You are on page 1of 47

Ph©n vïng l·nh thæ Phó Quèc

§Æng Trung ThuËn §¹i häc Quèc gia Hµ


Néi

1. tæng quan c¸c ®iÒu kiÖn tù nhiªn,


kinh tÕ x· héi vµ m«i trêng Phó Quèc

1.1. VÞ trÝ ®Þa lý vµ vÞ thÕ kinh tÕ, chÝnh trÞ cña ®¶o
Phó Quèc
HuyÖn Phó Quèc cã mét vÞ trÝ ®Þa lý ®Æc biÖt, ph©n bè trªn
ph¹m vi l·nh h¶i réng lín. Lµ huyÖn ®¶o lín nhÊt ViÖt Nam n»m ë
phÝa T©y – Nam níc ta víi tæng diÖn tÝch tù nhiªn 589 km2, bao gåm
40 hßn ®¶o, trong ®ã cã 01 ®¶o chÝnh vµ c¸c quÇn ®¶o:
- §¶o chÝnh Phó Quèc cã diÖn tÝch tù nhiªn lµ 567,88 km 2 víi
®êng bê biÓn dµi kho¶ng 150 km. Bê biÓn phÝa B¾c c¸ch
Campuchia kho¶ng 4 km, bê biÓn phÝa §«ng c¸ch Hµ Tiªn 46 km vµ
c¸ch thµnh phè R¹ch Gi¸ 115 km.
- QuÇn ®¶o Hßn Th¬m n»m ë phÝa Nam ®¶o Phó Quèc, cã
diÖn tÝch kho¶ng 7,5 km2, trong ®ã ®¶o Hßm Th¬m cã diÖn tÝch
lín nhÊt (kho¶ng 5 km2) vµ lµ ®¶o cã d©n c sinh sèng.
- QuÇn ®¶o Thæ Ch©u cã diÖn tÝch tù nhiªn 13,95 km2, trong
®ã ®¶o Thæ Ch©u cã diÖn tÝch lín nhÊt (11 km2), n»m c¸ch ®¶o
Phó Quèc 92 km vÒ phÝa T©y Nam vµ lµ ®¶o duy nhÊt trong quÇn
®¶o nµy cã d©n c sinh sèng.
HuyÖn ®¶o Phó Quèc cã 10 ®¬n vÞ hµnh chÝnh gåm: thÞ trÊn
D¬ng §«ng, thÞ trÊn An Thíi vµ c¸c x·: Gµnh DÇu, Cöa C¹n, B·i Th¬m,
Cöa D¬ng, Hµm Ninh, D¬ng T¬, Hßn Th¬m, Thæ Ch©u. HuyÖn ®¶o
Phó Quèc thËt sù cã mét vai trß hÕt søc quan träng vÒ an ninh quèc
phßng vµ ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi:
- Lµ ®iÓm tiÒn tiªu cùc kú quan träng vÒ an ninh quèc phßng
cña vïng biÓn phÝa T©y – Nam tØnh Kiªn Giang, còng nh c¶ níc.
- Cã ng trêng réng lín víi nguån h¶i s¶n phong phó, ®Æc biÖt lµ
c¸ c¬m ®Ó s¶n xuÊt níc m¾m Phó Quèc næi tiÕng trong vµ ngoµi n-
íc.
- Lµ khu vùc cã lîi thÕ næi tréi vÒ ph¸t triÓn du lÞch sinh th¸i,
du lÞch biÓn vµ lµ n¬i cã thÓ h×nh thµnh c¸c khu th¬ng m¹i dÞch
vô, c¸c trung t©m tµi chÝnh, ®ång thêi còng lµ n¬i cã c¬ héi ®Ó
ph¸t triÓn du lÞch, nghØ dìng chÊt lîng cao .
- Lµ vïng cã nh÷ng ®Æc thï vÒ ph¸t triÓn n«ng – l©m nghiÖp
víi c¸c c¸nh rõng nguyªn sinh réng lín vµ s¶n phÈm h¹t tiªu cã chÊt lîng
cao, næi tiÕng trong vµ ngoµi níc.
- Phó Quèc n»m trªn ®êng hµng h¶i quèc tÕ Xihanucvin
(Campuchia) - Tp. Hå ChÝ Minh; Th¸i Lan - Tp. Hå ChÝ Minh vµ gÇn
víi tuyÕn hµng h¶ng quèc tÕ trong t¬ng lai nèi Ên §é D¬ng vµ Th¸i
B×nh D¬ng qua b¸n ®¶o Malaysia.
Tuy nhiªn ®¶o Phó Quèc còng cã nh÷ng h¹n chÕ nhÊt ®Þnh:
- Do t¸ch biÖt kh¸ xa víi ®Êt liÒn nªn giao th«ng c¸ch trë, c¬ së
h¹ tÇng vµ kinh tÕ - x· héi cßn ®ang ë møc thÊp.
- C¸c nguån tµi nguyªn rÊt nh¹y c¶m víi nh÷ng thay ®æi cña
m«i trêng nªn cÇn ph¶i ®îc ®Æc biÖt chó träng duy tr× vµ b¶o vÖ.
- §¶o chÝnh Phó Quèc n»m s©u trong vÞnh Th¸i Lan, kh«ng
thuËn lîi ®èi víi c¸c tuyÕn hµng h¶i quèc tÕ ë thêi ®iÓm hiÖn t¹i.
Phó Quèc lµ ®¶o ven bê lín nhÊt ë vïng biÓn phÝa T©y Nam
ViÖt Nam, n»m trän trong vÞnh Th¸i Lan. QuÇn ®¶o Phó Quèc cã vÞ
trÝ ®Æc biÖt quan träng vÒ an ninh quèc phßng vµ ph¸t triÓn kinh
tÕ biÓn, cöa ngâ giao th¬ng hµng h¶i néi ®Þa vµ quèc tÕ, nèi víi c¸c
tØnh ®ång b»ng s«ng Cöu Long vµ víi c¸c níc trong khu vùc. VÞ trÝ
®Þa lý thuËn lîi më ra triÓn väng to lín trong ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi
cña Phó Quèc trong thêi kú c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸. Tuy
nhiªn, do nhiÒu nguyªn nh©n kh¸c nhau, cho ®Õn nay vïng nµy vÉn
cßn lµ vïng nghÌo víi c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt n«ng nghiÖp, l©m
nghiÖp, nu«i trång vµ ®¸nh b¾t thñy s¶n. MÆt kh¸c, huyÖn ®¶o
Phó Quèc cã nh÷ng nÐt ®Æc thï vÒ tù nhiªn, sinh th¸i mµ Ýt n¬i
kh¸c cã ®îc, v× vËy nhËn biÕt ®Æc ®iÓm vµ sù ph©n ho¸ tù nhiªn
cña khu vùc l·nh thæ nµy ®Ó ®Þnh híng ph¸t triÓn, quy ho¹ch vµ
qu¶n lý lµ viÖc lµm v« cïng quan träng. Ph©n chia khu vùc nµy
thµnh nh÷ng vïng ®Êt tiÒm n¨ng theo nh÷ng tiªu chÝ vÒ tù nhiªn
vµ sinh th¸i ®Ó lµm c¬ së cho viÖc quy ho¹ch, lùa chän c¸c ho¹t
®éng ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi vµ tæ chøc qu¶n lý, ®ång thêi b¶o vÖ
®îc m«i trêng, phßng chèng suy tho¸i tµi nguyªn lµ mét trong nh÷ng
nhiÖm vô cña dù ¸n b¶o vÖ m«i trêng Phó Quèc.

1.2. §iÒu kiÖn tù nhiªn vµ tµi nguyªn thiªn nhiªn

1.2.1. §Æc ®iÓm ®Þa chÊt


L·nh thæ Phó Quèc cã cÊu t¹o ®Þa chÊt kh¸ ®¬n gi¶n, gåm c¸c
®¸ trÇm tÝch c¸t bét kÕt, s¹n kÕt cña hÖ tÇng Phó Quèc tuæi Kreta,
vµ trÇm tÝch bë rêi nguån gèc biÓn vµ s«ng biÓn tuæi §Ö Tø. C¸c ®¸
trÇm tÝch hÖ tÇng Phó Quèc t¹o thµnh c¸c líp ®¬n nghiªng, ®é dèc
tho¶i 10 - 150 vÒ híng T©y Nam, lé ra chñ yÕu trªn c¸c d·y nói cao
vµ c¸c ®åi thÊp. TrÇm tÝch §Ö Tø bë rêi lÊp ®Çy c¸c ®ång b»ng vµ
c¸c thung lòng nhá hÑp gi÷a c¸c vïng ®åi nói.

1.2.2. §Æc ®iÓm ®Þa h×nh, ®Þa m¹o


HuyÖn ®¶o Phó Quèc cã d¹ng ®Þa h×nh chñ yÕu lµ ®åi nói
thÊp. Riªng ®¶o Phó Quèc, nh×n tæng qu¸t cã thÓ chia ®Þa h×nh
thµnh 2 vïng víi ®Æc trng chÝnh sau:
- Vïng B¾c §¶o nh×n chung cã cao ®é thÊp dÇn theo híng tõ
B¾c xuèng Nam vµ tõ §«ng sang T©y cã quy m« diÖn tÝch kho¶ng
40.000 ha, trªn 70% diÖn tÝch lµ nói (®é dèc b×nh qu©n 25 - 30 0),
díi 30% diÖn tÝch lµ ®åi thÊp vµ c¸c d¶i ®Êt t¬ng ®èi b»ng hoÆc l-
în sãng. PhÝa B¾c cã d·y nói B·i §¹i víi c¸c ®Ønh cao trªn díi 200 m,
d·y nói Hµm Rång víi ®Ønh cao nhÊt 365 m vµ nói Ch¶o víi ®Ønh
cao nhÊt 382 m. PhÝa §«ng cã d·y nói Hµm Ninh lµ cao vµ lín nhÊt,
t¹o thµnh h×nh c¸nh cung kÐo dµi h¬n 30 km theo híng B¾c Nam,
cao nhÊt lµ ®Ønh Chïa 565 m, sên phÝa §«ng dèc, sên phÝa T©y
tho¶i h¬n, thÊp dÇn vÒ phÝa D¬ng §«ng, Cöa C¹n. PhÝa T©y, nói
thÊp dÇn vµ kh«ng t¹o thµnh d·y, trong ®ã cã vµi ®Ønh cao 100 -
150 m.
- Vïng Nam §¶o cã diÖn tÝch kho¶ng 16.700 ha, bao gåm nhiÒu
nói thÊp xen kÏ c¸c d¶i ®Êt t¬ng ®èi b»ng vµ thÊp dÇn theo híng
§«ng B¾c xuèng T©y Nam víi ®é dèc díi 15%.
Trong mçi vïng xen kÏ víi c¸c d·y nói lµ c¸c tr¶ng b»ng réng kho¶ng
400 – 500 ha, hiÖn ®ang ®îc sö dông hoÆc cã kh¶ n¨ng sö dông
cho s¶n xuÊt n«ng nghiÖp. Ph©n bè diÖn tÝch theo cao ®é vµ ®é
dèc nh sau: Cao ®é <5m, ®é dèc <80 : 6.900ha; Cao ®é 5- 40m,
®é dèc <80 <150 : 14.380ha; Cao ®é >40m, ®é dèc >150 :
35.420ha.
C¸c khu vùc cã cao ®é < 5 m thêng lµ c¸c tr¶ng tròng, ph©n
bè ven c¸c s«ng, r¹ch lín nh s«ng Cöa C¹n, D¬ng §«ng, r¹ch §Çm,…cã
thÓ khai th¸c vµ c¶i t¹o ®Ó phôc vô ph¸t triÓn n«ng nghiÖp, ®« thÞ
vµ du lÞch. C¸c khu vùc cã ®é cao tõ 5 - 40 m thêng lµ c¸c tr¶ng
b»ng hoÆc lîn sãng, thÝch hîp cho ph¸t triÓn n«ng nghiÖp vµ du
lÞch. C¸c khu vùc cßn l¹i do ®Þa h×nh cao, ®é dèc lín, thÝch hîp cho
ph¸t triÓn rõng víi môc ®Ých b¶o tån vµ phßng hé.

1.2.3. KhÝ hËu


ChÕ ®é ma: Phó Quèc n»m trong vïng khÝ hËu nhiÖt ®íi giã
mïa mang tÝnh chÊt xÝch ®¹o, nhng bÞ chi phèi m¹nh bëi c¸c quy
luËt cña biÓn, nªn «n hßa h¬n so víi c¸c huyÖn trong ®Êt liÒn, kh¸
thuËn lîi cho ph¸t triÓn n«ng nghiÖp. Ma lµ nguån sinh thñy duy nhÊt
nªn cã ý nghÜa cùc kú quan träng ®èi víi s¶n xuÊt vµ ®êi sèng cña
®¶o. Lîng ma b×nh qu©n hµng n¨m lín vµ ph©n bè theo mïa râ rÖt:
- Mïa ma kÐo dµi h¬n c¸c huyÖn kh¸c trong tØnh Kiªn Giang vµ
toµn ®ång b»ng s«ng Cöu Long (t¸m th¸ng - tõ th¸ng 4 ®Õn th¸ng 11)
vµ chiÕm 90% lîng ma c¶ n¨m. Trong c¸c th¸ng ma nhiÒu thêng x¶y ra
t×nh tr¹ng ngËp côc bé ë c¸c khu vùc tròng nh Êp C©y BÕn, §ång Trµm,
Cöa C¹n, Lung Con Gµ… møc ngËp thêng díi 1 m.
- Mïa kh« tõ c¸c th¸ng 11 ®Õn th¸ng 3, do lîng ma kh«ng ®¸ng
kÓ, chiÕm 10% lîng ma c¶ n¨m, ®· g©y t×nh tr¹ng kh« h¹n cho c©y
trång vµ thiÕu níc cho sinh ho¹t ë mét sè khu vùc.
B¶ng 1.1. Lîng ma th¸ng t¹i Phó Quèc giai ®o¹n 1992 - 2003
Lîng ma th¸ng (mm) T
N¨m V æng
I II III IV V VI VII III IX X XI XII sè
25 40 20 66 30 34
1992 8 8 1 54 2 7 7 9 0 2 34 27 2309
1993 96 16 66 89 75 33 49 71 35 39 10 16 2756
Lîng ma th¸ng (mm) T
N¨m V æng
I II III IV V VI VII III IX X XI XII sè
25 40 20 66 30 34
1992 8 8 1 54 2 7 7 9 0 2 34 27 2309
8 0 4 6 4 6
18 27 40 28 49 72 13 10 11
1994 83 0 8 80 4 9 0 4 8 8 8 1 2893
13 17 39 36 39 70 43 10 11
1995 27 0 11 2 5 4 4 1 3 0 3 6 2846
25 46 20 48 30 30 31 32
1996 72 2 4 8 8 4 5 3 8 4 1 51 2790
10 18 28 23 91 76 47 20 28
1997 12 4 4 4 3 7 4 3 2 4 2 27 3486
19 57 36 41 45 48 28
1998 12 0 0 3 9 3 2 7 7 1 3 67 2854
15 48 24 48 49 39 44 63 36
1999 99 19 5 6 0 4 7 9 4 3 3 46 3865
12 12 27 24 56 39 97 23 75 26 18
2000 2 28 0 7 1 2 6 7 1 4 7 7 4162
20 21 29 30 46 54 23 20 10
2001 32 80 98 2 3 3 1 8 1 8 3 2 2771
11 23 21 18 38 36 17
2002 1 4 2 2 1 1 6 8 1 3 97 93 1859
29 22 20 51 40 35 44
2003 7 0 24 3 1 3 5 3 8 8 73 19 2564
T.b× 18 23 36 41 53 43 37 18 2
nh 48 22 56 1 9 0 6 2 8 9 7 72 930

Giã: ë Phó Quèc cã 2 híng giã chÝnh thay ®æi trong n¨m: giã mïa
§«ng B¾c thÞnh hµnh tõ th¸ng 11 ®Õn th¸ng 4 n¨m sau, vËn tèc trung
b×nh biÕn ®æi tõ 2,8 - 4,0 m/s. Giã T©y Nam thÞnh hµnh tõ th¸ng 5
®Õn th¸ng 10, vËn tèc giã trung b×nh biÕn ®æi, ®«i khi lªn tíi 31,7
m/s. ChÕ ®é giã theo mïa chi phèi m¹nh mÏ vµ cã ¶nh hëng lín tíi ho¹t
®éng s¶n xuÊt vµ sinh ho¹t cña ng d©n.
Kh¸c víi c¸c huyÖn trong ®Êt liÒn, huyÖn Phó Quèc cã chÕ ®é
khÝ hËu nhiÖt ®íi «n hßa, lîng ma lín vµ thêi gian ma dµi h¬n nªn møc
®é kh« h¹n vµo mïa kh« nhÑ h¬n, nhng tèc ®é giã m¹nh h¬n, nhÊt lµ
khu vùc phÝa Nam D¬ng T¬, thêng g©y t¸c h¹i ®Õn s¶n xuÊt vµ ®êi
sèng cña nh©n d©n trªn ®¶o.
1.2.4. Thuû v¨n trªn ®¶o
ChÕ ®é thñy v¨n ë Phó Quèc cã liªn quan chÆt chÏ víi ®Æc
®iÓm cña chÕ ®é ma, giã vµ ®Þa h×nh cña ®¶o.
§¶o Phó Quèc cã hÖ thèng s«ng r¹ch kh¸ dµy, mËt ®é trung
b×nh 0,42km/km2. C¸c kªnh r¹ch lín nh s«ng Cöa C¹n dµi 28,7km,
s«ng D¬ng §«ng dµi 18,5km, r¹ch §Çm dµi 14,8km, vµ mét sè r¹ch
nhá kh¸c nh r¹ch Trµm, r¹ch Vòng BÇu, r¹ch C¸, r¹ch Cöa LÊp, r¹ch
Cét… PhÇn lín c¸c s«ng suèi trªn ®¶o ®Òu ng¾n dèc, lu vùc nhá vµ
hÑp vµ cã lîng níc chªnh lÖch rÊt lín theo mïa. Mïa ma, níc tËp trung
vµo c¸c s«ng suèi, ®æ ra biÓn, lîng níc tÝch luü l¹i trong c¸c ®Çm,
s«ng kh«ng ®¸ng kÓ. Mïa kh« trïng víi mïa kiÖt, trªn c¸c s«ng suèi
hÇu hÕt mùc níc ®Òu h¹ rÊt thÊp, lu lîng rÊt nhá, hoÆc c¹n, trõ mét
sè s«ng, r¹ch lín.
Do lîng ma lín, céng víi ®Þa h×nh dèc nªn níc tËp trung nhanh,
cöa s«ng r¹ch hÑp vµ l¹i bÞ båi lÊp nªn níc rót kh«ng kÞp ®· g©y ra
t×nh tr¹ng ngËp lò. Lò thêng xuyªn xuÊt hiÖn vµo th¸ng 8, thêi gian
duy tr× lò tõ 3 ®Õn 5 ngµy, ®«i khi do ¶nh hëng cña thñy triÒu lò
tho¸t chËm ®· lµm cho thêi gian ngËp lò l©u h¬n. §Æc biÖt nh÷ng
n¨m lò lín céng víi giã m¹nh ®· g©y thiÖt h¹i ®¸ng kÓ vÒ ngêi vµ
cña c¶i.

