You are on page 1of 29

MANUAL LATIHAN PRAKTIKUM PROGRAM SARJANA PSIKOLOGI KAUNSELING 1.0 PENGENALAN 1.

1 Latar Belakang

Pelajar-pelajar Sarjana Psikologi Kaunseling dikehendaki menjalani Latihan Praktikum bagi memenuhi syarat Pengurniaan Ijazah Sarjana Psikologi Kaunseling Oleh kerana Program Psikologi Kaunseling ini menekankan kemahiran dalam memberi pertolongan dan kemahiran pula biasanya diperolehi dengan cara penerapan maklumat dan ilmu pengetahuan dalam latihan praktikum, maka latihan praktikum adalah wajib bagi semua pelajar di bawah Program Psikologi Kaunseling. Latihan Praktikum ini memberi peluang kepada pelajar- pelajar mengendalikan sesi kaunseling dengan klien di bawah penyeliaan dengan mendapat maklum balas daripada penyelia- penyelia lapangan dan penyelia akademik yang terdiri daripada tenaga pengajar di SPKS atau yang dilantik. Melalui Latihan Praktikum, pelajar- pelajar dapat menggunakan pengetahuan dan meningkatkan kemahiran yang dipelajari daripada kerja- kerja kursus yang telah selesai diambil. Setiap aspek dalam hubungan kaunselor- klien dikendalikan secara profesional dan menurut kod etika kaunseling. Dalam kes- kes yang memerlukan pemerhatian, kaunselor perlu mendapatkan kebenaran daripada klien. Hormat kepada individu setiap masa merupakan aspek penting dalam “setting” praktikum. Pelajar- pelajar boleh menjalankan Latihan Praktikum hanya selepas mereka mengambil kursus- kursus yang telah ditetapkan di bawah Program Sarjana Psikologi Kaunseling dengan lengkap dan menduduki peperiksaan dengan jayanya. 1.2 Objektif

Latihan Praktikum

Pada akhir Latihan Praktikum ini, pelajar-pelajar berupaya menunjukkan kemahiran/ kebolehan. 1.2.1 Memerhati, menganalisis dan menginterpretasi keputusan dan aktivitiaktiviti kaunseling dengan penyelia lapangannya sebagai mentor dan mendemontrasikannya secara perbincangan di dalam seminar dan buku catatan pandangan personal.

1

MANUAL LATIHAN PRAKTIKUM PROGRAM SARJANA PSIKOLOGI KAUNSELING 1.2.2 Menyumbang dalam pembelajaran secara aktif selaras dengan identiti seorang kaunselor professional. Menunjukkan ketrampilan diri sebagai kaunselor terlatih dengan menggabungkan segala pengetahuan yang dipelajari dalam kursus dengan kesedaran kendiri dan perkembangan personal.

1.2.1

2.0

DESKRIPSI LATIHAN PRAKTIKUM

2.1 Kerjasama Perkara yang penting bagi latihan praktikum yang efektif ialah kerjasama dan penyelarasan matlamat serta kaedahkaedah untuk mencapai tujuan praktikum tersebut. Jalan ke arah pencapaian matlamat praktikum ini berkaitan dengan pembelajaran dan pengajaran adalah tanggungjawab bersama semua pihak yang terlibat iaitu institusi penempatan, penyelia lapangan, pelajar dan Universiti Malaysia Sabah yang diwakili oleh Sekolah Psikologi dan Kerja Sosial. 2.2 Masa dalam Praktikum

Kerjasama
a) Institusi Penempatan b) Penyelia c) UMS

Seorang pelajar sarjana akan menjalani Latihan Praktikum di sebuah tempat atau agensi yang menjadi matlamat pengkhususannya. Tugasan ini memakan masa selama 25-28 minggu. Dari segi masa jumlah jam dimana seorang pelajar harus berada di setting institusinya adalah sebanyak 720-750 jam/ 25-28 minggu bersamaan dengan 9 jam kredit. 2.3 Tempat Institusi Penempatan dan Minat

Masa dan tempoh praktikum

Jumlah jam

Pelajar-pelajar yang mengikuti program Psikologi Kaunseling terdiri daripada pelbagai latar belakang, peringkat umur dan pengalaman. Oleh sebab kepelbagaian latar belakang, kemahiran dan minat antara pelajar- pelajar ini, usaha akan dibuat untuk mendapatkan penempatan Latihan Praktikum yang selaras dengan minat mereka dan peraturan Sekolah Psikologi dan Kerja Sosial, UMS. Program Psikologi Kaunseling menggalakkan pelbagai pengalaman kaunseling untuk menyediakan pelajar dengan pelbagai kemahiran kaunseling.

