You are on page 1of 172

Trng i hc kin trc h mi

B mn xy dng cng trnh ngm th


Nn mng
trong iu kin phc tp
(bi ging cho lp cao hc- 15 tit)
Bin son: TS. Nguyn c ngun
H ni thng 5-2008
B Xy dng
Trng i hc kin trc h ni
cng chi tit mn hc
1
Tn mn hc: nn mng trong iu kin phc tp
Chuyn ngnh: Xy dng dn dng v cng nghip - M s:
60.58.20
Tng s tn ch: 1 (L thuyt: 15 tit; Thc hnh: 0 tit)
Ging vin ph trch ( c 2 ging vin: chnh v ph):
PGS.TS. Vng Vn Thnh
T.S. Nguyn c Ngun
B mn ph trch: B mn a k thut v cng trnh
ngm
Yu cu chung:
Gii thiu mn hc:
Trnh by ngn gn ni dung mn hc:
y l mn hc c tnh cht chuyn ngnh v nn mng, m bt
c k s xy dng no cng phi nghin cu trong chng trnh
cao hc. Vi s pht trin mnh m ca th, nh cao tng
ngy cng c xy dng nhiu trong cc th, trong c
cc tng hm cho cc dch v khc nhau. Cc cng trnh xy
chen trong th cht hp ngy cng nhiu. Vic gii quyt
nn mng cho cc nh cao tng, tng chn cho cc h o su
xy dng trong cc th tr nn kh khn v phc tp. Ngoi
ra, vic tnh ton nn mng cho cc cng trnh xy dng trong
vng c ng t cng l mt bi ton quan trng khng th b
qua.
Vai tr, ngha mn hc: Cc cng trnh nh chung c
hin nay ch yu c xy dng cao tng kt hp tng hm. Lin
quan n iu l vic tnh ton nn mng cho nh cao
tng trong cc iu kin a cht phc tp khc nhau, vic gii
quyt n nh cho cc h o su, gii quyt cc bi ton
tnh ton nn mng cng trnh trong vng c ng t.... Thiu
kin thc chuyn su v nn mng l mt s hng ht ln i vi
cc k s xy dng hin nay. Mn hc cung cp cho hc vin
nhng kin thc c bn, chuyn ngnh v cng tc thit k,
xy dng nn mng trong iu kin phc tp. y l mt phn
kin thc quan trng khng th thiu trong khi lng kin thc
2
v lnh vc thit k v xy dng cng trnh ni chung v cng
trnh cao tng ni ring, n c ngha quan trng trong cng
tc xy dng nc ta hin nay.
V tr mn hc, nhng kin thc trang b cho hc
vin:
+ Trang b cho hc vin kin thc c bn v nn mng
trong iu kin phc tp (nn t yu, cng trnh ti trng ln,
a cht phc tp, vng xy chen...)
+ Hiu bit nhng nguyn tc c bn v tnh ton,
thit k nn mng trong iu kin xy chen
+ Cc gii php thit k, thi cng tng trong t, cc
baret, neo trong t
+ Mt s nguyn tc tnh ton thit k nn mng cng
trnh trong vng c ng t.
Quan h vi mn hc khc trong chng trnh o to:
tip thu c kin thc mn hc thit k v thi cng cng
trnh ngm hc sinh phi hc qua cc kin thc c s nh sc
bn vt liu, c hc kt cu, c hc t, nn mng cng trnh
c s.
2. S tn ch c quy i:
- Tng s tn ch: 1
- Trong :
+ L thuyt(tit): 15
+ Thc hnh (tit): 0
+ Hc vin t chun b (tit): 30
3. Mc ch yu cu mn hc:
Cung cp cho hc vin, thc s ngnh xy dng nhng kin
thc c bn v vic nh gi tnh cht cng trnh, nm c
nhng phng php lun v thit k v thi cng tng trong t,
cc baret, phng php nh gi nh hng ln nhau ca nn
mng cc cng trnh xy chen, tnh ton v thit k neo chn
gi h o su, tnh ton nn mng cng trnh chu ng
t.
4. Phn b thi gian:
3
T
T
Ni dung
(chng mc) S
tit
Phn theo ni dung
L
thuyt
Bi
tp
Tho
lun
5 Chng I. Nn mng nh
cao tng
5 5 0 0
6 Chng II. Nn mng
trong iu kin xy
chen
5 5 0 0
1
0
Chng III. Nn mng
trong vng c ng t
5 5 0 0
c ng chi tit
Chng I. Nn mng nh cao tng
1.1. Mng cc khoan nhi v cc baret
1.2. Tng tng hm
1.3. Neo trong t, .
Chng II Nn mng trong iu kin xy chen
2.1. Kho st a cht phc v thit k, thi cng cng trnh
trong vng xy chen
2.2. Cc nguyn tc tnh ton, thit k nn mng trong vng
xy chen
2.3. Cc gii php nn mng cng trnh trong vng xy chen
Chng III Nn mng trong vng c ng t
3.1. nh hng tc ng ng t n cng trnh
3.2. Cc gii php nn mng thch hp xy dng trong vng c
ng t
3.3. Cc nguyn tc tnh ton nn mng cng trnh xy dng
trong vng c ng t
3.4. Cc gii php gia cng kt cu v nn mng cng trnh
trong vng c ng t

Hnh thc nh gi im mn hc
Thi vit hoc vn p
- Quy ch tnh im mn hc:
(Trch ti mc 3. T chc ging dy v nh gi mn hc
trang 109 ca phn III. T chc o to thc s trong cun
Cc vn bn php lut v o to Sau i hc).
4
im mn hc (MH) c tnh nh sau: MH =

n
i
i i
x k
1
Trong : n l s ln kim tra, nh gi v thi,
x
i
l im ca ln kim tra hoc thi th i
k
i
l trng s ca ln kim tra hoc thi th i, tng
cc k
j
bng 1
V d: Trong cng chi tit ca mn hc A quy nh
c:
1 ln kim tra &1tiu lun
(Hoc1tiu lun
hoc1Kim tra)
Trng s 0,4 Hc vin X c
tnh im 5
1 ln thi ht mn Trng s 0,6 Hc vin X c
tnh im 8
(n=2) (Tng trng
s=1)
Khi im mn hc A ca hc vin X l: MH =

2
1 i
i i
x k
=
(5 0,4+ 6 0,8)= 6,8
im mn hc l tng cc im nh gi mn hc
nhn vi trng s ca tng im nh gi c quy nh
trong cng chi tit mn hc, ly n mt ch s thp
phn v khng lm trn.
Mn hc c coi l t yu cu khi im mn hc t 5,0 tr
ln.
im (KT + TL) & im bi thi chm l n 0,5.
* iu kin hc vin hon thnh mn hc:
5
- Tham gia 80% tng s tit hc trn ging ng
- C im kim tra (tiu lun) v t im thi 5
im.
Ti liu tham kho:
GS. TSKH. Nguyn Vn Qung Ch dn k thut
thi cng v kim tra cht lng cc khoan nhi,
NXBXD 1998
GS. TSKH. Nguyn Vn Qung, PGS. TS. Vng Vn
Thnh- Ch dn k thut thit k v thi cng
cc baret, tng trong t v neo trong t,
NXBXD 1999
GS. TSKH. Nguyn Vn Qung. Nn mng v tng
hm nh cao tng. NXBXD 2003.
Yu cu v trang thit b cn cho vic dy v hc mn
hc (nu c): Cn c n chiu
H Ni, ngy...... thng..... nm 2010
Ch nhim chng
trnh
Ch nhim B
mn
Cn b bin
son
Nn mng trong iu kin phc tp
M u
I. Khi nim v iu kin phc tp:
1.1. iu kin a cht phc tp:
- Cu to a cht
- t yu.
- Vng Cast, ng t.
- Nc ngm: c p, mc nc thay i theo ma
1.2. Loi kt cu cng trnh v ti trng phc tp:
- Cng trnh ngm: Dng tuyn, dng im, thi cng
o h, thi cng o ngm
6
- Cng trnh c cc ti trng khc nhau tc dng ln nn
t.
- Cc loi ti trng khc nhau: ti ngang, ti ng, ti
nghing, ti gy un xon, trt
- Cc ti trng b sung: ti do nc ngm, ti cng trnh
ln cn, hot ti cc loi
1.3. a hnh, v tr xy dng phc tp:
- Mi dc;
- Xy chen
- Cc cng trnh ln cn
II. Mt s vn v kho st a cht cng trnh
(KSCCT) trong iu kin phc tp:
2.1. Nhng c im KSCCT trong iu kin phc
tp.
- su khoan thng ln v c lin quan n gii php thi
cng
- Mt kho st dy (c th t 10-15m) v c th phi kt
hp vi cc bin php kho st a vt l.
- Tnh hnh a cht, thu vn trong khu vc cng trnh c
kh nng thay i nhiu (m un bin dng, p lc bn, bn
gii hn).
- Chi ph kho st c th ln ti 3% tng gi thnh xy dng
cng trnh
- Cng tc kho st cn c chia thnh nhiu giai on tng
ng vi cc giai on thit k:
a) Giai on lp bo co u t, lp d n - thit k c s) phc
v:
b) Giai on kho st k thut:
c) Giai on kho st thi cng:
2.2. Cc phng php kho st.
- Phng php kho st c la chn sau khi nghin cu nhim
v k thut v cc thng tin ban u (quy hoch vng, s
tng mt bng xy dng cng trnh ti khu vc).
7
- Cc phng php KSCCT bao gm: o hang, khoan, a
vt l, nghin cu hin trng (quan st, th nghim, xuyn),
nghin cu trong phng th nghim v quan st lu di.
1. Phng php khoan:
Chiu su l khoan:
- Ph thuc vo chiu su vng chu nn.
- Chiu su vng chu nn ph thuc vo: th tch cng
trnh, ti trng, kch thc mt bng kh nng chng y ni.
- Chiu su l khoan cn ph thuc phng php thi cng.
- Mt s ti liu quy c ly bng 1/2 chiu rng cng trnh khi
chiu su cng trnh n 50m, bng 1/4 chiu rng, khi chiu
su t 50-100m.
- Chiu su l khoan cn su hn y CTN hoc mi cc
6m hoc khoan su vo lp bn nc 2 3m. i vi ging h su,
chiu su l khoan c th thay i t 30-110m.
- i vi ga tu in ngm yu cu su khoan khng nh
hn 10m di mng cng trnh.
- i vi kt cu tng trong t chiu su cc l khoan kin
ngh bng 1,5H +5m (H- chiu su tng).
V tr v khong cch gia cc l khoan, h o, ph
thuc vo:
- Quy m v kt cu cng trnh;
- Mc nghin cu a cht khu vc, tnh phc tp ca
iu kin a cht;
- Phng php thi cng,
- V tr kho st nn b tr trong vng c t cc ti trng
tp trung ln;
- B tr theo chu vi tng cng trnh, di y cng trnh,
nhng ch giao nhau ca cc trc ni tp trung cc ti trng t
ct, thit b ln.
- Mi cng trnh c lp cn c t nht 03 h khoan; i vi
nh cao tng khuyn co nn c t nht 05 h khoan: ta 04 gc
v 01 h gia
- i vi cc cng trnh ngm ko di, cc l khoan c b tr
dc trc v theo phng vung gc vi trc ca chng;
8
+ Cch nhau 150 200m (cho giai on thit k k thut) cho
th nm ca cc lp t u n,
+ 100-150m cho khu vc c cc lp t un np, a tng kh
phc tp, nc ngm nm cao hn cao trnh chn mng,
+ 60-100m cho khu vc a tng un np phc tp, c cc hin
tng a vt l phc tp, mc nc ngm nm cao hn cao trnh
d kin chn mng.
- i vi cc cng trnh ngm dng tp trung khong cch gia
cc l khoan c th thay i t 150 n 15m.
Khi nghin cu th nm ca t, cn o hang ngm (c
th trc tip th v p tnh trn din tch ln).
Cng tc ly mu:
- Mu t c thu thp nhm mc ch xc nh cc ch
tiu c l trong phng th nghim.
- Mi tng a cht cn ly t nht 6 mu.
- Nu trng hp lp t ng nht dy th v tr ly mu
trn, gia v di lp t .
- Khong cch theo chiu su gia cc v tr ly mu khng
qu 3-5m. Thng thng vic ly mu t c tin hnh theo lp
0,5-1m.
- Mu th nghim cn c bo qun theo quy nh, cn bc
paraphin trnh thay i m, trnh nh hng n kt cu
nguyn dng ca mu.
Xc nh cc c trng c l c bn ca t:
- Tnh cht ca t quyt nh cng ngh xy lp, ph-
ng php o v p t, loi gia c tm thi.
+ Cc ch tiu vt l: dung trng ca t, m (W
TN
, W
C
,
W
D
). Cc ch tiu cn c xc nh l rng, h s rng, mc
m, ch s do, st, gii hn nho.
+ Cc ch tiu c hc: gm ch tiu bin dng (m un
bin dng, h s bin dng ngang h s pausson, h s p lc
bn) v ch tiu bn (gc ni ma st, lc dnh, gii hn bn
nn 1 trc).
- Khi cn thit xc nh tc sng dc v ngang, cc h s
dn nhit, nhit dung v nhit ring, gii hn bn chu
9
ko, trng n v p lc trng n tng i ca t st, cc
tnh cht t bin, h s lc khng n hi, tnh mi mn v
tnh nht ca t.
2. o ging thm d: ging, h o, cc ging ng, cc
ng hm nhnh (Cc h o ny nn kt hp vi ging ng,
ging nghing ca cng trnh).
3. Phng php xuyn thm d (xuyn tiu chun SPT, xuyn
tnh- CPT):
- Xc nh cc ch tiu bn;
- C th xc nh ch tiu bin dng su n 20m
(xc nh trc tip trong l khoan bng cch h vo thit b
chuyn dng thit b o p lc v o chuyn v).
Cc phng php kho st khc:
- Cc phng php a vt l s dng :
+ Lp bn cu trc ranh gii thch hc, phn loi cc lp
t;
+ nh gi tnh c hc ca , tnh nt n.
- Phng php ny c th dng mt t, di su, trong cc
l khoan, ng hm.
- Phng php a chn: o tc truyn sng m (t s
gia khong cch truyn sng v thi gian truyn sng ca khi
), c phng php phn x v khc x sng m. Ngun pht x
c th l ba, sng lc, kp n, my thu c th l 1 b chuyn
i in p hoc my a m in t.
- Phng php o in tr sut: in tr sut ca t c
chia thnh 12 bc, da vo c th xc nh c ranh gii cc
lp t . Phng php ny dng 4 in cc ng thau cm
vo t , cho 1 dng in i qua 1 cp in cc, s st p
cp cn li cho bit in tr ca t , tng khong cch gia
cc cc s o c su hn.
- Phng php ra a xuyn t: S dng sng in t di t
1-1000MHZ pht hin ranh gii a cht, mc nc ngm, cc
vt d thng trong t.
- Phng php o trng lc v t lc: Dng trng lc k, cc
vt d thng c pht hin qua ng ng tr.
10
Cc phng php o a vt l l khoan:
+ Knh ngm: L ng soi knh vin vng 1 u, lp g-
ng nghing v chiu sng u kia gip thu thp thng tin v
nt n i v vn ca l khoan.
+ Camera l khoan: Dng cc camera treo hoc truyn hnh,
chng c gng phng hoc lp nghing nhn mt bn ca
thnh l khoan. Cc camra truyn hnh nh v mn hnh t
mt t c th sao chp.
+ Nt nh du: L mt bin php k thut thu nhn thng
tin v c im nt n ca thnh l khoan. Mt ng nt bng
cao su c bit c th ti v tr cn thit thi phng cho n
khi tip xc vi t thnh l khoan, cao su lu gi cc vt nt
khi n b p, sau tho hi ko ln mt t v o vt nt.
+ Karta l khoan: L t hp cc phng php a vt l
nghin cu t bng cch o cc c tnh ca chng trc tip
trong cc l khoan. H thit b a vt l (nhng dng c karta)
vo l khoan xc nh c tnh khc nhau ca t mt
cch lin tc. Cc thng s o thng l vn tc m, in tr
sut, in trng thin nhin trong dung dch l khoan v bc x
ht nhn t nhin hoc bc x ca t vi bc x ht nhn
thot ra t u d. Karta l khoan c th xc nh rng,
cht, bo ho, hm lng st v cc thng tin c hc lin quan
khc.
- u th c bn ca phng php a vt l thm d a cht
cng trnh l c kh nng nghin cu vng rng ln ca nn t;
- Nhc im ca cc phng php thm d a vt l l kh
din gii kt qu nhn c.
Do nn s dng kt hp vi cc phng php thm d
truyn thng.
2.3. nh gi tnh cht xy dng ca t theo tng lp.
- Cn thc hin phm vi vng tc ng tng h (hang ng,
cast, trng n, ln sp trong qu trnh thi cng cng nh khai
thc).
11
- Cn nu c cc im c bit ca iu kin a cht
(Kh nng thay i ch nc ngm, s xi mn, s pht trin
ca cc qu trnh v hin tng a vt l bt li).
Hiu bit tnh cht ca t theo s liu th nghim
vn cha thit k cc cng trnh trong iu
kin a cht phc tp.
- C th c th nm khc nhau trong khu vc cng trnh.
- C th l ng nht nhng cc tnh cht ca tng t yu
vn thay i theo chiu rng (mt bng) v chiu su (khi
trng lng cng trnh c th nh hn trng lng lp t, ln
di cng trnh c th khng c nhng chnh nhng lp t ny
xung quanh cng trnh vi p lc t nhin ln c th vn ln,
nn t vn vng xung).
- Qu trnh thi cng cn theo di s ph hp iu kin a
cht thc t (nht l mu t v thnh phn ht).
- Cn c s kt hp cht ch gia k s kho st vi cc nh
thit k.
- Cn tnh n trng thi ng hc ca khu vc th
(Kh nng xut hin v tng cng cc hin tng v qu trnh
a vt l khng thun li: trt l, cc dng chy, s xi l c v
mi, s ph hoi kin to, ng t, cc dng thm...)
- Cn lu n cc qu trnh v cc hin tng a cht cng
trnh gn vi xy dng cng trnh ni v cng trnh ngm
ln cn.
- C th khoan cc l khoan a cht v a cht thu vn
tc dng lu di tin hnh quan st c nh.
III. Kho st a cht thu vn.
iu kin a cht thu vn c ngha quan trng khng
nhng trong thit k, thi cng m cn trong qu trnh khai thc.
i vi CTN su t mng c th t n 100m v hn
na nn hu nh CTN no cng c nc ngm.
- Ngun nc ngm: T nhng hang nc t nhin, cc tng t
cha nc, sng ngi, ao h, nc mt, c bit l cc ngun nc c
p chy vo CTN nh tnh thm thu v cc vt nt ca t .
12
- Phm vi kho st: cn nghin cu iu kin a cht thu
vn trong din rng bit r v s tc ng tng h gia
cng trnh v mi trng a cht.
- Cc thng s a cht thu vn bao gm: h s thm, h
s ht nc, thot nc, h s thot nc n hi, rng tch cc,
h s mao dn, h s chy qu, ngm nc n v, bo
ho khng kh n v.
- Mc nc ngm c xc nh qua ging c sn hoc o
mi, thng qua cc ging ny cn c th xc nh nhit , hng
v tc dng chy.
- Thnh phn ho hc c hi nhiu n nn mng v v CTN
l H
2
SO
4
, HCL, Na
2
SO
4
, MgSO
4
, FeSO
4
, mui amnic NH
4
K, H
2
S
Nhng im cn lu trong ni dung bo co KSC :
1. Cu to a tng, tnh hnh phn lp, thnh phn cc
lp: Thuyt minh t m nhng on c cu to bt li v kh nng
v p lc a tng. Trong bao gm cc trng hp sau:
- Trng hp cc tng nguyn khi.
- Trng hp tng phn lp: c th c vt nt, nc ngm.
+ Khi c nhiu lp nm ngang: p lc a tng phc tp, cn
xc nh dy cc lp, gi cc bin php chng nc ngm v
st l.
+ Khi c nhiu lp nghing: p lc a tng khc nhau,
khng i xng, cn xc nh mt phn lp, nghing, nc
ngm chy vo ng hm, nn m rng din tch thm d to
iu kin thit k trnh nhng v tr ny, kh nng trt lp n
ln lp kia khi xy dng v hm.
+ Khu vc c nhng lp thng ng: nguy c st cc lp
khi m hm l rt ln v lc dnh gia cc lp yu.
- Trng hp tng un np:
+ Khi hm nm song song vi ng phng ca np un
(cng trnh nm trong phm vi np li: cn xc nh kh nng
nt n, kh nng nc ngm chy vo cng trnh, p lc a tng
y thng khng ln; cng trnh nm trong np lm: khi o
hm d b st l v cc vt nt c th nh trn to di, y
13
tch t nc ngm nhiu, p lc a tng kh ln; hm nm trong
phm vi np un: p lc thng ln v khng i xng).
+ Khi hm nm thng gc vi ng phng ca np un:
hm ct qua nhiu lp, p lc ln v tc dng ln v chng khc
nhau, nc ngm nhiu, c bit l ri.
- Trng hp hm nm trong vng t gy:
y t thng nt vn, ri rc, c nc ngm tch t. Trong tr-
ng hp ny cn kho st t m v tr ng t gy kin to,
cnh bo cho n v thit k kh nng nh hng ca n v nn
b tr tuyn hm vung gc vi n.
- Trng hp hm nm bn sn ni c lp ph dy: khi o
hm c th b trt, p lc a tng tng, cu to v hm phc
tp, nn trnh v tm cch a su vo trong lp c bn. Do
trong trng hp ny cn lu khoan thm d su vo lp v
cn tranh th kin ca n v thit k, ch u t.
2. Xc nh kin c, tnh hnh phong ho, tnh
cht vt l:
- Hin tng xi ngm v ct chy: xy ra trong cc vng t
ri rc, ct cc loi c bit l ct ht nh, mn c dng thm
cun tri cc ht nh - xi ngm lm t xung quanh b rng mt
kh nng chu ti v dn n st l; hin tng ct chy thng
xy ra trong ct u ht chu p lc thm. Hin tng ct chy s
xy ra, nu dc thu lc ln hn dc gii hn, i vi ct,
h s khng ng nht D
60
/D
10
<1. i vi si, nu hm lng ht
nh (d<0,1cm) chim trn 30%, nu hm lng ht nh di 20% d
xy ra xi ngm. i vi t ht nh bo ho nc, trong c hm
lng st v hu c lm cho t c dung dch nhn khi khng c
p lc thu ng cng c th c hin tng ct chy.
- Hin tng chy do: i vi t st c chnh lch v ng
sut chnh thng pht sinh hin tng chy do, bung nn. H s
n nh sau y nh hn 1 c th mt n nh:
K= 2c/(
1
-
3
)
- Hin tng phong ho: do tc ng ca kh hu, thi tit
thnh phn khong vt c th bin i thnh ht st (silicat th
sinh) c cng v lc dnh gim lm cho cu trc thay i.
14
Trong cc tng phong ho tr nn ri rc, ln bn v m ci,
khi o hm d b st l, nc ngm, p lc a tng ln.
- Hin tng hang ng: Hay xy ra trong vi, bch
vn, thch cao. Khi thit k cn trnh hoc nhi b tng vo
cc ngch hoc c cc bin php gia c thch hp.
- Tnh cht t : nh hng ln n cu to v bin php
thi cng cng trnh.
+ phn xut, bin cht: t nt n th p lc ln cng
trnh nh, t gp nc ngm, nhng khi nm di su th nhit
thng cao, v hm trong ny c th khng cn lm, ch cn
trt m bo m quan.
+ trm tch c dnh kt km hoc c khe nt: thng
c nc ngm, i khi c kh CO
2
v hi c. Loi ny c kt
cu, kin c, th nm rt khc nhau nn kt cu v v phng
php thi cng cng cn phi khc nhau.
+ t ri rc: hnh thnh do trm tch hin i nn cha
c dnh kt vi nhau. Khi o hm c p lc ln, nc ngm
nhiu, c th gp xi ngm, ct chy.
Trong phm vi 1 cng trnh c th gp nhiu loi t
khc nhau nn cn phi thm d chi tit chn cu to v bin
php thi cng hp l.
3. Tnh hnh nc ngm (ngun gc, tr lng, thnh phn
ho hc, tc dng chy, lng nc c th chy vo cng trnh).
Nc ngm gy rt nhiu kh khn khi thi cng ging ng,
ging xin, d gy tai nn bt ng, lm tng p lc a tng,
tng nhit khi c ngun nc nng. Tt c cc yu t nh hng
ca nc ngm cn c xc nh trong khi kho st v xt n
trong thit k.
4. Tnh hnh ng t. ng t t nh hng n cng
trnh ngm hn so vi cng trnh nh cao tng, nhng cng
trnh ngm khng nn xy dng nhng vng ng t cp 9
tr ln.
5. Tnh hnh nhit trong hm: Cng trnh t cng
su nhit cng ln, n nh hng n sc kho v nng sut
lao ng nht l khi m ln.
15
6. Tnh hnh cc loi hi c, hi chy: l cc cht nguy
him nh m tan CH
4
, kh cc b nch CO
2
, sun phua hyr H
2
S.
7. Cc hin tng a cht khc c th nh hng n cng
trnh.
Nhng thng tin cn xt n c im cng
trnh v s hp tc gia k s xy dng v k s a cht cng
trnh k t khi kho st, chn mt bng xy dng v trong sut
qu trnh thit k v thi cng, gim st cng trnh.
Trong qu trnh ny cn chnh xc ho li iu kin
th nm ca a tng, nc ngm, thnh phn v tnh cht ca
t , chnh xc ho s thay i ca t trong iu kin
a cht phc tp.
chng I
Nn mng nh cao tng
1.1. Mng cc khoan nhi v cc baret
1.1.1. Khi nim chung.
- Cc nhi l cc thi cng ti ch. Chng c hai loi: cc khoan
nhi v cc barete. Cc khoan nhi c dng hnh trn (h.1.3), cn
cc barete c th c nhiu dng khc nhau (h. 1.5). So vi cc
khoan nhi, cc barete c dng bt k nn rt thun li khi nh
hng theo phng tc dng ca ti trng.
- Cc nhi c u im ni bt l khi thi cng khng gy chn
ng v khng gy ting n ln, ng thi c kh nng chu ti
rt cao do c th h vo lp t tt nm di su ln. Nh
nhng u im ny nn mng cc nhi ngy nay c s dng kh
ph bin nc ta xy dng mng cho nh cao tng.
- Bn cnh nhng u im , cc nhi c nhc im l gi
thnh cao v kh khn trong vic kim tra cht lng.
16
- Trong xy dng ngm, cc khoan nhi c s dng kh rng ri
nhm chu p lc ngang v chu p lc ng (chu nn v
chng y ni).
1.1.2. Tnh ton mng cc nhi.
Tnh ton thit k mng cc nhi c thc hin theo trnh t
sau y:
1. Nghin cu a cht cng trnh v a cht thu vn
a) Nghin cu a cht cng trnh:
- Xc nh lp t tt lm lp chu lc ta mi cc.
- Xc nh chiu dy ca lp t chu lc:
- Chiu su chn cc vo lp t chu lc t nht vo khong
(1-2)d (d- ng knh hoc chiu rng cc), chiu dy lp t
chu lc di mi cc m bo kh nng chng chc thng thng
thng vo khong 4- 6m.
- Chiu su khoan (hoc xuyn) kho st cn su vo lp t
tt khng nn nh hn 7m.
- Lp t mi tn nn c coi nh ti trng b sung ln mng cc.
- Lp t mi p v s tn ti ca cc lp bn yu, than bn to
ma st m ln cc.
b) Nghin cu a cht thu vn:
- Mc nc ngm thay i theo ma.
- Tnh cht n mn b tng v ct thp trong cc.
2. Chn kch thc ca i cc v cc.
- Chn kch thc ca cc khoan nhi cho cng trnh ngm phi
cn c vo tnh cht ca t nn, su lp t tt, v tr
mc nc ngm, cng nh ti trng tc dng ln cng trnh bao
gm hai trng hp: nn v nh.
+ Khi tn ti tng t tt hoc tng c chiu dy v
su hp l di mng cng trnh th nn h cc vo lp t v
dng cc c kch thc ln tn dng kh nng chu ti mi cc
nhm gim bt s lng cc.
+ Chn kch thc sao cho sc chu ti theo vt liu v theo t
nn gn tng ng nhau.
- Chiu su chn i cc nn chn su nh sau (xut pht
t vic cn bng ti trng ngang vi p lc b ng ca t t
y i tr ln):
h
MIN
= 0,7. tg (
2
45
0

)
b
H


(1.1)
trong :

- gc ni ma st v trng lng th tch trung bnh


ca cc lp t t y i tr ln;
H
- tng ti trng nm
17
ngang; b- cnh i theo phng vung gc vi tng ti trng nm
ngang.
H.1 1. Mt bng b tr cc, i cc nhi
- Kch thc i cc ph thuc vo
+ S b tr cc trong i v lin kt i cc;
+ Kch thc li ct cng trnh;
+ S lng cc v c ly b tr cc trn mt bng.
+ S lng cc trong mt i thng thng l 2-8 cc.
+ i mng cc nhi c lin kt vi nhau bng h ging (tng
cng khng gian, tng kh nng chng ng t cho mng
cng trnh).
18
+ i ch c mt cc cn phi b tr h ging i cc theo hai
phng.
+ H gng ny cng vi cc v ct s chu ti trng do m men
ngoi lc gy ra. Mc chu m men tc dng c phn phi
theo cng ca chng.
- Trn h. 1.1 trnh by mt bng mng cc khoan nhi cho mt
nh 25 tng xy dng khu vc H Ni. Trn h.1.2 trnh by cc
v d b tr cc trong i, chi tit b tr thp trong cc v trong
i cc cho mng cc khoan nhi.

H.1.2. V d b tr cc nhi trong i cc: a- cho i c 3
cc; b- cho i c 5 cc
H.1.3. Chi tit i cc v cc khoan nhi
19
a) b)

20
H.1.4. Chi tit i cc v b tr thp trong i a) i
3 cc; b) i 4 cc
H.1.5) [..] l v d b tr cc barete, do c hnh dng bt k
nn c th b tr mng ph hp vi phng chu lc ca h
khung cng trnh.
H.1.5. Mt s dng cc barette thng dng
(Gi tr b thng hay dng trong khong 0,6-1,2m; cn A, B =2- 4m).
Trn h.1.6 trnh by v d b tr thp trong cc barete.
21
H.1.6. B tr thp cho cc barette
1.1.3. Xc nh sc chu ti ca cc n:
Sc chu ti ca cc khoan nhi c tnh theo vt liu v theo
t nn. Tiu chun hin hnh ca nc ta cho php tnh sc
chu ti ca cc theo t nn bng mt s phng php sau
y:
- Phng php thng k (theo XNIP) ca Lin x (c)
- Da trn kt qu th nghim xuyn tnh
- Da trn kt qu th nghim xuyn tiu chun (SPT):
trong : cho t ri dng cng thc ca Meyerhof; cho
t dnh dng cng thc ca David v theo cng thc ca
Nht Bn (dng cho c t ri ln t dnh).
22
- Da trn kt qu th ng ti hin trng
- Da trn kt qu th tnh ti hin trng.
Trong tt c cc phng php nu trn, xc nh (kim tra) sc
chu ti ca cc bng phng php th tnh ti hin trng l bt
buc cho mi trng hp. Sc chu ti ca cc a vo tnh ton
(hoc iu chnh) l gi tr nh nht trong cc gi tr nhn c
t cc kt qu tnh ton, th nghim nu trn.
1.1.3.1 Xc nh sc chu ti ca cc nhi theo vt liu:
- Xc nh sc chu ti ca cc nhi chu nn dc trc theo vt
liu:
Q
V
= (m
1
.m
2
R
P
F
B
+R
a
F
a
)
(1.2)
trong : - h s un dc ca cc, c th ly =1 tr cc trng
hp khi cc xuyn qua lp t bn, than bn. Trong trng hp gi
tr c ly theo bng 1.1


Bng 1.1.
L
TT
/d 12,
1
13,
9
15,
6
17,
3
19,
1
24 22 24,
3
26

0,9
3
0,8
9
0,8
5
0,8
1
0,7
7
0,7
3
0,6
6
0,6
4
0,5
9
L
TT
- chiu di tnh ton ca cc, khng k chiu di cc nm
trong lp t yu bn trn; d- ng knh (hoc chiu rng) cc.
R
B
, R
a
- tng ng cng chu nn ca b tng cc v cng
tnh ton ca ct thp dc trong cc; F
B
, F
a
- tng ng din tch
tit din ngang ca b tng cc v din tch tit din ngang ca
ct thp dc trong cc; m
1
- h s iu kin lm vic, i vi cc
c b tng bng ng dch chuyn thng ng th m
1
=
0,85
M
2
- h s iu kin thi cng: khi thi cng trong t st c I
L
0,
khoan v nhi b tng khng cn ng vch v mc nc ngm thp
hn mi cc th m
2
= 1; khi thi cng cc c dng ng vch nhng
khng c nc ngm trong l khoan khi nhi b tng th m
2
=0,9;
khi thi cng cn dng ng vch v b tng trong dung dch
huyn ph (st, plime) th m
2
=0,70.
23
- Xc nh kh nng chu ko ca cc nhi theo vt liu:
Q
K
= 0,75(R
K
B
.F
B
+R
a
.F
a
)
(1.3)
trong : R
K
B
- kh nng chu ko ca b tng cc.
1.1.3.2. Xc nh sc chu ti nn dc trc ca cc nhi
theo t nn:
1. Theo phng php thng k (XNIP)
Q
a
=
TC
TC
K
Q

(1.4)
trong : Q
a
- sc chu ti tnh ton cho php ca cc theo t
nn; Q
TC
- sc chu ti tiu chun ca cc theo t nn; K
TC
- h
s an ton: K
TC
=1,2- nu xc nh bng nn tnh cc; K
TC
=1,25-
theo kt qu th ng c k n bin dng n hi ca t;
K
TC
=1,4-theo kt qu tnh ton, hoc theo kt qu th ng
khng k n bin dng n hi ca t. Khi k n s lng
cc trong mng, tr s K
TC
ly nh sau:
+ Mng c trn 21 cc K
TC
=1,4 (1,25)
+ Mng c 11-20 cc K
TC
=1,55 (1,4)
+ Mng c 6-10 cc K
TC
=1,65 (1,5)
+ Mng c 1-5 cc K
TC
=1,75 (1,6)
S trong ngoc ly khi xc nh t kt qu nn tnh cc ti
hin trng.
Khi cc nhi chu ti trng trn 250T: gi tr K
TC
c th ly bng
1,0, khi i cc l mng b v sc chu ti xc nh theo kt
qu nn tnh ti hin trng; bng 1,4, khi sc chu ti xc nh
theo kt qu nn tnh ti hin trng; bng 1,6 khi sc chu ti
ca cc xc nh theo cc phng php khc.
- Sc chu ti ca cc nhi chu nn dc trc:
Sc chu ti ca cc nhi m rng v khng m rng y xc
nh theo cng thc sau:
24

STPHA-DOMM
STPHA-DOCNG
STPHA-DOMM
STPHA-DOMM
STPHA-DOCHY
STPHA-DOMM
ct pha-cht va
t trngtrt
ct pha-cht
-44.00
-46.50
-1.5m(mt t tnhin)
-23.5m(mt trnbny)
H. 1.7..S xc nh ma st thnh bn ca cc
Q
TC
= m(m
R
q
P
A
P
+u
i i f
f l m
) (1.5)
trong : m- h s iu kin lm vic bng 0,80 - nu cc ta
ln t st c bo ha G<0,85, bng 1- cho cc trng hp
khc; m
R
- h s iu kin lm vic ca t di mi cc, bng
1,3 - khi c m rng y cc bng phng php n mn, bng
0,90- khi cc m rng y bng phng php b tng di nc,
ly bng 1 cho cc trng hp khc.
A
P
- din tch mi cc (m
2
) ly bng tit din ngang cc khi khng
m rng y, bng tit din ngang ca phn ln nht khi cc m
rng y; ly bng din tch tit din ngang ca cc ng khi c
nhi b tng nh trn; ly bng tit din ngang ca thnh ng khi
khng nhi b tng.
f
i
- h s ma st ca lp t th i mt bn thn cc (t/m
2
, ly
theo bng c sn).
m
f
- h s iu kin lm vic ca t mt bn cc, ph thuc
vo phng php khoan to l, ly theo bng c sn.
q
P
- cng chu ti ca t mi cc (t/m
2
), i vi cc nhi,
cc tr, cc ng khi c nhi b tng, ly nh sau:
25
- i vi t hn ln c cht n l ct v i vi t ct
trong trng hp cc nhi m rng v khng m rng y,
cc h c ly ht nhn t v cc tr th tnh theo
cng thc:
q
P
= 0,75 (
1

d. A
k
0
+ .
1
h.B
k
0
)
(1.6)
- Trong trng hp cc ng h c gi nhn t nguyn
dng chiu cao ln hn hoc bng 0,50m tnh theo
cng thc:
q
P
= (
1

d. A
k
0
+ .
1
h.B
k
0
)
(1.7)
trong : , , A
k
0
, B
k
0
nhng h s khng th nguyn, xc
nh theo bng c sn;
1

- trng lng ring tnh ton ca t t


nhin ngay di mi cc (t/m2) c tnh n y ni khi t nm
di mc nc ngm;
1
- trng lng ring tnh ton trung bnh ca
cc lp t nm trn mi cc (t/m
2
) c tnh n y ni khi t
nm di mc nc ngm; d- ng knh cc hoc ca phn m
rng; h- chiu su mi cc.
- i vi t st, cc c v khng m rng y, cc ng c
nhi b tng ton b hoc mt phn, cc tr, cng
chu ti ca t mi cc ly theo bng c sn.
- Cng chu ti q
P
(t/m
2
) ca t di mi cc ng c
nhn t (khng nhi b tng) c chiu cao 0,50m (vi
iu kin l nhn t c hnh thnh t t c cng
c trng vi t dng lm nn mi cc ng) ly theo
bng c sn, vi h s iu kin lm vic ph thuc vo
phng php h cc ng ly theo bng c sn.
- Sc chu ti ca cc nhi chu ti trng nh:

w l f m u m Q
i i f
nh
TC
+

.

