KK luôn chuy n ng c ngang và d c •Áp su t và nhi t theo cao. gi m

35-80 Km

60-80 Km

T ng bình lưu

30-35 Km

S 5-6 Km

7-8 Km

-↑ 100m→↓0,6oC -↑ 10,5m→↓1mmHg
N

T ng

i lưu

Nhi t đ (lên cao 100m ↓ 0,6oC) Đ m

B c x vô tuy n (100.000km-0,1mm)

Nhi t

CÁC Y U T V T LÝ C A KHÔNG KHÍ

Các b c x T c đ chuy n đ ng KK Áp su t khí quy n: - 0oC, ngang m t bi n: 760mmHg. - ↑ 10,5m →↓ 1mm Hg

B c x m t tr i

H ng ngo i (2.800-760 Nm) Nhìn th y (760-400 Nm) T ngo i (400-1 Nm)

Nhi t Kích thích

Kích thích

Bx ion hóa

Đi n tích khí quy n -Ion nh : 400-2000/ml -N/n > 10-20: Ô nhi m

Tia Rơnghen (1-0,001 Nm) Tia Gamma (≤0,001 Nm)

Phóng x

Ghi chú: 1Nm = 10-9m

CÁC THÀNH PH N HÓA H C C A KHÔNG KHÍ
TT
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11

Ch t khí
Nitơ (N2) Oxy (O2) Acgon (A) Thán khí (CO2). Hydro (H2). Neon (Ne). Heli (He). Kripton (Kr) Xê non (Xe) Ozon (O3) Ch t khác: Hơi nư c B i VSV CO, NH3, N2O5, N2O4, NO, SO2, H2S.

T l % th tích
78,000000 20,930000 0,940000 0,030000 0,010000 0,001500 0,000150 0,000100 0,0000050 0,000007

NH NG V N Đ S C KH E LIÊN QUAN G C T DO

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.

Viêm kh p Ung thư R i lo n ch c năng gan, th n. R i lo n tim m ch Suy gi m h th ng mi n d ch Suy gi m ch c năng nghe – nhìn. R i lo n và t n thương da Ch ng viêm nhi m

CÁC Y U T

NH HƯ NG T C Sinh

LÃO HÓA

BiÓu hiÖn bªn ngoµi

§K sèng, m«i tr−êng TÝnh c¸ thÓ, di truy n §iÒu kiÖn ¨n uèng

•YÕu ®uèi •Mê m¾t, ®ôc nhân •§i l¹i, v n ng chËm ch¹p •Gi¶m ph¶n x¹ •Gi¶m trÝ nhí •Da nh¨n nheo •Khèi l−îng n·o gi¶m •Néi tiÕt gi¶m •Chøc n¨ng gi¶m •T¨ng chøng, bÖnh: -Tim m¹ch -H« hÊp -Tiªu ho¸ -X−¬ng khíp, tho¸i ho¸ -ChuyÓn ho¸…

GÔC T

DO
ng

Qu¸ tr×nh l·o ho¸

BiÓu hiÖn bªn trong

i u ki n lao

Gi m thi u Hormone (Yên, Tùng, Sinh d c…) B sung các ch t dinh dư ng, TPCN

S CÂN B NG AO – FR, QUY T Đ NH T C Đ LÃO HÓA:

G c t do (FR) đư c t o ra trong cơ th hàng ngày kho ng 10.000.000 FR Các FR b phân h y b i các ch t ch ng oxy hóa (Antioxydant – AO). T c đ lão hóa ph thu c vào s chênh l ch gi a AO & FR. - N u AO chi m ưu th : tr lâu – th lâu. - N u FR chi m ưu th : già nhanh – chóng ch t.

Các ch t ch ng oxy hóa: ch y u do th c ph m cung c p hàng ngày: 1. H th ng men c a cơ th . 2. Các Vitamin: A, E, C, B… 3. Các ch t khoáng: Zn, Mg, Cu, Fe… 4. Ho t ch t sinh h c: Ho t ch t chè xanh, thông bi n, đ u tương, rau - c - qu , d u gan cá… 5. Các ch t màu trong th c v t: Flavonoid…

SƠ Đ : THUY T G C T
1. 2. 3. 4. 5. 6.

DO (FREE RADICAL THEORY OF AGING)
7. Vi khu n 8. Virus 9. KST 10. M th c ph m 11. Các t n thương 12. Stress.

Hô h p Ô nhi m MT B c x m t tr i B c x ion Thu c Chuy n hóa

AO

Hàng rào B ov

-Nguyên t -Phân t -Ion

FRe l
đôi, vòng ngoài

Kh năng oxy hóa cao Phân t Phân t acid béo Protein VXĐM Bi n đ i c u trúc c ch HĐ men K Parkinson Mù

Vitamin

1. H th ng men 2. Vitamin: A, E, C, B… 3. Ch t khoáng 4. Ho t ch t sinh hóa: (chè, đ u tương, rau-c -qu , d u gan cá…) 5. Ch t màu th c v t (Flavonoid)

Gen TB não TB võng m c

FR m i

Ph n ng lão hóa dây chuy n

4. TPCN CH NG LÃO HÓA:
TH C PH M CH C NĂNG
Tăng s c kh e sung mãn 1. Ph c h i, tăng cư ng, Duy trì ch c năng t ch c, cơ quan. 2. T o s kh e m nh, không b nh t t

Cung c p ch t AO 1.Vitamin: A, E, C, B… 2.Các ch t khoáng 3.Ho t ch t sinh h c 4.Ch t màu th c v t 5. Các Enzym

B sung Hormone 1. Hormone sinh d c 2. Hormone phát tri n (tuy n yên) 3. Hormone tuy n tùng

Ngăn ng a nguy cơ b nh t t 1. Tăng s c đ kháng 2. Gi m thi u nguy cơ gây b nh 3. H tr đi u tr b nh t t

Làm cho AO vư t tr i

1. Kt gen phát tri n, c ch gen lão hóa. 2. Kéo dài th i gian sinh s n.

Gi m thi u b nh t t

T o s kh e m nh c a TB + cơ th

Ch ng lão hóa T bào Ch ng lão hóa T ch c Ch ng lão hóa cơ th

II. TÁC D NG T O S C KH E SUNG MÃN

TPCN t¹o søc kháe sung m·n
Tác d ng c a TPCN i v i quá trình s ng
Thùc phÈm chøc n¨ng

Axit amin

Vitamin

Kho¸ng chÊt

Ho¹t chÊt sinh häc

1. Tham gia cÊu t¹o c¬ quan, tæ chøc cña c¬ thÓ 2. Tham gia qu¸ tr×nh chuyÓn ho¸ vËt chÊt

Sù sèng

* Bæ sung Vitamin * Bæ sung kho¸ng chÊt * Bæ sung axit amin * Ho¹t chÊt th¶o méc, th¶o d−îc, ho¹t chÊt sinh häc.

TPCN

ChÕ ®é ¨n uèng vµ dinh d−ìng

•Toµn diÖn •N©ng dÇn •Th−êng xuyªn •Thùc sù, thùc tÕ

Gi¶i táa c¨ng th¼ng Tam t©m
1. T©m b×nh th−êng -M·n nguyÖn c«ng viÖc -Kh«ng tham väng 2. T©m b×nh th¶n -Kh«ng ham lîi, ®Þa vÞ -Thµnh c«ng: b×nh tĩnh -ThÊt b¹i: b×nh th n 3. T©m b×nh hoµ -Quan hÖ trong c¬ quan -Quan hÖ ë gia ®×nh -Quan hÖ x· héi Søc kháe sung m·n

VËn ®éng th©n thÓ T×nh tr¹ng søc khoÎ cã chÊt l−îng cao T×nh tr¹ng kh«ng cã chøng, bÖnh (viªm khíp, huyÕt ¸p cao, ®¸i ®−êng, bÐo ph×, ®ét quþ, K, mÊt trÝ…

B ng cách nào
Hãy gi cho h

có s c kh e t t?
ư ng ru t kh e m nh!

TPCN= B sung khu n có l i (Probiotics)

Ăn u ng cân b ng, h p lý

Gi m stress

V n

ng th l c

H VI SINH V T Ư NG RU T

. T ng lư ng vi khu n ư ng ru t kho ng: 100,000,000,000,000 (100 trillions) ( T bào cơ th : 10,000,000,000,000) . Có hơn 400 loài, ư c kho ng: 1.0 ~1.5 kg

Tá tràng & h ng tràng 102-105 CFU/ml Lactobacillus Streptococcus Enterobacteriaceae Staphylococcus Yeasts

D dày 100-103 CFU/ml Lactobacillus Streptococcus Staphylococcus Enterobactericeae Yeasts

Ru t k t 1010-1012 CFU/ml
Bacteroides Eubacterium Clostridium Peptostreptococcus Streptococcus Bifidobacterium Fusobacterium Lactobaccillus Enterobacteriaceae Staphylococcus Yeasts

Ru t h i & Ru t t t 103-109 CFU/ml Bifidobacterium Bacteroides Lactobacillus Enterobacteriaceae Staphylococcus Clostridium Yeasts

Vi khu n có l i (Vi khu n t t)

: 85%

* Lactobacillus T ng h p vitamins H tr tiêu hóa và h p thu Ngăn ng a nhi m Tăng cư ng h mi n d ch

Tăng cư ng s c kh e

* Bifidobacteria

Vi khu n gây h i (Vi khu n x u)

:15%

Echericia coli

Staphylococcus

Gây ra các ch t ho i t (NH3,H2S, Amines, Phenols, Indole etc) Kích thích t o các h p ch t gây ung thư. S n xu t c t .

Bacteroides

Clostridium

Suy gi m s c kh e

Hi u qu c a Probiotic i v i s c kh e con ngư i.
1. C i thi n h vi sinh v t ư ng ru t 2. c ch s hình thành các ch t gây ho i t ru t, gi m s n xu t c t . 3. i u hòa h mi n d ch. 4. C i thi n tình tr ng không dung n p lactose. 5. Gi m hàm lư ng cholesterol và nguy cơ gây các b nh tim m ch. 6. C i thi n nh ng r i lo n và b nh c a ru t. 7. Gi m d ng. 8. T ng h p Vitamin. 9. C i thi n s h p thu khoáng.

III. TPCN - H

TR LÀM CƠ TH

P CHO

S c
-

p là gì?

Beautiful, Handsome Có hình th c, ph m ch t Có s hài hoà, cân x ng Làm cho ngư i ta thích ng m ưa nhìn

Bi u hi n s cđ p Đ p n i dung Không có b nh t t Có s c b n b , d o dai Các ch c năng b n v ng Đ p hình th c Cân đ i chi u cao, cân n ng
- BMI = 18,5 – 24,9 kg/m2 - Ba ch s đo

Da Răng, mi ng Đ u, tóc M t, mũi, tai Ng c, mông Dáng: đi, đ ng, n m, ng i L i nói

Bi u hi n

B Y BI N PHÁP TĂNG CƯ NG VÀ GI

V NG S C

P

1, Ăn s lư ng (ăn theo BMI) 2, Ăn ch t lư ng 3, Tăng cư ng - m th c v t - Rau qu - Axit béo không no

4, S d ng th c ph m ch c năng + B sung vitamin + B sung khoáng ch t + B sung ho t ch t sinh h c

5, V n

ng th l c h p lý

6, Th c hi n k ho ch hoá gia ình 7, Gi i to căng th ng

CH C NĂNG C A DA
1. V bao b c, che ch b o v các cơ quan, t ch c 2. Đi u hòa nhi t 3. D tr : mu i, nư c (9%), vitamin, đư ng, đ m, m (10-15kg) 4. Ch c năng c m giác. 5. Bài ti t: * 2-5 tri u tuy n m hôi. * Tuy n bã. 6. B o v : pH da = 5,5 – 6,5. 7. S n xu t s c t : * Melamin. * Cholesterol ( As = Vit. D) 8. Đi u hòa huy t áp: Lưu lư ng máu dư i da: 500ml/phút. Khi xúc c m, l nh → d n vào trong gây tăng huy t áp 9. Ch c năng ph n chi u (nhi t k s c kh e). - B nh tim m ch: xanh xao. - B nh gan, m t, t y: vàng da. - Suy th n, b nh thư ng th n : x m da. - B nh th n: da n , phù. - Da n i c c, màu s c, khô ư t, v y… 10. Ch c năng làm đ p

TPCN H

TR

LÀM Đ P DA

1. Thùc phÈm chøc n¨ng bæ sung vitamin: - Vitamin A: Hç trî lµn da, niªm m¹c khoÎ m¹nh, chèng l·o ho¸ da vµ gióp tuyÕn néi tiÕt ho¹t ®éng tèt, h¹n chÕ môn trøng c¸ ë da. - C¸c vitamin B1, B2, B6, C, Niaxin... hç trî da vµ niªm m¹c khoÎ m¹nh, chèng nøt nÎ. - Vitamin E: gióp l«ng t¬ vµ da l¸ng m−ît, h¹n chÕ c¸c vÕt nh¨n, vÕt n¸m. Vai trß cña c¸c vitamin víi da rÊt quan träng, cho nªn ng−êi ta cßn gäi c¸c vitamin lµ “Vitamin lµm ®Ñp“. - Vitamin B5: ®−îc dïng ®Ó s¶n xuÊt c¸c s¶n phÈm b¶o vÖ, lµm ®Ñp da.

2. TPCN bæ sung c¸c kho¸ng chÊt cã t¸c dông víi c¸c chøc n¨ng cña da. - KÏm: tham gia lµm liÒn vÕt th−¬ng ë da. - Silic: cã t¸c dông lµm t¸i t¹o l¹i c¸c m« liªn kÕt d−íi da. - L−u huúnh: t¹o nªn sù thÝch nghi cña da.

3. TPCN bæ sung collagen gióp lµn da ®µn håi vµ ch¾c khoÎ, gi÷ ®é Èm cho da, lµm da s¸ng h¬n.

4. HiÖn nay ®· cã nhiÒu TPCN hç trî t¨ng c−êng c¸c chøc n¨ng cña da, lµm ®Ñp da vµ phßng chèng ®−îc nhiÒu bÖnh vÒ da: - C¸c s¶n phÈm cña L« héi cã t¸c ®éng b¶o vÖ da, lµm ®Ñp vµ mÞn da.

- C¸c chÊt Carotenoid: β - caroten, lycopen, Lutein cã t¸c dông lµm mÞn vµ ®Ñp da. - C¸c Isoflavon cña §Ëu t−¬ng, S¾n d©y lµm mÞn da, ®Æc biÖt lµ da mÆt, ngùc, vó, cßn lµm ch¾c vµ s¨n vó. - ChÊt tiÒn Hormone sinh dôc n÷ (Pregnenolon) cã t¸c dông lµm mÊt c¸c vÕt nh¨n ë da, nhÊt lµ ë khoÐ m¾t.

IV. TPCN - TĂNG S C Đ KHÁNG, GI M NGUY CƠ B NH T T

Mi n d ch = kh năng kháng c a cơ th ch ng l i các tác nhân gây b nh

kháng không
Hàng rào b o v cơ th Da

c hi u
KT d ch th
Globulin mi n d ch

kháng

c hi u
KT c nh (KT trung gan TB)

Niêm m c M hôi D ch nhày Th c bào
KT không -Lysin -Leukin… c hi u:

IgG IgA IgM IgD IgE

•Liên k t ch t ch trên m t t bào sx ra KT (TBT) •Cùng v i TB t i k t h p v i KN

KN

TPCN TĂNG CƯ NG H TH NG MI N D CH
TPCN tăng cư ng h th ng mi n d ch (s c đ kháng) không đ c hi u:

TPCN
B sung các ch t dinh dư ng Tuy n ngo i ti t
Tăng sx: •D ch nhày •Các men •M hôi •Trung gian hóa h c…

Cơ quan t o máu
Tăng sx và tái t o máu

Tuy n n i ti t

Tăng t ng h p Protein

Tăng sx Hormone

Tăng s c

kháng

TPCN
H tr các ch c năng cơ th Tăng s c kháng Gi m nguy cơ m c b nh

R i lo n chuy n hóa Suy dinh dư ng Lão hóa B nh m n tính

TPCN
Cung c p các ch t ch ng oxy hóa Gi m tác h i g c t do B o v ADN B o v t bào Tăng s c kháng

TPCN

Tăng cư ng các ch c năng c a da

B o v cơ th

TPCN
Cung c p ho t ch t
c ch Cytokin gây viêm c ch men C0X - 2

Ch ng viêm
Tăng s c kháng

Các sp TPCN: - T i - Cà – r t, Sp th c v t. - Probiotics - B sung Zn, vi khoáng. - B sung Vitamin - B sung Acid amin. - B sung ho t ch t sinh h c

TPCN H

TR TĂNG CƯ NG H TH NG MI N D CH C HI U

Kháng nguyên

Cơ th
•N m linh chi •N m hương •T o •Vitamin A, D, E, C •Ch t khoáng: Zn, Ca ++… •Sâm •Hoàng kỳ • ông trùng h th o •Noni •S a ong chúa •Acid amin

Kháng th

TPCN

TÓM T T
Quân chính quy H th ng b ov Quân a phương
•Mi n d ch d ch th •KN - KT

Mi n d ch TB
Hàng rào b o v : -Da -Niêm m c -Ch t nhày.

Dân quân – T v

Tác nhân t n công, xâm lư c

1. Ch ng oxy hóa 2. T o s c kh e sung mãn
3. Tăng s c kháng, gi m nguy cơ b nh t t

TPCN

4. H tr

i u tr b nh t t p cơ th

5. H tr làm

V. TPCN - H TR PHÒNG VÀ ĐI U TR B NH T T

TPCN h tr phòng và đi u tr b nh
Thùc phÈm chøc n¨ng

Vitamin

Kho¸ng chÊt

Axit amin

Ho¹t chÊt sinh häc

CÊu t¹o c¬ quan, tæ chøc Qu¸ tr×nh chuyÓn ho¸ vËt chÊt ( ®ång ho¸ - dÞ ho¸) Phôc håi cÊu t¹o vµ chuyÓn ho¸ Phôc håi chøc n¨ng Phßng vµ hç trî ®iÒu trÞ bÖnh

TPCN VÀ B NH ĐÁI THÁO ĐƯ NG

TÌNH HÌNH VÀ NGUY CƠ
Hi n t i: th gi i có 180.000.000 ngư i m c b nh. S li u tăng g p đôi: 360.000.000 ngư i vào năm 2030. M i năm có 3.200.000 ngư i ch t vì ĐTĐ (tương đương ch t vì HIV/AIDS). M i ngày: 8.700 ngư i ch t vì ĐTĐ. M i phút: 06 ngư i ch t vì ĐTĐ. M i 10 giây: 01 ngư i ch t vì ĐTĐ.