Tempat penempatan dan minat

2

penempatan pelajar adalah di pelbagai tempat sekolah dan organisasi yang memberi pengalaman dalam hal rawatan dan pemulihan penagih dadah.lain lagi.1 Minat institusi atau agensi untuk melibatkan diri dengan universiti yang membantu program Psikologi Kaunseling dalam usaha untuk membekalkan satu pengalaman pembelajaran yang bermakna kepada pelajar. rumah anak. perbincangan.bidang lain yang juga ada hubungan dengan kaunseling. Hal ini seelok. 2.MANUAL LATIHAN PRAKTIKUM PROGRAM SARJANA PSIKOLOGI KAUNSELING Bagi mencapai matlamat di atas. pendidikan moral dan akhlak. 2.4. Faktor Tempat Pemilihan a) Minat b) Penglibatan Pelajar 3 . beliau boleh berhubung dengan Penyelaras PLUMS Pascasiswazah Program Sarjana Psikologi Kaunseling di Sekolah Psikologi dan Kerja Sosial untuk dipertimbangkan dan satu kemungkinan pengalaman latihan praktikum yang khusus baginya. pemulihan.2 Penerimaan pelajar Psikologi Kaunseling sebagai seorang ahli keluarga oleh agensi atau institusi dengan melibatkannya dalam mesyuarat. Sekiranya seseorang pelajar ingin mendalami minatnya di bidang. Pemilihan penempatan adalah berdasarkan beberapa faktor dan antara yang penting adalah: 2.eloknya dilakukan awal lagi. klinik.4 Penempatan Latihan Praktikum Institusi Penempatan Kes Khas Seperti yang telah disebut. aktiviti dan lain. institusi yang berkenaan dapat berusaha melibatkan pelajar di dalam pentadbiran dan urusan hariannya supaya pelajar ini menjadi seorang kakitangan yang berfungsi. Setakat yang mungkin diharapkan.4. hospital. pengalaman pembelajaran yang didapati daripada penempatan Latihan Praktikum pada sebahagian besarnya bergantung kepada tempat atau institusi di mana pelajar ditempatkan.anak yatim dan sebagainya.

4. 2.MANUAL LATIHAN PRAKTIKUM PROGRAM SARJANA PSIKOLOGI KAUNSELING 2.4. lawatan lanjutan ke tempat.1 Sekolah Psikologi dan Kerja Sosial Lawatan Penyelia Tugas utama Sekolah Psikologi dan Kerja Sosial adalah untuk menentu dan menyelaras tempat latihan praktikum bagi semua pelajar Sarjana Psikologi Kaunseling.4. panduan. Tugas Sekolah Psikologi dan Kerja Sosial 4 .5 Lawatan ke tempat penempatan akan dilakukan oleh Penyelia Akademik yang terdiri daripada tenaga pengajar Sekolah Psikologi dan Kerja Sosial untuk mentaksir potensi pembelajaran bagi pelajar.5 Tugas dan Peranan Latihan Praktikum 2. Penyelia akademik akan melawat tempat praktikum pelajar dan akan berbincang dengan penyelia lapangan tentang Latihan Praktikum yang bermakna bagi pelajar. Peruntukan sedikit masa pegawaipegawai institusi penempatan untuk memberi bimbingan.pensyarah yang terlibat dalam penyeliaan sebagai daya usaha untuk mengadakan komunikasi terbuka dan juga penyelarasan matlamat.3 Peluang bagi pelajar untuk mendalami dan membina kemahiran tertentu yang diminatinya di samping memberi perkhidmatan bagi memenuhi keperluan institusi dan pelajar. tunjuk ajar dan seliaan kepada pelajar. pelajarpelajar digalakkan berbincang dengan pihak Sekolah Psikologi dan Kerja Sosial mengenai keperluannya di awal semester lagi. Penyediaan ruang pejabat dan kelengkapan yang sesuai bagi pelajar berfungsi sebagai seorang pekerja yang akan menjalankan perkhidmatan kaunseling. c) Kerjasama Institusi 2. Apabila penempatan telah dibuat.5.tempat penempatan akan juga dilakukan oleh pensyarah.4 2. Untuk menolong sekolah menentukan minat dan keperluan praktikumnya.matlamat Latihan Praktikum.

2.2 Sentiasa berbincang dengan penyelia lapangan supaya mereka dapat memberi bantuan dan sokongan terbaik kepada pelajar dalam perkembangan profesionalismenya 2. cadangan dan sokongan yang diperlukan. dasar dan tatacara institusi. video.dua belah pihak. Penyelia Lapangan adalah pegawai.pelajar yang mengikuti Latihan Praktikum memerlukan penyeliaan daripada tenaga pengajar Sekolah Psikologi dan Kerja Sosial dan juga penyelia lapangan di tempat praktikum.pegawai yang berkelayakan. dan buku log harian serta memberikan maklum balas.5.2. Penyelia lapangan yang mewakili institusi adalah bebas untuk mengemukakan jenis pengalaman pembelajaran yang beliau dan pelajar merasakan pengalaman tersebut memenuhi jangkaan kedua.1 Membimbing pelajar menilai kemajuannya dan menerokai falsafah dan kemahiran kaunseling. II. jurnal. III.5.5. Memberi gambaran yang menyeluruh tentang khidmat yang diberi oleh institusi. 2.2 Penyelia Akademik 2. 2.5.3 Penyelia Lapangan Tugas dan Peranan Penyelia Akademik Pelajar.MANUAL LATIHAN PRAKTIKUM PROGRAM SARJANA PSIKOLOGI KAUNSELING 2. berminat dan mempunyai masa untuk memberi bimbingan dan tunjuk ajar kepada pelajar.3 Menyemak dan menilai pita rakaman. Tugas dan peranan Penyelia Lapangan 5 . Memberi maklumat tentang falsafah institusi dan pendekatannya dalam hal kaunseling.5. Penyelia lapangan akan ditentukan oleh institusi yang berkenaan. Memberi maklumat mengenai polisi.2. nota kes. Hal-hal berikut diandaikan dapat disumbangkan oleh penyelia lapangan/ institusi: I.