(1.8)
trong : m- h s iu kin lm vic ly bng 0,80; w- trng l-
ng ca cc (t).
Trong trng hp cc nhi c m rng chn (ch yu trong t
dnh) cn tnh thm sc khng ca t mt gng phn m
rng (s b c th xc nh tng t nh khi tnh phn gng bu
neo).
- Sc chu ti tiu chun ca cc chng (khng xt ma st
thnh cc vi t):
Cc chng l cc c mi cm vo t cng hoc c m un
bin dng E 500kg/cm
2
. Sc chu ti ca cc chng ch yu da
vo cng t mi cc, xc nh theo cng thc:
26
Q
TC
= mq
P
A
P

(1.9)
trong : m- h s iu kin lm vic ca cc trong t, ly
bng 1; A
P
- din tch mi cc ly theo tit din ngang cc. Trong
trng hp cc ng ly bng din tch vnh khn, nu cc ng c
nhi b tng mi cc vi chiu di khng nh hn 3 ln ng
knh cc (ng knh ngoi) th ly bng din tch nngang ca
ton cc.
Q
P
- cng ca t nn, tnh nh sau:
- i vi cc nhi v cc ng c rut b tng ngm vo
khng nh hn 0,50m th q
P
tnh theo cng thc:
q
P
=

,
`

.
|
+ 5 , 1
NG
NG
d
TC
nn
d
h
k
q

(1.10)
trong :
TC
nn
q
- cng cu nn tiu chun n trc ca mu
t cng hoc trng thi no nc (t/m
2
); k
d
- h s an ton, ly
bng 1,4; h
NG
- ngm su ca cc vo hoc t cng (m);
d
NG
- ng knh cc ngm su vo hoc t cng (m).
- i vi cc ng ta ln mt bng phng khng b
phong ha v c ph bng t tt khng b xi l vi
chiu dy t nht 3 ln ng knh cc ng (ng knh
ngoi) th q
P
tnh theo cng thc:
q
P
=
d
TC
nn
k
q
(1.11)
Khi tnh ton theo phng php thng k, c th tham kho mt
s phng php ca nc ngoi cho trong ph lc 2.
2. Xc nh sc chu ti ca cc nhi theo ch tiu cng
ca t nn
- Cng chu ti ca t di mi cc tnh theo cng thc:
q
p
= cN
c
+

'
vp
N
q
+ d
p
N

(1.12)
trong : c- Lc dnh ca t, T/m
2
;

'
vp
- ng sut hu
hiu theo phng thng ng ti su mi cc do
trng lng bn thn t, T/m
2
;
N
c
, N
q,
N

- H s sc chu ti, ph thuc vo ma st trong


ca t, hnh
dng mi cc, phng php thi cng cc;

- Trng lng th tch ca t su mi cc, T/m


3
.
27
- Sc chu ti cc hn ca cc trong t dnh tnh theo cng
thc:
Q
u
= A
s

c
u
+ A
p
N
c
c
u
(1.13)
trong :
c
u
- Sc chng ct khng thot nc ca t nn, T/m
2
;

- H s khng th nguyn. i vi cc nhi ly t 0,3 - 0,45 cho


st do cng v bng 0,6-0,8 cho st do mm;
N
c
- H s sc chu ti ly bng 6,0 cho cc khoan nhi.
Ghi ch:
(1) H s an ton khi tnh ton sc chu ti ca cc theo cng
thc (1.13) ly bng 2,0-3,0.
(2) Tr gii hn ca

c
u
trong cng thc (1.13) ly bng 1
kg/cm
2
.
- Sc chu ti cc hn ca cc trong t ri tnh theo cng
thc:

q vp p a v s s u
N A tg K A Q
' '
+

(1.14)
K
s
- H s p lc ngang trong t trng thi ngh, ly theo bng
tra;

'
v
- ng sut hu hiu trong t ti su tnh ton ma st
bn tc dng ln cc, t/m
2
;

a
- Gc ma st gia t nn v thn cc;

'
vp
- ng sut hu hiu theo phng php thng ng ti mi
cc, T/m
2
;
N
q
- H s sc chu ti, xc nh theo hnh (B-3-ph lc 1).
Cng chu ti di mi cc v ma st bn tc dng ln cc trong
t ri su gii hn, ngha l:
f
s
(z>z
c
)=f
s
(z=z
c
)
q
p
(z>z
c
)=q
p
(z=z
c
)
Ghi ch:
su gii hn z
c
xc nh theo gc ma st trong ca t nn
(tra bng c sn)
- H s an ton p dng khi s dng cng thc tnh ton (1.14)
ly bng 2,0-3,0.
28
3. Xc nh sc chu ti ca cc nhi theo kt qu xuyn
tnh (theo TCVN 205-1998):
S dng mi xuyn tiu chun c ng knh mi =35,7mm,
gc nhn mi xuyn bng 60
0
, gi tr sc chu ti ca cc theo
sc khng xuyn xc nh nh sau:
Q
XT
=
2 3
S P
Q Q
+
(1.15)
trong : Q
P
- sc chng cc hn mi xuyn (KPa), xc nh nh
sau:
Q
P
=A
P
.q
P
(1.16)
A
P
- din tch mi cc (xem cng thc 1.5)
Gi tr q
P
xc nh theo cng thc: q
P
=K
C
C
q
(1.17)
trong : K
C
h s mang ti, ly theo bng;
C
q
- sc chng xuyn
trung bnh, ly trong khong 3d pha trn v pha di mi cc (d-
ng knh cc)
Q
S
- sc chng cc hn mt bn cc (KPa), xc nh theo cng
thc:
Q
S
= u Si Si
f h
(1.18)
trong : h
si
- di ca cc trong lp t th i (m); u- chu vi tit
din cc; f
Si
- ma st bn n v ca lp t th i v c xc
nh theo sc chng xuyn u mi q
C
cng su theo cng
thc:
f
Si =
i
q
Ci

(1.19)
i
- h s, ly theo bng.
Tng quan gia sc chng xuyn q
C
v sc chng ct khng
thot nc ca t dnh C
u
xc nh theo cng thc sau:
C
U
=
15
V C
q
(1.20)
trong
V

- p lc thng ng do ti trng bn thn ca t


nn ti su ang xt.
29
(Khi tnh ton theo kt qu xuyn tnh, c th tham kho phng
php tnh ton ca Nottingham v Schmermann theo tiu chun
M FHWA HI 9-013).
4. Xc nh sc chu ti ca cc nhi theo kt qu xuyn
tiu chun (SPT):
- Theo cng thc ca Meyerhof (cho t ri):
Q
U
= K
1
N.A
P
+K
2
N
TB
A
S

(1.21)
trong : Q
U
- sc chu ti ca cc (KN); N - ch s SPT trung
bnh trong khong 1d di mi cc v 4d trn mi cc (d--ng
knh cc); A
P
- din tch tit din mi cc (m2); N
TB
-

ch s SPT
trung bnh dc theo thn cc trong phm vi lp t ri; A
S
- din
tch mt bn trong phm vi lp t ri (m2); K
1
- h s ly bng
120 cho cc khoan nhi.; K
2
- h s ly bng 1 cho cc khoan nhi.
H s an ton dng cho sc chu ti ca cc thng ly bng 3 tc
(Q
U
TT
=Q
U
/3)
Ghi ch: khi cc xuyn qua cc lp t st yu cm vo
tng ct hoc tng cui si bn di th c th dng cng thc ca
Meyerhof, khi cc xuyn qua lp t yu (st chy nho, ct mn)
cm vo lp t st cng pha di th dng cng thc ca
David xc nh sc chu ti ca cc.
- Tnh theo cng thc ca David (cho t dnh):
Q
u
= R.A
P
+f
S
.F
S
= C
U
.N
C
.A
P
+

C
U
A
S

(1.22)
trong : Q
u
-sc chu ti ca cc (KN); A
P
- tit din ngang ca
cc (m
2
); A
S
-din tch mt bn ca cc trong phm vi lp t
dnh (m
2
); R- sc khng u mi xuyn
R= C
U
.N
C

(1.23)
N
C
- h s sc chu ti, cho cc nhi N
C
= 9
C
u
- lc dnh khng thot nc theo SPT,
C
u
=N/1,4 (t/m
2
)=7,14N (kN);
(1.24)
f
S
- lc ma st gia t dnh v thnh cc:
f
S
=

C
u
(1.25)

- h s thc nghim =f(SPT, C)


Trong cng thc tnh sc chu ti cc nhi nu trn h s an ton
ly bng 3, do :
30
Q
u
TT
=Q
u
/3
(1.26)
- Tnh ton sc chu ti ca cc theo cng thc ca Nht
Bn:
Q
U
=
( ) [ ] d L C L N F N
C U S S P a
. 2 , 0
3
1
+ +

(1.27)
trong : N
a
- ch s SPT ca t ti mi cc; N
S
- ch s SPT ca
cc lp t ct xung quanh cc; L
c
v L
S
chiu di on cc nm
trong t st v t ct;

- h s ph thuc vo phng php thi


cng cc, i vi cc khoan nhi ly bng 15; d- ng knh cc;
F
P
- din tch tit din u mi cc; C
u
- lc dnh khng thot n-
c ca t st.
5. Xc nh sc chu ti ca cc nhi theo phng php
th ng (PDA).
Phng php ng l phng php d bo sc chu ti ca cc
bng cch phn tch ng sut hoc bin dng trong cc khi
ng cc. phn tch nhng s liu ngi ta s dng ph-
ng trnh truyn sng.
Nng lng ca ba ng cc c th xc nh theo cng thc sau
y:
(rE
ba
)=3xP
u
(e+2,54mm)
(1.28)
trong : P
u
- l sc khng cc hn ca t ln cc su
thit k; e - chi ca cc; r- t l gi tr nng lng hiu qu
ca ba, ph thuc vo loi ba.
Nng lng (biu kin) ca ba :
E
ba
= (e+2,54mm)/r
(1.29)
Gi tr t l nng lng hiu qu ca ba Er xc nh c theo kt
qu th nghim:
Er = E
P
(t)/E
ba

(1.30)
(E
ba
- nng lng ca ba theo catalog; E
P
(t)-nng lng chuyn vo
cc)
S liu th nghim PDA c phn tch trn thit b CAPWAP.
Trong th nghim PDA cc u o gia tc v bin dng (t nht
2 u o gia tc, 2 u o bin dng t i din nhau qua
tit din cc) c gn vo gn u cc (cch u cc khong
2-3d, d- ng knh cc). Theo mi nht ba ng cc, gia tc v
31
bin dng trong cc c ghi li v c x l bng thit b phn
tch PDA hoc x l bng phn mm CAPWAP.
S dng phng php PDA v CAPWAP c th nh gi c sc
chu ti ca cc; c th gip iu chnh chiu di ca cc theo
kh nng chu ti thc t ca t nn bng cch th nghim xc
nh sc chu ti ca cc (theo tng su) trong qu trnh
ng; c th phn b sc khng bn v mi cc v nh gi h
s ng v cn nht ca t, ngoi ra chng cn c th nh
gi c s lm vic ca ba (nng lng hiu qu, nh hng ca
vt m) d bo c ng sut ko v nn pht sinh trong ton
b cc khi ng v kim tra s ton vn ca cc.
Trnh t th nghim nh sau: s dng cng thc (1.30) xc nh
ba cho ph hp vi chi ra. Sau khi b tng cc t c-
ng th tin hnh th nghim. Mi ln th nghim ch
ng 2-3 nht ba t cao 1,5-3m. Thit b PDA s chuyn
i cc tn hiu gia tc v bin dng o c sang lc v vn
tc ti thi im t nh sau:
F(t)= E.A(t)
(1.36)
V(t)=

dt t a ) (
(1.37)
trong : E- m un n hi ca cc; A- tit din cc; (t)- bin
dng thi im t; a(t)- gia tc ti thi im t.
Sau mi nht ba thit b phn tch chuyn v cc PDA s cho
ngay kt qu: chiu di cc (t u o n mi cc k hiu l
LA); din tch tit din cc (AR); m un n hi cc (EM);
trng lng ring ca vt liu cc (SP); vn tc truyn sng trong
cc (WS); h s cn ng (JC) -ph thuc vo loi t; th
kt qu cho ng sut nn v ng sut ko ti v tr u o(CSX
v TSX), ng sut nn mi cc (CSB); mc h hng cc(BTA);
sc chu ti cc hn P
u
theo phng php CASE chun v CASE
max (RSP v RMX, theo gi tr J ban u, tnh theo tn); sc
chu ti cc hn P
u
theo phng php CASE max(RX7, cho J=0,7,
tnh theo tn); nng lng do cc tip thu (EMX, tnh theo tn.m);
s nht ba ng trong 1 pht (BPM); chiu cao ba ri (STK,
theo m, tnh cho ba diezel).
6. Xc nh sc chu ti ca cc theo kt qu nn tnh
ti hin trng:
32
- Xc nh sc chu ti ca cc theo kt qu th nghim nn
tnh ti hin trng theo TCXDVN 269-2002 hin hnh.
- Gi tr sc chu ti ca cc s dng cho cng trnh phi ly
gi tr nh nht trong cc gi tr tnh ton v th nghim.
- Sc chu ti ca cc ti hin trng c th xc nh giai on
th nghim thm d v th nghim kim tra cht lng cng
trnh.
- Cc th nghim cn c cu to, vt liu, kch thc v phng
php thi cng ging nh cc chu lc ca mng cng trnh.
- V tr cc th nghim cn b tr ti nhng khu vc tp trung
ti trng ln, ti nhng v tr a cht bt li nht v sao cho c
th i din cho khu vc xy dng cng trnh.
- S lng cc th nghim hin nay thng c ly bng 1% tng
s cc ca cng trnh nhng khng nh hn 2 chic trong mi tr-
ng hp.
- S lng cc th nghim c th c tng theo mc phc tp
ca iu kin a cht.
Th nghim xc nh sc chu ti ca cc ti hin trng hin
nay thng dng 2 - -- Phng php gia ti, hin c 2 phng php
chnh: bng i trng (khi gia ti hoc neo) v phng php
Osterberg.
+ Phng php gia ti bng i trng. gia ti trong th nghim
nn tnh s dng kch thy lc (khi s dng nhiu kch ng
thi cc kch phi cng chng loi, c tnh k thut v phi c
vn hnh trn cng mt my bm). i trng thng dng cc vt
nng nh cc khi b tng, gang hoc bng kch neo vo cc cc
xung quanh hoc vo t, cng c khi kt hp c cc khi gia ti
ln neo. Cc nhi thng c sc chu ti ln, s dng phng php
ny cn c i trng rt ln nn vic thc hin l kh kh khn.
+ Phng php Osterberg. i vi cc nhi hp l nht l xc nh
theo phng php Osterberg. Phng php ny do GS. ngi M
xut nm 1980. Hp Osterberg thc cht l mt loi kch ln, c
th l hnh trn, ch nht. Nguyn l th nghim theo phng
php ny nh sau (h.1.8.):
Hp Osterberg c t vo y cc trong qu trnh thi cng
Sau khi b tng cc ng kt (28 ngy-m) tin hnh bm du
vo hp. Da vo lc thng ng hng ln trn do p sut du
trong hp Osterberg to nn tc dng ln cc xc nh c lc ma
st thnh cc:
33
P
L
0S
=G+P
MS
;
(1.38)
v da vo lc tc dng xung di xc nh c kh nng chu
ti ca nn t di mi cc:
P
X
0S
=P
Mi

(1.39)
trong : P
L
0S
, P
X
0S
- lc to nn trong hp Osterberg tc dng ln
trn v xung di; G- trng lng cc; P
MS
- lc ma st ca t v
thnh cc < P
MS
GH
; P
Mi
- lc chng ca t mi cc < P
Mi
GH
;
P
GH
MS
, P
Mi
GH
- gi tr sc chu ti gii hn ca t thnh v mi
cc.

H.1.8. S b tr thit b th nghim theo
Phng php Osterberg
34
H.1.9. Kt qu th nghim: biu ti trng- chuyn v
khi ma st t gi tr bn gii hn
Tng ca lc tc dng ln cc (ma st thnh cc) v xung t
nn (sc chng mi cc) l sc chu ti ca cc, xc nh theo
gi tr gii hn c tnh n h s an ton K
i
(Ki= 2-3):
P
coc
=P
L
0S
+P
X
0S
=(P
MS
GH
/K
MS
+P
Mi
GH
/K
mi
)
(1.40)
Sc chu ti ca cc ly gi tr nh nht nhn c t cc kt qu
th nghim (P
coc
min
).
H.1.10. Kt qu th nghim: biu ti trng- chuyn v
khi sc chng mi t gi tr gii hn
Khi th nghim nn tnh, ti trng c gia tng theo tng cp
bng 1/10-1/15 ti trng gii hn xc nh theo tnh ton (thng
35
thng i vi th nghim thm d bng ti trng ph hoi hoc
bng 250-300% ti trng thit k, i vi th nghim kim tra -
bng 150-200% ti trng thit k). Mi cp ti trng khng c
ln hn 25% ti trng thit k. ng vi mi cp ti trng tin hnh
o ln nh sau:
Khng qu 10 pht mt ln cho 30 pht u, khng qu 15 pht
mt ln cho 30 pht sau , khng qu 1 gi mt ln cho ti khi
ln n nh. Cc c coi l ln n nh khi di cp ti trng
c ln khng ln hn 0,25mm/gi (khi mi cc t vo lp
t hn ln, ct, t st do n do cng) v khng ln hn
0,1mm sau 2 gi khi cc cm vo lp t st do mm v do
chy.
7. Xc nh gi tr ti trng gii hn t kt qu th
nghim nn tnh.
Gi tr sc chu ti gii hn ca cc theo t nn t kt qu th
nghim nn tnh c th xc nh theo mt s phng php ph
bin nh sau:
1. Phng php th: da trn hnh dng ng cong quan
h ti trng- chuyn v:
trng hp ng cong bin i nhanh, th hin r s
thay i dc t ngt (im un), sc chu ti
gii hn tng ng vi im bt u thay i dc.
Nu ng cong bin i chm th cn c vo cch
gia ti v quy trnh th nghim chn phng php
xc nh (theo chuyn v gii hn quy c, theo phng
php th hoc theo sc chu ti cho php).
2. Phng php dng chuyn v gii hn tng ng vi chuyn v
bng 2,5- 10% ng knh hoc chiu rng cc.
3. Theo tnh trng thc t th nghim v cc th nghim.
Vit Nam da theo tiu chun ca Lin X (c) vn ph bin
xc nh sc chu ti gii hn ca cc trn c s ln n nh
ca cc theo cp ti trng. Theo , sc chu ti gii hn ca cc
l ti trng tng ng vi ln:
S=[S],
(1.41)
trong : - h s quy i gia tc ng ngn hn v di hn,
=0,1; [S] - ln gii hn cho php ca cng trnh.
Theo cch tnh ny ti trng gii hn xc nh c thng thp
hn gi tr thc. Sc chu ti cho php ca cc n thng
ng xc nh bng sc chu ti gii hn chia cho h s an ton.
36
H s an ton do t vn thit k quy nh, thng thng trong
khong 1,5-2,5.
1.1.4 . Kim tra cht lng cc bng th nghim bin dng
nh (PIT).
i vi cc nhi, do iu kin thi cng ti ch, nn ngoi nhng
th nghim kim tra nu trn cn thit phi kim tra, nh gi
cht lng bn thn cc. Th nghim bin dng nh PIT c tin
hnh nhm mc ch . Ngoi pht hin cc khuyt tt tng
i ln sinh ra trong cc, chng cn kim tra c c chiu di
cc.
Th nghim bin dng nh PIT da trn nguyn l truyn sng
trong cc. Sau khi gn u o ln gn u cc (cch v tr g
ba khong 30cm), dng ba cm tay (1-3kg) g vo u cc,
tn hiu sng thu c s hin th ln thit b x l gi l h IT.
Thit b ngy nay hay s dng thng c 2 u o cho php xc
nh vn tc ti nhiu im trn thn cc.
Kt qu o c phn tch v nh gi theo mt s phng php
sau:
- Phng php phn hi xung: khi g mt s nht ba vo cc s
c sng phn hi trung bnh tng nht ba hin th trn th
mu. Nu th thay i t ngt ngha l cc c khuyt tt
hoc nn t thay i t ngt
- Phn tch theo tn s dao ng: khi th nghim theo phng
php ny ba th nghim cn c lp thm lc k xc nh
t s gia bin vn tc v bin lc. Phn tch v nh
gi kt qu truyn sng cng hin th trn th. S dng ph-
ng php ny c th o c khong cch t u cc n v tr
c khuyt tt.
- Phng php tn hiu tng ng: ni dung ca phng php ny l
s dng biu sng ca cc c trng (biu ny l kt qu
th nghim trn nhiu cc tng t khng c khuyt tt). Nu cc
c sng phn hi khc vi biu mu ngha l cc c khuyt
tt. Xc nh v tr khuyt tt, nh ga mc khuyt tt
da vo cc thng s ca m hnh nn (cc thng s ny xc
nh bng cch tnh xung lc lp nhiu ln cho n khi gn vi
xung lc o c).
i vi cc nhi, th nghim ng bng phng php ca
Gersevanov, phng php ca Hilley nh trong tiu chun mng cc
TCVN 205-1998 hin nay rt t c dng, do chnh xc thp.
37
1.1.5. Xc nh s lng cc trong i mng:
S lng cc trong i mng c xc nh trn c s sc chu ti
ca cc n, tng ti trng ng v m men ngoi lc tc dng
mc y i.
p lc tnh ton do phn lc u cc tc dng ln y i:
P
TT
=
( )
2
3d
Q
TT

(1.42)
trong : Q
TT
-sc chu ti tnh ton ca cc, ly gi tr nh nht
ca sc chu ti theo vt liu v theo t nn.
Din tch s b ca y i:
F
SB
=
n h P
N
TB
TT
TT
.
0

(1.43)
trong :
TT
N
0
- lc dc tnh ton xc nh ti ct y i; h-
su t y i (tnh t ct nn nh, nu mng gia (trong
nh); ly gi tr trung bnh nu mng bin c ct trong v ngoi
khc nhau); n- h s vt ti (n=1,1);
TB

- trng lng th tch trung


bnh ca i cc v t trn i (
TB

=20-22KN/m3).
Trng lng s b ca i v t trn i:
N
SB
TT
=n.F
SB
.h.
TB

(1.44)
S lng cc s b:
N
C
SB
=
TT
TT
SB
TT
Q
N N +
0
(1.45)
trong : - h s tnh n s lch tm do m men gy ra v
s b tr cc trong i (=1-1,5).
Sau khi xc nh c s lng cc trong i, tin hnh b tr
chng. Khong cch gia cc trc cc ly 3d nhm m bo
sc chu ti ca cc trong nhm tng t nh cc n v t trc
cc n mp bin i 0,7d (d- ng knh cc). Trong chng
mc no theo phng chu lc (phng c lch tm ln)
khong cch gia cc cc c th b tr xa hn tn dng kh
nng chu m men lch tm.
Sau khi b tr cc v xc nh c din tch ca i F

TT
cn
tin hnh tnh ton li trng lng thc ca i v t trn i:
N

TT
= n
C
.F

TT
.h.
TB

.
(1.46)
Kim tra lc truyn xung cc cc dy bin theo cng thc:
38
P


t t
+

TT
C
TT
C
n
i
i
MAX
TT
y
n
i
i
MAX
TT
X
TT
C
TT
d
TT
TT
MIN
MAX
X
X M
Y
Y M
n
N N
1
2
1
2
0

(1.47)
trong : n
C
TT
- s lng cc trong mng; M
X
TT
, M
Y
TT
- m men tnh
ton tng ng vi trc x v trc y: M
X
TT
= N
TT
.e
Y
; M
Y
TT
= N
TT
.e
X
; N
TT
=N
0
TT
+N

TT
; X
MAX
, Y
MAX
- khong cch t trc bin n trc x, y; x
i
,
y
i
- khong cch t trc cc th i n cc trc trc x, y.
Lu :
- Trc x, y l cc trc i qua trng tm ca cc tit din
cc ti y i.
- Mun tm lc truyn xung cc th i th thay cc gi tr
X
MAX
bng x
i
v Y
MAX
bng y
i
.
- Kim tra lc truyn xung cc:

P
MAX
TT
+P
C
Q


(1.48)
Trong trng hp mng cc chng th:
P
MAX
TT
+P
C
Q
V
(1.49)
P
MAX
TT
+P
C
Q

*
(1.50)
Q

*
- kh

nng chu ti ca cc chng.
1. 1.6. Kim tra nn mng cc theo trng thi gii hn th
nht
Theo trng thi gii hn th nht cn kim tra theo sc chu ti v
n nh.
i vi mng cc chng:
- Sc chu ti gii hn ca mng xc nh theo cng thc sau:
N
Gh
=R
Gh
.F
C
.n
C
(1.51)
trong : R
GH
- cng gii hn ca nn di chn cc chng khi
hnh thnh mt trt trong nn; F
C
- din tch tit din ngang
ca cc; n
C
- s lng cc trong mng.
- iu kin m bo n nh nn cc chng:
N
Gh
= 1,2 (N
0
TT
+ N

TT
+n
C
P
C
)
(1.52)
39
i vi mng cc ma st: Kh nng n nh gii hn ca mng c
tnh ton theo y l ng ni mp cc cc bin:
N
Gh
=R
Gh
F+u
i i
h f

(1.53)
trong : R
Gh
- cng gii hn ca nn di mng cc ma st ng
vi trng thi cn bng gii hn ca nn.; F- din tch y mng
to tnh theo ng mp ngoi ca cc cc bin; u- chu vi ca
mng c din tch F; f
i
- ma st n v thnh bn ca lp t th
i c chiu dy l
i
m cc xuyn qua.
nn n nh phi tha mn iu kin sau:
N
Gh
= 1,2 (N
0
TT
+ N
M
TT
)
(1.54)
trong : N
M
TT
- Trng lng tnh ton ca khi mng c din tch
y F v c chiu cao t chn cc n ct nn.
Theo phng php mt trt tr trn: Mt trt c th ct qua cc,
i qua chn cc bin hoc i qua nn pha di.
H s n nh xc nh theo cng thc:
K=

itr
ig
M
M

(1.55)
ig
M
- tng m men gi;
itr
M
- tng m men gy trt.
Khi mt trt tr trn i qua cc cc, sc chng ct ca cc cc s
cn li s trt, cn phi kim tra kh nng chng ct ca cc
(xem cng thc 1.15).
nn mng cc ma st m bo an ton v n nh th cn
chn: K
MIN
1,2
Theo phng php ca Bishop kt hp vi phng tin my tnh
in t, c th tnh ton c nhiu mt trt tr trn v tm c
mt trt nguy him nht rt gn vi thc t. H s n nh s
dng trong phng php ny l 1,4.
1.1.7. Kim tra nn mng cc theo trng thi gii hn th
hai.
Kim tra nn mng cc theo trng thi gii hn th hai l xc
nh ln ca mng cc. ln ny bao gm ln tuyt
i v ln lch gia cc mng. Cc gi tr nhn c khng
c ln hn gi tr gii hn cho php i vi tng loi cng trnh
(xem bng 1.4).
40
ln mng cc c tnh ton nh mng nng trn nn thin
nhin, trn c s coi mng cc nh mng khi quy c. Tnh ton
ln cho mng khi quy c cng nh mng nng trn nn thin nhin
c tnh theo phng php cng ln tng lp, da trn c s l
thuyt nn bn khng gian bin dng tuyn tnh. Tuy nhin theo
phng php ny ch nn tnh cho cc mng c chiu rng khng
qu 10m. Khi nn di y i trong phm vi cc c coi l khng
ln, do ln nn mng cc ch tnh cho phn nn di mi
cc.
tnh ln cho mng cc ta phi thc hin cc bc sau y:
1. Xc nh kch thc mng khi quy c:
a, Khi nn ng nht b, Khi nn c lp t yu

41
c, Khi nn c nhiu lp t:
H.1.11. Xc nh mng khi quy c
Ngi ta cho rng nh ma st gia mt xung quanh cc v t,
ti trng ca mng c truyn xung din tch rng hn. ln
ca mng cc c tnh nh khi mng quy c. y khi mng quy c
c tnh nh sau:
B=b +2Htg(
tb
/4)
(1.56)
L=l+2Htg(
tb
/4)
(1.57)
trong : b, l - khong cch t mp ngoi ca cc hng cc bin
theo 2 phng; H- chiu su t y i n mi cc;
tb
gc
ma st trong tnh ton trung bnh ca cc lp t trong phm vi
chi su H.
m bo iu kin nn bin dng tuyn tnh th ng sut
tiu chun di y mng khi quy c
TB
TC
phi nh hn sc khng
tiu chun ca t nn R
M
, c th nh sau:

TB
TC
R
M
v
MAX
TC
1,2 R
M
(1.58)
trong :

TC
min
max
=

,
`

.
|
t t
+
B
e
L
e
B L
N N
B L
TC
d
TC
6 6
1
.
0
(1.59)
Trong trng hp bi ton phng:

TB
TC
=

,
`

.
|
t
+
L
e
B L
N N
L
TC
d
TC
6
1
.
0

(1.60)
42
trong : N
0
TC
- ti trng tiu chun ca cng trnh tc dng ln
nh i; N
d
TC
- trng lng tiu chun ca mng khi quy c vi hai
cnh l B v L (chiu cao khi mng quy c tnh t ct mi cc-
y mng khi quy c ti ct nn nh).
e
L
, e
B
-

lch tm tng ng theo trc L v B, xc nh nh sau:
- theo phng trc L:
e
L
=
TC
d
TC
TC
L
N N
M
+
0
(1.61)
- theo phng trc B:
e
B
=
TC
d
TC
TC
B
N N
M
+
0

(1.62)
M
L
TC
, M
B
TC
- m men tiu chun i vi trng tm y mng khi
quy c tng ng vi trc L v trc B
R
M
=
( )
II II mqu II mqu
TC
C D BH AB
K
m m
.
' 2 1
+ +

(1.63)
m
1
, m
2
- cc h s ph thuc vo tnh cht t nn v kt cu
cng trnh, tra bng 1.2.
Bng 1.2.
H s m
1
, m
2
Loi t H s
m
1
H s m
2
i vi nh v
cng trnh c s kt
cu cng c t s gia
chiu di nh hoc tng
n nguyn vi chiu cao
L/H bng
4 1,5
t hn ln c ln ct;
t ct, khng k
t phn v bi
1,4 1,2 1,2
Ct mn: - Kh v t
m
- No nc
1,3
1,2
1,1
1,1
1,3
1,3
Ct bi: - Kh v t
m
- No nc
1,2
1,1
1,0
1,0
1,2
1,2
43
- t hn ln c ln
st; t st c ch
s st I
L
0,5
- Khi I
L
>0,5
1,2
1,1
1,0
1,0
1,1
1,0
'
,
II II
- trng lng th tch t (tnh theo bin dng) di y mng
khi quy c v t y mng khi quy c tr ln; C
II
- lc dnh n
v (tnh theo bin dng) ca t ngay di y mng khi quy c;
A, B, D- h s ph thuc vo gc ma st trong ca t y mng
khi quy c, tra bng 1.3; H
mqu
-chiu cao khi mng quy c tnh t
ct thin nhin ti y mng khi quy c.
Trong trng hp khng tha mn iu kinth cn phi tm
cch tng chiu rng mng khi quy c hoc tng chiu su
chn cc.
2. V biu ng sut bn thn:

BT
=

n
i
i i
h
1

(1.64)
trong :
iw
- trng lng th tch lp t th i c m thin
nhin; h
i
- chiu dy lp t th i.
Bng 1.3. Cc h s A, B, D
44
Trng lng th tch ca cc lp t nm di mc nc ngm th
phi dng trng lng th tch y ni
idn
.
Trng lng th tch y ni:
45

idn
=

+
+
1
) 1 ( W
s
hoc
idn
= ( s

-
n
)(1-n)
(1.65)

S
- t trng ca ht t; w- m t nhin ca t;

- h s
rng trng thi t nhin ca t; n- rng ca t trng thi t
nhin
Biu ng sut bn thn c v xut pht t mt t thin
nhin, trong trng hp c lp t p th phi khng nh rng
lp t p n nh.
3. V biu ng sut ph thm
PT
:

PT
= K
0
P
(1.66)
trong : P- p lc do ti trng cng trnh (bao gm c t tn
nn mi p trn din tch mng khi quy c), trng lng i
mng v trng lng cc sau khi tr trng lng khi t do
chng chim ch. Khi t, i mng v cc nm di mc nc
ngm cn tnh theo trng lng y ni.
K
0
- h s gim p lc ti tm mng khi quy c, tra bng
trong s tay nn mng [].
4. Xc nh chiu dy lp chu nn H
a
:
Chiu dy chu nn H
a
l khong cch t mi cc ti su ti
:
PT
0,2
BT
. Di su ny do nh hng ca bn kt
cu, graien thm ban u ln c coi l khng ng k
nn c b qua.
Trng hp gii hn di ca vng chu nn tm c nm trong hoc
nm ngay trn lp t c m un bin dng E
0
< 50kg/cm
2
khi
H
a
c ly ti chiu su c
PT
0,1
BT
.