Chi phí:
Chi phí v Y t cho ngư i ĐTĐ g p 2-3 l n ngư i không có b nh. Ngân sách dành cho chăm sóc ngư i ĐTĐ đ tu i 20-79 t 153-286 t USD (2003). Năm 2007: 232 t USD chi cho đi u tr và phòng ch ng ĐTĐ. Năm 2007: Nư c M chi 174 t cho ĐTĐ.

VI T NAM
* T l gia tăng ĐTĐ: 8-20%/năm (nh t th gi i). * Theo Vi n N i ti t: + Năm 2007: 2.100.000 ca ĐTĐ. + Ư c tính 2005: 4.200.000 ca ĐTĐ. * 65% trong s b ĐTĐ: không bi t mình b m c b nh. * T l m c b nh thành th : 4%. * T l m c b nh nông thôn: 2 - 2,5%.

1.

NH NGHĨA:

Héi chøng cã ®Æc tr−ng lµ t¨ng Glucose huyÕt vµ xuÊt hiÖn Glucoza trong n−íc tiÓu do thiÕu Insulin hoÆc sù kh¸ng l¹i kh«ng b×nh th−êng cña c¸c m« ®èi víi t¸c dông cña Insulin.

2. PHÂN LO I:
1. §¸i th¸o ®−êng Typ I: §¸i th¸o ®−êng phô thuéc Insulin
(Insulin – Dependent Diabetes – IDD) T¨ng ®−êng huyÕt do thiÕu Insulin. Do c¸c tÕ bµo β cña tiÓu ®¶o Langerhans tuyÕn tuþ bÞ tæn th−¬ng (tù miÔn).

2. §¸i th¸o ®−êng Typ II: §¸i th¸o ®−êng kh«ng phô thuéc

vµo Insulin (Non – Insulin – Dependent Diabetes Mellitus – NIDD). T¨ng ®−êng huyÕt do Insulin vÉn ®−îc SX ra b×nh th−êng nh−ng kh«ng cã hiÖu qu¶ trong viÖc chuyÓn Glucose vµo tÕ bµo. Do c¸c tÕ bµo kh¸ng l¹i ho¹t ®éng cña Insulin, Insulin kh«ng cã hiÖu qu¶ trong viÖc chuyÓn Glucose vµo tÕ bµo.

(Ti p)

B¶ng: ph©n biÖt ®¸i th¸o ®−êng týp 1 vµ týp 2
TT 1 2 3 4 5 6 Tiªu chÝ ph©n lo¹i Tû lÖ toµn bé Tuæi b¾t ®Çu Träng l−îng ban ®Çu C¸ch b¾t ®Çu §¸i nhiÒu uèng nhiÒu ¡n nhiÒu GÇy IDD NIDD

0,5 “ 1,0% 2,0 “ 4,0% D−íi 30 tuæi Trªn 30 tuæi BÖnh nh©n kh«ng BÖnh nh©n bÐo ph× bÐo ph× Th−êng hung tîn ¢m Ø Râ rÖt Ýt râ rÖt Cã Kh«ng cã

(Ti p) TT
7

Tiªu chÝ ph©n lo¹i
“ TÝch ceton “ BiÕn chøng m¹ch

IDD
Th−êng cã NhÊt lµ bÖnh mao m¹ch RÊt gi¶m

NIDD
HiÕm cã NhÊt lµ v÷a x¬ ®éng m¹ch B×nh th−êng hoÆc h¬i gi¶m Kh«ng Th−êng b×nh th−êng

8

Sù tiÕt Insulin

9 10

Phô thuéc Insulin Hµm l−îng Insulin huyÕt t−¬ng

Cã RÊt thÊp hoÆc kh«ng cã

(Ti p) TT
11 12 13 14 15

Tiªu chÝ ph©n lo¹i
C¬ quan nhËn Insulin Hµm l−îng Glucagon huyÕt t−¬ng Kh¸ng thÓ chèng ®−îc Langerhans Mèi liªn hÖ víi kh¸ng nguyªn HLA YÕu tè bªn ngoµi (nhiÔm VR, nhiÔm ®éc)

IDD
HiÕm khi bÞ bÖnh T¨ng Hay gÆp Hay gÆp Cã thÓ cã

NIDD
Hay bÞ bÖnh B×nh th−êng Kh«ng cã Kh«ng cã Kh«ng cã

3. I U KI N THU N L I GÂY T TÝP 2 Cơn th y tri u d ch b nh toàn c u ĐTĐ!
Xã h i đang CNH, đô th hóa d n t i: 3.1Thay đ i phương th c làm vi c: Làm vi c trong phòng kín. Công c : máy tính. L i s ng tĩnh t i, ít v n đ ng. R p hát t i gia: TV, VTC, VTC-HD…

3.2. Thay đ i l i s ng, sinh ho t:

3.3. Thay đ i tiêu dùng TP: - Tính toàn c u. - Ăn ngoài gia đình tăng. - S d ng TP ch bi n s n ăn ngay tăng. - Phương th c tr ng tr t, chăn nuôi, ch bi n thay đ i. - Kh u ph n: + Gia tăng TP đ ng v t, th t, tr ng, bơ, s a…ít cá, th y s n. + Gia tăng acid béo no. + Gi m ch t xơ, TP th c v t. + Thi u h t Vitamin, vi khoáng, ho t ch t sinh h c. 3.4. Thay đ i môi trư ng: gia tăng ô nhi m các tác nhân sinh h c, hóa h c, lý h c.

H U QU :
1. Tăng cân quá m c và béo phì:
- Tăng m : gây kt thái quá làm m t tính c m th c a các cơ quan nh n Insulin. - Tăng m : làm căng TB m , làm gi m m t đ th c m th v i Insulin.

2. Ít v n đ ng th l c: làm gi m nh y c m c a Insulin. 3. Ch đ ăn: tăng m đ ng v t, ít xơ, thi u vi khoáng
(Crom), Vitamin, ho t ch t sinh h c: làm tăng kháng Insulin.

4. Stress th n kinh: Làm tăng kháng Insulin.

5. Di truy n:
M b ĐTĐ: con b ĐTĐ cao g p 3 l n tr khác. Lý thuy t: Gen ti t ki m c a James Neel: đi u ki n TP ch đ đ duy trì Insulin ti t nhanh đ đáp ng nhu c u tích lũy năng lư ng khi cơ h i ăn vào nhi u ch th nh tho ng x y ra (30 đơn v ). S đáp ng nhanh như th trong đk d i dào TP s d n đ n tăng Insulin (100 đơn v ), gây béo phì, kháng Insulin và ki t qu TB β, gây ĐTĐ. Tuy Tuy Tuy Tuy Tuy n yên : GH, ACTH, TSH n giáp : T3, T4. n v thư ng th n : Corticoid n lõi thư ng th n : Adrenalin nt y : Glucagon.

6. Cư ng ti t các tuy n đ i kháng Insulin:
-

SƠ Đ

CHUY N HÓA GLUCID VÀ N NG Đ

GLUCOSE MÁU

RU T
Glucid

GAN
Glycogen

1,7 1,6 1,4 1,2

Nư c ti u T BÀO CƠ

Acid Lactic

Mô M
Glucose Glucose 0,8 1,0

MÁU

CƠ CH B NH SINH ĐÁI THÁO ĐƯ NG.
1. Thi u Insulin 2. Kháng Insulin
Gi m t ng h p Tăng thoái hóa

Glucid
Glucose huy t Glucose T bào (thi u)

Mô m
Huy đ ng

1.Tăng Lipid máu 2.Tăng Cholesterol Tăng Acetyl - CoA
Tăng th Cetonic Tăng t ng h p Cholesterol

Hexokinase

GAN

Tăng Glucose huy t

Toan máu

VXĐM

-TB thi u năng lư ng - TB suy ki t

Đư ng ni u

Tăng áp l c th m th u

Tăng phân gi i Protein

Cân b ng N âm

Đói Ăn nhi u

Khát

Đái nhi u

G y
Nhi m trùng

U ng nhi u

4. CÁC BI N CH NG C A T : 4.1. BiÕn chøng cÊp tÝnh: NhiÔm axit vµ chÊt Cetonic (ë týp 1). NhiÔm axit Lactic (ë týp 2). H«n mª t¨ng ¸p lùc thÈm thÊu (týp 2). H¹ ®−êng huyÕt: do dïng thuèc h¹ ®−êng huyÕt hoÆc nhÞn ¨n th¸i qu¸. H«n mª h¹ ®−êng huyÕt.

4.2. BiÕn chøng m¹n tÝnh:

+ ë m¹ch m¸u: Viªm ®éng m¹ch c¸c chi d−íi. V÷a x¬ ®éng m¹ch. T¨ng huyÕt ¸p. + BiÕn chøng ë tim: Nhåi m¸u c¬ tim. Tæn th−¬ng ®éng m¹ch vµnh. Suy tim, ®au th¾t ngùc.

+ BiÕn chøng ë m¾t: Viªm vâng m¹c. §ôc thuû tinh thÓ. Rèi lo¹n khóc x¹, xuÊt huyÕt thÓ kÝnh, Lipid huyÕt vâng m¹c... + BiÕn chøng ë hÖ thÇn kinh: Viªm nhiÔm d©y thÇn kinh. Tæn th−¬ng TK TV, rèi lo¹n c¶m gi¸c, gi¶m HA khi ®øng, tim ®Ëp nhanh, rèi lo¹n tiÓu tiÖn, liÖt d−¬ng... HuyÕt khèi vµ xuÊt huyÕt n·o.

+ BiÕn chøng ë thËn:
Suy thËn m·n tÝnh. X¬ cøng tiÓu cÇu thËn. NhiÔm khuÈn ®−êng tiÕt niÖu.

+ BiÕn chøng ë da:
Ngøa: ë ©m hé, quy ®Çu, cã xu h−íng Lichen ho¸. Môn nhät, nÊm. NhiÔm s¾c vµng da gan tay – ch©n. U vµng ë mi m¾t, phèi hîp t¨ng cholesterol huyÕt. Ho¹i tö mì: hay ë ♀, khu tró ë c¼ng ch©n (c¸c nèt vµng h¬i xanh l¬ lan ra ngo¹i vi, trong khi trung t©m trë nªn teo ®i).

5. TPCN PHÒNG NG A T :
5.1. C¸c TPCN bæ sung c¸c axit bÐo kh«ng no (n-3): c¸c axit bÐo ch−a no cã t¸c dông c¶i thiÖn sù dung n¹p Glucose vµ t¨ng tÝnh nh¹y c¶m Insulin. 5.2. C¸c TPCN bæ sung chÊt x¬ (NSP) cã t¸c dông gi¶m møc Glucose vµ Insulin trong m¸u, dÉn tíi gi¶m nguy c¬ §T§ týp 2. 5.3. TPCN b sung Crom, Magie, Vitamin E: - Làm các mô s d ng Glucose d dàng. - Tăng các s dung n p Glucose.

5.4. TPCN cung c p các ho t ch t c ch men αGlucosidase, nên có tác d ng gi m đư ng huy t.
Tinh b t TPCN Ho t ch t (Có trong đ u tương lên men, lá dâu…) Saccaroza (G + F)

Maltoza (G + G) +

α-Glucosidase Glucose huy t +

5.5. TPCN cung c p các ch t ch ng oxy hóa (s n ph m c a đ u tương, ngh , g c, chè xanh, Noni…). Có TD:
B o v và h tr các t bào β ti u đ o Langerhan Tuy n T y. B o v và KT các th c m th c a các TB, các mô nh y c m v i Insulin. Kích thích cơ th s n xu t Nitric Oxyd (NO) làm tăng tu n hoàn mô, h i ph c t ch c, tăng nh y c m v i Insulin.

5.6. TPCN h tr gi m cân, gi m béo phì, gi m cholesterol và lipid máu, do đó làm gi m kháng Insulin.

5.7. TPCN h tr tái t o t bào, t ch c và ch ng viêm
- Nhi u s n ph m TPCN có tác d ng tái t o t bào và t ch c (s n ph m c a Noni, Ngh …). - Nhi u s n ph m TPCN tác d ng c ch các y u t gây viêm: c ch các Cytokin gây viêm (b t gi và làm b t ho t các Cytokin gây viêm, làm tăng nh y c m c a các t bào đ i v i Insulin). Do đó s làm gi m kháng v i Insulin c a các mô, nh t là mô cơ, mô m .

5.8. C¸c khuyÕn c¸o dù phßng §T§:
(1) Dù phßng vµ ®iÒu trÞ thõa c©n – bÐo ph×, ®Æc biÖt ë c¸c nhãm cã nguy c¬ cao. (2) Duy tr× BMI tèt nhÊt (trong kho¶ng 21 – 23 kg/m2). (3) Thùc hµnh ho¹t ®éng thÓ lùc: trung b×nh 20 – 30 phót mçi ngµy, duy tr× Ýt nhÊt 5 ngµy trong tuÇn. (T¨ng tiªu hao n¨ng l−îng, t¨ng tÝnh nh¹y c¶m cña Insulin vµ c¶i thiÖn t×nh tr¹ng sö dông Glucose ë c¸c c¬).

(4) Duy tr× chÕ ®é ¨n vµ bæ sung TPCN: ¨n ®ñ rau qu¶, ®Ëu, ngò cèc toµn phÇn hµng ngµy, ¨n Ýt ®−êng ngät vµ Ýt chÊt bÐo b·o hoµ (kh«ng qu¸ 10% tæng n¨ng l−îng víi nhãm cã nguy c¬ cao, nªn ë møc < 7% tæng n¨ng l−îng), ®¹t ®ñ khÈu phÇn NSP 20g/ngµy. + Nên s d ng các TP có hàm lư ng ch t xơ cao và ch s ư ng huy t th p. + Ch ăn ph i cung c p ư c 40-50% lư ng Calo dư i d ng Hydrat cacbon; 15-25% dư i d ng Protein và 25-35% dư i d ng Lipid. V i ph n và tr em c n tăng Protein. + S d ng thư ng xuyên các TPCN phòng ng a T , tim m ch, huy t áp.

(5) - Kh«ng hót thuèc l¸: ng−êi §T§ cã nguy c¬ bÖnh m¹ch vµnh vµ ®ét quþ. Hót thuèc l¸ lµm t¨ng nguy c¬ ®ã. - Không u ng rư u và u ng có c n. (6) Phòng ng a các b nh kèm thèo: ví d VX M, tăng HA… (7) nh kỳ xét nghi m, ki m tra ư ng máu

Thùc phÈm, lèi sèng vµ nguy c¬
1. Thõa c©n, bÐo 1. Thõa c©n, bÐo ph× ph× 2. BÐo bông 2. BÐo bông 3. Kh«ng ho¹t 3. Kh«ng ho¹t ®éng thÓ lùc ®éng thÓ lùc 4. §¸i th¸o ®−êng 4. §¸i th¸o ®−êng bµ mÑ bµ mÑ 5. KhÈu phÇn 5. KhÈu phÇn nhiÒu chÊt bÐo no nhiÒu chÊt bÐo no 6. Qu¸ nhiÒu r−îu 6. Qu¸ nhiÒu r−îu 7. Tæng chÊt bÐo 7. Tæng chÊt bÐo khÈu phÇn khÈu phÇn 8. ChËm ph¸t triÓn 8. ChËm ph¸t triÓn trong tö cung trong tö cung ë ng−êi thõa c©n vµ ë ng−êi thõa c©n vµ bÐo ph× (duy tr× BMI ë bÐo ph× (duy tr× BMI ë møc tèt nhÊt) møc tèt nhÊt) NIDDM 2. Ho¹t ®éng thÓ lùc NIDDM 2. Ho¹t ®éng thÓ lùc 3. Thùc phÈm giÇu 3. Thùc phÈm giÇu •Xu thÕ gia t¨ng •Xu thÕ gia t¨ng NSP NSP theo sù ph¸t theo sù ph¸t 4. Thùc phÈm giÇu triÓn x· héi - 4. Thùc phÈm giÇu triÓn x· héi Gi¶m T¨ng kinh tÕ. acid bÐo n --3 kinh tÕ. acid bÐo n 3 •T¨ng gÊp ®«i 5. Thùc phÈm cã chØ •T¨ng gÊp ®«i 5. Thùc phÈm cã chØ vµo n¨m 2025 vµo n¨m 2025 sè ®−êng huyÕt thÊp sè ®−êng huyÕt thÊp •T¨ng lªn c¶ ëë •T¨ng lªn c¶ (h¹t ®Ëu“) tÇng líp trÎ (h¹t ®Ëu“) tÇng líp trÎ 6. §¶m b¶o khÈu phÇn 6. §¶m b¶o khÈu phÇn chÊt bÐo no <7% tæng chÊt bÐo no <7% tæng n¨ng l−îng Ghi chó: n¨ng l−îng NIDDM (Non - insulin - dependent 7. Ngò cèc toµn phÇn, 7. Ngò cèc toµn phÇn, diabetes mellitus): ®¸i th¸o ®−êng ®Ëu, tr¸i c©y, rau. ®Ëu, tr¸i c©y, rau. type 2 - ®¸i th¸o ®−êng kh«ng phô
thuéc

bÖnh ®¸i ®−êng type 2 1. Gi¶m c©n tù nguyÖn 1. Gi¶m c©n tù nguyÖn

Ch s no SI (Satiety Index)
Ch s no là t s di n tích tăng lên dư i đư ng cong trong vòng 120 phút c a th c ph m kh o sát so v i bánh mỳ.

SI

=

IAUC (KS) IAUC (BM)
Trong đó:

x 100

• SI: (Satiety Index): ch s no • IAUC: Incremental Area Under Curve – Di n tích tăng lên dư i đư ng cong • IAUC (KS): Đ tăng c a AUC c a TP kh o sát • IAUC (BM): Đ tăng c a AUC c a bánh mỳ

Ý nghĩa c a SI:
1. Ch s no càng cáo thì càng lâu đói 2. Ch s no t l ngh ch v i năng lương ăn vào. SI càng cao thì năng lư ng càng th p. 3. SI giúp l a ch n th c ph m có kh năng làm no lâu trong th c đơn hàng ngày đ giúp gi m năng lư ng ăn vào cho các đ i tư ng: - Ki m soát cân n ng. - Th a cân, béo phì. - Đái tháo đư ng ... 4. Ch s no là công c đánh giá kh năng làm no c a th c ph m.

Các th c ph m có SI cao:
TP có nhi u nư c. TP có nhi u ch t xơ. TP giàu đ m ho c Carbonhydrate.

