You are on page 1of 40

DE FEDERATIE VAN MUZIEKFESTIVALS IN VLAANDEREN - Kleine Gentstraat 46b – 9051 Gent

Tel. : 09 / 38 88 555 - Fax : 09 / 38 88 666 - email : info@muziekfestivals.be
www.muziekfestivals.be










!"#!$%&'()
)
*++,)
)
-../012#)3#'(&41%')






-56)7+89:;<6)=;,7):;7;):+>;?5@A)>;:BBA6)7B<A)C5@)7;)D6;9<);<):;7;=;,A5<>)*B<)
!
"#$#%&'(!)*+,!"*-$'&&'!'$!.'!/',!0++(1*2'!3$&4#55',#$-!
)3003!
67/3!
!
"
#
$
%
&
'
(

!"#$%&'()
)*+( ,-( .+/-0*12( 3+1( 45( 6786/+1/*9:-( ;*<=-( 8*<2-,0+2-1( ;40,-1( ++1( >-/( ,770=++?( 3+0+3/-0( @+1( >-/(
-@-1-?-1/A( )*+( --1( ,770=+?-( .+/-0*12( 3711-1( ,-( 8-=4-3-06( 1+?-:*<3( :-//-0:*<3( B504-@-1C( ;+/( >-/(
.41.-5/(,770=++?(-@-1-?-1/(*1>47,/A(
ue aandachLspunLen voor een duurzame caLerlna, dle de oraanlsaLor zelf kan Loepassen of ln afspraken
meL de caLeraar kan vasLleaaen, kunnen ln Lwee aroepen worden onderaebrachL. Lnerzl[ds speelL
,770=+?-( @4-,*12 een rol, anderzl[ds ls heL ook van belana daL de caLeraar zelf aan ,770=++?( 8->--0
doeL.(





)
D
D
E
(

uuu8ZAML vCLulnC
!"#
8l[ de producLle van 8*4:42*6.>-(@4-,*12 of voedlna
ulL aeinLeareerde LeelL verml[den de producenLen
zoveel moaell[k vervullende producLleprocedes.
8loloalsche producLen draaen heL Luropees of
naLlonaal 3-70?-03.
$%"&#%'()%*#'+%',%',-%)"#'../
ue LeelL van aroenLen en frulL vraaaL mlnder -1-02*-
ln heL selzoen van heL producL, er moeL namell[k
aeen aebrulk worden aemaakL van verwarmde
serres. ue dallna ls noa aroLer als men werkL meL
realonale producLen (mlnder /0+16540/3*:4?-/-06).
8elde hebben een poslLleve lmpacL op de ecoloalsche
voeLafdruk.
0."-,1-.+%
8l[ falr Lrade producLen krl[aen de producenLen een
--0:*<3-(50*<6 voor hun waren (cacao, koffle,
bananen,.).
2%)%1.-"(34,
veaeLarlsche aerechLen zoraen er nleL alleen voor
daL uw ecoloalsche voeLafdruk mlnder arooL ls. u
komL ook LeaemoeL aan de wensen van wle aeen
dlerll[ke producLen eeL.
5%&#'+(
Serveer maalLl[den dle besLaan ulL aezonde en
voedzame lnaredlenLen. verml[d voedsel meL veel
veL, zouL en sulkers.
6.1%-,
Þrobeer alLernaLleven voor flessenwaLer aan Le
bleden. Zora bl[voorbeeld voor drankfonLelnL[es meL
leldlnawaLer.
uuu8ZAAM 8LPLL8
789./:.'.)%:%'1(
Perbrulkbare verpakklnaen, bulkverpakklnaen,
reLourflessen, reLourkraLLen en baa-ln-box-svsLemen
zl[n een aoed alLernaLlef voor weawerpverpakklnaen.
CpLeer backsLaae voor >-0807*38++0(8-6/-3(-1(
@++/;-03 en fronLsLaae voor 8*4:42*6.>(+F80--38+0-(
(ÞLA, sulkerrleL, cellulose, .) of >-0807*38+0-
?+/-0*+:-1. Meer duurzaamheld leldL LoL een
vermlnderlna van de weawerpculLuur.
789./"'&.:%/"'),
uoe aan 6-:-./*-@-(*1=+?-:*12. Zo kunnen
weawerpmaLerlalen aerecvcleerd of aecomposLeerd
worden.
;'%-)"%(
Cebrulk efflclenLe eneralebronnen (aas l.p.v.
elekLrlclLelL) of aroene sLroom.
6.1%-
Cebrulk keukenapparaLen dle welnla waLer
verbrulken en pas waLersparende kookLechnleken
Loe.
<=)">'%,
voor caLerlnabedrl[ven voorzleL heL lAvv op
vrl[wllllae basls de moaell[kheld LoL heL verkrl[aen van
een lAvv-Smllev. ueze aeefL vlsueel weer daL de
caLeraar over een aevalldeerd auLoconLrolesvsLeem
beschlkL. ue smllev sLaaL voor velllae, kwallLelLsvolle
en Lraceerbare producLen.
?.1%-..-,
Cm een duurzame caLeraar ln de buurL Le vlnden,
kan u LerechL op de porLaalslLe voor duurzame
evenemenLen www.huaed.be. ueze slLe bledL Llps,
producLen en dlensLen aan dle uw evenemenL
mensell[ker en aroener maken.


!"#$%&%'%$"("#)*+#),"-)./&'%"0)
uoor mlddel van lnformaLleborden,
dlscusslerulmLes, sLand[es,. kan u de
bezoekers van uw evenemenL lnllchLen over
de meerwaarde van duurzame producLen en
heL nuL van sorLeren. Plerdoor zal heL publlek
de meerprl[s van deze producLen beLer
aanvaarden.
Cm de bezoekers Le senslblllseren en een
exLra lncenLlve Le aeven om mee Le sLappen
ln dlL verhaal kan men werken meL een
waarborasvsLeem. 8v: 30 bekers = een araLls
drank[e, 10 cenL sLaLleaeld, .
8CCk WL8CP1L8
- 8ledL ln samenwerklna meL velL vzw de
1"23$43$5 aan: een lekker, aezond en ecoloalsch
brood[e.
lLÞL8lLS1
- Lnkel *"6+#%$-%$2,")4++'-%78"# voor zowel
fesLlvalaanaers, arLlesLen als vrl[wllllaers.
- !-+#87"$ dle de bezoeker lnllchLen over
dlerenrechLen, veaeLarlsme en veaanlsme.
- ÞLA bekers worden aparL lnaezameld en er ls
een reLoursvsLeem (30 bekers = 1 drankbon).
- Lr wordL samenaewerkL meL 933.'+ om de
bekers LoL nleuwe ÞLA-bekers Le smelLen.




LSÞL8AnZAP!
- nauwkeurla '+$-"#&3"0 voor heL resLauranL van de
oraanlsaLleveranLwoordell[ken waarln de versheld van
de producLen, de selzoensaebonden producLen en de
korLsLe dlsLrlbuLlekeLen cenLraal sLaan.
CCMLu? lLS1lvAL CLn1
- 8leren van lokale producenLen.
ÞukkLLÞCÞ
- Cxfam falr Lrade: zowel backsLaae als ln de
fesLlvalshop op de camplna.
- 8ler ulL ÞLA-bekers.
llLS1A MunulAL & u8AnCu1L8
- 8ler, cockLalls en frulLsappen ln ÞLA-bekers.
- Alle caLerlna ulL bloafbreekbare dlsposables, zoals
frleLvork[es en soepkommeL[es.
LASLMC
- Perbrulkbare bekers meL een reLurn raLe van 93°.
- CaLerlna van lokale producenLen.
Al8C-LA1lnC lLS1lvAL
- Cebrulken zonnepanelen en warmLeboller voor de
caLerlna.
MC8lLL SCLA8 ÞCWL8 18AlLL8
- LeverL moblele lnsLallaLle meL zonnepanelen
dle aroene sLroom leveren voor blersLands,
frleLkramen, .
- Aanwezla op WerchLer, Þukkelpop en All
Cenk
CCuLLu8 CAlL
- CaLeraar moeL ÞLA-reclplenLen en besLek aebrulken.
- CaLeraars beLalen een borasom Ler nalevlna van de
sorLeerrlchLll[nen en ÞLA-verpllchLlnaen.

na heL evenemenL ls heL belanarl[k daL er een
"*+'/+-%" wordL aemaakL *+#)8")3#8"(#34"#)
+2-%"$. uoor een aanLal lndlcaLoren bl[ Le houden
wordL heL moaell[k om naar consLanLe verbeLerlna Le
sLreven. voorbeelden van deze %#8%2+-3("# zl[n heL
percenLaae aanaekochLe falr Lrade en/of
bloproducLen, heL aandeel van realonale en
selzoensaebonden producLen ln heL LoLale aanbod en
de hoeveelheld afval.
!
!
"#$%&'(%)**#+,,-.,/!

:
;
)


uuu8ZAAM u8ukWL8k
!"#$%&
Cebrulk bl[ voorkeur gerecyc|eerd, ongeb|eekt,
gecert|f|ceerd (bv. nordlc Swan, 8laue Lnael)
papler. vezels ulL bossen dle op een duurzaam
veranLwoorde manler beheerd worden verdlenen
de voorkeur. ulL papler ls Le herkennen aan heL I5C
of ÞLIC |ogo.
'&"((")%
8eperk heL gew|cht van heL papler.
voor een A6 flver ls heL ldeale aewlchL 110a/m²,
voor een A3 afflche ls daL 130a/m².
*+,-
ue aebrulkLe lnkL voor heL drukwerk ls besL op
vegeta|e bas|s. 8l[ veaeLale lnkL ls de mlnerale
ollefracLle vervanaen door planLaardlae olle.
.&/,0%&,
kles als formaat voor het drukwerk een veelvoud
van heL A4 formaaL, zodaL er zo welnla moaell[k
snl[afval ls.
12&(
Len doordachLe |ay-out kan veel doen. uoor
leLLerLvpe, leLLerarooLLe, maraes en lnLerllnles Le
verklelnen kan men heL paplerverbrulk sLerk
vermlnderen. £t koo bv. 15X bespootJ wotJeo Joot
Je motoes voo 2.5 cm ooot 1.5 cm ooo te posseo.
1

Cok heL |ettertype kan een rol spelen ln heL
verbrulk van lnkL. Met £cofoot. eeo lettettvpe Jot
kleloe oootjes mookt lo Je lettets. koo je tot 25X
bespoteo op lokt.
2

Dubbe|z|[d|g afdrukken kan heL paplerverbrulk bl[na
halveren.
34%/&5
verml[d aroLe (donkere) kleurvlakken. £eo oekleotJ
vlok Jot 1/10
Je
voo Je pooloo looeemt ls bet
eoolvoleot voo 1 pooloo tekst6
J
5
7842#%+95:%&;/;5+$%-<"842#%+9
LaaL een wlLrand[e Loe aan de rand van heL
drukwerk. Zo verml[d [e snl[resLen.

1
I
I
D
L
N
5


!"##$%&!'(&)*
Commun|cat|e en duurzaamhe|d kunnen op twee man|eren samengaan: men kan |mmers duurzame
commun|cat|em|dde|en |nzetten, maar ook commun|ceren over de genomen eco|og|sche en soc|aa|-
maatschappe||[ke act|es om de bezoekers te sens|b|||seren.


















*
V
C
C
k


ÞAÞlL8vL888ulk vL8MlnuL8Ln
.$)$-"4$;%&$+)
8led heL proaramma dlalLaal of vla een G5M-
app||cat|e aan. lJeool om je ootscbemo oltljJ blj Je
booJ te bebbeo. someo met olle festlvollofo. Je lost-
mloote wljzlolooeo. lofo ovet Je otoepeo of bet ploo
voo bet tettelo.
Maak maxlmaal aebrulk van dlalLale communlcaLle
d.m.v. een webslLe, nleuwsbrlef vla mall en
neLwerkslLes zoals lacebook en Mvspace.
=%>;$-%5
Schenk bl[ heL maken van een webslLe aandachL aan
de Loeaankell[kheld er van. ue AnvSurfer checkllsL
bevaL de baslsvoorwaarden voor een toeganke||[ke
webs|te. ue checkllsL besLaaL ulL 36 l[kpunLen dle
beLrekklna hebben op P1ML, CSS en !avascrlpL.
7"+-"45"89&/,,%+5:%&($+9%&%+5
verspreld drukwerk aerlchL door een acLuele
adressenll[sL Le aebrulken.
'"9)%-;5%+584?%&;
verml[d heL ulLdelen van aadaeLs, Lenzl[ ze duurzaam
zl[n en aewlld bl[ heL publlek. Þrobeer ook meL de
sponsors af Le spreken om aeen flvers ulL Le delen.
MeL een f|yerrek kan [e verml[den daL flvers aan
onaeinLeresseerde bezoekers worden meeaeaeven
en dus snel ln de vullnlsbak belanden.
.//&@"(%5;$)+"4$;"-$%
8led heL proaramma en de slanallsaLle aan op
duurzaam, herbru|kbaar mater|aa|: LeksLborden (lSC
houL) en krl[Lborden zl[n hlervoor zeer aeschlkL.
5
5
A%:%&"+B$%&;
ue webslLe www.huaed.be bledL Llps, producLen en
dlensLen aan dle uw evenemenL mensell[ker en
aroener maken. Cok waL communlcaLle beLrefL kan u
heel waL lnsplraLle opdoen en duurzame leveranclers
opzoeken.

!"#$%&%'%$"("#)*+#),"-)./&'%"0)
PeL publlek moeL zlch bewusL zl[n van de
ondernomen acLles om ook zelf duurzaam Le
handelen. uaarom moeLen zl[ expllcleL
aeinformeerd worden over de aenomen
maaLreaelen en heL doel van de duurzame
lnlLlaLleven.
ue bezoekers kunnen aeinformeerd worden
over zaken zoals afvalprevenLle, heL afval
sorLeersvsLeem, eneralebesparlnaen,
waLerbesparlnaen, duurzame moblllLelL en de
keuze voor duurzaam drukwerk of duurzame
caLerlna.
Plerover kan bl[voorbeeld vla carLoons of een
loao worden aecommunlceerd.
CCMLu? lLS1lvAL CLn1
- ue communlcaLle aebeurL zoveel moaell[k
"'"0-(1#%$2,.
- ue aedrukLe afflches van ComedvfesLlval CenL
besLaan ulL 100° 3"("242'""(5).+.%"()"#)6%7#)
&"5(/0-)8"-)8%'%"/*(%"#5"'%70")%#0-.
- Cenodladen komen op een auesLllsL LerechL,
zodaL er aeen vrl[kaarLen moeLen worden
afaedrukL.

MAnC MunuC
- lnformeerL zl[n bezoekers over de duurzame
lnlLlaLleven vla 2+(-11#$ en een '131.



uCu8, CAC1uS lLS1lvAL & WL8CP1L8
- ueze fesLlvals hebben alle drle een
$8+(-.,1#")+..'%2+-%" waarmee bezoekers
heL proaramma kunnen raadpleaen vla hun asm.

u8AnCu1L8
- ueelde C0
2
-neuLrale "21921#5118$ ulL aemaakL van falr
Lrade rubber
CÞLnllLLuS LLLC18C lLS1lvAL & !AZZ MluuLLPLlM
- 8elde verdeelden 5//(6++8)5(/0:"(0.
8LCCAL CLLL
- CebrulkL 0(%7-&1(5"# voor zl[n proarammaLle en
drankll[sLen.
CAC1uSlLS1lvAL
- MaakL meL zl[n sponsors sLrlkLe afspraken over heL
ulLdelen van 3+53"-$.
- CebrulkL voor zl[n drukwerk *"3"-+'")%#0-"# en .+.%"()
8"-)"21'13%$2,")'+&"'$.
CCuLLu8 CAlL
- ZlchLbaarheldsbanners van de parLners worden
mlnsLens 3 [aar aebrulkL.
!
na heL evenemenL ls heL belanarl[k daL er een
"*+'/+-%" wordL aemaakL *+#) 5") 1#5"(#18"#)
+2-%"$. uoor een aanLal lndlcaLoren bl[ Le houden
wordL heL moaell[k om naar consLanLe verbeLerlna Le
sLreven. voorbeelden van deze %#5%2+-1("# zl[n de
hoeveelheld drukwerk, heL aanLal bezoekers op de
webslLe, heL aanLal bezoekers, percenLaae van heL
drukwerk volaens duurzame prlnclpes en percenLaae
van heL verbrulkLe papler daL aecerLlflceerd ls.

!
!
"#$%&'(%)**#+,,-.,/!

;
<
)

1. AuLML, Culde pour des manlfesLaLlons responsables
2. 1he Lconomls 1echnoloav CuarLerlv (04/09/2010)
3. AuLML, Culde pour des manlfesLaLlons responsables

!"#$%&'
Vaak k|est n|et de organ|sator maar de dee|nemer z|[n verb||[f. De organ|sat|e kan we| verb||[fp|aatsen
voorste||en d|e aan een m|n|mum aanta| duurzaamhe|dscr|ter|a vo|doen.