H.1.12. Phn b p lc di mng
5. Xc nh gi tr ln (ti tm mng khi quy c):
46
Do biu p lc ph thm c dng ng cong nn t
chnh xc cn thit, chiu dy chu nn H
CN
c chia thnh
nhiu lp, chiu dy mi lp thng thng bng 1/4 chiu rng
mng.
ln ca mng c xc nh bng tng ln tng lp theo
cng thc sau:
S= i
i
n
i
i
E
h

0 1


(1.67)
trong : h
i
- chiu dy lp t th i; E
0i
- m un bin dng ca
lp t th i;
i

- ng sut nn ti lp t th i;

- h s k n
n hng, ly bng 0,8.
H. 1.13. S tnh ton ln mng cc

6. Xc nh ln lch gia cc mng:

L
S S
S
2 1


(1.68)
trong : S
1
, S
2
tng ng ln ca mng 1 v mng; L-
khong cch gia hai mng.
Cc gi tr ln tuyt i S v ln lch gia hai mng
khng c ln hn gi tr gii hn cho php (xem bng 1.4).
Bng 1.4. Bin
dng gii hn ca nn
Loi cng trnh ln lch tng
i S
ln cho php ln
nht S
max
47
Cng trnh khung
BTCT
Khung thp
0,001
0,004
8
12
1. 1.8. Tnh ton ln cho mng b cc.
Mng b cc c i cc l mng b vi cnh ln hn 10m hay c
din tch trn 100m2.
Chiu su chu nn ca nn t di mi cc c ly bng cnh
hay ng knh mng b H
CN
=B. Lp t nn di mi cc phi l
lp t tt, c m un bin dng E
0
20MPa.
ln mng b cc tnh theo cng thc:
S
B
=
TB
E
B P
0
. 12 , 0
(1.69)
trong : P- p lc trung bnh ln nn y i (kg/cm2); B-
chiu rng hay ng knh mng (cm); E
0TB
- m un bin dng
trung bnh ca cc lp t di mi cc vi chiu dy H
CN
=B
(kg/cm2).
E
0TB
=
[ ]
i i i
K h E K h E K h E
B
0 2 2 02 1 1 01
....
1
+ + +

(1.70)
E
01
, E
02
, E
0i
- m un bin dng ca cc lp t 1,2,i; h
1,
h
2
,
h
i
- chiu dy cc lp t 1, 2, i; k
1
, k
2
,k
i
h s ty thuc
su y lp t, ly theo bng 3.5.
Bng 1.5. H s K xc nh m un bin dng trung
bnh ca cc lp t di mi cc
su
y lp
(0-0,2)B (0,2-
0,4)B
(0,4-
0,6)B
(0,6-
0,8)B
(0,8-
1,0)B
H s K 1 0,85 0,6 0,5 0,4
1.1.9. Xc nh chiu cao i cc v tnh thp cho i
cc.
- Xc nh chiu cao i cc:
Chiu cao i cc c xc nh theo iu kin chng m
thng:
N
CT
R
K
h
0
b
TB

(1.71)
T : h
0

TB K
CT
b R
N
.
(1.72)
48
trong : N
CT
- lc m thng, bng tng phn lc cc u cc
nm ngoi phm v y thp m thng mt pha cnh i
ca cc (khi mng chu ti lch tm th tnh pha c phn lc
max ca cc); R
K
- cng chu ko ca b tng; b
TB
- chiu di
trung bnh ca y trn v di thp chc thng.
Chiu cao i cc h =h
0
+h
1
h
1
- chiu su ngm u cc vo i, ly bng 150mm.
gi tr h s :
+ =1,0 cho b tng nng;
+ =0,85 cho b tng ht nh;
+ =0,8 cho b tng nh.
Chiu cao ca i thng thng ln hn 2-3 (- ng knh
cc, s nh cho ng knh cc ln).
Nu do s gi ta, s nn thng ch xy ra theo mt bn
thp c nghing ln hn 45
0
, v phi ca iu kin (1.72) c
xc nh cho thp m thng thc t nhn vi h s h
0
/c [..].
Khi kh nng chu lc ny c ly khng ln hn gi tr ng
vi thp m thng c c=0,4h
0
(c- l chiu di hnh chiu ca
mt bn thp nn thng ln phng ngang).
Khi trong phm vi thp nn thng c t cc ct thp ai thng
gc vi mt bn, tnh ton cn c tin hnh theo iu kin:
F F
b
+0,8 F
SW
(1.73)
nhng khng ln hn 2F
b.
Ni lc F
b
ly bng v phi ca bt ng thc (1.73), cn F
SW
l
tng ton b lc ct do ct thp ai (cc mt bn ca khi
thp) chu, tnh theo cng thc:
F
SW
= SW W S
A R

(1.74)
trong : R
SW
- khng c vt qu gi tr ng vi ct thp CI , AI
(hoc C
II
, A
II
).
Khi k n ct thp ngang, F
SW
ly khng nh hn 0,5F
b
.
Khi b tr ct thp ai trn mt phn hn ch gn v tr t ti
trng tp trung, cn tnh ton b sung theo iu kin (1.71)
cho thp m thng c y trn nm theo chu vi ca phn c
t ct thp ngang. Ct thp ngang trong bn c t vi bc
khng ln hn h/3 v khng ln hn 200mm. Chiu rng t ct
thp ngang khng nh hn 1,5h (h- chiu dy bn). Ct thp
cn neo chc chn 2 u bng cch hn hoc kp cht vi
ct thp dc sao cho bn ca lin kt v ca ct thp ai l
tng ng.
49
- Tnh ton thp cho i cc:
Thp cho i cc dng chng m men un do phn lc u
cc gy nn. i cc c coi l ngm ti v tr mp ngoi ct v
b un bi phn lc cc u cc nm ngoi mt ngm.
M men ti mt ct A-A (xem hnh 1.13):
M
A-A
= i i
r P
(1.75)
Trong r
i
- khong cch t mt ngm (mt ct A-A) n tim
cc; P
i
- phn lc tnh ton u cc tc dng ln y i.
M men ti mt ct B-B:
M
B-B
=
'
i i
r P
(1.76)
r
i

- khong cch t tim cc n m ngm (mt ct B-B).


Gi tr P
i
c xc nh theo gi tr P
TT

MAX
v P
TT

MIN
nh sau:
P


t t
TT
C
TT
C
n
i
i
MAX
TT
y
n
i
i
MAX
TT
X
TT
C
TT
TT
MIN
MAX
X
X M
Y
Y M
n
N
1
2
1
2
0
(1.77)
Trong trng hp bi ton phng:
P

t
TT
C
n
i
i
MAX
TT
X
TT
C
TT
TT
MIN
MAX
Y
Y M
n
N
1
2
0

(1.78)

H.1.13. Tnh ton thp cho i mng
trong : N
0
TT
- ti trng ng tnh ton i qua tm mng,
khng k n trng lng t trn mng v trng lng bn thn
mng.
Din tch tit din ngang ct thp chu m men M
I-I
v M
II-II
:
50
F
aI-I
=
a
I I
R h
M
0
9 , 0

v F
aII-II
=
a
II II
R h
M
'
0
9 , 0

(1.79)
trong : R
a
- cng chu un ca ct thp; h
0
, h
0
'
- tng ng
chiu cao lm vic theo mt ct I-I v mt ct II-II.
1.1.10. Mt s lu v cu to mng cc khoan nhi
Cc khoan nhi s dng trong cng trnh ngm chu ti trng
nn dc trc, chu ti trng ngang v chu ti trng chng nh.
- i vi cc chu nn: thp c th b tr n 1/3 chiu di pha
u cc [11], hm lng thp dc 0,2-0,4%
- i vi cc chu un v chu nh: thp cn b tr sut chiu
di cc, hm lng thp dc 0,4-0,65%. i vi loi cc chu nh
cn c lu v vic bo v chng cc tc nhn n mn gy h
hng ct thp chu lc (thp dc chu ko)
Lp b tng bo v ct thp khng c nh hn 5cm. Nu chiu
di lng thp ln hn 4m, theo chiu di cc cn c vng thp
m tng cng cho lng thp dc, ng thi dng gn
cc ming k to lp bo v ct thp, vi khong cch khng nh
hn 2m (ng knh thp vng tu thuc vo ng knh cc c
th ly 12-14). Khong cch gia cc thanh ct thp dc
khng nh hn 10cm. Thp ai c th dng loi 6-10, khong
cch a=200-300mm, cn thp dc khng nn ly nh hn 12.
Trong cc cn b tr ng (d50-60) kim tra cht lng b tng
cc bng siu m t nht 3 ng cho cc c D 1m; 4 ng cho cc
c D=1-1,3m, 5 ng cho cc c D=1,3-1,5m v 6 ng cho cc c
ng knh ln hn 1,5m. Khi cn thit c th b tr 1 ng ng
knh d =90-100 khoan ly mu th nghim, ng ny cch
mi cc khong 1-1,2m.
B tng dng cho cc khng nn ly nh hn 300#, st thng
thng ly bng 8-17 tu thuc vo iu kin thi cng cc, ng
knh cc, khong cch gia cc ct thp dc
- i vi i cc: i cc dng b tng mc 200#. Chiu cao i
cc c tnh ton theo iu kin chng chc thng v iu
kin chng un. Thng thng chiu cao i cc nm trong
khong h=(2-3)D +10cm (D ng knh cc). Do i cc c
chiu dy kh ln nn thp thng b tr c pha trn i , xung
quanh i (thp cu to) c ng knh 10-18, a=200). Gia
lp thp trn v lp di cn c cc thanh chng n nh v tr
a=400-500.
51
1.2. Tng tng hm
1. 2.1. Cc loi p lc ngang.
Cng nh p lc ng p lc ngang tc dng ln cng trnh c
chia ra nhiu loi:
- p lc ngang tc ng thng xuyn: p lc t, p lc nc ngm
n nh, p lc t cng trnh ln cn;
- p lc ngang tc ng tm thi (ngn hn, di hn): p lc t cc
phng tin giao thng, p lc t cc thit b t bn trn cng
trnh trong vng khi trt
- p lc ngang c bit: p lc ng t, p lc trng n t,
p lc t cc on ngi trn mt t tc dng trong vng khi tr-
t, p lc do thay i nhit , cc tc ng v p theo ph-
ng ngang.
p lc ngang ln cng trnh c chia thnh p lc ch ng, p
lc b ng v p lc tnh.
p lc ch ng l p lc gy mt n nh cng trnh, cn p
lc b ng c tc dng gi n nh cng trnh, chng li p
lc ch ng. p lc tnh c gi tr trung gian gia p lc ch
ng v p lc b ng.
- p lc ngang ca t ln cng trnh
p lc ngang ca t ln cng trnh c xc nh c tnh
n s phn b dng tam gic theo chiu cao, cn h s p lc
ngang c biu th qua gc ma st trong hoc h s Pausson.
Tng cng trnh c tnh ton chu p lc ngang ca t c
xt n ti trng trn b mt nm trong khu vc khi trt. p lc
t trng lng t xung quanh thng c gi l p lc c bn, cn
p lc t ti trng b mt - p lc b sung.
p lc t ph thuc vo cng, kh nng chuyn v v
xoay tng. Khi kt cu tng chuyn v v xoay s to ra p lc
ch ng ca t tc dng ln mt sau tng. Cn mt trc tng
pha di y h o s c p lc b ng ca t .
Trong iu kin thot nc, thnh phn nm ngang ca p lc
ch ng v b ng khi gc nghing ca tng (dng) khng
ln (tg 1/3) c tnh theo cng thc:

ch
=(z +q).
ch
C.ctg (1-
ch
),
(1.80)

bh
=(z +q).
bh
C.ctg (1-
bh
),
(1.81)
trong : - gi tr tnh ton trng lng ring ca t, z
khong cch k t mt t, q- ti trng phn b u lin tc
52
trn mt t, v C - gi tr tnh ton gc ma st trong v lc
dnh ca t,
ch
,
bh
- cc h s p lc ngang ch ng v b
ng ca t, xc nh theo cng thc:

ch
=
) cos( . cos
) cos( ) cos(
) sin( ). sin(
1
) ( cos
2
2
2




+
]
]
]

+
+
+


(1.82)

bh
=
) cos( . cos
) cos( ) cos(
) sin( ). sin(
1
) ( cos
2
2
2



]
]
]

+
+

+

(1.83)
trong : - gc nghing mt sau tng so vi ng thng
ng, ly du dng khi nghing so vi mt thng ng v
pha tng; - gc nghing mt t so vi ng nm ngang, ly
du dng khi nghing mt t so vi mt nm ngang hng
ln trn; - gc ma st ca t ti mt tip xc vi tng ly tng
ng bng 2/3

v 1/2

khi khng s dng hoc s dng huyn


ph st ( m bo chnh xc so vi li gii chnh xc khi
cc nh p lc b ng nn ly (1/3)

). Khi trong gii hn


chiu cao tng tn ti t st mm v do chy hoc khi trn b
mt c ti trng rung, gc ly bng 0.
Khi = 0, = 0

ch
=
) 2 / ' 45 (
0 2
tg

(1.82a)

bh
=
) 2 / ' 45 (
0 2
+ tg

(1.83a)
Biu p lc ch ng c trnh by trn H. 1.14.
Trong iu kin khng thot nc trong t bo ho, c th
gc ma st
0
u

, cng p lc ch ng v b ng c dng:
Cng p lc ch ng:
ch
=(z +q) 2C
U
(1.80a)
Cng p lc b ng:
bh
=(z +q) 2C
U
(1.81a)
p lc ch ng ca t dnh khng tc dng trn ton b
chiu cao tng m ch bt u t su cch mt t:
53
h
c
=
ch
ch ch
q g C

. ) 1 ( cot .

(1.84)
Thnh phn ngang cn bng ca p lc ch ng v b
ng c xc nh nh din tch biu tng ng ca cng
p lc
ch

v
bh

. Gi tr ton b p lc ch ng v b ng lch
i vi php tuyn tng chn mt gc t

v c xc nh theo
cng thc
E
a
=E
ah
/cos(
) +

(1.85)
E
b
=E
bh
/cos(
)

(1.86)
a) b)


H.1.14. Biu p lc ch ng ca t khi c cc lp
t khc nhau (a) v p lc t trng thi tnh ln gi ta,
neo khi c lp bn nc (b) .
Ti trng b sung trn mt t t cc my nng chuyn v
vt liu xy dng ly trong dng p lc phn b hoc lc tp
trung, nguyn tc xc nh chng nh sau:
Khi khng tn ti ti trng c th trn lng th trt, tng c
tnh ton c xt n s tn ti ti trng tiu chun tm thi
phn b u trn b mt, bng q=10KPa (vt liu xy dng
cht ng theo khi khng ln). Ti trng ny to nn p lc
ngang ch ng, xc nh theo cng thc:
54
P
qh
= q.
ch


(1.87)
H.1.15. nh hng ca ti trng phn b u trn mt
t
Khi ti trng lin tc q nm trn khong cch a cch tng
(h.1.15), p lc P
qk
t ln tng
trn on z q/tg. Khi ti trng q tc ng theo di rng b
t dc cng trnh trn khong a cch tng, p lc P
qk
t trn
on tng:
a/tg z (a+b)tg.
Gc nghing mt phng trt ca lng th trt i vi mt
phng ng ly bng:
= 45
0
- /2
(1.88)
Tng c gi hoc neo ca cng trnh c cng ln c
tnh chu p lc ngang ca t trong trng thi tnh (h.1.16). c-
ng p lc ngang c bn ca t
kg
ln tng ti su z
xc nh theo cng thc sau:
Cao hn lp bn nc:

kg
= k
0
.
zg
= k
0
i
n
i
i
h


(1.89)
Trong lp bn nc:

kg
= k
0
[ ] ) (
w BC w zg
d d +

,
(1.90)
55
a, b,
trong :
zg
- cng p lc t nhin ca t ti su z
so vi mt t c xt n tc dng y ni ca nc ngm; k
0
-
h s p lc hng ca t trong trng thi tnh ly bng: i vi
t ht ln k
0
=0,3; i vi t ct hoc ct k
0
= 0,4; i vi
st k
0
=0,5; i vi st k
0
=0,7; d
BC
- su lp bn nc so vi
mt t; d
W
- su mc nc ngm;
W
- trng lng ring ca n-
c, bng 0,980665KN/m3;
i
v k
i
- trng lng ring v chiu dy lp
t nm cao hn tit din xem xt ti chiu su z.
Cng p lc ngang tc dng ln tng t pha h o (thp
hn h o) c tnh theo cng thc (1.89) v (1.90) tr i gi
tr z t y h o (h.1.16).
Tc dng y ni ca nc ngm c tnh cho tt c cc loi
t c h s thm k
t
>1.10
-8
m/s v t st c ch s do I
P
<
6,20.
p lc ngang b sung t ti trng tp trung v ti phn b
nm trn mt t trong trng thi tnh c xc nh bng tnh
ton theo l thuyt n hi
Gi tr p lc ngang b sung xc nh theo cng thc:
T ti tp trung:
P
ko
=

p 3
{
]
]
]

+
+

+
3 3 2
2
5
2
) (
) 2 (
) (
1
3
2 1
R
Z
R Z R
y Z R
Z R R R
z y
;
(1.91)
T ti trng tp trung tuyn tnh P, tc dng theo tng thng
song song:
P
ko
=
2 2 2
2
) (
4
z x
z Px
+
;
(1.92)
T ti trng thng ng q, phn b u trn din tch ch
nht:

P
ko
=2.k
0
p
z
;
(1.93)
trong : x, y, z - khong c theo trc to t im t ti
hoc ng tc ng n im trong xc nh p lc
P
ko
;R
2
=x
2
+ y
2
+z
2
; - h s n ngang; k
0
- h s p lc hng; P
z
-
gi tr p lc thng ng ti im ang xt, xc nh theo ph-
ng php im gc bit.
56
Tnh ton p lc ln tng gi ta mm hoc neo theo cng
thc (1.89)-(1.93) nhn c p lc ngang tng v nhng tng nh
vy c chuyn v ngang v p lc ngang gim. Tnh ton theo
cng thc (1.90) th ngc li, gi tr p lc ngang gim. V
vy lc ngang c coi l trung gian gia gi tr lc ch ng v
lc trong trng thi tnh, c xc nh theo cng thc:
i vi tng neo:
E
h
= 0,75 E
ch
+ 0,25E
h0
;
(1.94)
i vi tng ta mt s mc sn:
E
h
= 0,25 E
ch
+ 0,75E
h0
;
(1.95)
trong : E
ch
- thnh phn hp lc ngang ca p lc ch
ng; E
h0
- thnh phn hp lc ngang ca ca p lc t trong
trng thi tnh; E
h
- ga tr tnh ton tng hp lc ca p lc
ngang.
Gi tr thnh phn ngang ca lc neo Q
ch
ly bng phn lc ti
v tr gia cng neo vi tng nhn c t kt qu tnh ton tnh
hc i vi tng.
Tc ng tiu chun t vic ko thp trong cc kt cu b
tng d ng lc c xc nh tng ng vi gi tr lc ko ln nht
theo n thit k.
p lc ngang ca t ln kt cu cng trnh ng dng trn
(ging ng, ging h chm) cng c xc nh nh i vi tng
ng ca cng trnh - ti trng thay i dc chiu su theo
nh lut thu tnh.
Ging chm dng trn h trong lp o xc bin c tnh ton
theo ti trng hng tm ca t v huyn ph xc bin thay i
theo nh lut:
q

=
2
1
1
q
q 1 1 sin
q
] | `
+
]
. , ]

(1.96)
trong : q

- p lc hng tm ln vng v ti im ct c
to ; q
1
- p lc hng tm nh nht ti im 1; q
2
- p lc h-
ng tm ti im 2 (hnh. 2.1, m).
T l
2
1
q
q
i vi huyn ph xc bin ly bng 1,1, cn i vi
t trong gii hn phn o ca ging -1,25.
Ngoi ra, trong tnh ton ging chm cn xt n p lc
bn b sung ca t do mt nghing ca lp t nm trong gii
hn khi trt, do ging b nghing
57
- p lc ngang tc dng ln bn y cng trnh.
Di tc dng ca p lc t bn ngoi cng trnh cng nh
trng lng bn thn tng ngoi cng trnh t bn ngoi c th
b y tri vo pha trong cng trnh.
Khi c ti trng tc dng mc y mng q
1
(h.1.16) s xut
hin p lc ngang (ch ng)
ch
c gi tr :

ch
= (q
1
+y)tg
2
(45
0
-/2)
(1.97)
Di tc dng ca lc q
C
s to nn lng th trt ABC. Pha bn
mt phng AB xut hin p lc b ng
bh

bh
= ytg
2
(45
0
+/2)
(1.98)
Ti su y
0
gi tr p lc b ng bng p lc ch ng, t
xc nh c y
0:
y
0
=
[ ] ) 2 / 45 ( ) 2 / 45 (
) 2 / 45 (
0 2 0 2
0 2
1

tg tg
tg q
(1.99)
Lc y ca lng th trt l
R= E
C
- E
b
(1.100)
trong : E
C
-tng hp lc ch ng:
E
C
= y
0
(q
1
+y
0
/2)tg
2
(45
0
-/2);
(1.101)
E
b
-tng hp lc b ng:
E
b
= (y
2
0
/2)tg
2
(45
0
+/2)
(1.102)
Lc R c phn thnh 2 thnh phn:
- Thnh phn T song song vi mt trt BC:
T= Rcos(45
0
-/2)
(1.103)
58
H.1.16. S tnh p lc ngang y tri bn y
cng trnh ngm
- Thnh phn S vung gc vi mt trt BC:
S= R sin(45
0
-/2)
(1.104)
Qu trnh y lng tr ABC tri ln s b lc ma st Stg cn
li. Nh vy lc y tri tc dng ln bn y cng trnh s c gi
tr:
T
0
= T- Stg =
R
) sin(90
) 2 / sin(45
0
0


(1.105)
Lc T
0
gy nn p lc thng ng N
0
tc dng ln bn y
cng trnh:
N
0
=T
0
sin (45
0
-/2)
(1.106)
Quy ra p lc phn b q
2
:
q
2
= N
0
/b' =
) 2 / 45 (
0
0
0
+ tg y
N

(1.107)
Trn h.1.17 trnh by s phn b p lc thng ng ln
bn y cng trnh tu theo gi tr y
0
.
59
H.1.17. S phn b p lc y tri bn y cng
trnh ngm:
a- khi lng th trt tip xc nhau; b- khi lng th trt giao
nhau; c- khi lng th trt khng tip xc nhau
- p lc ngang t cc phng tin giao thng ln cng
trnh
p lc ngang t ti trng di ng tm thi c tnh ton nh
khi xc nh p lc ngang ca t ln tng chn hoc tng
cng trnh ngm. p lc ngang ch ng t cc phng tin giao
thng v my mc xy dng c xc nh theo cng thc (1.81),
thay q = p
V
.
Khi tnh ton tng chn hoc tng cng trnh ngm, ti
trng di ng t cc phng tin giao thng v my mc xy
dng c b tr vo v tr bt li nht trong gii hn di B
nP
(h.1.18), chiu rng ca n c xc nh theo cng thc
B
nP
= (H
0
-h
0
)tg(45-

/2) - h
0
tg


(1.108)
trong : H
0
- su chn mng tng chn hoc tng cng
trnh ngm k t mt t; h
0
- khong cch t mt t n
nh mi.
Xc nh ti trng di ng trn on c chiu rng B
nP
bng
cch tnh din tch cht ti, kch thc ca n khi v tr ti trng
di ng dc trc tng chn l b x c, y b - chiu rng mt
tip xc ca bnh c xt n s phn b ca p lc trong o -
ng di gc 45
o
, c - gi tr bng chiu cao tng nhng khng ln
hn 4m i vi ti trng H-30, v 3,6m i vi HK-80. Gi tr c
cng khng c ln hn chiu di on tng tnh ton. Phn b
p lc dc tng chn c tnh nh h s , gi tr ca n c th
tham kho trong CH 200-62 v TCVN- TCN-2007 (tiu chun thit
k ng t).
Nu ti trng chuyn ng vung gc vi trc tng cng
trnh ngm, kch thc din cht ti l a + d, y a - chiu di
phn tip xc mt nghing ca bnh t H-30 hoc chiu rng
60
ca ton b khi trt i vimy ko HK-80 nhng khng ln hn
3,6m; d - khong cch gia cc cnh nghing pha ngoi ca cc
bnh xe ln cn t H-30 hoc mp bnh xe HK-80.
Cht ti trng tm thi ln khi trt, c th xc nh c gi
tr p lc ngang do ti trng gy nn dc trc tng cng
trnh.

bp
=
P
bc

tg
2
(45
o
-/2)
(1.109)
Khi v tr ti trng tm thi vung gc vi trc cng trnh gi
tr p lc ngang l:

BP
=
P
ad

tg
2
(45
o
-/2)
(1.110)
trong : P - ti trng tp trung tm thi.
Chiu di on cht ti ca tng xc nh theo cng thc
(h.1.18):

o
A
y
tg 45
2

| `


. ,

(1.111)
trong : A - gi tr bng chiu di hoc chiu rng mt
tip xc nghing ca t c xt n phn b p lc trong o -
ng di gc 45
o
.
Tc ng ng hc t cc phng tin giao thng di chuyn
c tnh bng cch nhn ti trng vi h s ng hc 1+

. Gi
tr ny ph thuc vo chiu di on cht ti tm thi .
- Khi chiu su nh mi cng trnh ngm nh hn 0,5m,
ti trng tm thi t H-30 , gi tr l 1,3 nu l
CT
5 v bng 1
nu l
CT
> 45m. Trong khong 5m < l
CT
< 45m gi tr (1 + ) xc
nh bng ni suy.
- Khi chn su nh mi cng trnh ngm k t ray
nh hn 0,5m, ti trng t cc toa tu ng st v tu in
ngm c nhn vi h s:

1+

= 1 +
CT
l + 20
10

(1.112)
trong : l
CT
- chiu di cht ti trng tm thi, m.
- Khi chn su nh mi 1m , h s 1+

ly bng 1,0.
Khi su chn mi trung gian, gi tr 1+

ly theo t l.
61
H s ng hc xc nh ti trng t cc phng tin
giao thng bnh hi v bnh xch v cc my mc thi cng ly
bng 1,0.

H.1.18. S xc nh p lc ngang t cc phng tin
giao thng
- p lc ngang t cng trnh hin c.
Khi cng trnh ngm nm gn cc cng trnh ang tn ti,
cn tnh n p lc t mng nh nu cc nh nm trong gii hn
khi trt. p lc t mng c truyn di gc 30-45
o
so vi ng
thng ng ph thuc vo trng hp km thun li nht (hnh
5.6). Trong gi tr p lc ng ca t ln kt cu cng
trnh ngm c xc nh p

= Q/a

, cn p lc ngang - theo
cng thc:
q

= Q/a

tg
2
(45
o
-/2)
(1.113)
trong : Q - p lc ng ln mng; a

- chiu rng ca
din tch cht ti ln mng c tnh n s phn b p lc theo
chiu su.
Cn lu rng: khi xc nh p lc ngang tnh ton do ti
trng ng tm thi di ng gy nn theo cng thc:
q
i
= h
T
tg
2
(45
o
-/2)- gi tr gc ni ma st c tng ln 5
o
khi
k > 1 v gim i 5
o
khi k < 1. (k - h s vt ti)
62
H.1.19. S xc nh p lc ln cng trnh ngm
do mng cng trnh ln cn gy nn
p lc ngang khi cc lp t nm nghing
p lc ngang t trng lng bn thn t c tng ln vi gi tr
b sung tnh theo cng thc:

kg
= 2
kg
.tg ,
(1.114)
trong :
kg
- p lc c bn ca t, - gc nghing ca cc
lp t, raian, trong <0,5.
H.1.20. Biu p lc c bn v
b sung ca t
ln cng trnh hnh trn trn
mt bng khi cc lp t
nghing.
p lc b sung cht ti khng u ln cng trnh hnh
trn trn mt bng. i vi chng, ti trng thay i trong mt
bng c chn:
kg
sin , trong - gc to cc gia bn
knh vc t php tuyn vi tng v hng bng nm ngang ca
mt phng nghing (h.1.20).
Tnh ton gi tr p lc ngang
Trong thc t, n gin ho tnh ton, p lc ngang tiu
chun c coi l phn b u theo chiu cao v c xc nh
theo cng thc sau:
63

h.tc
= (h
cb
+ 0,5h).
c

(1.115)
Gi tr h s p lc ngang
c
cho tt c cc loi t (tr t
do) c xc nh theo cng thc:

c
= tg
2
(45
o
- /2)
(1.116)
trong : - gc ma st trong tiu chun ca t, .
i vi cng c h s kin c f > 2-3, gi tr gc ma st
trong thng > 70-75
o
v th gi tr h s p lc ngang gn bng
0. Trong nhng t nh vy p lc ngang ca n c th khng
tnh.
Gi tr h s p lc ngang trong t do c xc nh theo
cng thc sau:

c
= /(1 -)
(1.116')
trong : - l h s pausson.
Gi tr p lc ngang khi 0,04 b < b
t
0,08b ly
h
= 0,19h
(h - l chiu cao hm o), cn khi b
t
> 0,08b n khng c
tnh.
p lc ngang t khi l c coi l phn b u theo chiu
cao hm o v ch tc dng theo 1 hng.
p lc thu tnh nm ngang tc dng ln pha sau tng chn
(h.1.14), xc nh theo cng thc sau:
Cao hn y h o:
P
W
=
W
(Z- d
W
)
2
(1.117)
Lc ngang tng ng ca nc tnh:
E
WS
=
2
) (
w w
d Z P

(1.117')
Thp hn y h o:
64
P
W
=
W
(H
K
- d
W
)
2
.


(1.118)
Lc ngang tng ng ca nc tnh:
E
WS
= ) (
2
) (
K BC w
w K w
H d P
d H P
+


(1.118')
trong : H
K
- su h o;

- h s xt n v tr y
h o so vi mc nc ngm v so vi cao lp bn nc, ly: khi
d
W
< H
K
d
BC

= 1, khi H
K
> d
BC

= 0.
Cao tnh ton mc nc ngm ch l d on, xut pht t
cc iu kin a cht cng trnh tnh hnh a cht thu
vn, phng php thi cng la chn, tin xy dng, cc bin
php h mc nc ngm v thot nc.
Khi xc nh p lc ngang ca t v p lc nc ngm, trong
gian on thi cng cn tnh mc nc ngm thp nht, cn khi
khai thc cng trnh- mc nc ngm cao nht.
Nu kt cu tng chn hoc tng cng trnh ngm c lp
cch nc bn ngoi, th p lc nc tc dng ln mt ngoi tng
chn. Nu kt cu tng chn nhiu lp c lp cch nc nm gia
th nc ngm tc dng ln lp cch nc v t pha trong tng
chn. Khi y nc ln b ngm n s to p lc ln lp cch n-
c t pha trong cng trnh.
1.2.2. Tnh ton tng mm/c.
Yu t c tnh cht quyt nh khi d kin s tnh ton
tng chn mm/c l: s kt cu cng trnh; hnh dng
cng trnh trn mt bng v mt ct; phng php thi cng
cng trnh (h, kn v.v.); trnh t thi cng cng trnh; vt liu
tng; cng ngh thi cng tng; kt cu khung v cc chi tit gi
(sn, khung, ging chng, neo) m bo n nh v bn
ca tng; cc gii php kt cu lin kt tng vi cc chi tit khc
ca cng trnh.
Yu t quan trng nh hng n iu kin lm vic ca t-
ng mm/c - s tn ti ca cc chi tit gi m bo cng
v n nh tng, cng nh trnh t a cc chi tit gi vo
lm vic trong qu trnh thi cng cng trnh. Trong cc cng
ngm khng c khung, n nh ca tng c th c m
bo nh: cc v chng neo v ging chng c nh hoc tm
thi; ngm phn di tng trong khi t; khung v sn phn phi
cng, tng chng v.v. Thng thng chng c s dng t hp
65
chi tit gi cc loi khc nhau. Trong cc cng trnh c khung,
trong qu trnh xy dng tng s dng c cc c cu chng tm
thi. V d, khi thi cng bng phng php tng trong t theo
cng ngh t di ln trn, h o c o ngay ton b chiu
su v do cc chi tit gi khung khng tn ti trong thi gian
, n nh v bn tng c m bo nh cc ging
chng tm thi hoc neo.
S tnh ton tng mm/c ph thuc vo kch thc tng
i ca cc cnh tng. i vi cc cng trnh ch nht, tng s
lm vic trong iu kin bin dng phng, nu chiu di L ca
chng vt qu chiu cao H trn 3 ln. Lc tng c tnh nh s
dm c chiu rng 1m ct theo cnh ngn ca tng. on
c tnh ton theo s tng chn chu un trong mt phng
ng. Nu t l chiu di tng vi chiu cao nh hn 3, cn xt
n un c trong mt phng ngang.
Xt n cc c im nu trn, i vi cc tng ng cng
trnh hnh ch nht, hnh trn hoc a gic trong mt bng
ngi ta chia ra 4 s tnh ton c bn cho tng nh sau [18]:
1. S tng chn cng xn mm, n nh ca n -
c m bo nh ngm phn di ca n trong t;
2. S tng chn mm nhiu nhp, n nh ca n
c m bo nh ngm phn di ca n trong t v cc chi tit
gi ta phn trn (ging chng, neo);
3. S vng trn hoc a gic khp kn (trong mt
bng), n nh ca chng c m bo nh cng khng
gian ca cng trnh.
4. S vng trn hoc a gic khp kn (trong mt
bng), n nh ca chng c m bo nh cng khng
gian ca cng trnh v cc chi tit gi tr b sung.
Tng cng trnh c tnh ton theo cc s khc nhau ph
thuc vo giai on v phng php thi cng, cng ngh thi cng
v vt liu tng, trnh t thi cng cng trnh.
V d khi thi cng cng trnh ngm nhiu tng c khung
ton phn bng phng php tng trong t vi bin php t
trn xung di, tng c tnh ton c xt n vic d t tng
tng t pha trong cng trnh. u tin tng c tnh ton theo
s I khi su h o cn thit xy dng tr tng trn
(h.1.24). Sau tnh ton tng theo s 2 khi su h
o cn thit xy dng tr tng th 2.Tng c tnh ton
nh tng chn mng mt neo (h.1.28). Tip theo thc hin cc
cng vic tng t cho n khi h o t su thit k. T-
66
ng trong trng hp ny c tnh ton hoc theo s dm lin
tc ta trn mt s gi ta chu p lc ngang hoc theo s 4
c xt n cng khng gian ca cng trnh.
Tn ti hng lot cc phng php c gii tch ln th
tnh ton tng. S khc nhau v nguyn tc gia cc phng
php, trc tin nm mc nh hng bin dng tng ln gi tr
p lc tip xc ca t. Cc l thuyt cht ch tin ti xt n
iu kin thc tc ng cng trnh vi khi t thng dn n
nhiu kh khn v phc tp trong tnh ton. gii cc bi ton
ny cn phi s dng cc phng php s da trn cc chng
trnh my tnh.
Di y ta xem xt cc phng php tnh ton n gin, c
tnh cht c s.
1.2.2.1. Tnh ton tng mm/c cng xn
S tnh ton tng mm cng xn c dng nh gi
cng v n nh tng c cho h o cng nh tng cng
trnh ngm thi cng bng phng php tng trong t, giai
on o h n cao gi - tng u tin.
Trong thc t thi cng h o su xy dng cng trnh
ngm bng phng php l thin, ph thuc vo su ngm t-
ng vo nn t, theo iu kin n nh, c th xy ra 2 tr-
ng hp sau y:
1. Trng hp tng c ngm ti thiu vo nn t (khi thi
cng cng trnh ngm mt tng). Trong trng hp ny, nhim v
tnh ton l xc nh chiu su ngm ti thiu v chiu dy t-
ng m bo cng v n nh ca chng. Trong gi
thit rng s cn bng tnh hc ca tng xut hin do phn lc
b ng ca t tc dng ln on t su hn y h o.
Trong tnh ton gi thit rng cng lc khng b ng ca
t trn ton b chiu su ngm t ti gi tr xc nh theo l
thuyt cn bng gii hn, khng ph thuc vo chuyn v ca t-
ng.
2. Trng hp tng c ngm d vo nn t thng gp khi
xy dng tng trn cng ca cng trnh ngm nhiu tng hoc
tng h vo t thp hn y h o ngm trong lp bn n-
c. Nhim v tnh ton l nh gi cng ca tng.
Trong trng hp ny, trn cc on theo chiu su ngm,
phn lc b ng ca t c th thp hn rt nhiu so vi gi
tr gii hn xc nh theo l thuyt cn bng gii hn. Chng c
67
xc nh t iu kin tc ng tng h ca tng vi khi t
c xt n chuyn v thc ca tng v tnh cht bin dng ca
t.
Tnh ton tng mm ( cng xn) c su ngm ti thiu
Phng php tnh ton gii tch n gin xc nh
su ngm ti thiu cho tng cng xn l da trn gi thuyt
rng, bin dng xoay trong t xung quanh im 0 nm ti
su f=0,8t ( f- su ngm ; t- su tng nm trong t)
(h.1.24). Trong , p lc ch ng ca t tc dng t cnh
pha sau ln tng cao hn im 0, cn t mt trc thp hn
mc y v t mt sau thp hn im 0- phn lc b ng.
Khi xc nh p lc ch ng v b ng, ma st ca t trn
b mt tng khng tnh n.
iu kin cn bng ca tng l tng m men i vi im 0
bng khng. T iu kin xc nh c chiu su ngm
cn thit ca tng thp hn y h o.
i vi t ng nht, p lc ch ng v b ng c tnh
theo cng thc (1.80) v (1.81) c k n p lc ch ng i
vi t dnh ch bt u tc dng t chiu su h
C
, xc nh
theo cng thc (1.84).
Gi tr p lc ch ng cc i ti im 0 bng:

ah MAX
= [(h + f) +q]
ah
- Ctg.(1-
ah
)
(1.145)
Phn lc b ng ti su y h o bng:

ph1
= C.tg.(
ph
-1)
(1.146)
cn ti im 0:

ph2
= C.tg.(
ah
-1) + f
ph
(1.147)
trong : , , C- cc thng s ca t tnh ton theo
nhm trng thi gii hn th nht (
I
,
I
, C
I
).