CH S

ĐƯ NG HUY T

Ch s đư ng huy t GI (Glycemic Index) là t s di n tích tăng lên dư i đư ng cong (IAUC) c a Gluco máu sau khi tiêu thu m t lư ng th c ph m tham kh o.

GI

=

IAUC (KS) IAUC (TK)
Trong đó:

x 100

• GI: (Glycemic Index): ch s no • IAUC: Incremental Area Under Curve – Di n tích tăng lên dư i đư ng cong • IAUC (KS): Đ tăng c a AUC c a TP kh o sát • IAUC (TK): Đ tăng c a AUC c a TP tham kh o (Ví d bánh mý tr ng)

Ý nghĩa c a GI:
1. Ch s GI càng cao thì càng tăng cư ng c m giác đói. 2. Ch s GI càng cao, năng lư ng ăn vào càng l n d gây tăng cân, béo phì. Ngư c l i GI càng th p, năng lư ng ăn vào th p, gây gi m cân, gi m béo. 3. GI là m t công c đ l a ch n th c ph m trong th c đơn hàng ngày cho các đ i tư ng c n gi m năng lư ng ăn vào, gi m đư ng máu 4. GI là công c đánh giá th c ph m gây tăng đư ng huy t.

GI
Th p < 50 Trung bình 50 - 74 Cao > 75

• Fructose • Lactose • S a chua, SF s a • Mì • Đ u ph ng • Chocolate • Đ u, đ u nành • Táo, lê, đào, sung, m n, anh đào, cam, nho

• Saccharose • Kem • Bánh mì • Cơm • Khoai tây •B pc i • Chu i, kiwi, d a, soài • B t h p th t và rau (couscous)

•Glucose • Suchrose • Cơm ăn li n • Mía • Xiro b p • M t ong • Cà r t • M t ong • Gatorade • Ngô

TPCN VÀ B NH TIM M CH

I- Đ i cương
các nư c phát tri n k c đang phát tri n. Theo báo cáo c a WHO, 1/3 t ng s ca t vong trên toàn c u là do các b nh tim m ch (15,3 tri u ca). Đ i v i các nư c có thu nh p th p và trung bình, chi m 86% DALY (Năm cu c s ng đi u ch nh theo s tàn t t) là do CVD. Nguy cơ làm tăng CVD là do các hành vi ăn u ng không h p lý, ho t đ ng th l c không đ y đ và tiêu th thu c lá gia tăng do đi u ki n làm vi c tĩnh t i, công ngh SX đã thay đ i hi n đ i, ch đ ăn nhi u ch t béo, mu i, carbonhydrat tinh ch , ít rau qu , d n t i tình tr ng th a cân, béo phì, HA cao, r i lo n Lipid máu, ĐTĐ… Các b nh tim m ch hay g p là: HA cao, các b nh m ch vành, XVĐM, r i lo n chuy n hoá Lipid, r i lo n tu n hoàn não, các b nh van tim, cơ tim, r i lo n nh p tim...
Các b nh tim m ch càng ngày càng gia tăng, nh t là

H tu n hoàn: g m: 1. Tim : - Bơm hút máu t TM v . - Bơm đ y máu vào ĐM đ n các mô. 2. M ch máu: 2.1. Vòng đ i tu n hoàn: Mang máu giàu 02 và ch t dinh dư ng t tim trái theo đ ng m ch ch đ n các đ ng m ch, mao m ch, cung c p 02 và ch t dinh dư ng cho t bào các mô. Máu t các mao m ch mô t p trung thành máu tim r i theo các tĩnh m ch l n v tim ph i. 2.2. Vòng ti u tu n hoàn: mang máu tĩnh m ch t tim ph i theo đ ng m ch ph i lên ph i nh n 02 và th i C02, thành máu đ ng m ch, theo 4 tĩnh m ch ph i v tim trái.

Ch c năng tu n hoàn: 1. Ch c năng v n t i (quan tr ng nh t). - Đưa máu đ ng m ch v i các các ch t dinh dư ng, 02, hormone…t i tác mô. - Đem máu tĩnh m ch cùng v i các ch t th i c a t bào, C02…t mô v tim đ th i C02 qua ph i và các ch t th i qua th n. 2. Đi u hòa lưu lư ng máu cho nh ng m c đích nh t đ nh như tu n hoàn dư i da đ đi u hòa nhi t. 3. Phân b l i máu trong nh ng trư ng h p b t thư ng đ duy trì s s ng c a cơ quan quan tr ng: tim, não (s c ch n thương, s c ch y máu).

T n thương tim 1. Không do m ch vành: + Ng đ c K+, Ca++, Na+. + Suy tim do thi u Vitamin B1 Vitamin B1 giúp TB đưa Acetyl CoA vào vòng Krebs, khai thác năng lư ng t Glucid, Lipid, axit amin. Thi u Vitamin B1 bi u hi n r i lo n s m cơ tim: suy tim. + Do cơ ch mi n d ch: b nh sinh c a th p tim. + Do nhi m đ c, nhi m khu n: đ c t , thu c, hóa ch t, cúm, thương hàn… 2. T n thương tim do m ch vành: + Đ ng m ch vành (F&T) t o vòng cung ôm l y trái tim, có nhi m v nuôi dư ng tim. + Khi ngh ngơi: đ ng m ch vành cung c p cho tim: 225ml máu/phút. + Khi g ng s c: công su t tim tăng 6-8l n bình thư ng nhưng đ ng m ch vành ch tăng đư c 3-4 l n, d n t i cơ tim thi u 02, dinh dư ng → kéo dài d suy tim. + Nguyên nhân ch y u: t c ngh n đ ng m ch vành do v a xơ đ ng m ch. + M ng VSĐM → c c máu đông, càng d gây t c (do ngưng t TC, Fibrinogen…).

H u qu 1. Cơn đau th t ng c: do cơ tim thi u máu b i suy đ ng m ch vành: Thi u 02 → xu t hi n trong tim các s n ph m chuy n hóa y m khí (acid) và các ch t khác (histamin, kinins, proteolylic…) n ng đ cao mà tu n hoàn vành không lo i tr k p (do suy gi m). Chúng kt t n cùng c m giác đau. 2. Nh i máu cơ tim: Do tình tr ng 1 ph n tim b ho i t h u qu ng ng tr tu n hoàn đ ng m ch vành: Thi u máu đ t ng t → thi u 02 → r i lo n quá trình oxy hóa – kh → tích t các s n ph m chuy n hóa và ch t trung gian hóa h c → ho i t . tim hay g p nh i máu tr ng (do t c m ch, k t h p v i co th t m ch vùng t c và vùng xung quanh d n t i màu s c vùng ho i t nh t nh t). Hay g p vùng nghèo tu n hoàn bàng h (tim, lách, não, th n). - Nh i máu đ : do máu tĩnh m ch vùng xung quanh th m sang vùng ho i t do hóa ch t trung gian t vùng ho i t th m ra lân c n, làm t n thương thành m ch và tăng tính th m (Hay g p ph i, ru t).

SUY TU N HOÀN DO M CH 1. Xơ v a đ ng m ch: - Cholesterol đ ng vách m ch gây thoái bi n vách m ch t o thành m ng thoái hóa, m ng xơ. - TB s i non thâm nhi m vào m ng thoái hóa +s l ng đ ng Calci → thành m ch dày, c ng. - Do kém đư c nuôi dư ng, các m ng xơ b “v a” ra: loét, sùi (thu hút BC), gây h p lòng m ch. - H u qu : t o đi u ki n hình thành huy t kh i → gây t c, d phình m ch, d v m ch

2. CAO HUY T ÁP:

HUY T ÁP

=

CUNG LƯ NG TIM

X

S CC N NGO I VI

T

ĐI U HÒA

Cao HA nguyên phát (90-95%): (Cao HA vô căn, cao HA tri u ch ng)

M T ĐI U HÒA

Cao HA

=

Tăng cung lư ng tim

x

Tăng s c c n ngo i vi

Tăng th tích d ch tu n hoàn

Co th t m ch

Co m ch

Phì đ i vách m ch

- Kh u ph n th a Na+ - Th n kém th i Na +

KT TK giao c m

Tăng Renin – Angio tensin

-Thay đ i màng TB - Tăng ti t Insulin

Stress

Di truy n Béo phì

Cao HA th

phát (5%) 1. Xơ c ng ho c xơ v a đ ng m ch 2. N i ti t: U t y thư ng th n, HC Conn, Cushing 3. Thi u máu th n

Angiotensinogen

Angiotensin I.

Angiotensin II

Renin

ACE
(Angiotensin Converting Enzym)

Co m ch

Thư ng th n

Aldosteron

Gi

Na+, H20

Cao HA

H U QU CAO HA Bi n ch ng tim Phì đ i tâm th t T Suy tim T H van ĐM ch Lo n nh p tim Thi u máu não Thi u máu vành Suy tim F Phù ph i V a xơ ĐM V m ch Xu t huy t Nh i máu Gi m th l c Phù n Xu t huy t võng m c

3. H huy t áp:
M t đi u ch nh

H HA

=

Gi m cung lư ng tim

x

Gi m s c c n ngo i vi

Suy tim

Giãn m ch h th ng: - M t trương l c m nh - Ng đ c ch t giãn m ch - Cư ng ph v

Gi m kh i lư ng Máu tu n hoàn - M t máu - M t nư c

Loãng máu: - Thi u máu n ng - Phù toàn thân

Tr ng thái b nh lý h HA

Tr y m ch

Giãn m ch
T i trung tâm v n m ch: li t (nhi m khu n, ng đ c T i m ch: ng đ c Ch t giãn m ch

S c

S c m t máu
S c ch n thương S c b ng

Ng t do tim

Ng t
Ng t ngoài tim

Gánh n ng toàn c u c a b nh tim m ch: Năm 2002: - BTM gây ra 1/3 s ca t vong toàn c u (17 tri u ca) - 80% gánh n ng này các nư c thu nh p v a và th p. Năm 2020: - T vong b nh Tim m ch tăng lên: 20 tri u ca - B nh ĐMV và đ t qu : nguyên nhân hàng đ u gây t vong toàn c u.

Tăng HA là v n đ s c kh e c ng đ ng. + Th gi i: T l 18-20% (WHO) + Châu Á – Thái Bình Dương: 11-32%. + Th gi i hi n có 1,5 t ngư i tăng HA. + Vi t Nam 1960: 1 – 2% 1970: 6 – 8% 1990: 12 – 14% 2000: 18 – 22%.

Y u t nguy cơ b nh tim m ch:
Nh i máu cơ tim -Ch t đ t ng t -R i lo n nh p

B nh m ch vành

V a xơ đ ng m ch

-Tăng HA. -Đái tháo đư ng -RL m máu -Béo phì, quá cân -L m d ng R0H -Hút thu c lá -Ít v n đ ng -HC-X

R i lo n ch c năng

Suy tim giai đo n cu i

T Y u t nguy cơ tim m ch

vong

II- TPCN PHÒNG NG A CÁC B NH TIM M CH
TH C PH M CH C NĂNG Tăng HA Đái tháo đư ng Tác đ ng các y ut nguy cơ tim m ch R i lo n m máu Tăng cân, béo phì Y u t khác

Gi m nguy cơ b nh tim m ch

TPCN tác đ ng tr c ti p phòng ch ng các b nh tim m ch (GS. Ph m Gia Kh i 2009). 1. Phòng ch ng r i lo n lipid máu, gi m cholesterol, Triglycerid, LDL, tăng HDL. 2. Phòng ch ng các g c t do 3. Làm gi m kích thư c các m ng VXĐM 4. c ch ngưng t p ti u c u 5. C i thi n compliance ĐM 6. Làm gi m HA, tan c c huy t kh i.

TPCN hç trî gi¶m nguy c¬ ®ét quþ, suy vµnh vµ nhåi m¸u
Protein
Tho¸i hãa •Suy vµnh •§ét quþ •Nhåi m¸u

Methionin
Vitamin B12 +

Homocysteine
(BT: 5 - 10 µmol/L)

TPCN •Vitamin B6 •Axit Folic +

Nguy c¬ tim m¹ch

•Ló lÉn tuæi giµ •Alzheimer •§éi néi m« m¹ch •T¨ng kÕt dÝch tiÓu cÇu •BiÕn ®æi yÕu tè ®é m¸u

Cystathionin Cystein

Homocystin Bµi xuÊt qua thËn Homocystin niÖu

TPCN hç trî gi¶m Cholesterol & bÖnh tim m¹ch
•Thøc ¨n ®éng vËt: n·o, tim, bÇu dôc, lßng ®á trøng •§å mÆn, ngät •DÇu mì •§å r¸n •B¬ s÷a toµn phÇn (+)

Axit bÐo no •MUFA •PUFA
(+) (-)

LDL
(+)

•T¨ng ng−ng tô tiÓu cÇu •KÝch thÝch t¨ng sinh c¬ tr¬n thµnh m¹ch •Thóc ®Èy x¬ v÷a ®éng m¹ch •T¹o TB bät do ®¹i thùc bµo b¾t gi÷ → m¶ng chÊt bÐo → hÑp lßng m¹ch

VËn chuyÓn

Cholesterol m¸u Cholesterol gan (tho¸i hãa) •Gi¶m Cholesterol •Gi¶m nguy c¬ §MV (CHD) •Gi¶m x¬ v÷a ®éng m¹ch
Ghi chó: CHD (Coronary Heart Disease): BÖnh ®éng m¹ch vµnh

Cholesterol tæ chøc

VËn chuyÓn
(+)

•T¨ng Cholesterol •T¨ng nguy c¬ §MV (CHD) •T¨ng XV§M

HDL
(+)

Axit bÐo kh«ng no
(+)

•ChÕ ®é ¨n nhiÒu rau, tr¸i c©y •S¶n phÈm thùc vËt •TPCN

Vai trß TPCN - chÊt x¬ víi chu tr×nh Gan - Ruét
Hemoglobin Bilirubin tù do Acetyl -CoA Cholesterol Bilirrubin liªn hîp T¸c dông cña mËt
• DÞch mËt kiÒm, cã t¸c dông trung hoµ dÞch vÞ • Nhò ho¸ Lipit → hÊp thu • ↑ hÊp thu vitamin tan trong dÇu; A, D, E, K • ↑ nhu ®éng ruét • Bµi xuÊt chÊt ®éc N−íc tiÓu (vµng cam)

Gi¶m

• Axit mËt • Muèi mËt

Ng¾t chu tr×nh Gan - Ruét TPCN: ChÊt x¬

HÊp thô axit mËt ë ruét X¬ hoµ tan (b¾p c¶i) X¬ hoµ tan (c¸m) KÝch thÝch lªn men do VK ruét T¨ng khèi ph©n

Bilirubin tù do • Urobilinogen • Stercobilinogen
hÊ T¸i

lín ruét non hÇn Ët p um p th

ruét giµ Trùc trµng • TC: 132 g/d • T−¬ng ®−¬ng 17,9g chÊt x¬ / d

T¸c dông cña x¬
Ph©n ®µo th¶i nhanh → c¶i thiÖn chuyÓn ho¸ L, P • Chèng t¸o bãn • Chèng viªm §T, trùc trµng • Chèng trÜ • ↓ K trùc trµng • ↓ sái mËt • ↓ suy m¹ch vµnh Enzym VK yÕm khÝ

• Urobilin • Stercobilin Ph©n (vµng da cam)

Thùc phÈm chÕ ®é ¨n vµ nguy c¬ bÖnh tim m¹ch
1. Thùc phÈm giÇu acid 1. Thùc phÈm giÇu acid bÐo no: bÐo no: •ChÕ ®é ¨n nhiÒu thÞt, •ChÕ ®é ¨n nhiÒu thÞt, s¶n phÈm s÷a: cã nhiÒu s¶n phÈm s÷a: cã nhiÒu CVD acid Myristic vµ Palmitic CVD acid Myristic vµ Palmitic •Mì ®éng vËt. •Mì ®éng vËt. 2. KhÈu phÇn giÇu c¸c 2. KhÈu phÇn giÇu c¸c ChiÕm: ChiÕm: axitbÐo thÓ trans (dÇu bÐo thÓ trans (dÇu ••1/3tæng ssèca 1/3 tæng è ca T¨ng axit Gi¶m tö vong toµn ccÇu cøng c«ng nghiÖp, dÇu tö vong toµn Çu cøng c«ng nghiÖp, dÇu (15,3 triÖu ca) mì hydrogen ho¸) (15,3 triÖu ca) mì hydrogen ho¸) 3. KhÈu phÇn Natri cao 3. KhÈu phÇn Natri cao 4. KhÈu phÇn r−îu cao ••86%ccñaDALY 86% ña DALY 4. KhÈu phÇn r−îu cao 5. Thõa c©n 5. Thõa c©n 6. Cµfª luéc kh«ng läc 6. Cµfª luéc kh«ng läc 7. Cholesterol khÈu phÇn 7. Cholesterol khÈu phÇn Ghi chó: •CVD (Cardio Vascula Disease): BÖnh tim m¹ch 8. ChÊt bÐo giÇu axit 8. ChÊt bÐo giÇu axit •DHA (Docosahexaenoic acid): axit Docosahexaenoic lauric •EPA (Eicosapentaenoic acid): axit Eicosapentaenoic lauric
•NSP (Non - starch polysaccharides): polysascharid kh«ng tinh bét. •DALY (Diability - Adjusted Life Year): N¨m cuéc sèng ®iÒu chØnh theo sù tµn tËt.

1. Tr¸i c©y 1. Tr¸i c©y 2. Rau 2. Rau 3. C¸ vµ c¸c lo¹i dÇu 3. C¸ vµ c¸c lo¹i dÇu c¸ (EHA vµ DHA) c¸ (EHA vµ DHA) 4. Thùc phÈm giÇu 4. Thùc phÈm giÇu kali. kali. 5. KhÈu phÇn r−îu 5. KhÈu phÇn r−îu thÊp hoÆc võa ph¶i thÊp hoÆc võa ph¶i 6. Thùc phÈm giÇu 6. Thùc phÈm giÇu acid α Linoleic vµ acid α --Linoleic vµ Oleic (thùc phÈm Oleic (thùc phÈm thùc vËt: dÇu ®Ëu thùc vËt: dÇu ®Ëu nµnh, h−íng d−¬ng). nµnh, h−íng d−¬ng). 7. Ngò cèc toµn phÇn 7. Ngò cèc toµn phÇn 8. Thùc phÈm giÇu 8. Thùc phÈm giÇu NSP NSP 9. Ho¹t ®éng thÓ lùc 9. Ho¹t ®éng thÓ lùc

TPCN VÀ UNG THƯ

Ung thư là b nh c a TB v i 3 đ c trưng:

1. Sinh s n t bào vô h n đ (cơ th m t ki m soát) 2. Xâm l n phá ho i các t ch c xung quanh. 3. Di căn đ n nơi khác.

H U QU :
1. Làm tê li t m t t ch c, cơ quan, không h i ph c đư c. 2. Gây suy mòn, suy như c và suy s p cơ th . 3. Gây ngh n đư ng hô h p, chèn ép các t ch c, cơ quan khác. 4. Làm t c m ch máu (não…). 5. R i lo n đông máu: ch y máu bên trong ào t. 6. Suy gi m mi n d ch, không còn s c đ kháng v i các tác nhân: VK, virus, KST… 7. Di căn, xâm l n vào cơ quan quan tr ng: não, tim, ph i, tuy n n i ti t.