1.2.5. H¶i v¨n biÓn ven bê


Vïng biÓn ®¶o Phó Quèc cã chÕ ®é nhËt triÒu kh«ng ®Òu, sè
ngµy xuÊt hiÖn b¸n nhËt triÒu trong n¨m rÊt Ýt, thêng chØ vµo
nh÷ng ngµy níc kÐm. §a sè c¸c ngµy trong n¨m ®Òu cã mét lÇn
triÒu lªn vµ mét lÇn triÒu xuèng.
Hoµn lu níc biÓn vïng níc ven bê ®¶o Phó Quèc trong thêi kú
giã mïa T©y Nam mang ®Æc tÝnh mét xo¸y thuËn, cã trao ®æi níc
víi biÓn §«ng. Tuy nhiªn ë c¸c vïng cô thÓ, cÊu tróc dßng ch¶y ven bê
Phó Quèc rÊt phøc t¹p vµ phô thuéc nhiÒu vµo cÊu tróc ®Þa h×nh
bê.
ChÕ ®é sãng ë vïng biÓn ®¶o Phó Quèc h×nh thµnh hai mïa
râ rÖt. Mïa ®«ng sãng cã híng thÞnh hµnh lµ §«ng B¾c, chiÕm 75 –
85%, ®é cao sãng trung b×nh 2 – 3,5m. Sãng lín cã tÇn suÊt xuÊt
hiÖn nhiÒu nhÊt vµo th¸ng 11, víi ®é cao sãng cùc ®¹i lªn tíi 5 – 6m.
Mïa hÌ sãng chñ yÕu cã híng T©y Nam hoÆc T©y. §é cao sãng trung
b×nh 2 – 3m. Sãng híng T©y Nam cã tÇn suÊt xuÊt hiÖn cùc ®¹i vµo
th¸ng 8 – 9, víi ®é cao cùc ®¹i 4 – 5m. Thêi gian lÆng sãng hoÆc
sãng yÕu trong n¨m chØ xÊp xØ 2%.
Níc biÓn quanh khu vùc ®¶o Phó Quèc cã ®é mÆn kho¶ng
30,3‰, nhiÖt ®é níc biÓn trung b×nh n¨m lµ 29,20C.

1.2.6. Tµi nguyªn kho¸ng s¶n


HiÖn nay, kho¸ng s¶n trªn ®¶o Phó Quèc ®· ph¸t hiÖn vµ kh¶o
s¸t ®îc kho¶ng 44 má vµ ®iÓm quÆng. Mét sè má ®· vµ ®ang ®îc
d©n ®Þa ph¬ng hoÆc ®¬n vÞ qu©n ®éi, mét sè doanh nghiÖp
khai th¸c.
Nguån tµi nguyªn kho¸ng s¶n trªn ®¶o Phó Quèc kh¸ phong
phó: ®¸ huyÒn, ®¸ x©y dùng, sÐt, cao lanh, c¸t thñy tinh, c¸t x©y
dùng, ®¸ ong laterit ...
-§¸ quý lµ ®¸ huyÒn (mµu ®en huyÒn), cã thÓ dïng chÕ t¸c
lµm ®å trang søc, ph©n bè ë phÇn B¾c ®¶o. C¸c má huyÒn ®·
ngõng khai th¸c tõ l©u.
-§¸ x©y dùng lµ ®¸ trÇm tÝch c¸t kÕt mµu n©u hoÆc x¸m tÝm,
thµnh phÇn chñ yÕu lµ th¹ch anh g¾n kÕt ch¾c. HiÖn ®¸ nµy
®ang ®îc khai th¸c ë phÇn Nam ®¶o ®Ó sö dông lµm vËt liÖu
x©y dùng c¸c c«ng tr×nh vµ tr¶i ®êng, tuy nhiªn chÊt lîng kh«ng
cao.
-SÐt g¹ch ngãi ph©n bè ë nhiÒu vïng, n»m ë ®é s©u kho¶ng
0,3m trë xuèng, cã chÊt lîng tèt vµ ®ñ ®Ó ®¶m b¶o cho nhu cÇu
s¶n xuÊt g¹ch ngãi cña c¶ ®¶o.
- Kaolin, nguyªn liÖu gèm sø, ph©n bè t¹i 3 ®iÓm, hai trong sè
®ã cã triÓn väng, nhng cha ®îc nghiªn cøu cô thÓ.
-C¸t thñy tinh ph©n bè ë nhiÒu n¬i, tæng tr÷ lîng kho¶ng
42,25 triÖu m3. TØ lÖ c¸t chiÕm 83 - 84%, cã thÓ sö dông lµm
nguyªn liÖu cho s¶n xuÊt thñy tinh.
-C¸t x©y dùng vµ san lÊp cã 16 ®iÓm má, tæng tr÷ lîng
kho¶ng 73,35 triÖu m3 . Lo¹i c¸t nµy mÞn so víi chØ tiªu x©y
dùng, song cã thÓ ®¸p øng cho nhu cÇu x©y dùng cña ®Þa ph-
¬ng.
-Sái s¹n laterit cã mµu ®á n©u, ph©n bè r¶i r¸c trªn ®¶o, ®·
®îc nghiªn cøu sö dông lµm vËt liÖu tr¶i ®êng.

1.2.7. Tµi nguyªn ®Êt


§Êt ®ai huyÖn ®¶o Phó Quèc ®îc chia ra nh sau:
- Nhãm ®Êt c¸t cã tæng diÖn tÝch 110,44 km2, chiÕm 18,6%,
trong ®ã ®Êt c¸t biÓn tr¾ng vµng cã 56,40 km2, (9,5%), ®Êt c¸t
biÓn, tÇng mÆt giµu mïn cã 50,33 km2, (8,5%) vµ ®Êt cån c¸t tr¾ng
vµng cã 3,71 km2, (0,6%. Nhãm ®Êt nµy ph©n bè ven biÓn, tËp trung
nhÊt lµ khu vùc phÝa T©y vµ §«ng Nam cña ®¶o.
- Nhãm ®Êt phï sa cã tæng diÖn tÝch 11,77 km2, chiÕm 1,98%,
ph©n bè chñ yÕu ë ®Þa h×nh thÊp tròng thuéc c¸c x· D¬ng T¬,
Hµm Ninh, An Thíi vµ Cöa C¹n.
- Nhãm ®Êt x¸m cã tæng diÖn tÝch 103,22 km 2, chiÕm 17,4%,
trong ®ã ®Êt x¸m trªn ®¸ macma axit vµ ®¸ c¸t cã diÖn tÝch 40,20
km2, (6,6%), ph©n bè trªn d¹ng ®Þa h×nh cao, dèc nhÑ (< 8 0) vµ
®Êt x¸m cã tÇng loang læ ®á vµng cã diÖn tÝch 63,52 km2,
(10,7%), ph©n bè ë khu vùc ®Þa h×nh thÊp. Lo¹i ®Êt nµy cã thÓ
trång c¸c lo¹i c©y hµng n¨m, hoÆc chuyÓn ®æi sang môc ®Ých
x©y dùng.
- Nhãm ®Êt ®á vµng cã tæng diÖn tÝch 366,78 km2, chiÕm
61,85%. Nhãm ®Êt nµy ph©n bè trªn c¸c d¹ng ®Þa h×nh ®åi nói
kh¾p tÊt c¶ c¸c x· trong huyÖn.

1.2.8. Tµi nguyªn níc


Níc mÆt: Phó Quèc lµ n¬i cã tµi nguyªn níc t¬ng ®èi giµu so
víi tÊt c¶ c¸c ®¶o kh¸c ë níc ta. Tµi nguyªn níc gåm c¶ 3 nguån lµ níc
ma, níc mÆt vµ níc ngÇm. MÆc dï nguån bæ cÊp níc duy nhÊt cho
®¶o Phó Quèc lµ níc ma, nhng do cÊu tróc vÒ h×nh th¸i, ®Þa chÊt
vµ nhÊt lµ th¶m thùc vËt cña ®¶o, nªn kh¶ n¨ng gi÷ níc l¹i trªn ®¶o
t¬ng ®èi tèt, ®ñ ®¶m b¶o sù æn ®Þnh tù nhiªn cña c¸c ranh giíi
mÆn - ngät trªn ®¶o.
§¶o Phó Quèc cã hÖ thèng s«ng suèi kh¸ dµy, mËt ®é ®¹t
0,42km/km2 víi nhiÒu s«ng, r¹ch lín: s«ng Cöa C¹n víi diÖn tÝch lu
vùc réng 147km2, s«ng D¬ng §«ng cã diÖn tÝch lu vùc 105km2, r¹ch
§Çm Dµi lu vùc réng 49km2 v.v... N»m trong vïng khÝ hËu cã lîng ma
n¨m lín nªn modun dßng ch¶y hµng n¨m kh¸ cao, tuy nhiªn, do ®Æc
®iÓm ®Þa h×nh ®¶o bÞ chia c¾t m¹nh, cïng víi chÕ ®é ma mïa,
nªn chªnh lÖch dßng ch¶y gi÷a mïa kh« vµ mïa ma rÊt lín.
Víi lîng ma trung b×nh n¨m kho¶ng 3038mm, íc tÝnh hµng n¨m
®¶o Phó Quèc tiÕp nhËn tíi 1,6 tû m3 níc, trong ®ã 900 triÖu m3
theo c¸c hÖ thèng s«ng ch¶y ra biÓn. PhÇn cßn l¹i tÝch tr÷ ngay
trong c¸c hÖ thèng s«ng r¹ch vµ thÊm vµo ®Êt trong c¸c tÇng chøa
níc ngÇm trªn ®¶o. Tr÷ lîng nguån níc mÆt trªn ®¶o Phó Quèc íc
tÝnh kho¶ng 9,31 triÖu m3 víi chÊt lîng t¬ng ®èi tèt, ®ñ ®¸p øng
cho nhu cÇu s¶n xuÊt vµ sinh ho¹t ë møc hiÖn nay. Lîng ma trung
b×nh n¨m t¹i Phó Quèc lín h¬n nhiÒu so víi vïng ®Êt liÒn cña tØnh
Kiªn Giang. Mïa ma kÐo dµi tõ th¸ng 4 cho ®Õn th¸ng 11, thuËn lîi
cho viÖc thu gi÷ níc ma phôc vô cÊp níc.
Níc ngÇm: NhiÒu c«ng tr×nh khoan th¨m dß cho thÊy ë Phó
Quèc cã 2 tÇng chøa níc: níc ngÇm tÇng n«ng trong trÇm tÝch §Ö tø
bë rêi vµ níc ngÇm tÇng s©u trong c¸c ®¸ gèc nøt nÎ, nhng tr÷ lîng
rÊt h¹n chÕ. Níc ngÇm trªn ®¶o tËp trung ë tÇng chøa níc n«ng, lu l-
îng t¬ng ®èi kh¸. ChÊt lîng níc ngÇm tÇng n«ng thuéc lo¹i níc mÒm,
cã thÓ dïng tèt cho sinh ho¹t vµ hiÖn lµ nguån cung cÊp níc chÝnh
cho c d©n trªn ®¶o, ®Æc biÖt lµ n«ng th«n. Tuy nhiªn vÒ l©u dµi,
nguån níc nµy kh«ng thÓ ®¸p øng ®ñ nhu cÇu ph¸t triÓn, nªn cÇn
thiÕt ph¶i cã c¸c ph¬ng ¸n x©y dùng hÖ thèng hå chøa, t¹o nguån
tr÷ níc mÆt trªn ®¶o.
Nh×n chung tr÷ lîng níc trªn ®¶o gi¶m m¹nh vµo mïa kh«, tr÷
lîng níc xuèng thÊp chØ b»ng 1/4 tr÷ lîng níc vµo mïa ma. ChÝnh v×
vËy rÊt cÇn cã biÖn ph¸p tr÷ níc vµo mïa kh« vµ h¹n chÕ khai th¸c n-
íc ngÇm qu¸ møc ®Ó tr¸nh hiÖn tîng nhiÔm mÆn nguån níc ngÇm.

1.2.9. Tµi nguyªn rõng


Vên quèc gia Phó Quèc n»m ë phÇn phÝa B¾c cña ®¶o vµ ë
phÇn cao h¬n cña ®¶o, ®Æc trng bëi rõng nguyªn sinh vµ t¸i sinh,
kÐo dµi tíi s¸t bê biÓn phÝa §«ng, T©y vµ B¾c cña ®¶o. Rõng ë
huyÖn ®¶o Phó Quèc rÊt phong phó, ph©n bè trªn 99 ngän nói lín
nhá, theo kÕt qu¶ ®iÒu tra trong n¨m 2004, tæng diÖn tÝch ®Êt cã
rõng cña huyÖn ®¶o Phó Quèc lµ 37.000 ha, chiÕm kho¶ng 63,5%
diÖn tÝch toµn huyÖn. DiÖn tÝch rõng tù nhiªn lµ 33.000 ha, cßn l¹i
lµ rõng trång. DiÖn tÝch rõng cÊm ®îc x¸c ®Þnh 31.422 ha, trong
®ã ®Êt rõng lµ 27.814 ha, ®Êt kh«ng cã rõng 3.104 ha; §Êt thæ c,
n«ng nghiÖp, ®êng s¸...chiÕm kho¶ng 504 ha. Trong ®Êt rõng tù
nhiªn, rõng l¸ réng chiÕm 86,76%, rõng trµm chiÕm 11,26%, rõng
ngËp mÆn chiÕm tû lÖ thÊp (0,21%).
Rõng ë huyÖn ®¶o Phó Quèc cã kho¶ng 929 loµi thùc vËt, víi
529 loµi thùc vËt bËc cao, thuéc 365 chi, 118 hä. Trong ®ã cã 5 loµi
h¹t trÇn, 155 loµi dîc liÖu (34 loµi thuèc bæ, 11 loµi ch÷a bÖnh hiÓm
nghÌo), ®iÓn h×nh nh c¸c loµi Cam Th¶o, Hµ Thñ ¤, Nh©n TrÇn,
TrÇm H¬ng, Kªn Kªn, Trai, X¨ng lÎ, Vªn vªn, Sao ®en, Gâ ®á, Gåi, Kim
giao, CÇm thÞ…vµ 23 loµi lan (trong ®ã cã 1 loµi míi ghi nhËn ®îc t¹i
ViÖt Nam).
HÖ thùc vËt ®¶o Phó Quèc cã tÝnh chÊt ®a d¹ng cao, do sù
giao thoa gi÷a c¸c hÖ thùc vËt Malaysia – Indonesia (tiªu biÓu lµ
c©y hä DÇu), Hymalaya – V©n Nam (Trung Quèc) vµ hÖ thùc vËt Ên
§é - Myanma.

1.2.10. HÖ ®éng vËt trªn c¹n.


+ §éng vËt trªn ®¶o rÊt phong phó tËp trung nhiÒu t¹i khu rõng
nguyªn sinh, trªn c¸c d·y nói phÝa B¾c ®¶o thuéc c¸c x· Cöa D¬ng,
B·i Th¬m, Gµnh DÇu, Hµm Ninh... Qua c«ng t¸c ®iÒu tra x¸c xuÊt t¹i
khu Vên Quèc Gia th× cã 95 % c¸c loµi trªn ®¶o ®Òu sèng trong c¸c
khu rõng ®îc qu¶n lÝ t¹i c¸c x· Cöa D¬ng vµ Gµnh DÇu. Qua c«ng t¸c
thèng kª hÖ ®éng vËt t¹i ®¶o Phó Quèc cã 150 loµi thuéc 125 chi vµ
69 hä cô thÓ nh sau :
+ Thó cã 17 hä, 23 chi vµ 26 loµi cô thÓ nh : Hu rõng, Heo
rõng, Cµ Khu, D¬i cã 5 loµi. KhØ vµng, Vîn tay tr¾ng cã 3 loµi. Chån
cã 3 loµi, Nai, Sãc ch©n vµng, §åi. Cï LÇn...
+ Chim cã 34 hä, 70 chi vµ 84 loµi cô thÓ nh chim Có, chim Cu,
chim S©u, Nh¹, Cß, Le, Bãi C¸, chim Gâ KiÕn, B×m BÞp, Cao C¸t, Hång
Hoµn, Ch×a V«i...
+ Bß s¸t cã 14 hä, 25 chi vµ 29 loµi ®iÓn h×nh c¸c loµi Kú §µ,
R¾n ph¸t hiÖn cã 8 loµi, T¨c KÌ cã 03 lo¹i, Kú Quèc, Tr¨n cã 4 loµi, c¸
SÊu vµ Cu §inh. §Æc biÖt hä nhµ Rïa t¹i Phó Quèc rÊt phong phó vÒ
c¸c chñng lo¹i nh §èi måi døa, Qu¶ng §ång, Rïa BiÓn, Rïa biÓn ®Çu
to, Rïa Da....c¸c loµi Rïa t¹i ®¶o cã vai trß quan träng duy tr× hÖ
sinh th¸i biÓn, nhng trong mÊy n¨m gÇn ®©y hiÖn tîng s¨n b¾t vµ
khai th¸c trøng Rïa ®· lµm cho sè lîng c¸ thÓ gi¶m ®i. UBND tØnh ®·
thùc thi nhiÒu biÖn ph¸p b¶o vÖ loµi Rïa quý hiÕm t¹i ®¶o.
+ Lìng thª cã 4 hä, 7 chi vµ 11 loµi cô thÓ nh : Cãc cã 7 loµi,
Õch, Nh¸i, Hãt Cæ...
§éng vËt kh«ng x¬ng sèng: Chñ yÕu lµ c«n trïng trong ®Êt cã
tõ 3.000 ®Õn 7.000 con/m2, hä Acriaia cã 160 ®Õn 559 con/m2, hä
Pluteurs co 3 675 ®Õn 4876 con/m2 vµ hä Giun cã ®Õn 14 loµi,
nhiÒu nhÊt lµ giun ®Êt cã 10-20 con/m2, c¸c loµi ký sinh trïng nh
V¾t, Bß ChÐt, hä nhµ Mèi, hä Nhµ KiÕn...
Ph©n bè c¸c loµi ®éng vËt t¹i ®¶o Phó Quèc tËp trung vµo Vên
Quèc Gia vµ c¸c x· phÝa B¾c cña ®¶o, t¹i x· Cöa D¬ng cã c¸c loµi
nh khØ, Cï LÇn, Sãc, c¸c lo¹i chim. Lîn rõng tËp trung vµo tiÓu khu
127 A, t¹i xãm Míi thuéc x· B·i Th¬m ngêi ta ph¸t hiÖn vµi ®µn cã
kho¶ng vµi chôc con thêng xuyªn ra ph¸ hoa mµu cña d©n.
+ §éng vËt nu«i t¹i ®¶o Phó Quèc chñ yÕu lµ tr©u, bß phôc vô
cho n«ng nghiÖp vµ thùc phÈm, sè lîng tr©u bß n¨m 2000 cã 6.152,
®Õn n¨m 2003 gi¶m cßn 4.674 con nguyªn nh©n lµ do quy ho¹ch
trång c©y Hå Tiªu nªn diÖn tÝch ®ång cá gi¶m. Lîn cã kho¶ng
11.000 ®Õn 15.000 con, gia cÇm cã kho¶ng 120.000 ®Õn 190.000
con. §éng vËt nu«i chñ yÕu tËp trung vµo c¸c x· kh«ng cã nghÒ ®i
®¸nh b¾t h¶i s¶n nh x· Cöa D¬ng, x· D¬ng T¬...