68
a, b, c,
H.1.24. Cc s tnh ton tng cng xn khi su
ngm ti thiu
Tip theo l xc nh tng hp lc ca p lc ch ng
E
I
=0,5
ah MAX
(h + f - h
C
)
(1.148)
V cnh tay n tc dng ca n i vi im 0
r
1
=
) (
3
1
C
h f h +

(1.149)
Biu p lc b ng c chia ra thnh phn hnh ch
nht v hnh tam gic. Tng hp lc cn bng phn hnh ch
nht E
2
=
ph1
.f, cn cnh tay n tc ng ca n r
2
=0,5.f.
Tng hp lc cn bng phn hnh tam gic E
3
=0,5(
ph2
-
ph1
).f,
cn cnh tay n tc ng ca n r
3
= 1/3f.
iu kin cn bng c c vit trong dng sau:
E
1
r
1
=
(
3 3 2 2
r E r E
n
c
+

)
(1.150)
trong :
C

- h s iu kin lm vic ly theo tiu chun


ti trng v tc ng TCVN 2737- 1995 hoc c th ly tng
ng vi XNIP 2.02.01-83: i vi ct, ngoi ct bi,
C

=1, i vi
loi t khc
C

=0,9;
n

- h s tin cy theo chc nng cng trnh


ly bng 1,2; 1,15; 1,1 tng ng vi cng trnh loi I, II, III.
Thay cc gi tr lc, cnh tay n v ng sut nu trn nhn
c phng trnh sau:
( ) [ ] ( ) { ( ) 0 .
6
1
1 . 5 , 0 1 . ) (
6
1
3 2 2

]
]
]

+ + +
ph ph c ah ah c n
f tg C f tg C q f h h f h

(1.151)
Gii phng trnh ny i vi f xc nh c su ngm
cn thit. Phng php n gin nht gii phng trnh l phng
php la chn f. m bo an ton gi tr f sau khi xc nh
c cn tng ln 1,2 ln, ngha l gi tr t s bng 1,2f (xem
h.1.24).
Gi tr m men ln nht ti su l
0
c xc nh t iu
kin bng 0 ca lc ct ti im c m men cc i:

( ) [ ] ( ) { ( ) ( ) [ ] 0 1 . . 2 . . ) 2 / ( 1 . .
0 0 0
+ + + +
ph ph c c ah ah h
tg c C l l h l h tg c C q l h

(1.152)
69
Tm c gi tr l
0
t phng trnh , gi tr m men
cc i tc dng ln 1m chiu di tng xc nh theo biu thc
sau:
M
max
=
( ) [ ] ( ) { ( ) ( ) 0 1 . . . . .
3
1
) 2 / ( 1 . . ) . 6 / (
0
2
0
2
0 0

]
]
]

+ + + +
p h p h c c a h a h h
t g c C l l h l h t g c C q l h

(1.153)
Theo gi tr M
max
tin hnh tnh ton tit din tng theo cng
.
Trong trng hp tng ngm trong t st khng thot nc khi

U
=0 (cng thc 5.1a v 5.2a) iu kin n nh khng th
thc hin tr khi h < 4C
U
/ v h s an ton nn ly 1,5. Khng
c dng tng ngm ti thiu khi C
U
/h <7.
Tnh ton tng mm ( cng xn) c su ngm d.
Phng php tnh ton gii tch n gin xc nh
su ngm d l da vo h s nn.
Trong phng php , tnh ton phn tng ngm trong
t, nh hng cng xn c thay bng m men M v lc F t
ti mc y h o (h.1.25). Tnh cht bin dng ca t trong
vng ngm c nh gi bng h s nn (bng 5.2). Trn c s
li gii phng trnh vi phn trc ng un khc ca tng thnh
lp th (h.1.26)[...], cho php nhn c s phn b p lc
dc phn ngm tng.
p lc t c xc nh tch bit khi m men v lc F theo
cng thc:

m
= n.M
(1.154)

q
= mF
(1.115)
trong : n v m- h s xc nh theo th nu trn
h.1.26, ph thuc vo su ngm t v h s cng k.
p lc ton phn ln tng
h
c xc nh bng tng
m
v

q
. H s cng k tm c t biu thc:

5
I tE
b k
k
m
s

,
(1.156)
trong : b- chiu di on tng tnh ton, ly bng 1M; E
m

m un n hi ca tng; I- m men qun tnh tit din ngang
ca tng; k
S
- h s nn i vi t ng nht ly theo bng 5.2
v trong khi t xc nh trong gii hn su t ca mt s lp
t theo cng thc
70
k
S
=
t h k
i Si
/

(1.157)
Bng 1.5. Gi tr h s nn k
S
Tn t K
S
KN/m3
St v st do chy, chy
1000
st, ct v st do mm, ct bi v xp
2000
st, ct v st do cng, ct ht nh v ht trung
4000
st, ct v st cng, ct ht to
6000
Ct si sn, t ht ln
10000
H.1.25. Cc s tnh ton tng cng xn khi su
ngm d
th trn h.1.26 c [18] lp da vo ch s cng
bng:
= k.t
(5.98)
Cc th ch quy i cho 2 gi tr ch s cng (=3
v = 5), chng c s dng nh sau. Khi 3 (tng cng) a vo
tnh ton gi tr
q
v
m
tng ng vi =3. Khi >3 a vo tnh
ton gi tr
q
v
m
, tng ng gi tr =5 (tng mm).
Sau khi tm c gi tr p lc ngang
h
cn kim tra cng
cc b ca t tng, xut pht t yu cu sao cho dc ton b
chiu su ngm t tho mn iu kin:

h
<
ph

71
b, a,
trong :
ph
- p lc b ng ca t, xc nh theo cng
thc (5.2).
Cc gi tr
h
nhn c cho php xy dng biu m
men v lc ct kim tra tng theo cng .
Tng cng xn c mm ln. Chuyn v ngang nh trn
ca chng c trnh by trong dng tng 3 s hng (h.1.27):
=
1
+
2
+
3
,
(1.159)
trong :
1
- vng tng trn on chiu di t do;
2
-
chuyn v mt ct tng y h o;
3
chuyn v to nn
do xoay tit din .
vng
1
khi biu ti trng hnh thang trn on h t
biu tung pha trn
ah1
v di
ah2
bng

1
= ) 4 11 (
120
2 1
4
ah ah
EI
h
+ ,
(1.160)
Khi c loi ti trng khc
1
c tnh theo cc cng thc, bng
trong sc bn vt liu.
Theo H.K. Xnhitko, vng nh tng cng xn
khi xem xt phn chn su nh dm cng s bng:
72
H.1.26. th quan h h s n v m vi R v t
khi =3 v 5 (theo A.N.Dranopxki)
=
1
+
[ ] ) 2 2 / 3 ( ) / 3 2 (
12
2
h t Q t h M
t k
S
+ + +
, (1.161)
trong : M v Q- m men un v lc ct
trong tit din tng ti mc y h o;
k
S
- gi tr h s nn ti mc u di tng.
ln cc i ca mt t cnh tng ly
bng .

1.2.2.2. Tnh ton tng tng hm c mt thanh chng/
neo
Khi tnh ton tng c v tng trong t h vo khi t
khng ph hoi cn xt n lin kt gi ta u di ca chng
trong t. C th xy ra 3 trng hp lin kt gi ta sau y:
- Ta t do;
- Ngm hon ton trong t;
- Ngm tng phn.
Khi ta t do, ngha l gi thit tng xoay t do pha chn
tng v th khng c sc khng b ng pha sau tng v t
di h o ch gy nn sc khng tri t mt trc tng. Trong t-
ng xut hin m men un ln nht, cn su h tng trong
t nh nht (h.1.28). S lm vic ny thng thch hp khi
xy dng tng trong t st, ct bi v ct xp do mc c
nh chn tng khng chc chn.
Khi ngm hon ton, ngha l gi thit ngm chng li s
xoay ca tng, trong trng hp ny sc khng b ng xut hin
c 2 pha ca tng. Nh vy cn tnh ton su h tng sao
cho trong xut hin m men nhp nh nht, cn phn lc ca
t tc dng ln mt sau tng ln nht. Biu m men trong t-
ng c hai du v trc n hi tng c im un (h.1.28c). S
lm vic ny ch xy ra trong t ct v si cui cht do
sc khng b ng kh ln to nn ngm.
Ngm tng phn l trng thi trung gian gia ta t do v
ngm hon ton. Tng ng vi s ny m men un v
su ngm c gi tr trung gian gia 2 s trn (h.1.28.b).
Tnh ton tng gia cng neo 1 tng thng tin hnh theo 2
s : s ta t do E.K Iakobi v s ng n hi
Blima-Lomeiera.
73
H.1.27. Cc s tnh ton
bin
dng tng cng xn
La chn s tnh ton cho cc trng hp trn cn da vo
cng phn b theo chiu di ca tng n, c xc nh t
quan h :
N =
t
d
av
,
(1.162)
trong : t - su h tng xc nh theo s Blima-
Lomeiera, m; d
av
chiu cao quy i ca tit din tng, m,
bng:
d
av
=
j D
I
+
12
3
,
(1.163)
trong : I v D - m men qun tnh, m
4
v ng knh cc
(chiu rng tng, c), m; j - khe h gia cc cc hoc cc c ln
cn.
Khi n 0,06 tng c coi nh c cng hu hn v c tnh
ton theo s E.K Iakobi. Khi n < 0,06 tng c tnh nh tng
mm theo s Blima-Lomeiera.
H.1.28. Cc s lm vic tng mng neo khi su
h khc nhau:
a khi ta t do, b- khi ngm tng phn, c- khi ngm ton
phn.
Theo s E.K Iakobi, tng c xem nh dm ta t do ti v
tr gia cng neo v ti v tr t tng hp lc ca p lc t b
ng E
P
. Trong tt c phn ngp vo nn ca tng chuyn
v v hng h o. Gi tr t
min
c xc nh t iu kin cn
bng m men t p lc ch ng v b ng i vi im gia c-
ng neo. Biu m men trong tng n du (h.1.28a). Tnh
ton xc nh chn su ca tng t
MIN
v lc ko ti im
neo (phn lc gi ta), cng nh gi tr m men un trong tng c
th s dng phng php cn bng lc.
74
Theo s Blima-Lomeiera, phn tng chn su vo nn c
im un ti im 0 v gn y h o chuyn dch theo hng
h o, cn thp hn im 0 - v hng ngc li. Phn lc b
ng xut hin c t mt ng ln mt sau tng. iu to
nn hai biu n du ca m men un (h.1.28c).
xc nh chn su ca tng t
MIN
v lc ko ti im
neo (phn lc gi ta), cng nh gi tr m men un trong tng
theo s ny, ta gi thit rng cng sc khng b ng
ca t tng tuyn tnh cng vi chiu su theo lut (1.81) v
sc khng phn lc ngc ca t t mt sau tng thp hn
im xoay 0 ca n tc dng trong dng lc tp trung
'
P
E t ti
im xoay. Tng c mt thanh chng/ neo trong trng hp ny
c tnh ton nh dm tnh nh ta trn hai gi - ti im gia c-
ng neo v ti im t lc tp trung
'
P
E . Dm chu ti trng t
p lc ch ng v b ng.
Sau y gii thiu mt s phng php tnh ton gn ng
cho cc s nu trn
1. Phng php cn bng lc (theo s E.K Iakobi):
nh tng c thanh chng hoc neo nn c coi l lin kt
khp (im A) (h.1.28a). Chn tng c coi l gi ta ti im B,
ti p lc ch ng bng p lc b ng. Sau khi xc nh
c v tr im B (im c coi l gi ta khng c chuyn v)
c th tnh c ni lc trong tng.
- Xc nh v tr im B, tc l tm gi tr t
min
.
Ta c: E
cd1
=
( )
cd
t h
2
min
2
1
+
; E
cd2
= ( )
cd
t h q
min
+ ; E
p
=
( )
bd
t
2
min
2
1

(1.164)
V tr t cc lc E
1
v E
p
t trng tm tam gic (bng
1/3 chiu cao k t cnh y). V tr t E
2
trng tm hnh
ch nht (xem h.1.28a). Ly m men i vi gi ta A v cho
bng 0 v rt gn ta c phng trnh:
(2
cd
-2
bd
)t
min
3
+(6
cd
h+3q
cd
-3
bd
h)t
min
2
+(6
cd
h
2
+6 q
cd
h)t
min
+2
cd
h
3
+3q
cd
h
2
=0
Phng trnh bc 3 ny c th gii bng phng php ng
dn.
- Xc nh lc tc dng ln thanh chng (hoc neo) T
A
:
Ly m men i vi im B v cho M
B
=0.
T
A
=
( )
min
2 min 1 min
3
1
) (
2
1
3
1
t h
xE E t h E t h
P
+
+ + +

(1.165)
75
M men c gi tr ln nht ti v tr c lc ct bng khng. Do
ta xc nh khong cch y, ti lc ct = 0:
0
2
2
+
A cd cd
T y q
y

t xc nh c: y=
( )
cd
A cd cd cd
T y q q

2
2
+ t

(1.166)
v M
MAX
=
6
.
2
3 2
y y
q y T
cd cd
A


(1.167)
2. Phng php thay th bng dm tnh nh (theo s
Blima-Lomeiera 1.28c ):
Theo phng php ny, v tr neo (chng) c coi l khp.
Chn tng cm vo lp t cng c coi l ngm c nh. S
phn b p lc ln cc c thay bng s dm tnh ton,
trong v tr C trn s cc c gi tr p lc t bng 0 gn
vi v tr thay i du ca m men nn v tr ny c coi l gi
ta ca dm thay th.
Nh trn h.1.29, ti im C p lc t bng 0, y l khong
cch t im C n y h o. p lc pha trc v pha sau t-
ng bng nhau.
- Xc nh gi tr y:
bd
y =
cd
(H+y)=H
cd
+y
cd

Hay: y=
) (
cd bd
cd
H


(1.168)
- Xc nh gi tr x: Theo nguyn l ca dm ng tr, T
a
l
phn lc ca gi ta A v P
0
l phn lc ca gi ta ti C. M men
ca P
0
i vi im D s bng m men ca p lc t b ng
(hnh tam gic) i vi im D.

H.1.29. S tnh ton theo m hnh dm thay th
76
P
0
x =
3
). (
6
1
.
3
1
. ). (
2
1
x x x x
cd bd cd bd


(1.169)
X=
) (
6
0
cd bd
P


(1.170)
su ca chn tng t nht l l
0
= y+x.
Trong trng hp tng c nhiu tng chng /neo th im c
c th s b xc nh theo bng 1.6, sau kim tra bng
tnh ton.
Bng 1.6
t ct t dnh
=20
0
y=
0,25H
N < 2 y=0,4H
=25
0
y=
0,16H
2 N
<10
y=0,3H
=30
0
y=
0,08H
10 N <
20
y=0,2H
=35
0
y=
0,035H
N 20
y=0,1H
Ghi ch: H- su y h o; - gc ma st trong ca
t; N- tr s xuyn tiu chun.
- Tnh M
max
: Theo s dm n gin, ti im c lc ct
bng 0 s c gi tr m men cc i.
3. Tnh ton bng phng php th ng n hi ( theo
s E.K Iakobi v Blima-Lomeiera): Phng php ny c thc
hin theo trnh t sau.
Trn hnh v (1.30) th hin s tng lp a cht v v
tr im gia cng neo. Sau xy dng biu p lc ch
ng v b ng ca t.
Biu p lc t ln tng khi tnh ton c xy dng trn
c s chiu su h d kin, nh hng ly bng 0,5h i vi ct
v 0,75 i vi t st.
Tip theo, tung biu
ah
v
ph
trit tiu ln nhau, cn
biu kt qu c chia thnh cc hnh thang n v chiu
cao 0,5-1,0m. Sau tr cc lc cn bng, cc din tch t l
ca cc hnh thang n v v t chng ti tm trng lc ca
cc hnh thang (h.1.30c.).
77
Theo cc lc xy dng a gic lc (h.1.30d) v a gic
dy (h.1.30e). ng khp kn ca a gic dy A
'
C khi tnh
ton theo s Blima-Lomeiera c k qua im A

ct tia 0 vi
ng ngang i qua mc neo gia cng ti tng sao cho tho mn
iu kin
y
1
=(1 1,1)y
2
(1.171)
im C ct ng khp kn A
'
C vi a gic dy xc nh
su tnh ton h t
0
, tng ng vi ngm tng trong t. Gi tr
tung biu m men trong tng xc nh theo cng thc
M= y ,
(1.172)
trong : - khong cch to cc trong t l lc, N; y-
tung a gic dy ttrong t l tuyn tnh ca hnh v, m.
Theo a gic lc (h.1.30g) th hin gi tr
'
P
E v lc trong neo
Q
ah
. Gi tr Q
ah
bng gi tr on nn a gic lc nm gia tia
cui cng ca n v tia k song song vi ng khp kn A

C, c
xt n t l lc tng ng. Khi nghing dy neo vi ng nm
ngang 1 gc , lc neo trong bng Q
ah
/cos.
Lc ca phn lc ngc li
'
P
E xc nh bng on nn a gic
lc nm gia tia cui ca n (s 13) v tia k song song vi ng
khp kn A

C t mc im C. S trng khp im di ct -
ng khp kn vi ng dy cong v gii hn di ca biu ti
trng t c bng cch tip cn lin tc. Nu ng khp kn
ct vi ng dy cong cao hn mc t lc
'
P
E , th chiu su
chp nhn h tng ban u cn c gim xung.
Theo gi tr
'
P
E xc nh chiu di on tng thp hn
im C, cn thit iu chnh phn lc ngc
'
P
E
t =
) ( 2
'
'
ah Ph
P
k q
E


(1.173)
trong :
q
=
q h
i i
+

- ng sut thng ng trong khi t


ti mc t lc
'
P
E ; k

h s xt n s gim cng phn lc


ngc do tc dng ca lc ma st theo tng hng ln pha trn
(chng c th hin bng cc mi tn trn s trc n hi
trn h.1.30c).
Gi tr k

xc nh theo bng 1.7


78

Bng 1.7
, 15 20 25 30
35 40
K

0,75 0,64 0,55 0,47


0,41 0,35
su h tng ton b bng
t = t
0
+t
(1.174)
Trong tnh ton thc t thng ly t = (1,15 1,2)t
0
Khi tnh ton theo s Iakobi ng khp kn A

D k theo
tip tuyn n a gic dy (ng chm chm trn h.1,30d).
Trong , sao cho h lc tc dng ln tng nm trong s cn
bng, hng tia 10 ca a gic lc v hng ng khp kn A

D cn
phi trng nhau. Lc Q
ah
theo s Iakobi bng gi tr on a
gic lc trn h.1.30m, nm gia tia 8 ca n v tia 10 song song
vi A

D. M men un trong tng theo s c gi tr ln nht


M
max
= y
max
. im D xc nh su tnh ton ti thiu h t-
ng t
min
, tng ng vi ta t do u di ca tng ln t . Trong
trng hp , tng nm trong trng thi gii hn v n nh,
tng mc an ton chiu su h ly bng t = 1,2 t
0
.
Khi b tr ng khp kn gia cc ng A

C v A

D tng s
b ngm tng phn trong t. i vi ngm nh vy, biu ti
trng v m men trnh by trn h.1.30b.
79
a,
b, c,
d,
e,
l,
m,
H.1.30. Cc s tnh ton th tng neo theo
Blumi-Lomeiera v Iakobi: a- s tng, b- biu ti
trng, c- s ti trng quy i trong dng lc tp trung theo
Blumi-Lomeiera, d- s xy dng a gic dy, e- s lc
khi xoay tng xung quanh im gia cng neo theo Iakobi, l- a
gic lc theo Blumi-Lomeiera, m- a gic lc theo Iakobi.
Tnh ton tng theo s Blima-Lomeiera, Tng trong t
c su d nn cn phi chnh l trn c s cc s liu th
nghim. Kt qu th nghim cho thy, biu thc t ca p
lc ch ng v b ng ph thuc vo tnh bin dng ca t,
tng, tnh bin dng ca neo gia cng v c th khc vi cc d
kin trong tnh ton. Gi tr m men un ca nhp v lc neo
trong tng vi cc tr neo khng chuyn v cn c xc nh
theo cng thc iu chnh sau y:
M
TT
= M
m
.k
d
,
(1.175)
Q
ahTT
= 1,4.Q
ah
,
(1.176)
trong : K
d
- h s xc nh theo th (h.1.31) ph thuc
vo gi tr gc ma st trong v t l chiu dy d ca tng i vi
chiu di nhip l.
H.1.31 ng vi tng t c BTCT,
chiu dy d
av
i vi cc loi tng khc
cn xc nh theo cng thc (1.175).
Chiu di nhp l ly nh hng nh
khong cch A

B trn a gic dy. Gc


ma st trong ca t trong gii hn
nhp l xc nh theo cng thc

Ii
=
l h
i
n
i
Ii
/
1

,
(1.177)
trong :
Ii
v h
i
gc ma st
trong v chiu dy lp t th i.
i vi kt cu c ti trng phn b
trn mt t cn xt 2 trng hp tnh
80
H.1.31. th
xt nh hng
cng tng ln ga
tr m men un tc
dng trong chng
ton. Th nht - khi ti trng lin tc
trn b mt (h.5.1) to nn m men
cng xn cc i mc gia cng neo
v gi tr lc neo ln nht, trng hp th
2 - khi ti trng q bt u trn
khong cch a = h
K
tg(45
0
-/2) k t t-
ng (xem h.1.15), trong : h
K
- chiu
cao phn cng xn tng. Trong trng
hp xut hin m men un cc i
trong phn nhp tng.
1.2.2.3. Tnh ton tng c nhiu thanh chng/ neo
p lc t ln tng chn ph thuc vo cng ca tng,
thi gian v trnh t lp t thanh chng /neo. C nhiu gi
thit v dng biu p lc t v gi tr ca n (xem bng
5.5), biu p lc t cho tng chn nhiu chng/ neo trnh
by trn hnh .1.32.
H. 1.32. Biu p lc bn ca t ln tng chn c
nhiu gi / neo theo Terxaghi:
a) cho t ri; b) cho t dnh
Phng php th tnh ton tng 2 neo theo s Blima-
Lomeiera do A.Ph.Novinkop son tho trnh by trong s tay
Budrin A.Ia., Demin G.A[..].
Khi tn ti 3 tng neo (gi ta) hoc ln hn, tng cng trnh
ngm c tnh ton theo nhiu phng php: phng php dm
thay th, phng php lc chng khng thay i hoc thay i
trong qu trnh o, phng php dm lin tc, phng php tnh
ton nh tm trn nn n hi bng cch s dng l thuyt bin
dng tng th hoc cc b, tnh ton bng phng php phn t
hu hn theo chng trnh trn my tnh in t.
Bng 1.8. p lc t tc dng ln tng chn c nhiu
thanh chng/neo
81
Tc gi Ct St

q

q
K. Terxaghi 0,2 0,2
0,8K
a
Hcos

0
0,3 0,15
H-4c
P.Pek - - - 0,3 0,15
H-4c
G.P.
Tschebotar
ioff
0,1 0,2
0,2H
0,6-
0,75
0,4-
0,25
(0,3-
0,375)H
A. Spinker 0,2 0,2
0,8K
a
H
- - -
K. Flaat 0 0
0,65K
a
H
0,25 0
H-mc
(1,6<m<
4)
Ghi ch: 1. Theo G. P. Tschebotarioff v K. Flaat tr s gii
hn di ca q i vi t st cho tng chn tm thi, cn gii hn
trn cho tng vnh cu
2. Cc k hiu - dung trng t; K
a
- h s p lc t ch
ng; H- su h o;
0
- gc ma st gia t v tng; c-
lc dnh ca t.
Trn hnh 1.33 trnh by s tnh ton tng c nhiu
thnh chng/neo theo phng php dm lin tc. Cc v tr chng/
neo tt nht b tr u nhau. Ti trng chuyn ln ttng gia 2
nhp chng/ neo l theo Terxaghi c th ly phn b u nh sau:
i vi ct: q=0,8H
c
cos
0
;
i vi st: q= H-4c.
trong : - trng lng ca t; H- su h o; c- lc
dnh ca t st;
0
- gc ma st gia t v tng.
chn su ca tng vo y h o cn phi cn
bng vi p lc b ng S=0,5qh. Chiu cao ca nhp trn h
0
v
nhp di cng (ti thanh chng di cng) h
n
c th ly s b bng
h
0
= 0,354h v h
n
=0,808h. Trong trng hp t tt v tr ngm
quy c c th ly khong (1/3- 1/2) h
2
su hn so vi y h
o, lc ny nhp cui h
n
l khong cch t thanh chng/neo cui
ti ngm quy c.
Cc gi tr m men un tc dng ln tng v phn lc gi ta
(lc tc dng ln thanh chng/ neo) xc nh nh dm lin tc
trong bi ton c hc kt cu.
82
H. 1.33. S tnh ton tr cng nhiu nhp nh
dm lin tc
Khi tnh ton tng gia cng bng neo d ng lc xt n lc
b sung xut hin trong tng khi cng neo.
n gin ho tnh ton ngi ta coi cng l tuyt i,
ngha l khng tnh n nh hng ca vng ln s phn b
phn lc t xut hin khi cng neo. Khi t c coi nh nn
n hi tho mn l thuyt Vinkler vi s thay i h s nn
tuyn tnh theo chiu su.
M men un M
ZQ
v lc ct Q
ZQ
trong tng t ng sut neo
xc nh theo cng thc sau:
M
ZQ
= ( ) ( ) [ ] ( ) [ ] { L Z M L Z L Q L Z S
S S
k
n
n
/ 333 , 1 3 / 5 , 1 2 /
3
1

, (1.178)
Q
ZQ
=
( ) ( ) [ ] ( ) ( ) [ ] { L Z L M L Z Q L Z S
S S
k
k
n
/ 1 / 12 / 125 , 1 8 /
1
2

, (1.179)
trong : S
n
- thnh phn nm ngang ca lc cng neo trong
dy th n ln 1md tng, N/m; Z - khong cch t nh tng n
tit din ang xt, m; k - s lng dy neo theo chiu cao tng; n -
s th t dy neo khi nh s t trn xung di (n=1, 2, 3); L -
chiu cao tng t nh n y, m.;
Q
S
=

k
n
n
S
1
; M
S
=

k
n
n n
a S
1
;
A
n
khong cch t nh tng n dy neo th n;
Z-a
n
, nu Z>a
n
;
= 0 , nu Z a
n
;
I , nu Z>a
n
;
= 0 , nu Z a
n
.
83
Lc ton b trong tng c xc nh bng cch cng cc lc
nhn c trong tnh ton thng thng cho tng c n s lng tr
chu chuyn v ngang v lc t ng sut neo:
M
Z
= M
ZQ
+M
Z0
; Q
Z
= Q
Za
+ Q
Z0
; Q
ah
= S
n
+ Q
ah0
;
(1.180)
trong : M
Z0
,

Q
Z0
, Q
ah0
- tng ng m men un, lc ct v
thnh phn phn lc ngang trong neo ln 1mt di tng nhn c
khi tnh ton tng khng c ng sut trc ca neo.
Trong thc t xy dng, cng trnh ngm nhiu tng (cc
ga ra t ngm, cc ca hng bch ho ngm, cc kho cha
ngm, cc nh dch v cng cng...) c t l kch thc chiu di
v chiu rng khng ln, cng trnh c th coi nh h khng gian
lm vic ng thi vi t nn xung quanh. Tng cng trnh
ngm c kch thc mng so vi chiu su, c gi n nh
bng nhiu gi ta (sn, dm cc tng, neo). Thi cng cc loi t-
ng ny ni ring v cng trnh ngm nhiu tng ni chung th-
ng s dng phng php "Tng trong t" kt hp phng php
thi cng sn "t trn xung", hoc h o su kt hp v
chng, neo. Tng loi ny, nh trn nu c gi n nh bng
h thanh chng (sn, dm) hoc neo- gi ta, ln lt lp t
trong qu trnh thi cng. Do su "ngm" quy c ca tng
trong t trong qu trnh thi cng thay i, s lng v v tr gi
ta c b sung, ti trng ln tng tng dn nn s tnh ton
tng v ni lc xut hin trong tng theo tng giai on thi cng
cng thay i.
Di y gii thiu 2 phng php n gin, thng dng
tnh ton tng k n qu trnh thi cng: phng php ca Nht
Bn trn c s cc gi thit ca Sacchipana v phng php tnh
ton tng nh dm trn nn n hi.
1.2.2.4. Tnh ton tng lin tc theo cc giai on thi cng
1. Phng php Sachipana (Nht Bn):
Phng php ny da trn kt qu o c ni lc v bin
dng thc ca tng lm cn c, c th:
84
1. Sau khi t tng chng/neo
di, lc dc trc ca tng chng/neo
trn hu nh khng i, hoc thay
i khng ng k;
2. Chuyn dch ca thn tng
t im chng/neo di tr ln, phn ln
xy ra trc khi lp t tng
chng/neo di (xem hnh 1.34);
3. Ga tr mmen un trong
thn tng do cc im chng/neo
trn gy nn ch l phn d li t trc
khi lp t tng chng/neo di;
Trn c s cc kt qu o thc t
ny, Sachipana a ra phng php
tnh lc dc trc thanh chng/neo v
mmen thn tng trong qu trnh
o t vi nhng gi thit c bn
nh sau (xem hnh 1.35):
1. Trong t dnh, thn tng
xem l n hi di v hn;
2. p lc t thn tng t
mt o tr ln phn b hnh tam
gic, t mt o tr xung phn b
theo hnh ch nht (do trit tiu
p lc t tnh bn pha t o);
3. Phn lc hng ngang ca t
bn di mt o chia thnh hai vng:
vng do t ti p lc t b ng c
chiu cao l v vng n hi c quan
h ng thng vi bin dng ca
thn tng;
4. im chng c coi l bt
ng sau khi lp thanh chng/neo;
5. Sau khi lp t tng
chng/neo di th tr s lc dc trc
ca tng chng trn khng i.
1) Chuyn dch ca thn
tng sau ln o 1
2,3) Chuyn dch thn t-
ng sau ln o 2,3
a.b.c) Qu trnh o
H. 1.34 - S
quan h ca chng vi
chuyn dch ca thn
tng trong qu trnh
o t
1) Vng do 2) Vng
n hi
H. 1.35- S
tnh ton chnh xc
theo phng php
Sachipana.
Theo chiu cao ton b tng c th chia thnh ba vng: vng
t hng chng th k cho n mt o, vng do v vng n hi
t mt o tr xung, t lp c phng trnh vi phn n
hi cho trc tng. Cn c vo iu kin bin v iu kin lin
tc ta c th tm c cng thc tnh lc dc trc N
k
ca tng
85
chng th k, cng nh cng thc tnh ni lc v chuyn v ca n.
Vi nhng lp lun v gi thit trn, kt qu tnh ton nhn c
kh chnh xc, nhng do cng thc c cha hm bc 5 nn tnh
ton kh phc tp.
n gin tnh ton, sau khi nghin cu Sachipana a
ra phng php gn ng nhng n gii hn vi cc gi thit c
bn sau ( xem hnh 1.36):
1. Trong tng t st, thn tng
xem l th n hi di hu hn u
di y t do;
2. Ging phng php gii chnh
xc;
3. Phn lc chng hng ngang ca
t ly bng p lc t b ng,
trong (x+ ) l tr s p lc b
ng sau khi tr i p lc t tnh
4. 5. Ging nh phng php chnh
xc.
6. im mmen un thn tng bn
di mt o M=0 xem l mt khp v
b qua lc ct trn thn tng t khp
y tr xung.
Phng php gii gn ng ch cn
dng hai phng trnh cn bng tnh:
Y=0
M
A
=0
H. 1.36- S tnh
ton gn ng theo ph-
ng php Sachipana
Do Y=0, nn:
N
K
=

+
1
1
2 2
2
1
2
1
k
m m i m ok ok
x x N x h h

(1.181)
Do M
A
=0 v t cng thc (1.181), sau khi n gin ta c:
( ) ( ) 0
2
1
2
1
2
1
3
1
1
1
1
1
2 2 3

]
]
]

,
`

.
|
+

k k
ok kk ok i kk ik i m kk ok m kk ok m
h h h N h h N x h h x h x

(1.182)
Cc bc tnh ton ca phng php gii gn ng ny nh sau:
1) giai on o th nht, k hiu di chn ca cng thc
(1.181) v cng thc (1.182) ly k=1, cn N
1
ly bng khng, t
cng thc (1.182) tm ra x
m
sau thay vo cng thc (1.181)
tm ra N
1
.
2) sau giai on o th hai, k hiu di chn ca cng
thc (1.181) v cng thc (1.182) ly k=2, cn N
1
ch c mt N
1
l
86
s bit, t cng thc (1.182) tm ra x
m
sau thay vo cng
thc (1.181) tm ra N
2
.
3) sau giai on o th ba, k =3, c hai N
i
, tc N
1
, N
2
l s
bit, t cng thc (1.182) tm ra x
m
, sau thay vo cng
thc (1.181) tm c N
3
Tip tc nh vy, sau khi tm c lc dc trc ca cc tng
thanh chng, ni lc thn tng cng s d dng xc nh.
M men thn tng trong phng
php gii gn ng (tr phn
mmen m ra), c hnh dng t-
ng t nh phng php gii chnh
xc, tr s mmen ln nht ln hn
phng php gii chnh xc khong
trn 10%, tc l thin v an ton.
H.1.37 trnh by s tnh
ton ca mt phng php tng t
nh phng php Sachipana, nhng p
lc nc, t pha sau tng th
khc, p lc nc bn di mt o
gimi ti khng. Lc chng ca t
bn b ng t ti p lc t b
ng, phn bit vi phng
php Sachipana phn p lc t
tnh cgim i, ly (wx+v) thay
cho (x+ ).
H. 1.37- Mt s tnh
khc ca phng php gii
gn ng ca Sachipana.
V d tnh ton:
Cng trnh hm xe ngm v dch v cng cng, kt
cu tng chn dy 800, di 35m, (t ct -1,5m ti -36,5m). t 7
tng chng ngang, chnh l sn cc tng. su o h mng
l -23m.
S liu cho trc:
Nn t gm nhiu lp vi cc ch tiu c l sau y:
Bng 1VD- Mt s ch tiu c l c bn
Tn ch
tiu
K
H
n
v
Lp
2 3 4 5 6 7 8 9
Dung trng
t nhin

w
kN/
m
3
19.
4
18.7
17.
7
18.
2
17.
2
18.
1
19.
2
19.
2
Lc dnh
n v
c
II
kPa 30 22 15 19
10.
8
18 25
1.0
0
87
Gc ma st
trong

0
II

13
0
1
1'
10
0
4
5'
6
0
30
'
8
0
4
8'
5
0
2
8'
8
0
2
5'
18 35
n gin trong tnh ton, ng thi m bo tho mn
gi thit ca phng php, cc tnh cht c l c quy i thnh
nn 1 lp tng ng sau y:
- ch tiu c l ca t: = 18,4 kN/m
3
,
n
=10 (kN/m2) ;

II
= 13,25
0
, c
II
= 16,7 kN/m
2
. Siu ti mt t q=18 kN/m
2
;
- mc nc ngm cch mt t 8,5m;
- trng lng ring y ni trung bnh cho cc lp t l 10
(kN/m2).
Bi ton t ra: Tm lc trc thanh chng v mmen thn
tng.
Gii:
Tnh p lc ch ng v p lc nc vo lng tng ( tnh
theo l thuyt Rankin cho 1m thn tng):
Ti su z = -1,5m:
p
a
= (q+z)tg
2
(45
0
-
2

)- 2c tg(45
0
-
2

)
= (18+18,4.1,5)tg
2
(45
0
-
2
25 , 13
) - 2.16,7 tg (45
0
-
2
25 , 13
)
= 45,6.0,474- 22,98 = -1,365 (kN/m2) . Ly bng 0.
Ti su z = -4,5m:
p
a
= (q+z)tg
2
(45
0
-
2

)-2c tg(45
0
-
2

)
= (18+18,4.4,5)tg
2
(45
0
-
2
25 , 13
) - 2.16,7 tg (45
0
-
2
25 , 13
)
= 100,8.0,474- 22,98 = 24,80 (kN/m
2
) .
Ti su z = -7,7m:
p
a
= (q+z)tg
2
(45
0
-
2

)-2c tg(45
0
-
2

)
= (18+18,4.7,7)tg
2
(45
0
-
2
25 , 13
) - 2.16,7 tg (45
0
-
2
25 , 13
)
= 159,68.0,474 22,98 = 52,71 (kN/m2) .
= =
85 , 6
7 , 7
71 , 52

; = 0
Tnh p lc t b ng trc tng:
P
b
= x
m
tg
2
(45
0
-
2

)+2c tg(45
0
-
2

) =
= 18,4.x
m
.tg
2
(45
0
+
2
25 , 13
) + 2.16,7 tg (45
0
+
2
25 , 13
)=20,38.x
m
+ 35,15
88
Vy, w= 20,38; v=35,15 .
Lc dc v mmen theo tng giai on o nh sau:
(1) Giai on o th nht:
+ Su 7,7m, mt tng chng. S thanh chng k =1; h
ok
=7,7m; h
kk
=h
1k
=3,2m, N
k
= N
1
, dng cng thc (1.4) tm x
m
:
)]
3
7 , 7
2 , 3 ( 7 , 7 . 85 , 6
2
1
[ . 2 , 3 ) 15 , 35 7 , 7 . 85 , 6 ( ) 2 , 3 . 38 , 20
2
1
2 , 3 . 85 , 6
2
1
15 , 35
2
1
7 , 7 . 85 , 6
2
1
( ) 85 , 6 38 , 20 (
3
1
2 2 3
+
m m m
x x x
0 51 , 28 3 , 5 85 , 2
2 3
+
m m m
x x x
. Gii phng trnh ta c x
m
= 2,77m.
+ Lc dc trc sn chng:
N
1
= 6,85.7,7.2,77+0,5.6,85.7,7
2
-0,5.20,38.2,77
2
-
35,15.2,77+0,5.6,85.2,77
2
= 199,90 kN
+ Mmen un thn tng:
M
1
=
7 , 83 5 , 4
3
1
.
2
8 , 24 . 5 , 4

kN.m
M
2
=
82 , 118 2 , 3 . 9 , 199 ) 7 , 7
3
1
.
2
71 , 52 . 7 , 7
(
kN.m
2
0 kN/m
2
N
1
199.9kN 83.7kN.m
118.82kN.m
-x
+x
(h +x)
ok
( h +x )
ok m
w +v z
52,71kN/m
a) S tnh ton ; b) Lc trc thanh
chng, mmen;
H.1VD- Giai on o th 1
(2) Giai on o th hai:
+ Su 10,9m, t hai tng thanh chng. Ta c: k=2; h
ok
=
10,9m; h
1k
= 6,4m; h
kk
= h
2k
=3,2m, N
k
= N
2
;w= 20,38; v=35,15.
Ti su z = 10,9 m:
p
a
= (q+
n
z)tg
2
(45
0
-
2

