You are on page 1of 18
PLAZA EYLEM PLATFORMU Mobbing - Bezdirme
PLAZA EYLEM PLATFORMU
Mobbing -
Bezdirme
Bugün bana, yar ı n sana Yaptığ ın ız iş sürekli eleştirilir, Üstünüz ,meslektaşların ız
Bugün bana, yar ı n sana
Yaptığ ın ız iş sürekli eleştirilir,
Üstünüz ,meslektaşların ız ,birlikte çalıştığ ın ız kişiler kendinizi
gösterme olanakların ız ı k ısıtlar,
Özel yaşantın ız sürekli eleştirilir,
Çevrenizdeki insanlar sizinle konuşmazlar ve başkalarına ulaşmanız
engellenir,
Dini ve siyasi görüşünüzle alay edilir,
Asılsız söylentiler ve hakkın ızda kötü konuşmalar yapılır,
Sizi gülünç düşürmek için her türlü hareketleriniz taklit edilir,
Cinsel imalarda veya doğrudan cinsel tacizde bulunulur,
Size verilen işler geri alın ır kendinize yeni bir iş bile yaratamazsın ız,
İşiniz sürekli değiştirilir, itibar ın ız ı düşürecek şekilde niteliklerinizin
d ışındaki işler verilir,
Fiziksel olarak ağ ır işler yapmaya zorlan ırsın ız,
Fiziksel şiddetle tehdit edilirsiniz
Herkes, potansiyel bir mobbing mağdurudur WBI tarafından yapılan bir araştırmada, Amerika’da çalışanların
Herkes, potansiyel bir
mobbing mağdurudur
WBI tarafından yapılan bir araştırmada, Amerika’da
çalışanların yaklaşık yarısın ın mobbinge maruz kaldığın ı
göstermektedir.
– %13’ü yakın zamanda, %24’ü geçmişte, %12’si ise tanık
olmuş
İrlanda’da 3500 kişi ile yapı lan görüşmede,
çal ı şanlar ı n %8’i son alt ı ay içinde fiziksel ve
psikolojik sald ı r ı ya uğrad ı ğ ı nı belirtmiştir.
Norveç’te çalı şanlar ı n %9’unun, İsveçte %4’ünün,
İspanya’da %5’inin, işyerinde düşmanca
davranı şlara maruz kaldı ğ ı nı, bu ülkelerdeki
araşt ı rma sonuçları göstermektedir.
Türkiye’de Mobbing Avrupa’da yapılan çalışmalar, sağlık hizmetleri, sosyal hizmetler, kamu daireleri,
Türkiye’de Mobbing
Avrupa’da yapılan çalışmalar, sağlık hizmetleri, sosyal
hizmetler, kamu daireleri, eğitim, bankacılık ve sigorta
sektörlerinde çalışanların daha sık psikolojik tacize maruz
kaldığ ın ı göstermektedir.
Türkiye’de, Avrupa veya Amerika’da ki gibi genel araştırma
verilerine sahip değiliz. Bölgesel veya sektörel bazlı
birtakım çalışmalar ise, Mobbing’in Türkiye’de de en az bu
ülkelerdeki kadar yaygın olduğunu göstermektedir.
Bursa’da sağlık sektöründe yapılan bir araştırmada,
çalışanların %55’inin psikolojik tacizle karşılaştığı ve
%47’sinin ise tanıklık ettiği saptanmıştır.
Eğitim merkezlerinde çalışan 315 öğretmen ile yapılan
görüşme sonucunda , öğretmenlerin yarısın ın mobbing’e
4 maruz kaldığı belirlenmiştir.
Türkiye’de Mobbing İstanbul’da 505 hemşireyi kapsayan bir çalışmada, hemşirelerin %86’sın ın psikolojik
Türkiye’de Mobbing
İstanbul’da 505 hemşireyi kapsayan bir çalışmada,
hemşirelerin %86’sın ın psikolojik tacize maruz kaldığı
kaydedilmiştir.
Yenibiris.com üzerinden yapılan bir araştırmada ise,
çalışanlar mobbingi %70 oranında yöneticilerinden, %25
oranında ise çalışma arkadaşlarından gördüğünü
belirtmişlerdir.
Bu araştırma aynı zamanda Mobbing’e uğrayanların
nasıl tepkiler verdiğini de göstermektedir.
