You are on page 1of 1

En la 966-a jaro princo de la gento Polanoj, Mjeko la 1-a, kun la tuta Pollando akceptis bapton de la papo per la eoj.

Pro tio la lando iis katolika, ne ortodoksa. En la 1025-a jaro Boleslao la Brava, post dudek sep jaroj da regado, fariis reo. Li estas la unua reo de Pollando. En la jaro 1138 mortis Boleslao la 3-a, kies testamento divigis Pollandon inter liaj filoj. La partoj ofte batalis unu kontra la alia kaj dividiis mem. Tio estis la feda dispartigo de Pollando. i finiis en 1320, kiam Ladislao la 1-a unuiis la landon kaj kronigis sin en Krakovo. En 1385 pola reo Jadviga, kiu estis sanktigita anta dekkvin jaroj, edziniis al Ladislao Jogajlo el Litovio. Nun i estis anka reganto de Litovio. Tiu okazao komencis multjaran union kun la lando kaj estas nomata "persona unio kun Litovio". En 1569 komenciis "lublina unio", nomata anka "reala", kiu fakte unuiis du landojn - Polan Kronlandon kaj Grandan Duklandon de Litovio en Respublikon de Amba Nacioj. La trian de majo 1791 la pola parlamento eldonis la duan konstitucion en la mondo, post la usona. Fakte, i multe diferencis ol la leo el malanta la oceano, sed i estis la baza leo. La Respubliko estis trifoje dispartigata - en 1772, 1793 kaj 1795 - de Prusujo, Astrujo kaj Rusujo. En 1795 i entute malaperis el la mapo de Eropo. Post la viena kongreso en 1815 oni fondis Polan Relandon, Poznanan Grandduklandon kaj Krakovan Respublikon, sed tiuj du unuaj estis dependaj de la dispartigantaj landoj kaj Krakova Respubliko estis forigita post Krakova Ribelo en 1846. Estis anka aliaj ribeloj - la Novembra en 1830, la Januara en 1863, sed iuj malsukcesis. La espero pri libera Pollando revenis kun komenco de la Unua Mondmilito, en 1914. Pro tio, ke la irkaaj landoj koncentriis pri la milito, Pollando povis renaskii. Dato de tiu okazao estas la 11-a de novembro 1918. La unuan de septembro 1939 je la kvara kvardek tri per aviadilatako al Wielu kaj ipatako al armilmagazeno Westerplatte nazia Germanio komencis la Duan Mondmiliton. La deksepan de septembro ekatakis anka Rusio. Pollando troviis je des pli malbona situacio, ke en i lois multaj judoj. Dum holokasto la polaj judoj estis 52% de iuj judoj, kiuj mortis. Unu el la agadoj, kiujn faris la poloj, estis Varsovia Ribelo. i komencis la 1-an de agusto kaj malvenkis 63 tagojn poste. Dum i mortis krom 200 000 homoj, efe civilulo. Krome, irka 600 000 homoj estis elveturigitaj el Varsovio kaj ia irkaao. Je la fino de la milito Varsovio havis . 1000 loantojn, kiuj in kais en iaj restaoj. Anta la komenco de la milito estis tie miliono kaj cent mil da loantoj. Post la milito Pollando ekestis lando dependa de Sovietunio. Tiel estis is 1989, kiam - post multaj interkomprenoj - okazis la unua libera balotado. Efikon je tio havis anka elektita en 1978 papo Johano Palo la 2-a, kiu estis polo kaj subtenis sian landon. Ekde tiam oni nomas Pollandon "la Tria Respubliko". Tobias Rano la pola Vikipedio