)-2c tg(45
0
-
2

)
= (18+10.10,9)tg
2
(45
0
-
2
25 , 13
) - 2.16,7 tg (45
0
-
2
25 , 13
)
= 192,4.0,474- 22,98 = 68,22 (kN/m2) .
p
w
= (10,9-8,5).10= 24 (kN/m2)
p
a
+ p
w
= 68,22+24=92,22 (kN/m2)
=
46 , 8
9 , 10
22 , 92

; =
26 , 6
9 , 10
22 , 68

; = - =8,46- 6,26=2,2
89
+ Phng trnh:
+
2 3
) 9 , 10 . 2 , 2 .
3
1
2 , 3 . 26 , 6
2
1
2 , 3 . 38 , 20
2
1
15 , 35
2
1
9 , 10 . 46 , 8
2
1
( ) 26 , 6 38 , 20 (
3
1
m m
x x
)]
3
9 , 10
2 , 3 ( 9 , 10 . 46 , 8
2
1
9 , 199 . 2 , 3 4 , 6 . 9 , 199 [ . 2 , 3 ) 9 , 10 . 2 , 2
2
1
15 , 35 9 , 10 . 46 , 8 (
2
+
m
x

0 63 , 89 64 , 30 44 , 0
2 3

m m m
x x x
. Gii phng trnh ta c x
m
=
6,84m.
+ Lc dc trc sn chng:
N
1
= 8,46.10,9.6,84+0,5.8,46.10,9
2
-0,5.20,38.6,84
2
-
-35,15.6,84-199,9-0,5.10,9.6,84+0,5.6,26.6,84
2
=
325,40kN
+ Mmen un thn tng:
M
3
=
53 , 494 2 , 3 . 4 , 325 4 , 6 . 9 , 199 ) 9 , 10 .
3
1
.
2
22 , 92 . 9 , 10
(
kN.m
-x
+x
(h +x)
ok
(h +x )
ok m
w +v z
92,22kN/m
2
0 kN/m
2
N
1
N
2
199.9kN 83.7kN.m
325.40kN
494.53kN.m
118.82kN.m
a) S tnh ton ; b) Lc trc thanh
chng, mmen;
H. 2VD- Giai on o th 2
(3) Giai on o th ba:
+ Su 13,3m, t ba tng thanh chng. Ta c: k=3; h
ok
=
13,3m; h
1k
=8,8m; h
2k
=5,6m ; h
kk
=h
2k
=2,4m,N
k
= N
3
;w= 20,38;
v=35,15.
Ti su z = 14,1 m:
p
a
= (q+
n
z)tg
2
(45
0
-
2

)-2c tg(45
0
-
2

)
= (18+10.13,3)tg
2
(45
0
-
2
25 , 13
) - 2.16,7 tg (45
0
-
2
25 , 13
)
= 230,8.0,474- 22,98 = 86,42 (kN/m2) .
p
w
= (13,3-8,5).10= 48 (kN/m2)
90
p
a
+ p
w
= 86,42+48=134,42 (kN/m2)
=
11 , 10
3 , 13
42 , 134

; =
50 , 6
3 , 13
49 , 92

; = - =10,11-6,5=3,61
+ Phng trnh:
+
2 3
) 3 , 13 . 61 , 3 .
3
1
4 , 2 . 5 , 6
2
1
4 , 2 . 38 , 20
2
1
15 , 35
2
1
3 , 13 . 11 , 10
2
1
( ) 5 , 6 38 , 20 (
3
1
m m
x x

m
x . 4 , 2 ) 3 , 13 . 61 , 3
2
1
15 , 35 3 , 13 . 11 , 10 (
)]
3
3 , 13
4 , 2 ( 3 , 13 . 11 , 10
2
1
) 4 , 325 9 , 199 .( 4 , 2 7 , 5 . 4 , 325 9 , 8 . 9 , 199 [
2
+ + +
0 95 , 119 01 , 39 67 , 3
2 3

m m m
x x x
. Gii phng trnh ta c x
m
= 9,28m.
+ Lc dc trc sn chng:
N
1
= 10,11.13,3.9,28+0,5.10,11.13,3
2
-0,5.20,38.9,28
2
-
-35,15.9,28-199,9-325,4-
0,5.3,61.13,3.9,28+0,5.6,5.9,28
2
= 470,06kN
+ Mmen un thn tng:
M
4
=
33 , 709 4 , 2 . 54 , 454 6 , 5 . 4 , 325 8 , 8 . 9 , 199 ) 3 , 13 .
3
1
.
2
42 , 134 . 3 , 13
(
kN.m
-x
+x
(h +x)
ok
(h +x )
ok m
w +v
z
134.42kN/m
2
0 kN/m
2
N
1
N
2
199.9kN 83.7kN.m
N
3
325.40kN
118.82kN.m
470.06kN
494.53kN.m
709.33kN.m
a) S tnh ton ; b) Lc trc
thanh chng, mmen;
Hnh 3VD- Giai on o th 3
(4) Giai on o th t :
+ Su 15,7 m, t bn tng thanh chng. Ta c: k=4;
h
ok
= 15,7m; h
1k
= 11,2m; h
2k
=8m ; h
3k
=4,8m ;
h
kk
=h
4k
=2,4m,N
k
= N
3
;w= 20,38; v=35,15.
Ti su z = 15,7 m:
p
a
= (q+
n
z)tg
2
(45
0
-
2

)-2c tg(45
0
-
2

)
91
= (18+10.15,7)tg
2
(45
0
-
2
25 , 13
) - 2.16,7 tg (45
0
-
2
25 , 13
)
= 269,2.0,474- 22,98 = 104,62 (kN/m2) .
p
w
= (15,7-8,5).10= 72 (kN/m2)
p
a
+ p
w
= 104,62+72=176,62 (kN/m2)
=
25 , 11
7 , 15
49 , 148

; =
66 , 6
7 , 15
62 , 104

; = - =11,25- 6,66= 4,59


+ Phng trnh:
+
2 3
) 7 , 15 . 59 , 4 .
3
1
4 , 2 . 66 , 6
2
1
4 , 2 . 38 , 20
2
1
15 , 35
2
1
7 , 15 . 25 , 11
2
1
( ) 66 , 6 38 , 20 (
3
1
m m
x x

m
x . 4 , 2 ) 7 , 15 . 59 , 4 .
2
1
15 , 35 7 , 15 . 25 , 11 (
)]
3
7 , 15
4 , 2 ( 7 , 15 . 25 , 11
2
1
) 06 , 470 4 , 325 9 , 199 .( 4 , 2 8 , 4 . 06 , 470 8 . 4 , 325 2 , 11 . 9 , 199 [ 15 , 35 7 , 15 . 25 , 11 (
2
+ + + + +
0 14 , 215 342 , 55 61 , 6
2 3
+
m m m
x x x
. Gii phng trnh ta c x
m
=
12,26 m.
+ Lc dc trc sn chng:
N
1
= 11,25.15,7.12,26+0,5.11,25.15,7
2
-0,5.20,38.12,26
2
-
-35,15.12,26-199,9-325,4-470,06-
0,5.4,59.15,7.12,26+0,5.6,66.12,26
2
= 652,77kN
+ Mmen un thn tng:
M
4
=
17 , 1409 4 , 2 . 77 , 652 8 , 4 . 06 , 470 8 . 4 , 325 2 , 11 . 9 , 199 ) 7 , 15 .
3
1
.
2
62 , 176 . 7 , 15
(

kN.m
652.77kN
709.33kN.m
-x
+x
( h +x)
ok
( h +x ) ok m
w+v z
176.62kN/m
2
0kN/m
2
N
1
N
2
199.9kN 83.7kN.m
N
3
325.40kN
118.82kN.m
470.06kN
494.53kN.m
1409.17kN.m
N
4
a) S tnh ton ; b) Lc trc thanh
chng, mmen;
H. 4VD. Giai on o th 4
(5) Giai on o th nm :
92
+ Su 18,1 m, t nm tng thanh chng. Ta c: k=5;
h
ok
= 18,1m; h
1k
= 13,6m; h
2k
=10,4m ; h
3k
=7,2m ; h
3k
=4,8m ;
h
kk
=h
2k
=2,4m,N
k
= N
3
;w= 20,38; v=35,15.
Ti su z = 18,1m:
p
a
= (q+
n
z)tg
2
(45
0
-
2

)-2c tg(45
0
-
2

)
= (18+10.18,1)tg
2
(45
0
-
2
25 , 13
) - 2.16,7 tg (45
0
-
2
25 , 13
)
= 307,6.0,474- 22,98 = 122,82(kN/m2) .
p
w
= (18,1-8,5).10= 96 (kN/m2)
p
a
+ p
w
= 122,82+96=218,82 (kN/m2)
=
09 , 12
1 , 18
82 , 218

; =
79 , 6
1 , 18
82 , 122

; = - =12,09-6,79=5,3
Phng trnh:
+
2 3
) 1 , 18 . 3 , 5 .
3
1
4 , 2 . 79 , 6
2
1
4 , 2 . 38 , 20
2
1
15 , 35
2
1
1 , 18 . 09 , 12
2
1
( ) 79 , 6 38 , 20 (
3
1
m m
x x
+ + + . 8 , 4 . 77 , 652 2 , 7 . 06 , 470 4 , 10 . 4 , 325 6 , 13 . 9 , 199 [ . 4 , 2 ) 1 , 18 . 3 , 5 .
2
1
15 , 35 1 , 18 . 09 , 12 (
m
x
)]
3
1 , 18
4 , 2 ( 1 , 18 . 09 , 12
2
1
) 77 , 652 06 , 470 4 , 325 9 , 199 .( 4 , 2
2
+ + + +
0 84 , 357 31 , 79 6 , 10
2 3
+
m m m
x x x
. Gii phng trnh ta c x
m
= 15,57
m.
+ Lc dc trc sn chng:
N
1
= 12,09.18,1.15,57+0,5.12,09.18,1
2
-0,5.20,38.15,57
2
-
-35,15.15,57-199,9-325,4-470,06-652,77-
0,5.5,3.18,1.15,57+0,5.6,79.15,57
2
= 798,06kN
+ Mmen un thn tng:
M
4
=
94 , 2587 4 , 2 . 06 , 798 8 , 4 . 06 , 657 2 , 7 . 06 , 470 4 , 10 . 4 , 325 6 , 13 . 9 , 199 ) 1 , 18 .
3
1
.
2
82 , 218 . 1 , 18
(

kN.m
1409.17kN
798.06kN.m
N
5
199.9kN 83.7kN.m
N
3
325.40kN
118.82kN.m
470.06kN
494.53kN.m
2587.94kN.m
N
4
652.77kN
709.33kN.m
-x
+x
(h +x)
ok
(h +x ) ok m
w +v z
218.82kN/m
2
0 kN/m
2
N
1
N
2
93
a) S tnh ton ; b) Lc trc thanh
chng, mmen;
H. 5VD. Giai on o th 5
(6) Giai on o th su :
+ Su 20,8 m, t nm tng thanh chng. Ta c: k=6;
h
ok
= 20.8m; h
1k
= 16,3m; h
2k
=13,1m ; h
3k
=9,9m ; h
4k
=7,5m ;
h
5k
= 5,1m ; h
kk
=h
6k
=2,7m, N
k
= N
3
;w= 20,38; v=35,15.
Ti su z = 20,8m:
p
a
= (q+
n
z)tg
2
(45
0
-
2

)-2c tg(45
0
-
2

)
= (18+10.20,8)tg
2
(45
0
-
2
25 , 13
) - 2.16,7 tg (45
0
-
2
25 , 13
)
= 350,8.0,474- 22,98 = 143,3(kN/m2) .
p
w
= (20,8-8,5).10= 123 (kN/m2)
p
a
+ p
w
= 143,3+123=266,3 (kN/m2)
=
8 , 12
8 , 20
3 , 266

; =
89 , 6
8 , 20
3 , 143

; = - =12,8-6,89=5,9
+ Phng trnh:
+
2 3
) 8 , 20 . 9 , 5 .
3
1
7 , 2 . 89 , 6
2
1
7 , 2 . 38 , 20
2
1
15 , 35
2
1
8 , 20 . 8 , 12
2
1
( ) 89 , 6 38 , 20 (
3
1
m m
x x
+ + + + 1 , 5 . 06 , 798 . 5 , 7 . 77 , 652 9 , 9 . 06 , 470 1 , 13 . 4 , 325 3 , 16 . 9 , 199 [ . 7 , 2 ) 8 , 20 . 9 , 5 .
2
1
15 , 35 8 , 20 . 8 , 12 (
m
x

)]
3
8 , 20
7 , 2 ( 8 , 20 . 8 , 12
2
1
) 06 , 798 77 , 652 06 , 470 4 , 325 9 , 199 .( 7 , 2
2
+ + + + +
0 8 , 625 91 , 101 55 , 12
2 3
+
m m m
x x x
.Gii phng trnh ta c x
m
= 19,44
m.
+ Lc dc trc sn chng:
N
1
= 12,8.20,8.19,44+0,5.12,8.20,8
2
-0,5.20,38.19,44
2
-
-35,15.19,44-199,9-325,4-470,06-652,77-798,06-
0,5.5,9.20,8.19,44+0,5.6,89.19,44
2
= 1073,23kN
+ Mmen un thn tng:
M
4
=
9 , 9 . 06 , 470 1 , 13 . 4 , 325 3 , 16 . 9 , 199 ) 8 , 20 .
3
1
.
2
3 , 266 . 8 , 20
(


3 , 4836 7 , 2 . 23 , 1073 1 , 5 . 06 , 798 5 , 7 . 77 , 652
kN.m
94
199.9kN 83.7kN.m
N
3
325.40kN 118.82kN.m
470.06kN 494.53kN.m
4836.30kN.m
N
4
652.77kN 709.33kN.m
1409.17kN 798.06kN.m N
5
1073.23kN 2587.94kN.m
-x
+x
(h +x) ok
( h +x ) ok m
w+v z
218.82kN/m
2
0kN/m
2
N
1
N
2
N
6
a) S tnh ton ; b) Lc trc thanh
chng, mmen;
H. 6VD. Giai on o th 6
(7) Giai on o th 7 :
+ Su 23,5 m, t nm tng thanh chng. Ta c: k=6;
h
ok
= 23,5m; h
1k
= 19,0m; h
2k
=15,8m ; h
3k
=12,6m ;
h
4k
=10,2m ;h
5k
= 7,8m ; h
6k
= 5,4m ; h
kk
=h
7k
=2,7m,N
k
= N
3
;w=
20,38; v=35,15.
Ti su z = 23,5m:
p
a
= (q+
n
z)tg
2
(45
0
-
2

)-2c tg(45
0
-
2

)
= (18+10.23,5)tg
2
(45
0
-
2
25 , 13
) - 2.16,7 tg(45
0
-
2
25 , 13
)
= 394.0,474- 22,98 = 163,78(kN/m2) .
p
w
= (23,5-8,5).10= 150 (kN/m2)
p
a
+ p
w
= 143,3+123=313,78 (kN/m2)
=
35 , 13
5 , 23
78 , 313

; =
97 , 6
5 , 23
78 , 163

; = - =13,35-6,97=6,38
+ Phng trnh:
+
2 3
) 5 , 23 . 38 , 6 .
3
1
7 , 2 . 7 , 6
2
1
7 , 2 . 38 , 20
2
1
15 , 35
2
1
5 , 23 . 35 , 13
2
1
( ) 97 , 6 38 , 20 (
3
1
m m
x x
4 , 5 . 23 , 1073 8 , 7 . 06 , 798 . 2 , 10 . 77 , 652 6 , 12 . 06 , 470 8 , 15 . 4 , 325 19 . 9 , 199 [ . 7 , 2 ) 5 , 23 . 38 , 6 .
2
1
15 , 35 5 , 23 . 35 , 13 ( + + + + +
m
x
)]
3
5 , 23
7 , 2 ( 5 , 23 . 35 , 13
2
1
) 23 , 1073 06 , 798 77 , 652 06 , 470 4 , 325 9 , 199 .( 7 , 2
2
+ + + + + +
0 4 , 1144 99 , 122 85 , 15
2 3
+
m m m
x x x
.Gii phng trnh ta c x
m
= 23,25
m.
+ Lc dc trc sn chng:
95
N
1
=13,35.23,5.23,25+0,5.13,35.23,5
2
-0,5.20,38.23,25
2
-
35,15.23,25-199,9-325,4-470,06- 652,77-798,06 -1073,23-
0,5.6,38.23,5.23,25+0,5.6,97.23,25
2
= 1248,70kN
-x
+x
(h +x) ok
(h +x ) ok m
w +v z
218.82kN/m
2
0kN/m
2
N
1
N
2
199.9kN 83.7kN.m
N
3
325.40kN 118.82kN.m
470.06kN 494.53kN.m
4836.30kN.m
N
4
652.77kN 709.33kN.m
1409.17kN 798.06kN.m N
5
1073.23kN 2587.94kN.m N
6
N
7
1248.70kN
8031.40kN.m

a) S tnh ton ; b) Lc trc thanh
chng, mmen;
H. 7VD. Giai on o th 7
+ Mmen un thn tng:
M
4
=
6 , 12 . 06 , 470 8 , 15 . 4 , 325 19 . 9 , 199 ) 5 , 23 .
3
1
.
2
78 , 313 . 5 , 23
(


4 , 8031 7 , 2 . 7 , 1248 4 , 5 . 23 , 1073 8 , 7 . 06 , 798 2 , 10 . 77 , 652
kN.m
T tnh ton trn ta thy: M
max
= 8031,4 (kNm)= 803,14
(T.m).
Kt qu tnh ton tng hp trong bng v hnh v H. 7VD.
2. Tnh ton tng lin tc theo phng php phn t hu
hn h thanh trn nn n hi:
1. Khi nim c bn:
Phng php phn t hu hn tnh h thanh trn nn
n hi c xy dng trn mi quan h n hi tuyn tnh ca
t v ti trng tc dng ln n. Nguyn l tnh ton l gi thit
kt cu chn t t mt y mng tr ln l phn t dm,
phn t t y mng tr xung l phn t dm trn nn n
hi, chng/neo l phn t gi ta n hi, ti trng l p lc ch
ng ca t theo phng ngang v p lc nc. Nh cc phn t
hu hn ca h thanh c th xt cc loi nhn t trong qu
trnh o t (thanh chng c tng theo vi su o, vic
thay i s lng t chng, chuyn v ca kt cu chn t
trc khi chng, nh hng ca lc trc tng trc i vi s bin i
96
ni lc trong kt cu chn t...). Mc d gia kt qu tnh
ton so vi s liu thc o c chnh lch nht nh nhng y l
mt phng php tnh ton kt cu chn t c tnh thc dng
v gin tin trong tnh ton.
2. Nguyn tc tnh ton
S dng phng php phn t hu hn h thanh trn nn n
hi c th xc nh ni lc, chuyn v ca tng chn trong qu
trnh thi cng.
Trc tin ta cn nghin cu nhng vn thc t xy ra v
hng gii quyt khi lp dng h chng v tho d chng dn dn
theo qu trnh thi cng i vi kt cu tng chn.
Trong qu trnh o, ti v tr d kin t thanh chng t-
ng/ cc c chuyn v ban u, v d
0
1
. Nu khng
chng/neo chuyn v tng/ cc ti v tr s tng ln theo tng
bc o t ti gi tr
0
n
(n=2, 3, 4... s th t v tr chng/ neo
theo chiu su). Gi s ta b tr thanh chng ti v tr sau b-
c o th nht th thanh chng ny s c bin dng nn n
hi tng ng vi hiu ca hai gi tr chuyn v nu trn, tc l
=
0
n
-
0
1

. Nh vy t cng ca thanh chng c th tnh c


phn lc thanh chng, t tnh c ni lc v bin dng ti tit
din ngang ca tng chn/cc.
i vi phn tng chn/cc t y h o tr ln, phng
trnh ng n hi ca n c biu din nh sau:
EJ ) (
4
4
x P
dz
x d

(1.183)
i vi phn tng/cc nm di y h o s xut hin phn
lc n hi ca t c gi thit l bin i tuyn tnh theo
chiu su, phng trnh ng n hi ca tng chn/cc c
th biu din nh sau:
EJ x mz x P
dz
x d
. ) (
4
4
+
(1.184)
trong : EJ- cng ca tng/cc; P(x)- ni lc trong tit
din ngang ca tng/cc; trc: x, z- th hin trn hnh v. 1.38.;
m- h s t l (T/m
4
).
97
H.1.38. S chuyn v ca tng/cc v p lc ngang
ca t khi cha lp h chng/ neo
T quan h chuyn v v ni lc ca kt cu tng chn vi
v tr im chng, cn c vo l lun nu trn, lp li cc bc
tnh ton i vi cc v tr chng tip theo c th tm c
chuyn v, mmen, lc ct ca kt cu chn t v lc trc
ca cc thanh chng/ neo trong cc giai on o khc nhau. Ly
hnh bao ni lc ca cc giai on o lm cn c thit k
cui cng cho kt cu tng chn.
Cn lu rng, bin dng ca kt cu chn t ti v tr
chng/neo ngay trc khi lp l rt ln (gi tr
0
1
trong h.1.39b),
cn sau khi lp chng th bin dng im y l rt nh, tc
l chuyn v ca kt cu chn t phn ln xy ra trc khi
lp chng.
kh chuyn v ny c th p dng cng ngh tng trc lc
trc ca thanh chng. Gii php ny c th thc hin nh sau:
- Tng trc mt lc trc N
t
sau khi lp thanh chng v trc khi
o bc tip sau (h.1.40).
- Qu trnh tng gi tr N
t
s

xut hin phn lc ca t
thanh h o (h s phn lc nn K ca lp t c th ly theo
th nghim hin trng hoc tra bng c sn) v tng chn
chuyn v ngc v pha thnh h o.
V d : Trn h.1.39b trc khi lp thanh chng tng c gi tr
chuyn v l
0
1
. Gi tr ny s tng khi tip tc o su hn v
s xut hin ni lc ln trong tng. gim chuyn v ny ta tng
mt lc trc N
t
to ra chuyn v ngc li ca tng l
*
1
. Gi tr
chuyn v cn li ca tng ti v tr ny s l
1
v ti v tr d
kin t thanh chng tip theo s l
12
.
Nu tip tc o, ti v tr thanh chng tip theo khi cha
kp lp s xut hin chuyn v vi gi tr
2
0
. Nh vy tng gi tr
98
chuyn v ti v tr ny s l:
12
+
2
0
. Do ti v tr ny khi
lp thanh chng cn tng trc mt lc no .
Gi tr lc tng trc cn tnh ton sao cho c s hp l gia
ni lc xut hin trong tng chn v trong thanh chng, thng
thng ly bng 30-60% lc dc trc ca thanh chng [10].

H 1.39. Trc khi lp chng 1 H. 1.40. Lc trc
tng trc cho chng
S tnh ton lc tng trc cho thanh chng xem h.1.40-
142.
Ngoi vic xt n qu trnh o cn phi xt n s
bin i ni lc trong qu trnh d thanh chng. Ni lc v
chuyn v khi tho d thanh chng c th tm c bng cch p
dng nguyn l cn bng lc ti thanh chng cn tho d. Tc l
to nn mt lc c ln bng lc dc trc thanh chng cn tho
d nhng c hng ngc li v kim tra ni lc v chuyn v trong t-
ng chn v thanh chng cha tho d.
Da trn mi quan h n hi tuyn tnh ca t v ti
trng tc dng ln tng chn/ cc ngi ta xy dng c ph-
ng php phn t hu hn tnh h thanh trn nn n hi
trong trng hp ny. Nguyn l tnh ton l gi thit kt cu
chn t t mt y mng tr ln l phn t dm, phn t t
y mng tr xung l phn t dm trn nn n hi,
chng/neo l phn t gi ta n hi, ti trng l p lc ch
ng ca t theo phng ngang v p lc nc (p lc t ch
ng tnh theo l thuyt Rankine, t y mng tr ln phn b
theo hnh thang, t y mng tr xung phn b hnh ch
nht).
99
a) b) c)
H.1.41. S tnh ton
lc trc tng trc ca tng
chng.
H. 1.42. Kt qu
cng ni lc v chuyn
v cho tng chng.
Nh cc phn t hu hn ca h thanh c th xt cc loi
nhn t trong qu trnh o t (thanh chng c tng theo vi
su o, vic thay i s lng t chng, chuyn v ca
kt cu chn t trc khi chng, nh hng ca lc trc tng trc
i vi s bin i ni lc trong kt cu chn t...).
Cng ging nh cc phng php phn tch phn t hu hn
khc, phng php phn t hu hn tnh h thanh trn nn n
hi c thc hin trnh t nh sau:
Ri rc kt cu -> hnh thnh ma trn cng ca phn t
-> ma trn cng phn t gp thnh ma trn cng tng -> s
dng phng trnh cn bng tm ra chuyn v ca nt
(h.1.42-1.44). Tin hnh phn tch kt hp o h mng vi qu
trnh lp t tr li.
Kt cu chn gi t c ri rc ho bng cch chia theo
chiu ng thnh hu hn cc phn t vi khong cch thng th-
ng 1-2m. n gin tnh ton, v tr t bin v mt ct,
ti trng, h s nn ca nn n hi v im chng/neo, u
ly lm im lin kt (nt).
H. 1.43. Ri rc kt cu tng chn; H.1.44- S
tnh phn t dm

100
Mc d gia kt qu tnh ton so vi s liu o c trong cc
cng trnh thc t c chnh lch nht nh nhng y l mt
phng php tnh ton kt cu chn t c tnh thc dng v
n gin.
Ngoi phng php phn t hu hn h thanh trn nn n
hi chy theo chng trnh Sharp 2000, tnh ton tng chn
trong giai on thi cng c th s dng chng trnh Plaxis. Tnh
ton theo chng trnh ny c th tham kho trong cc ti liu
chuyn su khc.
1.2.3. Tnh ton tng tng hm v neo
1.2.3.1.Tnh ton tng tng hm
Khc vi cc tng xt trong mc 1.2.1 v 1.2.2, tng tng
hm v cng trnh ngm t nng c mng h thp hn sn
tng hm hoc y cng trnh khng nhiu (khong 0,5-1,2m)
v thng c xy dng bng phng php l thin trong h o
hoc trong ho. Do su ca gi ta khng ln v cng
t p chn khe h thp, nn sc khng tri ca t trn on
tng di y h o khng m bo n nh tng chu
p lc ti trng ch ng. V vy sau khi thi cng y, sn hoc
gi ta cn p t cho khe h pha sau tng nhm m bo
n nh tng chu tc ng ngang.
Khi ti trng ngang ln, phn di ca tng c gia cng bng
cc dm chng ln khu t ln cn tng hm, cc mng bng
giao nhau hoc mng b.
Tng cng trnh khng khung c t l chiu di i vi chiu
cao ln hn 3 v c thit k mng chu ti trng ngang theo s
bin dng phng c ngm ti su lin kt vi mng v c
gi ta khp cao sn.
i vi tng hm nh 1 tng v cng trnh ngm, m men
un v lc ct tng ng vi s tnh ton trnh by trn
h.1.45 xc nh theo cc cng thc sau:
Khi cao sn tng hm nm cao hn mt t (h.1.45a).
M
nf
= m
2
2
1
2
inf
2
.
40
1
8
1
6
1
1 , 0
8
3
5 , 0 H b n n n n
SUP
]
]
]
]

,
`

.
|
+ +
,
`

.
|
+
,
(1.185)
Q
SUP
=
( )
2
1 inf
inf 1
2
6
1
Hm
m M
nbH
SUP
+
,
(1.186)
101
Q
inf
= n.H
H
M
n n
SUP
inf
inf
6
1
5 , 0
3
1
5 , 0 +
]
]
]

,
`

.
|
+
,
`

.
|

,
(1.187)

H.1.45. Cc s tnh ton tng tng hm nh 1 tng
v cng trnh ngm:
a- khi b tr mi cao hn mc quy hoch, b- khi b tr mi
thp hn mc quy hoch
M
Z
=Q
SUP
Z - 0,5
( ) ( )
( )
2
1
1
1 inf
3
H Z H b
H
H Z H
SUP
SUP
+
]
]
]

+
+

,
(1.188)
Z
0
=
( ) ( ) [ ]
SUP
SUP SUP SUP SUP
bH Q H

+
inf
1 inf
2
1
/ 2
,
(1.189)
Ti mc sn tng hm thp hn mt t (h.1.45b).
M
inf
=m
2
(
1

SUP
+
2

inf
)b.H
2
(1.190)
Q
SUP
=(
2
1 inf
inf
.
. )
6
1
3
1
m H
m M
H b
SUP
+
,
(1.191)
Q
inf
=(
H
M
bH
SUP
inf
inf
)
3
1
6
1
+ +
(1.192)
M
Z
= Q
SUP
Z- 0,5
2 inf
.
3
) (
Z b
H
Z
SUP
SUP
]
]
]


(1.193)
102
Z
0
=
[ ]
SUP
SUP SUP SUP SUP
bH Q H

+
inf
inf
2
) /( ) ( 2

(1.194)
trong : k hiu SUP v inf biu th m men M, lc ct
Q v p lc ngang
ah
, xut hin mc tng ng trn v di tng;
M
Z
- m men un ti tit din tng nm trn khong cch Z k t
tr trn; Z
0
- khong cch t tr trn n tit din c m men
nhp cc i; b - kch thc on tng tnh ton trong hng dc; H-
khong cch t im di sn n nh mng; H
1
- khong cch
t mt t n nh mng; m
1
- h s xt n s xoay
mng; m
2
- h s xt n tnh n hi ca tr; n = H
1
/H;
1
v

2
- cc h s xt n s thay i cng tng theo chiu cao
(cho tng c chiu dy thay i), c la chn da vo t l
chiu dy tng phn trn
SUP
i vi chiu dy phn di inf

theo
bng 1.9.

Bng 1.9

SUP
/
inf


1

2
1 0,0583
0,0667
0,7 0,0683
0,0747
0,6 0,0753
0,0787
0,5 0,0813
0,0837
0,4 0,0883
0,0907
0,3 0,0993
0,0977
H s m
1
xt n s xoay ca mng bng, khi tn ti kt cu
ngn cn s xoay ca mng ly bng 0,8; trong cc trng hp cn
li m
1
c xc nh theo cng thc:
m
1
=
( ) [ ]
f m
h H B E E + +
2
0
3
inf
/ 1
1

;
(1.195)
103
trong : E
m
- m un n hi ca vt liu tng; E
0
- m un
bin dng ca t nn; B- chiu rng y mng;
inf

- chiu dy
tng trong tit din theo mp mng; h
f
- chiu cao mng.
Nu m
1
theo tnh ton ln hn 0,8

th ly bng 0,8.
H s m
2
trong trng hp, khi mi nm thp hn mt t ly
theo cc cng thc sau:
Khi gi pha trn ca tng khng c kh nng chuyn v
ngang (ta mi ln tng ngang)
M
2
= m
1
+0,2
(1.196)
Khi c kh nng chuyn v n hi gi pha trn ca tng

M
2
= 1,2(m
1
+0,2)
(1.197)
Nu mi cng trnh nm cao hn mt t
M
2
= 1,4(m
1
+0,2)
(1.198)
- Khi tng hoc cc pa nen ring bit ca tng c t l cnh
nh hn 3, trong tnh ton cn xt n s lm vic khng gian
ca chng, s dng cc phng php c hc kt cu p dng cho
bn tnh m men trong hng ngang v hng ng. Cc cng
thc v bng tnh cc bn nh vy cho trong cc ti liu, s
tay chuyn dng. Trong nhng trng hp khi s liu trong cc s
tay khng c (khi t l cnh tm tng ng t 1,52 n 3) th-
ng s dng cc thao tc n gin sau.
Tng hoc tng pa nen ring c chia thnh di ng v
ngang, mi di trong c tnh ton theo s dm nhiu
nhp hoc mt nhp (tm dm). Theo s liu tnh ton di ng
la chn tit din thp ng cho tng, cn theo s liu tnh
ton di ngang- tit din thp ngang. vng tng t ti trng
ngang khng c vt qu 1/300 chiu di nhp.
Tnh ton theo s n gin dn n d bn v tha
ct thp.
1.23.2. Neo
1.Khi nim chung
104
Thut ng neo c s dng ch c cu neo gi n
nh cho kt cu vch, tng chn tm thi hoc c nh, cn
bn thn neo lm vic chu ko.
Neo c s dng rng ri trong xy dng ngm. Chng cho
php: gia cng tng c v kt cu tng chn xy dng theo ph-
ng php tng trong t; h cng bc ging chm thnh
mng; gia cng cc phng tng hm, y cc cng trnh chn
su, cc ging h chm v cc u thuyn cn trnh y ni;
gia cng vm v tng bn ca h o ngm (hnh 1.46).
a, b,
H.1.46. Gia cng vch hm bng neo
a- my khoan ; b-vch gia cng neo
C cu neo c chia thnh nhiu loi theo phng php thi
cng, theo v tr t neo, theo cu to bn thn neo (bn neo,
cc v tng neo, tr neo dng gi cc). y ta ch nghin cu
loi neo chn su vo nn t thng dng trong xy dng cng
trnh (tng hm nh cao tng, tng chn t hoc vch h
o su...) thng gi l neo t.
H.1.47. Cc v d s dng neo: a, c- gia cng tng
chn; b- cho b cha, u thuyn, ging chm; d- cho cc cng
105
a b c
e l
d
trnh thi cng bng phng php tng trong t; e- cho cng
trnh dy cng; l- cho ng khi, ct thp, chi cao.
S dng nhng neo nh vy trong thc t xy dng nc ta
n nay vn cha ph bin rng ri mc d chng c hiu qu
rt cao. Chng cho php gim ng k chi ph c thp t
hoc thay th tng c bng tng trong t.
H.1.48. S s dng neo gia cng "tng trong t"
trong vng xy chen
Neo c cu to t 3 cu kin c bn (h.1.49): b phn lm
vic gn vo t ngoi gii hn st l gi l bu neo (4); dy
(thanh) neo lin kt bu neo vi u neo (3); u neo (1) cho
php gn dy neo trn tng, m bo lc ko v chuyn lc
ln kt cu bu neo.
Neo c chia ra loi thng v loi neo thnh phn (khng
thng) (h.1.50). Neo thng c duy nht 1 trc dc cho b phn
t do v b phn lm vic (bu neo) (h.1.50a). Neo thnh phn
c b phn lm vic (tr neo) to thnh mt gc vi trc dc ca
b phn t do (dy cng). Tr neo c lm t cc tm, dm, cc
c hoc tng cc, ng (cc khoan ng loi ngn), khi b
tng(h.1.50b). Kh nng chu ti ca b phn neo ph thuc
vo sc khng ca t di chuyn chi tit tr theo hng trc ko.
H.1.49. Cc s gia cng tng theo
3 tng neo: 1- tng; 2- u neo;
3- dy (thanh) neo; 4- bu neo; 5- ng
trt; I, II, III- trnh t x l h o
b tr tng neo th nht, th hai,
th ba.
106
a, b,
H.1.50. Cc s neo thng (a) v neo thnh phn (b):
1- b phn t do. 2- b phn lm vic
Khi cn gim chuyn v ngang tng chn c th s dng
neo cng trc. iu c th hp l trong cc trng hp, khi cn
ngn nga chuyn v ca khi trt v st t ln cn chu vi nh
v cng trnh hin c. S dng neo ng sut trc cho php tin
hnh xy dng cng trnh ngm trong iu kin cht chi
khng lm bin dng v h hng cng trnh ln cn.
Neo chn su c phn loi theo nghing so vi mt t-
ng, nghing, ngang; theo phng php xy dng chng- khoan,
ng, xon v hn hp; theo kt cu b phn lm vic- tr trn,
m rng; theo kt cu phn dy cng neo - dy, ng, t thp
thanh, cp v ng khoan; theo mc u t - tm thi v c
nh.
Neo tm thi a kt cu vo lm vic theo thi hn ngn
hn tui th cng trnh. Neo c nh l b phn kt cu lm
vic trong sut nin hn phc v ca chng. i vi neo c nh
cn d kin bo v chng r.
7.2. Kt cu neo t
1. u neo: u neo c tc dng gn kt dy neo vi tng.
Khi dy neo gm nhiu si (h.1.51) cc dy neo c kho vo
u neo bng cht nm, sai s cho php trong khong t 5
0
. Khi
dy neo l thanh n, u neo kho dy neo bng bu lng, sai
s trong trng hp ny khng qu t 2,5
0
. u neo c thit k
sao cho c th neo vi gi tr lc ko bt k cho ti 80% lc ca
dy neo v cho php iu chnh lc ko trong giai on ko
cng ban u.
107
H.1.51. Chi tit u neo
2. Dy neo: c th s dng cp nhiu si hoc thp thanh.
Dy neo c gia cng t thp c cng cao, mt mt chu
ko tt, mt khc chng c kh nng chng r tt hn. Chng
thng c sn xut theo si hoc b cp t thp dy bn
cao loi B-II, B
p
-III.
3. Bu neo: m bo chuyn lc gi t cng trnh cho t
xung quanh. Theo phng php lin kt dy neo vi t xung
quanh ngi ta chia bu neo ra nhiu loi nhng ch yu c 2 loi
c bn.
Bu neo loi A (h.1.52a), lc t dy neo c chuyn trc tip
ln nhn xi mng ca bu lin kt dy neo vi t xung quanh.
Khi lm vic, trong bu neo c th xut hin vt nt vung gc
vi trc dy neo. Bu neo loi A c s dng i vi neo tm thi.
Ngm loi B (h.1.52b), lc t dy neo chuyn ln u di ca
ng tr thp nh vng m gn u cui dy neo. Bn trong
ng tr, dy neo c ph lp chng r v n t do di chuyn dc
ng khi tc ng lc neo. Ngm loi A c s dng trong cc neo
c nh.
Trong nhng neo nh vy, chiu di t do dy neo bng
chiu di neo.