NGUYÊN PHÁT

B t ngu n t TB có v trí Ban đ u hay v trí g c

UNG THƯ
TH PHÁT Là ung thư do di căn c a TB ung thư đ n v trí khác v trí ban đ u

QUÁ TRÌNH PHÁT TRI N C A UNG THƯ 1.Giai đo n b t đ u: TB b đ t bi n 2. Giai đo n kh i đ ng: Tăng sinh lành tính. 3. Giai đo n ti n tri n: T n thương ác tính. Th i kỳ I: Phát tri n t i ch . M t kh i u đ t 10g đ lâm sàng có th th y đư c c n 30 l n nhân đôi TB, t c: 150-300d. Th i kỳ II: di căn lan tràn kh i u thông qua đư ng m ch và b ch m ch. Kh i u xâm l n xung quanh hình Con cua (t Hy l p :Cancer).

NGUYÊN NHÂN GÂY UNG THƯ
1. Sinh h c: nhi m VK, virus, KST. 2. V t lý: Phóng x , tia c c tím, sóng radio, sóng t n s th p… 3. Hóa h c: Hóa ch t CN. Hóa ch t BVTV, thu c thú y. Hóa ch t môi trư ng. Dư c ph m, n i ti t t . 4. Ăn u ng: Rư u, thu c lá Đ ct n mm c TP ư p mu i TP chiên, hun khói, nư ng… Th t đ Nhi u m bão hòa 5. L i gen di truy n 6. Suy gi m mi n d ch.

TH C PH M VÀ NGUY CƠ UNG THƯ
Th c ph m chiên, nư ng, rán, hun khói, ư p mu i: + TP nư ng, chiên (th t, cá, khoai tây chiên…): d t o ra các amin d vòng làm t n thương c u trúc gen TB (d gây đ t bi n gen, gây K đ i tràng, gan, ph i, vú). - Amin d vòng còn có trong không khí do khói xe, đ ng cơ, khói b p. - Càng chiên, rán già l a càng t o ra nhi u amin d vòng. Nh t là khi đang rán đ thêm d u m vào, làm tăng nhi t đ đ t ng t. - Nư c th t rán cũng có amin d vòng. + Th t hun khói nhi t đ cao d sinh ra Nitrosamin. + Cá s y khô cũng d t o ra Nitrosamin do acid amin cá tác d ng v i N0. + Cá khô mu i, th t h p b o qu n b ng Nitrit cũng d t o ra Nitrosamin (Nitrit làm th t có màu h ng và mùi v h p d n).

M

Đ NG V T

M là “ch t đ t” v i kh i u đang phát tri n. M gây tăng axit m t ru t già, các axit m t làm thay đ i TB m t cách không đi n hình. Dư th a m đ ng v t, m th c v t là d u ngô nhi u ω-6: làm gi m h mi n d ch cơ th . Ch có acid béo ω-3 c a cá có tác d ng ngăn c n K! M là ti n thân t o ra hormone steroid như Estrogen, b t l i cho ngư i có khuynh hư ng di truy n trong K vú, t cung, đ i tràng. D u m đun nóng có nguy cơ gây K ph i (do có ch t Carcinogen b c hơi lên). D b oxy hóa t o thành Hyperoxyd lipid: ch t này ho t hóa Procarcinogen thành Carcinogen, đ ng th i làm t n thương ADN.

TH C PH M NHI M N M M C
Ngô, l c, qu h nh, h t có d u, qu khô, g o, đ u, gia v b m c có th gây nhi m đ c t Aflatoxin (gây K gan). Ngũ c c, nho th i, rư u vang, cà phê, qu khô, m t vài lo i th t đ ng v t b nhi m đ c t Ochratoxin (gây K th n, gan). Ngô, g o m c có th nhi m đ c t : Fumonisin c a n m m c có th ây K gan, th c qu n.

TH C PH M Ô NHI M HÓA CH T
Rau qu còn t n dư HCBVTV (nhóm clo h u cơ) Th t gia c m, gia súc, th y s n còn t n dư thu c tăng tr ng. Th c ph m b ô nhi m do thôi nhi m hóa ch t đ c t bao bì, d ng c ch bi n, bao gói. TP ô nhi m hóa ch t t môi trư ng: đ t, nư c, không khí.

TH T Đ
Th t đ và th t tr ng khác nhau hàm lư ng ion s t. Th t đ : có hàm lư ng ion Fe cao. Ion s t: - Tăng xúc tác men t ng h p N0 t Arginin. - Tăng xúc tác bi n Nitrat thành Nitrit. Nitrit k t h p axit amin th o thành Nitrosamin

NƯ C U NG KH

TRÙNG B NG CHLOR:

Nư c có nhi u ch t h u cơ, khi cho chlor vào, có th t o thành: - Chloroacetonitrit: d tích t đư ng tiêu hóa và tuy n Giáp tr ng,có th gây K. - Trihalomethan: cũng là m t ch t gây K.

CH T PCB (Polychlorobiphenyl): Là ch t cách đi n, cách nhi t, r t b n, không ăn mòn, không b t l a, đư c dùng đ s n xu t bi n th đi n, s n xu t d u nh n, c n dán, xi đánh giày, m c d u, thu c tr sâu… PCB th i ra, tr n v i Chloruabenzen, dư i tác d ng c a nhi t đ , s t o ra nhi u Dioxin. Dioxin ô nhi m vào TP gây đ c, K cho ngư i.

CHÚ Ý:
Vú cao su: qua quá trình lưu hóa cũng t o ra Nitrosamin. Gioăng cao su: (n i n u ăn, l đư ng TP…) khi lão hóa cũng có th t o ra Nitrosamin. Dây chun: bu c quanh th t quay, dăm bông, ch cu n…cũng có kh năng t o ra Nitrosamin.

Ô nhi m không khí

Ô nhi m Th c ph m

Thâm nhi m đ c t vi lư ng

M

Con
Ch u nh hư ng ngay khi còn trong b ng m

Thu c lá gây K 1. Nitrosamin: Nicotin→Nitro hóa → Nitrosamin 2. Các PAHs (Hydrocarbon đa vòng thơm) 3. Các Amin d vòng (Hetero cyclic Amines) 4. Các Amin thơm (Aromantic Amines)

Bi n d gen

Ung thư

RƯ U GÂY UNG THƯ

Rư u: C2H50H Alcol dehydrogenase (ADH) Acetaldehyd

Acetaldehyd + ADN

Bi n d TB

U NG RƯ U VÀ S C Đ KHÁNG: 1. U ng v a ph i : Con công

2. U ng quá li u

:

Con sư t

3. U ng nhi u

:

Con kh

4. U ng quá nhi u

:

Con l n

7 D U HI U C NH BÁO UNG THƯ 1. 2. 3. 4. 5. Ho dai d ng ho c kh n ti ng. Ăn không tiêu ho c nu t khó Ch y máu ho c ti t d ch b t thư ng. Loét không lành, nhi m trùng dai d ng. Có ch dày lên ho c n i u c c đâu đó, các d u hi u có th nhìn th y ho c s th y. 6. Có s thay đ i c a ru t hay bàng quang 7. Có s thay đ i tính ch t c a m t n t ru i.

5 D U HI U G I Ý UNG THƯ 1. 2. 3. 4. 5. Sút cân nhi u (kho ng 4-5kg), nhanh g y. S t nhưng không cao, dai d ng. M t m i cơ th . Đau Đau c đ nh 01 ch , đau ngày càng tăng Dùng thu c không đ Giai đo n cu i đau rõ r t. Viêm tĩnh m ch: thư ng là tĩnh m ch chi dư i do d u hi u K b ng gây chèn ép.

TÌNH HÌNH
K là nguyên nhân gây t vong chính trên th gi i: M i năm: 10.000.000 ca m c m i 6.000.000 ca t vong các nư c phát tri n: t l t vong do K ch đ ng sau tim m ch. các nư c đang phát tri n: T l m c m i K: ph i, đ i tràng, tr c tràng, vú và ti n li t tuy n tăng song song v i pt kinh t và ngư c l i: K d dày gi m cùng v i s phát tri n.

T NS

B UNG THƯ

M , Pháp, Th y sĩ: 3 – 6 ca/1.000 dân. Nh t, Nga, Cuba, Đông Âu, Hongkong: 1,5 – 3 ca/1.000 dân. Singapore, Bombay: 1,5 ca/1.000 dân.

CÁC LO I K HAY G P K d dày K ph i K vú K ru t K c t cung K mi ng, h u K th c qu n K Gan

TPCN hç trî phßng chèng ung th−
•Xö lý nhiÖt ®é cao → t¹o PAHs (r¸n, n−íng, hun khãi…) •¦íp muèi → Nitrit •D− l−îng HCTS, thó y •Hãa chÊt th«i nhiÔm •§éc tè nÊm mèc (Aflatoxin) •ChÊt bÐo, r−îu •Nitrat

Nitrat

Vi khuÈn

Nitrit
Amin

•Polyphenol (l¸ chÌ) •Vitamin C •Tocophenol •Hîp chÊt Alkyl (hµnh, tái) •Flavonoid (cã trong nhiÒu lo¹i TV) •Flavon (chanh) •Quercetin (t¸o) (-)

Nitrosamin Ung th− Muèi Teo d¹ dµy

TPCN H TR PHÒNG CH NG UNG THƯ VÚ
•Không sinh •Có thai l n u mu n •M n kinh mu n •Phơi nhi m v i b c x ion khi >40 tu i •Di truy n •Rau qu •Ch t xơ •Carotenoid •Isoflavon ( u tương) •Vitamin C •Cá (+)

(-)

Ung thư vú

•Ch ăn nhi u th t •Ch t béo bão hòa (+) •U ng rư u •Tăng cân (+) •Dư lư ng hóa ch t
Prolactin (-) Axit béo không no Ch (+) ăn th c v t

Oestrogen

(+) Axit béo no Ch ăn nhi u béo

Axit béo không no

II. TH C PH M CH C NĂNG PHÒNG NG A UNG THƯ

1. Cơ ch tác d ng (1)TPCN b sung các vitamin, khoáng ch t, ho t ch t sinh h c làm tăng s c đ kháng không đ c hi u và tăng s c đ kháng đ c hi u, t đó làm h n ch xu t hi n ung thư ho c làm ch m quá trình phát tri n c a ung thư. (2) TPCN ch ng các ch t oxy hóa, b o v gen, AND, do đó ch ng K (3) TPCN cung c p m t s ch t có ho t tính ch ng ung thư: + Các h p ch t Alkyl (có trong hành, t i): Có tác d ng c ch sinh các kh i u và gi m m c ung thư d dày. + Các h p ch t h u cơ Isothiocyanat (có nhi u trong các lo i rau h b p c i): Có tác d ng c ch gây ung thư.

+ Các Flavonoid bao g m Flavon, Flavonol và Isoflavon: Là nhóm ch t ch ng oxy hóa ngu n g c th c v t có tác d ng ch ng ung thư. Flavon (có qu chanh) có tác d ng c ch s phát tri n t bào ác tính. Quercetin là lo i Flavon (có táo) có tác d ng c ch s phát tri n t bào ác tính đư c nghiên c u nhi u nh t. + Các Polyphenol bao g m Catechin và Flavonoid, Quinol (có trong lá chè) có tác d ng c ch t o thành Nitrosamin. Nhi u nghiên c u cho th y s d ng chè có tác d ng làm gi m t l m c ung thư. + Các Isoflavon (có nhi u trong đ u tương) có tác d ng c ch phát tri n các kh i u vú. + TPCN cung c p ch t xơ: làm gi m K tr c tràng, K vú (ch t xơ h p thu ch t đ c, d ch m t, làm gi m Estrogen…) + TPCN cung c p các ho t ch t c ch Cytokin gây viêm, men C0X2

Carotenoid + Ch ng oxy hóa, b o v AND kh i b hư h i + β-Caroten: - Ch ng đ c TB và đ c gen c ch s bi n hình TB trư c tác nhân v t lý, hóa h c. c ch s sinh s n TB m i hình thành K TPCN b sung Vitamin A: phòng ch ng K 1. c ch phân chia TB bi u mô 2. Ch ng oxy hóa, lo i b g c t do – nguyên nhân hàng đ u gây bi n d gen. 3. Tăng cư ng mi n d ch cơ th ch ng tác nhân virus, vk và đ c ch t. 4. C n tr s k t h p tác nhân gây K v i AND 5. c ch hình thành ch t Prostaglandin E2 do đó c ch t bào U ti n li t tuy n.

-

Vitamin D: c ch s sinh s n c a TB K. Vitamin E: Ch ng oxy hóa lipid →gi m hư h i gen Làm gi m s bi n d nhi m s c th TB. TPCN b sung Selen, phòng ch ng K Selen kích thích ph n ng mi n d ch → phòng ch ng K. Selen có kh năng b t gi các g c t do, các s n ph m này là nhân t gây K Selen b o v k t c u AND, phân t protein tránh s phá ho i c a g c t do. Selen b o v t bào mô không b t n công c a g c t do.

TPCN b sung các ch t khoáng phòng ch ng K:
- Mg ++: Thi u Mg++ NST d bi n đ i d n đ n K - Zn: có kh năng c ch K nhưng cũng có nghiên c u cho th y Zn có kh năng gây K ? Vì v y s d ng Zn ph i th n tr ng! Không dùng Zn d ng vô cơ. - Calci: Calci có kh năng k t h p v i acid béo và acid m t thành ch t không hòa tan bài ti t ra ngoài, t đó có tác d ng kháng ch t béo và acid m t. - Mangan: Có tác d ng kh các g c t do. - Molipden: + N u thi u d K th c qu n. + Xúc tác phân h y Nitrosamin. - Fe: + Thi u Fe: Các VK tăng chuy n Nitrat thành Nitrosamin + Th a Fe: làm tăng g c t do

L I KHUYÊN PHÒNG NG A UNG THƯ
T ch c Y t Th gi i (WHO) và Qu Qu c t nghiên c u ung thư (World Cancer Research Fund) ã dưa ra l i khuyên phòng ng a ung thư như sau (1997):
1. Ch n ch ăn ưu th là th c ăn ngu n g c th c v t, phong phú v rau qu , u, khoai, c , các lo i h t, ít các lo i th c ph m t ch t b t tinh ch ã qua ch bi n. - Ch ăn d a vào th c ăn ngu n g c th c v t ch a các vitamin, ch t khoáng thi t y u, ch t xơ và thành ph n khác giúp cơ ch ch ng v i các y u t gây ung thư. Th c ăn này thư ng ít ch t béo, ít năng lư ng nên còn giúp ki m soát ư c cân n ng cơ th . - H n ch dùng các th c ph m ch bi n vì các th c ăn này thư ng có nhi u ch t béo, mu i, th t và ư ng tinh ch , ng th i quá trình ch bi n có th phá h y nhi u ch t dinh dư ng và các thành ph n khác có vai trò b o v cơ th ch ng ung thư.

2. Ăn nhi u rau tươi và qu chín - Nên dùng hàng ngày t 400-800g. Các b ng ch ng khoa h c cho th y ch ăn rau qu có th gi m t i 20%nguy cơ b ung thư. - Tác d ng b o v c a rau qu v i ung thư là do s tương tác ph c t p gi a vitamin, khoáng ch t, ch t xơ và các thành ph n hóa h c khác có trong rau qu . - Các lo i rau lá xanh, c i b p, cà r t, cà chua, chanh r t có giá tr . T ây cũng có th s n xu t ra các s n ph m TPCN thu n ti n cho ngư i tiêu dùng.

3. Gi i h n lư ng th t màu không quá 80g/ngày, nên dùng cá, th y s n, th t gia c m, chim thay th . B ng ch ng ã cho th y, s d ng nhi u th t có liên quan nguy cơ ung thư vú, i tr c tràng. 4. Duy trì cân n ng nên có và v n ng th thao u n. - Thi u ho c th a cân u tăng nguy cơ ung thư. Duy trì ch s BMI kho ng 18,5-23,0. tu i trư ng thành cân n ng dao ng không quá 5,0kg, không nên càng l n tu i càng tăng cân, nh t là sau mãn kinh. - C n duy trì ch v n ng thân th (t p th d c, th thao, i xe p, i b , làm vư n, khiêu vũ…)

5. Không u ng rư u quá nhi u - N u có u ng rư u, ch nên u ng ít. Theo khuy n cáo c a WHO, nam gi i không u ng quá 3 ơn v rư u/ngày và n gi i không u ng quá 2 ơn v rư u/ngày (m t ơn v rư u tương ương 330ml bia 4% ho c 125ml rư u vang 11%, ho c 75ml rư u 20% ho c 40ml rư u n ng 40%). - Nguy cơ ung thư tăng lên khi v a u ng rư u, v a hút thu c. 6. S d ng th c ph m ít béo và ít mu i. - Nên s d ng các th c ph m ít ch t béo bão hòa, c bi t là t ngu n g c ng v t (dùng s a g y, không dùng quá nhi u và thư ng xuyên các th c ăn xào, rán, các bánh ng t nhi u ch t béo…). - Ph n l n các th c ph m ch bi n u ch a nhi u mu i và ch t béo. Ăn nhi u th c ph m béo không nh ng tăng nguy cơ ung thư mà còn tăng nguy cơ th a cân, béo phì, ó l i là nguy cơ làm tăng ung thư.

7. Ch bi n và b o qu n th c ph m an toàn, h p v sinh: - M t s n m m c phát tri n th c ph m có th gây ra ung thư. Nên b o qu n l nh các th c ph m tươi s ng và s d ng trong th i gian cho phép. Không dùng th c ph m b m c, đ c bi t các lo i h t. H n ch ăn thư ng xuyên th t, cá, th c ăn rán, nư ng nhi t đ quá cao. - Các th c ph m qua ch bi n (l p xư ng, xúc xích…) thư ng có nitrat và nitrit, khi vào cơ th k t h p v i các amin đ t o thành Nitrosamin, là ch t đã xác đ nh có th gây ung thư. Quá trình hun khói cũng có th t o ra các ch t gây ung thư. B i v y, không nên ăn các th c ph m này thư ng xuyên, liên t c. 8. Không hút thu c lá: Hút thu c lá v a gây đ c h i, nguy cơ ung thư cho ngư i hút và ngư i xung quanh.