V
C
C
k


1
I
I
D
L
N
5


CAMÞlnC
!"#$%&
AfvalmaaLreaelen LoeaepasL op heL evenL worden
besL ook dooraeLrokken naar de camplna. Ceef
daarom alle aasLen vu||n|szakken Ler beschlkklna bl[
de aankomsL op de camplna, en daarnaasL voldoende
lnformaLle rond heL sorLeersvsLeem, evenLueel vla
een sorteerkaart. Afva|e||anden voor de loales op de
camplna moeLen voorzlen zl[n van de nodlae
lnsLrucLles.
'$()*+$$%&
SLa enkel heL aebrulk van normaa|
kampeermater|aa| Loe. verml[d daL bezoekers
wegwerpbarbecues en arllls meebrenaen naar heL
kampeerLerreln. na afloop van heL fesLlval kan u heL
achterge|aten kampeermater|aa| schenken aan de
krlnaloopwlnkel.
,$-+%+()+().&
Maak zoveel moaell[k aebrulk van bestaande
fac|||te|ten, bv. LolleLLen ln de buurL. ue
afwasaeleaenheden en heL sanlLalr worden besL
aanaesloLen op heL r|o|er|ngsnetwerk om vervulllna
van heL oppervlakLewaLer Le verml[den. Cm aan
waLerbesparlna Le doen kan u douches en kranen van
spaarfunct|es voorzlen (bv. drukknoppen, sensoren,
doorsLroombearenzers spaardouchekoppen,.).
verder kan u overweaen om droge to||etten Le
aebrulken waardoor eveneens heL waLerverbrulk
daalL.
/$01))*()**)+.&
Cm heL kampeerLerreln Le sparen worden wagens bl[
voorkeur nleL LoeaelaLen op heL Lerreln. uaarnaasL ls
heL ook van belana daL er een st|||e zone op de
camplna wordL voorzlen waar lulde muzlek verboden
ls.
23)4+.5&
Maak eet- en drankge|egenheden voor de loales
aLLenL op de maaLreaelen beschreven ln de flche
CaLerlna. Cverschotten van voedsel en drank kan u
schenken aan een oraanlsaLle voor
mlnderbedeelden.
PC1LL
6$7)%8&
Zoek en promooL hoLels dle reeds duurzame of
mllleuvrlendell[ke maaLreaelen nemen. Len
eenvoudlae en duldell[ke aanwl[zlna voor een
m|||euvr|ende||[ke po||t|ek van heL hoLel zl[n
keurmerken. voorbeelden van deraell[ke keurmerken
zl[n LMAS, lSC 14001, de Croene SleuLel, heL
Luropese ecolabel of heL 8russels label voor
ecodvnamlsche ondernemlnaen.
9::*;$0)&0$$(*)5)%).&
Als een hoLel aeen label draaaL, kan u op een aanLal
speclfleke punLen leLLen bl[ de selecLle of voorsLelllna
van locaLles naar de deelnemers Loe. voorbeelden
van maaLreaelen zl[n:
- een kaarLsleuLelsvsLeem daL llchLen en alrco
auLomaLlsch ulLschakelL wanneer men de kamer
verlaaL
- douches voorzlen van spaarkoppen en
waLerbesparende kranen
- dooraedreven afvalsorLerlna
- berelkbaarheld meL heL openbaar vervoer,
shuLLleservlce, enz.
lnzake duurzaam aankoopbeleld en producLbeleld ls
heL poslLlef als de lakens slechLs op vraaa worden
verversL l.p.v. elke daa, dlL aeldL eveneens voor de
handdoeken. noa onder dlL Lhema kan u bekl[ken of
heL hoLel zelf duurzame schoonmaakproducLen
aebrulkL en duurzame producLen aanbledL aan haar
klanLen (bv. shampoo, zeep, badLexLlel).
ÞukkLLÞCÞ
- MoedlaL heL sorLeren en recvcleren op de
camplna aan door ln elke camplnazone een
!"#$#%&'"()*+ Le voorzlen. Pler kunnen
bezoekers vullnlszakken verkrl[aen en
aesorLeerd afval blnnenbrenaen.
- WerkL samen meL de ,!-*'%..(/-*,"%: voor
hun verLrek kunnen kampeerders maLerlalen
(bv. kledl[, LenLen, slaapzakken en
kookmaLerlaal) blnnenbrenaen ln de
krlnaloopwlnkel of spullen kopen van de
krlnaloopwlnkel.
- kampeerders kunnen nleL- bederfbaar,
voorverpakL voedsel blnnenbrenaen. ulL wordL
dan aeschonken aan een oraanlsaLle dle
0."12"%.0"!2#3.++"* lnzamelL voor de
mlnderbedeelden ln ons land.
- WerkL samen meL Cxfam 4&-!+!&1"(!.1)#+"*
voor de caLerlna van de arLlesLen. Cok op de
camplna kunnen de kampeerders deze
producLen kopen.
CCuLLu8 CAlL
- voorzleL slnds 2009 een camplna voor zl[n
bezoekers, waarvan enkel nleL-8russelaars
aebrulk moaen maken. lnwoners van 8russel
kunnen araLls heL .("*5&&!60"!0."! aebrulken.
- voorzleL 1!.'"6+.-%"++"* op de camplna.
7"*2-5-%-2"!"*60&*63"+6()5%-",6
8elanarl[k ls om ln alle communlcaLle Le
vermelden waarom u als .!'&*-2&+.! de
vooraesLelde verbll[fplaaLsen exLra
aandachL aeefL en waL hun sLerke punLen
zl[n op heL vlak van duurzaamheld. nleL
alleen de oraanlsaLle kan de bezoekers
senslblllseren, ook de 0"!5%-84(%&&+2"*
kunnen hun sLeenL[e bl[draaen. Zl[
kunnen heL aebrulk van heL openbaar
vervoer sLlmuleren, hun aasLen duldell[k
maken daL heL kraanL[eswaLer drlnkbaar
ls, hen aanzeLLen LoL heL doven van de
llchLen als ze de kamer verlaLen, enz. Lr
kan op een %)1-","69&*-"!6
'"#.99)*-#""!1 worden rond duurzaam
waLerverbrulk, bl[voorbeeld door een
doucheradlo meL een lnaebouwde Llmer
Le voorzlen of door een waLerdlchLe
zandloper omhooa Le hanaen. uaarnaasL
kan de verbll[fplaaLs er ook voor klezen
om nleL alleen haar aasLen, maar ook
haar ("!2.*""% Le senslblllseren,
bl[voorbeeld door een opleldlna Le
oraanlseren lnzake eneralebeheer,
afvalbeheer en heL duurzaam aebrulk van
maLerlalen.
Zoals bl[ elke maaLreael ls heL nuLLla om na heL
evenemenL een "0&%)&+-" Le maken van de
ondernomen acLles. u kan hlervoor aebrulk maken
van lndlcaLoren zoals heL aanLal bezoekers daL
overnachL hebben ln een hoLel of op een camplna dle
mllleuvrlendell[ke maaLreaelen neemL. Cok de
evaluaLle van deze overnachLlnasfaclllLelLen kan van
belana zl[n om heL beleld naar de LoekomL Loe aan Le
passen en effecLlever Le maken.
!
!
"#$%&'(%)**#+,,-.,/!
0! !
!
!
!
:
;
6

LSÞL8AnZAP!
- 8esLauranLhouders krl[aen lnformaLle over de
moaell[kheld om hun producLen vla een korLe
dlsLrlbuLlekeLen aan Le kopen.
- Þrl[sL aan zl[n parLners samenwerken meL
lokale bedrl[ven aan.
- ue vzw dle heL fesLlval oraanlseerL zoraL voor
LewerksLelllna. !aarll[ks creeerL zl[ heL equlvalenL
van Lwee deelLl[dse banen voor zes maanden.
1AM8C8 lLS1lvAL LvL8CLM
- ue meesLe arLlesLen zl[n afkomsLla ulL CenL.
- Lr wordL voor 93° samenaewerkL meL bedrl[ven ulL
de buurL.
CCMLu? lLS1lvAL CLn1
- 8leren en frlsdrank worden lokaal aeproduceerd
door brouwerl[ 8oman ln Cudenaarde.
!"#$"%%"&'()%*("'"+)&),-"'
8|[ de organ|sat|e van het evenement kan u a|s organ|sator de |oka|e econom|e zovee| moge||[k
proberen te betrekken. net fest|va| kan h|erdoor een duurzame band opbouwen met |oka|e
ondernemers. Door b|[voorbee|d te k|ezen voor |okaa| getee|d en verwerkt voedse| wordt n|et a||een
de |oka|e econom|e ondersteund, maar da|en ook de transportkosten. Daarnaast geeft de
samenwerk|ng de kans om spec|a||te|ten u|t de e|gen streek aan de bezoekers voor te ste||en.








na heL evenemenL kan u de dlensLen verleend door
de lokale economle eva|ueren. Cp basls hlervan kan
u besllssen om ook volaend [aar opnleuw aebrulk Le
maken van de dlensLen van een bepaalde lokale
handelaar, of om over Le sLappen naar een andere. u
hoefL nleL leder [aar dezelfde leverancler voor
bl[voorbeeld aroenLen Le klezen, door af Le wlsselen
proflLeerL [aarll[ks een andere lokale ondernemlna
mee van heL succes van heL evenemenL.
'
'
.$*%#-/%0))$!""(1"&'

V
C
C
k


1
I
I
D
L
N
5


ulLnS1Ln
voor de d|enstver|en|ng op heL fesLlval doeL de
oraanlsaLle bl[ voorkeur beroep op lokale
ondernemers.
voor de cater|ng kan u op zoek aaan naar
leveranclers van lokaal aeLeeld en verwerkL voedsel.
Cok voor meer alaemene dlensLen zoals |og|st|eke
ondersteun|ng, sponsor|ng, schoonmaak, drukwerk
en decorat|e kan u blnnen de lokale economle een
parLner zoeken.
ÞCSl1lLl LllLC1 CÞ uL LCkALL LCCnCMlL
SLreef bl[ de oraanlsaLle van een evenemenL naar een
zo arooL moaell[k poslLlef effecL op de lokale
economle, zowel op korLe als op |ange term|[n.
voorbeelden van zulke effecLen zl[n heL zoraen voor
extra werkge|egenhe|d Ll[dens heL evenemenL, heL
lnvesLeren ln nleuwe |nfrastructuur,
|angeterm|[ncontracten meL lokale handelaars en de
op|e|d|ng van lokale afaevaardladen.
N
A


!"#!$%&'#'()*'+
Þrobeer |n de eerste p|aats afva| te verm|[den en zovee| moge||[k met herbru|kbare of b|o|og|sch
afbreekbare verpakk|ngen te werken. Ind|en d|t n|et moge||[k |s, moet er nagedacht worden over
se|ect|eve |nzame||ng van afva| en recyc|age (z|e f|che afva|sorter|ng).










V
C
C
k


AlvAL
!"#$%&'()"#*+,,%-./+0)+1(
ue afvalveranLwoordell[ke kan afspraken maken meL
leveranclers over bu|k|ever|ng of een retoursysteem
voor verpakklna.
8l[ de aankoop van producLen wordL bl[ voorkeur heL
alLernaLlef meL de mlnsLe verpakklna aeselecLeerd.
2%1%"345*#3%$*15".(
SLel een afva|team samen daL ervoor zoraL daL
vullnlsbakken Ll[dla aeledlad worden, zwerfvull ln de
vullnlsbak belandL en heL publlek wordL
aesenslblllseerd.
633#7+$"(/%.-+1%/+8%"(
8led heL proaramma en de slanallsaLle aan op
duurzaam, herbru|kbaar mater|aa|: LeksLborden (lSC
houL) en krl[Lborden zl[n hlervoor aoed aeschlkL.
S1AnuPCuuL8S
91:"#/(
Þrobeer meL sponsors af Le spreken om aeen flvers
ulL Le delen. voorzle evenLueel heL streamen van
f|yers vla vldeoschermen als alLernaLlef. Cok
proarammaboek[es kan u dlalLaal worden aanbleden.
;+'."8/(
verml[d heL ulLdelen van aadaeLs, Lenzl[ ze duurzaam
zl[n en aewlld bl[ heL publlek.
<=+#8"#(
Lea de verantwoorde||[kheden van de sLandhouders
l.v.m. neLheld, aeschelden afvallnzamellna, aanbod
en reclplenLen vasL ln een charLer. Maak dlL
evenLueel afdwlnabaar vla een waarborg.
1
I
I
D
L
N
5


AlvAL
!"#/%"#%-.(
verml[d weawerpverslerlna en verslerlna meL een
[aarLal op. Cebrulk bl[ voorkeur herbrulkbaar
maLerlaal.
!"#*+,,%-./+0)+1(
Perbrulkbare verpakklnaen, bulkverpakklnaen,
reLourflessen, reLourkraLLen en baa-ln-box-svsLemen
zl[n een aoed alLernaLlef voor weawerpverpakklnaen.
>*)51.%-.(
SLel een afvalveranLwoordell[ke aan dle heL
afva|team aansLuurL en conLroleerL of de
sLandhouders heL charter naleven.
vCLulnC
?"#@#3%,@++#(
nerbru|kbaar bestek en vaatwerk zoraen voor een
afname van de afvalhoeveelheld. Cok herbrulkbaar
Lafelllnnen en herbrulkbare LafeldecoraLle aenleLen
de voorkeur op hun weawerpvarlanL.
!"#$%&'()"#*+,,%-./+0)+1(
8led eLen aan daL zonder besLek aeconsumeerd kan
worden (flnaerfood). Þrobeer eveneens alLernaLleven
voor flessenwaLer aan Le bleden (bv.
drankfonLelnL[es meL leldlnawaLer).
ZWL8lvulLÞ8LvLn1lL
<+$*%-.(
Cm zwerfvull op de camplna Le vermlnderen kan u verpllchL Le aebrulken afva|zakken ulLdelen. Aanaezlen
camplnas veranLwoordell[k zl[n voor een arooL deel van de LoLale hoeveelheld afval van een fesLlval, kan u
alLernaLleven aanbleden om de hoeveelheld afval Le vermlnderen, zoals araLls openbaar vervoer.
91:"##",(
MeL een f|yerrek verml[dL u daL flvers aan onaeinLeresseerde bezoekers worden meeaeaeven.
A","#%-7+$"1%-.
Werk meL een waarborasvsLeem (bv. 10 cenL sLaLleaeld) of aeef een lncenLlve (bv. 30 bekers = een araLls drank[e)
voor lnaezamelde bekers.
!"#$%&%'%$"("#)*+#),"-)./&'%"0)
PeL publlek moeL zlch bewusL zl[n van de
ondernomen acLles om ook zelf duurzaam Le
handelen.
Len +1*+'-"+2 (of een mllleu anlmaLleLeam)
kan de bezoekers, de medewerkers en de
sLandhouders meer ulLlea aeven over de
ondernomen acLles om aan afvalprevenLle Le
doen. Cok .%3-45(+22"#)"#)3+(-44#$
kunnen hlerbl[ helpen.
CAC1uSlLS1lvAL
- MaakL meL haar sponsors speclfleke afspraken
over heL ulLdelen van 5+65"-$.
- klesL bl[ alle aankopen voor aroLe verpakklnaen
en herbrulkbare maLerlalen.
- CebrulkL backsLaae 5'+7"# l.p.v. bekers.
- 8l[ de aankledlna van heL Lerreln wordL er
aezorad daL deze verschlllende [aren na elkaar
aebrulkL kan worden.
- !2+(-.,4#")+..'%3+-%" waarmee de bezoekers
heL proaramma kunnen raadpleaen vla hun asm.

8CCk WL8CP1L8
- Lr wordL aeen proarammaboek[e ulLaedeeld
aan de lnaana.
-CraLls $2+(-.,4#")+..'%3+-%" meL proaramma.



uL ZCML8 vAn An1WL8ÞLn
- voor de caLerlna worden wlsselbekers,
porselelnen servles en ecoloalsche rleL[es
aebrulkL.
CCuLLu8 CAlL
- ue camplna heefL een afvalzone en elke bezoeker
onLvanaL bl[ aankomsL araLls vullnlszakken.
- ue camplna ls voorbehouden aan personen dle
bulLen heL 8russels PoofdsLedell[k CewesL wonen. Cp
deze manler wll heL fesLlval heL aanLal kampeerders
beperken. 8ezoekers dle wel ln 8russel wonen kunnen
araLls aebrulk maken van bus en meLro van de Mlv8.
CLAS1Cn8u8?
- ue oraanlsaLoren sLellen een mllleupollLle samen, dle
ervoor zoraL daL er nleL aan wlldplassen wordL aedaan,
daL de vullnlsbakken naar behoren aebrulkL worden
en slaareLLenpeuken nleL op de welde worden
achLeraelaLen.
- Campaane ºlove Lhe farm. Leave no Lrace." om
fesLlvalaanaers bewusL Le maken van hun lmpacL op
heL mllleu.
lLÞL8lLS1
-CebrulkL afwasbare borden en frleLbak[es ulL
aerecvcleerd maLerlaal waarop sLaLleaeld
beLaald wordL.
Cu-8CM AlvALA8ML LvLnLMLn1Ln
CvAM beschlkL over een handlae cd-rom 'afvalarme
evenemenLen', dle alle beschlkbare lnformaLle over
heL oraanlseren van afvalarme evenemenLen bundelL
en ook Lal van prakLl[kvoorbeelden bevaL.
naasL heL ("3/."("("#)*+#)6")5"&(/%0-")$%5#+'%$+-%"
en heL 348(6%#"("#)*+#)6")4.(/%2+3-%"$ ls heL nuLLla
om een evaluaLle Le maken van de ondernomen
acLles. uoor een aanLal lndlcaLoren bl[ Le houden
wordL heL moaell[k om elk [aar Le verbeLeren.
vooraaande punLen zouden ervoor moeLen zoraen
daL heL oprulmen van de fesLlvallocaLle [aar na [aar
mlnder Ll[d ln beslaa neemL. voor afvalprevenLle zl[n
onder meer de hoeveelheld en de kosL van de
verschlllende afvalsLromen belanarl[ke %#6%3+-4("#.
!
"#$%&'(%)**#+,,-.,/

9
:
)

!"#!$%&'()'*+,-
net organ|seren van een evenement brengt een grote hoevee|he|d afva| met z|ch mee. noe u deze
afva|berg verk|e|nt, |eest u |n de f|che afva|prevent|e. Deze f|che kan u vervo|gens he|pen met het
op touw zetten van een coherent en effect|ef be|e|d rond afva|sorter|ng, waardoor de kosten voor
opha||ng en verwerk|ng verm|nderen.