H.1.52. Cc gii php kt cu bu neo: a- loi A i vi
neo tm thi; b- loi B i vi neo c nh. 1- l khoan, 2- lp v
108
bo v, 3- dy neo, 4- nhn xi mng, 5- nh tm;6- ng tr
thp, 7- mc tt bo v chng r.
7.3. Tnh ton neo t
Tnh ton neo bao gm xc nh chiu di ca chng,
nghing, kh nng chu lc, bn tng chi tit neo (dy neo,
u neo, kho, , ng tr).
Chiu di v gc nghing ca neo c xc nh t tnh ton
n nh h tng - t -neo.
Sc chu ti ca neo i vi t ch yu ph thuc vo bu
neo. Kh nng chu ti ca neo theo t nn c cu thnh t 2
thnh phn:
- ma st thanh bn ca neo vi t
- sc khng ca t i vi gng neo (mt trc ca bu neo).
Bu neo nm trong t cng tt th sc chu ti ca neo
cng ln. m bo hiu qu kinh t, cng nh kh nng chu
lc tin cy ca neo cn chn lp t tt t bu neo. Khng
nn b tr bu neo trong t yu.
Trong mi trng hp phi b tr bu neo vt ra ngoi vng trt.

H.1.53. Cc s lm vic ca neo
Tnh ton n nh h tng - t -neo.
Tnh ton n nh c thc hin theo mt trt tr trn
hoc trt phng.
Khi tnh ton theo phng php mt trt phng - phng php
Kranxa- cho rng mt trt su i qua tm phn lm vic ca
neo C v im b- im xoay tng trong khi t (h.1.54).
109
H.1.54. S tnh ton n nh h tng- t- neo
theo phng php mt trt phng 1 neo
Trong s trn h.1.54b trnh by lc c trng cho tc
ng ca h tng- t ln khi t. Quy c rng, lc neo c
t gia phn lm vic ca neo - ti im C.
Mc tiu tnh ton - xc nh v tr ti u im C, trong
m bo iu kin n nh ca h tng- t - neov chi
ph nh nht cho vic sn xut neo.
Tnh ton c tin hnh bng phng php ng dn.
V tr ti u ca im C c la chn trong qu trnh tnh
ton n nh khi abcd (h.1.54c), xut pht t iu kin
bn t chng trt theo mt phng trt bc. Trong trng thi gii
hn c cc lc sau tc ng ln lng th abcd: E- p lc tng neo;
E
a
- p lc ch ng ca t (c xt n gia ti) ln tng o dc,
i qua im c; G - trng lng lng th abcd; R
S
phn lc khi
t; Q - lc bo m cn bng gii hn lng th.
Ga tr lc R
S
v Q cha bit, nhng bit hng tc ng ca
chng, v vy tnh ton n gin nht l tin hnh theo phng
php th a gic lc (h.1.54d). Tm c gi tr lc Q so snh
n vi lc Q
a
. Nu Q=Q
a
th h tng - t- neo nm trng thi
cn bng gii hn v n nh.
n nh ca h tng- t-neo s m bo tin cy khi
tho mn cc iu kin sau:
i vi neo gia cng mt tng:
d y
Qa
Q
K

(1.199)
i vi gia cng neo nhiu tng c nghing v chiu di
neo khc nhau
110

d
aik
n
i
ik
y
Q
Q
K
j

(i, j =1,2,3)
(1.200)
trong : K
Yy-
- h s n nh lng th trt th i;
d
h s
tin cy theo t, ly bng 2,0 i vi neo tm thi v 2,5 i
vi neo c nh; Q
ik
lc thnh phn ngang m bo cn bng
gii hn lng th trt th i; Q
aIK
thnh phn nm ngang ca lc
neo, im t ca n C
j
nm trong gii hn chu vi lng th trt
th i bao gm c ng chu vi
S tnh ton v a gic lc i vi 1 trong nhng phng
n b tr neo khi gia cng 2 tng neo cho tng h.1.55.
Trong a gic lc tnh ton n nh lng th abc
1
d
1
(i=1) bao gm G
1
- trng lng lng th; lc E v E
Q1
; R
S1
- phn lc
khi t theo ng trt bc
1
; Q
1
lc m bo iu kin cn
bng gii hn.
n nh khi t abc
1
d
1
c xc nh theo cng thc
(1.200)

K
1y
=
(1.201)
n nh khi t abc
2
d
2
(i=2) cng c nh gi

nh trn
i vi gia cng 1 neo.
H.1.55. S tnh ton n nh h tng- t- neo
theo phng php mt trt
phng 2 neo
H s n nh c xc nh theo cng thc (1.199):
111
Q
1K
Q
a1K
+Q
a2K
K
2y
=
(1.202)
Khi xy dng a gic lc c th gp trng hp hng vc t
Q
i
ngc vi ch dn trn hnh 1.55. Kt qu tnh ton nh vy cho
thy chiu di neo th i khng .
Phng php tnh ton n nh ca Kranxa tho mn tt
iu kin lm vic ca neo c ngm loi A, trong khi t ca
n xut hin ng sut ko.
tnh ton neo c ngm loi B, trong thn ca chng ch
xut hin ng sut nn, thc t v hp l hn c l s tnh
ton c mt trt i qua neo.
Tnh ton kh nng chu ti ca neo.
Tnh ton neo theo kh nng chu ti v bn tng chi tit
ca n c tin hnh theo ti trng Q
Q
- lc dc tc dng ln
nh neo t cng trnh gia cng trong iu kin t hp ti
trng bt li nht c xt n ng sut s b ca neo (neo ng
sut trc).
Ti trng tnh ton ln neo cn tho mn iu kin:

Q
Q
P
n
(1.203)
trong : P
n
- ti trng tnh ton cho php tc dng ln neo.
Khi la chn loi v kt cu neo, s lng tng neo, khong
cch gia cc tng, khong cch gia cc neo trong tng trong
giai on u thit k, ti trng lm vic tnh ton ln neo c
xc nh trn c s tnh ton s b, xut pht t l thuyt kh
nng chu ti ca neo theo t P
d
, v chp nhn rng:

k
P
n
P
d
(1.204)
trong :
k
h s tin cy v ngha cng trnh bng
1,4 - i vi neo c nh; 1,2 - i vi neo tm thi.
Sc chu ti ca neo theo t nn c th xc nh nh tng
sc khng ca t theo mt bn v mt trc (gng): P
d
= P
d1
+
P
d2
Chiu su f
H
ca t ct, cht trung bnh
MPa
trung bnh
ca lp Ct ht trung Ct nh Ct bi
, ht th
t st c st I
L
0,2 0,3 0,4 0,5 0,6 0,7
3 0,048 0,035 0,025 0,02 0,008 0,004
5 0,056 0,040 0,029 0,024 0,010 0,006
7 0,060 0,043 0,032 0,025 0,011 0,007
10 0,065 0,046 0,034 0,026 0,012 0,008
15 0,072 0,051 0,038 0,028 0,014 0,010
20 0,079 0,056 0,041 0,030 0,016 0,012
25 0,086 0,061 0,044 0,032 0,018 -

112
Q
2
Q
a2
trong : P
d1
- sc khng trt ca t theo mt bn; P
d2
- sc
khng trt ca t theo mt gng.
Ph thuc vo kt cu neo, gi tr P
d
, c xc nh xut pht
t sc khng trt ca t theo mt bn ca ton b l khoan
hoc ch trong vng neo.
- Sc khng trt ca t theo mt bn xc nh nh sau:
P
d1
= K
0
. m
f
. f
H
. l (1.205)
trong : K
0
= 0,6 H s ng nht ca t; - Chu vi l
khoan cho neo khoan (d
LK
) hoc chu vi vng bm cho neo bm
(d
u3
); m
f
H s ph thuc vo loi t v dng neo (m
f
=1 cho
neo bm; m
f
= 0,6 cho neo khoan hnh tr v neo m rng trong
ct; m
f
= 0,5 cho tt c cc loi neo trong ct, st, st); l
Chiu su l khoan hoc vng bm; f
H
Sc chng trt tiu chun
ca t theo mt bn l khoan ly theo bng 1.10.
Nu neo nm trong t nhiu loi khc nhau, gi tr tch
m
f
.f
H
.l c xc nh bng phng php cng tng lp.
Khi tnh ton neo bm, ng knh bu neo c th xc
nh theo cng thc:

H
l
V
D
. .
) 1 (
2

+


(1.206)
trong : - H s rng ca t; V Th tch va thm
nhp khi bm; l
H
Chiu di vng bm (bu neo).
- Sc khng ca bu neo hoc phn khoan m rng ca neo
theo mt gng, c th xc nh theo cng thc kinh nghim:
P
d2
= K
0
(Ac
H
+ B h
d
) (S S
c
)
(1.207)
y: A, B H s ph thuc gc ma st trong ca t ly
theo bng 1.11.
c
H
lc dnh ring tiu chun ca t st hoc cc thng s
tuyn tnh ca t ct; h
d
chiu su t tm vng bm
hoc phn m rng; S, S
c
Din tch lm vic ca phn m
rng v din tch mt ct l khoan, - Trng lng ring ca t.
i vi neo hnh tr c phn m rng - kh nng chu ti tnh
ton ca neo theo t P
d
l sc khng tng cng ca t theo
mt trc (gng) v mt bn bu neo:
P
d
= P
d1
+ P
d2
= K
0
. m
f
. f
H
. l + K
0
(Ac
H
+ B h) (S S
c
)
(1.208)
Chiu su f
H
ca t ct, cht trung bnh
MPa
trung bnh
ca lp Ct ht trung Ct nh Ct bi
, ht th
t st c st I
L
0,2 0,3 0,4 0,5 0,6 0,7
3 0,048 0,035 0,025 0,02 0,008 0,004
5 0,056 0,040 0,029 0,024 0,010 0,006
7 0,060 0,043 0,032 0,025 0,011 0,007
10 0,065 0,046 0,034 0,026 0,012 0,008
15 0,072 0,051 0,038 0,028 0,014 0,010
20 0,079 0,056 0,041 0,030 0,016 0,012
25 0,086 0,061 0,044 0,032 0,018 -

113
i vi neo khoan hnh tr khng c phn m rng - sc
khng ca t ch tnh theo mt bn ca neo:
P
d
= P
d1


= K
0
. m
f
. f
H
. l
(1.209)
Gi tr sc chu ti s b ca neo theo t P
d
cng c th
xc nh theo cng thc sau:
A/ i vi neo hnh tr c phn m rng:
P
d
= .
C
[d
C

Cf
l
i
f
i
+0,25
CR
(
1
C
I
+
2

I
h).(D
2
d
2
T
)],
(1.210)
Bng 1.10. Lc ma st ca t f
H
Bng 1.11. Cc gi tr A v B

0
14 16 18 20 22 24 26 28 30 32 34 36
A
B
7,1
2.8
7,7
3,3
8,6
3,8
9,6
4,5
11,
1
5,5
13,
5
7,0
16,
8
9,2
21,
2
12,
2
26,
9
16,
5
43,
4
22,
5
44,
6
31,
0
59,
6
44,
4
B/ i vi neo bm pht:
P
d
= .
C
[ D.
Cf
l
i
f
i
+0,25
CR
(
1
C
I
+
2

I
h).(D
2
d
2
T
)] ,
(1.211)
trong :
C
h s iu kin lm vic, bng 0,8;
Cf
v
CR

cc h s iu kin lm vic ph thuc vo phng php m l
Chiu su f
H
ca t ct, cht trung bnh
MPa
trung bnh
ca lp Ct ht trung Ct nh Ct bi
, ht th
t st c st I
L
0,2 0,3 0,4 0,5 0,6 0,7
3 0,048 0,035 0,025 0,02 0,008 0,004
5 0,056 0,040 0,029 0,024 0,010 0,006
7 0,060 0,043 0,032 0,025 0,011 0,007
10 0,065 0,046 0,034 0,026 0,012 0,008
15 0,072 0,051 0,038 0,028 0,014 0,010
20 0,079 0,056 0,041 0,030 0,016 0,012
25 0,086 0,061 0,044 0,032 0,018 -

114
khoan v phng php to bu neo; d
T
- ng knh thanh neo; d
C
-
ng knh l khoan thi cng neo, m; D - ng knh bu neo
hoc vng quy c bm pht xung quanh thanh neo, m (ng
knh vng quy c bm pht i vi tnh ton s b ly bng 3d
C
);
f
i
sc khng tnh ton ca lp t th i theo mt bn, KPa; l
i

chiu dy lp t th i tip xc vi mt bn ca neo, m;
1
,
2

h s khng th ngyn ph thuc vo gi tr tnh ton gc ma st
trong ca t tip xc vi mt m rng ca bu neo; C
I
- gi tr
tnh ton lc dnh ring ca t trong vng bu neo, KPa;
i
-
trng lng ring ca t KN/m3; h - chiu su t trng tm
phn m rng k t mt t, m. Cc gi tr
CR
, f
i
v
1
,
2
c th
tham kho trong XNIP 2.02.03-85.
Kt qu chnh xc hn c th nhn c t tnh ton neo
trong t cng vi t xung quanh bng phng php c hc mi
trng lin tc hoc phng php s.
Gi tr tnh ton cn so snh vi gi tr P
n
,

xc nh theo kt
qu th nghim neo ti hin trng. Gi tr tnh ton la chn cui
cng cn ly gi tr nh nht trong cc gi tr .
ng sut ko trong thanh neo khng c ln hn 95% gii hn
chy
T
- ca vt liu khi tc dng ti trng th nghim gii hn P
i
.
Din tch tit din ngang ca thanh neo A
S
chu ko (t)
c xc nh theo cng thc sau:
i vi neo c nh:

A
S
, (P
i
= 1,58 P
n
)
(1.212a)
i vi neo tm thi:

A
S
, (P
i
= 1,3 P
n
)
(1.212b)
Khc vi ging chng lm vic ch yu chu nn, neo tip
nhn lc ko, gi tr ca chng c xc nh nh hnh chiu
trong cc tr khp Q
QIK
cc (c) (hnh 1.54c, d).
Q
QIK
=P
n
cos / kl
a

(1.213).
y: k = 1,5 H s an ton; - Gc nghing ca neo vi
mt phng ngang, ; l
a
- bc neo
Khi thit k neo, vn quan trng nht l xc nh ng
chiu di ngm l
Z
. Chiu di ngm neo ph thuc vo tnh cht
115
1,58P
n

T
1,3P
n

T
ca t, p lc bm v c gi tr vo khong 4-10m. Trong t
khng phi , chiu di bu neo ly t tnh ton, khong
0,2KN/m, sau chnh xc ho trong iu kin c th ca khu
vc xy dng.
V s nh hng gi tr p lc bm va xi mng ln kh nng
chu lc ca bu neo c th l gii theo s liu trong bng 1.12
Bng
1.12
t Gi tr
lc dnh C,
MPa
Kh nng chu lc gii
hn ca bu neo,
(KN/m).
i vi va xi mng
N/X=2:1,2,5:1 khi p lc
bm va
1MPa 2,5MPa
t yu - 0,2- 0,4
0,8-1,0
Mergel 0,03-0,08 0,4- 0,8
1.0-1,3
phn 0,6-0,7 0,6- 0,7
1,5-1,7
Aliuvi - 0.9- 1,3
1.9- 2,4
vi 15,0 ln hn 4,0
ln hn 6
Khong cch gia cc neo khng nn nh hn 4D (D- ng
knh ln nht ca bu neo), thng thng khng nn nh hn 1,5m
sao cho chng khng b nh hng n kh nng chu lc ca
nhau. Phn trn bu neo c h su khng nh hn 4m k t
mt t.
Cc neo d ng lc bao gm cc neo c thanh cng gn vo
nh v c cng trc, theo nguyn tc ln hn 30% ti trng
tnh ton P
n
. Cng tc ko cng c tin hnh cui qu trnh
tin hnh th nghim kim tra hoc nghim thu. Lc trong
thanh neo gn trong nh neo c gi l ti trng hp khi P

.
Khi thit k neo ng sut trc, lc tnh ton cn ly sao cho
sau qu trnh lm vic di, khi trong neo xut hin ton b
tn tht ng sut trc.
116
Theo s liu ca nhiu quan st thc t trn cc cng trnh
xy dng, ngi ta xc nh c rng, tn tht ng sut trong
neo l hu qu ca trng ng sut trong thp, st hoc t bin
ca va xi mng trong vng bu neo, t bin ca t xung quanh
vng bu neo, c kt ca khi t trong trong vng ta kt cu
neo. Tt c nhng hin tng dn n gim mnh ng sut tr-
c. Trong t mm, tn tht ng sut trc c th t ti 50% v
ln hn so vi gi tr lc ban u P

.
Trong nt n, khi va ngm c th chy theo vt nt trc
khi b tr neo, l khoan c kim tra kh nng thm. Nu tc
nc chy ln hn 1lt/pht trn mt m chiu di l khoan khi p
lc nc 1MPa, l khoan c xi mng ho s b.
Chiu di ngm neo l
3
trong t, theo s tip xc va xi
mng - kim loi c xc nh theo cng thc:

l
3
=
(1.214)
Theo s tip xc va xi mng- c xc nh theo cng
thc:

l
3
=
(1.215)
trong Q
a
- lc tnh ton trong neo ly khng ln hn Q
o
/2;
q
a
- lc dnh kim loi neo vi va xi mng; d
a
- ng knh l khoan;
q
S
- lc ma st ca t, ; D
C
- ng knh bu neo.
Cc thng s q
a
v q
S
ph thuc vo nhiu yu t bao gm
mc va, nhm mt tip xc, cng khong cht, p lc
bm pht tnh ton s b c th ly C
a
= 3,05,0MPa; q
S
-
c th xc nh s b theo kt qu th nghim ca M
Bustamante theo bng 1.13.
Theo M Bustamante ng knh l khoan v ng knh bu
neo c quan h sau
D
C
=d
a
(1.216)
h s - xc nh theo bng 6.4.
117
Q
a
q
S
D
C
Q
a
q
a
d
a
Bng 1.13. H s xc nh ng knh bu neo
d
S
(theo Bustamente)
Loi t
H s
iu kin bm va xi
mng
Bm phun
IRS P
i
P
j
Bm phun
IGU P
i
P
j
Th tch va thc
t cn dng V
i
T l
n-
c/X.M
Cui si 1,8 1,3-1,4 1,5 V
S
Cui si ln
ct
1,6-1,8 1,2-1,4 1,5 V
S
Ct ln cui
si
1,5-1,6 1,3-1,4 1,5 V
S
Ct ht th 1,4-1,5 1,1-1,2 1,5 V
S
1,7-
2.4
Ct ht trung 1,4-1,5 1,1-1,2 1,5 V
S
Ct ht nh 1,4-1,5 1,1-1,2 1,5 V
S
Ct bi 1,4-1,5 1,1-1,2 1,5-2V
S
cho IRS;
1,5 cho IGU
Ct pha nh 1,4-1,6 1,1-1,2 1,5-2V
S
cho IRS;
1,5V
S
cho IGU
1,7-
2.4
St v st
pha
1,8-2,0 1,2 2,5-3V
S
cho IRS;
1,5-2V
S
cho IGU
Marnes 1,8 1,1-1,2 1,5-2V
S
i vi
tng cng
vi 1,8 1,1-1,2 2-6V
S
i vi tng
nt gy
1,7-
2.4
vi bin
cht hoc
mnh vn
1,8 1,1-1,2 1,1-1,5V
S
i vi
tng c nt nh
phong ho
hoc mnh
vn
1,2 1,1
2V
S
i vi tng
nt gy
1,7-
2.4
Ghi ch: P
i
- p lc phun u l khoan; P
j
- p lc gii hn ca
t (xc nh theo Presiometre); V
S
- th tch va theo l
thuyt i vi bu neo.
IRS- bm p va lp nhiu ln vi p sut 4MPa vIGU-
Bm p va 1 ln vi p sut 1MPa. C hai trng hp s mng
st trong mi mt di ca ng bm phi c 2-3 ci bm
va.
118
Kh nng chu ti v chiu di ngm neo cui cng c xc
nh bng cch th nghim th miu t i vi neo t.
Chng II
nn mng cng trnh trong vng xy chen
I. M u:
Xy dng cng trnh (xy mi hoc ci to, nng cp) trong
vng th thng phi thc hin trong cc khu vc cht hp,
ln cn cng trnh hin c. La chn cc gii php nn mng
trnh nh hng n kt cu, nn mng cc cng trnh hin c
l mt bi ton kh kh khn, phc tp, lin quan n ti liu lu
tr ca cc cng trnh ln cn hin c, cc bin php thi cng,
cc s kt cu la chn.
Cc nguyn nhn chnh gy nh hng n cng trnh hin c
l:
- S thay i iu kin a cht thu vn lin quan n vic
ngp nc, h mc nc ngm;
- tng ng sut thng ng, nm ngang ln cng trnh hin c,
thay i trng thi ng sut trong vng chu nn ca nn cng
trnh ln cn hin c;
- gy xo trn nn t, to nn cc hin tng xi ngm, ct chy;
- cc tc ng ng hc (va p, rung) trong qu trnh thi cng;
- st l h mng, chuyn v vch chng h mng.

H.2.1. Cc s nh hng qua li ca mng cng trnh
xy mi
v mng cng trnh hin c:
119
1- vng ng sut khong giao nhau; 2- vng ng sut giao nhau; 3-
cng trnh xy mi; 4- cng trnh hin c (C, D-vng kt cu b
ph hoi); 5- khi o h mng; 6- khi xy mi trong h mng
su;
m bo an ton cho nn mng cng trnh ln cn hin c bao
gm m bo n nh (ch yu trong qu trnh thi cng cng
trnh mi) v bin dng trong qu trnh khai thc cng trnh
xy mi. Cng tc kim tra n nh cho cng trnh hin c ln
cn l vn kh phc tp do mc xung cp, tnh trng k
thut (hay trng thi hin ti ca cng trnh: ln hin c,
tnh trng nghing lch, nt n, n nh hin ti ..) rt kh nh
gi. Mt khc, h thng ti liu k thut lu tr ca cc cng
trnh ln cn thng thng khng c.
2.1. Kho st a cht phc v thit k, thi cng cng
trnh trong vng xy chen
Ngoi nhng vn chung v kho st a cht- cng
trnh v a cht thy vn ni chung, khi kho st phc v thit
k v thi cng cng trnh trong vng xy chen cn lu nhng
vn sau:
- Kt hp cng tc kho st a hnh v cng tc a cht;
- Tm hiu ti liu, h s thit k lu tr ca cc cng trnh
hin c;
- Kho st nh gi cht lng cng trnh hin c (thi hn khai
thc, hnh thc kt cu v trng thi kt cu, mc quan
trng);
- Xc nh khong cch cc cng trnh hin c ti cng trnh
xy mi v hng tip cn ca nh hin c vi cng trnh xy mi.
- nh gi kh nng nh hng ca cng trnh xy mi ln cng
trnh hin c trong qu trnh thi cng;
- Cn lu ti tnh hnh nc ngm, bin php h nc ngm lin
quan ti xi ngm v ct chy;
- nh gi v mt kt cu v kh nng nh hng ti cng
trnh ln cn cn c n v chuyn mn.
- Khi cn c th o, kim tra loi v kt cu mng cng trnh
hin c;
2.2. Cc nguyn tc tnh ton, thit k nn mng cng
trnh xy chen.
1. nh gi tnh trng cng trnh ln cn hin c, kt hp
nghin cu k ti liu a cht, a cht thu vn khu vc xy
dng, kh nng tng sc chu ti ca nn t di ti trng cng
120
trnh hin c trong thi gian di khai thc. Tnh trng k thut
nh v cng trnh hin c khi nh gi c th tham kho bng
di y:
Bng 2.1. Phn cp trang thi k thut kt cu nh gch,
gch blc v nh tm ln [..]
cp
trng
thi k
thut
Loi h hi Hao
mn
hu
hnh
%
Tng chu lc, tm ln,
tr, ct, mng
Kt cu
bao che
an, bung
cu thang
I Khng nt hoc nt
n l trong ging gia
cc ct, trong qu giang
tng gch, rng n
0,5mm, mng khng c
h hng r rng
Khng
nt
hoc
nt rng
n
0,5mm
Khng c h
hng g
trong cc
cu kin
chu lc
n
20
II Nt trong cc ging gia
cc ct, trong qu giang,
trong mng tng gia
cc l ca... n 0,5mm,
c vt tit vi ca
mng, du vt mc ca
g
Vt nt
rng
n
3mm
Nt ch
lin kt cc
cu kin
chu lc,
du hiu tr-
t ngm
20-40
III Cc vt nt su hn
3mmtrong cc tng v
qu giang, c h hng, l
th xy bong trc va
v hng th xy ca
mng, b v cc g b
mc
Nt rng
>3mm.
Cc l
ca b
mo
Nt trong
cc cu
kin chu
lc, trt cc
cu kin
chu lc
trong ngm
>40

2. Xc nh kh nng nh hng ca vic o h mng, su
h mng n n nh cng trnh ln cn, c bit l cao
ca nc ngm, thnh phn ht ca nn t lin quan n xi
ngm v ct chy.
3. Xc nh bin php chng h o trong qu trnh thi
cng, tnh ton mc chuyn v ngang ca h chng .
4. Tin hnh kim ton kh nng nn mng cng trnh hin c
theo trng thi gii hn th nht, trong cn ch :
121
- ct cao o h mng so vi mng cng trnh hin c, lin
quan n v tr mng hin c so vi lng th trt kh d ca
thnh h mng;
- tnh ton kt cu chng v mc n nh ca mng
cng trnh hin c do chuyn v ca h chng h mng gy
nn (h s n nh khng nn nh hn 1,2-1,3)
- p lc nc ngm, kh nng xi ngm hoc ct chy, gii php
phng chng;
5. Tnh ton nn mng cng trnh hin c theo trng thi gii hn
th 2.
Cn thit phi kim tra trng thi ng sut ca nn di mng xy
mi v nn di mng cng trnh ln cn hin c, trong ti
trng tc dng ln cng trnh mi cn k n nh hng ca ti
trng do cng trnh hin c tc dng v nh hng ca ti trng
cng trnh xy mi tc dng ln cng trnh hin c; mc
bin dng ca cng trnh hin c v kh nng bin dng b
sung khi c ti trng cng trnh xy mi tc dng. Trong vn
ny cn thit phi kim tra mc bin dng do tc ng qua
li ca mng mi ln mng c v ti trng mng c ln mng mi.
6. Vic tnh ton nn mng cng trnh mi v cng trnh hin
c theo bin dng cn xut pht t 2 iu kin sau:
S
max
[S
u
] v S
TB
[S
u.TB
]
(2.1)
trong : S
max
- ln ln nht ca cng trnh xy mi, xc nh
theo tinh ton; [S
u
]- ln gii hn ca cng trnh, theo tiu
chun thit k; S
TB
- gi tr trung bnh ca S v [S
u
].
ln b sung gii hn ca cng trnh hin c S
BS
do cng trnh
xy mi gy ra c th tham kho trong bng 2.2.
Trong trng hp n gin, ln b sung c th tnh theo cng
thc:
S
BS.max
S
BS
(2.2)
Bng 2.2. Bin dng gii hn ca cng trnh c do cng
trnh xy mi ln cn gy ra [..]
Cng trnh c Phn cp
trng thi
k thut
theo
bng
10.1
Bin dng gii hn b sung ca
cng trnh ti v tr tip gip
ln b
sung S
BS
,
cm
ln t-
ng i
b sung,
J
BS

nghing,
i
BS
122
Nh khng khung
tng gch hoc
blc ln khng c
ct thp
I
II
III
4
3
2
0,0030
0,0015
0,0010
0,004
0,002
0,002
Nh trn, nhng c
ct thp hoc
ging BTCT
I
II
II
6
4
3
0,0035
0,0018
0,0012
0,004
0,004
0,003
Nh khng khung
tng l tm ln
I
II
III
4
3
2
0,0020
0,0010
0,0007
0,004
0,002
0,002
Nh cng nghip
kiu khung
I
II
III
7
5
3
0,0030
0,0020
0,0020
-
-
-
Cng trnh thp,
ng khi...
I
II
III
10
5
-
-
-
-
0,002
0,001
-
Ghi ch:
1- ln tng i b sung xc nh theo cng thc
J
BS.max
=(S
a
T
- S
b
T
)/l J
BS
;
(2.3)
2- nghing: i
max
=(S
a
T
- S
n
T
)/L
a-n
i
BS
;
(2.4)
trong : S
a
T
, S
b
T
- ln thm ca cng trnh ln cn hin c
ti im a (st vi mng cng trnh xy mi) v ti im b (cch
im a mt khong l); S
n
T
- ln thm ti im n ca cng
trnh hin c cch ch tip gip gia 2 cng trnh c- mi l L
a-n
;
L
a-n
- khong cch t ch tip gip c - mi n khe ln (i vi
nh tng i ngn th thng L=20-30m); l- khong cch t ch
tip gip n phn tng gn nht ca l ca i vi nh c tng
dc chu lc, cn i vi nh c tng ngang chu lc l khong
cch gia cc tng, i vi nh khung- l bc ct (thng t 3-6m).
123
H.2.2. Biu xc nh khong cch gia cc mng
khi k n nh hng ca cng trnh xy mi
ln thnh phn ca ln b sung i vi cng trnh hin
c c th tham kho theo bng 2.3
Bng 2.3. ln thnh phn ca ln b sung i vi
cng trnh hin c:
Do cng ngh thi
cng
Do thay i trng
thi ng sut trong
nn c
Do tc ng ca
cng ngh sn xut
Chn ng khi
ng cc, mng mi
su hn mng c,
h thp mc nc
ngm, do chuyn v
kt cu thnh h
mng...
Phu ln quanh
cng trnh mi gy
nn ln khng u
cho cng trnh hin
c nm trong vng
nh hng. ln S
BS
tnh theo phng
php im gc
Nh cng nghip c
t thit b s gy
ln cho mng cng
trnh, dao ng
cng tn s vi dao
ng bn thn
cng trnh gy ln/
mt n nh
7. Gi tr ln gii hn S
BS
do cng trnh xy mi gy nn quy
nh trn c s tnh ton s lm vic ng thi ca kt cu
nh /cng trnh vi nn v da trn tr s cho php ca ni lc
trong kt cu sinh ra do bin dng thm ca nn trong qu trnh
xy dng v c k n hao mn ca kt cu. i vi cng
trnh mc quan trng cp II v III c th ly theo bng 10.2.
Tr gii hn chuyn v ngang ca mng nn quy nh tu thuc
vo c im cu to ca mi ni gia sn v tng ngoi chu
lc vi cc phn t ca khung
124
Gi tr hiu s chuyn v ngang tng ica cc mng ln cn
nn quy nh tu thuc vo mc cho php i vi ng sut
ko tng thm trong cc kt cu sn v tng chu lc dinh ra do
chuyn v ngang khng u.
8. Khi thit k cng trnh mi gn cng trnh hin c, tr bin
dng d tnh ca cng trnh hin c S
BS
do nh hng ca cc yu
t nn xc nh mt cch ton din trn c s m hnh ton
bng phng php phn t hu hn vi m hnh phi tuyn ca
t.
Khi thit k cng trnh tm quan trng cp II v III thi cng bng
phng php o h, trng thi ng sut bin dng ca t trong
tnh ton nn ly n khong cch ln hn 2H
K
(H
K
- su h
mng).
i vi nh v cng trnh c tm quan trng cp II v III cng nh
trong thit k s b cho php dng phng php tnh gn ng:
9. Tnh ton bin dng cho 2 trng hp c bn do nng cao mc
nc ngm khi xy mi:
- s gim ng sut c hiu do nc ngm dng cao;
- s gim m un bin dng ca t khi t b bo ho nc.
10. Khi tho nc tm thi hoc lin tc xy dng cng trnh
mi th bin dng ca nn cng trnh hin c s tng ln do
khng cn p lc y ni vi tc ng ca ng sut thm c hiu
qu trong t:

w
T
= ( -
n
)h
w
(2.5)
trong : - trng lng th tch ca t;

n
e
w S
+

1


(2.6)

S
- trng lng ring ca ht t;
w
- trng lng th tch ca nc; e-
h s rng ca t; h
w
- s h thp nc ngm i vi nhng im
nm di v tr nc ngm mi (khong cch n mc nc ngm
c i vi nhng im nm trn mc nc ngm mi v bn di
mc c
ln xc nh bng phng php tng cc lp theo cng thc:
S=
i
n
i
i
T
w
E h /
1



(2.7)
trong : - h s khng th nguyn, ly bng 0,8;
w
T
- xem cng
thc (2.6); h
i
, E
i
- chiu

dy v m un bin dng ca lp t th
i; n- s lp trong phm vi chiu dy chu nn.
125
Chiu dy lp t chu nn ly tr s nh hn trong 2 gi tr
sau:
- bng chiu su ca mi lp t cha nc c p
- bng chiu su, ti ng sut ph thm c hiu gy ra bngf
20% ng sut bn thn ca t.
11. Tnh ton bin dng ca nn v mng cng trnh hin c khi
tng ng sut thng ng trong nn do xy mi nn thc hin
theo phng php tng cc lp hoc phng php lp bin dng
tuyn tnh khi dng phng php im gc. C th:
Khi khng tnh n nh hng ca mng mi nu tho mn iu
kin sau:
K
r
.L
F
L
r
(2.8)
trong : L
F-
khong cch nh nht gia cc trc mng c- mi, m;
L
r
-khong cch, xc nh theo biu trn h.10.2 tu thuc vo
chiu rng b v p lc di y ca mng mi; K
r
- h s xc nh
theo cng thc:
K
r
= [0,06. (E-10)/b]+1
(2.9)
trong : b- chiu rng ca y mng mi, m; E- tr trung bnh
ca m un bin dng, MPa, trong phm vi lp t chu nn;
0,06- h s th nguyn m/MPa.
Khi mng hnh ch nht c t s cc cnh nm gia cc gi tr
cho trong h.2.2 th L
r
xc nh bng ni suy. Nu gn mng
ang xt c mt s mng mi th L
r
tm t biu nn ly theo
cch tng ng sut t l thun vi s lng mng gn hoc quy c
rng mng mi c din tch bng tng din tch ca cc mng
gn. c th xc nh nh hng ca mng mo i vimng hin
c khi khong cch gia chngnh hoin chiu y ca lp chu
nn di mng c (xem Withlow T.1 trang 288-291).
Phng php im gc tnh ln nh hng gia cng
trnh xy mi v cng trnh hin c ln cn c th tm tt nh
sau:
- trng hp 1. Mng mi (B) tip gip vi mng c (A) v cn tnh
ln ti im (M). ln ca im M bng tng ln ca 4
hnh ch nht I, I, III v IV (h.2.3a);
- trng hp 2. Mng mi khng tip gip vi mng c, im cn
tnh ln M nm bn trong mng c (h.2.3b). ln ca im M
do ti trng tc ng ln mng mng mi gbci gy ra bng tng
i s ln cc im gc ca 4 hnh ch nht, trong ly
126
du cng i vi 2 hnh abfM v Mfcd v ly du m i vi 2
hnh ch nht aghM v Mhid.
- Trng hp 3. Nh trng hp 2 nhng im M nm ngoi cnh mng
mi B (h.2.3c). Ti trng trn mng B gy ra ln ti im M
ca mng A vi gi tr bng tng i s ln im gc ca 4
hnh ch nht +Mabc; +Mfgh; -Mahd v -Mfic;
- trng hp 4. im M nm ngoi mng A v B (h.2.3d). ln ca
M bng tng ln tnh ring do mng A v mng B gy ra (v
d xem sch c hc t ca Txtovich N.A -1968, trang 690-700).
H.2.3. Phng php xc nh ln ca mng
c (A)
khi xy mng mi (B) ln cn
ng sut ti im gc M ca din chu ti phn b u tnh
theo cng thc:

) (
4
4
1
d
i
ZM
p p


(2.10)
ng sut thng ng
z
'
ti su Z ca trc i qua tm mng
cn tnh ln xc nh theo cng thc:

+
K
i
ZM Z Z
1
'


(2.11)
trong :
i
- h s tnh phn b ng sut ti Z ph thuc vo z
v z/a (a- chiu rng ca mng, tra bng trong ti liu ng sut
ca nn); p- ng sut phn b y mng cng trnh xy mi;
p

- ng sut ca trng lng bn thn t tnh t y mng n


ct thin nhin;
Z
- ng sut ti su Z di mng cng trnh c;
k- s mng gy nh hng gn mng cng trnh c.
127
12. tnh ln v chuyn v ngang ca mng hin c nm
gn h mng cng trnh mi v xc nh kh nng dng bin
php bo v cng trnh hin c, c th tin hnh nh sau (khi
khng k n cng ca cc cu kin ca nh).
Trc tin phi tnh chuyn v ngang ca kt cu chn gia h
mng v v biu chuyn v ngang ([6]).
Trng hp mng cng trnh hin c nm trong lng th trt ca
p lc ch ng (h.2.6), c th cho rng chuyn v ng (ln)
ca mng c quan h trc tip vi chuyn v ngang ca kt cu
chn gi. gi thit din tch ca biu ln mt t bng
din tch ca biu chuyn v ngang ca kt cu chn gi
v hnh dng ca n l ging nhau th chuyn v ng ca
mng to (x
0
, z
0
) c tnh t cng thc sau:
- ln: S(0 x
0
, z
0
) =
[ ]
) 2 / 45 (
) 2 / 45 ( / , 0
0
0
0
II
II
tg
tg x z u

+

(2.12)
a) b)

c) d)
H.2.4. S xc nh ln v chuyn v ngang ca
mng ln cn h o:
128
a- s xc nh ln v chuyn v ngang; b- chuyn
v ngang ln nht ca tng chn trong t st; c-chuyn v
ngang ln nht ca tng chn trong t ct; d- chuyn v ngang
ln nht ca tng chn trong t ct v st; 1- tng trong
t dy 600mm, EJ=540000kN.m
2
; 2- tng larsen-5,
EJ=107000kN.m
2
; 3-tng bng ng thpd325 cch nhau 1m,
EJ=21000kN.m
2
- chuyn v ngang:
u(x
0
, z
0
) =u[0,z
0
+x
0
/tg(45
0
-
II
/2)]
(2.13)
trong : u[0,z
0
+x
0
/tg(45
0
-
II
/2)] l chuyn v nggang ca tng
chn su z
0
+x
0
/tg(45
0
-
II
/2);
II
-tr trung bnh gia quyn
gc ma st trong ca t khi tnh theo trng thi gii hn II.
i vi tng chn lm vic theo s cong xn cho php tnh
chuyn v ngang bin i tuyn tnh theo chiu su. Chuyn
v mng c to (x
0
, z
0
) xc nh theo cng thc:
- ln:
S(x
0
,z
0
) =
[ ]
) 2 / 45 (
) 2 / 45 ( . / ) . / 1 (
0
0
0 0 0
II
II
tg
tg kH x H k z u



(2.14)
- chuyn v ngang:
u(x
0
,z
0
)=S(x
0
,z
0
). tg (45
0
-
II
/2)
(2.15)
trong : u
0
- chuyn v ngang ca nh tng chn; H- su
h mng; k- h s khng th nguyn ly theo iu kin t, i
vi ct: k=1,3; st v ct: k=1,2; st: k=1,1.
Tr s chuyn v ngang u tng chn vi cc iu kin t
khc nhau tu theo su h mng v kiu kt cu tng chn
cho trn h.2.7 (tr trung gian cng ca tng c th ly ni
suy).
Tr s u
0
tnh theo cng thc trn ng vi kt cu chn gi c
su bng 2H v c k n p lc phn b u trn mt
t bng 10kPa. Mc nc ngm trong cc tnh ton ny ly di
y h mng v b qua ti trng t nh hin c truyn ln tng
chn.
chuyn v ca mng nh hin c khi khng nm trong lng tr p
lc t ch ng ly theo mc 8.
13. Khi h cc mng hoc kt cu chn gi gn mng cng
trnh hin c phi k n bin dng b sung do ti trng ng
129
gy nn, n ph thuc vo gia tc giao ng thng ng ca
mng, loi t, s kt cu cng trnh v.v.
14. Trong trng hp dng neo kt cu chn gi h mng
cng trnh xy mi cn xt n nh hng ca n n bin
dng cc mng gn do chuyn ni lc b sung ln nn khi cng
neo cng nh do t bin ca bu neo trong qu trinhd o mng.
ln cc bin dng b sung ca cc mng cng trnh hin c
khi t neo trong phm vi tng t chu nn ca nn cng nh
trong trng hp ti trng ngang ph thm chuyn ln mng cn
nh gi bng m hnh ton nu trong mc 8.
15. Khi cn dng n bin php gim bin dng b sung ca
nn v mng cng trnh hin c th hiu qu ca cc bin php
cn c nh gi bng m hnh ton theo mc 8.
a) b)

H.2.5. Yu cu v gia cng mng: a-biu thc nghim d tnh
ln ca t quanh h mng (Peck-1969); b- phn vng gia cng mng; I-
ct v st cng, na cng (C
U
30kPa); II- st rt mm ti mm (C
U
<30kPa);
III-st rt mm ti mm su di y h mng; Vng A- khu vc cn gia
cng mng, cn xt n p lc ngang v ng tc dng ln thnh h o;
Vng B-khu vc c th khng cn gia cng mng, cn xt n p lc ngang
v ng tc dng ln thnh h o; khu vc C- phi gia cng kt cu trong
vng ny, c th khng cn k n p lc do gia cng
Bng 2.4. H hng cng trnh hin c khi xy dng cng
trnh mi ln cn
130
131
2.3. Cc gii php nn mng cng trnh trong vng xy
chen
132
2.3.1. La chn gii php thit k nn mng cho cng trnh xy
mi ln cn cng trnh hin c.
Gii php nn mng cng trnh xy mi phi m bo an ton
cho ln cn cng trnh hin c (xem bng 10.5).
Bng 2.5. Mt s bin php tng hp gim nh hng n
cng trnh ln cn hin c.
ln d
tnh ca
cng
trnh
xy mi
trn nn
thin
nhin
Gii php
thit k
chung
Cc bin php
Quy
hoch
kin
trc
Mng ca
cng trnh
xy mi
Kt cu
bn trn
cong
ngh thi
cng
<5cm bin
php d
phng
khng
nn cao
hn
nh c
mng bng
vung gc
vi ng
tip gip
cng trnh
hin c
Gia cng
tm ch
tip gip
ca cng
trnh hin
c
Dng cc
bn
ng ch
tip gip
chng ti
ngang,
o h
mng
tng
on
5-10cm Bin
php
c
bit
Khng
nn:
tip
gip,
theo h-
ng
vung
gc vi
cng
trnh
c
khng
nn c
phn
c th y
xa mng mi
vi mng c,
ct nn
bng cc
bn xung
su hn
vng chu
nn
Dng con
sn ch
tip gip,
khe ln.
Gia cng
nh hin
c bng
thp ko
cng dc
nh. Lm
cc hc
trong
mng
t kch
H bng
phng
php p
cc bn
(khi c lp
ct). Xy
trc b
phn t-
ng i
nng.
Dng ph-
ng php
nng kt
cu
133
cao
thp
khc
nhau.
Nn b
tr cc
li i
nh
pha
tip
gip
hoc thit
b iu
chnh.
Thit k
nh mi
theo s
kt
cu cng
>10cm Bin
php
gim
ln thit
k n
5cm
Khng
quy
nh
Lm mng
su (cc
nhi, cc
vt, cc p
c khoan
dn, ging
chm, gia
c khi t
Nh trn v
ln
nh hn
5cm
Hn ch
tc ng
ng lc
Bng 2.6. Cc gii php thit k nn mng xy mi gn
cng trnh hin c ln cn
134
135
136
2.3.2. Mt s nguyn tc thit k mng ln cn cng trnh hin
c:
1. Khi mng mi xy gn mng c hin c th khong cch ti
thiu gia chng phi xc nh trn c s bin php thi cng
o t v su h mng, kt cu ca mng cng nh tng
phn cch gia cc mng.
a) b)

137
H. 2.6. Gii php m bo an ton mng cng trnh ln
cn:
a- ct mng su khc nhau; b-b tr tng ngn cch
2. Kt cu, kch thc v s b tr mng cn tnh n s pht
trin bin dng b sung khng u ca mng cng trnh c v
s nghing lch kt cu chu lc do ln b sung.
3. Khi mng mi su hn mng c v h mng khng c chng
gi th su chnh lch cho php gia chng xc nh t
iu kin sau:
h a.(tg
I
+C
I
/p)
(10.16)
trong : a- khong cch mp gia 2 mng;
I
, C
I
- tr tnh ton
ca gc ma st trong v lc dnh ca t tnh theo trng thi gii
hn I; p- p lc trung bnh di mng cng trnh hin c do ti
trng tnh ton theo sc chu ti.
4. Nu iu kin (10.16) khng th tho mn hoc gi tr bin
dng ca cng trnh hin c qu tiu chun, cn thc hin cc
bin php:
- chng gi thnh h mng cng trnh xy mi;
- lm tng ngn cch;
- chuyn ti trng ln lp t tt bng tr hoc cc chn su;
- gia c nn cng trnh hin c.
5. Gii php dng tng ngn cch:
- dng cc bn thp
- hng cc ng thp xon nhi b tng;
- dng tng cc khoan nhi, khoan bm hay p;
- tng trong t.
6. cng v su ca tng ngn cch xc nh bng tnh
ton kt hp cc bin php b sung nh neo, chng xin, chng
ngang v.v.
7. Tnh ton su ngm ca tng ngn cch trong lp t tt
hoc trong lp t nm di lp chu nn ca mng cng trnh
xy mi theo iu kin sau:
m

j j i i
l f l f
2 2 1 1
2

(2.17)
trong : m- h s iu kin lm vic, khi h vo su nh
hn 4m ly m=0,6. khi h su ln hn 4m ly m=0,8; f
1i
, f
2j
-
ma st bn ca cc lp t th i v j trong su h
1
, h
2
(xem
138
h.2.6b); l
1i
, l
2j
- chiu dy cc lp t th i v j trong su h
1
, h
2
;
u- chu vi tng ngn cch.
V tri ca bt ng thc (2.17) l ly vi cc lp t trong h
1
cn v phi - trong lp t h
2

8. Tng ngn cch cn bao sut chiu di tip gip 2 mng v
ko di mi pha mt on t nht bng 1/4 chiu dy lp nn
chu nn (lp tnh ln).
9. C th khng cn lm tng ngn cch nu mng mi v mng
c cng nm trn nn t nhin c cng su v cng tri trng,
ln thm ca cng trnh c khng vt qu gii hn cho php
trong bng 2.3.
10. Khi thi cng mng cng trnh gn mng cng trnh hin c
cn:
- gim thiu thi hn lm h mng;
- khng c cht vt liu xy dng trc tip gn mng cng
trnh hin c v trn mp h mng;
- khi h cc gi thnh h mng phi tm cch gim lc ma
st bng cch qut ln mt xung quanh cc dung dch st
bentonit, sn plime...
11. Vic h cc BTCT v cc bn thp cnh mng cng trnh hin
c, nn dng ba thu lc nng c chiu cao ri ba nh. T s
gia trng lng u ba v trng lng cc khng c b hn 5:1
v nn dng khoan mi. Hng cc gn cng trnh hin c phi -
c h u tin to thnh mng ct sng dao ng. Ngun
dao ng khng ch do ng cc m cn do nhiuf nguyn
nhn khc, trong cc thnh ph thng tn ti dao ng c tn s
khong 3-5Hz vi bin 2-5micrng.
12. Tr s an ton v vn tc dao ng [V] ca nh v cng
trnh c th ly theo bng 2.7 cn tr s V khi ng cc th xc
nh theo cng thc:

V= 2< [V]
(2.18)
trong : v - bin v tn s dao ng xc nh bng
thc nghim lc ng th cc.
Thc t cho thy:
- Nu iu kin (2.18) tho mn v bin dng ngang ca t
th vic ng cc cho cng trnh mi nn cch cng trnh hin
c t nht 12 ln cnh ln nht caca tit din ngang nu mng
gm 1 hay 2 hng cc;
139
- Khi ng cc trong h khoan mi c ng knh bng cnh tit
din ngang ca cc th khong cch ni trn cho php rt xung
n 6 ln ng knh l khoan mi;
- Khi cc b tr thnh nhiu hng th khong cch an ton phi
xc nh theo cc nghin cu c bit;
- Khoan mi ch nn dng trong nn t st.
Bng 2.7. Vn tc dao ng cho php [V] (theo kin ngh
ca thnh ph Matxcva)
Kt cu nh v
cng trnh
Vn tc dao ng cho php, cm/s trong t
nn
t ct
cht cht va ri
t st c st
I
l
<0,5
0,5 I
l
0,75
I
l
> 0,75
Nh khung
BTCT ti
ch vi khung
thp
6,0 4,5 1,5
Nh khung vi
cc khung nh
bng BTCT
ti ch
4,0 2,0 0,7
Nh gch blc
v nh tm ln
3,0 1,5 0,5
I
L
=
p T
p
W W
W W


(W, W
T
, W
P
- m t nhin, m gii hn nho v gii
hn do)
2.3.3. Nguyn tc thi cng mng gn cng trnh hin c:
1. Nghin cu tnh hnh hin trng nh hin c, a ra quy trnh
cht ch thi cng v thc hin n.
2. Vic tp kt vt liu cn c quy nh cht ch, trnh gy
thm ti trng ln mng cc cng trnh c v tng ti trng ln
lng th trt vch h mng xy mi.
3. Khng cho php o h mng su hn 2m m khong c
chng khi gn mng cng trnh hin c trong vng bn knh
15m.
4. Vic ng cc v cc bn thp gn cng trnh hin c cn
thc hin theo thit k thi cng, trong cn c cc thng tin
v kt cu mng c, t nn, h thng ng ng ngm cng
140
nh cc phng php bo v chng. Khi trong nn nh v di mng
cng trnh hin c c lp than bn, t st nho v ct ri bo ho
nc th khng cho php ng cc v cc bn thp nu v tr
ng cch cng trnh c t hn 30 m.
5. Nu khong cch n cng trnh hin c nh hn 25m th
cn tin hnh ng th v phi o bin dao ng thng
ng hoc vn tc dao ng ca t i chiu vi tiu chun
cho php.
6. Khng cho php h cc v cc bn thp khong cch nh
hn 10 so vi cng trnh kin trc lch s v cc cng trnh nhy
vi dao ng.
7. Cc khong cch nu trn c th gim khi cng trnh hin c
nm trn mng cc vi iu kin cc cng trnh c ln
nghing v bin dng tng i nh hn gi tr tiu chun.
8. gim bin chuyn v v tc dao ng ca t nn
cng trnh cho php dng khoan mi, p hoc cc xon vt vi
iu kin l khoan khng c nm trong vng hot ng ca
mng cng trnh c, cn sc chu ti ca cc phi chu c
ti trng cng trnh xy mi v nh hng ca ti trng cng
trnh hin c. ng knh l khoan mi khng c ln hn ng
knh ca cc.
9. Khi h cc v cc bn thp cch cng trnh hin c nh hn
15m, trong mi trng hp khng cho php dng ng thi 2
ba ng, cng nh khng c dng ba diezen gn cng trnh
cao, mm c tn s dao ng bn thn 1Hz, nhm trnh xut
hin dao ng cng hng.
10. Trong trng hp cc khoan nhi phi c ng vch h sut chiu
di l khoan hoc khoan trong dung dch bentonite. Khi my
khoan lm vic khong cch nh hn 5m so vi cng trnh
hin c, cng nh khi nn t c lp than bn v bn c tnh nn
p ln th cn xc nh bin dao ng cho php theo hng
ng v ngang ca t hoc theo vn tc dao ng nu trn.
11. C cu my khoan c ng chng phi c b phn cho php h
ng chng su hn u khoan 2-3m. Khi khoan trong t ri (
ct no nc hoc ct bi, ct mn) nn dng thm bin php h tr
ngn nga s sp thnh, c th dng p lc u nc d trong ng
chng bng cch iu chnh u nc, cn khi khoan trong dung
dch st th cn c lng d tr dung dch phng s c
st mc dung dch.
141
12. Trong t ct, c bit l ct no nc khng nn dng khoan
mi, trong trng hp cn thit phi dng dung dch st, sau
phi thay dung dch st bng va xi mng.
13. Khe h gia kt cu h mng v t quanh h cn phi c
nhi ct hoc va xi mng cn thn, c bit l gia kt cu
mng vi cng trnh ngm hoc mng cng trnh hin c.
14. Khi thi cng nh c tng hm nn s dng phng php thi
cng phn ngm t trn -xung v phn ni t di ln ng thi
kt hp vi " tng trong t" lm kt cu chn gi.
15. Khi b tr cc qu dy, c bit trong t yu no nc, ct
mn bo ho nc, t ph sa cc c th b chuyn v ngang v
mt t c th b y tri gy ln cng trnh v gim sc
chu ti ca cc. V phng din ny c th dng 2 ch tiu su
y nh gi:
- theo mt din tch cc:
Mt din tch cc W
S
c h vo t st no nc

tnh theo
cng thc:
W
S
=
F
f


(2.19)
trong : f- din tch tit din ngang ca cc n, m
2
; E- din
tch khu vc ng c tnh theo hng cc bao ngoi cng.
- theo mt th tch cc h vo t:
Mt th tch cc h vo t W
V
tnh theo cng thc
W
V
=
F
V
i

(2.20)
trong : V
i
- th tch ca phn cc h vo t ca cc n; F-
nh trn.
Theo kt qu theo di thng k, nu: W
S
5% v W
V
>0,6- cn
thit phi xt n mc nguy him do chuyn v ngang v
nng cao mt t do kh nng gy cc l rt ln. Trong trng
hp ny cn thit kim tra, o c cn thn trong qu trnh thi
cng cc, c th phi b tr li cc hoc ng cc qua l khoan
mi gim th tch b y tri cng nh thc hin trnh t
ng cc hp l v phi kim tra cc cc b y tri, ng li v
v tr su thit k hoc t chi yu cu, nu cc
khng b gy. Hin tng nu trn cng c th xy ra i vi cc p
(bng 2.8).
142
Bng 2.8. Khong cch an ton khi p cc gn cng trnh
hin c

Loi t Khong cch an ton khi p
Khng lm ti t C lm ti t
Ct (3-5)d 3d
t dnh cht (I
L

0,75), c=30-50kPa
(12-14)d 5d
St yu (I
L
0,75),
c=5-10kPa
(20-30)d
10d (khi h 3m )
5d (khi h 5m)
Ghi ch: d- ng knh hoc cnh cc; h- chiu dy lp ct t
y mng c dn mi lp t yu.
2.3.4. Cc phng php ci to v gia cng mng cng trnh hin
c:
Ci to gia cng mng cong trnh hin c cn thc hin trong
cc trng hp sau:
- khi mng b gim cht lng, cng trnh hin c b ln nhiu,
nghing, lch, xut hin bin dng trong kt cu.
- khi ci to nh lm tng ti trng (ng, tnh);
- khi xy coong trnh mi, k c cng trnh ngm, cng rnh bn
cnh.
Cc bin php gia cng mng thng dng l:
- gia cng bn thn mng bng cch bm, p va: s dng khi
ti trng tng khng nhiu, vt liu mng b h hng khng
nhiu.
- m rng y mng;
- n hoc m cc cu kin chu lc di mng: khi cn tng ti
trng ln cng trnh hoc h mng xung su hn;
- chuy mng tr thnh mng bng hoc mng b;
- lm mng kiu t vt - ng ray.
Cc phng php gia c nn gm:
- bm dung dch kt dnh vo nn t;
- bm xi mng vo vng tip xc gia y mng v t;
- lm mng chng thm, cch nc mt tng ngoi ca kt cu
ngm
2.3.5. Thit k nn mng khi ci to cng trnh
2.3.5.1. Nguyn tc chung:
1. Vic thit k nn mng cng trnh ci to thng gp kh
khn, phc tp hn cc cng trnh xy mi do cn nghin cu
143
k nhim v, mc ch, yu cu. Cn iu tra k hin trng
cng trnh, o v nn mng, kt cu cng trnh cn ci to,
c bit cn lu ti nhng h hng, cc vt nt, hng v hnh
dng vt nt. Cc ti trng b sung ln cng trnh (tnh v
ng). Kho st k nn t ti thi im ci to, v tr cng
trnh so vi cc cng trnh ln cn.
2. Theo s liu thu thp c cn tin hnh tnh ton p lcln
nn mng xc nh s cn thit phi gia cng. Cc c trng
ca nn v ca vt liu cn ly theo gi tr tnh ton vi mc d
tr bn cn thit.
3. Khi tnh ton nn mng, ti trng v tc ng c xc nh
t iu kin lm vic ng thi ca h "nn- mng- kt cu
ngm- kt cu trn mt t". Cho php tnh ti trng ln nn
khng k n s phn b li trong mng, kt cu ngm v kt
cu trn mt t trong cc trng hp:
- Nn ca cng trnh c cp quan trng II v III;
- n nh tng ht ca nn t vi cng trnh;
- bin dng ln trung bnh ca nn.
2.3.5.2. Gia cng mng nng
1. Khi tnh ton p lc ln nn ca cng trnh hin c khi tng
ti trng phi da trn c s s liu kho st t nn hin ti v
nu c cn c thch ng c th dng cng thc:
P
moi
=P
c
+P
thm
Sau khi chu ti trng lu di nn t c th c p lc tiu
chun R
mi
, v vy iu kin tnh ton ln cng trnh tr
thnh:
P
mi
<R
mi
trong : R
mi
=R.m.K
R- p lc tiu chun ca t xc nh theo tiu chun thit k
nn mng; m- h s ph thuc vo t s P
c
/R ly theo bng
10.9.
Bng 2.9. Gi tr h s m
Ch s T s (P
c
/R).100%
>80 80-70 <70
H s m 1,3 1,15 1,0
H s K ph thuc vo t s gia ln tnh ton S
R
vi gi tr
p lc bng R v ln gii hn S
gh
theo tiu chun thit k nn
mng, cho trong bng 10.10.
144
i vi t dnh, nu thi gian s dng cng trnh t hn 15
nm th S
R
>0,7S
gh
v tng p lc ln nn ch cho php ti gi tr
R. Lc ny cn theo tiu chun S
R
<S
gh
v c th dng cc c
trng ca t c nn cht.
Bng 2.10. Tr s K
t nn khng ph thuc m,
cht v cht va
Tr s K khi t s
(S
g
/S
gh
).100%
20 70
Ct th v ct ht trung
Ct mn
Ct bi
t dnh c I
L
<0
t dnh c I
L
<0,5 khi thi gian s
dng trn 15 nm
1,4
1,2
1,1
1,2
1,1
1,0
1,0
1,0
1,0
1,0
Ghi ch: Tr trung gian ca S
g
/S
gh
-xc nh K bng ni suy
2. Tnh ton mng b tng v BTCT theo bn v chc thng,
theo s hnh thnh v pht trin vt nt tin hnh theo t hp
ti trng c bn (ti trng c nh, ti trng thng xuyn, v ti
trng tm thi ngn hn. Khi tnh ton theo s hnh thnh v
pht trin vt nt do s di chuyn cuat thit b vn ti v do vt
liu cht kho th dng ti trng thng xuyn. Tnh ton mng
gch theo bn th dng ti trng c nh v ti trng th-
ng xuyn.
3. Khi xy dng cng trnh ngm (tng hm, tuy nen v.v.)
traong cc nh ci to cn k n:
- p lc ngang ch ng ln cc v mng;
- s gim sc chu ti ca cc v mng.
4. Tnh nn cng trnh ci to c th ch tnh theo sc chu ti
nu nh:
- c ti trng ngang tc dng ln nn;
- cng trnh trn mi dc, gn mi dc hoc gn h mng;
- nn gm t st bo ho nc ( bo ho S
t
> o,85), t khong
hu c hoc ct bi ... c m un bin dng nh hn 5MPa;
- tin hnh o t n ct y mng.
5. Mc ch tnh ton nh ci to theo bin dng l hn ch
chuyn v thm ca mng v kt cu trn mt t nhm m
bo iu kin s dng bnh thng ca cng trnh.
6. Din tch tit din ct thp ca mng ct theo 2 hng xc
nh t tnh ton un ca phn cng xn- nh khi mp ngoi
145
chn ct hoc mp cc bc di tc dng ca phn lc t nn.
M men un trong cc tit din tnh ton c xc nh theo p
lc t p
i
tnh theo tr tnh ton ca lc php tuyn N t ti
c mng v m men un M y mng tc dng trong mt
phng ca m men cn tnh.
7. Tnh chc thng ca mng tr, ct tin hnh iu kin tit
din b tng tip nhn khng cn k n ct thp ngang.
8. Tnh ton mng bng nn tin hnh tit din i qua mp t-
ng mng v qua mp bc mng.
9. B rng gii hn ca khe nt bo v ct thp trong tt c
cc mng khng nn vt qu 0,2mm. Lp b tng bo v trong
mng lp ghp khng c nh hn 30mm, trong mng ti
ch nu c lp lt y mng bng b tng th khng nh hn
35mm, cn khi khng c lp lt th khng nh hn 70mm. Trong
trnghp c b tng lt y mng, khi c c s thch hp cho
php tnh kch thc mng c k n lp lt ny.
10. Khong cch gia mp -mp ct thp ngang (chu lc) trong
mng khng nn nh hn 50mm, cn gia cc ct thp dc (cu
to) khng nn ln hn 300mm.
11. Khi mng ci to mi t su hn mng c th khi thi cng
nn lm tng on khng qu 2m.
12. Khi cn gia cng thn mng c thng dng phng php bm
va xi mng qua u bm ng knh khng nh hn 25mm,
cn ng knh l khoan vo mng nn ln hn u bm 2-3mm.
Khong cch gia cc l khoan dc theo mng bng khong 50-
100cm. i vi mng n khoan khng t hn 2 l cho mi cnh.
su t u bm vo trong thn mng khong 0,4 n
0,6 b rng mng. p lc bm va xi mng khong 0,2-0,6MPa.
13. Gia cng than mng hp l nht l lm tng on di 2-2,5m.
C th gim p lc bm nu trong vng 10-15 pht vt liu
mng khng hp th ht va bm. st ca va xi mng tnh
theo t l N/X khong 2/1 n 0,6/1 mc xi mng 300. Lng
va bm gia cng th xy mng b yu ly khong 25% th
tch mng. Hp l nht khi gia c mng c l bm va poliziant
silicat v n thm tt hn v n nh hn va xi mng.
14. C th dng tm p 1 bn hoc 2 bn bng b tng hoc
BTCT ghp vo cc cnh mng c. Nu dng BT th y 20-
30cm, cn BTCT th t nht 15cm.
Lin kt tm p vo thn mng bng neo thp d20mm cch
nhau khong 1-1,5m.Tm p BTCT thng dng li thp 15x15cm
c d8-12mm phn di v 10x10 cm phn trn. Ct sn tm p
146
c th lm bng thp cn (thp bn, thp gc...). Cn lm v
sinh cn thn b mt tip xxc trc khi p.
15. cht lng bm dnh b tng c v mi tt cm lm m b
mt b tng c trc khi b tng 1-2 ngy v sau gi kh
trong mt ngy m. Nu thi tit qu lnh thcn ti nc nng
ln b mt trc khi b tng. Sau khi t xong cc tm p
gia cng mng c cn bm va xi mng hoc va tng hp
vo khe h b tng c- mi.
16. Thi cng m rng y mng bng nn lm nh sau:
- o tng on 1,5-2m dc theo mng n su y mng
c;
- c qua mng c mt s l v t cc dm thp t
kch thu lc;
- kch p t nn di cc phn mng mi;
- nm gi t nn trc khi tho kch;
- b tng bt cc l c.
C th dng kch phng (kch l) chn vo thn mng p
tm lt vo nn v dng dung dch bm vo c nh phn
c p chnh, loi ny thng c dng khi chnh ln lch ca
mng nh hoc thit b
17. Khi cn t mng ci to su hn mng c th dng phng
php gnh chuyn ti trng ca tng ln ln cc gnh tm thi
(tt nht cc m gnh ny l dng kch thu lc), tin hnh lm
mng mi ti su thit k (cc, bm pht...) sau chuyn
ti trng ln mng mi ri cn thn tho cc dm gnh v lp t
tng on mng 2-3,5m.
18. c th dng mng b ci to mng c. Phng n ny th-
ng dng khi mng c ln lch nhiu. Trc khi lm mng b phi
lm lp lt dm y 15-20cm m cht ln t nn. Trong
thit k phi d tnh trnh t thi cng o tng vng rng 3-4m.
Phn b tng vng sau khng c sm hn 3 ngy k t khi
kt thc ln trc .
19. khi phc lp chng thm khi ci to c th dng mng
ngn bng cch bm vo t dung dch bi tum, thu tnh lng,
petrolatum hoc dng lp chng thm kiu enka-drian.
2.3.5.3. Gia cng cc v mng cc.
Gia cng phn u cc (trong mng khng i v cc i cao)
bng cch kp p BTCT c chiu dy khng t hn 100mm v
din tch ct thp hng thng ng khng t hn 1% din tch
tm p.
147
Tm p nn t chiu cao t do gn i (i vi i cao) v
chn vo trong t khng b hn 1m. Vic gia cng u cc v
v tr lin kt cc vi i bng cch lm tm o BTCT nm ton
b di i khi o quanh i ti su nht nh.
Tu theo ti trng chuyn ln cc khoan nhi m b tr thep trn
ton b hoc mt phn pha trn cc.
Thng thng cc khoan nhi dng hn hp ct liu nh. m
bo do yu cu v linh ng ca hon hp b tng nn
dng ph gia ho do hoc ph gia a nc
Khi khoan vo t bo ho nc vi khong cch gia cc mp cc
nh hn 1,5m th nn khoan tng l mt, l khoan gn l va
b tng ch thc hin khi b tng ninh kt t nht 8 gi.
Vic b tng vo l khoan khng n nh hoc trong nc
(dung dch st) cn thc hin khng mun hn 8 gi sau khi kt
thc khoan.
Trc khi thi cng cn kho st k nhng nh v cng trnh
khong cch 20m, t cc mc quan trc ln, nghing, nt
phn trn ca nh hin hu. Cn ch nhng vn sau:
- cc h o su hn y mng gn cng trnh;
- kh nng tn ti p lc hng trong phm vi cch mp mng 1/2
su h o;
- nhng nh hin c tong vng nh hng ca cng trnh ngm.
gim bt bin dng ca nn t ct nn bt u ng hoc
rung h hng cc cch xa nh nht, cn trong t st th bt
u ng v rung hng cc gn nh nht.
Cc bin php gim nh hng n cong trnh ln cn khi h
cc:
- khoan mi h cc;
- h c xi nc;
- gim chiu cao ri ba;
- thay ng bng rung, h;
- gi s lng ba / ba rung lm vic ng thi;
-dng phng php p;
- dng cht bi trn gim ma st mt bn cc.
Khi thi cng cn xt ti thi gian thi cng nhm gim thiu ti a
nh hng ti mi trng xung quanh, tai nn do s c...
2.3.5.4. Phng php chn gi thnh h mng:
1. Khi o h mng gn cng trnh hin c (ngm hoc ni)
nm trong lng th trt c c bn v thit k chi tit v c s
chp thun ca cc t chc lin quan.
148
2. Di di hoc ci to h thng ngm ang hot ng v vic
o t ti nhng v tr t cng trnh ngm ch c php
khi c cng vn ng ca t chc qun l cng trnh ngm,
cn v tr t cp in th phi c mt ca c quan qun l
cp in.
3. o mng ct su hn y mng hin c ch c php khi
c s ng ca c quan thit k.
4. Phng php v kt cu chng gi thnh h mng nhm m
bo n inh ca thnh h mng v nn mng cng trnh ln
cn, cng nh cng trnh cn ci to tu theo tnh hnh kch th-
c, a cht khu vc, ti trng c th dng thanh chng ngang
hay chng cho, to b nghing gi thnh, dng inh t, tng
cc bn thp, tng ci nan g/b tng, tng trong t, neo, tng
cc khoan lin tip nhau, ct nhau v cc vt, tng chn trng
lc v.v (bng 2.11)
Bng 2.11. La chn kt cu chn gi.
su
h o
La chn kt cu chn gi
Bn v t yu t st thng thng
H 6m
- Cc xi mng t
- Cc b tng
d600+thanh chng
hoc neo+tng ngn nc
- Cc ng (thp, BTCT
d ng lc+tng mng
ngn nc_thanh chng
hoc neo+dm lng t-
ng)
- Cp I hoc II tr ln o
t c mi dc.
- Lm mi dc +ging thu n-
c.
- Mi dc cc b +tng inh
t (hoc neo phun).
- Tng gch chn gi, lm
mi dc cc b+ gia c tng
mt.
- lm mi dc cc b, cc
nhi d600
6m H
10m
- Cc BTCT d800-1000+
tng mng ngn nc+tay
chng hoc thanh neo
(hoc o trung tm)
- tng lin tc b=600-
800+ thanh chng hoc
neo.
- Cc ng+ thanh
chng hoc neo + tng
mng ngn nc.
- Tng ngm lin tc
- mi dc cc b+cc b
tng d600+ thanh chng
hoc neo+tng mng ngn
nc.
- Lm mi dc cc b +ng
cc +thanh chng hoc
neo+tng mng ngn nc.
- lm mi dc cc b +tng
ngm lin tc xi mng
t+tng trong t +tng
inh t (hoc phun neo
149
bng xi mng t+
thanh chng hoc neo
chn gi)+h mc nc
- Lm dc cc b +gi hnh
vm+ h mc nc hoc dng
tng mng ngn nc
H>10m - Tng lin tc (b=800-
1000)+thanh chng
hoc neo.
- Cc ng knh ln
(d800-1000)+tng mng
ngn nc+ nhiu thanh
chng hoc neo (hoc
o trung tm).
- Tng lin tc (hoc cc
ng knh ln) +gia c
khi t trong ngoi+
thanh chng hoc neo +
tng mng ngn nc
- lm mi dc cc b+ cc b
tng (d800-1000)+ thanh
chng hoc neo+tng mng
ngn nc
- Lm mi dc cc b + tng
lin tc + thanh chng hoc
neo.
- Lm dc cc b + tng
inh t (hoc neo phun
gi thnh) + h nc
ngm.
- Lm dc cc b +cc
ng+thanh chng hoc
neo+ tng mng ngn nc
Ni dung v mc tiu tnh ton kt cu chn gi thnh h mng:
1. Tnh ton theo trng thi gii hn th I: n inh v tr ca t-
ng, chng trt, lt, xoay:
- m bo sc chu ti v n nh cc b ca nn;
- cng cc cu kin v mi ni;
- sc chu ti v bn ca kt cu neo t;
- n nh v bn ca kt cu thnh chng;
- n nh thm ca nn.
2. Tnh ton theo trng thi gii hn th II:
- Tnh ton nn, tng chn v cu kin tng theo bin dng;
- Tnh ton kt cu tng theo s pht trin vt nt;
- n nh thnh h o khi lm tng trong t;
- nh hng ca h o n cng trnh ln cn.
5. Phng php ph mng c
Khi mng c qua h hng th cn phi loi b. Vic loi b mng
c c th thc hin ton b hoc tng phn: phng php loi b
c th dng thit b c hc nh my cu, ba nm, ba thu lc,
ba hi, ba in, khoan ct b tng bng tia p lc c b sung
thnh phn bo mn nh ct, ct b tng bng ca in, thu lc-
in, dong nhit, dng cht trng n ph v b tng, dng
thit b nm tch thu lc.
150
2.3.6. Cng tc quan trc nh ci to v xy chen.
Mc ch ca quan trc l nhm d bo tnh hnh ca cng
trnh ci to, tc ng ca n ln cc cng trnh ln cn, ln
mi trng xung quanh, kp thi pht hin, iu chnh sai lch
v ngn nga s c.
Nhim v ca quan trc l theo di, xc nh v m bo
tin cy ca cc s liu thu c c c s so snh vi cc kt
qu d bo v son tho cc bin php k thut kp thi ngn
nga v khc phc nhng sai lch so vi d bo.
Tu thuc vo mc quan trng ca cng trnh, tnh cht
phc tp ca nn t v iu kin v tr c th tin hnh
quan trc trong qu trnh thi cng, trong nhng nm u hoc
cho n khi n nh cng trnh.
Cc thit b o c phi m bo cnh xc v phi c
chng ch kim nh. T chc o c phi l cc t chc c
chuyn mn.
Quan trc cn tin hnh theo chng trnh. Cn thc hin quan
trc t nn khi o h mng, cc h chng gi vch h mng
ca cng trnh xy mi hoc ci to, quan trc cc cng trnh
ln cn. Kt qu quan trc phi c thng bo kp thi c
bin php iu chnh sa cha ngay.
Mt s lu khi t mc quan trc:
- khng nn t mc quan trc ln ln tng cc cng trnh
gn ng st, ng t, ng tu in ngm, gn cng xng
ang hot ng hoc ti nhngs v tr c th chu s nh hng
ca nhng yu t khc;
- i vi nh dn dng tng gch mng bng, khong cch cc
mc 19-15m, i vi nh tm ln: 6-8m;
- khi chiu rng nh ln hn 15m, cc mc nn t tng ngang
pha trong, ch giao nhau gia tng ngang v tng dc;
- trong nh khung t ct quanh nh v trong nh;
- ti ch tip gip gia nh c -mi: t 2 bn khe ln.
151
Chng III
Tnh ton nn mng chu ng t
3.1. nh hng tc ng ng t n cng trnh
S biu hin qu trnh kin to ca nn t r rt nht
ngy nay- l hin tng ng t. Hng nm trn th gii c ti
trn 10000 v ng t. Vo 1thng 9 1923 Nht trn ng
t d ph hu thnh ph Toki v Iokogama gy thit hi rt ln
v ngi v ca (trn 100nghn ngi cht v trn 300 nghn ngi
nh thit jhi Tki, ph hu 11 nghn ngi nh Iokogama).
ng t nm 1950 ti Himalaia c nng lng bng 100nghn qu
bom nguyn t. Nm 1960 ng t Chil bao trm ti 200
nghn km
2
gy nn nhng khi trt khng l.
ng t th hin s bin dng mnh ca v tri t th
hin trong dng tc thi.
C th cho rng ng t ko theo s ph hoi tc thi tnh
lin tc, to nn s gin on t gy cng nh chuyn dch trong
v tri t.
c im dao ng mt t khi ng t trnh by trn
h..3.1 ghi c trn trm o chn ng ng t, thi gian c khi
ch ko di ti 10-15s.
H.3.1.c im dao ng mt t khi c
ng t
Phn tch biu dao ng ng t cho thy s m
rng (bin ) dao ng ng t ch xut hin khi sau cc
dao ng yu t no . Ngha l hu nh ton b ng t c
152
mt giai on ban u no . giai on xut hin do xut
hin sng ng t yu ban u gi l cc sng s cp.
Sng ng t gy nn ng t xut hin trong mt vng
ti su no gi l tiu im (tm ng t gi thit),
chng thng xut hin su khng qu 20-50km so vi mt
t, i khi su ti 500-600km. ng t thng xut hin
nhiu, vi cng cao cc vng i ni un np kin to tr. Hu
nh tt c cc trng hp cc vng ng t mnh trng vi cc cc
ng kin to t gy. Cc vng ng bng ca tri t thng
tnh lng hn. DDoongj t xy ra y i dng thng xut
hin sng thn.
Khi ng t cng nh cc
chuyn ng sng khc, xut
hin ph cc sng khc nhau,
gi l sng ng t. Ngi ta
phn bit sng dc, sng
ngang v sng b mt.
Sng dc hoc sng P l
cc sng chuyn ng dao
ng trng vi hng lan truyn
sng. c trng ca sng dc l
sng m thanh. Sng ngang S
l cc sng c trng bng
chuyn ng dao ng trong
mt phng vung gc vi hng
lan truyn sng, c trng ca
sng ny l sng nh sng.

H.3.2
Bin A v tn s
T ca
dao ng iu ho
Sng b mt c di ln v chm biu th bng sng L lan
truyn t tm ng t (tm ng t trn mt t), tng
t nh sng bin- trong dng di pha trn cc chiu cao khc nhau.
Sng b mt c chu k 15-20s gty nn chuyn dch khi t
c bit ln ti vng tm ng t. i khi nhng sng ny gy
nn s ph hoi rt ln.
Theo quan im tc ng ph hoi ln cng trnh, sng
ngang so vi sng dc ch ng vai tr th yu. Ph thuc vo
v tr cng trnh ang xt, so vi tm ng t (v tr xy ra
ng t), tm ng t trn b mt, khi t nm trong
153
vng tc ng ca sng chu tc ng theo cc hng khc nhau.
Nguy him nht l gc so vi ng nm ngang bng gc ma st
trong ca ct.
Tc lan truyn sng ph thuc vo mi trng. Trong t
cng, sng dc c gi tr khong 4-6km/s, tc lan truyn sng
ngang nh hn, khong 3-4km/s. Trong t c cht km
hn, tc lan truyn sng km hn, v d trong vi ch
khong 2,4km/s, trong t xp tc khng vt qu 1km/s,
theo bin dao ng ca sng ln ln gy nguy him hn
cho cng trnh.
ng t c chia thnh 12 cp.
- cp 1: trong nh v cng trnh khng xut hin h hng,
nn t khng b nh hng. Khng cm nhn c, ch c my
mi ghi nhn c;
- cp 2: khng lm h hng nh v cng trnh. c mt s ng-
ig cm nhn c rt nh;
- cp 3: khng lm h hi nh v cng trnh, rung ng nh
vt treo, cnh ca m, t , trong nhng phng tin giao
thng chuyn ng nhanh cm nhn c;
- cp 4: khng c h hng nh v cng trnh. Quan st thy
vt treo trong nh lc l , dao ng mat nc trong bnh, nhiu
ngi cm nhn c.
cp 5: nh h hng khng ln, cc ca m chuyn ng, v ca
knh, bnh v vt dng ln trn sn. Mi ngi u cm nhn -
c, cc ng vt hong ht.
- cp 6: h hng nh trong nhiu nh, ging nh di chuyn,
ngi chy ra ngoi nh, i li khng vng, ng vt chy ra khi
chung.
- cp 7: H hng nh trong nhiu nh, thm ch mt s nh h
hng nng, h hng cc tng chn xy gch, ng x nt n, trt
l tng phn nhng vng i ni, xut hin nhng vng cha n-
c mi, trong mt s trng hp ngi c th nhy xung t ca s,
di chuyn khng c gy chng l kh khn.
- cp 8: h hng nh nng, mt s nh b ph hoi. Phn ln
cc khi p, sn ni st l, con ngi khng ng vng. Cp
ng t ny c trng bng s ph hoi.
- cp 9: Ph hoi v nh, phn ln ng ng, thp cao b
v, ray ng st sai lch, st l sn ni;
- cp 10: nh nghing v b ph hoi, p h hng, cc
vt nt nn t c th ln ti 1m, st l i ni, to nn nhng
vng nc, h mi, cy ci gi ci c th b gy.
154
- cp 11: h hng ton b nh, cc p c chiu di ln, -
ng st b lch trn ton b tuyn, nhiu vt nt trn mt t,
cc lp t chuyn v theo hng ng.
- cp 12: tai nn ln, tt c cc nh, cng trnh u h hng,
mt t thay i ln (trt, l, chuyn dch...)
3.2. Nguyn tc tnh ton nn mng cng trnh xy dng
trong vng c ng t
3.2.1. iu kin xy dng trong cc vng ng t.
Kt qu sau nhng trn ng t ln, nhiu cng trnh h
hng nhng cng c nhiu cng trnh tn ti do c nhng kt cu
c bit. T c th c nh hng a ra cc gii php gim
mc thit hi khi c ng t.
Cng trnh trong vng ng t c th b h hng hoc b
ph hoi do nhng nguyn nhn sau y: mt n nh ca
nn; do tc ng ln bn thn lc qun tnh ng t; kh
nng xut hin cng hng khi trng tn s dao ng ca cc cng
trnh dng thp v sng ng t.
n nh ca nn trong cc iu kin nghin cu c th
b ph hoi tc ng ln cng trnh xy dng trn nn t ct
no nc.
Gi tr lc qun tnh ng t c xc nh nh sau:
S
ik
=.Q
h
K
C
;
(3.1)
trong : - h s ph thuc vo cc tnh cht ng lc hc
ca cng trnh, =1-2
Tc ng ca lc S
ik
ly theo dng tnh v tnh ton tip theo
tin hnh theo nguyn tc tnh hc. Khi =1, ta c lc qun tnh
S
ik
nh lc theo phng ngang tc dng ti trng tm khi cu kin
trng lng Q
k
ang xt:
S
ik
= t K
C
Q
K
(3.2)
Gi tr m dng l do c th lc tc dng ln pha trc hoc
pha sau tng ng vi hng chuyn ng ca sng ng t
hoc thnh phn ca n. Cng nh trong cc trng hp tng t
khc, gi tr lc qun tnh ng t biu th qua khi lng m
ca vt th vi gia tc a
c
ca n:
S
ik
= a
c
.m;
(3.3)
ta c: Q
k
=m.g
(3.4)
155
trong : g- gia tc trng trng; m= Q
K
/g v S
ik
=a
c.
Q
k
/g v
t a
c
/g=K
C
- h s ng t, xem bng 3.1.
Theo mt s tiu chun (v d XNIP II-A.12-69), trong nhng
vng c ng t cp 7 tr ln cho php gim hoc tng mt
mc ng t so vi bn phn vng ng t theo ti liu
kho st a cht cng trnh v a cht thu vn:
- vng thun li theo quan im ng t l: t phong ho
cng nh t t m, cht ht ln.
- Vng bt li theo quan im ng t l: t si sn no nc, ct
v st (h s rng ln), cng nh t st do, do chy (h s rng
nh).
- vng khng thun li l nhng vng c v tr un np mnh, gian
on b sng, c cc vng su, thung lng, cc vng t b
phong ho, mc ph hoi mnh do cc qu trnh a-vt l,
gn nhng vng t gy kin to.
Theo tiu chun ca Nht , gi tr K
c
thng ly bng 1/3, tng
ng vi thnh phn gia tc theo phng ngang a
c
=3270mm/s
2
.
Ph thuc vo cng ng t v cu to a cht khu
vc, c chu k hoc tn s ln bin dao ng ng t c
th thay i trong gii hn rng, theo thay i c gia tc
dao ng ng t a
c
.
Khi dao ng iu ho (thng dng miu t hin tng
ng t) v c dng hnh sin h.3.2, lch y ti thi im t
biu th bng quan h:
y= Asin 2t/T
(3.5)
trong : A- bin dao ng; T- chu k dao ng
Gia tc ca chuyn ng i vi thi im bt k t c
xc nh t biu thc o hm bc 2 qung ng vi thi gian.
a
c
=
T
t
T dx
y d

2 sin 4
2
2
2
2

(3.6)
Cho gi tr trn bng 1 n v ta c gi tr a
c.max
(tr tuyt
i)
a
c.max
= 4
2
A/T
2
(3.7)
Nu ta biu th yu t thi gian qua tn s dao ng f, nhn
c:
a
c.max
= 4
2
Af
2
(3.8)
156
Nh vy gi tr tnh ton ca h s ng t K
C
c th d
dng xc nh khi c biu ghi a chn.
3.2.2. Nguyn tc tnh ton mng cc chng ng t.
Hin nay nc ta c bn phn vng ng t v c tiu
chun tnh ton khng chn cho cc cng trnh ( TCVN.375-
2006 ). i vi cng trnh ngm, khng chn c tnh cho cc cp
ng t cp 7 n cp 9, thng thng l tnh theo ng t
cp 7-8.
Khi c ng t, cng trnh b dao ng v xut hin lc qun
tnh. Tr s ca lc ng t tnh theo cng thc:
S=
Q K a
g
Q
C
.

(3.9)
trong : Q- trng lng ca b phn cng trnh v ti trng tc
dng ln n; g- gia tc trng trng; a- gia tc ng t, ly theo
cc s liu ca trm o a chn, tra bng 7.6 ( TCVN.375-2006
);

- h s ph thuc vo cc tnh cht ng lc hc ca cng


trnh v c xc nh theo quy trnh thit k (

=1-2).
K
C
=a/g h s ng t, xem bng 3.1.
Bng 3.1. Gia tc ng t a v h s K
c
theo cp ng t
Cp ng t Gia tc ng t a
(cm/s)
H s ng
t K
c
7
8
9
10-25
25-50
50-100
1/40
1/20
1/10
Lc ng t c hng bt k do cn chn hng nguy him
nht tnh ton cho nn v mng, thng thng hng bt li
nht l hng ngang lm tng p lc ch ng v gim p lc b
ng gy trt cng trnh ngm, tng chn t v hng ln lm
y ni cng trnh ngm gy bt li cho cc cng trnh c neo
chng ni. ng t lm gim cng (R) ca t mi cc,
lm gim ma st ca t vi thnh cc, gim sc chu ti ca
cc.
Khi tnh ton sc chu ti ca cc trong xy dng ngm, do cc
lm vic chu nn v chu nh, gi tr sc chng u mi cc
v ma st thnh cc cn nhn vi h s m
C1
, m
C2
cho trong bng
3.2, tr trng hp cc chng ln hoc t hn ln. Gi tr q
P
157
cn nhn vi h s iu kin l vic m
C3
. Gi tr m
C3
= 1 khi
chiu di tnh i ca cc 3 h , trong : h b
h .
(h- chiu cao
thc t ca cc,
b
- h s bin dng, tnh theo cng thc 3.11)
Bng 3.2. H s m
C1
, m
C2
C
p

ng

t
H s m
c1
H s m
c2
Ct cht Ct
cht
va
St bi
c
st
Ct
cht v
cht
va
St bi c
st
m
v
t
m
No
nc
m
v
t
m
No
nc
I
L
<
0
0 I
L
0
,5
m
v
t
m
No
nc
I
L
<0
0 I
L

0,75
0,75
I
L

1
7
) 90 , 0 (
1

90 , 0
) 85 , 0 (
95 , 0

80 , 0
) 1 (
1
) 90 , 0 (
95 , 0
) 85 , 0 (
95 , 0

90 , 0

95 , 0

) 80 , 0 (
85 , 0
) 75 , 0 (
75 , 0
8
) 80 , 0 (
90 , 0

80 , 0
) 75 , 0 (
85 , 0

70 , 0
) 95 , 0 (
95 , 0
) 80 , 0 (
90 , 0
) 75 , 0 (
85 , 0

80 , 0
) 80 , 0 (
90 , 0
) 70 , 0 (
80 , 0
) 65 , 0 (
70 , 0
9
) 70 , 0 (
80 , 0

70 , 0
) 60 , 0 (
75 , 0
-
) 85 , 0 (
90 , 0
) 70 , 0 (
85 , 0
) 65 , 0 (
75 , 0

7 , 0
) 65 , 0 (
85 , 0
) 60 , 0 (
70 , 0

60 , 0
Ghi ch: t s dng cho cc ng, mu s dng cho cc nhi
Ma st bn f
i
ly bng 0 trong khong t gia mt t n
su h
TT
.
h
TT
=4/
b

(3.10)
trong :
b
- h s bin dng, tnh theo cng thc:

b
=
5
.
EJ
b m
p

(3.11)
trong : m- h s nn (tra bng 6.1); b
p
-chiu rng quy c ca
cc; EJ- cng ca cc.
Gi tr gc ma st trong ca t
I
khi tnh ng t cn gim
i 2
0
- khi ng t cp 7 v 4
0
- khi ng t cp 8 v 7
0
khi
tnh ng t cp 9. Mi cc thit k trong vng c ng t
cn cm vo lp , ct cht hoc t dnh c st I
L
<0,5.
Cc cn phi b tr ct thp ngang m bo sc chng ct cho
cc.
3.2.3. Nguyn tc tnh ton kt cu tng chn.
158
Tnh ton cng trnh nm trong vng hot ng mnh ca
ng t c tin hnh vi lc ng t cp VII v ln hn. Mc
ng t ca cc vng c xc nh theo bn phn
vng ng t.
p lc ngang khi xt n ti trng ng t (theo TCXD
375-2006-ph lc E) nh sau:
Tng lc thit k tc dng ln tng chn ti lng tng E
d
tnh
theo cng thc:
E
d
= (1/2)
*
(1k
V
).H
2
+E
WS
+E
Wd
(3.12)
trong : H- chiu cao tng; E
WS
lc nc tnh (xem cng
thc 1.117' v 1.118'); E
Wd
lc nc ng; - h s p lc t
(tnh v ng); k
V
- h s ng t theo phng ng; * = -

w
.
I. V h s ng t:
Quan st thc t v cc nghin cu m hnh cho thy rng
lc ng t lm tng p lc ln tng chn. Lc ny c tnh
ton trn c s gia tc ng t a sinh ra lc qun tnh ch
ng, b ng ca khi lng t hoc tng m theo cng thc
(h.3.3):
F=m.a
(3.13)
trong : m=W/g- khi lng ca t hoc tng; a- mt phn
ca gia tc trng trng g.
T ta nhn c phng trnh (2) v (3):
F
h
=ma
h
=
h i h
i
k g k
g

) . (

(3.14)
F
V
=k
V
.
i
(3.15)
trong : F
h
, F
V
- lc qun tnh theo phng ngang v phng
ng; k
h
, k
V
- h s ng t theo phng ngang v phng
ng;
i
- trng lng th tch ca t cc trng thi i (kh, m).
Khi chu tc ng ca sng ng t ngoi ht t, nc
trong t cng to nn p lc b sung ln cng trnh (tnh,
ng). Do khi tnh ton cn xt n cc trng thi ca t.
159
H.3.3.Lc qun tnh khi xt ng t
Ta xt 2 trng thi c bn: trng hp t kh v trng hp
t ngp nc.
- i vi t kh (h.3.4a). Lc trng trng ca khi t, lc
ng t theo phng ngang v gc c th xc nh theo
cng thc:
tg =
v
h
v
h
k
k
F
F
t

1
(Radian)
(3.16)
- i vi t ngp nc (h.3.4b), c th c 2 trng hp:
I. Trng hp 1. t no nc nhng khng thm tng i, nc c
th chuyn ng cng vi t:
F
h
=k
h.
.
*
(3.17)
Vi trng thi ta xc nh c:
tg =
v
h
v
h
k
k
F
F
.
'
*

(Radian)
(3.18)
trong : '=
*
-
W

*
- trng lng n v bo ho ca t;
w
- trng lng n v
ca nc.
a) b)
160

H.3.4. nh ngha gc trong phng trnh Mononobe-
Okabe

2. Trng hp 2. i vi t c tnh thm ln nh ct th v si
sn:
tg =
' '
'

v
h
v
h
k
k
F
F
t

(Radian)
(3.19)
ta c th chuyn sang dng khc, v d ':
' =
tg
G
G
S
S
1

(3.19')
Khi t c tnh thm thp (st, bn ph sa, ct ht nh) gc
c th ly 2 ln ln hn so vi t kh. i vi t c t trng ht
161
G
S
= 2,65 v c tnh thm cao (ct th) th gc ly khong 1,6
ln ln hn t kh.
II. V h s p lc t.
H s p lc t c th c tnh theo cc cng thc
Mononobe v Okabe (1926), c Seed v Whitman b sung nm
1970. Phng php ny cho rng s n nh ca nm t theo
Culng tng t trong phng php tnh.
- i vi cc trng thi ch ng.
+ Nu -

c
=
( )
( )
( )
2
' '
2
' 2
) sin( ) sin(
sin ). sin(
1 sin . sin . cos
sin
]
]
]
]

+
+
+
+




d
d d d
d
d

(3.20)
+ Nu > -

c
=
( )
( )
d
d



+
sin . sin . cos
sin
2
' 2

(3.21)
- i vi cc trng thi b ng (khng xt ma st gia t v
tng)

b
=
( )
( )
( )
2
' '
2
' 2
) sin( ) sin(
sin . sin
1 sin . sin . cos
sin
]
]
]
]

+ +
+
+
+




d d
d

(3.22)
Trong :
'
d

- gi tr thit k ca gc khng ct ca t:

'
d

,
`

.
|

'
1
'

tg
tg

(3.23)

v - cc gc nghing ca lng tng v ca b mt lp t


p so vi phng ngang. (xem h.3.5- gi tr thit k ca gc ma
st gia t v tng, ngha l:

d

,
`

.
|

'
1

tg
tg

(3.24)
Biu thc ca cc trng thi b ng cn u tin s dng cho
b mt tng thng ng (

=90
0
); '

-h s ring ca tg
'

;
'

- gc
162
khng ct theo ng sut hu hiu ca t;

- gc ma st gia
b mt kt cu v nn ti y mng.
Lc do p lc t tc dng ln cc kt cu cng.
i vi cc kt cu cng v c ngm cng, trng thi ch
ng khng th pht trin trong t, v i vi mt tng thng
ng v t p sau lng tng nm ngang th lc ng do gia
s p lc t c th ly bng:
P
d
=.S.
*
.H
2
(3.25)
trong : H- chiu cao tng; - t s ca gia tc nn thit
k a
g
trn nn loi A vi gia tc trng trng g ; S - h s nn;
*
-
trng lng n v bo ho ca t.
im t lc c th ly trung im chiu cao tng.


H.3.5. Quy c cho cc gc trong cng thc tnh
ton h s p lc t
Vi cc kt cu cng nh tng tng hm hoc tng trng lc
nm trn nn hoc trn cc s pht sinh p lc ln hn p lc
ch ng v s l hp l hn nu gi thit t trng thi ngh
(xem mc E.9). iu ny cng c gi thit cho tng chn c neo
v khng cho php dch chuyn.
Lc thit k ny c coi l hp lc ca p lc tnh v ng
ca t.
Khi khng c nghin cu v cng tng i, dng dch
chuyn v khi lng tng i ca tng chn, th im t lc
do p lc ng ca t nm gia chiu cao ca tng.
Vi cc tng xoay t do xung quanh chn tng th lc ng
c th xem nh t ti cng im vi lc tc dng tnh.
p lc phn b trn tng do tc ng tnh v ng to vi
phng vung gc khng ln hn (2/3) ( -gi tr khng ct
163
ca t) i vi trng thi ch ng v bng 0 i vi trng thi
b ng.
Khi c ng t lin quan n nc ngm, h s p lc t
c iu chnh nh sau:
- Khi mc nc ngm nm di y tng chn:
*
- khi lng th
tch ca t.

v
h
k
k
tg arc
t

1
.
; E
wd
= 0.
(3.26)
trong : k
h
- h s ng t theo phng ngang; k
v
- h s
ng t theo phng ng.
C th s dng cc bng v biu p dng cho cc iu
kin tnh (ch c ti trng trng trng) vi cc iu chnh sau:
tg
v
h
A
k
k
+

v tg
v
h
B
k
k


(3.27)
ton b h thng tng - t c xoay thm mt gc tng ng l

A
hoc
B
. Gia tc trng trng c thay th bng gi tr sau:
g
A
=
A
v
k g
cos
) 1 ( +
; g
B
=
B
v
k g
cos
) 1 (

(3.28)
- Khi t khng thm nc nm di mc nc ngm chu ti
trng ng:
* = -
w

v
h
w
k
k
tg arc
. 1
.
t

; E
wd
= 0
(3.29)
trong : - trng lng n v bo ho ca t.
- Khi t thm nc ( thm cao) nm di mc nc ngm
chu ti trng ng:
* = -
w
(3.30)

v
h
w
d
k
k
tg arc
. 1
.
t

; E
wd
=
2
) ' (
12
7
H k
w h


(3.31)
trong :
d
- trng lng n v kh ca t; H- chiu cao
mc nc ngm tnh t chn tng.
- p lc thu ng ln mt ngoi tng.
p lc thu ng q(z) c th tnh nh sau:
164
q(z)=
hz k
w h

8
7
t

(3.32)
trong : k
h
- h s ng t theo phng ngang vi r=1
(xem cng thc tnh k
h
); h- chiu cao mc nc t do; z- to
thng ng hng xung vi gc to ti b mt nc.
Vi t p thm thu ng, cc hiu ng gy ra trong
t bi tc ng ng t v trong nc c gi thit l cc hiu
ng c lp. Do p lc nc thu ng c cng vo p lc nc
thu tnh. im t ca p lc nc thu ng c th c ly ti
mt su di nh ca lp bo ho bng 60% chiu cao ca lp
.
Trong qu trnh thit k, tu iu kin c th cn k n
bin ng ln nht (tng hoc gim) ca p lc nc (so vi p lc
thu tnh hin hu) do s dao ng nc trn mt h ca tng.
Trong tnh ton thc hnh ti trng ng t tc ng ln
cng trnh ngm t nng thng c thay bng ti trng tnh
tng ng v tc dng theo phng ngang vi hng bt li nht.
Tc ng ng t c th c trnh by trong dng ti qun
tnh t trng lng bn thn kt cu v t.
p lc qun tnh ng t P
h
xc nh theo cng thc sau:
Ln tng cng trnh hnh trn trn mt bng:
P
h
=
kg
(1+2K
C
tg).sin '
(3.33)
Ln tng cng trnh hnh ch nht trn mt bng:

P
h
=
kg
(1+2K
C
tg)
(3.34)
trong :
kg
- p lc ngang c bn ca t; K
C
- h s ng
t ly bng 0,025; 0,05; 0,1 tng ng vi ng t cp 7, 8, 9
rch te; - gc ma st trong ca t; ' - gc to cc gia
php tuyn i vi hng ti trng tc ng v bn knh vct i
qua im xc nh p lc P
h
.
Ti trng ng t t theo hng (trong mt bng) xut
hin iu kin lm vic xu nht i vi tng. i vi tng hnh
trn trn mt bng t ng thi p lc i xng theo hng ng-
c chiu ca cng trnh.
165
Phn tch tc ng ng t i vi kt cu tng chn c
th dng cc phng php chung hoc phng php ta tnh n
gin ho.
Trong phng php ta tnh, tc ng ng t phi c m
t bng h lc tnh tc dng theo phng ngang v phng ng
(hng ln hoc hng xung - trng hp bt li nht), ly bng tch
ca lc trng trng v h s ng t.
Khi thiu cc nghin cu c th, cc h s ng t theo ph-
ng ngang (k
h
) v phng ng (k
V
) nh hng n tt c cc khi
lng phi c ly nh sau:
k
h
=
r
S


(3.35)
k
V
=0,5k
h
, nu a
Vg
/a
g
ln hn 0,6
(3.36)
k
V
=0,33 k
h
cho cc trng hp ngc li.
(3.37)
Trong : h s r ly cc gi tr trong bng 3.3 ph thuc vo
dng kt cu tng chn.
* i vi tng khng cao qu 10m, h s ng t c coi nh
khng thay i trn sut chiu cao tng.
* i vi tng chn cao hn 10m, h s ny c th ly bng
gi tr trung bnh cc gia tc ln nht ca t theo phng
ngang, dc theo chiu cao ca kt cu.
Khi c cc loi t ri bo ho nc v d pht trin p lc nc l
rng cao th:
- H s r ca bng 3.3 ly khng ln hn 1,0
- H s an ton chng ho lng khng nn nh hn 2.
Tr tng trng lc, hiu ng ca gia tc theo phng thng
ng c th b qua i vi kt cu tng chn
Bng 3.3. Cc gi tr ca h s r tnh ton h s
ng t theo phng ngang.
Dng tng chn r
Tng trng lc vi u tng t do, c th chp
nhn 1 chuyn v n d
r
=300S (mm).
Tng trng lc vi u tng t do, c th chp
nhn 1 chuyn v n d
r
=200S (mm).
Tng BTCT chu un, tng c neo hoc chng, t-
ng BTCT trn trn cc thng ng, tng tng hm
b hn ch chuyn v v m cu
2
1,
5
1
166
3.2.4. Tnh ton neo khi c ng t
Khong cch L
e
gia neo v tng phi vt qu khong cch yu
cu L
s
khi khng xt n ng t.
Khong cch L
e
vi cc neo ngm trong t c cc c trng t-
ng t vi t pha sau tng v vi cc iu kin v cao
mt t, c th nh gi theo biu thc sau:
L
e
=L
S
(1+1,5 S)
(3.38)
Tt c cc cu kin phi c kim tra m bo rng
chng tho mn iu kin sau: R
d
>E
d
, trong : R
d
- gi tr thit
k bn ca cu kin, c nh gi nh trong cc trng hp
khng ng t; E
d
- gi tr thit k ca cc hiu ng tc ng
thu c t cc kt qu phn tch trn.
3.2.5. n nh ng t ca ct no nc
Nn t ct no nc d mt n nh khi c tc ng ng
t
Mc n nh ca nn ct c nh gi bng h s a
gh
.
Gi tr a
gh
c xc nh ph thuc vo tnh cht ca ct (
cht, tnh ng nht, gc cnh ht...).
Khi nn cht khi ct no nc, th tch l rng gim, nc d do
ct gim l rng b y tri ln trn, theo hng b mt t do. Lc
xut hin dng nc vi gradien nht nh v p lc h
Z
.
i vi bi ton mt chiu gi tr h
z
c th xc nh nh sau.
Ta gi h s nn cht ng l v
n
c trng cho tc nn
cht ca nn ct c cht cho trc theo rng n di tc dng
ti trng ng vi cng nht nh xc nh bng chu k T,
bin A v gia tc dao ng a
c
.
Nh vy ta c th vit:
v
n
=
dt
dn

(3.39)
Khi nc y l rng v th hin tc nn cht ca ct (theo
rng) v th tch nc thot ra t l rng sau 1 n v thi
gian. Kch thc h s nn cht l t
-1
, ngha l ngc vi thi gian.
Tch t khi ct (h.3.3) mt lp phn t ct chiu dy dz. Lng
nc thot ra l dq
z
do nn cht ct trong lp ang xt khi ng
t th hin qua quan h:

dq
z
= -
dz
dt
dn

(3.40)
167
Du tr th hin rng gim th
lng nc thot tng. Biu th din tch
tit din ngang thot nc l bng mt
n v, ta c:
q
z
=K
th
dz
dh
z

(3.41)

Lng nc thot ra xc nh theo nh lut Darxi:
q
z
= K
th
J
z
(3.42)
trong : K
th
- h s thm ca ct; J
z
- gradien thm, xc nh
nh sau:
J
z
=
dz
dh
z

(3.43)
o hm biu thc trn ta c:

2
2
dz
h d
K
dz
dq
z
th
z

(3.44)
T cc cng thc trn thay th v bin i ta c:

dt
dn
K dz
h d
th
z
1
2
2


(3.45)
Trong trng hp:
dt
dn
=v
n
=cosnt
(3.46)
c th vit:
n
th
z
v
K dz
h d 1
2
2


(3.47)
h
z
= -

2
dz
K
v
th
n

(3.48)
trong : dh
z
= -

dz
K
v
th
n

(3.49)
hoc J
z
= 1
C
K
z v
dz
dh
th
n z
+

(3.50)
168
H.3.6. Cc thng s
ca ch ng hc
nn ct no nc
Xc nh gi tr C
1
t iu kin z=H, ngha l ti mt tip xc
vi lp b nc do khng c nc thot (q
H
=0) gradien J
H
=0, ta nhn
c

( ) z H
K
z v
J
th
n
z


(3.51)
t nhn c phng trnh vi phn xc nh ct p ng h
z
:
dh
z
=
( ) dz z H
K
z v
th
n


(3.52)
V vy h
z
=
( ) dz z H
K
v
th
n


(3.53)
Tch phn v xc nh gi tr C
2
t iu kin khi z=0 ngha l
trn b mt lp ct p lc nc bng 0, ta nhn c:
h
z
=

,
`

.
|

2
2
z
Hz
K
v
th
n

(3.54)
T thy rng quan h ca ct p ng vi su h
z
=f(z) c
dng parabn. Trn lp mt khi z=0 ct p ng h
z
=0. Gi tr h
z
t cc i ti y lp trn mt tip xc vi lp bn nc khi z=H.
Quan h J
z
vi su z c dng ng thng. Trn mt lp z=0,
gradien t gi tr cc i, chng t ti y ct nm trong iu
kin lm vic phc tp hn. Ti mt tip xc vi lp bn nc, gi
tr graien ng J
H
=0.
a) b)

H. 3.7. Quan h gia tc cc tr vi rng (n) ca ct
169
khi lng cha thnh phn ht nh hn 0,25 (N) khc
nhau.
Khi tn ti trong nn ct lp c kh nng thm tt, dng nc thot
t nn ct khi nn b nn c th thot theo 2 hng: ln trn v
xung di. Lc ny gi tr H ly bng (1/2)H.
Khi cn tnh vic gim h s nn ng hc v
n
theo chiu su
nn, c bit khi chiu dy nn ct ln (hng chc m). Trong
phng n th nht, li gii bi ton quan h ca h s v
z
theo
chiu su z ly dng tuyn tnh:
v
0
=f(z); v
z
= v
0
L
z L

(3.55)
trong : v
0
- h s nn ng hc trn mt nn t; L- su
ti v
z
=0, ni a
z
a
gh
, ngha l ti ni gia tc cc tr theo chiu
su tr nn bng a
gh
.
Khi gii bi ton cho cc iu kin s nhn c cc biu thc
xc nh ct p h
z
v graien J
z
ng hc tc dng ti
su z:
h
z
=

,
`

.
|
+
L
z
z Lz
K
v
th
3 2
1
3
2 0

(3.56)
J
z
=

,
`

.
|
+
L
z
z L
K
v
dz
dh
th
z
2
0
2
2
1

(3.57)
Khi xc nh h s nn ng hc bng th nghim s dng
quan h:
v
n
=n:t
(3.58)
trong : n- lng gim rng ca ct sau thi gian ngn t.
nh gi n nh ng hc, trong k c ng t nn
t khng dnh no nc cn b tr cc ch tiu tnh cht c
bit ca chng, u tin l gi tr gia tc cc hn a
gh
, cn khi tn
ti iu kin a
TT
>a
gh
- h s nn ng v
n
, trong cn bit h
s thm K
th
.
Cc ch tiu a
gh
v v
n
cn xt n cc c im ng t
tnh ton (gia tc a, bin A, tn s dao ng f hoc chu k T)
v cht cho trc ca t ( rng n). Xc nh chng c th
tin hnh trn thit b rung c bit, trn c th to nn
ng t trong cc iu kin ch ng hc cho trc. Thng
170
thng th nghim tin hnh vi tn s gn vi tn s dao ng
ring ca t (15-30Hz).
Khi tc ng ng t ln khi ct no
nc vi cng theo gia tc a
TT
>a
gh

n nh ca chng s gim.
Sc khng ct ca ct xp trong iu
kin tnh ton xc nh theo cng
thc:
S
T
=P
T
.tg
(3.59)
trong : p
T
- ng sut php tc dng
ln ng nm ngang z t khi t ph
bn trn hoc cng trnh; - gc ma
st trong ca ct.
Khi ng t tc ng ln ct xp,
iu kin s thay i:
S

= P

tg (3.60)
trong : S

v P

- nh trn nhng trong iu kin ng.


S thay i ng sut php khi chuyn sang iu kin ng -
c gii thch bng nh hng y ni ca ct p ng hc h
z
, xut
hin trong nn ct lin quan n cht ca n khi ng t:
P

=P
T
-
W
.h
Z
(3.61)
trong :
W
- t trng ca nc.
Khi khng c cng trnh trn mt t, gi tr P
T
ti mc z xc
nh bng khi t ph bn trn
P
T
=
c
z
(3.62)
trong :
c
- trng lng th tch khi ct c k n y ni
(trong trng thi ngp nc
c
1T/m
3
). Xt c 2 yu t trn c th
trnh by quan h (3.62) trong dng:
S

= (
c
.z-
w
h
z
)tg
T biu thc ny ta thy khi z=h
z
sc khng ct ca ct S

=0.
Trong trng hp ny ct hon ton mt kh nng chu lc v
chuyn sang trng thi chy (cht lng nng- hiu ng ct chy).
Phn tch biu thc nu trn cho thy rng:
1. Khi cc iu kin khc nh nhau mc nguy him ca ct
tng ln khi tng rng n, chiu dy lp ct H, gim h s thm
K
th
v ng nhin di tc ng ng t t.
171
H.3.8. Th b th
nghim ct no nc

2. Khi ng t cc ct ht nh v ht mn c h s thm nh v
c chiu dy lp ln c mc nguy him rt cao.
3.4. Cc gii php gia cng kt cu v nn mng cng
trnh trong vng c ng t.
1. S dng lin kt mm gia mng v kt cu bn trn.
2. B sung h ging cho mng v kt cu bn trn.
3. B sung i trng (con lc) cho cng trnh.
172