1.2.11. Tµi nguyªn sinh vËt biÓn ven bê


Khu hÖ sinh vËt trong vïng biÓn ven bê vµ nguån lîi thñy s¶n
cña ®¶o Phó Quèc rÊt phong phó, ®îc kh¸i qu¸t díi ®©y:
 C¸
Nguån lîi c¸ ®¸nh b¾t cña vïng ®¶o Phó Quèc chiÕm tíi 22%
s¶n lîng ®¸nh b¾t cña tØnh Kiªn Giang. Cã tíi 67 loµi c¸ cã gi¸ trÞ
kinh tÕ. S¶n lîng khai th¸c hµng n¨m cña Phó Quèc trªn díi 30 ngµn
tÊn. Khai th¸c c¸ c¬m lµ nghÒ truyÒn thèng cña ®¶o, cung cÊp
nguyªn liÖu cho nghÒ chÕ biÕn níc m¾m næi tiÕng ë Phó Quèc. Nh-
ng do khai th¸c qu¸ møc nªn n¨ng suÊt ®¸nh b¾t (tÊn s¶n phÈm/1
søc ngùa) gi¶m râ rÖt tõ 1.69 tÊn/hp n¨m 1984 xuèng 0.74 tÊn/hp
trong n¨m 1993, ®ång thêi kÝch cì khai th¸c còng nhá dÇn. VÝ dô
mùc khai th¸c tríc kia cã chiÒu dµi trung b×nh 25 - 30 cm, nay chØ
cßn nhá h¬n 20 cm.
Khu hÖ c¸ san h« t¹i Phó Quèc ®îc nghiªn cøu kü ®· ph¸t hiÖn
®îc 135 loµi, 60 gièng vµ 27 hä c¸ sèng trong r¹n san h«. Cã 20 loµi
lÇn ®Çu tiªn t×m thÊy ë vïng biÓn ViÖt Nam. MËt ®é trung b×nh
cña c¸ san h« 70 - 344 con/100 m2. C¸ san h« lµ mét nguån lîi rÊt
®¸ng kÓ cha ®îc khai th¸c ®óng møc ®Ó cung cÊp cho c¸c nhµ
thñy téc. MÆt kh¸c cã thÓ x©y dùng vïng quÇn ®¶o An Thíi thµnh
khu b¶o tån thiªn nhiªn vµ Vên Quèc gia ®Ó phôc vô cho du lÞch
biÓn thùc sù hÊp dÉn du kh¸ch.
 §éng vËt th©n mÒm
Cho ®Õn nay ®· t×m thÊy 132 loµi th©n mÒm ë vïng biÓn
Phó Quèc. Trong sè nµy cã nhiÒu loµi cã gi¸ trÞ kinh tÕ vµ xuÊt khÈu
nh sß huyÕt (Anadara granosa), trai ngäc (Pinctada martensi), ®iÖp
qu¹t (Chlamys nobilis), vÑm (Vanula litterata), vßm (Modiolus), bµo
ng (Haliotis ovina), ba khÝa (Neoepisesarina maderi). C¸c loµi mùc
thuéc líp ch©n ®Çu (Cephalopoda) nh mùc èng (Loligo edulis. L.
formosana), mùc nang (Sepia tigris), mùc l¸ (Sepithenthos
lessonoana) ®Òu lµ nh÷ng loµi h¶i s¶n cã gi¸ trÞ kinh tÕ cao. T¹i Phó
Quèc cã thÓ x©y dùng nh÷ng tr¹i nu«i ®éng vËt th©n mÒm cã hiÖu
qu¶ kinh tÕ cao cho phÐp chuyÓn ngµnh ®¸nh b¾t sang nu«i trång.
 §éng vËt da gai
ë Phó Quèc ngêi ta ®· ph¸t hiÖn ®îc 32 loµi da gai. C¸c loµi th-
êng gÆp lµ Protoreaster nodosus vµ Diadema setosum, cÇu gai ®en
(Diadema setosum), h¶i s©m ®en (Halodeima atra), h¶i s©m mÝt
(Antinopyga echinites) vµ ®ån ®ét lùu (Thelenota ananas) lµ nh÷ng
loµi da gai cã gi¸ trÞ kinh tÕ cÇn ®îc khai th¸c mét c¸ch hîp lý.
 Gi¸p x¸c (Crustacea)
Nh÷ng loµi gi¸p x¸c cã gi¸ trÞ kinh tÕ nh c¸c lo¹i t«m he
(Penaeus merguensis), t«m ®Êt (Metapenaeus). C¸c lo¹i t«m hïm
sèng trong r¹n san h« cña vïng ®¶o Phó Quèc gåm t«m hïm xanh
(Panulirus ornatus), t«m hïm ®¸ (Panulirus homarus), t«m hïm sen
(Panulirus versicolor), t«m hïm ®á (Panulirus longiped) lµ nguån lîi
quý gi¸ cÇn cã biÖn ph¸p b¶o vÖ vµ ph¸t triÓn nghÒ nu«i t«m hïm.
C¸c lo¹i cua biÓn (Scylla serrta), ghÑ xanh (Portunus pelagicus), ghÑ
3 chÊm (Portunus sanguinolentus) còng lµ nguån lîi ®¸ng kÓ cña
vïng ®¶o.
 Rïa biÓn
Hai loµi rïa biÓn lµ ®åi måi (Eretmochelis imbricata) vµ ®åi
måi døa (Chelonia mydas) tríc kia ®· tõng næi tiÕng ë vïng ®¶o Phó
Quèc, nay ®· trë nªn hiÕm hoi. Ngay c¶ nh÷ng tr¹i nu«i ®åi måi
còng trë nªn tµn lôi v× kh«ng cã nguån gièng.
 Rong biÓn (Marine Algae)
Cã 98 loµi rong biÓn ë vïng biÓn Phó Quèc. Rong biÓn lµ nguån
thøc ¨n phong phó vµ n¬i c tró cña nhiÒu loµi h¶i s¶n. Mét sè loµi cã
thÓ khai th¸c lµm thùc phÈm hoÆc sö dông trong y häc vµ c«ng
nghÖ.

1.2.12. C¶nh quan thiªn nhiªn vµ tiÒm n¨ng du lÞch


Lµ mét ®¶o lín, bao bäc xung quanh víi nhiÒu b·i c¸t ®Ñp cßn
rÊt hoang s¬. ChiÒu dµi c¸c b·i c¸t ven biÓn kho¶ng 4,2 – 4,5km.
PhÇn lín ®Þa h×nh ®Êt ®ai phÝa trªn c¸c b·i c¸t ven biÓn t¬ng ®èi
b»ng ph¼ng, thuËn lîi cho x©y dùng. C¸c ®¶o phÝa Nam thuéc x·
Hßn Th¬m n»m trong khu vùc biÓn s©u cã nhiÒu san h«, vµ nhiÒu
lo¹i h¶i s¶n cã kh¶ n¨ng khai th¸c cho du lÞch lÆn biÓn, c©u c¸.v.v…
C¸c ®¶o nµy còng cã mét sè b·i c¸t ®Ñp phôc vô cho mét sè lo¹i
h×nh t¾m biÓn Ýt ngêi. Ngoµi ra, trªn ®¶o cßn cã nhiÒu khu vùc
c¶nh quan vµ danh th¾ng ®Ñp nh suèi §¸ Bµn, suèi Tranh, suèi
Tiªn.v.v…
Phó Quèc cßn cã nhiÒu c«ng tr×nh kiÕn tróc mang ý nghÜa di
tÝch lÞch sö , c¸ch m¹ng, t«n gi¸o nh L¨ng CËu, GiÕng Vua, ®Òn thê
NguyÔn Trung Trùc, khu di tÝch nhµ lao C©y Dõa, Phïng Hng cæ tù
v.v….

1.2.13. NhËn xÐt chung vÒ ®iÒu kiÖn tù nhiªn, tµi


nguyªn thiªn nhiªn
- §iÒu kiÖn tù nhiªn, tµi nguyªn thiªn nhiªn ®¶o Phó Quèc ®em
l¹i nhiÒu thuËn lîi vÒ ph¸t triÓn kinh tÕ n«ng l©m nghiÖp vµ ®¸nh
b¾t thñy h¶i s¶n víi ng trêng réng lín. Sù ®a d¹ng vÒ ®Þa h×nh tõ
nói cao ®Õn c¸c vïng ®Êt thÊp b»ng ph¼ng, c¸c b·i biÓn s¹ch ®Ñp,
nhiÒu di tÝch v¨n ho¸ lÞch sö, ®iÒu kiÖn khÝ hËu thuËn lîi vµ nguån
níc ngät s½n cã lµ nh÷ng lîi thÕ vÒ tù nhiªn ®Ó ph¸t triÓn du lÞch
Phó Quèc nh mét khu vùc träng ®iÓm quèc gia ë vïng cùc nam cña
tæ quèc ViÖt Nam, víi c¸c s¶n phÈm ngµnh du lÞch cã søc thu hót vµ
c¹nh tranh cao.
- Tµi nguyªn thiªn nhiªn trªn ®¶o vµ vïng níc ven bê rÊt phong
phó, mang tÝnh ®Æc thï cao, trong ®ã VQG Phó Quèc cã nhiÒu tµi
nguyªn cã gi¸ trÞ ®Æc biÖt vÒ kinh tÕ, ®a d¹ng sinh häc, nghiªn cøu
khoa häc vµ cã tiÒm n¨ng khai th¸c ®Ó ph¸t triÓn c¸c lo¹i h×nh du
lÞch biÓn ®¶o phong phó. §iÒu kiÖn tù nhiªn vµ ®Æc ®iÓm khÝ hËu
u ®·i Phó Quèc cã thÓ tæ chøc c¸c ho¹t ®éng du lÞch quanh n¨m.

1.3. C¸c hÖ sinh th¸i vµ ®a d¹ng sinh häc trªn c¹n vµ díi
biÓn

1.3.1. HÖ sinh th¸i ®Æc thï trªn c¹n ë ®¶o Phó Quèc
1) - HÖ sinh th¸i rõng trªn c¹n
HÖ sinh th¸i rõng trªn c¹n ë ®¶o Phó Quèc gåm 9 sinh c¶nh
chÝnh:
 Sinh c¶nh rõng ngËp mÆn
ChØ ph©n bè thµnh c¸c vÖt ë c¸c cöa r¹ch, suèi tËp trung ë
khu r¹ch Trµm. Thµnh phÇn chñ yÕu chØ cã §íc ®«i (Rhizophora
apiculata), VÑt (Bruguiera gymnorhiza), BÇn (Sonneratia alba), Cãc
(Lumnitzera racemosa), Gi¸ (Excoecaria agallocha). §Æc biÖt, so víi
c¸c sinh c¶nh rõng ngËp mÆn kh¸c trong khu vùc ®ång b»ng s«ng
Cöu Long, th× n¬i ®©y míi xuÊt hiÖn loµi Cãc ®á (Lumnitzera
rosea).
 Sinh c¶nh rõng trµm
Sinh c¶nh rõng trµm ®ang h×nh thµnh vµ bÞ chi phèi bëi c¸c
®iÒu ®Êt ®ai ®îc ph©n bè ë 3 d¹ng ®Þa h×nh chÝnh:
- Nh÷ng vïng ®Êt tròng ngËp níc quanh n¨m, cã ®é pH = 6, ë
®©y quÇn thô Trµm cã mËt ®é dµy nhng cã ®êng kÝnh kh«ng lín
(D 1.3 = 13 cm; H = 14 m).
- Vïng ®Êt phï sa c¸t pha sÐt, kÕt cÊu chÆt, cã ®é chua cao,
chØ ngËp níc vµo mïa ma. C©y Trµm ph¸t triÓn cïng víi c¸c loµi Cá
chÞu h¹n, quÇn thô Trµm ë ®©y cã mËt ®é tha, t¸n c©y táa réng,
®êng kÝnh kho¶ng 30 – 40 cm.
- Vïng giång c¸t cè ®Þnh, Ýt bÞ ngËp níc trong mïa ma. Trµm
mäc lÉn víi c¸c loµi c©y kh¸c, ph¸t triÓn chËm, kÝch thíc nhá, c»n
cçi.
 Sinh c¶nh tru«ng Nhum (Oncosperma tigillaria)
DiÖn tÝch nhá, ph©n bè r¶i r¸c ë nh÷ng vïng tròng, Èm thÊp cã
khi bÞ ngËp níc vµo mïa ma. Sinh c¶nh nµy cã chiÒu cao thÊp, rËm
r¹p, sè loµi kh«ng nhiÒu, chñ yÕu lµ c©y Nhum (Oncosperma
tigillaria).
 Sinh c¶nh rõng kh« h¹n (C©y bôi)
Ph©n bè trªn b·i c¸t däc theo bê biÓn vµ ®êng K7. Thµnh phÇn
loµi chñ yÕu lµ G¨ng (Randia tomentosa), TiÓu sim, Hång sim
(Rhodomyrtus tomentosa).
 Sinh c¶nh tr¶ng Tranh (Imperata cylindrica)
§îc h×nh thµnh sau khi rõng bÞ chÆt vµ ch¸y rõng, thêng cã ë
phÝa Nam cña ®¶o. Ngoµi th¶m Cá Tranh, cßn cã mét sè loµi c©y a
s¸ng mäc thµnh lïm bôi nh Hu lay, Cß ke (Grewia tomentosa), S©m
(Portulata aleracea), Cñ ®Ìn (Croton poilanei),…
 Sinh c¶nh rõng thø sinh
Ph©n bè tËp trung ë n¬i ®Þa h×nh b»ng ph¼ng, ®åi thÊp,
n¬i rõng ®· qua khai th¸c hiÖn ®ang ®îc phôc håi. Tïy theo møc ®é
t¸c ®éng vµ møc ®é phôc håi rõng, sinh c¶nh nµy ®îc ph©n biÖt
thµnh 3 kiÓu chÝnh:
- KiÓu rõng thø sinh h×nh thµnh sau n¬ng rÉy cò: rõng mét
tÇng víi thµnh phÇn thùc vËt chñ yÕu lµ c¸c loµi c©y a s¸ng nh Tr-
êng, Bêi lêi, Tr©m (Syzygium cinereum), BÝ b¸i (Acronichya
pedunculata), Tö vi, Cï ®Ìn (Croton poilanei), NghÐ, Hu ba soi, Ha ba
bÐt, Cß ke (Grewia tomentosa)… QuÇn thô thùc vËt nµy cã ®êng
kÝnh b×nh qu©n tõ 10 – 15 cm vµ chiÒu cao kho¶ng 8 – 10 m, chÊt
lîng gç thÊp.
- KiÓu rõng thø sinh phôc håi sau khai th¸c chän: rõng cã mét
tÇng c©y gç vµ mét tÇng c©y bôi. TÇng c©y gç cã ®êng kÝnh b×nh
qu©n tõ 16 – 18 cm, chiÒu cao b×nh qu©n ®¹t tõ 10 – 15 m víi c¸c
lo¹i c©y thêng gÆp lµ KiÒn kiÒn (Hopea pierrei), Tr©m (Syzygium
cinereum), C«ng, æi rõng (Trestonia mergvensis), SÇm, Vèi thuèc,
DÇu song nµng…
- KiÓu rõng thø sinh bÞ khai th¸c kiÖt: cÊu tróc rõng bÞ ph¸ vì
nÆng, h×nh thµnh nhiÒu tÇng, d©y leo bôi ph¸t triÓn rËm, chØ cßn
l¹i mét sè c©y gç lín phÈm chÊt xÊu. Loµi c©y phæ biÕn ë ®©y lµ
KiÒn kiÒn, ThÞ, Trêng, Cß ke, ThÇu tÊu, Bëi bung…
 Sinh c¶nh rõng tha c©y hä DÇu
Thêng ph©n bè trªn nh÷ng giång c¸t cè ®Þnh ven bê biÓn.
C©y ë ®©y cã tèc ®é sinh trëng, ph¸t triÓn kÐm, chÊt lîng thÊp,
kÝch thíc nhá, thêng ra hoa kÕt qu¶ sím. Thµnh phÇn chñ yÕu lµ Sao
®en (Hopea odorata), DÇu (Dipterocarpus dyerii), DÇu mÝt (D.
costata), C¸m (Purinari annamense), TrÇm tr¾ng, Sæ (Dillenia
ovata)…
 Sinh c¶nh rõng nguyªn sinh c©y hä DÇu
Ph©n bè trªn lo¹i ®Êt feralit, ph¸t triÓn sa th¹ch, cã tÇng ®Êt
dµy, Èm m¸t, tËp trung ë 3 khu vùc: suèi Kú §µ, sên d·y nói Hµm
Ninh, vµ sên nói Ch¶o. Thµnh phÇn thùc vËt ë ®©y víi loµi c©y chñ
yÕu thuéc hä DÇu, t¹o thµnh mét tÇng rõng cã chiÒu cao b×nh
qu©n kho¶ng 20 – 30 m.
 Sinh c¶nh rõng nói ®¸
Ph©n bè trªn ®Þa h×nh ®åi nói cao, ®é dèc lín vµ nhiÒu ®¸ ë
vïng sên, ®Ønh d·y Hµm Ninh, trªn nói Ch¶o ë ®é cao > 250 m vµ
trªn ®Þa h×nh nói Hµm Rång. Rõng Ýt bÞ t¸c ®éng bëi con ngêi nªn
gi÷ ®îc tÝnh nguyªn sinh, nhng do ®Þa h×nh ®Êt ®ai, khÝ hËu
kh¾c nghiÖt, nªn c©y chØ cã ®êng kÝnh nhá, thÊp, cong queo, t¸n
réng. Cã 3 u hîp chÝnh:
+ ¦u hîp æi rõng, Cång vµ KiÒn kiÒn.
+ ¦u hîp Cång, Tr©m vµ KiÒn kiÒn.
+ ¦u hîp c©y bôi SÇm vµ G¨ng.
Bªn c¹nh c¸c sinh c¶nh ®Æc trng nªu trªn cßn cã d¹ng sinh
c¶nh rõng trång, thµnh phÇn thùc vËt chñ yÕu ë ®©y lµ Keo l¸ trµm,
§iÒu (Anacardium ocidentale).
2) - HÖ sinh th¸i rõng ngËp mÆn
Tiªu biÓu cho hÖ sinh th¸i ®Êt ngËp níc ë ®¶o Phó Quèc lµ
rõng ngËp mÆn. Thµnh phÇn chñ yÕu gåm cã §íc ®«i (Rhizophora
apiculata), M¾m (Avicennia), VÑt (Bruguiera gymnorhiza), BÇn
(Sonneratia alba), Cãc (Lumnitzera racemosa), Gi¸ (Excoecaria
agallocha). §Æc biÖt, so víi c¸c sinh c¶nh rõng ngËp mÆn kh¸c trong
khu vùc ®ång b»ng s«ng Cöu Long, th× n¬i ®©y xuÊt hiÖn loµi Cãc
®á (Lumnitzera rosea), mét loµi c©y ngËp mÆn quý cã tªn trong S¸ch
§á ViÖt Nam.
§iÓm ®Æc biÖt cña rõng ngËp mÆn ®¶o Phó Quèc lµ phÇn lín
chØ mäc trªn nÒn c¸t vµ ph©n bè thµnh nh÷ng d·y rÊt hÑp däc hai
bªn s«ng, suèi, cöa r¹ch, tËp trung ë khu vùc r¹ch Trµm, Cöa C¹n, D-
¬ng §«ng, Hµm Ninh, CÇu SÊu vµ c¸c n¬i kh¸c. C¸c yÕu tè nµy t¹o
nªn tÝnh ®Æc s¾c, nhng ®ång thêi còng lµm cho sù tån t¹i cña rõng
ngËp mÆn ë ®¶o Phó Quèc rÊt máng manh, v× khi chóng mÊt ®i
th× khã mµ cã thÓ phôc håi ®îc. DiÖn tÝch nhá hÑp lµm cho viÖc
mÊt tr¾ng rõng ngËp mÆn trªn mét dßng r¹ch rÊt dÔ x¶y ra. NÒn
c¸t nghÌo dinh dìng vµ sù thay ®æi tÝnh chÊt dßng ch¶y sau khi
rõng mÊt ®i cã thÓ lµm cho viÖc t¸i sinh c©y rõng ngËp mÆn lµ mét
®iÒu v« cïng khã.
HÖ sinh th¸i rõng ngËp mÆn chiÕm tû träng thÊp 0,21% tæng
diÖn tÝch tù nhiªn cña ®¶o, kho¶ng 120 ha, còng lµ n¬i cã tÝnh ®a
d¹ng sinh häc cao, cã gi¸ trÞ b¶o tån, lµ n¬i tró Èn vµ sinh s«i n¶y në
cña nhiÒu loµi chim, thó, c¸, bß s¸t… v× vËy cÇn cã chÝnh s¸ch b¶o
vÖ thÝch ®¸ng.
1.3.2. HÖ sinh th¸i ®Æc thï ë biÓn
 HÖ sinh th¸i th¶m cá biÓn
C¸c kÕt qu¶ nghiªn cøu ®· ph¸t hiÖn ®îc 9 loµi cá biÓn ®ã lµ:
cá bß biÓn Thalassia hemprichii (Eh.) Asch, cá xoan biÓn Halophila
ovalis (R.Br.) Hooker, cá xoan nhá H.minor (Zoll.) Den Hartog, cá l¸
dõa Enhalus acoroides (L.g.) Royle, cá kiÖu trßn Cymodocea rotunda
(Eh. & H.) Asch, cá kiÖu r¨ng ca C. serrulata (R. Br.) Asch. Et Mag., cá
hÑ 3 r¨ng Halodule uninervis (Forsk.) Asch., cá hÑ trßn H. pinifolia
(Miki) Den Hartog, cá n¨ng biÓn Syringodium izoetifolium (Asch.)
Dandy. Trong sè nµy, c¸c loµi Halophila ovalis (R. Br.) Hooker, Enhalus
acoroides (L.g.) Royle, Thalassia hemprichii (Eh.) Asch, Cymodocea
rotunda (Eh. & H.) Asch vµ C. serrulata (R. Br.) Asch lµ phæ biÕn,
chiÕm u thÕ nhiÒu n¬i.
Nh×n chung, cá biÓn ë Phó Quèc kh¸ phæ biÕn, nhng tËp
trung chñ yÕu ë vïng níc n«ng ven bê, cã nÒn ®Êt tho¶i (phÝa B¾c,
§«ng B¾c, §«ng vµ §«ng Nam cña ®¶o). C¸c th¶m cá nµy ph©n bè
däc theo bê ®¶o nhng kh«ng liªn tôc mµ bÞ gi¸n ®o¹n t¹i c¸c ghÒnh
®¸, nói nh« ra biÓn. C¸c th¶m cá cã diÖn tÝch lín lµ: R¹ch VÑm
(Gµnh DÇu: 900 ha, b·i Th¬m (tõ Mòi D¬ng ®Õn Xµ Lôc): 100 ha, B·i
Bæn: 2.000ha, Hµm Ninh: 300 ha, B¾c B·i Vßng: 50ha, B·i §Çm:
120ha vµ §«ng Nam An Thíi (tõ Mòi ¤ng §éi ®Õn Hßn D¨m): 100ha.
Tæng diÖn tÝch th¶m cá biÓn íc tÝnh kho¶ng 3.700 ha. DiÖn
tÝch ph©n bè cá biÓn ë Phó Quèc cã thÓ cßn t¨ng lªn khi ®îc ®iÒu
tra ®¸nh gi¸ ®Çy ®ñ. Sinh khèi cña loµi cá dõa Enhalus acoroides
(L.g.) Royle lín nhÊt: 3.246,54gkh«/m2, tiÕp ®Õn lµ Syringodium
izoetifolium (Asch.) Dandy 335,00gkh«/m2, Thalassia hemprichii (Eh.)
Asch 225,20gkh«/m2, Halodule pinifolia(Miki): 50,22gkh«/m2
HÖ sinh th¸i cá biÓn cßn lµ n¬i tró Èn cña nhiÒu loµi sinh vËt
sèng díi, trªn vµ trong th¶m cá. KÕt qu¶ nghiªn cøu bíc ®Çu cho
thÊy, ®· ph¸t hiÖn 46 loµi gi¸p x¸c, 32 loµi th©n mÒm, 3 loµi da gai,
3 loµi h¶i s©m, 67 loµi c¸ biÓn, 4 loµi t«m vµ 35 loµi rong biÓn. §Æc
biÖt lµ quÇn thÓ thó biÓn (bß biÓn vµ rïa biÓn) cã liªn quan mËt
thiÕt víi vïng cá biÓn ë ven bê. Ngoµi ra, nh÷ng th¶m cá biÓn réng
lín ë ®©y cã gi¸ trÞ rÊt lín vÒ mÆt nghÒ c¸ ®èi víi toµn vïng vÞnh
Th¸i Lan vµ vïng biÓn §«ng. Nguån lîi c¸ mó trong khu vùc nhãm ®¶o
An Thíi ®a d¹ng nhÊt c¶ vÒ thµnh phÇn loµi vµ sè lîng c¸ thÓ trong
loµi so víi bÊt kú mét vïng biÓn nµo däc theo bê biÓn cña ViÖt Nam.
Vïng quÇn ®¶o nµy cã gi¸ trÞ ®Æc biÖt lµ n¬i sinh sèng vµ kiÕm ¨n
cña nhiÒu loµi c¸ v·ng lai, nh÷ng loµi c¸ chØ sinh sèng t¹i vïng biÓn
An Thíi mét giai ®o¹n ng¾n trong vßng ®êi cña chóng (bß biÓn, rïa
biÓn...). Trong sè nh÷ng loµi c¸ nµy cã rÊt nhiÒu loµi cã gi¸ trÞ kinh
tÕ cao. N¬i ®©y cßn ®îc coi lµ mét trung t©m ph¸t t¸n Êu trïng,
con non ®Ó bæ sung vµo c¸c quÇn ®µn sinh vËt biÓn cho vÞnh Th¸i
Lan vµ c¸c vïng biÓn xung quanh.
Nh vËy, viÖc quy ho¹ch b¶o tån hÖ sinh th¸i cá biÓn ®ång
nghÜa víi viÖc b¶o tån ®a d¹ng sinh häc, b¶o tån vµ ph¸t triÓn bÒn
v÷ng nguån tµi nguyªn, ®Æc biÖt lµ nguån tµi nguyªn ®éng thùc
vËt.
 HÖ sinh th¸i r¹n san h«
KÕt qu¶ ®iÒu tra trong vïng biÓn Phó Quèc cã 110 loµi san h«
thuéc c¶ hai nhãm san h« cøng vµ mÒm, víi diÖn tÝch r¹n san h« 124
ha tËp trung quÇn ®¶o An Thíi vµ cßn mét sè lín diÖn tÝch cha ®îc
thèng kª ®Çy ®ñ. Ngoµi ra, cßn cã 135 loµi c¸ r¹n san h«, 3 loµi c¸ di
c, 132 loµi th©n mÒm lín sinh sèng trong r¹n san h«, 9 loµi gi¸p x¸c,
32 loµi da gai vµ 6 loµi thó biÓn sinh sèng.
C¸c r¹n san h« ë vïng biÓn Phó Quèc Ýt bÞ ph¸ hñy, cã ®é bao
phñ, tû lÖ san h« sèng cao vµ t¬ng ®èi dµy. Thµnh phÇn loµi rÊt
phong phó, ®· t×m thÊy 110 loµi san h« gåm 90 loµi thuéc
Scleractinia, 19 loµi Alcionaria vµ 1 loµi Milleporid. R¹n san h« lµ mét
hÖ sinh th¸i ®Æc biÖt cÇn ®îc b¶o vÖ nghiªm ngÆt v× chóng lµ n¬i
sinh sèng vµ c tró cña nhiÒu loµi h¶i s¶n, ®ång thêi còng lµ mét nhµ
m¸y läc sinh häc gãp phÇn ®¸ng kÓ trong qu¸ tr×nh lµm s¹ch m«i tr-
êng níc.
HÖ sinh th¸i r¹n san h« lµ c¸i n«i cña nhiÒu loµi sinh vËt biÓn
sinh s«i vµ ph¸t triÓn. Mét sè loµi quÝ hiÕm nh c¸ heo, rïa biÓn. §©y
lµ hÖ sinh th¸i rÊt ®Æc trng cña vïng ®¶o Phó Quèc cã gi¸ trÞ cho
ph¸t triÓn du lÞch sinh th¸i, do vËy cÇn ®îc quy ho¹ch vµ b¶o tån
mét c¸ch nghiªm ngÆt.