V
C
C
k


AlvAL8LPLL8
!"#$%&$'()*'+
kles een afva|partner dle u beaeleldL bl[
afvalsorLerlna, -ophallna en -verwerklna. Lr zl[n zowel
lnLercommunale als prlve-afvalparLners. 8espreek
meL hen de moaell[kheden voor recvclaae.
,-.%)./0$11*)+
voorzle voldoende vullnlsbakken bl[ de cater|ng en
nabl[ de |ngang. Zora voor een opvallende
s|gna||sat|e en lokallseer de vullnlsbakken op de
plaLLearond van heL evenemenL.
2.%.*-34&'-.5&%4*6+
SLel een afva|team samen daL ervoor zoraL daL
vullnlsbakken Ll[dla aeledlad worden, afval ln de
vullnlsbak belandL en heL publlek wordL
aesenslblllseerd.
78$'(*'+
Lea de verantwoorde||[kheden van de sLandhouders
l.v.m. neLheld, aeschelden afvallnzamellna, aanbod
en reclplenLen vasL ln een charLer. Maak dlL
evenLueel afdwlnabaar vla een waarborg.

AlvALS18CMLn
9*/($"#$%+
Afvalbeheer moeL ervoor zoraen daL de hoeveelheld
resLafval [aarll[ks daalL.
:'$;(.*/+
Zamel frontstage (en op de camplna) mlnlmaal ÞMu
en resLafval aeschelden ln (Cl1 enkel als alle
dlsposables bloafbreekbaar zl[n). Cok backstage
haalL men resLafval en ÞMu aeschelden op. uaar
komL noa eens alas, papler, aebrulkL frlLuurveL en
houLafval bl[. Maak lndlen moaell[k een
composLhoop op heL Lerreln, mlLs akkoord van de
elaenaar.
<)=$5*%5*(84>*/+
8ekers worden lnaezameld d.m.v. afvalellanden,
sLaLleaeld of een reLoursvsLeem meL drankbonnen of
lncenLlves. 5|garettenpeuken op heL Lerreln kan u
vermlnderen door (draaabare) asbakken Le voorzlen.
1
I
I
D
L
N
5


AlvAL
?&#4%6.)6+
1l[dens heL evenL zoraL heL afva|team ervoor daL de
sorLeerreaels worden opaevolad en daL de
vullnlsbakken voldoende worden aeledlad. volle
vullnlsbakken onLmoedlaen bezoekers Le sorLeren en
Lrekken zwerfvull aan.
uaarnaasL moeL ook aeconLroleerd worden of de
sLandhouders heL charter naleven.
lnlC8MA1lL Ln AnlMA1lL
<)"4'5$(.*+
lnformeer bezoekers, medewerkers,
schoonmaakpersoneel en sLandhouders over heL
sorteersysteem. ulL kan vla sLlckers en borden en/of
posLers aan de afvalbakken. vermeld bl[ de ÞMD-
bakken zeker daL bloloalsch afbreekbare bekers
hlerln nleL Lhuls horen.
!).5$(.*+
Aantrekke||[ke vu||n|sbakken zoraen naasL
medewerklna van de bezoekers ook voor poslLleve
medla-aandachL. voorbeelden van aanLrekkell[ke
vullnlsbakken zl[n CapLaln 8abblL (veolla) of heL
urankorael, een afvalmoblel en vullnlsbakken meL
open deksels.
Len an|mat|eteam (bv. a sona for a boLLle en Lhe
boLLle machlne van losL Þlus) kan heL sorLeren een
ludlek karakLer aeven en zoraen voor een beLere
opvolalna van de sorLeerreaels.
!"#$%&%'%$"("#)*+#),"-)./&'%"0)
Zoals hlerboven reeds vermeld kan u heL
publlek op verschlllende manler beLrekken bl[
heL sorLeren van afval. ulL kan bl[voorbeeld
vla aanLrekkell[ke vullnlsbakken, een
+#%1+-%"-"+1 en 2/%2"'%30")$%4#+'%$+-%" bl[ de
afvalellanden. Cok heL sLaLleaeld- en
reLoursvsLeem voor drankbekers hoorL hler
bl[. 5(%4%#+'%-"%-)en een $-(+-"4%$6,")'76+-%"
op heL Lerreln zl[n de succesfacLoren.
Cm ervoor Le zoraen daL bezoekers de
sorLeerreaels naleven ls heL belanarl[k daL heL
svsLeem nleL Le lnaewlkkeld ls. 87")
""#*7/2%4"(9),7")"::"6-%"*"(. uuldell[ke
kleuren voor de verschlllende Le sorLeren
maLerlalen en een beperkL aanLal maLerlalen
ln omloop helpen hlerbl[.

u8AnCu1L8
- Alle voedlnasverpakklnaen zl[n verpllchL
mllleuvrlendell[k: van frleLvork LoL soepbeker.
ueze verpakklnaen worden lnaezameld ln
afzonderll[ke vullnlsbakken en alle selecLlef
lnaezamelde verpakklna wordL na heL fesLlval
LoL 671.7$- verwerkL.
- ln de prl[s van drankbonnen ls een
ecowaarbora lnbearepen.
- ledere camplnaaasL dle zl[n afval aesorLeerd
naar heL afvallnzamelpunL brenaL, krl[aL op
maandaaochLend een araLls onLbl[L.
8CCk WL8CP1L8
- CapLaln 8abblL vullnlsbakken
- PeL conLalnerpark van heL fesLlval, daL ln
samenwerklna meL losL Þlus wordL ulLaebaaL,
draaaL bl[ LoL beLere verzamellna en verwerklna.
losL Þlus van zl[n kanL lnformeerL ook de
fesLlvalaanaer vanulL een sLand op heL
fesLlvalLerreln.



lCS1 ÞLuS
- ZoraL op fesLlvals voor sorLeerellanden, boLLle
machlne, recvcllna palace en Muslc for a boLLle
om de bezoekers Le senslblllseren.
WL8LLulLLS1 LLuvLn
- uraaabare asbak om slaareLLenpeuken op heL
fesLlval Le verml[den.
CLn1SL lLLS1Ln
- nauwe samenwerklna meL de mllleudlensL.
- urankoraels voor sorLeren van de drankbekers.
lLÞL8lLS1
- ÞLA-bekers worden aparL lnaezameld en er ls
een reLoursvsLeem (30 bekers = 1 drankbon).
- Lr wordL samenaewerkL meL Loopla om de
bekers LoL nleuwe ÞLA-bekers Le smelLen.

Zoals bl[ elke ondernomen acLle ls heL nuLLla om
achLeraf een "*+'/+-%" Le maken. Samen meL uw
afvalparLner kan u bekl[ken hoeveel resLafval er
opaehaald ls ln verhoudlna meL aesorLeerd afval.
Maar ook de hoeveelheden per fracLle ls nuLLlae
lnformaLle. PeL 27"' van afvalsorLerlna ls daL de
hoeveelheld resLafval [aar na [aar daalL. ue
anlmaLleacLles kunnen onder de loep worden
aenomen en worden aeevalueerd op hun
effecLlvlLelL.
!
"#$%&'(%)**#+,,-.,/ !

;
<
)

!"#$%&$'&"()"*!"#$%&
!"#$%&'(&$$)&*""%+$,-..$&$)&(/0""%($&1%-)+(#-23&4%-5$$%&$)$%6'7+(&0$#&*"#$%,$%5%8'9&5'7&+$&5%-)&"")&
#$& :"99$);& 1$5%8'9& *""%& <-1$.'79& %$1$)*"#$%& $)& 1"& (:""%6""<& <$#& *"#$%& -<3& 4%-5$$%& ")+$%6'7+(& +$&
<'.'$85$."(#')1&6-&.""1&<-1$.'79&#$&0-8+$)&5'7&+$&.-6')1&,")&0$#&"2,".*"#$%3&&
ue maaLreaelen worden ln deze flche opaespllLsL ln *"#$%5$(:"%$)+$&<""#%$1$.$) en maaLreaelen rond
<'.'$85$."(#')1 bl[ heL lozen van afvalwaLer.
&
&
&
&
&
&
&
&
&
&
&
&
&
&
&
&
&
&
&
Cm na Le aaan of heL aevoerde beleld rond waLer en
afvalwaLer effecLlef was en ln welke maLe heL heefL
bl[aedraaen LoL de duurzaamheld van heL evenemenL
ls heL nuLLla om na heL fesLlval de ondernomen acLles
Le $,".8$%$). =)+'/"#-%$) dle u hlervoor kan
aebrulken zl[n heL waLerverbrulk en de aereallseerde
besparlnaen (bv. ln veraell[klna meL vorlae edlLles).

>
?
?
@
&

A
=
B
C
D
E
F
&

WA1L88LSÞA8LnuL MAA18LCLLLn
!"#$%%$&'(#)$*
voor 9%")$)&$)&+-8/0$( zl[n verschlllende soorLen
spaarsvsLemen voorhanden. Len spaarkop kan heL
waLerverbrulk LoL de helfL vermlnderen
1
. voor
kranen kan u doorsLroombearenzers, sensoren en
drukknoppen aebrulken om heL verbrulk Le
reduceren.
Cok #-'.$##$) verbrulken veel waLer. Cp LolleLLen
moeL op z'n mlnsL een spaarknop sLaan. noa beLer ls
heL aebrulk van droae LolleLLen en urlnolrs. Plerbl[
wordL heL waLer vervanaen door een laaa droae
oraanlsche maLerle, zoals houLsnlppers, droae
bladeren of klelne sLuk[es papler.
+,#$%-"#)$.*/"#$%0$1%')2*
F")'#"'%$&#-$:"((')1$) verelsen ln de meesLe
aevallen aeen drlnkbaar waLer. Plervoor kan men
%$1$)*"#$% of "2,".*"#$% van bl[voorbeeld de
keuken of de douches aebrulken. Als er een
*"#$%68',$%')1(')(#".."#'$ aanwezla ls op heL
fesLlvalLerreln kan men heL effluenL hlervan ook voor
heL sanlLalr aebrulken.
MlLlLu8LLAS1lnC
34),$##$-*
SlulL LolleLLen bl[ voorkeur aan op 5$(#"")+$&
%'-.$%')1$) om lozlna ln oppervlakLewaLer Le
verml[den. ÞlaaLs waLerconsumpLlepunLen llefsL zo
dlchL moaell[k bl[ rlolerlnaen.
Zora voor voldoende urlnolrs om *'.+:."(($) Le
verml[den. ÞlaaLs deze op aoed berelkbare plaaLsen
en besL verspreld over heL hele Lerreln l.p.v ln een
aroLe aroep. uuld de wea naar de LolleLLen of urlnolrs
ook aoed aan.
5$#$%0$-#$-*
Cebrulk bl[ voorkeur mllleuvrlendell[ke, fosfaaLarme
en bloloalsch afbreekbare deLeraenLen en
doucheproducLen.
E
G
&

!"#$%&%'%$"("#)*+#),"-)./&'%"0)
lnformeer voor een aeslaaad waLerbeleld
de bezoekers over de acLles dle u
onderneemL Leaen waLerverspllllna. ulL
kan door %#12(3+-%"&2(4"# of een
%#12(3+-%"-"+3. Zo maakL u de
bezoekers bewusL van de besparlnaen dle
ze reallseren.
Zora er daarnaasL voor daL de LolleLLen
proper zl[n en op Ll[d worden aeledlad.
ulL zoraL ervoor, samen meL lnformaLle
over de schadell[ke aevolaen van
5%'4.'+$$"#, daL de fesLlvalaanaers vaker
heL LolleL zullen aebrulken.
ÞukkLLÞCÞ
- CebrulkL voor zl[n deLeraenLen Lcover,
waardoor de vulllasL van heL afvalwaLer
vermlnderL.
u8AnCu1L8
- uankzl[ de samenwerklna meL de Poaeschool
WesL-vlaanderen kan al heL waLer van de
douches en wasLenL op de camplna vler daaen
lana aefllLerd worden ln een elaen
waLerzulverlnaslnsLallaLle. PeL afvalwaLer wordL
zodanla aezulverd daL heL dlrecL ln de beek
aeloosd kan worden.
8CCk WL8CP1L8
- Alle was- en relnlalnasproducLen, aanaeleverd
door Alphelos vlve, zl[n voorzlen van heL
6/(2.""$)"72'+&"'.

LSÞL8AnZAP!
- LxperlmenLeerL al enkele [aren meL droae
LolleLLen.
- vanaf 2010 wordL enkel noa dlL Lvpe LolleLLen
aebrulkL.
- SLelL Ll[dens de voorsLelllna op heL ºpleln der
moaell[kheden" araLls waLer Ler beschlkklna aan
alle deelnemers van heL fesLlval. ulL om de
nadruk Le leaaen op heL belana van waLer voor
de planeeL en op heL felL daL heL voor vele
bevolklnasaroepen onLoeaankell[k ls.
CCuLLu8 CAlL
- CebrulkL fronLsLaae en op de camplna droae
LolleLLen.
- 8acksLaae worden er aeen chemlsche LolleLLen
aebrulkL.

!"#$%&'$())"*++,-+./

1. www.arohe.be
!"!#$%!&!"&'(%)**+&
net energ|evraagstuk kr|[gt |n de med|a zeer vee| aandacht, denk b|[voorbee|d aan de u|tputt|ng
van foss|e|e grondstoffen, de u|tstoot van broe|kasgassen en de ontw|kke||ng van duurzame
energ|e. Cok een evenement verbru|kt energ|e. Daarom |s het van be|ang aandacht te besteden
aan d|t verbru|k en te k|[ken hoe de |mpact ervan op het m|||eu gereduceerd kan worden.












V
C
C
k


1
I
I
D
L
N
5


LnL8ClL
!"#$#%&'(
PeL merendeel van de acLles m.b.L. rat|onee|
energ|everbru|k komL erop neer daL bl[ aankoop of
huur van apparaLuur aeleL moeL worden op heL
eneraleverbrulk ervan. Zo ls heL aanaewezen
energ|e-eff|c|önte ver||cht|ng Le lnsLalleren door bv.
aebrulk Le maken van eneralezulnlae lampLvpes (LLu-
spoLs, aasonLladlnaslampen, .) en
bewealnassensors. Cok voor bureauapparatuur,
ge|u|ds- en ||cht|nsta||at|es en generatoren kan er
worden aeleL op heL eneraleverbrulk. lnformeer
daarnaasL medewerkers en standhouders en
senslblllseer hen om eneralezulnla Le werken.
)%%#*+,"("-"#.&"(
uuurzame enerale kan u aankopen bl[ een groene
stroom|everanc|er. uaarnaasL kan er ook lokaal
duurzame enerale opaewekL worden, door heL
plaaLsen van zonnebollers voor warm waLer of
zonnepanelen, wlndmolens voor elekLrlclLelL en/of
heL aebrulk van blodlesel. Loka|e opwekk|ng heefL
een rol naar bewusLmaklna van heL publlek, als
eneralevoorzlenlna zl[n ze eerder lnefflclenL.
/&01(
SLel een energ|everantwoorde||[ke aan dle heL
eneraleverbrulk van heL fesLlval opvolaL en
eneralebesparende maaLreaelen opspoorL. SLands
kunnen voorzlen worden van energ|emeters
waardoor hun verbrulk aparL aefacLureerd kan
worden. Cm hen aan Le sporen LoL eneralezulnla
aedraa kan u zelfs een compet|t|e Lussen de
sLandhouders overweaen. verllchLlna kan |nte|||gent
gestuurd worden vla schemerschakelaars en/of
Llmers.

CC
2
-S18A1LClL
2"3"-(&1(4"3"-(
Mon|tor en ana|yseer heL eneraleverbrulk, de
verplaaLslnaen, heL aanLal bezoekers, heL verbrulk
van waLer, papler en voedlna en heL afval van heL
evenL. Al deze daLa vormen samen de CC
2
-
voetafdruk van heL fesLlval.(
5"6%73&"(8+-(6"(7+#$9-(:9930#&-3(
Lens u lnzlchL heefL ln uw voeLafdruk, ls de eersLe
sLap deze Le proberen reduceren. ln deze flche vlndL
u enkele Llps om Le besparen op heL eneraleverbrulk.
Andere flches (moblllLelL, afvalprevenLle, caLerlna,
enz.) aeven Llps en besparlnasmoaell[kheden om ook
op de andere elemenLen van de carbon fooLprlnL ln
Le arl[pen.
;<
=
>79,0"-1+3&"(0#9.#+,,+(
ue ulLsLooL van heL fesLlval kan ln aeldwaarde
worden omaezeL en aebrulkL worden om pro[ecLen
Le sLeunen dle een evenredlae hoeveelheld CC
2
-
u|tstoot verm|nderen of e||m|neren. voorbeelden
van oraanlsaLles dle zlch lnzeLLen voor heL
compenseren van CC
2
-emlssles zl[n CllmacL,
CompenCC2, CC2loalc en 1reeslor1ravel.
?79@9.&17A"(89"3+:6#%'
ue ecoloalsche voeLafdruk ls de geschatte
opperv|akte aarde om voor uw evenemenL en zl[n
bezoekers/medewerkers voedlna en enerale (lncl.
verplaaLslnaen) Le produceren en afval Le
absorberen. Als resulLaaL komL men x aanLal m² per
bezoeker ulL. ueze voeLafdruk, ulLaedrukL ln hecLare
of m² per bezoeker, laaL Loe zowel verschlllende
edlLles van een evenL als aell[kaardlae evenLs meL
elkaar Le veraell[ken. ue nade|en zl[n daL heL
berekenen Ll[drovend ls en Lamell[k duur. uaarom
kan de oraanlsaLle zlch ook beperken LoL heL
realsLreren van de afval- en eneraledaLa als
aemakkell[ke sLap voor een eersLe benchmark.
5ens|b|||seren van het pub||ek
Cp heL fesLlval kan u meL s|gna||sat|e en
cartoons werken om de bezoeker bewusL
Le maken van de problemaLlek en de
moaell[kheden om aan raLloneel
eneraleverbrulk Le doen.
nCvA 8CCk kC818l!k
- Len duurzame dansv|oer zeL de bewealna van
heL dansende publlek om ln brulkbare enerale.
ue enerale werd aebrulkL om de vloerpanelen Le
doen opllchLen van de dansvloer.
ÞukkLLÞCÞ
- lnsLalleerL l.s.m. lZLn een aanLal
zonnebo||ersystemen voor heL
(voor)verwarmen van alle douches. ulL leverL
een eneralebesparlna op van aemlddeld 63°.
- 1erreln- en backsLaaeverllchLlna worden
lnLelllaenL aesLuurd vla schemerschake|aars.
Al8C LA1lnC lLS1lvAL
- ue CC
2
-ulLsLooL van sLroomaaareaaLen,
hefLrucks, heL lokale LransporL van arLlesLen,...
zal volledla aecompenseerd worden vla heL CC
2
-
kredleL van de [aarwerklna van de elaen vasLe
zonnepane|en|nsta||at|e en vla Compenco2.be.
- MeL heL Le beLalen bedraa aan Compenco2.be
wordL een equlvalenL aan bomen aeplanL om de
ulLaesLoLen CC
2
weer op Le nemen ulL de
aLmosfeer. naar schaLLlna zal er ln LoLaal maar
voor onaeveer 10 Lon CC
2
aecompenseerd
moeLen worden, waL een compensaLlefacLuur
van mlnder dan 300 euro zal beLekenen.