Di bawah merupakan senarai tanggungjawab pelajar ketika menjalani Latihan Praktikum.5. Menolong pelajar menentukan matlamat dan objektif bagi latihan. jumlah jam yang ditetapkan seminggu. b) Adalah menjadi satu kesalahan sekiranya seorang pelajar tidak mematuhi hal. beliau seharusnya mencuba untuk menyampaikan perasaannya kepada penyelia lapangan. VIII. Mengisi borang penilaian prestasi pelajar setelah tamat latihan praktikum.peraturan yang lain berkaitan dengan pakaian. a) Oleh sebab pelajar yang ditempatkan di sesuatu institusi itu diandaikan menjadi salah seorang atau kakitangan institusi berkenaan mestilah mematuhi waktu pejabat.4 Pelajar Tugas Pelajar Pelajar mempunyai tanggungjawab yang besar bagi pengalaman pembelajarannya. objektif pendidikan dan senarai prestasi yang dijangkakan seperti yang dikehendaki oleh pelajar Menyelia pelajar melalui konferensi. VI.latihannya dan juga menentukan senarai jangkaan prestasi dimana pencapaian objektif dapat dinilai. VII. pemerhatian terus atau menerusi cara. Contoh borang-borang “Perjanjian antara pelajar dan institusi” dan latihan praktikum adalah seperti di dalam Lampiran A.dua belah pihak.cara lain. Memperkenalkan pelajar kepada personaliti institusi dan kedudukan fizikal bangunan serta pejabatpejabat. Menolong dan membantu pelajar menyediakan satu perjanjian mengenai praktikum yang termasuk di dalamnya tarikh dan hari pelajar perlu berada di tempat penempatan. Sekiranya seseorang pelajar tidak diberi tugas yang cukup atau sebaliknya dibebani dengan tugas yang banyak. Pelajar juga diingatkan bahawa penyesuaian di peringkat awal mungkin kurang selesa bagi kedua.MANUAL LATIHAN PRAKTIKUM PROGRAM SARJANA PSIKOLOGI KAUNSELING IV. tatatertib dan sebagainya.hal di atas dan 6 Penyesuaian Pelajar dengan Institusi Tanggungjawab pelajar di Institusi . 2. Hubungan komunikasi yang jujur dapat menolong mengatasi masalah ini sebelum ia menjadi besar. V. peraturan.

maklumat dan kerahsiaan yang ada kaitannya dengan institusi dan kelayakan sebagai profesional yang bertanggungjawab. i) Mendapatkan kelulusan dan kebenaran bertulis daripada pihak sekolah sekiranya terpaksa mengambil cuti (cuti kecemasan). Buku log ini hendaklah Kandungan Kontrak a) Permulaan tamat b) 720-750 jam c) Matlamat d) Jangkaan dan Teknik Kualiti Amanah Cuti Cuti Kecemasan Buku Log 7 . persediaan projek dan kerja luar institusi di samping tugas-tugas kaunseling. Tarikh bermula dan berakhirnya latihan praktikum. IV.MANUAL LATIHAN PRAKTIKUM PROGRAM SARJANA PSIKOLOGI KAUNSELING menunjukkan sikap yang tidak komited pada aspek praktikumnya. Kebenaran ini mestilah diserahkan kepada pihak institusi untuk makluman dan tindakannya. perbincangan dengan penyelia lapangan dan personaliti institusi yang lain. II.hal berikut: I. Etika kaunseling mestilah sentiasa dipatuhi. c) Masa yang dihabiskan oleh pelajar di institusi adalah termasuk bacaan. g) Menjaga harta benda. f) Berusaha secepat mungkin memberi perkhidmatan yang bernilai tinggi mengenai tugas yang telah diamanahkan. Satu salinan perjanjian ini mestilah dihantar kepada penyelia akademik Sekolah Psikologi dan Kerja Sosial tidak lewat dari minggu kedua selepas pelajar berada di institusi. Satu salinan juga mesti diberi kepada penyelia lapangan. d) Dengan pertolongan dan bantuan penyelia lapangan. Senarai matlamat dan objektif latihan praktikum. Persetujuan ini merupakan perjanjian bersama dan ditandatangani oleh kedua-dua belah pihak (Lampiran A).teknik kaunseling menerusi bacaan. Jumlah jam yang ditentukan seminggu di tempat penempatan dengan menentukan waktunya (jumlah masa pelajar berada di tempat penempatan mestilah 720. e) Mempelajari dan mendalami teknik. h) Mengambil tanggungjawab memberitahu pihak Sekolah Psikologi dan Kerja Sosial tentang tarikh dan hari cuti di institusi penempatan selain daripada cuticuti am yang diistiharkan oleh kerajaan. pelajar dikehendaki menghasilkan satu persetujuan antaranya dengan institusi tersebut yang mengandungi hal. Senarai jangkaan prestasi yang boleh dinilai bagi setiap matlamat dan objektif. j) Menyediakan satu buku catatan/ log harian yang mesti ditulis setiap hari.750 jam. III.