1.4. HiÖn tr¹ng ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi cña ®¶o Phó
Quèc
Kinh tÕ Phó Quèc hiÖn nay vÉn dùa chñ yÕu trªn thÕ m¹nh vÒ
thñy s¶n vµ n«ng l©m nghiÖp. Tuy nhiªn gÇn ®©y, sù ph¸t triÓn
cña kinh tÕ Phó Quèc ®· cã nh÷ng chuyÓn biÕn râ rÖt theo híng
t¨ng dÇn tû träng c¸c ngµnh mòi nhän lµ du lÞch, dÞch vô
Trong nh÷ng n¨m qua, gi¸ trÞ GDP cña Phó Quèc t¨ng trëng víi
tèc ®é kh¸ nhanh víi sù tËp trung ®Çu t vÒ c¬ së h¹ tÇng tõ ng©n
s¸ch nhµ níc, còng nh sù t¨ng nhanh cña c¸c dù ¸n ®Çu t ph¸t triÓn,
®Æc biÖt trong lÜnh vùc du lÞch vµ mét sè lÜnh vùc cã liªn quan
kh¸c. Giai ®o¹n 2000 - 2005, tèc ®é trung b×nh vÒ ph¸t triÓn kinh
tÕ cña Phó Quèc ®¹t 13,3%, trong ®ã khu vùc n«ng l©m - thñy s¶n
t¨ng 0,9%/n¨m, c«ng nghiÖp - x©y dùng c¬ b¶n t¨ng 15,55%/n¨m,
dÞch vô vµ c¸c ngµnh kh¸c t¨ng 27,3%/n¨m.
1.4.1. D©n sè, c¸c quÇn c n«ng th«n vµ ph¸t triÓn ®«
thÞ
D©n sè n¨m 2006 cña huyÖn ®¶o Phó Quèc lµ 86.908 ngêi.
MËt ®é d©n sè kho¶ng 147,47 ngêi/km2. Tû lÖ t¨ng d©n sè tù nhiªn
lµ 15,07‰ n¨m 2005, 15,50‰ n¨m 2004. Tû lÖ gia t¨ng c¬ häc
kho¶ng 2 - 3% / n¨m.
D©n sè tËp trung t¹i c¸c thÞ trÊn vµ c¸c x· phÝa Nam ®¶o.
Riªng hai thÞ trÊn D¬ng §«ng, An Thíi vµ x· D¬ng T¬ n»m vÒ phÝa
§«ng Nam ®¶o cã diÖn tÝch tù nhiªn chiÕm 20,8% víi d©n sè chiÕm
trªn 65% cña toµn ®¶o.
D©n sè ®« thÞ chiÕm kho¶ng 49.000 ngêi, tû lÖ ®« thÞ hãa
cña ®¶o ®¹t kho¶ng trªn 50%. D©n c Phó Quèc chñ yÕu lµ ngêi
Kinh kho¶ng 97%, ngêi Hoa 2%, ngêi Kh¬Me vµ d©n téc kh¸c
kho¶ng 1%.
D©n sè trong ®é tuæi lao ®éng lµ 50.102 ngêi, chiÕm 54%
d©n sè, trong ®ã lao ®éng ®ang lµm viÖc kho¶ng 34.747 ngêi.
Ngµnh cã nhiÒu lao ®éng nhÊt lµ thñy s¶n víi 11.934 lao ®éng,
n«ng l©m nghiÖp trªn 6.000 lao ®éng, c«ng nghiÖp - tiÓu thñ c«ng
nghiÖp kho¶ng 3.000 lao ®éng. Lao ®éng trong ngµnh dÞch vô gÇn
8.000 lao ®éng. HiÖn cã trªn 2.000 lao ®éng trùc tiÕp phôc vô trong
c¸c c¬ së kh¸ch s¹n, nhµ nghØ.
ChÊt lîng lao ®éng t¹i Phó Quèc ë møc trung b×nh cña vïng
®ång b»ng s«ng Cöu Long. §a sè lµ lao ®éng phæ th«ng trong c¸c
ngµnh n«ng nghiÖp - thñy s¶n, dÞch vô th¬ng m¹i - bu«n b¸n nhá.

1.4.2. Ngµnh n«ng - l©m - ng nghiÖp


 N«ng nghiÖp:
N¨m 2005 toµn huyÖn cã 12.250,08 ha ®Êt s¶n xuÊt n«ng
nghiÖp, c©y l©u n¨m cã 12.048,84 ha, chiÕm 98,36% diÖn tÝch
®Êt n«ng nghiÖp, chñ yÕu trång c©y c«ng nghiÖp l©u n¨m (tiªu,
dõa, c©y ¨n tr¸i vµ mét sè hoa mµu). ViÖc quy ho¹ch ®ång cá cho
ch¨n nu«i cßn nhiÒu víng m¾c, ®µn bß gi¶m dÇn trong nh÷ng n¨m
qua, nÕu nh n¨m 2004 cã 2.941 con th× n¨m 2005 cßn 2.514 con.
So s¸nh víi gi¸ n¨m 1994, tæng gi¸ trÞ s¶n xuÊt ngµnh n«ng nghiÖp
trong n¨m 2006 ®¹t 41.306 triÖu ®ång gi¶m h¬n 11.570 triÖu
®ång so víi n¨m 2005. Trong thêi kú 2001 - 2006, c©y tiªu lµ c©y
chñ lùc cña ngµnh trång trät, bíc vµo thêi kú suy tho¸i, ®ã lµ do gi¸
tiªu gi¶m xuèng thÊp díi møc gi¸ thµnh. Bªn c¹nh ®ã, Phó Quèc b¾t
®Çu bíc vµo xu thÕ chuyÓn dÞch theo híng ph¸t triÓn vÒ dÞch vô du
lÞch vµ x©y dùng khu kinh tÕ më ®· lµm cho diÖn tÝch ®Êt n«ng
nghiÖp gi¶m mµ chñ yÕu lµ ®Êt trång tiªu. Tuy nhiªn, ngµnh n«ng
nghiÖp vÉn duy tr× ®îc tèc dé t¨ng trëng 12,7%/n¨m do bµ con
n«ng d©n ®· thùc hiÖn ®a d¹ng hãa c©y trång, chuyÓn híng sang
s¶n xuÊt rau mµu, ch¨n nu«i heo vµ nu«i trång thñy s¶n.
 L©m nghiÖp:
§èi víi Phó Quèc, rõng cã vai trß sèng cßn trong viÖc b¶o vÖ
nguån níc vµ hÕt søc cÇn thiÕt cho viÖc b¶o tån thiªn nhiªn, c¶nh
quan du lÞch.V× vËy ChÝnh Phñ ®· tiÕn hµnh x©y dùng vµ triÓn
khai “Dù ¸n Quèc Gia Phó Quèc” nh»m qu¶n lý b¶o vÖ sù ®a d¹ng
sinh häc vµ m«i trêng trªn diÖn tÝch rõng hiÖn cã phÝa B¾c ®¶o vµ
“Dù ¸n Rõng phßng hé” nh»m môc ®Ých phñ xanh ®Êt trèng ®åi
nói träc.
 Ng nghiÖp:
Víi vÞ trÝ ®Þa lý cña huyÖn ®¶o Phó Quèc th× ho¹t ®éng
®¸nh b¾t h¶i s¶n lµ ngµnh s¶n xuÊt chÝnh cña Phó Quèc, hµng n¨m
thu hót trªn 30% lao ®éng x· héi, ®ãng gãp trªn kho¶ng 30% GDP
toµn huyÖn. Tuy nhiªn, ph¬ng tiÖn vµ lao ®éng ®¸nh b¾t ®· ®îc
t¨ng cêng víi tèc ®é kh¸ nhng s¶n lîng khai th¸c chËm, n¨ng suÊt
khai th¸c cã biÓu hiÖn gi¶m. §iÒu nµy chøng tá hiÖu qu¶ ®¸nh b¾t
cña ngµnh h¶i s¶n ®ang bÞ suy gi¶m ®¸ng kÓ, cÇn ph¶i nhanh
chãng thùc hiÖn c¸c biÖn ph¸p nh»m b¶o vÖ nguån lîi thñy s¶n vµ
t¨ng cêng n¨ng lùc tµu thuyÒn theo híng ®¸nh b¾t xa bê.

1.4.3. Ngµnh c«ng nghiÖp, tiÓu thñ c«ng nghiÖp vµ x©y


dùng
 C«ng nghiÖp – tiÓu thñ c«ng nghiÖp:
§©y lµ ngµnh s¶n xuÊt lín thø 2 sau ngµnh thñy h¶i s¶n. Ngµnh
c«ng nghiÖp – TTCN t¨ng kh«ng ®¸ng kÓ ë thêi kú 1996 - 2000
(1,3%), nhng t¨ng m¹nh trong 6 n¨m gÇn ®©y lµ 29,61% n¨m cïng
víi dßng vèn ®Çu t ®æ vµo huyÖn ®¶o, trong ®ã c«ng nghiÖp chÕ
biÕn (C«ng ty Giang Vò, XÝ nghiÖp chÕ biÕn thñy h¶i s¶n An Thíi)
më réng quy m« s¶n xuÊt, c¸c ngµnh thñy s¶n ®«ng l¹nh, chÕ biÕn
h¶i s¶n truyÒn thèng t¨ng kh¸ nhanh. Gi¸ trÞ s¶n xuÊt n¨m 2005 ®¹t
kho¶ng 200 tû ®ång chiÕm 30% GDP cña huyÖn ®¶o. S¶n phÈm
chñ yÕu vµ næi tiÕng lµ níc m¾m ®¹t kho¶ng 8 triÖu lÝt n¨m 2005,
c¸ kh« 738 tÊn, mùc kh« 500 tÊn, t«m ®«ng l¹nh 1.400 tÊn… N¨m
2006, Phó Quèc cã trªn 785 c¬ së c«ng nghiÖp (chÕ biÕn h¶i s¶n,
chÕ biÕn gç, ®ãng söa tµu thuyÒn, khai kho¸ng…). PhÇn lín c¸c c¬
së nµy cã quy m« nhá - c¸ thÓ, trong ®ã cã 115 c¬ së níc m¾m. Mét
sè c¬ së lín trong ngµnh chÕ biÕn níc m¾m, t«m kh« vµ mùc ®«ng
l¹nh.
 X©y dùng:
TiÕn ®é x©y dùng c¬ b¶n trªn ®Þa bµn ph¸t triÓn rÊt nhanh.
HÖ thèng giao th«ng ®êng bé trªn ®¶o dµi kho¶ng 150 km, hÖ
thèng c¸c cÇu trªn ®¶o hiÖn nay ®ang bÞ xuèng cÊp nghiªm träng
vµ c¸c tuyÕn ®êng vµo c¸c ®iÓm du lÞch cha ®îc ®Çu t tháa ®¸ng.
HiÖn t¹i giao th«ng ®êng thñy gi÷ vai trß quan träng nhÊt cña
huyÖn víi 2 c¶ng chñ lùc lµ D¬ng §«ng vµ An Thíi. Tuy nhiªn, do viÖc
xuèng cÊp nªn vÊn ®Ò vËn chuyÓn hµng hãa vµ hµnh kh¸ch gÆp rÊt
nhiÒu khã kh¨n. Ngoµi ra, Phó Quèc còng cã mét s©n bay ë phÝa
B¾c s«ng D¬ng §«ng nªn còng gãp phÇn phôc vô nhu cÇu ®i l¹i cña
ngêi d©n trªn ®¶o vµ ph¸t triÓn du lÞch.