MAnC MunuC
- Green 5eats voor vlleaverkeer van de
arLlesLen.
- CC
2
-compensat|e voor de op- en afbouw van
heL fesLlval.
- Senslblllseren van de bezoekers meL carLoons.

8CCk WL8CP1L8
- nybr|de |-generator op koolzaadolle.
- 8acksLaae therm|sche pane|en voor de
verwarmlna van heL douchewaLer.
- 5o|ar tra||er van !an CreaCar

LASLMC
- Groene e|ektr|c|te|t door Le lnvesLeren ln
kabels.

CAC1uS lLS1lvAL
- CebrulkL de 8ar 5o|ar op de fesLlvalwelde.

CLn1 !AZZ lLS1lvAL & !AZZ MluuLLPLlM
- Wlllen CC
2
-neutraa| zl[n Leaen 2014 en wlllen
ln de LoekomsL zelfs CC
2
-pos|t|ef worden.


Cm ervoor Le zoraen daL de volaende edlLle mlnder
enerale verbrulkL moeLen de aerealsLreerde
aeaevens arondla bekeken worden. ueze aeaevens
kunnen als benchmark dlenen voor de volaende
edlLle. veraell[k de aeaevens van de huldlae edlLle
meL dle van de vooraaande en bepaal de oorzaak
voor de Loe- en afname van lndlcaLoren. Moaell[ke
|nd|catoren zl[n: heL percenLaae van eneralezulnlae
apparaLuur, de verbrulkLe elekLrlclLelL, de
verbrulkLe hoeveelheld brandsLof en de kosL per
deelnemer aan C0
2
.
!
!
"#$%&'(%)**#+,,-.,/!

N
A


!"#$%&'
Cmdat te |u|de muz|ek voor b||[vende gehoorschade kan zorgen, |s het be|angr|[k het ge|u|dsn|veau op
een evenement te beperken of bescherm|ngsm|dde|en aan te b|eden. Cok voor de omwonenden
w|||en we de over|ast van ge|u|d, verkeer en grote vo|ksverp|aats|ngen zovee| moge||[k beperken.





















V
C
C
k


8LZCLkL8S
!"#$%&'(%)"*$+
8epaal ln samenspraak meL een ge|u|dsdeskund|ge
heL maxlmale aeluldsnlveau. PeL maxlmale
aeluldsnlveau om aehoorschade Le beperken sLaaL
opaenomen ln heL ºcharter tegen gehoorschade"
van de lederaLle van MuzlekfesLlvals ln vlaanderen
en bedraaaL 103 declbel, aemeLen over 13 mlnuLen
aan de menaLafel.
,$%&'-."/".'+
ue luldsprekers worden besL boven het pub||ek
aehanaen en naar beneden aerlchL. 1ussen
aeluldsboxen van hoae en laae Lonen wordL besL
voor een scheldlna aezorad.
u kan ook opLeren voor een Lechnoloale waarbl[
elekLronlsch versLerkLe muzlek opt|maa| verspre|d
wordL over heL publlek.
0"./"".'1)".#*'2+
Moedla bezoekers aan om heL openbaar vervoer Le
aebrulken. ln samenwerklna meL de nM8S en de Ll[n
kan u ervoor zoraen daL heL fesLlvalLlckeL ook een
aeldla vervoersbewl[s ls. Cok carpoollna en heL
aanmoedlaen van vervoer meL (brom)fleLs verlaaen
de verkeersoverlasL. u kan ook samenwerken meL de
oraanlsaLle 1ra[ecL om een mob|||te|tsp|an op Le
sLellen (zle flche MoblllLelL en berelkbaarheld).
CMWCnLnuLn
!"#$%&'(%)"*$+
PeL bepalen van een maxlmum aeluldsnlveau ls ook
hler van belana. ÞlaaLs de aeluldsbronnen zo daL er
aebrulk aemaakL wordL van natuur||[ke
ge|u|dsbarr|òres (bv: park, bos,.). Zl[n er aeen
naLuurll[ke aeluldsbarrleres, brena dan
aeluldsabsorberend maLerlaal aan rond de
aeluldsbron.
uoor meerdere k|e|ne |u|dsprekers over heL Lerreln
Le plaaLsen, daalL heL aeluldsnlveau en kunnen de
bezoekers noa sLeeds alles aoed horen.
3$$.+)*(+4"2+")"("5"(2+
Cm de overlasL voor de omwonenden Le
vermlnderen wordL er besL een e|nduur voor heL
evenemenL bepaald.
6%#&-#*''"(+
Wlldplassen roepL om bearl[pell[ke redenen veel
eraernls op bl[ omwonenden. uoor meer LolleLLen Le
plaaLsen op en rond heL fesLlvalLerreln, dle ook 's
nachLs beschlkbaar zl[n, kan men wlldplassen
beperken. Cok araLls LolleLLen, aerlchLe conLroles en
heL plaaLsen van plaszullen zl[n moaell[ke
oplosslnaen.
0*(&*#%'5".
Lxtra toez|cht van de pollLle kan vandallsme ln de
onmlddelll[ke omaevlna van heL fesLlval voorkomen.
1
I
I
D
L
N
5


CCn18CLL
verml[d daL de aeluldsnormen volaens de
m|||euwetgev|ng overschreden worden. Zora er dus
voor daL heL maxlmaal bepaalde aeluldsnlveau ook
aerespecLeerd wordL aedurende heL fesLlval.
ue conLrole kan ulLaevoerd worden door mensen van
de oraanlsaLle zelf m.b.v. een sonomeLer of door
exLernen.
8LSCPL8MlnC
ue oraanlsaLle kan ervoor klezen om de bezoekers
oordop[es aan Le bleden, al dan nleL Leaen beLallna.
Cordop[es beschermen heL publlek Leaen
aehoorschade en lndlen er voor een duurdere versle
wordL aekozen, verllesL de muzlek nleL aan kwallLelL.
u8ulvLnlLLS1Ln
- ue cenLrale feesLzaal werd lnaedeeld ln
verschlllende declbelzones. Len cenLraal
compuLersvsLeem realsLreerL aedurende de
fesLlvlLelLen heL aemlddelde aeluldsnlveau ln
alle zones zodaL er onmlddelll[k kan worden
lnaearepen als heL maxlmale nlveau
overschreden wordL.
- 1oeschouwers krl[aen aan de lnaana oordop[es
aanaeboden.
- PeL aeluldsplan bepaalL de speclfleke
lnplanLlna van de luldsprekers ln de zaal.
lLuL8A1lL vAn MuZlLklLS1lvALS ln vLAAnuL8Ln
- PeefL een charLer opaesLeld Leaen aehoorschade op
fesLlvals.
- ulL charLer bepaalL daL heL maxlmale aeluldsnlveau 103
declbel ls, aemeLen over 13 mlnuLen aan de menaLafel.
- PeL charLer werd al door meer dan 130 oraanlsaLles
onderLekend.
!"#$%&%'%$"("#)*+#),"-)./&'%"0)
uoor $%1#+'%$+-%" en een %#23(4+-%"-"+4
kan u de bezoekers lnllchLen over de
aevolaen van Le lulde muzlek.
uuldell[ke slanallsaLle op en naar de
LolleLLen draaaL bl[ LoL de vermlnderlna
van wlldplassen.
LxLra pollLleLoezlchL &/%-"#),"-)
2"$-%*+'-"(("%# aaaL wlldplassen en
vandallsme Leaen.
LSÞL8AnZAP!
- ue oraanlsaLoren verdelen aehoorbeschermers
voor de klnderen Leaen 1"'/%5$3*"('+$-.
na heL fesLlval wordL besL een "*+'/+-%" aemaakL van
de aenomen maaLreaelen. Zo kan er bl[voorbeeld
aekeken worden naar hoe vaak heL maxlmale
aeluldsnlveau overschreden ls. Cok opmerklnaen en
klachLen van buurLbewoners verschaffen nuLLlae
lnformaLle. Len andere moaell[ke lndlcaLor ls heL
aanLal ulLaedeelde oordop[es ln verhoudlna meL heL
aanLal bezoekers.
!

!
"#$%&'(%)**#+,,-.,/
6
7
)

CLn1SL lLLS1Ln
- Llke (muzlek)oraanlsaLor vraaaL LoelaLlna LoL
aeluldsulLzendlna aan bl[ de MllleudlensL. ln elke
LoelaLlna wordL een 4+8%4/4)1"'/%5$#%*"+/ en
een '"%#5//(' bepaald.
- Llke (pleln)oraanlsaLor kan araLls een
$3#34"-"( lenen om zelf heL aeluldsnlveau Le
conLroleren en bl[ Le sLuren. ue eersLe avond
van heL fesLlval sLelL de MllleudlensL heL nlveau
op alle plelnen af en llchL aan de oraanlsaLoren
Loe hoe en waar op heL pleln aeconLroleerd zal
worden Ll[dens de leesLen.
- PeL sLreefdoel ls de 1"'/%5$&"'+$-%#1)*33()5")
3493#"#5"# Le beperken, de lnLerferenLle
Lussen de plelnen mlnlmaal Le houden, Lerwl[l
Loch de kwallLelL van de opLredens behouden
bll[fL.
- 8l[ de opbouw van de aeluldslnsLallaLles
beaeleldL opnleuw een exLerne
aeluldsdeskundlae de oraanlsaLoren bl[ heL
afsLellen van de aeluldslnsLallaLles.
- Afflche campaane Leaen wlldplassen ºlaaL hem
zlLLen".

!"#$%$&'$&()(#'*'$+#,,*-'$.(
net transport van goederen en bezoekers naar het evenement zorgt voor ongeveer 90¼ van de
u|tgestoten broe|kasgassen. De verp|aats|ngen van bezoekers maakt h|ervan ongeveer 85¼ u|t
1
. Cm
de hoevee|he|d geproduceerde broe|kasgassen te verm|nderen kan men zowe| |nzetten op |nd|v|due|e
a|s op co||ect|eve mob|||te|tsact|es. Cok een goede bere|kbaarhe|d spee|t een grote ro| b|[ het
verm|nderen van de |asten voor de omgev|ng en het m|||eu. Daarom ste|t u best vooraf een
bere|kbaarhe|dsprof|e| en mob|||te|tsp|an op. n|ervoor kan u onder andere samenwerken met 1ra[ect,
een organ|sat|e d|e u bege|e|dt b|[ de opmaak van het mob|||te|tsp|an, de rea||sat|e
en de coörd|nat|e ter p|aatse en de e|ndeva|uat|e ervan.


















V
C
C
k


1
I
I
D
L
N
5


vL8vCL8SMluuLLLn
!"#"$%&'("$)*
Þrobeer soepel Le zl[n ln [e |evert|[den, op dle manler
kan de leverancler zl[n opLlmale leverrouLe plannen
meL mlnder kllomeLers.
uoe zoveel moaell[k beroep op |oka|e |everanc|ers.
Cf vraaa of producLen vla mllleuvrlendell[ker
LransporLwl[zen als spoor of schlp kunnen worden
Loeaeleverd. voor leverlnaen per vrachtwagen kan
de mllleu-lmpacL aereduceerd worden door Le leLLen
op speclfleke punLen zoals: heefL de vrachLwaaen
een roeLfllLer, hebben de chauffeurs een opleldlna
aekreaen ln eco-efflclenL rl[den, ls de vrachLwaaen
opLlmaal beladen, voldoen de vrachLwaaens aan de
Lu8C 4 of Lu8C 3 emlsslenorm?
+",-"."$)*
Moedla bezoekers aan om n|et met de wagen naar
heL fesLlval Le komen. net openbaar vervoer ls heL
meesL voor de hand llaaende alLernaLlef. Cm dlL
aanLrekkell[ker Le maken kan men zoraen voor een
combl-reaellna meL de nM8S of ue Ll[n. voorzle ook
laLere dlensLen of een feestbus om de bezoekers na
heL fesLlval Lhuls Le krl[aen. uoor bewaakLe
fleLsenparklnas en evenLueel een fleLsenmaker Ler
plaaLse kan u heL aebrulk van de f|ets sLlmuleren.
Cok aan camp|ngbezoekers kan u lncenLlves
aanbleden als ze aebrulkmaken van fleLs, bus of
Lreln. verklesL een bezoeker Loch meL de waaen Le
komen, sLlmuleer dan carpoo||ng.
/$0(")0"&*"&*1"2"3"$."$)*
voorzle een ophaa|d|enst vanaf het stat|on. Zora
ervoor daL de hoLels waar de arLlesLen en vlÞ's
verbll[ven dlchL bl[ heL fesLlvalLerreln llaaen.
Voorbere|dende vergader|ngen van medewerkers
vlnden besL plaaLs vla vldeoconferenclna.
Lelepresence of Skvpe.
lnlC8MA1lL & CCMÞLnSA1lL
4"5)(0"*
Informat|e verstrekken over moblllLelL ls zeer
belanarl[k om de bezoekers voor de fleLs, heL
openbaar vervoer, de camplna of carpoollna Le doen
klezen. ZeL daarom f|ets-, bus-, tram- en tre|nroutes
op de webslLe van heL fesLlval. Cm lokale
overnachLlna Le promoLen kan u ook lnformaLle
opnemen over de camp|ng, nab|[e hote|s en
[eugdherbergen. verwl[s op de webslLe eveneens
door naar carpoo|webs|tes (bv. karzoo.be,
LaxlsLop.be, carpool.be) of bled zelf een
carpooldlensL aan (vla een carpoolll[sL op heL
fesLlval).*
6(7&%8()%0("*
Zora voor een duldell[ke beweawl[zerlna van fleLs- en
wandelrouLes (van en naar heL dlchLsLbl[aeleaen
sLaLlon), duld opsLapplaaLsen voor bussen aoed aan,
zora voor carpoolpalen en hana op heL fesLlvalLerreln
de dlensLreaellnaen ulL. *
9:
;
<'-1="&)%0("*=$-7$%11%*
ue lmpacL van de CC
2
-ulLsLooL op heL fesLlval kan
worden vermlnderd door deel Le nemen aan een
CC
2
-compensaLleproaramma. ulL doeL men door
pro[ecLen Le sLeunen dle CC
2
-u|tstoot verm|nderen
of e||m|neren. voorbeelden van oraanlsaLles dle zlch
lnzeLLen voor heL compenseren van CC
2
-emlssles zl[n
CllmacL, CompenCC2, CC2loalc en 1reeslor1ravel. *
!"#$%&%'%$"("#)*+#),"-)./&'%"0)
Zora voor)*1'21"#2")%#31(4+-%" op de
webslLe om bezoekers Le overLulaen om
een alLernaLlef voor de waaen Le klezen.
Maak de lnfo over fleLs- en wandelrouLes,
dlensLreaellnaen en carpoollna snel
vlndbaar. Cp heL fesLlval zelf kan u meL
$%5#+'%$+-%")"#)6+(-11#$ de bezoekers
bewusL maken van de problemaLlek en
de voordelen van de alLernaLleven
lnzlchLell[k maken.
8LCCAL CLLL
- ZoraL voor een 3""$-&/$ (prlvaLe maaLschappl[)
van heL sLaLlon naar heL fesLlvalLerreln en Lerua.
8CCk WL8CP1L8
- SLelL heL 41&%'%-"%-$.'+# op ln samenwerklna
meL 1ra[ecL.
- PeefL een bewaakLe 3%"-$"#.+(0%#5.
- ZoraL voor "7-(+)&/$$"# van ue Ll[n en een
*11(2"'%5)892+5-(%. LlckeL van de nM8S.
ÞukkLLÞCÞ
- :(+-%$)1."#&++()*"(*1"( van ue Ll[n en de
nM8S. Cnaeveer 70° van de bezoekers komL
meL bus of Lreln naar heL fesLlval.
- PeefL een bewaakLe 3%"-$"#.+(0%#5.
- PeefL een ;<6'%#5)="+4 voor heL woon-
werkverkeer van zl[n medewerkers.
MAnC MunuC
- SLelL heL 41&%'%-"%-$.'+# op ln samenwerklna
meL 1ra[ecL.
- ue omllaaende sLraLen van heL fesLlval zl[n
volledla *"(0""($*(%> en enkel berelkbaar vla
openbaar vervoer.
- Lr zl[n ulLaewerkLe 3%"-$(1/-"$ vla heL
knooppunLenneLwerk.
- PeefL verpllchLe .+(0%#5$ voor t8.
- lnformeerL de bezoekers meL 6+(-11#$.
- 8eschlkL over een bewaakLe 3%"-$"#$-+''%#5.
MC8lLl1Ll1SÞLAn 18A!LC1
- Cok volaende fesLlvals werken samen meL
1ra[ecL: 8ock Perk, Þukemarock, Maanrock,
CacLusfesLlval, 1omorrowland
SllnkS lLS1lvAL
- ue ?"&$%-" voorzleL alaemene
berelkbaarheldslnformaLle meL een overzlchL
van alle aereallseerde maaLreaelen: bewaakLe
fleLsensLalllnaen, beweawl[zerlna van
fleLsrouLes, nachLbussen, aecomblneerde LlckeLs
Loeaana + busLlckeL.
- ue %#31$-+#2 op heL fesLlval aeefL
aedeLallleerde lnformaLle over de
berelkbaarheld van de slLe.

na afloop van heL fesLlval ls heL zlnvol heL LoeaepasLe
moblllLelLsbeleld Le "*+'/"("#. Len 2"&(%"3%#5 zoraL
ervoor daL u lessen kan Lrekken voor de volaende
edlLle. ue volaende .+(+4"-"($ kunnen nuLLlae
lnformaLle opleveren: aanLal bezoekers dle aebrulk
maakLen van heL openbaar vervoer, percenLaae
meerdaaase fesLlvalaanaers daL Ler plaaLse bleef
overnachLen, aanLal bezoekers per fleLs of Le voeL,
hoeveelheld CC
2
-emlssle waarvoor aecompenseerd
werd en bezeLLlnasaraad van de lnaeleade bussen.
!
!
!
"#$%&'(%)**#+,,-.,/!