TPCN VÀ B NH XƯƠNG KH P

CH C NĂNG C A B

XƯƠNG

1. Nâng

cơ th

2. B o v làm ch d a cho các cơ quan 3. Vân ng (cùng h cơ, kh p)

4. T o huy t 5. Kho d tr ch t khoáng (Calci)

Loãng xương

Loãng xương là quá trình gi m khoáng c a xương do s đi u chuy n Calci t xương vào máu b i tác d ng ưu th c a h y c t bào (Osteoclast) so v i t o c t bào (Osteoblast). Loãng xương khác v i nhuy n xương (Osteomalacia) là d ng khác c a gi m khoáng do thi u Vitamin D.

Phân lo i loãng xương
I. Loãng xương nguyên phát: + Týp I: Loãng xương sau mãn kinh. + Týp II: Loãng xương ngư i già (do lão hóa). II. Loãng xương th phát: do các nguyên nhân gây thi u Ca.

Các y u t nguy cơ gây loãng xương

1.Mãn kinh s m: s gi m Oestrogen là nguyên nhân gây loãng xương. 2. N gi i. 3. Di truy n. 4. C u trúc xương m ng. 5. Ch s kh i cơ th (BMI) th p: th hi n cân n ng cơ th th p. 6. Hút thu c lá: làm gi m t tr ng xương. 7. Nghi n rư u: do nh hư ng chuy n hóa protein, Ca, đ c v i c t bào. 8. L i s ng tĩnh t i: làm gi m kh i lư ng xương. 9. Ch đ ăn: nghèo Ca, nghèo các Vitamin, khoáng ch t. 10.Ít ti p xúc v i ánh n ng m t tr i.

3 y u t cơ b n liên quan kh i lư ng và t tr ng xương:

Ch

ăn

Ho t ng th l c

Hormone sinh d c

Vai trò CH Đ

ĂN

1. Cung c p các ch t c n thi t đ t o xương, duy trì và h i ph c xương trong su t cu c đ i: - Protein - Ca - Vitamin C, D, K - Ch t khoáng: P, Cu, Mn, Mg 2. Ch đ ăn có vai trò duy trì s cân b ng: Ăn vào Th i ra

[ Ca, P] T ch c xương là ngu n d tr [Ca, và P, Ca P] quy t đ nh s c m nh c a h th ng cơ, xương

Vai trò c a Hormone

Các Hormone có vai trò quan tr ng trong cân b ng đ ng c a xương, c tr em và ngư i l n, bao g m: 1. Hormone tuy n giáp. 2. Hormone tuy n c n giáp. 3. Hormone sinh d c.

Vai trò c a Hormone sinh d c
c nam và n , hàm lư ng bình thư ng c a Hormone sinh d c c n thi t cho s c kh e c a xương. 2. Nh ng ngư i ph n th i kỳ sinh s n ng n (ch m th y kinh và t t kinh s m) có nguy cơ loãng xương cao. 3. Hormone Ostrogen có vai trò i u hòa kh i lư ng xương, do ó giai o n mãn kinh, do gi m Ostrogen nên cũng gi m kh i lư ng xương. 4. phu n sau mãn kinh, ch ăn thi u Ca, kh i lư ng xương có th gi m t i 15% do thi u Oestrogen và 16% do thi u Ca và Vitamin D. Khuy n cáo: B sung vào ch ăn hàng ngày Ca, vitamin D, Hormone sinh d c. 1.

Vai trò c a Calci
1. Ca là nguyên t nhi u nh t trong cơ th chi m 1,6% tr ng lư ng cơ th , kho ng 1000-1500g. + Ca là thành ph n chính c a xương, răng, móng: 99%, còn 1% máu, d ch ngoài bào và t ch c ph n m m. + Cùng v i P, Mg, Ca có vai trò hàn g n các đi m xương b t thương, giúp xương phát tri n và gi đư c tính c ng ch c. 2. Là thành ph n chính trong quá trình c t hóa c a xương.

3. Do ph i ch u s c nén c a cơ th và s ma sát khi v n ng, các t bào xương u kh p xương b v ra, r i l i ư c tái t o. Quá trình này c n có: - Vitamin kích thích s h p thu Ca. - Mg i u ph i Ca vào xương. - Ca cùng v i P t o ra nh ng t bào xương m i. 4. Ca gi vai trò truy n d n thông tin th hai trong ho t ng c a cơ th , tham gia vào toàn b các hi n tư ng c a cơ th và công năng c a t bào.

5. Ca còn liên quan đ n quá trình đông
máu, hi n tư ng co cơ, nh p đ p c a tim. T l Ca màng t bào, trong t bào và nhân t bào có nh hư ng quy t đ nh t i năng lư ng t bào.

6. Tr sơ sinh, tr em

tu i l n, ph n mang thai, ph n cho con bú, sau mãn kinh, ngư i già,ngư i b gãy xương co nhu c u cao Ca. Ngư i trư ng thành, ngư i có thói quen u ng nư c có ga, u ng cafe hàng ngày, u ng thu c Corticoid đ u c n đư c b sung Ca.

TPCN h tr phòng ch ng các b nh v xương và kh p
I. TPCN phòng ch ng các b nh v xương:
1. TPCN b sung Calci làm cho quá trình c t hóa hoàn thi n hơn, gi m nguy cơ thi u Ca phòng tránh đư c nhi u ch ng b nh:

1. Tr em 2. Thi u niên 3. Ph n Phát tri n TPCN 4. Ph n 5. Ph n có thai cho con bú sau mãn kinh

6. Ngư i già 1. Còi xương 2. Loãng xương 3. Gãy xương 4. Mi n d ch 5. Th n kinh Phòng ch ng ch ng, b nh 6. Cơ b p 7. Cơn au sinh trư ng 8. Cơn au d dày-ru t 9. Vôi hóa 10. ông máu, ch y máu ng c a tim 11. Ho t

B sung Ca

2. TPCN b sung vitamin A, B,Cu,Zn,Mg,F là các y u t có tác d ng tích ch a Ca xương. 3. TPCN b sung vitamin K c n thi t cho quá trình carboxyl-hóa c a Osteocalcin, là ch t cơ b n c a xương. N u n ng đ vitamin K th p trong kh u ph n có liên quan nguy cơ gãy xương. 4. TPCN b sung vitamin C có nh hư ng t t t i ch t Collagen khung xương, thi u vitamin C d t o thành các khuy t t t c a xương.

5. TPCN b sung vitamin D, phòng ch ng b nh còi xương, nhuy n xương. Khi ti p xúc v i ánh n ng m t tr i h n ch , nên b sung vitamin D v i li u 5-10µg/ngày 6. Ch đ ăn nhi u ch t Protein s làm tăng bài ti t Ca qua nư c ti u, tuy nhiên n u ăn lương Protein th p cũng không t t v i xương. Do đó c n duy trì hàm lư ng Protein thích h p trong kh u ph n ăn.

7. Khuy n cáo d phòng loãng xương: 7.1. Tăng thêm các th c ăn giàu Ca: s a và các s n ph m t s a (phomat). Tùy theo đ i tư ng nên dùng TPCN b sung Ca, vitamin và khoáng ch t. 7.2. Trong kh u ph n ăn nên dùng lư ng Protein t đ ng v t v a ph i, n u ăn nhi u tăng th i Prtein qua nư c ti u, c n b sung Ca. 7.3. Ăn tăng cư ng rau và trái cây. 7.4. Ho t đ ng th l c v a ph i ngư i già và tăng cư ng ngư i tr . 7.5. Gi m kh u ph n Na.

7.6 Tránh hút thu c, h n ch u ng rư u. 7.7 Có th i gian ho t đ ng ngoài tr i nh t đ nh. Các c già nên có th i gian “t m n ng” hàng ngày. đ t ng h p vitamin dư i da. 7.8 Duy trì cân năng nên có (d a trên BMI). G y là nguy cơ loãng xương. 7.9 ngư i có kh u ph n Ca th p (dư i 400500mg/ngày) nên s d ng TPCN b sung Ca và vitamin D. 7.10 các đ i tư ng có nhu c u Ca cao: ph n có thai, ph n cho con bú, tr em ngư i b gãy xương, ph n m n kinh, ngư i già nên s d ng TPCN b sung Ca, vitamin và khoáng ch t thích h p.

II. TPCN phòng, ch ng b nh v b nh kh p
1. TPCN b sung các vi ch t nên có tác đ ng gián ti p t i kh p thông qua nâng cao s c kh e chung, ví d : phòng ch ng r i lo n chuy n hóa, b nh tim m ch, ti u đư ng, ch ng oxy hóa… nên tác đ ng t i ch c năng kh p. TPCN c ch các y u t gây viêm và các Cytokin gây viêm, phòng ch ng đư c viêm kh p.

2.

3. TPCN tác ng tr c ti p t i kh p: + S n cá, s n gà có tác d ng ch ng b nh kh p. + Collagen: có tác d ng tái t a c u trúc các mô liên k t v i li u lư ng nh . + Glucozamin có tác d ng ch ng thoái hóa kh p. + Silic: tham gia tái t o s n kh p và mô liên k t. Flour tham gia tái t o c u trúc xương và s n. + Vitamin B tham gia chuy n hóa ư ng và Protein, vitamin C, viatmin E, Selen có tác d ng ch ng g c t do, có tác d ng b o v kh p. + Lưu huỳnh có tác d ng tái t o s n. + Axit béo no n-3 có tác d ng thúc y s sinh s n các y u t ch ng Cytokin gây viêm và phòng ch ng th p kh p

4. TPCN có ngu n g c th o dư c có tác d ng phòng ch ng b nh kh p: Actiso, Ba kích, B c hà, B ch ch , B ch thư c, B công anh, C u tích, Cà gai leo, Chìa vôi, C xư c, C t khí cư, Dây au xương, M u ơn, M c qua, Ngh , Ngưu t t, Sa nhân, T c o n, Vòi voi, Hy thiêm, Xuyên khung, Xương b , Thiên niên ki n… 5. TPCN có ngu n g c ng v t có tác d ng v i b nh xương kh p: h , g u, r n, kh , ong, kỳ à, tê giác, t c kè….

TPCN VÀ BÉO PHÌ

CHUY N HÓA: Toàn b nh ng ph n ng hóa h c x y ra thư ng xuyên liên t c m i t bào c a cơ th và d ch th

Quá trình d hóa: (ph n ng thoái hóa) Là ph n ng phân chia1 phân t ra thành các phân t nh hơn.

Quá trình đ ng hóa (Ph n ng t ng h p): Là ph n ng ghép các phân t nh l i thành phân t l n hơn

CHUY N HÓA NĂNG LƯ NG
GLUCID
1. D ng v n chuy n Glucose, Fructose, Galactose. 2. D ng k t h p P, L 3. D ng d tr : Glycogen (cơ, gan) 1. Tham gia c u trúc t o hình 2. Tham gia ho t đ ng ch c năng 3. Cung c p năng lư ng (70%)

LIPID
1. VLDL: ch a nhi u TG. 2. IDL: TG ít hơn 3. LDL: ch có cholesterol và Phospholipid. 4. HDL: * 50% là Protid * 50% là Lipid 1. Tham gia c u trúc t o hình 2. Tham gia ho t đ ng ch c năng 3. Cung c p năng lư ng (18-25%)

PROTID
1. D ng v n chuy n: acid amin, albumin,Globulin, Fibrinogen. 2. C u trúc: cơ, t bào. 3. D tr : t bào

1. Tham gia c u trúc t o hình, KT, men. 2. Tham gia ho t đ ng ch c năng 3. Cung c p năng lư ng (12-15%)

1. Năng lư ng tiêu hao đ duy trì cơ th : Chuy n hóa cơ s , v n cơ, đi u nhi t; tiêu hóa. 2. Năng lư ng tiêu hao cho phát tri n cơ th : 3 Kcal/1g th tr ng. 3. Năng lư ng tiêu hao cho sinh s n: 60.000 Kcal cho mang thai; Giai đo n đ u mang thai: Tăng thêm 150 Kcal/d; Giai đo n cu i: Tăng thâm 300 Kcal/d; Giai đo n cho con bú (đ t ng h p: 500-600 ml s a/d): c n 550kcal/d. Bilan năng lư ng cân b ng: Năng lư ng ăn vào = năng lư ng tiêu hao.

Các y u t

nh hư ng t c Acid béo t do Lư ng O2 Nhi t

oxy hóa lipid

Tr ng thái Lipid: b m t ti p xúc Ion kim lo i chuy n ti p: Fe, Cu, Mn.
Năng lư ng m t tr i và tia ion: tia UV, sóng ng n.

Nư c
Các y u t kìm hãm: các ch t ch ng oxy hóa (ch ng g c t do)

Vai trò c a Cholesterol trong cơ th . (N ng Chol. TP: 200mg%) Là ch t c n thi t cho cơ th
1. Tham gia c u t o màng TB 2. T ng h p Hormone Steroid: •Hormone sinh d c. •Hormone thư ng th n 3. T ng h p Vitamin D da

4. T ng h p acid m t, mu i m t

gan

Ngu n g c
1. Ngo i sinh: Ăn vào: 300-500mg/d
2. N i sinh: T ng h p t : • T bào gan. 1g/d • (Ru t)

CHU TRÌNH CHUY N HÓA CHOLESTEROL
HDL Ti u th Nh

Th n

GAN

T ng h p m t, mu i mât Túi m t

Cholesterol

HDL

Nư c ti u

Tái h p thu Acid m t

M T

Máu

VLDL

LDL
Triglycerid

T BÀO
Cholesterol

Th c ph m

RU T
TB da t o Vitamin D TB t o màng TB gan t o mu i m t, acid m t TB sinh d c, thư ng th n t o Hormone steroid

Phân

R I LO N CHUY N HÓA CHOLESTEROL 1. Tăng Chol. trong máu: + Nguyên nhân: (1) Ăn nhi u các TP giàu cholesterol: lòng tr ng, m ng v t, gan, não… (2) Do kém ào th i, l i trong cơ th : vàng da, t c m t. (3) Tăng huy ng: tăng cùng v i Lipid máu: ti u ư ng t y, h i ch ng th n hư. (4) Do thoái hóa ch m: thi u năng tuy n giáp, tích ng Glycogen trong TB gan. + H u qu : Cholesterol máu tăng cao và kéo dài, s xâm nh p vào TB gây r i lo n ch c ph n TB các cơ quan: b nh u vàng, xơ gan, n ng nh t là VX M.

2. Gi m Cholesterol:
+ Nguyên nhân:
(1) Tăng đào th i. (2) Gi m h p thu: viêm ru t, l amíp, Basedow. (3) B m sinh (4) Kh u ph n ăn thi u, không đ cholesterol.

+ H u qu :
(1) Thi u nguyên li u đ s n xu t Hormone Steroid (Hormone sinh d c và thư ng th n). (2) Thi u nguyên li u đ s n xu t acid m t, mu i m t. (3) Thi u nguyên li u s n xu t vitamin D da. (4) nh hư ng c u trúc màng.

Ch ăn nhi u ch t béo, thành ph n tương quan các ch t béo trong kh u ph n liên quan n b nh tim m ch & K:
WHO/FAO (1996): Preparation and Use of Food bases dietary guidelines (Geneva).

1. Các acid béo no: Lauric: C12: O Myristic: C14: O Palmitic: C16: O

Làm ↑ cholesterol TP ↑ Lipid huy t. Làm ↑ LDL - Thúc y VX M - Tăng sinh cơ trơn thành m ch - Tăng ngưng t ti u c u 2. Các acid béo th trans: là th ng phân ư c hình thành khi hydrogen hóa các acid béo chưa no các lo i d u l ng chuy n sang th r n hơn, có ch y cao hơn và n nh hơn. Tác d ng các acid béo này tương t các acid béo no.

3. Các acid béo chưa no:
[Hodgson J.; Wahlqvist, M.L – 1999]:

3.1. Nhóm acid béo chưa no ω – 6: acid Linoleic: 18: 2, ω – 6 → ti n ch t c a acid Arachidonic:
Nhi u trong d u th c v t: + Khi kh u ph n giàu ch t AO: - Làm ↓ cholesterol. - ↓ LDL - ↓ nguy cơ m ch vành + Khi kh u ph n nghèo AO: - ↑ nguy cơ đ ng m ch vành. - ↑ nguy cơ K. + Nhu c u: 3-12% năng lư ng

3.2. Nhóm acid béo chưa no ω – 3: acid Linolenic: 18:3, ω – 3 → ti n ch t (kéo dài và kh ) c a:
- EPA (Eicosapentaenoic acid): 20:5, n – 3. - DHA (Docosahexaenoic acid): 22:6, n – 3. Nhi u trong cá, d u cá. + Tác d ng: - ↓ cholesterol. - ↓ TG. - Ch ng lo n nh p tim, rung tâm th t. - Ch ng hình thành huy t kh i. -↓ HA HA cao th nh + Nhu c u: 0,5 – 1,0% năng lư ng.

TÌNH HÌNH VÀ XU TH Béo phì M : ngư i trư ng thành Nam: 20% N : 25% Canada: 15% (c 2 gi i) Hà Lan: 8% Anh : 16% Béo phì tr em: Không ng ng gia tăng Vi t Nam: + tr em có khu v c đã 15.20% + L a tu i 15 – 49: 10,7% + L a tu i 40 – 49: 21,9%.

QUÁ TRÌNH HI N Đ I HÓA – ĐÔ TH HÓA

• Béo phì là đ t sóng đ u tiên c a m t nhóm các b nh m n tính không lây. • Béo phì s d n d t theo đái tháo đư ng, tăng HA, r i lo n chuy n hóa lipid, b nh đ ng m ch vành.

“ H i ch ng Th gi i m i” New World Syndrom!

§ÞNH NGHÜA:
1. BÐo ph×: BÐo ph× lµ sù t¨ng c©n nÆng c¬ thÓ qu¸ møc trung b×nh do t¨ng qu¸ møc tû lÖ khèi mì toµn th©n, g©y ¶nh h−ëng xÊu ®Õn søc kháe. Ho c: S tích lũy quá dư th a, lan r ng nhi u hay ít, c a các mô m d n n s tăng trên 20% (25%) cân n ng ư c tính, ph i tính n chi u cao và gi i tính.