– %27si istifa etmiş
– %25 bilmemezlikten, görmemezlikten gelmiş
– %18 işten çıkarılm ış ve
– Sadece %17’si bu durumu üst yöneticileri veya İK ile
5 konuşmuş.
Mobbingle mücadele Avrupa Birliği üyesi ülkelerin sendikaları mobbing karşıtı yasaların yürürlüğe girmesi
Mobbingle mücadele
Avrupa Birliği üyesi ülkelerin sendikaları mobbing karşıtı
yasaların yürürlüğe girmesi için çok güçlü lobi
çalışmaları yapmaktadırlar.
İskandinav ülkelerinde mobbing, doğrudan bir suç
olarak yasalarda yer almaktadır
Almanya’da toplu iş sözleşmelerine mobbingin, toplu
sözleşmenin ihlali olduğuna dair maddeler eklenmiştir.
Almanya’da mobbing kurbanı, erken emekliliğini
isteyebilmektedir.
Fransa’da psikolojik taciz adli bir suçtur ve cezası 1 yıl
hapis ve 15000 Euro’dur
6
Türkiye’de mobbingle mücadele – ALO 170 Mobbingin farkındalığın ın artması ve emsal teşkil edebilecek
Türkiye’de mobbingle
mücadele – ALO 170
Mobbingin farkındalığın ın artması ve emsal teşkil
edebilecek yargı kararların ın olması, bireysel mücadelenin
önünü açmış ve Türkiye’de açılan mobbing davaların ın
sayısın ın 10000’e ulaşmasın ı sağlam ıştır.
Türkiye’de, sendikalar mobbinge mobbing uygulamakta,
görmemezlikten gelmektedir.
Hatta bazı sendika yöneticileri, mobbing uygulamakla
suçlanmaktadır.
Sendikalar yerine, Üniversiteler, bazı sivil toplum
kuruluşları ve TBMM Kadın Erkek Eşitliği Komisyonu bu
konunun üzerine eğilmiştir.
Hatta Mobingin önlenmesine dair başbakanlı k genelge
yayınlamıştır.
7
Mobbingin maliyeti Devletin mobbinge el atması, bu konudaki çalışmalara destek vermesinin temel nedeni, maliyettir.
Mobbingin maliyeti
Devletin mobbinge el atması, bu konudaki çalışmalara destek
vermesinin temel nedeni, maliyettir.
Uzmanlar, mobbing sendromuna yakalanan bir kişinin
topluma maliyetinin yıllık gelirinden fazla olduğunu
belirtiyorlar.
– ABD’de işyeri şiddetinin çalışanlara toplam maliyeti 1992 yılında
4 milyar dolardan fazladır
– İngiltere Ticaret Odasın ın 2000 yılı verilerine göre, Mobbing
İngiltere endüstrisine her yıl 2 milyar dolar yük getirmektedir
8
İşverene ve ülke ekonomisine verdiği zararlar gerçekten büyük boyuttad ı r İşveren mobingi, verimlilik
İşverene ve ülke ekonomisine
verdiği zararlar gerçekten büyük
boyuttad ı r
İşveren mobingi, verimlilik önündeki en büyük engel olduğu
için önemser. Kendisine mobbing uygulanan kişinin çalışma
motivasyonu düşer, iş verimi azalır. Daha çok hata
yapar. Ürün / hizmet kalitesi bozulur, şirketin saygınlığı
azalır, müşterisi azalır.
Bireylerin, işlerine ve örgütlerine aidiyet duyguları azalır,
daha iyi bir çalışma atmosferi olan işyerlerine geçmek için
fırsat kollarlar. Yetişmiş bireylerin ayrılması ile örgütte
kazan ılm ış olan tecrübe yitirilir bunun sonucunda da yeniden
eğitim maliyeti artar
Kullan ılan izinlerde artış olur. İzin talep eden bireyler sadece
sürecin mağdurları olmaz, diğer çalışanların ı etkiler.
Y ıldırma sürecinin örgüte bir başka etkisi de işçilerin tazminat
9 taleplerinin artmasıdır.