@
A
)

1. Culde pour des manlfesLaLlons responsables (p.40)
!"#""$%&'(%)"%*+,'-."%
Vee| evenementen spe|en z|ch af |n de open|ucht, vaak |n een omgev|ng met bomen, stru|ken en ander
kwetsbaar groen. 2onder spec|a|e bescherm|ng kan de bodem of het groen hee| wat te ||[den hebben
b|[ de op- en afbouw van het evenement, door het verkeer, de grote aanta||en bezoekers en het
zwerfvu||. De herste|kosten |open dan hoog op. 8|[gevo|g d|ent u a|s organ|sator een aanta|
maatrege|en te treffen d|e voorkomen dat bodem en groen b||[vende schade onderv|nden.














V
C
C
k


vL8kLL8
!"#$""#%&'%(")%)"##"*+
1l[dens de opbouw van heL evenemenL moeL veel en
vaak zwaar verkeer heen en weer rl[den voor de aan-
en afvoer van de lnfrasLrucLuur, meL dlepe rl[sporen
LoL aevola. Þrobeer zoveel moaell[k heL verkeer naar
heL Lerreln af Le lelden lanas verharde wegen.
krlLleke zones waar verkeer absoluuL nleL maa
komen worden afaezeL meL verkeers||nten en
dranghekkens.
,#-$."#/"0"#1%
Als heL nleL moaell[k ls om heL verkeer van heL
Lerreln wea Le houden, lea dan ro|matten, (meta|en)
r|[p|aten en |oopp|anken om schade Le voorkomen.
Poe zachLer de onderarond, hoe breder de
drukverdelers moeLen zl[n.
Als ook dlL nleL moaell[k ls, worden besL voerLulaen
aebrulkL meL brede banden, zoals LracLoren.%
2"#.*3"45+4%
voorzle een verp||chte serv|cegang achLer de sLands
voor caLeraars en sLandhouders. Als men de aana
voldoende breed maakL kan deze eveneens dlenen
als onLsnapplnaswea voor de hulpdlensLen.
WA1L8CvL8LAS1 Ln ZWL8lvulL
65)"#&."#051)%
8eaen kan heL Lerreln herschapen ln een
modderpoe|, waardoor de bodem of de bearoellna
lanadurlae en soms onhersLelbare schade kan
ondervlnden. vooral op p|aatsen waar vee| pub||ek
samenkomt of waar veel kullen ln heL Lerreln zlLLen ls
heL noodzakell[k om maaLreaelen Le Lreffen.
vul daarom vooraf de kullen op en zora voor heL dlep
beluchLen van de arasmaL om de door|aatbaarhe|d
van de bodem Le veraroLen, waardoor bodemwaLer
beLer kan lnsl[pelen.
Vochtabsorberende bodembedekkers (houLkrullen,
sLro, zand) kunnen helpen ln aeval van waLersnood,
maar moaen nleL prevenLlef worden aanaebrachL. ue
oprulmlna van heL fesLlvalLerreln zal daardoor
moelll[ker verlopen omdaL de bodembedekker zlch
menaL meL zwerfvull.
78"#9.-*0%
Als zwerfvull door bezoekers ln de arond wordL
aelopen, kan dlL ln de maaa van grazend vee LerechL
komen daL na afloop opnleuw de plaaLs van heL
fesLlvalLerreln zou lnnemen. voorkom daarom
zwerfvull door weawerpmaLerlalen Le verml[den (zle
flche afvalprevenLle). uoor heL aras prevenLlef korL af
Le maalen wordL heL makkell[ker heL Lerreln achLeraf
schoon Le maken.
SllnkS lLS1lvAL
- voorzleL !"#$%"&'()*+%$#"& voor vrachLwaaens.
- lronLsLaae llaaen er ,-.#"&'/%-"("& over
aevoellae plekken.
- Lr sLaan !"#$%"&',"00"& rond bomen om deze
Le beschermen.
'
'
'
'
'
'
'
'
'
'
Cok na heL evenemenL moeL men ervoor zoraen daL
heL /"(0""( op heL Lerreln beperkL bll[fL (zle secLle
'voor'). uaarnaasL ls heL belanarl[k daL er een analvse
aemaakL wordL van de LoeaepasLe maaLreaelen.
Plerbl[ kunnen kosLen worden afaewoaen Leaen
baLen. ue 0-1#"& l.v.m. heL beheer van de locaLle zl[n
bl[voorbeeld heL aanaekochLe of aehuurde maLerlaal
(meLalen rl[plaLen, houLen panelen, rubberen
maLLen) en de lnsLallaLle ervan. Sommlae lokale
overheden lenen deze maLerlalen ulL aan de
oraanlsaLor. ue 2$#"& van locaLlebeheer zl[n onder
andere daL de bodem mlnder veronLrelnlad wordL en
vruchLbaar bll[fL. Maar ook de kosLen van heL
hersLellen van de arasmaL na heL evenemenL
(venLlleren en herzaalen) zullen dalen. uaarnaasL
zullen de bezoekers heL ook aanaenamer vlnden om
op een houLen vloer Le dansen l.p.v. op een zachLe
onderarond.



!"#$%&'$())"*++,-+./

3
4
5
6
7
8
9
'

8
:
'

8LZCLkL8S
!"#$"%#&"'&'()(%*&
;-"#<$&<"(1 nemen bl[ voorkeur de korLsLe wea, ook
als deze door perken of sLrulken loopL. Cok
=)%>+%$11"(1 zoeken bl[ voorkeur een aroen hoek[e
op. Ceef daarom looprouLes duldell[k aan en scherm
kweLsbaar aroen af meL hekken en nadars
(afzeLllnLen of l[zerdraad zl[n nleL voldoende).
8loemenperken kunnen beschermd worden door er
een podlumconsLrucLle over Le bouwen dle
bl[voorbeeld dlensL kan doen als exLra zlLrulmLe.
+"%,(%)"&-')"%.%-')&
Þodla, LenLen, caLerlnaunlLs, conLalners en LolleLLen
moeLen zoveel moaell[k op een verharde onderarond
aeplaaLsL worden. Cebrulk >(.0/"(>"%"(1 als dlL nleL
moaell[k ls.
/01*2"%*&
uoor lnfrasLrucLuur ln clusLers Le plaaLsen kan men al
veel schade voorkomen. ÞlaaLs bl[voorbeeld LolleLLen
verspreld over heL Lerreln l.p.v. aecenLrallseerd.
SlCnALlSA1lL
3('4%"'."'&
8)"#*"1 en >.)!1+)*0"(1 voor heL bevesLlaen van
slanallsaLle kunnen schade veroorzaken. Ceef
daarom aan de !">"="(0"(1 aan waar lnformaLle en
slanallsaLlemaLerlaal bevesLlad maa worden. Maak
bl[ voorkeur aebrulk van ?$@,#'2"/"1#)<)&<1!$#"()$$%
zoals Louw, elasLleken of oude fleLsbanden. ueze zl[n
bl[ heL verwl[deren van de slanallsaLle ook makkell[k
wea Le nemen zonder schade Le veroorzaken.
5".$678"%*&
uoor duldell[ke weawl[zers naar #-)%"##"&'"&'.()&-)(1
Le aebrulken en deze ook aan Le dulden op de
plaLLearond van heL evenemenL, kan men
wlldplassen vermlnderen.
Weawl[zers zoraen er ook voor daL de bezoekers op
de +$>"& bll[ven en nleL door kweLsbaar aroen
lopen.
u8AnCu1L8
- 8l[ de podlumopsLelllna wordL er rekenlna
aehouden meL heL aanpalende &$#..(<"2)"> vol
koelen en voaels.
- ln de LoekomsL wordL er waarschl[nll[k een
sLrook arond aan heL naLuuraebled afaesLaan
om de veroorzaakLe hlnder Le compenseren.

!"#$%&'$(&)*
Len managementsysteem |s geen check||st van wat een organ|sat|e a||emaa| moet doen om tot een
duurzamer fest|va| te komen, maar we| een m|dde| dat |e|dt tot een verbeterd proces en dat de
organ|sat|e u|tdaagt om creat|ef na te denken over het duurzaamhe|dsbe|e|d. D|t proces bestaat u|t
een aanta| stappen: Þ|an (voor), Do (t|[dens), Check en Act (na). De organ|sat|e za| h|er ze|f de vruchten
van p|ukken op term|[n. net succes van d|t proces hangt af van de toew|[d|ng van a||e medewerkers,
zodat het geïntegreerd wordt |n het fest|va|managementproces.
V
C
C
k


SCCÞL, uCLLLn Ln 8LLLlu
!"#$%&
WaL wll de oraanlsaLle berelken meL een duurzamer
beleld (doe|en)? MeLen en realsLreren van aeaevens
aeefL een beeld van de lmpacL van de verschlllende
Loplcs van heL fesLlval. MeLen ls weLen! Waar de
arooLsLe lmpacL zlch slLueerL kan de arooLsLe
(mllleu)besparlna aereallseerd worden. 8eLrek zowel
de fesLlvaloraanlsaLle als de sLakeholders om na Le
denken over waL de be|angr|[kste effecten van heL
evenemenL zl[n m.b.L. duurzaamheld. Lens deze
effecLen aekend zl[n, moeL er een gew|cht aan
worden Loeaekend en besllsL worden welke aevolaen
men heL meesLe aandachL zal aeven. na deze acLles
zullen de be|angr|[kste waarden van heL fesLlval
L.o.v. duurzaamheld duldell[k worden.
'#%()*%((+,-%,&
Lens de scope bepaald ls, kan er worden overaeaaan
LoL heL bepalen van doe|ste|||ngen en streefc|[fers
voor de vasLaesLelde waarden. Als bv.
luchLveronLrelnlalna L.a.v. CC
2
-ulLsLooL van
leveranclers en bezoekers een belanarl[k probleem ls,
kan de doelsLelllna zl[n om deze ulLsLooL meL x° Le
wlllen vermlnderen Leaen [aar v. ueze doelsLelllna
kaderL dan blnnen de waarde 'enerale en kllmaaL'
van de oraanlsaLle.
.%(%+/&
PeL beleld vormL een basls voor heL behalen van de
aesLelde doelen blnnen heL
fesLlvalmanaaemenLproces. ulL beleld moeL duldell[k
zl[n voor alle leden van de oraanlsaLle en beschlkbaar
worden aesLeld aan de hand van een
be|e|dsverk|ar|ng aan heL publlek en alle relevanLe
sLakeholders.
ÞLAn
01#"%/21%&
verLaal heL beleld ln werklnsLrucLles en procedures.
Len acLleplan bevaL concreLe maaLreaelen meL
veranLwoordell[ke en deadllne.
!*34%5#(/%1)&
Cm Le weLen Le komen wle de sLakeholders van heL
fesLlval zl[n, moeL de oraanlsaLle zlch afvraaen wle er
betrokken ls bl[ heL fesLlval en wle er door beïnv|oed
wordL. ulL kunnen bl[voorbeeld bezoekers, arLlesLen,
buurLbewoners, pollLle, leveranclers, medewerkers
en onderaannemers zl[n. Craanlseer meL deze
sLakeholders een d|a|oog om hun belanaen mee Le
kunnen opnemen ln heL duurzaamheldsbeleld.
!6789&
ue doelen dle u ulLelndell[k formuleerL ln
samenspraak meL de sLakeholders moeLen voldoen
aan heL 5MAk1-pr|nc|pe (speclflc, measurable,
achlevable, reasonable en Llme-bound). Plerdoor
wordL de oraanlsaLle verpllchL om na Le denken over
hoe de doelen behaald kunnen worden. koppel de
bekomen doelen vasL aan key Þerformance
Ind|cators (kÞl) zodaL ze meeLbaar worden.
SLel een duurzaamheldsveranLwoordell[ke aan meL
als Laken heL meLen, realsLreren en monlLoren van
aeaevens, heL aenereren van verbeLeropLles, heL
ulLvoeren van haalbaarheldsanalvses, heL opzeLLen
van senslblllserlnasacLles e.d.




!
"
#
$
%
&
'
(

vCC8WAA8uLn
Alvorens heL duurzaamheldsbeleld Le lmplemenLeren
ln heL manaaemenLsvsLeem, moeL er aan een aanLal
)**+,--+./0 voldaan zl[n.
1en eersLe moeL heL Leam ln sLaaL zl[n om de
12/3454/6/(7-6/0 beschreven ln heL beleld ulL Le
voeren. 1en Lweede moeL er een aoed svsLeem ln
voeae zl[n daL ervoor zoraL daL de .*/8/0 behaald
worden. 1en derde moeLen de 8/)/+-034/+1
beLrokken zl[n bl[ heL duurzaamheldsbeleld van de
oraanlsaLle. 1en sloLLe moeL er een conLlnue dlalooa
zl[n meL de 17-6/9*8./+1.
PCL
!"#$%&'((#)"*+,-.")"%/
Zora voor een duldell[ke 7--6)/+./840:, zodaL
veranLwoordell[kheden per Lhema van heL beleld
worden vasLaelead. uaarnaasL moeL er een svsLeem
zl[n daL vloLLe 3*;;<043-74/ Lussen de verschlllende
veranLwoordell[ken moaell[k maakL.
0#$+%+%1/"%/(%&'+--"*+%1/
ue oraanlsaLle moeL ervoor zoraen daL haar
medewerkers capabel zl[n om de Loebedeelde Laken
naar behoren ulL Le voeren. uoor Lralnlna en
onLwlkkellna kan men /11/074=8/()--+.4:9/./0
onLwlkkelen, bl[voorbeeld op heL vlak van duurzaam
onLwlkkellnasbeleld, weLaevlna en mllleuLhema's
zoals enerale, afval e.d.
2(334%+5$&+"/
CnLwlkkel een procedure zowel voor de 407/+0/(
3*;;<043-74/ Lussen de verschlllende funcLles
blnnen de oraanlsaLle als voor de />7/+0/(
3*;;<043-74/ naar leveranclers en sLakeholders.
ueze procedure kan onder meer de
duurzaamheldsprlnclpes van heL fesLlval, de
waarden, doelen en sLreefcl[fers, conLacLpersonen en
een feedbackmechanlsme bevaLLen.
6"7"#$%5+"#8/
Cp basls van de waarden, doelen en sLreefcl[fers van
heL beleld, moeL er aan elke leverancler 40.4)4.<//8
lnformaLle worden aeaeven zodaL deze meehelpL bl[
heL behalen van deze doelen./

&
?
(

CPLCk
9:8"#7"#"%/"%/3"&"%/
ulL hoefL aeen zwaar en vermoelend proces Le zl[n.
veel zaken aebeuren 12*07--0 en verelsen ://0(
5*+;/8/ mechanlsmen, zoals bl[voorbeeld heL sLlller
zeLLen van de muzlek als deze Le luld sLaaL. ulL wordL
besL wel aenoLeerd voor volaende edlLles.
Andere doelsLelllnaen zullen wel een *@1/+)-74/28-0
en de lnzeL van meerdere personen verelsen om Le
bepalen hoe er bl[ een fouL bl[aesLuurd moeL
worden.
;"</="#>(#3$%5"/?%)+5$&(#8/
uoelen zl[n aekwanLlflceerd ln kÞl's. Cm deze kÞl's Le
meLen, worden vaak ;//74017+<;/07/0 aebrulkL, bv.
een weeaschaal om Le meLen hoeveel afval er
aeproduceerd wordL. ueze meeLlnsLrumenLen bll[ven
besL behouden voor volaende edlLles om precleze en
veraell[kbare daLa Le verkrl[aen. Lnkele )**+@//8./0
van kÞl's voor bl[voorbeeld heL vermlnderen CC
2
-
ulLsLooL zl[n eneraleconsumpLle (kWh), CC
2
-ulLsLooL
(Lon) en ° aebrulkLe hernleuwbare enerale. voor
velllaheld en aezondheld kunnen dlL heL
aeluldsnlveau (d8) en heL aanLal onaevallen zl[n.
AC1
6"#"%/
uoor de verzamelde daLa Le veraell[ken meL de
aesLelde doelen, kan de oraanlsaLle haar lessen
Lrekken ulL aemaakLe fouLen en heL
.<<+A--;9/4.1@/8/4.(--02-11/0. Cok hler ls de
lnpuL van de 17-6/9*8./+1 belanarl[k.
!"#3+,)"%/
Zora voor een procedure om -5,4B640:/0()-0(9/7(
@/8/4. onder de loep Le nemen. ue procedure moeL
-5,4B640:/0(-074342/+/0(en prevenLleve acLles
aanraden, de :/)*8:/0 van een afwl[klna
mlnlmallseren, de **+A--6 van de afwl[klna
onderzoeken en aanbevellnaen doen om deze ln de
LoekomsL Le )/+;4B./0.
$*3<;/07//+ de aanbevellnaen zodaL ze kunnen
worden opaenomen ln heL duurzaamheldsbeleld.
ue "'C(DEFDF ls //0(;-0-:/;/07(17-0.--+. voor
duurzame evenemenLen. ueze sLandaard bevaL aeen
concreLe duurzame maaLreaelen, maar beschrl[fL heL
proces om LoL een duurzaam evenemenL Le komen.
PeL ls de bedoellna daL de lSC 20121 mee wordL
:/=)-8<//+.(.**+(./(17-6/9*8./+1 op haalbaarheld,
Loepasslnasaebled, enz. lSC 20121 ls aeen
cerLlflceerbaar(8-@/8, maar een handvaL/kapsLok
voor heL aevoerde beleld.

ue º8rlLlsh SLandard speclflcaLlon for a susLalnablllLv
manaaemenL svsLem for evenLs » of G'(HIEF ls
onLsLaan door ulLaebrelde lnLeracLle meL
sLakeholders en hanLeerL een lmpllcleLe 3Þ's (Þeople,
ÞlaneL, ÞroflL) ldeoloale. ue sLandaard deflnleerL de
verelsLen voor een duurzaam evenemenL.
anaaemenLsvsLeem.

!"#$%&'#()*'+#),-
N|et a||een voor mensen met een v|sue|e, aud|t|eve of motor|sche hand|cap z|[n er drempe|s. Cok voor
muz|ek||efhebbers met een verstande||[ke hand|cap |s een bezoek aan een evenement n|et a|t|[d
ev|dent. Cm het fest|va| toeganke||[ker te maken voor personen met een hand|cap kan eventuee|
beroep gedaan worden op de expert|se van IN1kC.
PeL ls belanarl[k daL mensen meL een handlcap eraens LerechL kunnen meL hun vraaen voor heL
evenemenL van sLarL aaaL. Len |nfod|enst kan exLra lnformaLle aeven over de aenomen acLles.
V
C
C
k


1
I
I
D
L
N
5


1CLCAnCkLLl!kPLlu
!"#$%&'$()'(($*
voor personen meL een fvsleke of vlsuele handlcap
verml[dL u besL h|ndern|ssen. kles als ondergrond
voor verhard, vlak en sllpvrl[ maLerlaal (bv. houLen
planken, rubberen maLLen, meLalen plaLen). verml[d
aroLe hoogteversch|||en (meer dan 2 cm) of overbrua
deze vla hellende vlakken. Cok aan de hooaLe en de
breedLe van Loeaanas- en dooraanasweaen moeL
aandachL besLeed worden, zodaL rolsLoelaebrulkers
zelfsLandla kunnen passeren. Ge|e|dehonden moeLen
worden LoeaelaLen op heL fesLlvalLerreln, ze zl[n van
arooL belana voor de mensen dle er aebrulk van
maken.
!"#+$,%'-.*
uuldell[ke Laal en een aoede sLrucLuur zl[n belanarl[k
bl[ heL opsLellen van webslLe, proarammaboek[e of
andere lnformaLlebronnen. ue Any5urfer checkllsL
bevaL de baslsvoorwaarden voor een toeganke||[ke
webs|te. ue checkllsL besLaaL ulL 36 l[kpunLen dle
beLrekklna hebben op P1ML, CSS en !avascrlpL.
verder moeL de s|gna||sat|e op heL fesLlval duldell[k
zl[n en aanaepasL aan slechLzlenden. Un|verse|e
p|ctogrammen zl[n heL besL bearl[pbaar voor mensen
meL leesproblemen.
/+)%'-.*
voorzle voorbehouden parkeerp|aatsen voor
mensen meL een handlcap, dle bl[ voorkeur nleL
verder dan 23 meLer van de lnaana verwl[derd zl[n.
Mensen meL een fvsleke handlcap hebben vaak
problemen om heL pod|um aoed Le kunnen zlen. ulL
kan opaelosL worden door heL plaaLsen van een
verhooa. Cm sLorende aelulden wea Le fllLeren voor
slechLhorenden kan heL aebrulk van een r|ng|e|d|ng
een oplosslna bleden. Cok moeL er aandachL besLeed
worden aan de Loeaankell[kheld van heL san|ta|r.
Zora daarom voor een of meerdere aanaepasLe
LolleLLen.
AuL-ASSlS1Ln1lL
0%%$+,1*
AuL-asslsLenLle beLekenL: hulp bleden aan een
persoon meL een handlcap bl[ AcLlvlLelLen van heL
Daaell[ks Leven. Mensen meL een handlcap kunnen
nleL alLl[d een beroep doen op famllle of vrlenden om
hen Le helpen, daarom ls heL aanbleden van
asslsLenLle op fesLlvals zlnvol.
2$3%"-&%'-.*
Als er AuL-asslsLenLle voorzlen wordL, moeL dlL vla
verschlllende kanalen worden bekendaemaakL. Maak
duldell[k waar, wanneer en hoe de AuL-asslsLenLen
berelkbaar zl[n. Cm de oraanlsaLle van AuL-
asslsLenLle aoed Le laLen verlopen, kan men vraaen
daL de mensen dle van deze asslsLenLle aebrulk
wlllen maken vooraf conLacL opnemen.
45/6)%,7-"3*
8l[ voorkeur wordL er een voorbehouden
kampeerzone voor personen meL een handlcap
voorzlen, ln de nabl[held van de lnaana van de
fesLlvalwelde. Pler kunnen de faclllLelLen voor
mensen meL een handlcap dlchL bl[ de aebrulker
worden lnaerlchL. ÞlaaLs op dlL voorbehouden
kampeerLerreln ook een ADL-tent. ulL ls de
ulLvalsbasls voor de asslsLenLen, maar kan ook
dlenen als verzoralnasrulmLe en als plek waar men 's
avonds de (elekLrlsche)rolsLoel kan achLerlaLen en/of
opladen.
8.)9"-&)9.*%&&-&'."'-.*
Cp heL fesLlvalLerreln worden de hulpmlddelen van
mensen meL een handlcap exLra belasL. Als deze
hulpmlddelen sLuk aaan op heL fesLlvalLerreln, kan
een exLra vananeL aecreeerd worden door
techn|sche hu|pver|en|ng Le oraanlseren.*

8CCk WL8CP1L8 & ÞukkLLÞCÞ
- Zoraen voor een !"#$%&"'"#$ op heL
fesLlvalLerreln. SlechLhorenden kunnen
draadloos aebrulk maken van dlL svsLeem.
An1WL8ÞLn Þ8CLl1
- Þersonen meL een handlcap kunnen araLls
aebrulk maken van ())!*&+),'&#-
./!0&&!.%//12&#.
- Lr lopen +&%%&#'&-(%/00&# naar de houLen
dansvloer en de houLen wandelpaden.
- 1l[dens de opLredens zl[n er /3$&*/0&#'&-
4)#&2-voor personen meL een handlcap.
- 1l[dens de cullnalre wandellna ls er een 1)%0-
5%//62&-$&*/!&#1//% aanwezla.
- Len overzlchL van heL proaramma en een plan
van heL fesLlvalLerreln ln *!/"%%& ls Ll[dens heL
evenemenL Le verkrl[aen aan de lnfosLand.
- Lr ls //#$&./21-2/#"1/"! voorzlen.
CAC1uSlLS1lvAL
- ZoraL voor een !"#$%&"'"#$ op heL
fesLlvalLerreln. SlechLhorenden kunnen
draadloos aebrulk maken van dlL svsLeem.
- verzoraL de ())!4"&#"#$&# ln samenwerklna
meL ln18C. Ze voorzlen onder andere
makkell[ke Loeaana voor rolsLoelen, aanaepasLe
LolleLLen, voorbehouden parkeerplaaLsen en een
plaLform voor mensen meL een handlcap zodaL
deze beLer heL podlum kunnen zlen.

8CCk WL8CP1L8, u8AnCu1L8 & C8ASÞCÞ
- ueze fesLlvals voorzlen alle drle een AuL-
camplna.
MAnC MunuC
- voorzleL $&1)%01& ).1!&'&#2.
8CCk WL8CP1L8 & ÞukkLLÞCÞ
- Zoraen voor een !"#$%&"'"#$ op heL
fesLlvalLerreln. SlechLhorenden kunnen
draadloos aebrulk maken van dlL svsLeem.
8CCk WL8CP1L8, u8AnCu1L8 & C8ASÞCÞ
- ueze fesLlvals voorzlen alle drle een 789:
;/6."#$.
SlnnL8'S uA? S1uulC 88uSSLL
- AlLernaLleve lnaana voor mensen meL een
handlcap.
- AsslsLenLlehonden worden LoeaelaLen.
- AanaepasL sanlLalr.


Als heL fesLlval ls afaelopen kan men- de aenomen
maaLreaelen &(/%,&!&#. Zowel de AuL-asslsLenLen
als de personen meL een handlcap kunnen zlnvolle
verbeLersuaaesLles aanbrenaen. uoor deze op Le
volaen kan de Loeaankell[kheld ln de LoekomsL noa
verhooad worden. Als men ln heL verleden
zelfsLandla heefL aewerkL aan Loeaankell[kheld kan
men conLacL opnemen meL ln18C om ln
samenwerklna meL hen de Loeaankell[kheld van heL
fesLlval onder de loep Le nemen.
!
!
"#$%&'(%)**#+,,-.,/!

<
7
-

!"#$%&"'$"'(
Len evenement b|edt de ge|egenhe|d om st|| te staan b|[ soc|a|e, |ntercu|ture|e en |ntergenerat|one|e
aspecten van de maatschapp|[ waar|n het evenement p|aatsv|ndt. 5oc|a|e cohes|e en ze|fontp|oo||ng
z|[n twee fundamente|e doe|en van duurzame ontw|kke||ng. n|erb|[ denken we zowe| aan de
d|vers|te|t van het personee|sbestand en de medewerkers a|s het aantrekken van een ged|vers|f|eerde
bezoekersgroep.
















Lva|ueer de maLe waarln de bezoekers de
maaLschappl[ weerspleaelen, de maLe waarln heL
fesLlval Loeaankell[k en berelkbaar ls voor
kansenaroepen en de soclale en culLurele parLners
dle werden beLrokken worden bl[ heL fesLlval.
(
V
C
C
k


1
I
I
D
L
N
5


kAnSLnC8CLÞLn
!"#$%$&'($)$"*#$+,,
uraaa er zora voor daL aeen enkele medewerker,
bezoeker of andere sLakeholder wordL ulLaesloLen
door zl[n of haar orlalne, leefLl[d, handlcap, seksuele
aeaardheld, aeloof of levensbeschouwlna.

-$.+(&,/+(&0"++1&2+&#*"%,
MeL een dlvers personeelsbesLand kan de oraanlsaLle
vla concreLe acLles heL personeelsbeleld versLerken
en een fesLlval opensLellen voor compeLenLe
medewerkers meL dlverse achLerarond (ouderen,
allochLonen, lanadurlae en laaaaeschoolde werklozen
en mensen meL een arbeldshandlcap). Zora voor een
aanaepasL onLhaal voor deze nleuwe medewerkers
zodaL zl[ snel hun wea vlnden blnnen de oraanlsaLle.
CnLhaalbrochures ln eenvoudlae Laal en
peLer/meLerschap kunnen hlerbl[ helpen. ueze
mensen kunnen worden lnaeschakeld voor
verschlllende Laken zoals mllleuzora, explolLaLle van
bars, verkeer, enz.

3+&#$.*1&,.00(,$+%+(++",
Cm de bezoekersaroep van heL fesLlval Le
dlverslfleren, kan u samenwerken meL soc|aa|-
maatschappe||[ke organ|sat|es (vzw's, sporLclubs,
[euadverenlalnaen, .). ulL zl[n oraanlsaLles meL heL
expllcleLe doel aunsLla Le zl[n voor de aemeenschap.
naasL heL hanLeren van democraLlsche prl[zen kan u
ook opLeren voor grat|s of goedkopere t|ckets voor
bepaalde aroepen mensen. Zo kan er een korLlna
worden voorzlen voor mensen ln moelll[kheden dle
vallen onder arLlkel 27 van de rechLen van de mens.
Su8SlulLS
!*"4+(.$"5,6*"&+"5(0+/+",
CraanlsaLles kunnen een subsldle aanvraaen bl[ de
federale en de vlaamse overheld om een
dlverslLelLsplan Le schrl[ven. MeL een dlverslLelLsplan
onLwlkkelen oraanlsaLles een P8-beleld meL
bl[zondere aandachL voor dlverslLelL. Cm een plan op
maaL van de oraanlsaLle Le onLwlkkelen, kan er
aekozen worden Lussen vler soorLen
dlverslLelLsplannen: een lnsLapdlverslLelLsplan, een
dlverslLelLsplan, een clusLerdlverslLelLsplan en een
aroeldlverslLelLsplan. Meer lnformaLle vlndL u op
www.werk.be.,
naasL deze alaemene subsldles voor heL opsLarLen
van een dlverslLelLsplan zl[n er noa andere
sLlmulansen voor speclfleke aroepen zoals o.a.
laaaaeschoolde [onaeren, vl[fLlaplussers en lanadurla
werkzoekenden. ue webslLe www.aandeslaa.be aeefL
een overzlchL van speclfleke subsldles voor heL
aanwerven van deze doelaroepen.
7+80+6,6*"&+"5(0+/+",**",9+#,:+&#$.*1,
Als u meL uw fesLlval kansenaroepen wll aanLrekken,
kan u een aanLal spec|f|eke maatrege|en nemen om
de drempel voor deze mensen Le verlaaen. Lnkele
moaell[ke acLles: be[aarden LoelaLen om een sLoelL[e
mee Le nemen naar heL fesLlval, medewerkers
voorzlen dle personen helpen dle slechL Le been zl[n,
LolleLLen voor personen meL een handlcap, een
aanaepasLe proarammerlna, aoedkopere LlckeLs voor
de doelaroep en heL ulLwerken van speclale
communlcaLlecampaanes.

N
A


CCMLu? lLS1lvAL CLn1
- ue oraanlsaLle enaaaeerL zlch om een dlvers
fesLlval Le zl[n. Lr zl[n meer dan !"#$%&'()*+,-.*$
*/0'1$2++'345'/*$2356 op heL fesLlval.
- ue lnkomsLen worden evenredla over de
arLlesLen aespreld en een arooL deel van de
wlnsL aaaL naar duurzame pro[ecLen.
LSÞL8AnZAP!
- SchenkL speclale aandachL aan de problemen
dle arLlesLen ulL heel de wereld ondervlnden bl[
hun zoekLochL naar succes. Plermee proberen
zl[ de mechanlsmen dle lelden LoL
'/&*345%22&7,84*,7 ln de aecommerclallseerde
muzlekwereld ln de kl[ker Le zeLLen.
- Lr zl[n LenLoonsLelllnaen, afflches, een
alLernaLleve plaLenzaak, debaLLen, een radlo en
parLneroraanlsaLles aanwezla op heL fesLlval om
dlL enaaaemenL krachL bl[ Le zeLLen.
- verwelkomL elk [aar een LwlnLlaLal
%&**97*+,/8*/ ln samenwerklna meL Servlce
Clvll lnLernaLlonal. Zl[ werken mee aan heL
fesLlval en aan de sLrucLurele opbouw van heL
pro[ecL.
- SLelL 1000 plaaLsen Ler beschlkklna voor
9*/6*/$,/$9'*,+,-.4*7*/ dle kunnen aenleLen
van een korLlna op kaarL[es voor culLurele
acLlvlLelLen. Zl[ kunnen heL fesLlval bl[wonen
Leaen sLerk verlaaade prl[zen.
- ue oraanlsaLle sLreefL ln heL alaemeen naar
zeer 7*9'3&25,634*$:&,-;*/, zodaL heL fesLlval
Loeaankell[k bll[fL voor ledereen.
- Lr wordL op de Lwee podla voor een
verschlllende aLmosfeer aezorad om
verschlllende Lvpes bezoekers aan Le Lrekken. ln
comblnaLle meL de aezlns- en babvvrlendell[ke
maaLreaelen zoraL dlL voor een :(<+,*.$%2/$2++*$
+**15,-7*/.
=*/6,<,+,6*&*/$
Cm [onaeren en kansenaroepen Le
berelken voor dlL soorL pro[ecLen kan u
samenwerken meL scholen,
[euadverenlalnaen, heL CCMW en andere
oraanlsaLles dle acLlef zl[n ln de soclale
secLor.
8lMÞLL8CCk
- ue oraanlsaLle laaL Loe daL mensen sLoelL[es
meebrenaen.
- Lr zl[n 200 medewerkers op de wel om de
oudere mensen Le helpen.
!
"#$%&'(%)**#+,,-.,/!