2. Thõa c©n: Lµ t×nh tr¹ng c©n nÆng v−ît qu¸ c©n nÆng “nªn cã” so víi chiÒu cao.

Cách tính cân n ng lý tư ng – cân n ng “nên có”
1. Công th c Lorentz:

PI (Nam) = S - 100 - S-150 4 PI (N ) = S - 100 – S-150 2
2. x nóng: Có th tính: PI

PI = (S – 100) x 0,9
Trong đó: * PI: Tr ng lư ng cơ th (kg) * S : Chi u cao (cm)

§¬n vÞ ®o bÐo ph×:
1. ChØ sè khèi c¬ thÓ:

BMI

= W H

( kg )
2

(m

2

)

+ Ph©n lo¹i thõa c©n, bÐo ph× theo BMI:
§èi víi ng−êi tr−ëng thµnh (WHO – 2002)
Ph©n lo¹i ThiÕu c©n B×nh th−êng Thõa c©n TiÒn bÐo ph× BÐo ph× ®é 1 BÐo ph× ®é 2 BÐo ph× ®é 3 BMI (kg/m2) < 18,5 18,5 - 24,9 ≥ 25,0 25, 0 - 29,9 30,0 - 34,9 35,0 - 39,9 ≥ 40,0

thang ph©n lo¹i bÐo ph× cho ch©u ¸:

Ph©n lo¹i ThiÕu c©n B×nh th−êng Thõa c©n TiÒn bÐo ph× BÐo ph× ®é 1 BÐo ph× ®é 2

BMI (kg/m2) < 18,5 18,5 - 22,9 ≥ 23,0 23, 0 - 24,9 25,0 - 29,9 ≥ 30,0

Ph©n lo¹i theo chØ sè c©n nÆng vµ BMI
Møc ®é bÐo PhÇn tr¨m (%) v−ît c©n nÆng mong muèn > 10% > 20% > 100% BMI (kg/m2) > 25,0 > 35,0

T¨ng c©n qu¸ møc (Over weigh) BÐo ph× (Obesity) BÐo ph× bÖnh lý (Morbid Obesity)

PHÂN LO I TH BÉO PHÌ 1. Th phì đ i:
Béo phì b t đ u tu i trư ng thành. S lư ng TB m là c đ nh. S tăng tr ng lư ng là do tích m trong m i TB (phì đ i). Đi u tr : gi m b t các ch t Glucid là có hi u qu . tu i thanh thi u niên S lư ng các TB m tăng Đ ng th i phì đ i các TB m . Khó đi u tr hơn.

2. Th tăng s n – phì đ i:
-

3. Vßng th¾t l−ng (vßng eo, vßng bông - Waist Circumference): + C¸ch ®o: LÊy th−íc d©y ®o ngang chu vi quanh rèn + Lµ chØ sè ®¬n gi¶n ®Ó ®¸nh gi¸ khèi l−îng mì bông vµ mì toµn bé c¬ thÓ. + Nguy c¬ t¨ng lªn khi: ≥ 90cm ®èi víi nam ≥ 80cm ®èi víi n÷. + Nguy c¬ ch¾c ch¾n khi: ≥ 102cm ë víi nam ≥ 88cm ë n÷. §èi víi ch©u ¸ ng−ìng vßng bông lµ ≥ 90cm ®èi víi nam vµ ≥ 80cm víi n÷.

4. Tû sè vßng th¾t l−ng/ vßng m«ng (Waist - Hip Ratio) (W/H): + C¸ch ®o: - §o vßng th¾t l−ng: nh− trªn. - §o vßng m«ng: Dïng th−íc d©y ®o chu vi ngang h¸ng, n¬i to nhÊt. + §¸nh gi¸: Tû sè nµy ≥ 1,0 víi nam vµ ≥ 0,85 víi n÷ lµ c¸c ®èi t−îng bÐo bông. Theo WHO, ®èi víi Châu Á ng−ìng cña tû sè nµy lµ: ≥ 0,9 víi nam vµ ≥ 0,8 víi n÷.

W = 80cm W = 90cm H H

¦W H

= 0,90

¦W H

= 0,80

C¬ chÕ g©y bÐo ph× :
1. MÊt c©n b»ng n¨ng l−îng - N¨ng l−îng ¨n vµo lín h¬n n¨ng l−îng tiªu hao - ChÕ ®é ¨n giÇu lipid hoÆc ®Ëm ®é n¨ng l−îng cao - Møc thu nhËp cµng cao, kh u ph n Protid đ ng v t, Lipid đ ng v t cũng tăng l n 2. Ho¹t ®éng thÓ lùc Ýt, l i s ng tĩnh t i. 3. YÕu tè di truyÒn: Theo Mayer J. (1959) - C¶ Bè vµ MÑ b×nh th−êng: chØ cã 7% con ®Î ra bÞ bÐo ph× - NÕu mét trong hai bÞ bÐo ph×: 40% con ®Î ra bÞ bÐo ph× - C¶ Bè vµ MÑ bÐo ph×: 80% con ®Î ra bÞ bÐo ph× 4. Y u t kinh t - xã h i: - các nư c đang phát tri n, béo phi như là đ c đi m c a s giàu sang, ch y u t ng l p giàu, ít t ng l p nghèo (do thi u ăn) - các nư c đã phát tri n: béo phì ch y u t ng l p nghèo, ít t ng l p trên. T xã h i thi u ăn chuy n sang đ ăn hay có xu hư ng ăn nhi u hơn nhu c u.

5. VÒ mÆt sinh bÖnh häc, bÐo ph× cßn phô thuéc vµo sù ph©n bè mì trong c¬ thÓ: + T¨ng khèi l−îng mì do: - T¨ng s¶n qu¸ møc khèi l−îng tÕ bµo mì - Ph× ®¹i tÕ bµo mì + Sù ph©n bè mì trong c¬ thÓ: - Mì tËp trung quanh eo l−ng: bÐo ph× h×nh qu¶ t¸o (bÐo bông, bÐo phÇn trªn, kiÓu ®µn «ng) → nguy c¬ cho søc khoÎ nhiÒu h¬n cho c¬ thÓ v× nhiÒu mì trong æ bông. - Mì tËp trung quanh h¸ng: bÐo ph× h×nh qu¶ lª ( bÐo phÇn thÊp, bÐo kiÓu ®µn bµ) - BÐo ph× trÎ em: mì tËp trung ë tø chi. TÕ bµo mì t¨ng s¶n gÊp 3-5 lÇn nh−ng kÝch th−íc cã thÓ b×nh th−êng.

Nguyên nhân béo phì – Ăn quá m c
Là nguyên nhân ch y u (95%) Ăn u ng th c ăn nhi u quá nhu c u cơ th . Ăn m t lư ng quá dư th a là do:
1. T p quán gia đình 2. S th a mãn xúc c m hay làm d u n i lo âu mà m t s ngư i c m nh n th y sau khi ăn m t lư ng l n th c ăn. 3. S gi m các ho t đ ng th l c mà không gi m b t kh u ph n ăn u ng ngư i già, ngư i b t đ ng, ít v n đ ng. 4. Tăng ti t ho c tăng ho t tính Insulin, d n t i ăn nhi u, gây tăng chuy n Glucid thành m . 5. Kích thích vùng dư i đ i: C p nhân b ng bên chi ph i c m giác thèm ăn, c p nhân b ng gi a chi ph i c m giác chán ăn. Th c t g p: sau ch n thương, viêm não…gây ăn nhi u

Nguyên nhân béo phì – Nguyên nhân n i ti t (hi m g p)
1. H i ch ng Cushin và nh ng t n thương dư i đ i: - M phân b đ u m t, c , b ng (ph n trên cơ th ) - Chân tay m nh kh nh. 2. Ch ng tăng ti t Insulin do u: béo phì do tăng s ngon mi ng và t o m t Glucid. 3. Gi m năng tuy n giáp: (phù niêm) - Gi m chuy n hóa cơ b n. - Tích m nhi u nơi, cân đ i, k t h p tích nư c. 4. Tr ng thái b ho n nh (H i ch ng phì sinh d c) - Mô m tăng quanh háng trên đùi, mông (ph n dư i cơ th ) - Do t n thương vùng dư i đ i, suy gi m tuy n sinh d c.

Nguyên nhân béo phì – Gi m huy đ ng
+ Th c nghi m c t th n kinh giao c m b ng: gây tích m quanh th n. + C t h ch giao c m th t lưng: tích m vùng khung ch u và b ng. + Ch n thương c t s ng gây t n thương giao c m gây tích m vùng t n thương.

CƠ CH :
- H giao c m (Cate cholamin): Làm tăng thoái hóa m . - H phó giao c m (ph v ): Làm tăng tích m

Nguyên nhân béo phì – Gi m v n đ ng th l c
V N Đ NG TH L C

NĂNG LƯ NG ĂN VÀO

=

NĂNG LƯ NG TIÊU HAO

Chuy n hóa cơ b n 70% Sinh nhi t Lao đ ng th l c 15% 15%

h¹ cñ ph× T¸c h¹i cña bÐo ph×: 1. MÊt sù tho¶i m¸i trong cuéc sèng: - Khã chÞu vÒ mïa hÌ do líp mì dµy nh− 1 líp c¸ch nhiÖt - Th−êng cã c¶m gi¸c mÖt mái, ®au ®Çu, tª buån hai ch©n. 2. Gi¶m hiÖu suÊt trong lao ®éng: - MÊt nhiÒu th× giê vµ ®éng t¸c cho mét c«ng viÖc do c¬ thÓ qu¸ nÆng nÒ. - DÔ bÞ TNL§, TNGT do gi¶m sù lanh lîi, ph¶n øng chËm ch¹p. 3. Nguy c¬ bÖnh tËt cao: Ng−êi bÐo ph× tû lÖ bÖnh tËt cao vµ tû lÖ tö vong còng cao.

BÐo ph× vµ bÖnh tim m¹ch:
+ BÐo ph× lµ mét yÕu tè nguy c¬ bÖnh tim m¹ch vµnh (chØ ®øng sau tuæi vµ rèi lo¹n chuyÓn hãa lipid). - Nguy c¬ cao h¬n khi tuæi cßn trÎ mµ bÞ bÐo bông. - Tû lÖ tö vong do m¹ch vµnh còng t¨ng h¬n khi bÞ thõa c©n, dï chØ 10% so víi trung b×nh. + Ng−êi bÐo ph× cã nguy c¬ cao HA h¬n ng−êi b×nh th−êng. + Ng−êi bÐo ph× cã tû lÖ ®ét quþ cao h¬n ng−êi b×nh th−êng.

BÐo ph× vµ ®¸i th¸o ®−êng: + Khi BMI t¨ng lªn th× nguy c¬ ®¸i ®−êng kh«ng phô thuéc vµo insulin (NIDDM) còng t¨ng lªn. + Nguy c¬ ®¸i ®−êng t¨ng h¬n khi: - BÐo ph× ë trÎ em vµ thiÕu niªn. - T¨ng c©n liªn tôc. - BÐo bông.

BÐo ph× vµ sái mËt: + BÐo ph× lµm t¨ng nguy c¬ sái mËt gÊp 3 - 4 lÇn ng−êi b×nh th−êng. + Ng−êi bÐo ph×, cø 1kg mì thõa lµm t¨ng tæng hîp 20mg cholesterol /ngµy. T×nh tr¹ng ®ã lµm t¨ng bµi tiÕt mËt, t¨ng møc b·o hßa cholesterol trong mËt cïng víi møc ho¹t ®éng cña tói mËt gi¶m dÉn tíi t¹o thµnh sái mËt. ph× c¬ khá kh¸ BÐo ph× vµ c¸c nguy c¬ søc kháe kh¸c: - Gi¶m chøc n¨ng h« hÊp. - Rèi lo¹n x−¬ng: viªm x−¬ng khíp (®Çu gèi vµ h«ng). - T¨ng nguy c¬ ung th−: ®¹i trµng, vó, tö cung. - T¨ng nguy c¬ bÖnh Gót.

§iÒu trÞ bÐo ph×:
1. Gi m năng lư ng ưa vào, 2. Thay
- Thay - Ch -

c bi t gi m ch t béo, tăng ch t xơ trong ch

ăn

i hành vi:
1200 Kcalo/ngày s gi m ư c 0,5kg/tu n.

i thói quen ăn u ng ã gây béo phì. ăn h n ch calo: ch

3. Tăng năng lư ng tiêu hao b ng L th l c, TDTT.
Áp d ng ch luy n t p theo 4 nguyên t c: tăng d n, thư ng xuyên, toàn di n, th c s th c t . i b : 5km tiêu hao 200 Kcalo - Trà, viên gi m béo... - TPCN: ch t xơ. - Có nhi u sp TPCN h tr gi m béo phì

4. S d ng TPCN và thu c:

5. Can thi p ph u thu t: h n ch
-M l yb tm - Hút m . - N i h ng tràng – h i tràng. - T o hình d dày.

+ ChÕ ®é ¨n gi¶m n¨ng l−îng: 800 - 1500 Kcal - ChÕ ®é ¨n giÇu chÊt x¬, Ýt chÊt bÐo, ®ñ protein, vitamin, kho¸ng chÊt. - Thay ®æi thãi quen, tËp qu¸n ¨n uèng. + C¸c thùc phÈm nªn dïng: - G¹o tÎ, khoai, ®Ëu. - ThÞt Ýt mì, t«m cua, c¸ Ýt bÐo. - Giß n¹c, s÷a chua, s÷a t¸ch b¬, s÷a ®Ëu nµnh. - Rau qu¶ c¸c lo¹i. - DÇu mì h¹n chÕ: 10 - 12 g/ ngµy. - Muèi: 6g/ ngµy.

TPCN VÀ CH C NĂNG GAN

CH C NĂNG GAN VÀ NGUY CƠ T N THƯƠNG GAN:
I. GAN VÀ CH C NĂNG C A GAN: Cơ quan to nh t cơ th V a có ch c năng ngo i ti t V a có ch c năng n i ti t

Gan

V a là kho d tr nhi u ch t V a là trung tâm chuy n hoá quan tr ng Ch c năng gan g n li n v i sinh m ng Gan là nhà máy năng lư ng c a cơ th

CH C NĂNG C A GAN 1. Chuy n hoá:
Chuy n hoá Glucid: T ng h p và thoái hoá Chuy n hoá Lipit: •T ng h p acid béo. •Oxy hoá acid béo. •Chuy n hoá Cholesterol. Chuy n hoá protid: •Thoái hoá + T ng h p •T ng h p các men

2. T o m t Ti t m t 3. D tr
Glycogen Lipit

Protein Vitamin tan trong d u: A,D,E,K. Vitamin B12 S t

CH C NĂNG C A GAN

4.T o phá hu h ng c u máu 5.Ch ng c Ph n ng hoá h c T o ure
•V •V •V •V i Glucuro i Sulfat i Glycol i Methyl c

Liên h p:

Oxy hoá kh : Phá hu ch t

C

nh và ào th i qua m t: KL, màu

Protein Ru t Axitamin
(Vk+men)

Ch c năng kh NH4+ c a gan
T ch c Axit amin NH4+ n i sinh (đ c)
(não, cơ, t ch c)

NH4+ngo i sinh
(4g/24h)

Glutamin + NH4+
(không đ c)

Glutamin NH4+

Arginin

Citrullin

Urê
Th n
(15-20g Urê/24h)

Ornithin

II. CÁC T N THƯƠNG GAN: 1. R i lo n ch c năng gan:
RLCN Protid. RLCN Glucid. RLCN Lipit. RLCN nư c và i n gi i. RLCN t o máu.

2. Viêm gan c p:
Viêm gan c p do virut: A,B,C,D,E,G. Viêm gan c p do virut: Brucella, Leptospira, SR ... Viêm gan c p do ∑. Viêm gan c p do nhi m c: thu c, hoá ch t, c t . Viêm gan teo vàng c p. 3. Viêm gan teo nhi m m : do suy dinh dư ng, ROH

5. Áp xe gan. 6. Xơ gan:
- Lo n dư ng t bào gan. - Các h ch tăng sinh lan tràn - TCLK phát tri n. - Đ o l n c u trúc gan. 7. Di truy n: các b nh Phorphyrie do thi u men sinh t ng h p Hem, d n t i tích lu Porphyrie. 8. Ung thư gan

Viêm gan m n tính
Ho i t TB Ch t TB Xâm nh p TB Lympho T n thương viêm Xâm nh p TB Plasmocyte KN... Hình thành t ch c xơ Tái sinh liên t c Phát tri n s i collagen ngoài TB

T n thương ho i t

Th i gian t n thương ≥ 6 tháng

Các lo i viêm gan m n tính
Viêm gan m n tính do virus
•Viêm gan B: 10% chuy n MT •Viêm gan D: đ ng nhi m HBV •Viêm gan C: 90% thành MT •Viêm gan G: do truy n máu

Viêm gan m n tính t mi n
•T kháng th . •ANA: Kháng th kháng nhân •SMA: Kháng th ch ng cơ trơn •LKM: KT ch ng Microsome c a gan và th n •SLA: Kháng th ch ng KN gan hoà tan •LP: Kháng th ch ng gan và tu •AMA: Kháng th ch ng Mittochondrie

Viêm gan m n tính do thu c
Methyldopa, Isoniazid Halothan, Papaverin, Sulfonamid, Aspirin, Clometacin, Benzarone ...

Viêm gan m n tính ti m tàng

Nguyên nhân Ung thư gan:
Xơ gan: •80% xơ gan là do ROH (Pháp) •Xơ gan là do Viêm gan MT, viêm gan virus •K hoá t xơ gan: 60-90% Viêm gan virus: B,C,D,G
Các hoá ch t đ c: •H p ch t vô cơ •H p ch t h u cơ •Hoá ch t b o v th c v t .... Đ c t n m m c: •Aflatoxin •Ocharatoxin

1 2 3

4
5 6

Ký sinh trùng: Sán lá gan Ch t phóng x .

TPCN H

TR CH C NĂNG GAN VÀ PHÒNG CH NG T N THƯƠNG GAN

1. TPCN tăng cư ng ch c năng gan: cung c p vitamin, ho t ch t sinh h c

TH C PH M CH C NĂNG PHÒNG NG A UNG THƯ

Cơ ch tác d ng (1)TPCN b sung các vitamin, khoáng ch t, ho t ch t sinh h c làm tăng s c đ kháng không đ c hi u và tăng s c đ kháng đ c hi u, t đó làm h n ch xu t hi n ung thư ho c làm ch m quá trình phát tri n c a ung thư. (2) TPCN ch ng các ch t oxy hóa, b o v gen, AND, do đó ch ng K (3) TPCN cung c p m t s ch t có ho t tính ch ng ung thư: + Các h p ch t Alkyl (có trong hành, t i): Có tác d ng c ch sinh các kh i u và gi m m c ung thư d dày. + Các h p ch t h u cơ Isothiocyanat (có nhi u trong các lo i rau h b p c i): Có tác d ng c ch gây ung thư.