Satu rumusan tugasan mestilah diserahkan kepada institusi penempatan pada setiap hari terakhir dalam setiap minggu. l) Pelajar dikehendaki berada di institusi selama 5 hari dalam seminggu dengan 6 jam sehari sehinggalah mencukupi 720-750 jam yang diperlukan oleh program kaunseling. Pelajar mempunyai pilihan pendedahan di beberapa bidang: rawatan pesakit-dalam (in-patient). Diharap pelajar dapat bertemu dengan penyelia akademik masingmasing bagi menentukan masa pertemuan. Kehadiran pelajar di institusi hendaklah dicatat di dalam borang kehadiran pelajar (Lampiran B) dan buku catatan institusi juga jika ada. Kehadiran pelajar. Semua borang rumusan tugasan ini mestilah disediakan dan diserahkan kepada Sekolah Psikologi dan Kerja Sosial bersama buku log dan projek kaunseling seminggu tamatnya sesi praktikum. Aspek Praktikum a) Kaunseling Aktiviti Kaunseling 8 . Kelewatan menyerahkan semua perkara di atas akan mengakibatkan pemotongan markah. usaha pemulihan.MANUAL LATIHAN PRAKTIKUM PROGRAM SARJANA PSIKOLOGI KAUNSELING diserahkan kepada penyelia lapangan setiap hari. pesakit luar (out-patient). Hari Sabtu adalah hari pertemuan dengan penyelia akademik dan perbincangan kes di Sekolah Psikologi dan Kerja Sosial. Sekiranya pelajar dipanggil oleh pihak Sekolah Psikologi dan Kerja Sosial untuk tujuan tertentu yang dianggap ada hubungan dengan Program Psikologi Kaunseling selain hari Sabtu. iaitu: a) Rancangan Kaunseling Ciri utama pengalaman latihan praktikum ini adalah aspek pencegahan dan terapi atau pemulihan dengan penekanan khas kepada kaunseling dan lain-lain hal yang berhubung dengannya. k) Pelajarpelajar sendiri bertanggungjawab menguruskan makan minum dan perjalanan. 3.0 REKABENTUK LATIHAN PRAKTIKUM Urusan Keperluan Hari dan Status Sabtu Latihan Praktikum adalah sebahagian daripada aspek praktikum. persiapan dan lain-lain keperluan semasa penempatan. maka masa yang dihabiskan di atas kehendak Sekolah Psikologi dan Kerja Sosial tidak diambil kira sebagai komponen daripada 720-750 jam/ 25-28 minggu.pelajar adalah wajib.

Setiap kelompok dianggotai oleh sekurangkurangnya 8-12 ahli. pelajar dikehendaki membuat temujanji dan berjumpa dengan penyelia akademik untuk tujuan penyeliaan. pembentangan. pelajar dikehendaki memenuhi keperluan. Aspek-aspek pertumbuhan dan perkembangan peribadi pelajar sebagai 9 . 3. terapi individu.kurangnya 3 sesi dan yang paling baik adalah melebihi 6 sesi. 3. kajian kes kaunseling dan buku log harian.1.1 Menjalankan sesi kaunseling individu dengan kelayakan sebanyak lebih kurang 120-150 sesi.1.1.4 Pada setiap minggu selepas minggu pertama latihan praktikum.1 RANCANGAN KAUNSELING Bahagian ini mempunyai 4 aspek iaitu praktis kaunseling.bidang di atas.keperluan berikut: 3. aktiviti bimbingan atau kaunseling. Perlu juga disebutkan bahawa idea.1.eloknya setiap kelayakan melalui sekurang.1. bimbingan dan kaunseling atau sebarang kombinasi bidang.2 Menjalankan sesi Kaunseling Kelompok dengan klien sebanyak 30-35 sesi. 3.3 Sesi lengkap bagi 5 orang klien hendaklah dirakam sepenuhnya (audio/visual) bagi tujuan penyeliaan dengan penyelia akademik. 3.idea lain mengenai pengalaman Latihan Praktikum juga perlu dipertimbangkan oleh Sekolah Psikologi dan Kerja Sosial. terapi keluarga. Rancangan Kaunseling Keperluan Bidang a) Kaunseling Individu b) Kaunseling Kelompok c) Rakaman d) Penyeliaan Pelajar-pelajar dikehendaki membawa rakaman audio visual daripada 3 klien individu untuk penyeliaan pada setiap minggu.1. 3.1.5 Pelajar akan diambil tindakan sekiranya gagal menjalankan sebarang penyeliaan dengan penyelia akademik. 3.1. terapi kumpulan.MANUAL LATIHAN PRAKTIKUM PROGRAM SARJANA PSIKOLOGI KAUNSELING kerja kumpulan.1 Praktis Kaunseling Bagi bidang ini. Kekalkan dengan klien-klien yang sama untuk penyeliaan pada setiap minggu berikutnya.1. Sekolah Psikologi dan Kerja Sosial sentiasa menggalakkan pengalaman di berbagai.1. Seelok.bagai bidang.1.

1. keyakinan diri. Persoalan.persoalan seperti sikap.6 Setiap sesi kaunseling sama ada individu atau kelompok hendaklah dibuat laporannya di dalam borang laporan sesi yang berkenaan. panggilan telefon.1.8 Kandungan Nota Kemajuan Individu: a) Tarikh b) Jangka Masa c) Nama orang terlibat disamping klien d) Sifat hubungan (i. dll) iii) Matlamat penilaian (penggunaan ujian psikologi.1. sasaran semasa atau jangka panjang. sesi individu. keraguan.baik sahaja sesi kaunseling dijalankan. Nota kemajuan dibuat untuk tiap-tiap ahli. kebimbangan.e.9 Kandungan nota kemajuan kaunseling kelompok perlu ditulis secepat mungkin selepas sesi kaunseling. 3. sesi kumpulan) e) Kenyataan tentang: i) Isu yang dikemukakan oleh klien ii) Matlamat kaunseling (matlamat.1. frustasi dan kecekapan akan diberi tumpuan. dll) iv) Maklumat proses kaunseling v) Tindakan vi) Tindakan susulan vii) Refleksi kaunselor viii) Tandatangan kaunselor 3. Format laporan adalah seperti di lampiran F dan G.MANUAL LATIHAN PRAKTIKUM PROGRAM SARJANA PSIKOLOGI KAUNSELING seorang kaunselor ‘in the making’ akan dibincangkan.1. 3. Dengan ringkas perhubungan ini adalah juga dapat dianggap sebagai hubungan ‘mentor’ dengan ‘mentee’. Kandungan nota: a) Tarikh b) Jangka masa i) Individu ii) Kelompok Kandungan Individu Nota Kandungan Kelompok Nota 10 .1. arah untuk bertindak. sebaik.keraguan yang ada.7 Borang Laporan sesi (Nota Kemajuan) terdiri daripada 2 jenis: a) Borang Laporan Sesi Kaunseling Individu b) Borang Laporan Sesi Kaunseling Kelompok 3.1.1.

1.1. gunakan borang yang disediakan oleh Sekolah Psikologi dan Kerja Sosial (Lampiran D dan lampiran E yang mana bersesuaian) 3.17 (e) Jenis sesi (sesi kelompok) Sama seperti 3.1. 3.1.baik di tempatnya di institusi berkenaan dan tidak boleh dibawa keluar oleh kaunselor pelatih. fail-fail klien hendaklah dibawa balik dan diserahkan kepada penyelia akademik masing-masing.1.12 Pelajar dikehendaki mengemukakan laporan kes kaunseling (case review) sekurangkurangnya sekali di dalam kelas pada tarikh yang ditetapkan oleh pihak Sekolah Psikologi dan Kerja Sosial. 3.13 Fail klien yang mengandungi segala catatan hendaklah disimpan baik. Format laporan adalah seperti yang ditaklimatkan semasa taklimat praktikum. 3.17 (e) Nota kemajuan hendaklah disimpan di dalam fail klien dan meminta penyelia akademik menandatanganinya semasa penyeliaan.11 Selepas berlaku 4 sesi kaunseling dengan klien.14 Selepas tempoh latihan praktikum. borang rancangan rawatan (jika perlu) hendaklah diisi. Penulisan nota kemajuan adalah aspek penting yang tidak seharusnya diabaikan oleh seorang kaunselor pelatih.1. Rancangan ini hendaklah disemak untuk tujuan kemas kini dan apaapa perubahan yang diperlukan.1. Nota Kemajuan Maklumat Peribadi Laporan Kes Fail 11 .1. Sekiranya tidak ada borang yang disediakan oleh institusi penempatan.10 Borang maklumat peribadi klien hendaklah diisi selewat-lewatnya pada sesi kaunseling kedua. Setiap pelajar mestilah diberi satu salinan persembahan kes tadi sebelum persembahan dibuat.1.MANUAL LATIHAN PRAKTIKUM PROGRAM SARJANA PSIKOLOGI KAUNSELING c) d) e) f) Jenis sesi (sesi kelompok) Sama seperti 3.1.1.1. 3.

2. projek dan lain-lain. • Ceramah. kegiatan.2. tempat. Aktiviti atau kegiatan ini boleh dimulakan sebelum latihan praktikum dan dipersetujui oleh pensyarah. Contoh-contoh aktiviti atau kegiatan termasuklah: • Seminar.1.1. Kes yang ingin dibentangkan hendaklah datang daripada salah satu kes-kes kaunseling yang sedang dikendalikan dan sudah melalui sekurangkurangnya 8 sesi.1.1. kursus yang dihadiri • Seminar.2. Kegiatan ke arah Peningkatan Profesionalisme Contoh Aktiviti Persetujuan Pensyarah Kandungan Aktiviti Tarikh Serahan 3.2 Pelajar-pelajar diminta berjumpa dengan penyelia akademik untuk mendapat persetujuan sebelum memulakan aktivitinya.1.2. prosedur.1 Setiap pelajar dikehendaki membentangkan satu kes kaunseling. 3. 3.MANUAL LATIHAN PRAKTIKUM PROGRAM SARJANA PSIKOLOGI KAUNSELING 3. bengkel.3 Pembentangan kaunseling kes Salinan Laporan Kes 12 .1.2 Aktiviti Bimbingan dan Kaunseling 3. taraf penyertaan. kandungan.1 Tiap-tiap pelajar dikehendaki mengendalikan satu aktiviti atau kegiatan kaunseling yang boleh meningkatkan perkembangan peribadi atau profesionalisme.3. • Kertas kerja atau artikel yang ditulis di dalam media massa (cetak). Pembentangan Kajian Kes Kaunseling 3. kos dan lain-lain.2 Setiap pembentang dikehendaki membuat salinan laporan kes bagi setiap pelajar.4 Tarikh akhir penyerahan laporan praktikum adalah seminggu selepas tamat praktikum.3 Rancangan aktiviti ini hendaklah komprehensif dan mengandungi aspekaspek berikut: tarikh. • Lain-lain aktiviti yang sesuai untuk perkembangan peribadi / profesionalisme. 3. peralatan. forum yang dianjur atau disertai • Lawatan sambil belajar yang disertai dan penilaiannya. 3.1. • Penyertaan dalam kajian.3.1. bengkel kaunseling yang dibantu pengendaliannya.

3 Salinan asal akan diserah kepada penyelia akademik masing-masing. 3.1.4.1.kerja yang dilakukan di tempat praktikum 3.1.2 Catatan harian merangkumi pengalaman mengadakan sesi kaunseling dan kerja. 3.tiap hari di dalam buku catatan harian atau dikenali sebagai Buku Log.4 Peruntukan masa untuk pembentangan adalah tidak melebihi 20 minit.1.1.MANUAL LATIHAN PRAKTIKUM PROGRAM SARJANA PSIKOLOGI KAUNSELING 3.3.3. 3.1 Setiap pelajar dikehendaki menulis laporan ringkas praktikum pada tiap. Masa Pembentangan Format Penulisan Catatan Harian 13 .4.1.4 Buku Catatan Harian 3. 3.3.1.3 Penyelia akademik akan menyemak buku log catatan semasa lawatan.5 Panduan format penulisan laporan adalah seperti disertakan dalam manual.4.

berbincanglah dengan penyelia lapangan/pegawai kanan di tempat praktikum anda ataupun penyelia akademik dengan segera dan tidak menunggu saat akhir.MANUAL LATIHAN PRAKTIKUM PROGRAM SARJANA PSIKOLOGI KAUNSELING Rumusan Penting 1. Latihan praktikum adalah selama 25-28 minggu. Tarikh pembentangan kes ditentukan oleh pihak sekolah. Contoh buku log ini akan ditunjukkan oleh penyelia akademik masing-masing. aktiviti program bimbingan kaunseling dan buku log adalah selewat-lewatnya pada satu minggu selepas latihan praktikum..syarat yang telah ditetapkan oleh organisasi praktikum. 11. Pelajar dinasihatkan untuk membuat salinan pita-pita ini untuk simpanan sendiri. Tarikh penyerahan pita-pita rakaman. Pastikan anda menurunkan nama dan tanda tangan anda. Hantarkan persetujuan (kontrak) antara anda dengan institusi pada minggu kedua dan menghantarkan salinan-salinan kepada pihak-pihak tertentu. Jika anda menghadapi masalah. 6. 2. Serahkan juga buku ini kepada penyelia akademik apabila praktikum telah tamat. Latihan Praktikum adalah terdiri daripada aspek: a) Rancangan kaunseling i) Bidang kaunseling ii) Aktiviti kaunseling iii) Pembentangan kes kaunseling iv) Buku catatan harian 4. Pastikan anda membuat Aktiviti Kaunseling dan menyerahkan kepada penyelia akademik.750 jam. 9. Tarikh akhir penyerahan ditentukan oleh pihak sekolah. Pastikan anda menulis nota kemajuan klien (Individu/Kelompok) selepas sahaja sesi kaunseling atau bimbingan dijalankan. Sekolah Psikologi dan Kerja Sosial serta Peraturan Pascasiswazah Universiti Malaysia Sabah. 3. 10. laporan kes-kes kaunseling. Cara Menulis Rujukan Sila rujuk Gaya Penulisan UMS 14 . anda disyaratkan menjalani sekurang-kurangnya 120-150 sesi Kaunseling Individu dan 30-35 sesi Kaunseling Kelompok yang dirakamkan. 12. Pitapita ini adalah untuk tujuan perbincangan dan pada akhirnya rakaman-rakaman ini diserahkan kepada penyelia akademik apabila tamat praktikum. 7. Pelajar hanya boleh berjumpa dengan penyelia akademik pada hari Sabtu. Untuk praktis kaunseling. Jumlah keseluruhan jam adalah 720 . Laporan kes akan dibincangkan semasa penyeliaan bersama dengan penyelia akademik. Buku catatan hendaklah ditulis setiap hari dan ditandatangani oleh penyelia akademik. 8. Pelajar menghadapi risiko untuk GAGAL kursus PK6509 Praktikum jika tidak berada di tempat praktikum semasa latihan praktikum dan tidak berjumpa dengan penyelia lapangan/ penyelia akademik sepertimana syarat. 5.

Mula berada di tempat praktikum. 6. 2. Perjumpaan dengan penyelia akademik mengikut tarikh-tarikh penyeliaan. Serahan borang perjanjian antara pelajar dan institusi Perbincangan kes bermula Tamat praktikum Serahan semua dokumen Latihan Praktikum (yang disediakan semasa di tempat praktikum) Lampiran Lampiran A Lampiran B Lampiran C Lampiran D Lampiran E Lampiran F Lampiran G Lampiran H Surat Perjanjian dengan Institusi Borang Kehadiran Latihan Praktikum Borang Rumusan Jam Borang Maklumat Peribadi Klien (sekiranya klien berada dalam institusi pendidikan) Borang Maklumat Peribadi Klien Laporan Sesi Kaunseling Individu Laporan Sesi Kaunseling Kelompok Rumusan Mingguan 15 . 3. 5. 4.MANUAL LATIHAN PRAKTIKUM PROGRAM SARJANA PSIKOLOGI KAUNSELING Jadual Praktikum Kaunseling dan Penyeliaan 1.

tahun_____________ b) Tarikh tamat praktikum di institusi ini ialah pada: jam______________. hari_______________. bulan_____________. bulan_____________. hari_______________.MANUAL LATIHAN PRAKTIKUM PROGRAM SARJANA PSIKOLOGI KAUNSELING LAMPIRAN A Tarikh:______________________ SURAT PERJANJIAN PELAJAR DAN INSTITUSI NAMA PELAJAR :___________________________________________________________________________________ NAMA INSTITUSI :___________________________________________________________________________________ Dengan ini dimaklumkan bahawa setelah berbincang diantara kedua belah pihak kami bersetuju tentang hal-hal berikut: a) Tarikh bermula praktikum di institusi ini ialah pada: jam______________. tahun______________ (Jumlah jam ialah sebanyak 720-750 jam) c) Jumlah jam kehadiran pelajar seminggu ialah seperti berikut: Hari Isnin Selasa Rabu Khamis Jumaat Waktu Masuk Waktu Keluar Jumlah Jumlah jam : _____________________________ 16 .

MANUAL LATIHAN PRAKTIKUM PROGRAM SARJANA PSIKOLOGI KAUNSELING d) Objektif Latihan Praktikum Pelajar ialah : i) ii) iii) e) Jangkaan prestasi pelajar adalah seperti berikut : i) ii) iii) Sekian. terima kasih. Tandatangan dan cop wakil institusi Nama:________________________ Tandatangan pelajar Nama:_________________________ 17 .

MANUAL LATIHAN PRAKTIKUM PROGRAM SARJANA PSIKOLOGI KAUNSELING LAMPIRAN B BORANG KEHADIRAN LATIHAN PRAKTIKUM Nama Pelatih Institusi Nama Penyelia Lapangan Nama Penyelia Akademik Minggu Tarikh :__________________________________________________________________________ :_________________________________________________________________________ :_________________________________________________________________________ :_____________________________________________________________________ Hari Masa Bertugas Tandatangan Penyelia Lapangan Tandatangan Penyelia Akademik Minggu 1 Minggu 2 Minggu 3 Minggu 4 Minggu 5 18 .

MANUAL LATIHAN PRAKTIKUM PROGRAM SARJANA PSIKOLOGI KAUNSELING Minggu Tarikh Hari Masa Bertugas Tandatangan Penyelia Lapangan Tandatangan Penyelia Akademik Minggu 6 Minggu 7 Minggu 8 Minggu 9 Minggu 10 Minggu 11 Minggu 12 19 .

MANUAL LATIHAN PRAKTIKUM PROGRAM SARJANA PSIKOLOGI KAUNSELING Minggu Tarikh Hari Masa Bertugas Tandatangan Penyelia Lapangan Tandatangan Penyelia Akademik Minggu 13 Minggu 14 Minggu 15 Minggu 16 Minggu 17 Minggu 18 Minggu 19 20 .

MANUAL LATIHAN PRAKTIKUM PROGRAM SARJANA PSIKOLOGI KAUNSELING Minggu Tarikh Hari Masa Bertugas Tandatangan Penyelia Lapangan Tandatangan Penyelia Akademik Minggu 20 Minggu 21 Minggu 22 Minggu 23 Minggu 24 Minggu 25 Tandatangan Penyelia Lapangan __________________________________ Nama dan cop Tarikh:______________________ 21 .

MANUAL LATIHAN PRAKTIKUM PROGRAM SARJANA PSIKOLOGI KAUNSELING LAMPIRAN C BORANG RUMUSAN JAM Latihan Praktikum Kaunseling Minggu kaunseling Individu Kaunseling Kelompok Aktiviti Bimbingan Aktiviti Konsultasi Pengurusan & Pentadbiran Jumlah jam & Jumlah sesi Jumlah jam minit & Jumlah sesi Jumlah jam minit & Jam Minit dan Jam dan Minit Dokumen (jam&Minit) Minit 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 Jumlah Tandatangan Penyelia Akademik __________________________________ Nama dan cop: Tarikh:________________________ 22 .

(P) : __________________________________ Pekerjaan Ibu : _____________________________________ pekerjaan Bapa : _________________________________ Bilangan adik beradik / kedudukan kelahiran : ____________________________________________________ Pencapaian akademik : ____________________________________________________________________________ Jawatan di sekolah : ________________________________________________________________________________ Kegiatan Ko-Kurikulum : ___________________________________________________________________________ Sejarah kesihatan : __________________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________________________________ Sebab datang berjumpa kaunselor : ________________________________________________________________ _________________________________________________________________________________________________________ Keterangan tentang keluarga : _____________________________________________________________________ Lain-lain : _____________________________________________________________________________________________ Tandatangan Kaunselor : Tarikh : Nama Kaunselor : ___________________________________ _____________________________ 23 . Tel.MANUAL LATIHAN PRAKTIKUM PROGRAM SARJANA PSIKOLOGI KAUNSELING LAMPIRAN D MAKLUMAT PERIBADI KLIEN Nama : __________________________________________________________ Jantina : _____________________________ Umur : ________________________________________________ Agama : __________________________________ Darjah / Tingkatan : ____________________________________ Bangsa : __________________________________ Sekolah : ____________________________________________________________________________________________ Alamat : ____________________________________________________________________________________________ ______________________________________________________________________________________________________ No. (R) :________________________________________ No. Tel.

(P):_______________________________ Pekerjaan Ibu: ______________________Pekerjaan Bapa:__________________________ Bilangan adik beradik/kedudukan kelahiran : ______________________________________ Pencapaian akademik :________________________________________________________ Jawatan di sekolah : __________________________________________________________ Kegiatan Ko-Kurikulum :_______________________________________________________ Sejarah kesihatan : __________________________________________________________ ___________________________________________________________________________ Sebab datang berjumpa Kaunselor :______________________________________________ ___________________________________________________________________________ Keterangan tentang keluarga : _________________________________________________ Lain-lain:___________________________________________________________________ Tandatangan Kaunselor : _____________________ Tarikh : _________________________ Nama Kaunselor : ___________________________ 24 .MANUAL LATIHAN PRAKTIKUM PROGRAM SARJANA PSIKOLOGI KAUNSELING LAMPIRAN E MAKLUMAT PERIBADI KLIEN Nama :_________________________________ Jantina : __________________________ Umur :_________________________________ Agama : __________________________ Darjah/Tingkatan:_________________________Bangsa: ____________________ Sekolah :__________________________________________________ Alamat : ___________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________ No. Tel.(R) : _______________________No.Tel.

Matlamat Kaunseling/Individu (Matlamat.emosi/tingkahlaku dan sebagainya) ___________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________ 2.MANUAL LATIHAN PRAKTIKUM PROGRAM SARJANA PSIKOLOGI KAUNSELING LAMPIRAN F LAPORAN SESI KAUNSELING INDIVIDU (Borang ini disertakan sekali dengan borang maklumat peribadi Lampiran D atau E) Nama klien : ________________________________________________________________ Sesi : __________________ Tarikh : _____________________ Masa: _________________ 1. Isu yang diketengahkan/Isu (Butiran masalah/konflik. Maklumat Penilaian ___________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________ 25 . sasaran semasa atau jangka panjang dan sebagainya) ___________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________ 3.

Tindakan (Rancangan tindakan. tugasan. keperluan laporan dan sebagainya) ___________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________ 7. prosedur. Refleksi Kaunselor Pelatih ___________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________ Tandatangan Kaunselor Pelatih : _________________________ Nama: ____________________________ 26 . latihan dan sebagainya) ___________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________ 6. Tahap Kemajuan Proses Kaunseling ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ 5. Tindakan Susulan (Sesi susulan. rujukan lanjut.MANUAL LATIHAN PRAKTIKUM PROGRAM SARJANA PSIKOLOGI KAUNSELING 4.

MANUAL LATIHAN PRAKTIKUM PROGRAM SARJANA PSIKOLOGI KAUNSELING LAMPIRAN G LAPORAN SESI KAUNSELING KELOMPOK (Borang ini disertakan sekali dengan borang maklumat peribadi Lampiran D atau E) Sesi: ______________________ Tarikh : _____________________ Masa : _____________________ Nama Kelompok : ___________________________________________________________________ Bil Nama ahli Jantina Catatan 1. Isu yang dibincangkan (Butiran masalah/konflik/isu/emosi/tingkahlaku dan sebagainya) ___________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________ 27 .

Matlamat Kaunseling/Individu (Matlamat.MANUAL LATIHAN PRAKTIKUM PROGRAM SARJANA PSIKOLOGI KAUNSELING 2. Tahap Kemajuan Kaunseling Kelompok ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ 4. Refleksi Kaunselor Pelatih ___________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________ Tandatangan Kaunselor Pelatih : _________________________ Nama: ____________________________ 28 . Isu yang dibincangkan (Butiran masalah/konflik/isu/emosi/tingkahlaku dan sebagainya) ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ 5. sasaran semasa atau jangka panjang dan sebagainya) ___________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________ 3.

00 – 5.00 – 12.00 – 10.00 – 6.00 – 4.00 – 2.00 5.00 10.00 JAM ________________________________ TANDATANGAN PENYELIA LAPANGAN KAUNSELOR PELATIH _______________________________ PENYELIA AKADEMIK __________________________ TANDATANGAN (Dibuat dalam tiga salinan.00 11.00 ISNIN SELASA RABU KHAMIS JUMAAT SABTU RUMUSAN JUMLAH JAM Jumlah Jam Minggu Ini Jumlah Jam Minggu-Minggu Lepas Jumlah Jam Himpunan Keseluruhan 9.00 – 9.MANUAL LATIHAN PRAKTIKUM PROGRAM SARJANA PSIKOLOGI KAUNSELING LAMPIRAN H RUMUSAN MINGGUAN NAMA KAUNSELOR PELATIH : __________________________________________________________________________________ NO. satu salinan untuk Penyelia Akademik dan satu salinan untuk simpanan Kaunselor Pelatih.MATRIK : __________________________________________________________________________________ REKOD MINGGUAN : MINGGU KE _________________ MULAI ____________________ HINGGA _____________________ 8.) 29 .00 12.00 – 1.00 2.00 – 11.00 – 3.00 3.00 4. Satu salinan adalah untuk Institusi Penempatan.00 1.