1. www.werk.be
!"#$%&%'&(%"'&)(**%+(',-
ue oraanlsaLle van heL fesLlval heefL een
belanarl[ke Laak lnzake
compeLenLleonLwlkkellna van haar
medewerkers. ue kern van
!"#$%&%'&(%#)')*%#%'& besLaaL ulL
lnvesLeren ln lndlvlduele
compeLenLleonLwlkkellna van medewerkers.
PeL aaaL over heL aanLrekken van (de [ulsLe)
compeLenLles, heL onLwlkkelen van capaclLelLen
en heL benuLLen ervan. PeL zoraL ervoor daL
elke ('+(,(+-%.%/#%+%0%12%1/zl[n/haar &).%'&%'/
#)3(#))./ 2)'/ "'&$.""(%' en aanwenden.
4"#$%&%'&(%5/ zl[n observeerbare
elaenschappen onder de vorm van kennls,
kunde of aedraasvaardlaheld dle bl[draaen LoL
heL succesvol funcLloneren ln een concreLe
funcLle. Len compeLenLle kan zowel Lechnlsch
als aedraasmaLla zl[n. 6%!7'(5!7%/ !"#$%&%'&(%5
zl[n kennlsaebonden vaardlaheden, zoals de
kennls van de mllleuweLaevlna.
8%+1)*5!"#$%&%'&(%5 zl[n de verLallna van
zowel waarden, persoonll[ke moLlvaLle als
vaardlaheden en aedraa. Ze zl[n nauw
verbonden meL de werkhoudlna en aLLlLudes
van de medewerker.
Cm de compeLenLles van de medewerkers
maxlmaal aan Le wenden moeLen de
medewerkers worden aanaemoedlad om
opleldlnaen Le volaen en dlenL de oraanlsaLle
voldoende moaell[kheden daarLoe Le bleden.
Cm een evenwlchL Le vlnden Lussen de
onLwlkkellnaswensen van de werknemer en de
verelsLe deskundlaheld verLrekL
compeLenLlemanaaemenL alLl[d ulL een
!"'5&1-!&(%,%/ +().""* Lussen oraanlsaLle en
medewerkers. PeL ls van belana blnnen heL
medewerkersLeam complemenLalre en
voldoende compeLenLles aanwezla Le hebben en
hlermee bl[ de 1%21-&%1('* ook rekenlna Le
houden. SLel daarom een 9-'!&(%"#5!71(:,('*
op meL de aewensLe 2%1'!"#$%&%'&(%5
waarover de medewerker moeL beschlkken voor
heL ulLvoeren van een bepaalde Laak. Zora
ervoor daL deze aender- en leefLl[dneuLraal zl[n.
vervolaens moeLen de &)2%'/ $%1/ #%+%0%12%1
speclflek besproken worden zodaL elke
werknemer weeL waL zl[n of haar Laak lnhoudL.
voorzle ook Ll[d voor heL voeren van
9-'!&("'%1('*5*%5$1%22%' en de opmaak van
$%15""'.(:2%/ "'&0(22%.('*5$.)''%', waarln de
medewerker zl[n/haar elaen leerproces opsLelL
meL concreLe doelsLelllnaen en lndlcaLoren.
;,).-%%1 de medewerkers na afloop van heL
evenemenL. Plervoor kan u de $%15""'.(:2%/
"'&0(22%.('*5$.)''%' Ler hand nemen en meL
de medewerker overlopen of de aesLelde
doelen behaald zl[n. Als de medewerker zl[n [ob
aoed heefL ulLaevoerd kan u hem of haar de
kans aeven door Le sLromen naar een funcLle
meL meer veranLwoordell[kheden.
6
<
=
>
;
?
@
/

?
A
/

B
C
C
D
/

!"#"$%&"'()*+"&",&$"%'

8|[ de organ|sat|e van een fest|va| worden vee| medewerkers betrokken d|e een grote versche|denhe|d
aan taken u|tvoeren. A||e medewerkers moeten over een aanta| a|gemene competent|es besch|kken.
Naast deze a|gemene competent|es, z|[n meer spec|f|eke vaard|gheden vere|st afhanke||[k van de
funct|e d|e men t|[dens het fest|va| op z|ch neemt. Deze funct|es kunnen we onderbrengen |n dr|e
a|gemene groepen: organ|sator van een evenement, operator op een evenement en he|per op een
evenement
1
.

ALCLMLLn
Alle medewerkers van een fesLlval moeLen over een
aanLal bas|svaard|gheden beschlkken. ueze
vaardlaheden zoraen ervoor daL ledereen aoed
samenwerkL en daL de plannlna en de voorschrlfLen
aerespecLeerd worden. We onderschelden een
LlenLal compeLenLles dle ononLbeerll[k zl[n voor
medewerkers van een fesLlval:

• 2e|fstand|g werken : Cp een effecLleve wl[ze
Laken onafhankell[k kunnen ulLoefenen.
• 5amenwerken : 8l[draae leveren aan een
aezamenll[k resulLaaL.
• Verantwoorde||[khe|dsz|n bez|tten: PeL
belana van heL elaen handelen onderkennen
en pllchLsbewusL handelen.
• 5t|pt z|[n: Afspraken, reaels, procedures Ll[dla
naleven.
• 8etrouwbaar z|[n: lnLeaer, zoravuldla,
ob[ecLlef en correcL zl[n.
• I|ex|be| z|[n: Zlch aemakkell[k kunnen
aanpassen aan wl[zlaende omsLandlaheden.
• Leerg|er|g z|[n: AcLlef zoeken naar slLuaLles
om compeLenLles Le verbreden en Le
verdlepen.
• Þ|anmat|g werken: SLrucLuur aanbrenaen ln
Ll[den, rulmLe en prlorlLelLen klezen bl[ heL
aanpakken van Laken of problemen, heL
verloop bewaken.
• Ve|||g werken: Cevaarll[ke slLuaLles en
rlslco's verml[den, zowel voor zlchzelf als
voor anderen
• 2e|fbeheers|ng bez|tten: ln alle
omsLandlaheden de elaen emoLles onder
conLrole houden

lunC1lL8LSCP8l!vlnCLn
!"#$%&'$()"*
Len medewerker werkL ln een ploea, ln nauwe
samenwerklna meL dlverse parLners (o.a. de
decorbouwer, Lechnlcl, arLlsLleke aaenLen,
leveranclers, dlensLverleners, de openbare
admlnlsLraLles en de flnanclers). Pl[ beheerL mee de
lnzeL van mensell[ke, maLerlele en flnanclele
mlddelen, volaL deze op en beheerL heL budaeL.
!Competent|es: flnanclele en maLerlele bronnen
beheren, een veraaderlna lelden,
pro[ecLmanaaemenL Loepassen, acLles of pro[ecLen
opvolaen en evalueren, rapporLen en verslaaen
opsLellen, en Len sloLLe de leldlna kunnen nemen ln
heL planmaLla lnzeLLen van mensen en mlddelen.
!+,"$()"*
Len operaLor bedlenL dlverse Lechnlsche apparaLuur,
asslsLeerL bl[ de oraanlsaLle ervan en ls creaLlef. ueze
medewerkers worden lnaezeL bl[ heL voorberelden
en ulLvoeren van de decormonLaae.
!Competent|es: aeluldsapparaLuur kunnen
bedlenen, plaaLsen en afreaelen, een llchLLafel
bedlenen en cuen Ll[dens een voorsLelllna,
audlovlsuele Lechnleken Loepassen en de voorsLelllna
op- en afbouwen.
*
-,.+,"**
Len helper asslsLeerL bl[ de oraanlsaLle van heL
evenemenL en bl[ heL bouwen van aLLracLles.
!Competent|es: opzeLLen van LenLen,
muzleklnsLrumenLen opsLellen, op- en afbraak van
podla en Lrlbunes, de plaaLslna van llchLarlds, LenLen
en dranahekken. Maar bovenal moeL een helper een
aoede Leamplaver zl[n.

1. hLLp://vdab.be/cobra/
!"#$#%&"#'(")(%"*+)'&"#'(
Gezondhe|d en ve|||ghe|d op het fest|va| betreft het bevorderen en behouden van het hoogst
moge||[ke n|veau van psych|sch, fys|ek en soc|aa| we|z|[n van medewerkers. Daarnaast gaat het om
het voorkomen van gezondhe|dsschade d|e wordt veroorzaakt door werkomstand|gheden. Inc|dente|e
en permanente vervu|||ng en andere m|sstanden op de werkv|oer d|e schade||[k z|[n voor medewerkers
kunnen ook effect hebben op de maatschapp|[ en het m|||eu. A|s organ|sator van een fest|va| bent u
n|et a||een verantwoorde||[k voor uw e|gen ve|||ghe|d, maar ook voor de ve|||ghe|d van uw bezoekers.
Daarom |s het be|angr|[k een po||cy op te ste||en rond ve|||ghe|d en gezondhe|d op het evenement.
Deze po||cy moet gecommun|ceerd worden naar zowe| medewerkers a|s bezoekers. 1ra|n|ng en
contro|e van de medewerkers en subcontracters op zaken d|e fout kunnen |open |s eveneens van
be|ang.















na afloop van heL evenemenL kan men de aebrulkLe pollcv rond velllaheld en aezondheld evalueren. PeL ls van arooL belana
daL velllahelds- en aezondheldsaspecLen worden aerealsLreerd zodaL deze evaluaLle moaell[k ls. Zowel heL aanLal
onaevallen als de Levredenheld van de medewerkers over heL lnLern leefmllleu en heL alaemeen velllaheldsaevoel van de
bezoekers zl[n relevanLe parameLers.
V
C
C
k


1
I
I
D
L
N
5


vLlLlCPLlu
Cm de velllaheld van de medewerkers en bezoekers
Le aaranderen moeL de oraanlsaLle bl[ de bouw van
sLanden en podla rekenlna houden meL de
aebrulkell[ke ve|||ghe|dsnormen. uaarnaasL kunnen
ook speclfleke vormen van velllaheldsconLrole
worden LoeaepasL.
!
"#$%$&'($!)$*++#,-*./$!
ue aehoorschade dle onLsLaaL door Le lulde muzlek ls
onhersLelbaar. ÞrevenLle ls dus de enlae passende
remedle. 8epaal ln samenspraak meL een
ge|u|dsdeskund|ge heL maxlmale aeluldsnlveau. PeL
maxlmale aeluldsnlveau om aehoorschade Le
beperken sLaaL opaenomen ln heL ºcharter tegen
gehoorschade" van de lederaLle van MuzlekfesLlvals
ln vlaanderen en bedraaaL 103 declbel, aemeLen
over 13 mlnuLen aan de menaLafel.
ue oraanlsaLle kan ervoor klezen om oordop[es aan
Le bleden aan zl[n bezoekers. ueze kunnen verkochL
of araLls verdeeld worden.
0$#1$2$#(&)!%#(34(55()$#,!
ue weL beLreffende de rechLen van de vrl[wllllaer
bepaald daL de oraanlsaLle verp||cht een verzekerlna
moeL afslulLen m.b.L. de rlslco's verbonden aan heL
vrl[wllllaerswerk. 8l[ de provlncle kunnen felLell[ke
verenlalnaen en vzw's LerechL voor een grat|s
verzeker|ng. ueze verzekerlna dekL buraerll[ke
aansprakell[kheld (schade aan derden), llchamell[ke
onaevallen en rechLsbl[sLand van vrl[wllllaers.


CLZCnuPLlu
ue oraanlsaLoren moeLen lnsLaan voor de
beschermlna van de aezondheld van de bezoekers en
de werknemers.
Lr moeL een p|an worden opaesLeld daL als doel
heefL de kwallLelL van de werkomaevlna en andere
moaell[ke schadell[ke facLoren acLlef Le verbeLeren.
ln heL plan moeLen duldell[ke doelen en
veranLwoordell[kheden worden opaenomen om de
aezondheld van de medewerker Le vrl[waren.
PeL plan moeL er ook voor zoraen daL er voldaan
wordL aan de huldlae wette||[ke e|sen zodaL heL
rlslco van boeLes of evenLuele aeschlllen wordL
aereduceerd.

voor heL opsLellen van een deraell[k plan kan er een
beroep worden aedaan op verschlllende normen en
r|cht||[nen omLrenL velllaheld en aezondheld zoals
CPSAS 18001 en lSC 22000. Cok de webslLe van de
lnLernaLlonal Labour CraanlzaLlon (www.llo.ora)
bledL ulLaebreldere lnformaLle aan over deze Loplc.

N
A


CLn1SL lLLS1Ln
- Llke (muzlek)oraanlsaLor vraaaL LoelaLlna LoL
aeluldsulLzendlna aan bl[ de MllleudlensL. ln elke
LoelaLlna wordL een !"#$!%!&'()%$*+,$-("% en
een '($,*%%.' bepaald.
- Llke (pleln)oraanlsaLor kan araLls een
+/,/!(0(. lenen om zelf heL aeluldsnlveau Le
conLroleren en bl[ Le sLuren. ue eersLe avond
sLelL de MllleudlensL heL nlveau af op alle
plelnen.
ÞLLlnCÞLnAl8
- 1$)!+2&03(!"4",*()$,'(,&(,&4/.5+3/6+ dle
aaan over velllaheld. ÞlelnCÞLnalr wll meL de
focus op dlL Lhema bepaalde sLedell[ke
problemen aankaarLen zoals de sLlamaLlserlna
van bepaalde bevolklnasaroepen en wl[ken, de
snelle ulLbreldlna van lofLs, 'aaLed communlLles'
en andere aeLLo's voor rl[ken, heL afslulLen van
publleke plaaLsen meL velllaheldscamera's,
sLadsplannlna dle bank[es en andere
LoevluchLsoorden voor daklozen en
onaewensLen weerL, de chlpkaarL voor de
meLroaebrulkers dle al hun Lra[ecLen realsLreerL.


7(,+$8$)$+(.(,&-",&3(0&6%8)$(5&
1l[dens heL fesLlval kan er een 9"!6"',(&
worden opaezeL rond Lhema's zoals
velllaheld, SCA's, aehoorschade en
verslavlnaen.
!
!
"#$%&'(%)**#+,,-.,/!

!"#!$%$&$!'($")%"*+","-!)
!"# $%&'()$)"# '&&%# ""'# *++%,&-"%# ."($)/&0# )(# ""'# 12*%&34$# *)"# *"# -"*"5"%6)'7# /&'# -""%*"%"# &3$1%"'#
/"%")($8# 9"'# :"0&'7%);6"# 7%1"2# /&'# *)"# &3$1%"'# ,);'# *"# ."($)/&0:",1"6"%(8# <-# $1$# ""'# 7"(0&&7*#
-)0)"+/%)"'*"0);6# ."($)/&0# $"# 61-"'# )(# 4"$# /&'# 7%11$# :"0&'7# 1-# 4"'# -""# $"# 6%);7"'# )'# 4"$# 4"0"# /"%4&&0#
%1'*#*++%,&&-4")*8#
) )
=
<
<
>
#

?
@
A
!
9
B
C
#

AC1lLS: uL vlL8 L'S
!"#$%&'()##*')+,&%-.*/'
Zora ervoor daL duurzame producLen :"(34)6:&&%
zl[n. PeL moeL voor de bezoeker vanzelfsprekend
worden om duurzame keuzes Le maken. Ceef de
bezoeker dan ook de moaell[kheld om een 7%1"'"%#
&0$"%'&$)". Le klezen, zonder daL dlL een aroLere
(flnanclele) lnspannlna vraaaL.
!"0+12#,&'()+&3-,'##"/'
vla bewusLe acLles en lnformaLlecampaanes kan heL
fesLlval de bezoeker aansporen LoL 7%1"'"%#7"*%&7.
uoor duurzame keuzes Le belonen kan men een
poslLleve houdlna en 7"*%&7(/"%&'*"%)'7 bekomen
bl[ de fesLlvalaanaer.
!",#,&'($&42&*')&"5&"/
D%1"2(-&$)7"#($)-+0&'("' hebben dooraaans een
aroLer effecL op aedraa dan lndlvlduele acLles of
lnlLlaLleven. 8ezoekers moeLen 312%1*+3"'$ zl[n ln
heL berelken van heL elnddoel: een aeslaaad
mllleuvrlendell[k fesLlval.
!6&)7%-89'(,&&8':&4',+&3&';++2$&&%3/'
ue 1%7&')(&$)" moeL zelf heL aoede voorbeeld aeven.
ue fesLlvaloraanlsaLor sLaaL cenLraal ln een aroLe
keLen van bezoekers, arLlesLen, overheden en
bedrl[ven. uoor deze 3"'$%&0"#%10 heefL de
oraanlsaLor een moole kans om heel de keLen
poslLlef Le beinvloeden, om duurzaam aedraa Le
promoLen.
1CLÞASSlnCLn
!"#$%&'()##*')+,&%-.*/'
8esLeed aandachL aan de ""$($&'*;"(. vraaa van de
caLerlna daL er aezond voedsel aeserveerd wordL.
Cok /"7"$&%)(34 en :)1017)(34 voedsel en
($%""62%1*+3$"' krl[aen de voorkeur. Ceef de
bezoekers een ulLaebreld aanbod meL de aaranLle
daL ze een klelnere lmpacL hebben op heL mllleu.
Zora er ook voor daL de 2%);,"' van deze maalLl[den
nleL subsLanLleel hoaer zl[n dan dle van andere,
onduurzame maalLl[den.
!"0+12#,&'()+&3-,'##"/'
@'.1%-""%#"'#("'():)0)(""% bezoekers over Lhema's
zoals waLer- en eneralebesparlna, afvalprevenLle en -
sorLerlna, duurzame caLerlna (bloloalsch,
veaeLarlsme, veaanlsme), . ulL kan aebeuren vla
/"%(34)00"'*"#6&'&0"': slanallsaLle op heL evenL,
mondellna (d.m.v. anlmaLleLeams, workshops),
sLanden (bv. sLand van afvalsorLeerbedrl[f) en dlalLaal
(d.m.v. webslLe, mall, nleuwsbrlef).
Moedla heL aebrulk van heL 12"':&&%#/"%/1"% aan.
Ceef /11%*"0"' aan de mensen dle heL openbaar
vervoer nemen, zoals een aparLe Loeaanaswea naar
heL fesLlval (aeen urenlanae flle) of araLls Loeaana LoL
de camplna.'
!",#,&'($&42&*')&"5&"/'
Zora voor &')-&$)"Leams dle bezoekers op een
ludleke manler beLrekken bl[ de
duurzaamheldslnspannlnaen van heL fesLlval. Cok
workshops en sLand[es zoraen voor een hoaere
beLrokkenheld van de bezoeker. '
!6&)7%-89'(,&&8':&4',+&3&';++2$&&%3/'
Cebrulk als oraanlsaLle zoveel moaell[k
7"%"3E30""%*"#-&$"%)&0"' voor de opbouw van heL
fesLlval en 31--+')3""% dlL ook. Zora daL al heL
drukwerk lSC-aelabeld ls (zle flche CommunlcaLle).

ÞukkLLÞCÞ
- PeefL een elaen eco-team daL ervoor zoraL daL
ledereen op de hooaLe ls van heL
recvclaaebeleld op heL fesLlval.
- vla daaell[kse eco-weet[es sLlmuleerL heL Leam
de ecoloalsche bewusLwordlna en
beLrokkenheld van de medewerkers.
lCS1 +
- Muslc lor A 8oLLle: ln rull voor een plasLlc fles
LrakLeren Lwee muzlkanLen de bezoeker op een
heuse serenade.
- 8oLLle Machlne: een ludleke machlne dle
plasLlc flessen een Lweede leven aeefL.
LSÞL8AnZAP!
- An|mat|es verduldell[ken de keuzes dle heL
fesLlval maakL rond duurzaamheld.
- 1l[dens de voorsLelllnaen wordL grat|s water
ulLaedeeld om de nadruk Le leaaen op heL
belana van waLer voor onze planeeL en op heL
felL daL heL voor veel bevolklnasaroepen
onLoeaankell[k ls.
u8AnCu1L8
- 8ezoekers worden aeinformeerd en
ulLaenodlad om de |ow |mpact show bl[ Le
wonen. ulL ls een leuke lezlna waar Llps&Lrlcks
worden aanaeboden voor duurzaam leven.
C11L88C11L8 lLS1lvAL
- ln de eco-zone leren de bezoekers
spelenderwl[s over duurzame onLwlkkellna.
- verschlllende workshops voor klnderen en
volwassenen rond duurzaamheld.
lLÞL8lLS1
- 8leden workshops, debatten, documenta|res
en magaz|nes rond mllleu en duurzaam leven
aan.
- NGC-stand[es aanwezla op heL Lerreln.
- 100° vegan|st|sche cater|ng.
Len muzlekfesLlval kan veel meer dan enkel leuk
enLerLalnmenL wlllen aanbleden. ue culLurele funcLle
sLaaL op de voorarond bl[ een fesLlval. Maar de
be|angr|[ke maatschappe||[ke en educat|eve funct|e
maa evenmln veraeLen worden. MuzlekfesLlvals
kunnen op een veranLwoorde manler meL respecL
voor mens en mllleu aeoraanlseerd worden.
MuzlekfesLlvals sLaan ln een un|eke pos|t|e en zl[n ln
sLaaL om een hele keLen Le beinvloeden. Zl[ kunnen
zoraen voor lnbrena van allerlel nleuwe ldeeen en
maaLreaelen, en zo acLlef heL ecoloalsch bewusLzl[n
verder aanwakkeren. na heL fesLlval kan men de ll[sL
van geïmp|ementeerde act|es over|open en
eva|ueren welke succesvol waren en welke nleL. ulL
kan als basls dlenen voor een volaende edlLle van heL
fesLlval.

!
!
"#$%&'(%)**#+,,-.,/!

N
A


!"#$%&&"'(")*+,"*"-"$&"$.+
!"#$%&&'()$*+)"#%,"-#.''-/**&0").1)(12*(()(3"(#"(#."#2-)($)2"1#.)"#."#%-3*()1*+)"#-%(.#0"+#+0"&*#
.''-/**&0").# 0*(+""-+# &%"+# /%4"5# "6+"-(# *51# )(+"-(# 4%-."(# 3",%"-.7# 855"# &"."4"-9"-1# &%"+"(#
4%-."(# )(3"5)$0+# %,"-# 0"+# $%($"2+# ,*(# ""(# .''-/*&"# %-3*()1*+)"# "(# %,"-# 0"+# .''-/**&0").1:"5").#
,*(#0"+#;"1+),*57#!)+#)1#(%%./*9"5)<9#%&#+%+#""(#%2+)&*5"#&"."4"-9"-1:"+-%99"(0").#+"#9%&"(7#
#
#
#
#
#
#
#
#
#
#
#
#
Zl[n de doelen berelkL? WaL ls er fouL aelopen?
Welke zaken kunnen we de volaende edlLle beLer
doen? MeL welke oraanlsaLles hebben we vruchLbaar
kunnen samenwerken?
=
>
>
?
#

@
A
B
!
C
D
E
#

uLnkLn
!"#$$%$&
u kan samen meL de medewerkers nadenken over
welke .%"5"( u wll reallseren en meL welke *$+)"1
deze berelkL zullen worden. lnvenLarlseer ook welke
2*-+("-1 u hlerln kunnen beaelelden.
'(()*+%""%$&
Ceef medewerkers de kans om zelf voorsLellen Le
doen omLrenL de duurzaamheld blnnen de
oraanlsaLle. vraaa naar hun menlna en kom samen
LoL een aedraaen 1+*22"(25*( om de doelen Le
behalen.
,%*"-**-$.%$&
8eLrek de medewerkers bl[ besllsslnaen. SLel ,-*3"(
over de aesLelde doelen, heL aevoerde
duurzaamheldsbeleld, ondernomen acLles,
succesfacLoren, knelpunLen en ervarlnaen.
uCLn
/%#0*&
Werk ln Leams rondom heL behalen van de aesLelde
doelen. ueze Leams zl[n ,"-*(+4%%-."5)<9 voor heL
reallseren van hun speclflek doel.&
1#0%$2%)3%$&
uoe beroep op 5%9*5"#,"-"()3)(3"( dle
ondersLeunlna kunnen bleden ln heL zoeken naar
oplosslnaen en heL ulLvoeren van de acLles om de
doelen Le behalen. Men kan bl[voorbeeld een .":*+
oraanlseren meL deze lokale verenlalnaen om zo ook
meL hen samen LoL oplosslnaen Le komen. Cp dle
manler worden ook "6+"-("#1+*9"0%5."-1 beLrokken
bl[ heL duurzaamheldsbeleld van heL fesLlval.
D
8
#

ÞukkLLÞCÞ
- PeefL een elaen !"#$%!&'(daL ervoor zoraL daL
ledereen op de hooaLe ls van heL
recvclaaebeleld op heL fesLlval.
- vla daaell[kse !"#$)!!%*!+ sLlmuleerL heL Leam
de ecoloalsche bewusLwordlna en
beLrokkenheld van de medewerkers.
CCMLu? lLS1lvAL CLn1
- ue parLners van heL comedv fesLlval CenL
enaaaeren zlch om ,--./&&'('!!(%!(,!01!0.
Zo werkL brouwerl[ 8oman noolL meL
vervullende one-wav verpakklnaen.
CLn1SL lLLS1Ln
- ue medewerkers zoraen er samen meL de
afvalbeheerders voor daL alazen flessen en
karLonnen dozen ln de *-2+%!("#0%&20!.+ op de
afvalverzamelplaaLs LerechLkomen.
!"#$%&'$())"*++,-+.

!"#$"%%"&'()%*("'+",""&-./*0'
Len duurzaam fest|va| |egt n|et a||een de nadruk op m|||eu, maar zet z|ch ook |n voor de |oka|e
gemeenschap en het |oka|e so||dar|te|tsnetwerk. Lvenementen z|[n nauw verbonden met het geb|ed
waar ze p|aatsv|nden, door het pub||ek dat ze ontvangen maar ook door de personen d|e ze
tewerkste||en. Deze |oka|e veranker|ng kan ervoor zorgen dat het vo||ed|ge potent|ee| van de
omgev|ng van het fest|va| benut wordt. Want ook a| heeft de |oka|e gemeenschap vaak andere
be|angen dan de organ|sat|e van het fest|va|, door over|eg b||[kt vaak dat samen meer bere|kt kan
worden dan apart. Cnder |oka|e gemeenschap kan men o.a. verstaan: |oka|e organ|sat|es en
be|angengroepen, m|||eud|enst, |ntercommuna|e, buurtbewoners en onderw|[s.
!
!
!
!
!
!
!
!
!
!
!
!
!
!
!
!
"#$! %%$&%'! parameters! ()#! *#+,-).&! .-$$#$! /0,(#$!
+)1! (#! #2%'-%&)#! 2%$! 3#&! +#&,#..#$! 2%$! (#! '0.%'#!
*#4##$563%7! 8)1$! +29:! 3#&! %%$&%'! *#,#%')5##,(#!
7,01#6&#$! )$! 5%4#$/#,.)$*! 4#&! (#! '0.%'#!
*#4##$563%7;! 3#&! %%$&%'! 7#,50$#$! (%&! %%$! (#8#!
7,01#6&#$! 4##/#,.&#;! 3#&! %%$&%'! '0.%'#! 7%,&$#,5! #$!
(#! #60$04)563#! )47%6&! 2%$! 3#&! <#5&)2%'! 200,! (#!
,#*)09
V
C
C
k

!
1
I
I
D
L
N
5

!
=>?"@A"BCD@E
!""#$%&'()&#*+
Informeer!(#!+--,&+#/0$#,5!02#,!(#!%6&)2)&#)&#$;!
)$2#5&#,)$*#$!#$!7'%$$#$!2%$!(#!0,*%$)5%&)#9!F0,*!#,!
&#*#')1.#,&)1(!200,!(%&!-!%'5!#2#$&0,*%$)5%&0,!/##&!
3#+&!2%$!(#!verwacht|ngen of verzucht|ngen!2%$!(#!
+--,&!#$!7,0+##,!(#8#!&#!2#,#$)*#$!4#&!-/!
+#'%$*#$9!
G#!0,*%$)5%&)#!.%$!#,200,!.)#8#$!##$!7,01#6&!07!
70&#$!&#!8#&&#$!)$!3#&!200,(##'!2%$!(#!'0.%'#!
*#4##$563%7!|n samenwerk|ng met stakeho|ders!-)&!
(#8#!*#4##$563%79!!
,-.&)'&#/0)1+
H!.%$!+29!200,!(#!cater|ng!5%4#$/#,.#$!4#&!'0.%'#!
#$!%,&)5%$%'#!3%$(#'%%,5;!randan|mat|e!80#.#$!+)1!
7'%%&5#')1.#!2#,#$)*)$*#$;!(#!+#5&%%$(#!7'0#*!
techn|c|!%%$2-''#$!4#&!##$!'0.%%'!&#63$)563!+#(,)1<!0<!
56300'!#$!.-$5&2#,#$)*)$*#$!'%&#$!)$5&%%$!200,!(#!
vers|er|ng en s|gna||sat|e!07!3#&!<#5&)2%'&#,,#)$9!
IJ"BK>=L!M"N"BC"@
2&3"04*)05&-"+
B#57#6&##,!3#&!4%O)4-4!*#'-)(5$)2#%-9!N'%%&5!
*#'-)(5+,0$$#$!80!(%&!#,!*#+,-).!*#4%%.&!/0,(&!2%$!
natuur||[ke ge|u|dsbarr|òres!P+2:!7%,.;!+05;QR9!G00,!
meerdere k|e|ne |u|dsprekers!02#,!3#&!&#,,#)$!&#!
2#,57,#)(#$;!(%%'&!3#&!*#'-)(5$)2#%-!#$!.-$$#$!(#!
+#80#.#,5!$0*!5&##(5!%''#5!*0#(!30,#$9!
6""#+5-)+7&$+&5&)&.&)$+
M#7%%'!)$!5%4#$57,%%.!4#&!(#!04/0$#$(#$!##$!
e|nduur!200,!3#&!#2#$#4#$&9!!
803493-**&)+
G00,!meer to||etten!&#!7'%%&5#$!07!#$!,0$(!3#&!
<#5&)2%'&#,,#)$!#$!(#8#!5&##(5!+#563).+%%,!&#!30-(#$!
.%$!4#$!/)'(7'%55#$!+#7#,.#$9!I0.!*,%&)5!&0)'#&&#$;!
*#,)63&#!60$&,0'#5!#$!3#&!7'%%&5#$!2%$!7'%58-)'#$!07!
7'%%&5#$!/%%,!/)'(7'%55#$!80-!.-$$#$!200,.04#$;!
3#'7#$!04!(#!02#,'%5&!&#!2#,4)$(#,#$9!
:-)4-30*.&+
Lxtra toez|cht!2%$!(#!70')&)#!.%$!2%$(%')54#!)$!(#!
0$4)((#'')1.#!04*#2)$*!2%$!3#&!<#5&)2%'!+#7#,.#$9!
:&#/&&#*(5&#3-*$+
=&#'!##$!bere|kbaarhe|dsprof|e|!#$!mob|||te|tsp|an!
07!04!2#,.##,502#,'%5&!&#!2#,4)1(#$!P8)#!<)63#!
?0+)')&#)&!#$!+#,#).+%%,3#)(R9!
N
A

!
u8AnCu1L8
- Cnder de noemer ºuranouLer achLer Lralles",
oraanlseerde heL uranouLer lolkfesLlval ln 2008
een fesLlval voor !"#$%!"%"%, dlL ln
samenwerklna meL de aevanaenlsdlrecLle van
leper. ue aedeLlneerden konden ook proeven
van Lvplsche fesLlvalmaalLl[den.
- WerkLe samen meL een &'()"%' van de
Poaeschool WesL-vlaanderen dle een sLudle
deed rond waLerzulverlna op heL fesLlval ln heL
kader van zl[n meesLerproef.
*
LSÞL8AnZAP!
- ue oraanlsaLle lulsLerL naar de +,-"./0%!"%*
#$%*)"*0%1+%".& van lloreffe (heL dorp waar heL
fesLlval dooraaaL) om Le kunnen lnspelen op de
problemen waarmee de buurL aeconfronLeerd
wordL Ll[dens heL evenemenL.

ZCML8 vAn An1WL8ÞLn
- naasL bulLenlandse producLles worden er
pro[ecLen aereallseerd ln &$-"%1"./0%!*"%*
2+,.+)(2'0"*-"'*3+/$3"*2(3'(."3"*"%*&+20$3"*
+.!$%0&$'0"& (buurLcomlLes, verenlalnaen, ...).
Pun acLleve beLrokkenheld en medewerklna
draaaL bl[ LoL de verbredlna van heL fesLlval en
LoL een sLevlae #".$%/".0%! ln de buurLen zelf.


CLn1SL lLLS1Ln
- Samenwerklna van de oraanlsaLle meL de
-030"()0"%&'. Zl[ zoraen ervoor daL de muzlek
nleL Le luld sLaaL en daL heL fesLlvalaebeuren
Ll[dla sLopL.
- krl[aen subsldles voor een &'()"%'"% eco-
Leam.
*
SllnkS lLS1lvAL
- CraLls Loeaana voor alle +-1+%"%)"% op
vrl[daa.


MAnC MunuC
- Cmllaaende sLraLen zl[n volledla verkeersvrl[.
- Cpbouw van de podla wordL aedaan door de
leerllnaen sLelllnaenbouw van uon 8osco Wllrl[k.


CAC1uS lLS1lvAL
- WerkL samen voor de camplna meL de
plaaLsell[ke 4567*"%*568.
*
!"#$%&'$())"*++,-+./

!"#$%$&'(")$*+%!&
Duurzame evenementen kunnen z|ch ondersche|den en v|a ger|chte market|ngact|es zorgen voor een
grotere z|chtbaarhe|d. 2org we| voor een so||de bas|s aan duurzaamhe|dact|es a|vorens uw evenement
te prof||eren a|s eco-fest|va| of duurzaam fest|va|. 8enadruk eerder de w|| om cont|nu te verbeteren.

!
!
!
!
!
!

!
!
!
!
!
!



Welke lmpacL heefL de exLerne communlcaLle
LeweeaaebrachL? kan er noa doe|ger|chter
aecommunlceerd worden? MeeL heL aanLal fans op
lacebook of heL aanLal vlews op ?ou1ube. uoor
rekenlna Le houden meL de men|ng van de
bezoekers en de feedback van de an|mat|eteams
kan de exLerne communlcaLle verbeLerd worden.
V
C
C
k


1
I
I
D
L
N
5


LLLk18CnlSCP
LlekLronlsche communlcaLle over duurzame
prakLl[ken naar belanahebbenden kan op
verschlllende manleren.
Zora ln de eersLe plaaLs voor een aanLrekkell[ke
webs|te van heL evenL. Pler kan een aparLe paalna
rond heL duurzaamheldsbeleld aanaeboden worden.
uaarnaasL kunnen ook externe presentat|es over
duurzame lnlLlaLleven verspreld worden vla vldeo
(?ou1ube) of commun|ty s|tes zoals lacebook,
neLloa en 1wlLLer.
nlL1-LLLk18CnlSCP
Cok op een nleL-elekLronlsche manler kan er
aecommunlceerd worden over de aenomen
duurzame lnlLlaLleven. Lnerzl[ds kunnen deze ln de
verf worden aezeL op heL fesLlval zelf d.m.v.
brochures, aff|ches en an|mat|eteams. Mond-LoL-
mond reclame zoraL naLuurll[k ook voor
lnformaLleverspreldlna onder de bezoekers. ue
dlrecLe omaevlna van heL fesLlval kan men op de
hooaLe brenaen van duurzame prakLl[ken door
bl[komende lnformaLle Le verschaffen vla een
buurtvergader|ng of ger|chte ma|||ng.
Maak uw lnlLlaLleven ook vla de med|a bekend vla
persberlchLen, lnLervlews, persconferenLles en
publlcaLles ln vakLl[dschrlfLen. uoor dlL laaLsLe kan
heL lokale karakLer van heL fesLlval oversLeaen
worden. Cf neem deel aan awards, zoals de 'Creen 'n
Clean Award' en 'Lhe Creener lesLlval Award'.
ueel Len sloLLe uw lnzlchLen meL secLoraenoLen en
w|sse| kenn|s en ervar|ngen u|t.
u kan ook de sLap zeLLen naar een
duurzaamhe|dsvers|ag. ue C8l-rlchLll[nen, de
lnLernaLlonale sLandaard voor
duurzaamheldsverslaaaevlna, voorzlen Leaen 2011
een speclaal supplemenL voor de evenLsecLor.
N
A


ÞukkLLÞCÞ
- Cok Þukkelpop kreea de voorbl[e [aren de
!"##$%&$%'(#)$%*+)", als lnLernaLlonale
erkennlna voor zl[n mllleubewusLe aanpak van
heL evenemenL.
8CCk WL8CP1L8
- 8ock WerchLer, 1W Classlc en WerchLer
8ouLlque sLellen zlch LoL doel om de lmpacL op
heL mllleu Le conLroleren en Le vermlnderen.
- MeL een !"##$%-$%'(#)$%*+)",, ulLaerelkL door
?ourope, de Luropese overkoepelende
fesLlvalfederaLle, wordL deze lnspannlna
bekroond.

lLÞL8lLS1 Ln Al8C LA1lnC lLS1lvAL
- SleepLen de eersLe CroenevenL Awards van
CvAM ln de wachL, een belonlna voor
evenemenLen dle zlch enaaaeren op heL vlak
van duurzaamheld. ue deelnemers aan de
Award vulden allemaal de CvAM LvenLscan ln,
een araLls onllne hulpmlddel waarbl[
oraanlsaLoren lnzlchL krl[aen ln de mllleu-lmpacL
van hun evenemenL.

!"#$$%&'()'*+