2. TPCN h tr ch c năng th i đ c. - Thanh nhi t - Gi i đ c - Thông m t 3. TPCN cung c p các ch t ch ng oxy hoá, b o v ADN, màng t bào, các cơ quan t bào, b o v gan. 4. TPCN phòng ch ng nguy cơ gây b nh - Ti u đư ng - V a xơ đ ng m ch - Viêm - M máu cao .... - Có tác d ng phong tránh t n thương gan 5. TPCN tăng cư ng h th ng mi n d ch, góp ph n làm tăng “s c kho ” c a GAN.

TPCN VÀ H I CH NG CHUY N HÓA

H I CH NG CHUY N HÓA (Metabolic Syndrome)
L ch s :
+ M. Gerald Reave nêu ra m t H i ch ng chuy n hóa g i là h i ch ng X t i H i ngh H i Ti u đư ng năm 1988, v i các d u hi u: (1) Tích m th n (tăng s đo vòng b ng) (2) Cao HA. (3) R i lo n Lipid huy t. nhóm ngư i đư c theo dõi b nh Ti u đư ng t khi ti n phát cho t i khi b nh xu t hi n. + Các nghiên c u sau b sung thêm nhi u d ki n. Các tên g i khác: - HC r i lo n chuy n hóa X (Dysmeta_bolic Syndrome_X). - HC kháng Insulin. - HC ti n ti u đư ng. - HC r i lo n chuy n hóa liên quan tim m ch ( Cardiovascular Dysmetabolic Syndrome). - HC Reaven.

Đ NH NGHĨA: H i ch ng chuy n hóa là m t t p h p các bi u hi n b nh lý v
chuy n hóa làm tăng nguy cơ m c b nh tim m ch, ti u đư ng và xơ v a ĐM

+ Trong HC chuy n hóa: n i b t là RLCH Lipid và Glucid v n ph thu c tr c ti p và Insulin. + Phát hi n và phân đ nh đư c HC chuy n hóa là bư c ti n l n trong d phòng và kh ng ch nh ng căn b nh gây t vong cao nh t trong th k 21. + HC X chi m 20-30% dân s các nư c công nghi p. Ư c tính đ n 2010, riêng nư c M s có: 50-75 tri u ngư i b HC X.

BI U HI N HC CHUY N HÓA:
1. Béo trung tâm
BMI > 25-30kg/m2 Vòng b ng: * ≥102cm (Nam) * ≥88cm (N ) T l vòng b ng/vòng mông: * ≥0,9 (Nam) * ≥0,85(N ).

2. Huy t áp: ≥ 140/90 mmHg. 3. N ng đ Glucose huy t:
N u đo dung n p Glucose: gi m rõ r t. Có th suy lu n m c kháng Insulin t t l : •N u > 2 là báo ng •N u t 4 là ch c ch n có kháng Insulin

Tryglycerid HDL

4. N ng đ b t thư ng các lo i Lipid huy t: + Tăng Triglycerid: ≥ 1, 695 mmol/lit ho c 150mg/100ml. + Tăng n ng chung cholesterol + Gi m HDL-C: ≤ 0,9mmol/lit ho c: ≤ 40mg/100ml (v i nam) và ≤ 50mg/100ml (v i n ). + Tăng LDL-C. Do chi phí l n khi o nên n ng LDL th c t ư c tính b ng cách l y n ng cholesterol toàn ph n tr i HDL. 5. Bi u hi n khác: + Tăng ông (Tăng Fibrinogen & Plasminogen – activator…) + Tăng Creatinin huy t và acid Uric – huy t. + Có Albumin – ni u vi th : 20mg/phút ho c t l Albumin/creatinin: 30mg/g. + R i lo n ch c năng h n i m c (tăng n ng các phân t k t dính).

Ch n đoán & kh ng đ nh
(d đo, chi phí th p)
Vòng b ng TG – huy t
CH N OÁN

HDL-C Glucose – huy t khi ói Huy t áp

N u có 03 y u t tr lên theo chi u hư ng x u là coi như có HC chuy n hóa!

CƠ CH KHÁNG INSULIN VÀ R I LO N CHUY N HÓA LIPID GAN
↑ FFA
CE CETP TG CE
CETP

TB M

x

↑ VLDL

HDL

TG TH N

Insulin
LDL

SƠ Đ

VAI TRÒ C A CETP
TG

HDL
↑ FFA
TG

CETP
VLDL

HDL – h t nh Cholesterol

TH N

M

GAN

Cholesterol

CETP LDL

TG TG

LDL – h t nh

Y UT

NGUY CƠ GÂY H I CH NG X

Y u t nguy cơ gây HC X
1. Ít ho c không v n 2. Ch 3. Ch ăn nhi u m ng ng v t (bão hòa)

ăn quá nhi u Glucid (nh t là lo i h p thu nhanh)

4. Hút thu c lá 5. Di truy n 6. Già, lão hóa 7. Môi trư ng 8. Ph n sau m n kinh 9. U ng nhi u rư u. HC X chi m t l 5% nh ng ngư i có cân n ng bình thư ng, 22% nh ng ngư i tăng cân và 60% nh ng ngư i béo phì. ngư i l n n u tăng m i năm 5 pounds tr lên thì nguy cơ b HC X là 45%.

D

PHÒNG

1. Chú ý khi bư c vào tu i cao. Khi cơ đ a di truy n (cha, m có h i ch ng này) Cha m b ti u đư ng, VXĐM, b nh m ch vành. 2. Theo dõi s m, đ nh kỳ xét nghi m đ phát hi n s m H.C X đ can thi p. 3. Thay đ i thói quen có h i trong phong cách s ng – t o thói quen t t. 4. Thay đ i ch đ ăn phù h p: Thành ph n TP & s Kcal v a đ . 5. L a ch n Sp TPCN thích h p đ d phòng. 6. Duy trì m t ch đ t p luy n thân th : trung bình 30 phút m i ngày, ít nh t 5 ngày trong tu n.

KHI PHÁT HI N CÓ H.C X
1. Thay i h n thói quen có h i trong phong cách s ng. 2. Thay i ch ăn. + Gi m calo t Glucid (còn 50% trong kh u ph n, nh t là gi m ư ng, b t, thay b ng ngũ c c d ng h t). + H n ch t i a m ng v t (lipid bão hòa) thay b ng m th c v t. + H n ch TP ch a nhi u cholesterol: lòng tr ng, gan, ph t ng. + Thay Protid t th t sang th t màu tr ng, cá. Thay m t ph n Protid ng v t b ng Protid th c v t. 3. V n ng th l c thư ng xuyên, kh ng ch tăng vòng b ng 4. Tăng lư ng Vitamin oxy – hóa. 5. Theo dõi nh kỳ Glucose, TG, HDL, HA, can thi p ki p th i khi có d u hi u H.C X. 6. Ngư i bình thư ng khi t 60 tu i, c n ưa vào di n qu n lý H.C X. 7. Ngư i có cơ a và di truy n, c n qu n lý HC X s m hơn (40 – 50 tu i). 8. L a ch n thích h p các s n ph m TPCN h tr gi m tri u ch ng.

TPCN VÀ CH C NĂNG SINH S N

CH C NĂNG SINH D C C A CON NGƯ I

1. Sinh s¶n: SX ra con ng−êi ®Ó duy tr× gièng nßi 2. Khao kh¸t (ThÌm muèn) 3. Kho¸i l¹c 4. Th«ng tin 5. Mong muèn thay ®æi t×nh dôc (míi, l¹): cÇn ®−îc chÕ ngù 6. Khö c¨ng th¼ng.

Ph−¬ng ph¸p chÕ ngù chøc n¨ng thø 5 1) TuÇn tù theo quy tr×nh ®Ó nam giíi ®¹t ®−îc tø khÝ (hoµ khÝ, c¬ khÝ, cèt khÝ, thÇn khÝ) & n÷ giíi ®¹t ®−îc cöu khÝ (phÕ khÝ, t©m khÝ, tú khÝ, thËn khÝ, cèt khÝ, c©n khÝ, huyÕt khÝ, nhôc khÝ vµ tuû khÝ) Thay ®æi ®Þa ®iÓm thêi gian Thay ®æi t− thÕ:

2) 3)

Rång bay uèn khóc Hæ r×nh måi V−în trÌo c©y Ve sÇu b¸m cµnh Rïa bay Ph−îng bay l−în Thá liÕm l«ng C¸ giao v·y H¹c quÊn cæ

T¸c dông
1) Th−êng xuyªn ®¹t cùc kho¸i: gi¶m tØ lÖ chÕt = 1/2 ng−êi kh«ng ®¹t nh− trªn. 2) ≥ 3 lÇn/ tuÇn: gi¶m 1/2 nguy c¬ ®ét quþ tim. 3) Gi¶m c©n, fitness (QHTD = bµi tËp thÓ dôc: tiªu hao 200 Kcal) Víi ®iÒu kiÖn: ®¶m b¶o quy tr×nh qua 4 giai ®o¹n: + Giai ®o¹n kÝch thÝch + Giai ®o¹n cao nguyªn + Giai ®o¹n cùc kho¸i + Giai ®o¹n håi phôc. 4) Ph¸t triÓn c¬: ®ïi, m«ng, chËu, c¸nh tay, cæ, ngùc.

5) KTSX Testosterone: khoÎ c¬, x−¬ng 6) Gi¶m ®au (do t¹o: Endorphin Estrogen). 7) Gi¶m trÇm c¶m cho phô n÷, gi¶m c¶m l¹nh, c¶m cóm (IgA t¨ng 30%) 8) §iÒu khiÓn c¬ bµng quang khoÎ lªn. 9) KhoÎ r¨ng-miÖng: Tinh dÞch nhiÒu Zn, Ca → gi¶m s©u r¨ng vµ gi¶m ung th− tuyÕn tiÒn liÖt

HORMONE SINH D C NAM OESTROGEN

• Do TB Leydig s n xu t • Nguyên li u: Cholesterol

Phát tri n các CQ sinh d c

Kích thích s n xu t tinh trùng

Chuy n hóa protein và cơ

•C t hóa + phát tri n xương •L ng đ ng Ca + P xương

Chuy n hóa protein và cơ

Tăng HC 20%, tăng nh h p thu Na ng th n

HORMONE SINH D C N

ESTROGEN

• Do bu ng tr ng s n xu t • Nguyên li u: Cholesterol

Tăng kích thư c, m ch máu TC

Tăng ti t d ch c t cung •Tăng sinh niêm m c âm đ o •Tăng ti t d ch có pH acid Tăng chuy n hóa đ m, m (vú, đùi, mông…) Tăng nh gi H20 + mu i da

Tăng sinh niêm m c vòi tr ng Phát tri n vú •Tăng c t hóa và pt xương •L ng đ ng Ca + P

Phát tri n cơ quan sinh d c n

HORMONE SINH D C N

PROGESTERON

•Do hoàng th sx Nguyên li u: Cholesterol •Rau thai sx

Tăng ti t nhày

c t cung

•Phát tri n chi u dài – cu n tròn niêm m c TC. •Tăng bài ti t niêm m c.

Tăng ti t d ch niêm m c vòi tr ng

Phát tri n tuy n vú chu n b ti t s a

Tăng thân nhi t 0,5oC

Estrogen

CHU KỲ KINH NGUY T C A HORMONE SINH D C N

i u hòa ch c năng tinh hoàn
(-) Hypothalamus Gn RH (-) (+) Tuy n Yên PT gi i tính nam FSH (+) Tinh hoàn ng sinh tinh T bào Sertoli LH (+) T bào Leydig c tính sinh d c nam Tăng chuy n hóa protein PT ch c xương Tăng CHCB 5% 10%

Inhibin

Testosteron

Tăng HC 20% XS tinh trùng

Các y u t

nh hư ng t i sinh s n tinh trùng

1. Hormone: GnRH (Hypothalamus), LH, FSH (Tuy n Yên) 2. Nhi t : o Tinh trùng ư c s n xu t nhi t < T0 cơ th 1-20 o Cơ Dartos c a bìu co, giãn m b o nhi t thu n l i cho SX tinh trùng. 3. pH: tinh trùng ho t ng m nh trong môi trương ki m và trung tính. môi trư ng axit d b gi t ch t. 4. Kháng th : - TT có th b tiêu di t khi có KT trong máu. n : • Có KT c nh tinh trùng: d th thai • Có KT tiêu di t tinh trùng: khó th thai

5. Rư u, ma túy: làm gi m s n xu t tinh trùng 6. Tia X, phóng x , b c x : làm t n thương t bào dòng tinh 7. Căng th ng th n kinh: làm gi m SX tinh trùng 8. Ch đ ăn u ng: nh hư ng SX tinh trùng 9. Ô nhi m môi trư ng: nh hư ng SX tinh trùng 10. Virus: Virus quai b

c i m tinh trùng
1. S lư ng: Hai tinh hoàn s n xu t 120.000.000 TT/d M i l n giao h p phóng ra : 2-5ml v i 200.000.000 n 500.000.000 TT 2. Hình th : + u ư c c u t o t nhân TB, trư c u có m t l p dày nên ư c g i là c c u, ch a lư ng l n men Hyaluronidase (men phân gi i các s i c a mô) và men phân gi i Protein. + Thân + uôi: giúp cho tinh trùng chuy n ng và di chuy n

3. Đ i s ng: - Tinh trùng đư c SX ra ng sinh tinh và lên mào tinh hoàn 18-14h m i v n đ ng đư c. - TT ph i v n đ ng qua ng mào tinh hoàn dài 6m. - TT đư c d tr 1 ph n ng mào tinh hoàn ph n l n ng d n tinh. T i đây: th i gian s ng đư c 1 tháng. - Khi đư c phóng vào đư ng sinh d c n : th i gian s ng đư c t 24-48h. nhi t đ th p tinh trùng s ng lâu hơn. 4. Chuy n đ ng: t c đ 4 mm/phút

Ô NHI M VÀ VÔ SINH
Nghiªn cøu cña GS. N.Skakkeback (§¹i häc Copenhagen - §an M¹ch)

¤ nhiÔm m«i tr−êng
Th©m nhiÔm ®éc tè vi l−îng

MÊt c©n b»ng Hormone

Suy gi¶m l−îng & chÊt tinh trïng ë ♂

Ung th− tö cung ë♀

Teo c¬ quan sinh dôc

“N¨m 1940: “N¨m 1990:

L−îng tinh trïng nam giíi Ch©u ¢u trung b×nh: 113tr con/ml chØ cßn 66tr con/ml → gi¶m 41,6%

“Sè l−îng tinh dÞch: gi¶m 25% “Theo WHO: sè ng−êi cã l−îng tinh trïng d−íi 20tr con/ml (dÉn ®Õn v« sinh) t¨ng tõ 6% ®Õn 18%

TPCN TĂNG CƯ NG CH C NĂNG SINH S N

TH C PH M TĂNG CH C NĂNG SINH D C

1. ThÞt ®éng vËt vµ s¶n phÈm ®éng vËt

- Chã - Bß (80g protein bß méng cho 1g tinh trïng) - H−¬u - cõu

Protein cao

- Tinh hoµn

NhiÒu Arginin

- Trøng

Chøa chÊt cã trong tinh dÞch

1. ThÞt ®éng vËt vµ s¶n phÈm ®éng vËt

ThÞt gia cÇm * gµ trèng * vÞt c¹n * chim cót * chim sÎ * Bå c©u ®ùc

- Dª - H¶i CÈu, h¶i m·, MÉu lÖ - T¾c kÌ, hæ cèt - Léc nhung, léc gi¸c (h−¬u, nai)

Chøa chÊt cã trong tinh dÞch

Thùc phÈm t¨ng chøc n¨ng Sinh Dôc

2. Thùc vËt:
- Rau c¸c lo¹i:(b¾p c¶i, sóp l¬...)

NhiÒu vitamin E

- Gi¸ ®ç - Qu¶ kh« c¸c lo¹i (võng, l¹c, h−íng d−¬ng)
NhiÒu Arginin

Thùc phÈm t¨ng chøc n¨ng Sinh Dôc
2. Thùc vËt:
Ba kÝch (c©y ruét gµ) C©y sép (cßn gäi c©y Tr©u cæ, v¶y èc) Ph¸ cã chØ CÈu tÝch (c©y l«ng khØ) Chi ma (mÌ, võng) D©m d−¬ng ho¾c §¶ng s©m §«ng trïng h¹ th¶o Hµ thñ « Hµnh, hÑ Nh©n s©m §Ëu ®en Kû tö Hoµi s¬n…

Tõ c¸c nguyªn liÖu trªn, ng−êi ta chÕ ra c¸c s¶n phÈm TPCN tïy theo nhµ s¶n xuÊt

Thùc phÈm t¨ng chøc n¨ng Sinh Dôc 3. C¸c thøc ¨n thuèc
•Trµ §an s©m c©u kû •ChÌ nh©n s©m •ChÌ h¶i s©m •Ch¸o hÑ •Ch¸o Hµ thñ « •§u«i heo hÇm §ç träng •Trøng gµ ch−ng h¹ th¶o •Ch¸o gµ nh©n s©m •Ch¸o chim sÎ •Bå c©u hÇm nh©n s©m •§u«i bß hÇm §−¬ng quy •NgÊu pÝn ch−ng C©u kû •ThÞt dª hÇm tái •Rïa hÇm Sa nh©n...