1.4.4. Th¬ng m¹i dÞch vô - du lÞch


Ngµnh dÞch vô th¬ng m¹i ®ang dÇn chiÕm u thÕ trong c¬ cÊu
ph¸t triÓn kinh tÕ cña Phó Quèc. Trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y, tèc
®é t¨ng trëng cña ngµnh nµy ®Òu ®¹t trªn 20%/n¨m (n¨m 2005
t¨ng trëng ®¹t 27,3%). Trong ngµnh dÞch vô, du lÞch ®ang cã tèc
®é t¨ng trëng cao. Th¬ng nghiÖp còng lµ ngµnh quan träng cña Phó
Quèc. Ngµnh dÞch vô (th¬ng nghiÖp - dÞch vô - du lÞch) t¨ng tèc
trong 4 n¨m 2001 - 2004 (27,2%/n¨m), trë thµnh ngµnh cã tèc ®é
t¨ng trëng m¹nh nhÊt. Trong ®ã, doanh thu b¸n lÎ t¨ng m¹nh ë nhãm
hµng vËt liÖu x©y dùng, vËt liÖu trang trÝ néi thÊt, ®iÖn gia dông
vµ hµng c«ng nghÖ thùc phÈm.
Du lÞch: Ngµnh du lÞch huyÖn ph¸t triÓn m¹nh, ®· vµ ®ang trë
thµnh ngµnh kinh tÕ mòi nhän, lîng kh¸ch du lÞch ®Õn huyÖn t¨ng
kh¸ cao: n¨m 2005 lµ 150.000 lît kh¸ch, t¨ng 2 lÇn so víi n¨m 2000,
trong ®ã cã 45.000 kh¸ch quèc tÕ chiÕm 30% lîng kh¸ch ®Õn
huyÖn. Doanh thu du lÞch n¨m 2005 ®¹t 123,8 tû ®ång, t¨ng 11 lÇn
so víi n¨m 2000, chiÕm 25,29% tæng s¶n phÈm GDP toµn huyÖn.
Qua 4 n¨m thùc hiÖn chiÕn lîc ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi cña ®¶o
Phó Quèc trong giai ®o¹n 2000- 2005, du lÞch ®¶o Phó Quèc ®· ®¹t
®îc nh÷ng kÕt qu¶ kh¶ quan vµ ®ang trë thµnh ngµnh kinh tÕ mòi
nhän mang l¹i nguån thu lín cho ng©n s¸ch ®Þa ph¬ng, cho céng
®ång d©n c trªn ®¶o, gi¶i quyÕt nhiÒu c«ng ¨n viÖc lµm cho ngêi
lao ®éng gãp phÇn lµm chuyÓn ®æi c¬ cÊu kinh tÕ huyÖn ®¶o tõ
n«ng l©m ng nghiÖp sang dÞch vô du lÞch, dÇn dÇn tõng bíc x©y
dùng du lÞch ®¶o Phó Quèc thµnh trung t©m du lÞch sinh th¸i chÊt
lîng cao.
§¹t ®îc hiÖu qu¶ vÒ du lÞch trong mÊy n¨m qua ph¶i kÓ ®Õn
ho¹t ®éng tÝch cùc vµ ®ãng gãp cña c¸c doanh nghiÖp kinh doanh
du lÞch vµ dÞch vô trªn ®¶o vµ hç trî cña c¸c doanh nghiÖp ®Êt liÒn.
Trong nh÷ng n¨m qua, sè lîng c¸c doanh nghiÖp thuéc c¸c thµnh
phÇn kinh tÕ tham gia ho¹t ®éng kinh doanh du lÞch, dÞch vô du
lÞch t¨ng lªn ®¸ng kÓ.
Tuy nhiªn, hiÖn t¹i doanh nghiÖp kinh doanh dÞch vô vÉn cßn
thiÕu vÒ sè lîng, chÊt lîng còng nh lo¹i h×nh cha ®îc phong phó,
thiÕu ph¬ng tiÖn giao th«ng, xe ®ñ tiªu chuÈn chÊt lîng phôc vô
®ãn kh¸ch cã h¹n, cho nªn nÕu ®ãn c¸c ®oµn cã sè lîng kh¸ch lín lµ
hÕt søc khã kh¨n vµ vît khái tÇm cña c¸c c«ng ty l÷ hµnh néi ®Þa t¹i
®¶o. Do thiÕu sè lîng xe nªn gi¸ thuª xe t¹i ®¶o Phó Quèc rÊt cao
h¬n so víi ®Êt liÒn, v× thÕ ®· ¶nh hëng ®Õn gi¸ thµnh vµ chÊt lîng
ch¬ng tr×nh du lÞch.

1.4.5. Gi¸o dôc vµ y tÕ


Gi¸o dôc: Niªn häc 2004 – 2005 toµn huyÖn cã 24 ®iÓm trêng,
trong ®ã 2 ®iÓm trêng PTTH, 7 ®iÓm trêng PTCS, 4 ®iÓm trêng
THCS, 11 ®iÓm trêng tiÓu häc. Ngoµi ra cßn cã 2 ®iÓm trêng mÉu
gi¸o, nhµ trÎ. Tæng sè 371 phßng häc, trong ®ã hÇu hÕt lµ nhµ cÊp
4. Tæng sè häc sinh c¸c cÊp kho¶ng 18,6 ngh×n em. HuyÖn ®· ®îc
c«ng nhËn phæ cËp gi¸o dôc bËc tiÓu häc, híng tíi ®ang phÊn ®Êu
thùc hiÖn phæ cËp THCS.
MÆc dï lµ mét huyÖn biªn giíi h¶i ®¶o, nhng xÐt vÒ c¬ së vËt
chÊt lÉn tû lÖ huy ®éng häc sinh c¸c cÊp ®Õn trêng cã thÓ ®¸nh
gi¸ sù nghiÖp ph¸t triÓn gi¸o dôc cña huyÖn Phó Quèc trong nh÷ng
n¨m qua ®· ®¹t ®îc nh÷ng thµnh c«ng ®¸ng phÊn khëi. Tuy nhiªn,
so víi xu thÕ ph¸t triÓn chung, huyÖn cÇn tiÕp tôc quan t©m ®Òu t
h¬n n÷a cho gi¸o dôc, tríc hÕt n©ng tû lÖ häc sinh c¸c cÊp ®Õn tr-
êng, t¨ng cêng c¬ së vËt chÊt kü thuËt vµ n©ng cao chÊt lîng ®éi
ngò gi¸o viªn.
Y tÕ: N¨m 2002, huyÖn cã 11 c¬ së kh¸m ch÷a bÖnh trong ®ã
cã 1 bÖnh viÖn, 1 phßng khHÖ sinh th¸i rõng¸m ®a khoa khu vùc
( An Thíi ) vµ 9 tr¹m x¸ chia ®Òu cho 7 x· cßn l¹i. Tæng sè CB y tÕ cã
124 ngêi, trong ®ã cã 24 b¸c sü (B×nh qu©n 3,13 b¸c sü trªn 1 v¹n
d©n), 49 y sü- kü thuËt viªn, 16 y t¸, 13 n÷ hé sinh vµ 6 dîc sü (Gåm
5 dîc sü trung cÊp vµ 1 dîc t¸). Toµn huyÖn cã 170 giêng bÖnh trong
®ã tr¹m x¸ c¬ së cã 45 giêng, b×nh qu©n 22,2 giêng trªn 1 v¹n
d©n.
Nãi chung ngµnh y tÕ trªn huyÖn cßn rÊt nghÌo nµn vÒ trang
thiÕt bÞ phôc vô cho kh¸m vµ ®iÒu trÞ, c¸n bé y tÕ kh«ng ®ñ theo
yªu cÇu cÇn thiÕt. Lµ huyÖn c¸ch xa ®Êt liÒn viÖc di chuyÓn bÖnh
nh©n vÒ tuyÕn trªn gÆp rÊt nhiÒu khã kh¨n, Phó Quèc rÊt cÇn sù
®Çu t cña tØnh vµ trung ¬ng c¶ vÒ vËt chÊt lÉn con ngêi cho ngµnh
y tÕ ®ñ ®Ó cøu ch÷a kÞp thêi cho nh©n d©n trªn ®¶o nh»m h¹n
chÕ thÊp nhÊt nh÷ng rñi ro kh«ng ®¸ng cã do thiÕu ph¬ng tiÖn vµ
con ngêi nh hiÖn nay.

1.4.6. V¨n ho¸, thÓ thao


§Õn cuèi n¨m 2006, toµn huyÖn míi cã 1 th viÖn, 1 s©n v¨n
hãa thiÕu nhi, 1 nhµ v¨n hãa t¹i thÞ trÊn D¬ng §«ng, trong ®ã s©n
v¨n hãa thiÕu nhi quy m« diÖn tÝch nhá, trang thiÕt bÞ nghÌo nµn,
nhµ v¨n hãa ®· xuèng cÊp nghiªm träng.
HiÖn chØ cã 6/10 x· vµ thÞ trÊn trong huyÖn cã s©n bãng ®¸.
HÇu hÕt cÊn cha ®îc ®Çu t x©y dùng, ®a sè chØ lµ d¹ng mét b·i
®Êt trèng. Toµn huyÖn ®· cã 8/10 x· cã bu ®iÖn hoÆc bu côc. M¹ng
líi ®iÖn tho¹i di ®éng phñ sãng ë phÇn lín diÖn tÝch huyÖn ®· t¹o
thuËn lîi cho liªn l¹c trong níc vµ quèc tÕ.
Toµn bé c¸c x·, thÞ trÊn ®Òu ®îc phñ sãng ph¸t thanh vµ
truyÒn h×nh. Mét sè x· h¶i ®¶o xa nh Thæ Ch©u vÉn b¶o ®¶m ®îc
æn ®Þnh th tÝn liªn tôc mçi chuyÕn hµng ngµy.
C¸c di tÝch lÞch sö v¨n hãa trong huyÖn Phó Quèc kh«ng
nhiÒu, song ®Òu mang nÆng dÊu Ên lÞch sö, truyÒn thèng v¨n hãa
cña d©n téc ViÖt Nam nh Dinh CËu (thêi Chóa NguyÔn), ®Òn thê
NguyÔn Trung Trùc (thêi chèng Ph¸p), Nhµ Tï Phó Quèc (thêi chèng
Ph¸p vµ chèng Mü). C¸c di tÝch lÞch sö nµy cÇn ®îc b¶o vÖ vµ t«n
t¹o.

1.4.7. Cung cÊp n¨ng lîng


Toµn huyÖn chØ cã 1 nhµ m¸y ph¸t ®iÖn diezel c«ng suÊt
4000 kw ë thÞ trÊn D¬ng §«ng, chñ yÕu cung cÊp ®iÖn cho thÞ trÊn
nµy. Toµn ®¶o cã kho¶ng 45,5km ®êng ®iÖn trung thÕ, 46,3km ®-
êng ®iÖn h¹ thÕ, 5/9 x· cã ®iÖn ®Õn trung t©m x· víi 37,8% hé ®îc
dïng ®iÖn. Mét sè x· nh B·i Th¬m, Gµnh DÇu v.v… ®îc cung cÊp
®iÖn b»ng c¸c m¸y ph¸t ®iÖn nhá víi tæng c«ng suÊt kho¶ng 380
kw. HiÖn nay ®ang x©y dùng nhµ m¸y nhiÖt ®iÖn t¹i x· Cöa D¬ng
c«ng suÊt 12 MW.

1.4.8. Cung cÊp níc s¹ch vµ tiªu tho¸t níc


Nguån cÊp níc cho nhu cÇu sinh ho¹t trªn ®¶o hiÖn nay lµ níc
ngÇm tÇng n«ng, khai th¸c b»ng 721 giÕng khoan víi kh¶ n¨ng cung
cÊp 1400m3/ngµy ®ªm. HÖ thèng cung cÊp níc trung t©m gåm 2
nhµ m¸y, chñ yÕu lµ khai th¸c níc ngÇm, c«ng suÊt thiÕt kÕ
100m3/ngµy (c«ng suÊt thùc tÕ 80m3), kh¶ n¨ng ®¸p øng nhu cÇu lµ
90%. Tr÷ lîng vµ kh¶ n¨ng cung cÊp níc ngÇm trªn ®¶o cha ®îc
®¸nh gi¸ ®Çy ®ñ. Nh×n chung, chÊt lîng níc kh¸ tèt, dïng cho sinh
ho¹t vµ mét phÇn níc s¶n xuÊt, ®Æc biÖt lµ ®Ó tíi cho c©y tiªu.
N¨m 2005, ®¶o Phó Quèc ®· ®a vµo sö dông c«ng tr×nh hå
chøa níc D¬ng §«ng. Nhµ m¸y níc D¬ng §«ng ®· gi¶i quyÕt nhu cÇu
cÊp níc sinh ho¹t cho thÞ trÊn D¬ng §«ng vµ níc tíi n«ng nghiÖp cho
x· Cöa D¬ng. Theo kÕt qu¶ kh¶o s¸t s¬ bé cña Ph©n ViÖn Quy
ho¹ch Thñy Lîi Nam Bé, trªn ®¶o hiÖn cã Ýt nhÊt 4 vÞ trÝ thuËn lîi cã
kh¶ n¨ng x©y dùng hå chøa níc, trong ®ã hå trªn s«ng Cöa C¹n cã
dung tÝch lín nhÊt.
Tho¸t níc: kh¶ n¨ng thu gom níc th¶i cã c«ng suÊt 70.000
m /ngµy ®¹t tû lÖ 80%. Trªn ®¶o chØ cã 1 tr¹m xö lý níc th¶i, toµn
3

bé hÖ thèng cèng tho¸t níc th¶i ®îc bè trÝ ë trung t©m thÞ trÊn D-
¬ng §«ng.
Do khu vùc c¸c trung t©m thÞ trÊn vµ x· cao h¬n mùc níc s«ng
vµ biÓn nªn viÖc tho¸t níc t¬ng ®èi thuËn lîi, tuy nhiªn do hÖ thèng
cèng cha hoµn chØnh nªn cã lóc vÉn cßn xuÊt hiÖn hiÖn tîng ngËp
óng côc bé, g©y « nhiÔm vÖ sinh m«i trêng.
C¸c kh¸ch s¹n, nhµ hµng hÇu nh cha cã hÖ thèng xö lý níc th¶i,
r¸c th¶i, chñ yÕu chØ xö lý ®îc mét phÇn.
Theo quy ho¹ch ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi huyÖn Phó Quèc, hÖ
thèng tho¸t níc vµ vÖ sinh m«i trêng cho c¸c trung t©m chî x·, thÞ
trÊn, khu d©n c ®îc ®Çu t kho¶ng 40 tû ®ång.

1.4.9. Giao th«ng ®êng bé, ®êng thuû, hµng kh«ng


Tæng chiÒu dµi m¹ng líi giao th«ng toµn ®¶o kho¶ng 170km,
bao gåm 132km ®êng tØnh lé; 3,4km ®êng néi thÞ thÞ trÊn, cßn l¹i
lµ ®êng n«ng th«n. HÖ thèng nµy gåm c¸c tuyÕn chÝnh: TuyÕn D-
¬ng §«ng - An Thíi 20km; TuyÕn D¬ng §«ng - An Thíi ven biÓn 26km;
TuyÕn D¬ng §«ng - Hµm Ninh 14km; TuyÕn D¬ng §«ng - Cöa C¹n
12km; TuyÕn D¬ng §«ng - B·i Th¬m 29km; TuyÕn Hµm Ninh - Mòi §¸
B¹c 4,5km.
TuyÕn An Thíi - D¬ng §«ng - B·i Th¬m lµ tuyÕn trôc chÝnh ch¹y
xuyªn ®¶o tõ Nam lªn B¾c dµi kho¶ng 50km. HiÖn chØ cã hai tuyÕn
tõ D¬ng §«ng ®i An Thíi vµ ®i Hµm Ninh lµ ®êng r¶i nhùa, cßn l¹i
hÇu hÕt ®Òu míi chØ r¶i cÊp phèi. PhÇn lín c¸c tuyÕn ®Òu lµ ®êng
nhá hÑp 4 m, viÖc ®i l¹i trong mïa ma rÊt khã kh¨n.
C¸c tuyÕn ®êng thuû hiÖn ®îc khai th¸c lµ Phó Quèc - R¹ch
Gi¸, Phó Quèc - Hµ Tiªn, Phó Quèc - Thæ Chu, Phó Quèc - Hßn Th¬m.
§Õn nay huyÖn ®¶o Phó Quèc cha cã c¶ng biÓn lín. Hai c¶ng d©n
sù ë D¬ng §«ng vµ An Thíi chØ ®¸p øng cho c¸c tµu nhá díi 300 tÊn.
Ngoµi ra, cßn cã mét sè c¶ng c¸ nh: B·i Th¬m, VÞnh §Çm, Gµnh DÇu.
S©n bay Phó Quèc hiÖn nay chØ tiÕp nhËn ®îc c¸c m¸y bay
tÇm ng¾n nh ATR - 71, bay phôc vô hµng ngµy theo tuyÕn Phó Quèc
víi R¹ch Gi¸ vµ Tp Hå ChÝ Minh, cã thÓ ®¸p øng 16 chuyÕn/ngµy.
Giao th«ng vËn t¶i, ®Æc biÖt lµ ®êng thuû vµ ®êng kh«ng, lµ
ngµnh kinh tÕ ®ãng gãp tÝch cùc vµo ph¸t triÓn kinh tÕ Phó Quèc,
®¸p øng ngµy cµng cao nhu cÇu cña x· héi, nhÊt lµ vËn chuyÓn
kh¸ch du lÞch tõ ®Êt liÒn ®Õn víi Phó Quèc. N¨m 2004 vËn chuyÓn
®îc 1,2 triÖu tÊn hµng ho¸, 2,17 triÖu lît hµnh kh¸ch, trong ®ã ®-
êng biÓn lµ 737 ngh×n lît, doanh thu tõ giao th«ng vËn t¶i ®¹t 13,8
tû ®ång.

1.4.10. Quèc phßng, an ninh


Phó Quèc n»m ë vÞ trÝ tiÒn tiªu phÝa T©y Nam c¸ch xa ®Êt
liÒn, tr¶i dµi tõ biªn giíi Campuchia ®Õn tËn ®¶o Thæ Chu tiÕp gi¸p
víi biÓn Th¸i Lan. Nh vËy viÖc b¶o vÖ vµ phßng thñ hÕt søc phøc t¹p.
Tõ n¨m 1990 trë l¹i do t×nh h×nh chÝnh trÞ trªn thÕ giíi cã
nh÷ng thay ®æi. ë biªn giíi Campuchia khu vùc vïng níc lÞch sö tiÕp
gi¸p gi÷a ®¶o vµ nói Tµ L¬n cña Campuchia lu«n x¶y ra t×nh tr¹ng
tranh chÊp biÓn, cíp bãc, ph¹t v¹ .. Tríc ®©y, mét sè c d©n thêng
sang Campuchia khai th¸c mua b¸n gç hay bÞ Campuchia b¾t gi÷
nhng tõ 1992 trë l¹i th× ®îc tØnh ñy, ñy ban nh©n d©n chØ ®¹o c¸c
cÊp, ngµnh kh«ng cho ngêi d©n sang khai th¸c do kh«ng ®¶m b¶o
an toµn.
B»ng nhiÒu h×nh thøc nh diÔn biÕn hßa b×nh, b¹o lo¹n lËt
®æ, ®èi víi vïng biÓn Phó Quèc cã thÓ bän ®Þch sÏ lîi dông thÓ chÕ
chÝnh trÞ vµ ®Þa bµn cña Campuchia lµm bµn ®¹p ®Ó ®a lùc lîng
ph¶n ®éng ®ét nhËp. Bän ph¶n ®éng cã thÓ kÝch ®éng chÝnh
quyÒn Campuchia ®ßi chñ quyÒn biÓn ...
T¹i khu vùc ®¶o Thæ Chu, lùc lîng h¶i qu©n Th¸i thêng hç trî
cho tµu khai th¸c h¶i s¶n x©m nhËp h¶i phËn cña ta ®Ó khai th¸c
tr¸i phÐp. T×nh h×nh tµu thuyÒn Th¸i x©m nhËp s©u vµo h¶i phËn
®· g©y nªn nhiÒu bÊt lîi nh lµm gi¶m s¶n lîng khai th¸c, ng d©n
hoang mang, thêng xuyªn bÞ cíp bãc, ®µn ¸p .. vµ cha kÓ ®Õn ho¹t
®éng t×nh b¸o chÝnh trÞ.
Trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y víi sù chØ ®¹o cña ChÝnh phñ, Bé
quèc phßng vµ ñy ban nh©n d©n tØnh rÊt quan t©m ®Õn kh¶ n¨ng
phßng thñ ®¶o vµ l·nh h¶i. NhiÒu c«ng tr×nh ®· ®îc x©y dùng trªn
®¶o Phó Quèc vµ Thæ Chu. Mét sè tuyÕn ®êng phÝa B¾c Phó Quèc
®îc x©y dùng t¹o ®iÒu kiÖn cho chuyÓn qu©n vµ vò khÝ nÆng.
HÇu hÕt c¸c tµu ®¸nh b¾t ®Òu trang bÞ thiÕt bÞ th«ng tin trªn
biÓn nèi víi bê.
1.4.11. NhËn xÐt chung vÒ c¬ héi vµ th¸ch thøc trong
ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi ë Phó Quèc
- NÒn kinh tÕ cña huyÖn trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y cã sù
t¨ng trëng kh¸ æn ®Þnh víi tèc ®é kh¸ cao. C¬ cÊu nÒn kinh
tÕ ®· vµ ®ang chuyÓn dÞch theo híng tÝch cùc, tõng bíc ph¸t
huy thÕ m¹nh cña ngµnh s¶n xuÊt mòi nhän nh ®¸nh b¾t h¶i
s¶n, du lÞch,…
- MÆc dï tèc ®é t¨ng trëng kinh tÕ cña huyÖn kh¸ cao nhng do
®iÓm xuÊt ph¸t thÊp nªn cho ®Õn nay huyÖn Phó Quèc vÉn
lµ mét trong nh÷ng huyÖn khã kh¨n, nÒn kinh tÕ cßn mÊt
c©n ®èi vµ ë møc thÊp.
- C¬ së vËt chÊt kü thuËt nh×n chung cßn thiÕu vµ yÕu, ®Æc
biÖt lµ hÖ thèng giao th«ng n«ng th«n, c¶ng, ®iÖn, níc vµ h¹
tÇng dÞch vô v¨n hãa, thÓ thao, du lÞch…
- D©n c ph©n bè theo ®Þa bµn l·nh thæ cha hîp lý, tËp trung
víi mËt ®é rÊt cao ë thÞ trÊn D¬ng §«ng vµ An Thíi, d©n c
n«ng th«n ph©n bè ven biÓn víi c¬ së h¹ tÇng cßn rÊt yÕu
kÐm. Lùc lîng lao ®éng phæ th«ng trong huyÖn kh¸ dåi dµo.
Lao ®éng cha cã viÖc lµm cßn chiÕm tû lÖ cao.

1.5. Hiện trạng môi trường


1.5.1. M«i trêng kh«ng khÝ
KÕt qu¶ quan tr¾c chÊt lîng m«i trêng kh«ng khÝ t¹i 22 ®iÓm
thuéc huyÖn Phó Quèc do Trung t©m Kü thuËt M«i trêng thùc hiÖn
th¸ng 12 n¨m 2006 cho thÊy hÇu hÕt c¸c gi¸ trÞ ®Òu ®¹t so víi tiªu
chuÈn TCVN 5937-2005, trõ mét sè ®iÓm cã hµm lîng bôi vµ tiÕng
ån vît nhiÒu lÇn so víi tiªu chuÈn trªn. ¤ nhiÔm bôi vµ tiÕng ån chñ
yÕu do ho¹t ®éng giao th«ng trªn ®¶o, thêng lµ « nhiÔm côc bé t¹i
c¸c trung t©m, giao lé chÝnh, c¸c ®êng ®Êt ®á.
KÕt qu¶ quan tr¾c vµo th¸ng 06/2007 cho thÊy nång ®é c¸c
chÊt « nhiÔm nh: SO2, NO2, CO, THC ®Òu cho gi¸ trÞ nhá h¬n so víi
tiªu chuÈn TCVN 5937-2005 vµ TCVN 5938-2005. Tuy nhiªn nång ®é
bôi t¹i c¶ng An Thíi vît so víi tiªu chuÈn TCVN 5937-2005 do mËt ®é
giao th«ng ë khu vùc c¶ng An Thíi kh¸ cao so víi c¸c tuyÕn ®êng
kh¸c.
T¹i thÞ trÊn D¬ng §«ng nguån g©y « nhiÔm kh«ng khÝ chñ yÕu
lµ do bôi vµ tiÕng ån, hÇu hÕt c¸c vÞ trÞ quan tr¾c ®Òu kh«ng ®¹t
so víi tiªu chuÈn TCVN 5949-1998. TËp trung t¹i c¸c khu vùc nh C¶ng
D¬ng §«ng; Ng· 3 Hïng V¬ng – 30/4; tríc §iÖn lùc Phó Quèc.
T¹i thÞ trÊn An Thíi, do An Thíi c¶ng lín nhÊt ë Phó Quèc víi lîng lín
tµu thuyÒn còng nh mËt ®é d©n c ®«ng ®óc nªn chÊt lîng kh«ng
khÝ mµ ®Æc biÖt lµ nång ®é bôi vµ tiÕng ån t¹i c¶ng kh«ng ®¹t so
víi tiªu chuÈn. Nång ®é bôi t¹i hai thÞ trÊn lín D¬ng §«ng vµ An Thíi
cao nhÊt (0,41 mg/m3), vît tiªu chuÈn gÇn 1,4 lÇn, ®îc ®o vµo thêi
®iÓm mïa kh«.
T¹i c¸c x· ë huyÖn Phó Quèc, kÕt qu¶ quan tr¾c cho thÊy hÇu
hÕt c¸c vÞ trÝ däc ®êng giao th«ng ë c¸c x· cã hµm lîng bôi ®Òu vît
so víi tiªu chuÈn TCVN 5937-2005, chØ trõ mét vµi n¬i nh khu d©n
c R¹ch Trµm; tríc UBND x· Hßn Th¬m; ng· 3 D¬ng T¬ – Hµm Ninh cã
nång ®é bôi ®¹t so víi tiªu chuÈn cho phÐp. TiÕng ån mét sè n¬i
trong c¸c khu d©n c t¹i c¸c x· nh: khu d©n c R¹ch Trµm; Cöa C¹n;…
®Òu n»m trong giíi h¹n cho phÐp. Nguyªn nh©n g©y ra nång ®é bôi
vµ tiÕng ån cao lµ do c¸c con ®êng liªn x· cha ®îc n©ng cÊp, chñ
yÕu lµ ®êng ®Êt ®á, trong khi ®ã lîng xe ho¹t ®éng h»ng ngµy t-
¬ng ®èi cao.
Nh×n chung nÒn m«i trêng kh«ng khÝ trªn ®¶o Phó Quèc ®îc
coi lµ rÊt s¹ch vµ « nhiÔm bôi do giao th«ng chØ ë møc ®é nhÑ. ¤
nhiÔm mïi tõ c¸c c¬ së chÕ biÕn h¶i s¶n vµ níc m¾m lµ mét vÊn ®Ò
cÇn ®îc quan t©m v× nã ¶nh hëng ®Õn kh¸ch du lÞch vµ d©n c.

1.5.2. M«i trêng níc mÆt


- Khu vùc phÝa B¾c §¶o cã mËt ®é d©n c thÊp, thîng nguån
cña c¸c s«ng suèi chñ yÕu b¾t nguån tõ d·y nói Hµm Ninh, n¬i cã
®é che phñ cña rõng rÊt cao, lu lîng níc c¸c s«ng suèi t¬ng ®èi
nhiÒu. Nh×n chung, chÊt lîng níc ë khu vùc B¾c §¶o Ýt chÞu ¶nh h-
ëng bëi c¸c ho¹t ®éng cña d©n c vµ s¶n xuÊt. ChÊt lîng níc ë khu
vùc thîng lu cña c¸c s«ng Cöa C¹n, D¬ng §«ng rÊt tèt, hµm lîng chÊt
dinh dìng, h÷u c¬ rÊt thÊp, hoµn toµn cã thÓ sö dông ®Ó cÊp níc
cho sinh ho¹t, ®Æc biÖt lµ kh«ng bÞ nhiÔm mÆn. Tuy nhiªn, do hÖ
thèng ®êng giao th«ng ë khu vùc B¾c §¶o chñ yÕu lµ ®êng ®Êt,
nhiÒu ®o¹n ®ang ®îc n©ng cÊp, x©y cÇu nªn chÊt lîng níc c¸c suèi
ë khu vùc nµy, n¬i cã ®êng ®i qua thêng bÞ ¶nh hëng bëi xãi lì vµ
níc ma ch¶y trµn kÐo theo trÇm tÝch vµo trong suèi. Mét sè ®iÓm
quan tr¾c nh suèi ¤ng Lang, cÇu C2, Êp C©y BÕn cã gi¸ trÞ SS kh¸
cao, dao ®éng tõ 29 mg/l ®Õn 126 mg/l.
Khu vùc B¾c §¶o lµ n¬i cã hai hÖ thèng s«ng quan träng nhÊt
cña ®¶o Phó Quèc, ®ã lµ s«ng D¬ng §«ng vµ s«ng Cöa C¹n. Do vËy,
viÖc ®¸nh gi¸ c¸c t¸c ®éng cña ho¹t ®éng ph¸t triÓn ®Õn chÊt lîng
níc hai s«ng trªn lµ rÊt cÇn thiÕt, ®Ó cã kÕ ho¹ch kÞp thêi b¶o tån
tµi nguyªn níc quan träng nµy, ®Æc biÖt lµ khu vùc h¹ lu.
H¹ lu s«ng Cöa C¹n chÞu t¸c ®éng cña ho¹t ®éng khai th¸c c¸t,
nu«i trång thñy s¶n, tËp trung ®«ng d©n c ven s«ng nªn chÊt lîng n-
íc ®· bÞ ¶nh hëng ®¸ng kÓ, mét sè ®iÓm quan tr¾c cã gi¸ trÞ SS
lªn ®Õn 116 mg/l vµ ®iÓm cã gi¸ trÞ Coliform dao ®éng tõ 24.000 –
46.000 MPN/100ml, vît qu¸ tiªu chuÈn cho phÐp theo TCVN 5942 –
1995.
S«ng D¬ng §«ng lµ mét trong hai con s«ng quan träng nhÊt
trªn ®¶o, ch¶y ra biÓn qua thÞ trÊn D¬ng §«ng. Hå D¬ng §«ng ®îc
x©y dùng ë thîng nguån s«ng D¬ng §«ng, dù kiÕn sÏ ®îc n©ng cÊp
®Ó ®¶m b¶o kh¶ n¨ng cÊp níc cho huyÖn ®¶o víi c«ng suÊt 15.000
m3/ngµy. ë khu vùc h¹ lu dßng ch¶y bÞ chi phèi bëi chÕ ®é b¸n nhËt
triÒu vµ bÞ nhiÔm mÆn.
KÕt qu¶ kh¶o s¸t cho thÊy chÊt lîng níc hå D¬ng §«ng kh¸ tèt,
níc hå hÇu nh kh«ng cã dÊu hiÖu « nhiÔm h÷u c¬, gi¸ trÞ DO lín
h¬n 6 mg/l, gi¸ trÞ BOD5 chØ kho¶ng 3 mg/l, COD nhá h¬n 7 mg/l.
Hµm lîng chÊt dinh dìng, chÊt r¾n l¬ l÷ng, tæng coliform rÊt nhá,
chøng tá nguån níc ë khu vùc thîng lu cha bÞ t¸c ®éng bëi ho¹t ph¸t
triÓn vµ ®¹t tiªu chuÈn ®èi víi nguån níc dïng ®Ó cÊp cho sinh ho¹t.
Däc theo dßng s«ng vÒ phÝa h¹ lu chÊt lîng níc thay ®æi rÊt râ
rµng theo qui luËt chi phèi cña biÓn. Cµng tiÕn vÒ phÝa biÓn th× gi¸
trÞ ®é mÆn còng nh gi¸ trÞ pH cã xu híng t¨ng lªn, níc nhiÔm mÆn
vµ kh«ng dïng cho cÊp níc ®îc. HÖ ®Öm thùc vËt ven s«ng D¬ng
§«ng, khu vùc tõ cÇu Hïng V¬ng trë lªn phÝa thîng nguån cßn nhiÒu
rõng ngËp mÆn vµ mËt ®é tËp trung d©n c thÊp nªn møc ®é «
nhiÔm cha ®¸ng kÓ, gi¸ trÞ BOD5 kho¶ng 8 mg/l, COD kho¶ng 15
mg/l.
Khu vùc h¹ lu s«ng D¬ng §«ng ®o¹n tõ cÇu Hïng V¬ng ®æ ra
biÓn, n¬i cã mËt ®é ph©n bè d©n c vµ c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt tËp
trung cao, ngoµi ra cßn lµ n¬i neo ®Ëu cña c¸c tµu thuyÒn nªn møc
®é « nhiÔm nguån níc rÊt ®¸ng kÓ, ®Æc biÖt lµ khu vùc cÇu
NguyÔn Trung Trùc vµ chî D¬ng §«ng. Níc s«ng ë khu vùc nµy hµng
ngµy ph¶i tiÕp nhËn mét khèi lîng lín níc th¶i kh«ng qua xö lý tõ c¸c
khu d©n c, c¬ së s¶n xuÊt níc m¾m, s¬ chÕ h¶i s¶n, chÊt th¶i tõ
tµu thuyÒn…Hµm lîng nitrat t¹i khu vùc cèng B¶n ®æ vµo s«ng D-
¬ng §«ng lªn ®Õn 4,3 mg/l. Níc s«ng ®· bÞ « nhiÔm h÷u c¬ cao,
gi¸ trÞ BOD5 lªn ®Õn 34 mg/l vµ COD lµ 59 mg/l, tæng Coliform lµ
240.000 MPN/100ml.
- Khu vùc Nam §¶o víi c¸c nh¸nh suèi chñ yÕu b¾t nguån tõ c¸c
d·y nói thÊp ch¶y theo híng §«ng ra biÓn, thêng ng¾n h¬n 3km vµ
bÞ níc biÓn th©m nhËp s©u.
ChÊt lîng níc c¸c nh¸nh suèi kh¸ tèt, nguån níc t¹i R¹ch C¸ mang
tÝnh axit nhÑ. Gi¸ trÞ DO thêng lín h¬n 6 mg/l, nguån níc kh«ng bÞ «
nhiÔm h÷u c¬, gi¸ trÞ BOD5 thêng nhá h¬n 3 mg/l, COD nhá h¬n 8
mg/l. Hµm lîng chÊt dinh dìng ë møc thÊp vµ ®¹t tiªu chuÈn ®èi víi
nguån lo¹i A theo TCVN 5942 – 1995, do Ýt bÞ ¶nh hëng bëi ho¹t
®éng sinh ho¹t vµ s¶n xuÊt cña d©n c trong khu vùc. R¹ch Hµm Ninh
chÞu t¸c ®éng bëi níc th¶i tõ khu vùc d©n c ®ç ra nªn ®· cã dÊu
hiÖu bÞ « nhiÔm khi gi¸ trÞ BOD5 ®o ®îc kho¶ng 10 mg/l vµ COD
kho¶ng 17 mg/l, hµm lîng dÇu mì lªn ®Õn 0,22 mg/l.
C¸c thñy vùc ë khu vùc x· D¬ng T¬ nh r¹ch Cöa LÊp, suèi
Tranh, suèi Thay cã chÊt lîng níc kh¸ tèt, hµm lîng chÊt dinh dìng,
h÷u c¬ trong níc rÊt thÊp. Gi¸ trÞ BOD5 kh¸ thÊp, dao ®éng trong
kho¶ng 2 mg/l – 7 mg/l. ¶nh hëng cña ho¹t ®éng d©n c ®Õn chÊt l-
îng níc trong khu vùc lµ kh«ng ®¸ng kÓ, hµm lîng NH4+ tõ 0,008 –
0,084 mg/l, gi¸ trÞ Coliform cao nhÊt lµ 1.100 MPN/ml. So s¸nh víi
TCVN 5942 - 1995, chÊt lîng níc nh trªn ®¸p øng tiªu chuÈn cÊp níc
cho sinh ho¹t. Tuy nhiªn, mét sè ®iÓm quan tr¾c cho thÊy nguån níc
gÇn khu vùc h¹ lu cña r¹ch C¸i LÊp bÞ nhiÔm mÆn (gi¸ trÞ ®é mÆn
> 2 ‰). Nh×n chung víi tÝnh chÊt h¶i ®¶o c¸c nguån níc trªn ®· lµ
kh¸ lý tëng. Lu lîng níc nhá, kh«ng ®¸ng kÓ vµo mïa kh« nhng c¸c
con s«ng, r¹ch trong khu vùc lµ nguån cÊp níc quan träng cho d©n c
t¹i chç.
Nguån níc mÆt t¹i khu vùc thÞ trÊn An Thíi rÊt h¹n chÕ. Níc bÞ
nhiÔm mÆn, kÕt qu¶ quan tr¾c níc mÆt trªn r¹ch §µn khu vùc CÇu
SÊu cho thÊy gi¸ trÞ ®é mÆn kh¸ cao (dao ®éng tõ 10,2‰ ®Õn
24,9‰). ThÞ trÊn An Thíi cã møc ®é ®« thÞ hãa cao, lµ n¬i tËp
trung ®«ng d©n c, tµu thuyÒn còng nh c¸c c¬ së chÕ biÕn níc
m¾m, h¶i s¶n. GÇn nh toµn bé níc th¶i trong khu vùc kh«ng ®îc xö
lý mµ th¶i trùc tiÕp ra biÓn, kªnh r¹ch. Ngoµi ra, cßn cã mét lîng chÊt
th¶i ®¸ng kÓ nh r¸c th¶i sinh ho¹t, dÇu nhít ph¸t sinh tõ c¸c ghe
thuyÒn, cÇu c¶ng kh«ng ®îc ngêi d©n thu gom mµ ®æ th¼ng
xuèng r¹ch, biÓn. KÕt qu¶ quan tr¾c cho thÊy hµm lîng Coliform t¹i
khu vùc CÇu SÊu vµ c¶ng An Thíi rÊt cao, dao ®éng tõ 9.300 ®Õn
24.000 MPN/100ml, vît nhiÒu lÇn so víi TCVN 5942 – 1995. Ngoµi ra,
hµm lîng Pb t¹i khu vùc CÇu SÊu còng vît qu¸ giíi h¹n cho phÐp.
ChÊt lîng níc c¸c thñy vùc trªn ®¶o nh×n chung kh¸ tèt, nhiÒu
s«ng suèi cã thÓ sö dông ®Ó cÊp níc cho sinh ho¹t. Tuy nhiªn, lu lîng
dßng ch¶y cã sù thay ®æi ®¸ng kÓ theo mïa, trong giai ®o¹n mïa
kh« hÇu hÕt c¸c suèi cã lu lîng rÊt thÊp hoÆc bÞ kh« c¹n. Theo khu
vùc, tµi nguyªn níc ë B¾c §¶o phong phó h¬n so víi phÝa Nam §¶o.
Ngoµi ra, chÊt lîng nguån níc ë phÝa B¾c §¶o còng Ýt bÞ t¸c ®éng
h¬n víi phÝa Nam §¶o v× khu vùc B¾c ®¶o chñ yÕu lµ rõng vµ møc
®é tËp trung d©n c rÊt thÊp.
T¹i khu vùc cã møc ®é ®« thÞ hãa cao nh thÞ trÊn An Thíi vµ
D¬ng §«ng, vÊn ®Ò « nhiÔm nguån níc lµ rÊt ®¸ng lo ng¹i. H¹ lu
s«ng D¬ng §«ng còng nh r¹ch §µn t¹i khu vùc cÇu SÊu ®· bÞ « nhiÔm
h÷u c¬ ë møc b¸o ®éng. Níc th¶i sinh ho¹t vµ s¶n xuÊt theo m¬ng
hë, cèng th¶i ®æ th¼ng vµo thñy vùc kh«ng chØ ¶nh hëng ®Õn
m«i trêng sèng cña c d©n ®Þa ph¬ng mµ cßn g©y ph¶n c¶m cho
du kh¸ch v× ®©y còng chÝnh lµ khu vùc trung t©m vµ cöa ngá cña
®¶o Phó Quèc. Ngoµi ra, khu vùc h¹ lu s«ng Cöa C¹n, n¬i cã c¶nh
quan sinh th¸i vµ rõng ngËp mÆn rÊt ®Ñp còng ®ang bÞ t¸c ®éng
®¸ng kÓ do ho¹t ®éng khai th¸c c¸t, nu«i trång thñy s¶n, chÆt ph¸
rõng ngËp mÆn cña c d©n ®Þa ph¬ng.

1.5.3. M«i trêng níc ngÇm


Nguån níc ngÇm trªn ®¶o Phó Quèc ®ãng vai trß rÊt quan
träng, ¶nh hëng trùc tiÕp ®Õn viÖc ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi còng
nh ®êi sèng cña ngêi d©n trªn ®¶o. HiÖn nay, tríc sù ph¸t triÓn kinh
tÕ x· héi còng nh d©n sè ngµy cµng t¨ng khiÕn nhu cÇu vÒ níc ngät
phôc vô cho sinh ho¹t, s¶n xuÊt vµ tíi tiªu ngµy cµng lín. HiÖn t¹i,
viÖc khai th¸c nguån níc mÆt trªn ®¶o Phó Quèc rÊt h¹n chÕ, ®Æc
biÖt lµ vµo mïa kh«, nªn vÉn cha ®ñ ®Ó ®¸p øng nhu cÇu vÒ níc
cho huyÖn ®¶o. V× vËy, nguån cung cÊp níc chÝnh cho khu vùc
n«ng th«n ë ®¶o Phó Quèc hiÖn nay vÉn lµ níc ngÇm.
KÕt qu¶ quan tr¾c vµo mïa kh« (th¸ng 12/2006) vµ mïa ma
(th¸ng 06/2007) cho thÊy hÇu hÕt c¸c khu vùc trªn ®¶o ®Òu cã chÊt
lîng níc ngÇm kh¸ tèt. Nguån níc kh«ng bÞ « nhiÔm dinh dìng, hµm l-
îng Nitrat vµ Nitrit ®Òu rÊt thÊp, c¸c chØ tiªu ho¸ lý vµ kim lo¹i nÆng
hÇu hÕt ®Òu n»m trong tiªu chuÈn cho phÐp. Tuy nhiªn, gi¸ trÞ pH
kh¸ thÊp, nhiÒu ®iÓm bÞ nhiÔm phÌn khi nång ®é Fe vµ Mn vît qu¸
tiªu chuÈn (TCVN 5944-1995), nhng kh«ng ®¸ng kÓ.
Do viÖc khai th¸c níc ngÇm chñ yÕu ë tÇng n«ng, kü thuËt th«
s¬ nªn rÊt nhiÒu giÕng bÞ « nhiÔm h÷u c¬, hµm lîng Coliform ë rÊt
nhiÒu ®iÓm quan tr¾c vît tiªu chuÈn cho phÐp. V× vËy, cÇn cã gi¶i
ph¸p qu¶n lý vµ b¶o vÖ tÇng níc ngÇm n«ng kh«ng bÞ « nhiÔm,
kiÓm so¸t viÖc khoan giÕng tù ph¸t, bõa b·i. Ngoµi ra, viÖc tiÕn
hµnh x©y dùng c¸c hå chøa vµ nhµ m¸y xö lý ®Ó cÊp níc cho sinh
ho¹t cÇn ph¶i ®îc u tiªn ®Ó h¹n chÕ tèi ®a viÖc khai th¸c níc ngÇm
trªn diÖn réng.

1.5.4. M«i trêng ®Êt


Ngêi d©n trªn ®¶o Phó Quèc sö dông kÕt hîp c¶ ph©n h÷u c¬
(ph©n tr©u, bß, lîn, ®Çu t«m, x¸c m¾m) vµ ph©n v« c¬: NPK, DAP,
Urª, ph©n l©n, ph©n kali. Thuèc trõ s©u ®îc sö dông cho c©y tiªu,
®iÒu gåm: Bassa, Methyl Parathion, Basudin 10H, Furadan 3H,
Trebon vµ mét sè lo¹i thuèc míi kh¸c.
KÕt qu¶ ph©n tÝch mét sè vÞ trÝ ®Êt khu vùc trång tiªu ë c¸c
x· cho thÊy:
- C¸c mÉu ®Êt ph©n tÝch cã ®é chua kh¸ cao: gi¸ trÞ pH tõ
4,1 – 5,8; ®é chua thñy ph©n cã tû lÖ tõ 0,32 – 0,67 mg®l/100g
®Êt ®èi víi lo¹i ®Êt ®á vµ riªng mÉu t¹i Êp Lª B¸c lµ 3,86
mg®l/100g ®Êt. Mét sè mÉu ®Êt ngät lî (Ca/Mg ≥ 1, vµ Na+ hÊp
phô tõ 0,27 - 0,58 mg®l/100g ®Êt).
- §Êt kh«ng cã dÊu hiÖu « nhiÔm c¸c ®éc tè: hµm lîng SO42-,
FeO+Fe2O3thÊp; Cd, Hg rÊt thÊp, hoÆc kh«ng ph¸t hiÖn ®îc.
- HÇu hÕt c¸c mÉu ®Êt ph©n tÝch kh¸ giµu dinh dìng: hµm l-
îng ®¹m trªn c¸c mÉu ®Êt cã gi¸ trÞ tõ 157,3 – 630,7 mg/kg,
3 mÉu cã hµm lîng P2O5 kh¸ cao, 2 mÉu cßn l¹i cã hµm lîng
P2O5 lµ 0,24 vµ 0,47 mg®l/100g ®Êt.
- Hµm lîng dÇu mì trong ®Êt ë kho¶ng 93,2 – 242,4 mg/kg.
KÕt qu¶ ph©n tÝch mét sè vÞ trÝ ®Êt vên nhµ d©n ë c¸c x·
cho thÊy:
- C¸c mÉu ®Êt ph©n tÝch cã gi¸ trÞ pH tõ 4,52 – 6,02; ®é
chua thñy ph©n cã tû lÖ tõ 0,34 - 1,56 mg®l/100g ®Êt. Mét
sè mÉu ®Êt ngät lî (Ca/Mg ≥ 1, vµ Na+ hÊp phô tõ 0,25 -
0,79 mg®l/100g ®Êt).
- §Êt kh«ng cã dÊu hiÖu « nhiÔm c¸c ®éc tè: hµm lîng SO42-,
FeO+Fe2O3 thÊp; Cd, Hg kh«ng ph¸t hiÖn.
- HÇu hÕt c¸c mÉu ®Êt ph©n tÝch kh¸ giµu dinh dìng: hµm l-
îng ®¹m trªn c¸c mÉu ®Êt cã gi¸ trÞ tõ 294,7 – 612,4 mg/kg,
riªng mÉu ®Êt sÐt (PQ_§_20) cã hµm lîng ®¹m lµ 33,4
mg/kg. Hµm lîng l©n dÔ tiªu cã gi¸ trÞ tõ 0,24 – 12,06
mg®l/100g ®Êt.
- Hµm lîng dÇu mì trong ®Êt ë kho¶ng 131,4- 194,7 mg/kg.
Nh×n chung, ®Êt n«ng nghiÖp ®¶o Phó Quèc bÞ chua hãa do
viÖc sö dông nhiÒu thuèc BVTV, ph©n bãn. Hµm lîng ®¹m, vµ dinh
dìng kh¸ cao cã thÓ g©y ¶nh hëng ®Õn chÊt lîng nguån níc.

1.5.5. HiÖn tr¹ng thu gom vµ xö lý níc th¶i


HiÖn nay, trªn ®¶o vÉn cha cã hÖ thèng xö lý níc th¶i sinh
ho¹t. T¹i c¸c thÞ trÊn trong huyÖn th× níc th¶i ®îc thu gom chung
vµo hÖ thèng cèng tho¸t níc vµ th¶i ra m«i trêng, nhiÒu n¬i kh«ng
cã ®êng èng tho¸t níc, ph¶i x¶ th¶i trùc tiÕp ra m«i trêng.
T¹i thÞ trÊn D¬ng §«ng, níc th¶i ®îc thu gom qua hÖ thèng
cèng chung víi níc ma, råi x¶ th¼ng ra nguån tiÕp nhËn lµ s«ng D-
¬ng §«ng, cßn khu vùc thÞ trÊn An Thíi th× x¶ ra c¶ng An Thíi. Víi
tæng d©n sè ®« thÞ lµ 48.000 ngêi tËp trung ë thÞ trÊn An Thíi vµ
D¬ng §«ng vµ kho¶ng 160.000 kh¸ch du lÞch ®Õn Phó Quèc n¨m
2005, lîng níc th¶i ®« thÞ ®îc íc tÝnh kho¶ng 4.500-5.000 m3/ngµy,
trong ®ã níc th¶i tõ thÞ trÊn D¬ng §«ng chiÕm kho¶ng 60-70%. Däc
bê biÓn khu phè 1 D¬ng §«ng, mét lo¹t c¸c khu nhµ nghØ vµ kh¸ch
s¹n x¶ toµn bé níc th¶i trùc tiÕp ra c¸c b·i biÓn g©y mÊt mü quan vµ
vÖ sinh m«i trêng. ChØ cã mét Ýt sè kh¸ch s¹n lín nh Thiªn H¶i S¬n,
Sµi Gßn-Phó Quèc cã ®Çu t x©y dùng hÖ thèng xö lý níc th¶i côc bé
b»ng c«ng nghÖ xö lý sinh häc.
Níc th¶i c«ng nghiÖp thêng ph¸t sinh tõ c¸c ®¬n vÞ s¶n xuÊt,
chÕ biÕn h¶i s¶n vµ lµm níc m¾m. Níc th¶i do qu¸ tr×nh röa nguyªn
liÖu, vÖ sinh nhµ xëng vµ thïng ñ thêng x¶ th¼ng vµo nguån tiÕp
nhËn mµ kh«ng qua c«ng ®o¹n xö lý nµo g©y mÊt vÖ sinh m«i trêng
nãi chung vµ m«i trêng níc nãi riªng.
Phó Quèc hiÖn cã mét bÖnh viÖn 100 giêng, lîng níc th¶i íc
tÝnh tõ 20-30m3/ngµy. BÖnh viÖn cã tr¹m xö lý níc th¶i vµ lß ®èt r¸c
y tÕ riªng. Tuy nhiªn, do chÝ phÝ vËn hµnh cao nªn tr¹m xö lý níc th¶i
nµy gÇn nh kh«ng ho¹t ®éng. Níc th¶i x¶ ra ch¶y vµo hÖ thèng cèng
tho¸t níc chung cña ®« thÞ tríc khi ch¶y vµo s«ng D¬ng §«ng. ®Çu
t trong vÊn ®Ò qu¶n lý vµ xö lý níc th¶i.
Nh×n chung, c¶ huyÖn hiÖn nay cha cã hÖ thèng xö lý níc th¶i
®« thÞ tËp trung, mµ th¶i trùc tiÕp ra m«i trêng, g©y ¶nh hëng
nghiªm träng ®Õn m«i trêng, ®Æc biÖt lµ níc th¶i tõ c¸c khu chî vµ
d©n c trong 2 thÞ trÊn ®ang g©y « nhiÔm m«i trêng níc t¹i ®©y.

1.5.6. HiÖn tr¹ng thu gom vµ xö lý chÊt th¶i r¾n


Thu gom: §¬n vÞ chÞu tr¸ch nhiÖm thu gom vµ xö lý chÊt th¶i
r¾n cho toµn huyÖn Phó Quèc lµ Ban Qu¶n lý c«ng tr×nh c«ng céng.
Tû lÖ chÊt th¶i r¾n ®îc thu gom kho¶ng 60% khèi lîng r¸c ph¸t sinh,
sè cßn l¹i ngêi d©n trong thÞ trÊn tù xö lý b»ng c¸ch thiªu ®èt, vøt
bá mét c¸ch v« ý thøc, hoÆc vøt xuèng s«ng, biÓn, c¸c n¬i c«ng
céng. ChÊt th¶i r¾n hiÖn nay ®îc thu gom trùc tiÕp tõ c¸c hé d©n,
chî, trêng häc, c¬ quan, xÝ nghiÖp… vµo c¸c xe ®Èy tay ®Õn ®iÓm
hÑn, ®æ lªn xe lÊy r¸c chuyªn dïng råi chuyÓn ®Õn ®æ vµo c¸c b·i
r¸c, mµ cha tiÕn hµnh ph©n lo¹i chÊt th¶i r¾n t¹i nguån.
Khèi lîng chÊt th¶i r¾n ph¸t sinh tõ c¸c khu ®« thÞ trªn toµn
huyÖn hµng ngµy th¶i ra 46.330 kg r¸c th¶i, tøc 92 m3/ngµy ®ªm,
nhng møc ®é b×nh qu©n thu gom lµ 70 m3/ngµy ®ªm. Khèi lîng r¸c
ph¸t sinh trong dÞp tÕt rÊt lín lµ 350 m3. Ban Qu¶n lý c«ng tr×nh
c«ng céng còng cö ngêi vít r¸c hai lÇn mét ngµy t¹i khu vùc h¹ lu
s«ng D¬ng §«ng, b·i t¾m Dinh CËu. Lîng ph©n bïn bÓ phèt ®îc thu
gom trong n¨m 2005 lµ 326 m3. Lîng ph©n nµy ®îc sö dông trong
n«ng nghiÖp ®Ó bãn cho c©y hå tiªu, dõa, ®iÒu...ChÊt th¶i r¾n y
tÕ hiÖn nay kh«ng ®îc thu gom xö lý. BÖnh viÖn §a khoa huyÖn Phó
Quèc ®· ®Çu t l¾p ®Æt hÖ thèng ®èt chÊt th¶i y tÕ, nhng hiÖn
nay kh«ng ho¹t ®éng.
Ch«n lÊp r¸c: HiÖn nay, trªn ®¶o Phó Quèc cã 2 b·i r¸c lµ b·i
Cöa C¹n víi diÖn tÝch 3 ha vµ b·i Ruéng muèi víi diÖn tÝch 5 ha dïng
®Ó chøa chÊt th¶i r¾n ®îc thu gom tõ hai thÞ trÊn D¬ng §«ng vµ An
Thíi . C¸c b·i r¸c nµy ®îc ®a vµo sö dông tõ n¨m 1998 ®Õn nay vµ sÏ
®îc tiÕp tôc sö dông trong thêi gian tíi. C¸c b·i ®æ r¸c nµy kh«ng cã
hÖ thèng thu gom vµ xö lý níc rØ r¸c. R¸c ®îc xö lý b»ng c¸ch phun
ho¸ chÊt diÖt ruåi muçi, vÒ mïa kh« th× ®îc ®èt ch¸y tù nhiªn. Do l-
îng ma ë Phó Quèc lín, mùc níc ngÇm cao vµ khu vùc b·i ®æ chñ
yÕu lµ ®Êt pha c¸t, nªn kh¶ n¨ng ph¸t t¸n cña níc rØ r¸c vµo m«i tr-
êng níc ngÇm vµ níc bÒ mÆt lµ rÊt lín.
Vµo nh÷ng lóc cã giã m¹nh, c¸c chÊt th¶i bÞ giã cuèn bay
kh¾p n¬i. Mïi h«i thèi bèc lªn tõ c¸c chÊt th¶i ®ang trong qu¸ tr×nh
ph©n hñy ph¸t t¸n ra m«i trêng xung quanh g©y « nhiÔm kh«ng
khÝ. §Æc biÖt, hai b·i r¸c nµy n»m gÇn tuyÕn ®êng giao th«ng lín
cña huyÖn, c¸ch khu d©n c gÇn nhÊt lµ 1.500 m (b·i r¸c Cöa C¹n) vµ
500 m (b·i r¸c Ruéng muèi), nªn mïi h«i nµy ¶nh hëng ®Õn søc kháe
cña rÊt nhiÒu ngêi. Ngoµi ra, m«i trêng xung quanh b·i r¸c còng rÊt «
nhiÔm do viÖc ph¸t sinh ra ruåi nhÆng, t¹o nguy c¬ truyÒn c¸c vi
trïng g©y bÖnh..
1.5.7. M«i trêng biÓn
Níc biÓn: Níc biÓn Phó Quèc nh×n chung trong vµ s¹ch, cã ®é
mÆn æn ®Þnh tõ 28-32‰, h¬i nhít, ®é thÊu quang tèt. Mét sè n¬i
cã biÓu hiÖn « nhiÔm níc biÓn bëi dÇu: c¶ng An Thíi, c¶ng Hµm
Ninh, c¶ng D¬ng §«ng, mòi Gµnh DÇu... Ngoµi ra, khu vùc D¬ng
§«ng, An Thíi lµ n¬i tËp trung c¸c c¬ së chÕ biÕn h¶i s¶n, níc biÓn
®· bÞ « nhiÔm c¸c hîp chÊt h÷u c¬, níc cã mµu ®en, mïi tanh, h«i
thèi. ë mét sè khu vùc cöa s«ng r¹ch (cöa C¹n, D¬ng §«ng, Hµm
Ninh...) níc bÞ « nhiÔm do chÊt h÷u c¬, níc nhiÒu huyÒn phï, ®é
thÊu quang kÐm.
TrÇm tÝch biÓn ven bê: Trong vïng biÓn ven bê Phó Quèc tõ 0-
20m níc, tån t¹i c¸c trêng trÇm tÝch tõ bïn sÐt (h¹t mÞn) tíi c¸t s¹n
(h¹t th«). §a sè c¸c mÉu trÇm tÝch ®Òu s¹ch (Ýt bÞ « nhiÔm), mét sè
mÉu lÊy t¹i c¸c khu vùc c¶ng An Thíi, cöa D¬ng §«ng, bÕn Hµm Ninh
cã biÓu hiÖn « nhiÔm do ho¹t ®éng nh©n sinh g©y nªn.
Theo kÕt qu¶ ph©n tÝch n¨m 1995 vµ 2005 cña Liªn ®oµn §Þa
chÊt biÓn th× c¸c nguyªn tè Mn, Cu, Hg, Sb, As, Pb, Zn, Br, I, Bo cã
®é tËp trung cao trong trÇm tÝch vïng biÓn Phó Quèc; ®· cã dÊu
hiÖu « nhiÔm mét sè kim lo¹i nÆng Cu, Hg, As, Sb, ®Æc biÖt lµ Zn.
R¸c th¶i trªn biÓn: Mét vÊn ®Ò ®¸ng lo ng¹i lµ r¸c th¶i trªn
biÓn, võa lµm mÊt mü quan, ¶nh hëng ®Õn ho¹t ®énh du lÞch, võa
g©y « nhiÔm m«i trêng biÓn, biÓu hiÖn cô thÓ lµ t¹i c¸c c¶ng lín nh
An Thíi, D¬ng §«ng… , t¹i c¸c b·i biÓn: Dinh CËu, b·i Trêng…, t¹i c¸c
bÕn neo ®Ëu tµu thuyÒn, nhÊt lµ bÕn thuyÒn Hßn Rái, Hßn Th¬m
thuéc x· ®¶o Hßn Th¬m, nh÷ng n¬i kh«ng cã tæ chøc thu gom r¸c.

1.5.8. HÖ thèng quan tr¾c m«i trêng vµ c¸c tr¹m øng


cøu sù cèm«i trêng
HiÖn t¹i, trªn ®¶o Phó Quèc cha x©y dùng hÖ thèng quan
tr¾c, ph©n tÝch m«i trêng còng nh cha cã bÊt cø tr¹m øng cøu sù cè
m«i trêng nµo.
1.5.9. NhËn xÐt chung vÒ hiÖn tr¹ng m«i trêng Phó
Quèc
- ChÊt lîng m«i trêng kh«ng khÝ ë Phó Quèc cßn tèt. PhÇn lín
c¸c th«ng sè m«i trêng ®Òu n»m trong giíi h¹n cho phÐp.
Hµm lîng bôi vµ tiÕng ån ë thÞ trÊn D¬ng §«ng vµ An Thíi cã
n¬i vît TCVN, chñ yÕu lµ do ho¹t ®éng giao th«ng.
- ChÊt lîng níc cña c¸c thuû vùc trªn ®¶o nh×n chung tèt,
nhiÒu s«ng suèi cã thÓ sö dông ®Ó cÊp níc sinh ho¹t. C¸c
nguån níc ë B¾c §¶o Ýt bÞ t¸c ®éng nh©n sinh so víi ë Nam
§¶o. T¹i mét sè n¬i níc mÆt bÞ « nhiÔm côc bé: h¹ lu s«ng D-
¬ng §«ng, khu vùc cÇu SÊu, An Thíi, chñ yÕu lµ « nhiÔm
chÊt h÷u c¬.
- Níc ngÇm tÇng n«ng cã chÊt lîng tèt vµ ®îc c d©n ®Þa ph-
¬ng sö dông lµm níc sinh ho¹t. §«i n¬i níc bÞ nhiÔm chua
phÌn. ViÖc khai th¸c kh«ng ®óng kü thuËt lµm cho mét sè
giÕng níc bÞ « nhiÔm chÊt h÷u c¬ vµ coliform.
- Phó Quèc cha cã hÖ thèng xö lý níc th¶i tËp trung. TÊt c¶ c¸c
lo¹i níc th¶i: sinh ho¹t ®« thÞ, bÖnh viÖn, c«ng nghiÖp...
®Òu kh«ng qua xö lý, ®æ trùc tiÕp ra m«i trêng s«ng, biÓn,
nªn ®· g©y « nhiÔm côc bé.
- ChÊt th¶i r¾n ë Phó Quèc cã khèi lîng kh«ng lín, nhng chØ
®îc thu gom vµ ®em ®æ t¹i 2 b·i r¸c lé thiªn, kh«ng ®óng
quy c¸ch nªn ®· g©y « nhiÔm côc bé ®èi víi m«i trêng
kh«ng khÝ vµ níc ngÇm.
2. PHÂN VÙNG LÃNH THỔ ĐẢO PHÚ QUỐC

2.1. Giới thiệu tổng quan


2.1.1. Mục đích phân vùng lãnh thổ đảo Phú Quốc
Căn cứ vào mục tiêu, nhiệm vụ ®Æt ra, dựa theo phương pháp
luận phân vùng lãnh thổ, trong phần này lựa chọn một phương pháp
phân vùng phù hợp với việc nghiên cứu những vấn đề về điều kiện tự
nhiên, tài nguyên, môi trường và hoạt động kinh tế của Phú Quốc, xem
đó như những cơ sở khoa học cho việc định hướng phát triển, quy
hoạch môi trường và quản lý huyện đảo Phú Quốc. Phân vùng lãnh thổ
Phú Quốc được xem như một nghiên cứu mẫu nhằm kiểm định phương
pháp luận phân vùng lãnh thổ.
2.1.2. Cách tiếp cận trong phân vùng Phú Quốc
Với quan niệm rằng lãnh thổ Phú Quốc là một thực thể khách
quan, được hình thành do tác động tương hỗ lâu dài của các yếu tố tự
nhiên, tuân theo quy luật tự nhiên về dòng năng lượng và trao đổi vật
chất. Phân vùng lãnh thổ Phú Quốc dựa vào các cách tiếp cận sau:
- Cách tiếp cận hệ thống trong phân vùng
- Cách tiếp cận sinh thái trong phân vùng
- Phân vùng và phân kiểu
2.1.3. Nguyên tắc phân vùng
Trong phân vùng Phú Quốc áp dụng các nguyên tắc cơ bản sau:
- Tôn trọng tính khách quan của kiểu vùng và các tiểu vùng.
- Chấp nhận tính đồng nhất tương đối của kiểu vùng và các tiểu
vùng.
- Phù hợp với chức năng của kiểu vùng và các tiểu vùng.
- Phù hợp với tiêu chí quản lý lãnh thổ.
Đối với Phú Quốc, việc phân vùng nhằm tạo cơ sở khoa học và
thực tiễn cho công tác quy hoạch chung và quy hoạch ngành.
2.1.4. Tiêu chí phân vùng
Phân vùng lãnh thổ Phú Quốc dựa trên tổng hợp nhiều yếu tố
thuộc hai nhóm:
1) Nhóm yếu tố tự nhiên gồm: Vị thế, nền địa chất, địa hình, đất
đai, mạng thủy văn, thảm thực vật và khu hệ sinh vật v.v…, trong đó vị
thế và địa hình là 2 yếu tố chủ đạo, mang tính trội để chia vùng.
2) Nhóm yếu tố con người gồm: quần cư nông thôn, phát triển đô
thị. Các yếu tố khác được sử dụng để phân chia các tiểu vùng cụ thể.
Đối với Phú Quốc, ngoài các hợp phần cấu thành một đơn vị tiểu
vùng, thì giá trị sử dụng, đặc biệt là sử dụng cho mục đích phát triển
du lịch, giữ vai trò vô cùng quan trọng. Một số bãi biển, tuy nhỏ hẹp về
diện tích, nhưng giá trị sử dụng rất cao, nên được cân nhắc, chia tách
thành những tiểu vùng riêng.
2.1.5. Phương pháp sử dụng trong phân vùng Phú Quốc
- Phương pháp kế thừa có chọn lọc.
- Phương pháp điều tra khảo sát thực địa.
- Phương pháp bản đồ - viễn thám và hệ thông tin địa lý.
- Tham khảo ý kiến chuyên gia.
2.1.6. Các tài liệu kỹ thuật chính sử dụng trong phân vùng Phú
Quốc
- Ảnh vệ tinh chụp lãnh thổ Phú Quốc.
- Bản đồ địa hình tỉ lệ 1:25.000 lãnh thổ Phú Quốc.
- Bản đồ sử dụng đất Phú Quốc.
- Kết quả điều tra, khảo sát thực địa năm 2007 tại Phú Quốc.
- Các bản đồ và tư liệu khác của dự án Phú Quốc.

2.2. Phân vùng lãnh thổ Phú Quốc


2.2.1. Nhận xét về sự phân hoá lãnh thổ Phú Quốc
Phú Quốc là đảo có diện tích chỉ khoảng 589,23km2, nhưng do
lịch sử hình thành lâu dài, chịu tác động của nhiều yếu tố tự nhiên
cũng như nhân tạo, nên phần lãnh thổ này đã phân hoá khá rõ nét.
- Phân hoá về nền địa chất:
Lãnh thổ Phú Quốc có cấu tạo địa chất khá đơn giản, gồm các đá
trầm tích cát bột kết, sạn kết của hệ tầng Phú Quốc tuổi Kreta, và trầm
tích bờ rời nguồn gốc biển và sông biển tuổi Đệ Tứ. Các đá trầm tích hệ
tầng Phú Quốc tạo thành các lớp đơn nghiêng, độ dốc thoải 10 - 150 về
hướng tây nam, lộ ra chủ yếu trên các dãy núi cao và các đồi thấp.
Trầm tích Đệ Tứ bở rời lấp đầy các đồng bằng và các thung lũng nhỏ
hẹp giữa các vùng đồi núi.
- Phân hoá về địa hình:
Địa hình của Phú Quốc có đặc điểm rất độc đáo. Ở đây dạng
địa hình chủ yếu là đồi núi, phân bố trên diện rộng, khá tương phản,
độ cao thay đổi từ vài chục mét đến hơn 500m, đỉnh cao nhất là
565m trên dải núi Hàm Ninh. Do yếu tố địa chất khống chế, nên bề
mặt địa hình ở đây có dạng bất đối xứng. Đối với bất kỳ dãy núi,
hoặc quả đồi nào trên đảo Phú Quốc, đều dễ dàng nhận thấy là sườn
phía đông và đông bắc rất dốc, gắn lìền với nó là hiện tượng đổ lở
đất đá; còn sườn phía tây và tây nam thì thoải và chuyển tiếp dần
xuống các đồng bằng ở vùng hạ du các sông với sự hình thành lớp vỏ
phong hoá và lớp thổ nhưỡng dày, thuận lợi cho sự phát triển của
cây rừng và cây dài ngày như điều, hồ tiêu. Đồng bằng ở Phú Quốc
thường là những đồng bằng nhỏ, hẹp, dạng thung lũng. Đặc điểm
của Phú Quốc là sự phân hoá về địa hình núi đồi xen kẽ các đồng
bằng nhỏ hẹp, tạo thành bề mặt địa hình dạng da báo. Đặc điểm này
sẽ được chú ý khi phân vùng lãnh thổ Phú Quốc.
- Đặc trưng về khí hậu:
Phú Quốc nằm trong vùng có chế độ khí hậu nhiệt đới gió mùa
cận xích đạo, bị chi phối mạnh bởi các quy luật biển, nên ôn hoà và
tương đối đồng đều trên khắp vùng lãnh thổ. Đặc điểm quan trọng,
đáng lưu ý nhất của Phú Quốc là lượng mưa rất lớn, trung bình năm
đạt hơn 3.000mm, là nguồn nước duy nhất của đảo.
- Phân hoá về chế độ thuỷ văn:
Cấu trúc độc đáo của địa hình đã chi phối mạng lưới thuỷ văn
trên đảo Phú Quốc. Ở đây các sông suối đều ngắn và dốc, tạo thành
các lưu vực nhỏ, phân cách bởi các dải đồi cao. Phần lớn sông suối
bắt nguồn từ dãy núi Hàm Ninh và đổ ra vùng biển phía tây đảo,
ngoại trừ một số rạch nhỏ đổ ra vùng biển phía đông đảo. Mạng thủy
văn cùng với sự chia cắt của địa hình đã làm nên sự khác biệt giữa
các tiểu vùng lãnh thổ trên đảo.
- Phân hoá về thảm thực vật:
Thảm thực vật trên đảo điển hình là thảm rừng nhiệt đới
thường xanh với ưu thế cây họ dầu. Rừng nguyên sinh tập trung chủ
yếu ở phần phía bắc đảo trong phạm vi của Vườn Quốc gia Phú Quốc.
Các nơi khác trên đảo, thảm rừng nguyên sinh đã bị con người tác
động mạnh, bị biến đổi và thay thế bằng các cây lùm bụi thứ sinh,
hoặc chỉ có diện tích không đáng kể. Rừng ngập mặn chỉ còn sót lại
một vài nơi ở vùng cửa sông, hoặc dọc bờ sông rạch.
- Phát triển đô thị và các quần cư nông thôn
Hai đô thị lớn trên đảo là thị trấn Dương Đông và An Thới nằm ở
đới bờ phía tây và tận cùng phía nam đảo. Các đô thị này đang trong
xu thế ngày càng mở rộng. Phần lớn đất nông nghiệp cũng tập trung
ở phía tây đảo, nên các quần cư nông thôn cũng tập trung chủ yếu ở
đây. Dọc bờ biển phía đông đảo rất ít các điểm dân cư, phân bố rải
rác dọc theo dải đất hẹp ven biển. Tập trung nhiều dân là bãi Thơm
và bãi Bổn. Ngoài ra còn có các điểm dân cư trên 2 xã đảo Hòn Thơm
và Thổ Châu.
2.2.2. Sơ đồ phân vùng Phú Quốc
Đối với Phú Quốc - lãnh thổ bị chia cắt mạnh bởi các dãy núi và
lưu vực sông suối nhỏ, biển và hải đảo, việc phân vùng kết hợp với
phân kiểu và chỉ dừng lại ở 2 cấp: cấp vùng (V) và cấp tiểu vùng
(TV). Ở mỗi cấp yếu tố trội đặc trưng được lựa chọn để làm cơ sở cho
việc phân vùng. Theo định nghĩa, vùng là một đơn vị lãnh thổ có
đường ranh giới khép kín và không lặp lại trong không gian. Đối với
Phú Quốc, tuy lãnh thổ bị phân hoá dạng da báo, nhưng xét tổng thể
về vị trí địa lý, địa hình, thảm rừng trên đảo, biển và quần đảo, tác
động nhân sinh... có thể phân chia lãnh thổ Phú Quốc thành 2 đơn vị
lãnh thổ cấp vùng quy mô lớn cấp 1. Đó là:
Vùng B - phần lãnh thổ phía Bắc Phú Quốc, gọi là vùng Bắc
Phú Quốc;
Vùng N - phần lãnh thổ phía Nam Phú Quốc, gọi là vùng
Nam Phú Quốc.
Ranh giới giữa chúng từ đông sang tây là đường viền tận cùng
phía nam của VQG Phú Quốc và kéo dài theo ranh giới hành chính
của thị trấn Dương Đông. Sự khác biệt cơ bản giữa 2 vùng B và N là
địa hình, thảm thực vật rừng và sử dụng lãnh thổ. Trong mỗi vùng B
và N căn cứ vào các tiêu chí đã lựa chọn có thể tiếp tục chia ra thành
các đơn vị lãnh thổ nhỏ quy mô cấp 2- các tiểu vùng.
Các tiểu vùng này nằm xa nhau, cách biệt nhau về vị trí địa lý,
nhưng có nhiều nét tương đồng, nên được ghép lại thành một kiểu
tiểu vùng (KTV), ví dụ kiểu tiểu vùng đồng bằng thung lũng; kiểu tiểu
vùng đồi núi thấp v.v... Mỗi kiểu tiểu vùng có đặc điểm giống nhau về
nền địa chất và dạng địa hình, đặc trưng sinh thái, nhưng khác nhau
ở vị trí phân bố không gian. Theo sơ đồ hình 2.1 và dựa vào các tiêu
chí phụ để tiếp tục phân vùng, kết quả là trong mỗi kiểu tiểu vùng sẽ
có 2 hoặc nhiều hơn số đơn vị tiểu vùng. Mỗi tiểu vùng được đặt tên
theo địa danh địa phương.
PHÚ QUỐC

Vị trí địa lý, sử


dụng lãnh thổ

Vùng Bắc PQ Vùng Nam PQ

Địa hình, thổ nhưỡng, thảm thực


vật, sinh thái, hoạt động nhân
sinh…

KTV Đồng KTV


KTV Đồi - núi KTV Bãi KTV
bằng thung KTV Đô thị Hải đảo nhỏ
thấp biển Biển ven bờ
lũng

8 6 11 Tiểu 4 2 2
Tiểu vùng Tiểu vùng vùng Tiểu vùng Tiểu vùng Tiểu vùng

Hình 2.1. Sơ đồ phân vùng Phú Quốc


2.2.3. Kết quả phân vùng Phú Quốc
Căn cứ vào sự phân hoá lãnh thổ Phú Quốc và theo nguyên tắc
phân vùng trình bày ở trên, huyện đảo Phú Quốc được phân chia
thành 2 vùng lãnh thổ quy mô lớn, 6 kiểu tiểu vùng và 33 tiểu vùng.
Chúng được xếp theo thứ tự sau:
1. Vùng lãnh thổ Bắc Phú Quốc được kí hiệu là Vùng B;
2. Vùng lãnh thổ Nam Phú Quốc được kí hiệu là Vùng N, bao
gồm cả 2 xã đảo Hòn Thơm và Thổ Châu.
Trong 2 Vùng B và N đó đã phân ra các kiểu tiểu vùng lãnh thổ,
được ký hiệu bằng chữ số La Mã:
1) Kiểu tiểu vùng đồi- núi thấp, được kí hiệu là kiểu tiểu vùng I (
KTV. I);
2) Kiểu tiểu vùng đồng bằng- thung lũng, kí hiệu là kiểu tiểu
vùng II (KTV. II);
3) Kiểu tiểu vùng đồng bằng ven biển, kí hiệu là kiểu tiểu vùng
III (KTV. III);
4) Kiểu tiểu vùng bãi biển được kí hiệu là kiểu tiểu vùng IV (KTV.
IV);
5) Kiểu tiểu vùng đô thị, được kí hiệu là kiểu tiểu vùng V
(KTV.V);
6) Kiểu tiểu vùng hải đảo nhỏ, được kí hiệu là kiểu tiểu vùng VI
(KTV.VI).
Các kiểu tiểu vùng lãnh thổ KTV. I, II, III, IV, V là những hệ tự
nhiên quy mô lớn. Ranh giới giữa chúng được xác định hoàn toàn
theo các yếu tố tự nhiên mang tính khách quan. Riêng kiểu tiểu vùng
KTV.VI thuộc hệ nhân tạo. Mỗi kiểu tiểu vùng lãnh thổ gồm những
đơn vị lãnh thổ nhỏ hơn, thuộc cấp 2, tức là các tiểu vùng lãnh thổ.
Ranh giới của các tiểu vùng là những đường viền khép kín. Các tiểu
vùng cụ thể được kí hiệu bổ sung bằng chữ số A rập: 1, 2 ... n và địa
danh. Như vậy mỗi tiểu vùng đã phân chia ở Phú Quốc được mang
một ký hiệu gồm phần chữ và phần số: Từ B.I.1 đến B.VI.n, hoặc là từ
N.I.1 đến N.IV.m, kèm theo tên địa phương. Ví dụ tiểu vùng núi thấp
Hàm Ninh (B.I.1), tiểu vùng đồng bằng - thung lũng Cửa Cạn (B.II.3),
tiểu vùng quần đảo Hòn Thơm (N.VI.1).
Kết quả lãnh thổ Phú Quốc được phân chia thành 2 vùng, 6 kiểu
tiểu vùng và 33 tiểu vùng, trình bày trong bảng 2.1. Vùng B- Bắc Đảo
có 18 tiểu vùng; Vùng N- Nam Đảo có 15 tiểu vùng. Mỗi tiểu vùng có
những đặc điểm riêng, chức năng riêng và giữ một vị trí nhất định
trên đảo Phú Quốc.
Bảng 2 1. Kết quả phân vùng Phú Quốc
Vùng Kiểu tiểu Tiểu vùng Ký
vùng hiệu
1. Bắc I. Đồi - núi 1. Núi thấp Hàm Ninh B.I.1
Phú thấp 2. Núi thấp Núi Chảo B.I.2
Quốc
3. Núi thấp Hàm Rồng B.I.3
4. Núi thấp Bãi Đại B.I.4
5. Đồi thấp Gành Dầu - Vũng Bàu B.I.5
6. Đồi thấp Bến Tràm B.I.6
II. Đồng 7. Đồng bằng thung lũng Rạch Tràm B.II.1
bằng - 8. Đồng bằng - thung lũng rạch Vẹm B.II.2
thung
9. Đồng bằng - thung lũng Cửa Cạn B.II.3
lũng
III. Thềm 10. Thềm biển Đá Chồng - Đá Bạc B.III.1
biển- bãi 11. Bãi biển cung bờ lõm - bãi Thơm B.III.2
biển
12. Bãi biển đường bờ thẳng - bãi Dài B.III.3
13. Bãi biển cung bờ lõm - bãi Vũng B.III.4
Bàu
14. Bãi biển cung bờ lõm - bãi Cửa Cạn B.III.5
15. Bãi biển đường bờ thẳng - Dương B.III.6
Đông
IV. Biển 16. Biển ven bờ đến 6m nước B.IV.1
ven bờ 17. Biển ven bờ - khu bảo tồn cỏ biển B.IV.2
bãi Thơm
V. Đô thị 18. Thị trấn Dương Đông B.V.1
2. Nam I. Đồi - núi 1. Núi thấp Suối Đá N.I.1
Phú thấp 2. Núi thấp Dương Tơ N.I.2
Quốc
II. Đồng 3. Đồng bằng thung lũng Cửa Lấp N.II.1
bằng - 4. Đồng bằng - thung lũng rạch Hàm N.II.2
thung Ninh
lũng
5. Đồng bằng ven biển Dương Tơ N.II.3
III. Bãi 6. Bãi biển cung bờ lõm - bãi Vòng N.III.1
biển 7. Bãi biển cung bờ lõm - bãi Sao N.III.2
8. Bãi biển cung bờ lõm - bãi Khem N.III.3
9. Bãi biển đường bờ thẳng - bãi N.III.4
Trường
10. Bãi biển cung bờ lõm - bãi Đất Đỏ N.III.5
IV. Biển 11. Biển ven bờ đến 6m nước N.IV.1
ven bờ 12. Biển ven bờ - khu bảo tồn rạn san N.IV.2
hô nam Hòn Vang
V. Đô thị 13. Thị trấn An Thới N.V.1
VI. Hải 14. Quần đảo Hòn Thơm N.VI.1
đảo nhỏ 15. Quần đảo Thổ Châu N.VI.2
2.2.4. Đặc trưng các vùng của Phú Quốc
Lần lượt mô tả các tiểu vùng đã phân chia theo trình tự: Tên
gọi, ký hiệu, vị trí, đặc điểm, chức năng môi trường sinh thái, tiềm
năng sử dụng.
2.2.5. B¶n ®å ph©n vïng Phó Quèc
B¶n ®å ph©n vïng l·nh thæ Phó Quèc ®îc x©y dùng trªn nÒn
b¶n ®å ®Þa h×nh tû lÖ 1:50.000, hÖ täa ®é VN 2000. Trªn b¶n ®å
ph©n vïng Phó Quèc c¸c kiÓu tiÓu vïng ®îc thÓ hiÖn b»ng nh÷ng
gam mµu chÝnh: mµu xanh lôc cho kiÓu vïng ®åi nói, mµu vµng cho
kiÓu vïng ®ång b»ng- thung lòng, mµu xanh da trêi cho kiÓu vïng
ven biÓn, mµu ®á cho kiÓu vïng ®« thÞ v.v... C¸c tiÓu vïng ®îc
khoanh vÏ trªn b¶n ®å, thÓ hiÖn b»ng mµu c¬ b¶n víi s¾c t¬ng øng,
kÌm theo ký hiÖu vµ ®Þa danh ®Æc trng.