Mobbing meşrulaştır ı l ı yor Mobbingle ilgili bir başka sitede, mobbinge uğradığı m ızda
Mobbing meşrulaştır ı l ı yor
Mobbingle ilgili bir başka sitede, mobbinge uğradığı m ızda
neler yapmamız gerektiği anlatılıyor
– Çatışmanın çözümlenmesi için yardım istemeli. Kendi işini
yapmalı, işi d ışında verilen önceliksiz işleri yapmak zorunda
b ırak ılırsa, bunu yazılı istemeli. Susmamalı, içe atmamalı, onur
meselesi yapmamalı, bu durumdan üstlerini ve İK birimlerini
haberdar etmeli.
– Sürecin ileri aşamalarında fark ettiyse, suçu sürekli kendisinde
aramayı bırakmalı
– Bedensel ve psikolojik y ık ım ın kaçın ılmaz olduğunun, belki de
sonunda hiç çalışamaz hale geleceğinin fark ında olmalı. Yeni bir
iş bulabilmek için “ak ıllıca” bir çık ış plan ı yapmalı, yaz ılı kanıt ve
mümkünde tanık desteği toplamalı, işten çıkarılması durumunda
neler yaşayabileceği konusunda bilgilenmeli. Yasal haklar ın ı
10 öğrenmeli, bu konuyu bilen bir terapistten psikolojik destek
almalı
Mobbing Çal ı ştayı (Tespitleri) “Mobbingi sorgula. S ı nı f içi şiddete son” “Bu
Mobbing Çal ı ştayı (Tespitleri)
“Mobbingi sorgula. S ı nı f içi şiddete son”
“Bu baskı aracın ın asıl kaynağı kapitalist modernitedir”
“Bireysel ve münferit bir duruma indirgenmesinin bir yanılsama
olduğunun altın ı çizilmeli”
“Esnekleştirme ve güvencesizleştirme politikaları dolaylı bir
mobbingdir”
“Dayanışmacı kültürden rekabetçi kültüre dönüşüm mobbingin
yaygınlaşmasına katkı sağlamaktadır”
“Kolektif iradenin, sın ıfı yok sayıld ığ ı, güvencesizleştirme
politikalar ına karşı mücadelenin yerini mobbingle mücadele
almaktadır, emek içi çatışmalar ön plana çıkartılmaya
çalışılmaktad ır”
“İşçinin işçiyi ezdiği bir sistemle karşı karşıyayız”
“Kapitalist sistemin argümanları ile çözüm bulunmaya çalışılması
bir handikaptır”
11
Gizlilik MOBBING Rekabet Performans 12
Gizlilik
MOBBING
Rekabet
Performans
12
Gizlemeli, herkesle konuşmamalıy ı z Gizlilik Şirket çalışanları arasında sanal dayanışma yaratılıyor.
Gizlemeli, herkesle
konuşmamalıy ı z
Gizlilik
Şirket çalışanları arasında sanal dayanışma yaratılıyor.
– Neleri konuşup, neleri gizleyeceğimiz belirleniyor.
Düzenlenen sosyal etkinliklerle, istenilen ilişki
pekiştiriliyor.
– Ücretlerimiz veya çalışma koşullar ım ız gibi konularda
konuşmamız engelleniyor.
– Birbirimizden temel çalışma koşullar ına ilişkin bilgileri
paylaşmamamız bekleniyor.
Yöneticiler/patronlar, bu sanal samimi olmayan ilişki
şekli sayesinde, üzerimizdeki denetim ve kontrolü
artırıyor.
– Çalışanlar, işçiler olarak aram ızdaki temel sorunları
konuşamad ığ ım ız için birbirimize güvenmiyoruz.
13
Çözüm yöneticide/patronda Gizlilik Herhangi bir sorunla karşılaştığı m ızda, sorunun çözümü için adres
Çözüm yöneticide/patronda
Gizlilik
Herhangi bir sorunla karşılaştığı m ızda, sorunun çözümü
için adres olarak, yöneticiler/patronlar veya İK
gösteriliyor.
– Kendilerini, şirketteki en yakın arkadaşım ız, tarafsız,
objektif ve sırdaş görmemiz isteniyor.
Gizlilik, sayesinde daha kolay yönetiliyoruz.
Mobbingin uygulayıcıları oluyoruz.
Birlikte çal ıştığım kişilerin kendimi gösterme olanaklarım ı
kısıtladığı oluyor
İş yerinde sözüm sürekli kesiliyor
İmalar yoluyla ilişki kurmamın engellendiği zamanlar oluyor
İş arkadaşlar ım ın benimle konuşması yasaklanıyor
İnsanların arkamdan kötü konuştuğunu duyuyorum
Özel yaşam ımla alay edildiği zamanlar oluyor
14
Çalışan m ı, insan m ı Performans Performans yönetim sistemleri ile, daha az kişiden daha
Çalışan m ı, insan m ı
Performans
Performans yönetim sistemleri ile, daha az kişiden daha
fazla iş bekleniyor.
– Bizler maksimum hatta ulaşılamaz hedefleri
gerçekleştirmeliyiz
Hedeflere ulaşıldığında, hedefler yükseltiliyor.
Değerlendirme süreçleri ekip çalışmalarında bile
bireysele indirgenerek, aramızda dayanışma ortamı
oluşması engelleniyor ve yalnızlaştırılı yoruz.
Tek başına değil, ekip halinde çalışıyoruz ama bireysel
değerlendiriliyoruz.
Performans görüşmeleri esnasında, işini yapan değil işini
tam olarak yapamayan oluyoruz.
15
Belirsiz değerlendirme kriterleri Performans Değerlendirme süreçleri ekip çalışmalarında bile bireysele
Belirsiz değerlendirme
kriterleri
Performans
Değerlendirme süreçleri ekip çalışmalarında bile bireysele
indirgenerek, aramızda dayanışma ortamı oluşması
engelleniyor ve yalnızlaştırılı yoruz.
Kollektif iş için sizden bireysel hesap sorulması kötü
değerlendirme almamak için sizin de başkaların ı
sıkıştırmanız ı yani çalışanların birbirini yönetmesini sağlıyor.
Sürekli yetersizlik hissi, patrondan talep etmeyi engelliyor.
D ışsal sorunları bile üstleniyoruz.
Yöneticilerden önce, birbirimizin performansın ı, biz kendimiz
değerlendiriyoruz. Performans üzerinden mobbingin hem
uygulayıcısı hemde mağduru oluyoruz.
– Yaptığım iş sürekli olumsuz yönde eleştiriliyor
– Özgüvenimi olumsuz etkileyen işleri yapmaya zorlandığım zamanlar
16 oluyor
Herkes ya rakip ya da yarg ıç Rekabet İş arkadaşlarım ızla rekabete sokularak yalnızlaştırılı yoruz.
Herkes ya rakip ya da
yarg ıç
Rekabet
İş arkadaşlarım ızla rekabete sokularak yalnızlaştırılı yoruz.
– Rekabet bizi tek başımıza hareket etmeye zorluyor.
İş arkadaşlarım ızla ilişkilerimizi yaln ız “iş” üzerinden
kurabiliyoruz
Kollektif iş için bizden bireysel hesap sorulması kötü
değerlendirme almamak için bizim de başkaların ı
sıkıştırmamız ı yani çalışanların birbiri üzerinde baskı
kurmasına neden oluyor.
– Mola zamanlarım ız ın uzunluğu k ısalığ ın ı arkadaşlarım ız
değerlendiriyor.
– Gün içerisinde yaptığ ım ız telefon konuşmaları dedikodu
malzemesi oluyor.
– Yoğun iş yükünün olduğu şirketlerde 6’da çıkmak eleştiriliyor.
17
Bizler maruz kaldı ğ ı mı z sistemlerin ayn ı zamanda uygulayı c ı s
Bizler maruz kaldı ğ ı mı z sistemlerin
ayn ı zamanda uygulayı c ı s ı y ı z
İş yerindeki gizlilik politikalar ı nedeniyle gerçek
sorunlarım ız ı, sıkıntılarım ız ı içimize atmak zorunda
kalıyoruz
Gerçekleştirilmesi imkansızveya belirsiz hedeflere
ulaşmaya çalışırken birbirimizin üzerinden geçiyoruz.
Performansı herşeyin üzerinde tutuyoruz.
Rekabet bizi tek başım ıza hareket etmeye zorluyor,
sorunuda çareyide kendimizde arıyoruz.
Bu davranışlara karşı mücadelede çareyi
antidepresanlarda arıyoruz, o işyerinden ayrılmakta
buluyoruz.
18