Thùc phÈm t¨ng chøc n¨ng sinh dôc

4. R−îu:
R−îu nhung h−¬u r−îu h¶i m· (c¸ ngùa) r−îu léc tiªn (c¬ quan sinh dôc ngoµi h−¬u ®ùc) r−îu h¶i cÈu thËn (c¬ quan sinh dôc ngoµi h¶i cÈu ®ùc) r−îu d©m d−¬ng ho¾c Ba kÝch d©m d−¬ng töu C¸p giíi s©m nhung töu (t¾c kÌ, nh©n s©m, léc nhung, ba kÝch, tang phiªu tiªu)

Thùc phÈm t¨ng chøc n¨ng sinh dôc

4. R−îu:

cæ tÝch töu (thôc ®Þa, kû tö, ®−¬ng quy) Håi xu©n töu (LÖ chi nhôc, nh©n s©m) Léc nhung s¬n d−îc töu (Léc nhung, S¬n d−îc) S©m b¸ch tuÕ töu (Nh©n s©m, Hµ thñ «) Trïng xu©n töu (§«ng trïng h¹ th¶o)

Thùc phÈm t¨ng chøc n¨ng Sinh Dôc

Thùc phÈm nhiÒu vitamin
E (vitamin t×nh yªu): d©u t©y, gi¸, rau A : kÝch thÝch vµ b¶o vÖ tÇng b× c¬ quan sinh dôc C : uèng 4 ly cam v¾t/ngµy → t¨ng kh¶ n¨ng t×nh dôc B12 : T¨ng s¶n l−îng

II. TPCN

C CH CH C NĂNG SINH D C

§Ëu nµnh (nitrofuran) DÇu gan c¸ (lµm chËm ph¸t triÓn dôc t×nh, lµm tinh trïng co róm l¹i) r−îu liÒu cao: Lµm gi¶m s¶n l−îng

Cafein : (T¨ng s¶n l−îng tinh trïng bÊt th−êng)

Tinh dÇu vá cam (cã Hesperridin)

B NH ALZHEIMER
BS ngư i Đ c Alois Alzheimer phát hi n năm 1906 là tình tr ng r i lo n não b gây ra s sa sút d n d n và không th h i ph c cho trí nh và kh năng s d ng ngôn ng , kh năng nh n th c v không gian, th i gian, cu i cùng d n đ n tình tr ng m t kh năng t chăm sóc b n trong các nhu c u hàng ngày

Bi u hi n:

Suy kém trí nh trí khôn

L n
Không phân bi t đư c s vi c

Suy kém trí nh , hay l n hay quên

1. 2. 3. 4.

Hay quên, quên c tên con, tên v , tên ch ng. M t đ nh hư ng. Nghi ng , hoang tư ng Tính tình bư ng b nh, thay đ i trong dáng đi u đi đ ng, phá phách

Nguyên nhân:

Gi thuy t

1. Nhôm: hàm lư ng Al trong t bào não b nh nhân cao g p 30 l n bình thư ng

2. Thi u Vitamin B6 3. Thi u Folic 4. Thi u Mg

Làm thay đ i c u trúc não

VI: TPCN – H TR PHÁT TRI N KT – XH XÓA ĐÓI GI M NGHÈO

TH C PH M CH C NĂNG
1.T o công ăn vi c làm: + Bán hàng tr c ti p: 200 tri u ngư i v i 25.000 m t hàng 125 qu c gia. + Vi t Nam: trên 70 v n ngư i tham gia bán hàng tr c ti p. 2. Tăng trư ng kinh t : 20-30%/năm 3. Thu công ty, thu thu nh p. 4. Thu nh p m i cá nhân. 5. Ho t đ ng t thi n. 6. Thúc đ y s n xu t: t khâu nuôi tr ng th o dư c đ n s n xu t, ch bi n, xu t kh u, nh p kh u.

Ph n III: Đánh giá dòng s n ph m c a Synergy

Xây d ng . Tăng cư ng . Tu n hoàn
C i thi n s c kh e t m i b ph n c a cơ th .

Nguyên li u là các th o dư c t nhiên
1. Chlorophyll: • Cây linh lăng • Dâu t m • Lúa m ch • B c hà 2. Mistica: • A cai • Qu l u • Vi t qu t • Cơm cháy 3. Proargi – 9: • L – arginin • B t chi t v nho • Acid Folic, vitamin D3, B6, B12, C • Xylitol

S n ph m đư c s n xu t d a trên cơ s nghiên c u khoa h c 1. “Nitric Oxyd (NO) như là m t phân t tín hi u trong h th ng tim m ch”. Gi i Nobel v sinh lý h c và y h c năm 1968 c a 3 nhà khoa h c:
• • • Robert F Furchgoot – sinh 1916 Louis J Ignarro – sinh 1941 Ferid Murad – sinh 1936

2. Chlorophyll – giúp tăng cư ng HC. Gi i Nobel 1915 c a GS. Rich Willstatter 3. Chlorophyll giúp th i l c đ c t kh i cơ th . Gi i Nobel c a GS. Hans Fischer.

Các nghiên c u lâm sàng v tác d ng c a Nitric Oxyd (đư c SX t Arginine trong l p n i m c đ ng m ch) đã đư c công b trên y văn th gi i. 1. H huy t áp – Lancet 1990 2. Gi m Cholesterol và Triglycerides – J Nutr 1996 3. C i thi n b nh ti u đư ng – Diabetes Care 2001 4. C i thi n ch c năng tình d c – BJU Int 1999 5. Gi m c c máu đông và đ t qu - Circulation 2001 6. C i thi n khi m khuy t v tim – J Am Coll Cardiol 2002 7. Nâng cao kh năng ch a v t thương – Surgery 1993 8. C i thi n ch c năng th n – Kidney Int 1999 9. C i thi n trí nh và ch c năng nh n th c – J Physiol Pharmacol 1999 10. Tăng hormone tăng trư ng – J Clin Endocrinol Metab 2000 11. C i thi n phát tri n cơ b p và hi u su t – Med Sci Sports Excer 2000

L-Arginine là gì?
L-Arginine là m t acid amine không thi t y u. Cơ th chúng ta có th t o ra ch t này v i nh ng lư ng nh t đ nh. M t ph n lư ng ch t này chúng ta l y t th c ăn.

C u trúc phân t c a L-Arginine

Vai trò L-arginine trong cơ th chúng ta. • Nâng cao kh năng ch a lành v t thương.
• Giúp lo i b amoniac • Kích thích mi n d ch • Kích thích ti t HGH • Liên quan đ n d n truy n th n kinh • H tr ho t đ ng tình d c kh e m nh

PROARGI-9 Plus
L-Arginine L-Arginine
Não Tuy n yên HGH M ch máu máu Nitric Oxide(NO) Oxide(NO)

T o cơ b p Gi m m cơ th Ch ng lão hóa

H th ng tim m ch. Huy t áp Mi n d ch Ho t đ ng tình d c

9/30/2010

294

L-Arginine
Kích thích tuy n yên

HGH

IGF-1

IGF-1

IGF-1
(Y u t tăng trư ng 1 gi ng Insulin)
Product Training V3: EN Vietnam
9/30/2010

295

Sinh t ng h p Nitric Oxide ph thu c vào n i mô.
L-Arginine + NADPH + O2 eNOS

L-Citrulline + NADP+ + H2O + NO.
Product Training V3: EN Vietnam 9/30/2010

Oxit Nitơ là gì?
Oxit Nitơ là m t ch t khí đ c h i thư ng đư c tìm th y trong khói hóa ch t. Nó không có màu và có ho t tính ph n ng r t cao. Trong đ ng cơ, khí này đư c hình thành do ph n ng gi a nitơ và oxi. N2(g) + O2 (g) <===> 2NO (g)

Oxit Nitơ là m t g c t do

Product Training V3: EN Vietnam

9/30/2010

Oxit Nitơ trong cơ th chúng ta.
Trong cơ th chúng ta oxit nitơ ư c hình thành t L-arginine. Khí này có i s ng r t ng n và th c hi n nhi u ch c năng sinh lý bao g m: • T o trí nh • D n truy n th n kinh • c ch kh i u • Kh năng mi n d ch • Ch c năng hô h p • Ch c năng tim m ch

Oxit Nitơ liên quan đ n d n truy n th n kinh

Oxit Nitơ giúp làm giãn các m ch máu

Tính logic s n ph m d a trên cơ s Khoa h c v s c kh e

Tính logic s n ph m
Xây d ng

N n t ng c a SK = B sung vi ch t dinh dư ng

Chlorophyll

V3

Tăng cư ng

H th ng đ kháng c a cơ th = b sung AO

Mistica

Tu n hoàn

H th ng cung c p ch t dinh dư ng cho các t ch c, t bào = b sung Arginin

ProArgi – 9

Product Training V3: EN Vietnam

9/30/2010

325

Chlorophyll
S n ph m Thành ph n
1. Cây linh lăng: + Vitamin: A, B1, B6, C, E + Ch t khoáng: K, Ca, Fe, Zn + Carotin, Chlorophyll 2. Dâu t m: giàu ch t di p l c 3. Lúa m ch: + Vitamin: C, E, B12 + Ch t khoáng: Ca, Fe, K + Ch t AO: Superoxid dismutase + Các enzyme 4. B c hà: Hương li u Tính kháng sinh 5. Chlorophyllin: Kích thích men ch ng oxy hóa trong cơ th Gi i đ c

Công d ng
• Kích thích ho t tính enzym và t bào b ch c u. Tăng cư ng các ph n ng mi n d ch c a cơ th . • Giúp cơ th th i lo i các ch t đ c h i. • C i thi n tình tr ng thi u máu, tăng s t bào h ng c u. • Tăng cư ng ch c năng tiêu hóa, ch ng táo bón. • Tăng cư ng ch c năng gan và c i thi n v gan, giúp th i đ c cho gan. • T t cho đư ng hô h p, gi m nh viêm h ng, c i thi n tình tr ng hen, làm s ch ph qu n. • Gi m s viêm nhi m, giúp nhanh lành v t thương. • Ch ng l i các đ c t (ch ng say rư u) • C i thi n tình tr ng đái tháo đư ng • Làm d u th p kh p. • Tăng cư ng ch c năng th n và bàng quang. • Kh mùi

Chlorophyll

CHLOROPHYLL

CHLOROPHYLL

Chlorophyll

Huy t s c t

CHLOROPHYLL
Chlorophyll Sodium Copper Chlorophyllin

Mg

Cu

CHLOROPHYLL

Chlorophyll-Aflatoxin-B1 Complex

CHLOROPHYLL
Lợi ích: ợ
• Giải độc và loại bỏ các chất độc hại, chất thải từ cơ thể. • Tăng cường chức năng gan và xây dựng tế bào hồng cầu. • Tác dụng của chất chống oxi hóa. • Chống nhiễm trùng răng miệng và loét đường tiêu hóa. • Giảm mùi hôi • Tăng cường khả năng miễn dịch

CHLOROPHYLL
Thành phần: trong 5 ml. chứa
• • • • • • Nước tinh khiết……… 4.363 gm (87.076%) Glycerin………………. 0.626 gm (12.500%) Sodium copper chlorophyllin0.015 gm ( 0.298%) Dầu bạc hà……… … 0.004 gm ( 0.084%) Chiết xuất cỏ linh lăng 0.001 gm ( 0.021%) Chiết xuất lúa mạch 0.001 gm ( 0.021%)

332

CHLOROPHYLL
Một muỗng pha với v ới Một muỗng 120 – 240 ml nước nước Uống 3 lần/ngày Uống lần/ngày

Thành ph n
Glycerine, di p l c t natri ng, d u b c hà, chi t xu t c linh lăng, chi t xu t lúa m ch.

Mistica
S n ph m 1. Acai:
• • • • Anthocyanins Acid béo c n thi t Acid amin Sterol th c v t

Thành ph n

Công d ng
1. Ch ng oxy hóa m nh: • Tác d ng ch ng viêm • Ch ng lão hóa 2. H tr h tim m ch (Anthocyanins) 3. Duy trì m c cholesterol bình thư ng (phytosterol) 4. H tr ch c năng tiêu hóa (acid béo c n thi t) 5. H tr cơ b p

2. Qu l u: giàu ch t AO (cao hơn

Mistica

3 l n trà xanh và nho đ ) 3. Vi t qu t: Proanthocyanidin

4. Cơm cháy: kích thích s n xu t
Cytokine

H n H p Tinh Ch t Trái Cây

335

H n H p Tinh Ch t Trái Cây
336

Được xem là trái cây ợ tuyệt vời nhất thế giới ệ ờ ấ ế ớ

Trái açai

337

Açai

Có chứa chất chống oxi hóa mạnh ứ ấ ố ạ mẽ và anthocyanins, cũng như ẽ ũ một loạt các acid béo, acid amine ộ ạ và các chất sterol thực vật xuất ấ ự ậ ấ hiện trong tự nhiên. ệ ự
338

Các thành ph n khác
Trái lựu cung cấp chất chống oxi hóa hoạt tính và lượng o ược là gấp ba lần lượng có trong rượu vang ỏ và trà xanh.

Nam Việt quất chứa nhiều hợp chất nhưng có lẽ proanthocyanidins là thành phần chịu trách nhiệm chính trong các tác dụng ối với ường tiết niệu.
Slides for Training Purposes. Constructed by Dr. Jay Jayavasu 339

Các thành ph n khác

Trái Việt quất ược ánh giá là ệ ấ chất chống oxi hóa số 1 trên hơn 40 loại quả và rau xanh qua thử nghiệm của Trung tâm dinh dưỡng con người USDA. Trái cơm cháy có thể kích thích sản xuất các cytokines, hợp chất óng vai trò quan trọng trong hệ thống miễn dịch.
340

Slides for Training Purposes. Constructed by Dr. Jay Jayavasu

Năng lư ng
Công th c đ c quy n Nư c ép trái Acai cô đ c Nư c ép nho concord cô đ c Nư c ép nho đ cô đ c Nư c ép trái vi t qu t cô đ c Nư c ép trái mâm xôi đ cô đ c B t trái mâm xôi B t trái nam vi t qu t B t trái vi t qu t Chi t xu t trái k t Chi t xu t trái Elderberries Châu Âu Chi t xu t trái nham lê

21

H n H p Tinh Ch t Trái Cây

Chi t xu t trái l u Chi t xu t h t nho Chi t xu t lá trà xanh
341

Competitor 1

Competitor 2

Competitor 3

Competitor 4

Competitor 1

Competitor 2

Competitor 3

Competitor 4

Competitor 1

Competitor 2

Competitor 3

Competitor 4

Competitor 1

Competitor 2

Competitor 3

Competitor 4

342

Slides for Training Purposes. Constructed by Dr. Jay Jayavasu

343

Slides for Training Purposes. Constructed by Dr. Jay Jayavasu

344

Slides for Training Purposes. Constructed by Dr. Jay Jayavasu

345

Slides for Training Purposes. Constructed by Dr. Jay Jayavasu

346

Thử nghiệm các chất chống oxi hóa ử ệ ấ ố OxiScore
Một nghiên cứu gần đây về Hiệu quả sử dụng Mistica Với một phần dân số gồm Người hút thuốc, bệnh nhân Tiểu đường, người bị béo phì. Khoảng 80 % tổng số người tham gia cho thấy giảm ả ổ ố ờ ấ ả đáng kể việc hoạt động của gốc tự do, và với nhóm đã ể ệ ạ ộ ủ ố ự ớ từng dùng sản phẩm trước đó đã giảm tới 43 % thiệt ừ ả ẩ ớ ả ớ ệ hại tế bào gốc tự do.z ạ ế ố ự
347

348

Quá trình oxi hóa tạo ra năng lượng và các ạ ợ gốc tự do ố ự

Ty thể ể

Gốc tự do ố ự

Gốc tự do ố ự

349

Các gốc tự do gây ra một mối đe dọa tới sức khỏe của chúng ố ự ộ ố ọ ớ ứ ỏ ủ ta Nguy h i t i DNA Nguy h i t i mô
Gốc tự do ố ự

Nguy h i t i tim m ch Lão hóa

Ung thư
350

351

L i ích s c kh e
Ch t ch ng oxi hóa: giúp hạn chế tế bào viêm và lão hóa sớm. Anthocyanins: hỗ trợ hệ tim mạch Phytosterols: giúp giữ duy trì mức độ cholesterol bình thường Axit béo y u: hỗ trợ chức năng đường tiêu hóa Amino axit: h tr ch c năng cơ b p
352

Slides for Training Purposes. Constructed by Dr. Jay Jayavasu

353

Dùng 1 cốc (30cc.) Mistica Hai lần mỗi ngày sau bữa ăn

354

Mistica, M t H n H p Tinh Ch t Trái Cây

355

Pro Argi - 9
S n ph m Thành ph n
1. L. Arginine: + Trong cơ th có vai trò t o nên Oxyd Nitric: có tác d ng làm tăng tính đàn h i c a thành m ch. + Tăng cư ng ch c năng sinh d c nam 2. Citrulline: ti n ch t t nên L.Arginine 3. Vitamin: B12, Folic, B6 4. D ch chi t nho đ : • Polyphenol (Resvertrol) • Anthocyanins 5. Qu l u • Punicalagine • Acid Ellagic Tác d ng: - Ch t ch ng oxy hóa - Tăng t o NO

Công d ng
1. H tr s c kh e tim m ch Tăng cư ng tu n hoàn máu đ n các cơ quan n i t ng Ch ng l i các tác đ ng tiêu c c c a h tim m ch khi tu i già 2. V ng t v i xylitol, tăng cư ng s c kh e răng mi ng Hương v cam h p d n 3. Ch ng lão hóa 4. H tr ch c năng sinh lý 5. H tr gi m béo 6. Duy trì đư ng huy t m c n đ nh

Pro Argi - 9

PROARGI-9 Plus
Th H S n Ph m L-arginine Ti p Theo Đư c Phát Tri n B i Synergy WorldWide

Sản phẩm đáng chú ý này có chứa L-arginine và các thành phần có hoạt tính mạnh khác hoạt động cùng nhau để tăng cường sức khoẻ, sức dẻo dai và tuổi thọ.

Product Training V3: EN Vietnam

9/30/2010

PROARGI-9 Plus
Lợi ích ợ
• Hỗ trợ sức khỏe tim mạch. • Tăng cường lưu thông máu tới các cơ quan quan trọng. • Chống lại những ảnh hưởng tiêu cực của lão hóa tim mạch trước tuổi. • Chất làm ngọt Xylitol nâng cao sức khỏe răng miệng. • Có thể hỗ trợ trong việc giảm mỡ cơ thể. • Lợi ích chống lão hóa. • Hỗ trợ hoạt động tình dục khỏe mạnh • Duy trì lượng đường máu khỏe mạnh trong giới hạn bình thường. • Có thể tăng mức năng lượng cho cơ thể.

PROARGI-9 Plus
Công thức độc quyền: ứ ộ ề • L-arginine • L-citrulline • Chiết xuất trái lựu (Punica granatum) • Chiết xuất vỏ nho (Vitis vinifera) • Chiết xuất rượu vang đỏ • Xylitol • d-ribose

Thành phần: ầ

Product Training V3: EN Vietnam

9/30/2010

PROARGI-9 Plus
Các thành phần khác: ầ
Acid Citric, acid Malic, hương liệu tự nhiên, Silicon dioxide, Sucralose, Vitamin C , Vitamin D, Vitamin K, Vitamin B6, Vitamin B12, acid Folic.

PROARGI-9 Plus
M t mu ng Ch a 5 gm. L-Arginine L-Arginine U ng 1-2 l n/ngày (lúc đói) 1-2 n/ngày (lúc đói) Bu i sáng và bu i t i trư c khi sáng và đi ng .

Khuy n cáo
Không được dùng L-Arginine với Viagra ợ ớ

Trân tr ng c m ơn !
COMPANY NAME
www.vads.org.vn

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful