P. 1
Sejarah Tingkatan 3 Bab 6 PERUBAHAN PENTADBIRAN KE ARAH BERKERAJAAN SENDIRI SARAWAK DAN SABAH

Sejarah Tingkatan 3 Bab 6 PERUBAHAN PENTADBIRAN KE ARAH BERKERAJAAN SENDIRI SARAWAK DAN SABAH

5.0

|Views: 6,952|Likes:
Nota sejarah tingkatan 3 silabus baru yang amat padat ringkas dan murah.
Nota sejarah tingkatan 3 silabus baru yang amat padat ringkas dan murah.

More info:

Categories:Types, Research, History
Published by: Jeyabarath Jeya Mohan on Jan 27, 2009
Copyright:Traditional Copyright: All rights reserved
List Price: $0.99 Buy Now

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
See more
See less

05/16/2014

$0.99

USD

pdf

text

original

SEJARAH TINGKATAN TIGA

BAB 6
PERUBAHAN PENTADBIRAN KE ARAH BERKERAJAAN SENDIRI DI SARAWAK
DAN SABAH
6.1 PERUBAHAN PENTADBIRAN KE ARAH BERKERAJAAN SENDIRI DI SARAWAK
• Sarawak dikuasai oleh keluarga Brooke
• Tahun 1941 Charles Vyner Brooke perkenalkan Perlembagaan 1941 sempena Perayaan 100
Tahun Pengambilan Sarawak
• Perlembagaan ini tidak dapat dilaksanakan kerana Sarawak diserang oleh Jepun dari tahun 1941
hingga 194
Sarawak Selepas Kekalahan Jepun
• Selepas P! "" British perkenalkan Pentadbiran Tentera British #PTB$ pada 10 September 194
• %ntara peranan PTB ialah&
i' (engembalikan ketenteraman Sarawak
ii' (emulihkan ekonomi Sarawak
iii' (engemas kini pentadbiran Sarawak
• Sarawak dikuasai PTB sehingga 1 Julai 194
SARAWAK DISERAHKAN KEPADA KERAJAAN BRITISH
• British berusaha mengambil alih pentadbiran Sarawak daripada keluarga Brooke
• Charles Vyner Brooke ambil keputusan serahkan Sarawak kepada British
• Charles Vyner Brooke merupakan )a*a Putih Sarawak yang terakhir
• %ntara sebab+ yang mendorong penyerahan Sarawak kepada British&
i' !esakan kera*aan British agar keluarga Brooke serahkan Sarawak demi pelaburan British
ter*amin di Sarawak
ii' Pertikaian keluarga Brooke , Charles Vyner Brooke sudah tua - ingin bersara tetapi tiada waris
pengganti ke.uali anak saudaranya %nthony Brooke
iii' (asalah kewangan kerana Sarawak musnah akibat perang - Charles Vyner Brooke tidak
mempunyai sumber kewangan untuk bangunkan semula Sarawak
Peristiwa Penyerahan Sarawak:
• !isember 194 rundingan dibuat antara Charles Vyner Brooke dengan British
• Brooke diwakili /erard T' (a.Bryan diutus untuk dapatkan tandatangan ketua+ bumiputera -
pemimpin tempatan dalam (a*lis Tertinggi Sarawak
• /erard T' (a.Byran ber*aya mendapatkan persetu*uan dengan .ara tipu helah
• 0 1ebruari 1942 Charles Vyner Brooke isytiharkan keputusan persetu*uan (a*lis Tertinngi
Sarawak untuk serahkan Sarawak kepada British
• timbulkan bantahan pelbagai pihak terutama orang (elayu - "ban
• %kibatnya Pe*abat Tanah Ja*ahan meminta Charles Vyner Brooke dapatkan persetu*uan
penyerahan Sarawak se.ara perundangan - demokrasi
• Charles Vyner Brooke meru*uk kepada (a*lis 3egeri
1
• Setelah bersidang selama 4 hari (a*lis 3egeri luluskan )ang 5ndang+ Penyerahan Sarawak atau
Cession Bill
• 10 undi menyokong penyerahan - 12 undi menentang
• 5sul penyerahan disokong oleh ahli bukan bumiputera
• Pada 1 Julai 1942 British isytiharkan Sarawak sebagai Ja*ahan (ahkota British
• Sir Charles %rden Clarke dilantik /abenor British pertama di Sarawak
GERAKAN ANTIPEN!ERAHAN DI SARAWAK
• Penyerahan Sarawak kepada British dibantah orang (elayu - "ban
• /erakan ini berlaku dari 1942 hingga 1949
• (asyarakat (elayu diketuai !atu Patinggi %bang 6a*i %bdillah bin !atu Patinggi 6a*i
(ohammad 7assim
• Beliau merupakan ketua datu+ masyarakat (elayu - kaum (elayu terpela*ar - seorang bekas
guru
• Bantahan turut disertai oleh&
i' Persatuan 7ebangsaan (elayu Sarawak #P7(S$
ii' Barisan Pemuda (elayu Sibu #BP(S$
iii' Barisan Pemuda Sarawak #BPS$
i8' Persatuan !ayak Sarawak #P!S$
• /erakan penentangan ini dikenali sebagai /erakan %ntipenyerahan Sarawak
"ak#$r Berlakun%a Gerakan An#&pen%erahan Sarawak
• Penyerahan Sarawak bertentangan dengan Perlembagaan 1941 Sarawak yang men*an*ikan
kera*aan sendiri
• Charles Vyner Brooke membuat keputusan sendiri tanpa berunding dengan ketua+ bumiputera -
melalui tipu muslihat
• Barisan Pemuda (elayu meminta %nthony Brooke #anak saudara$ dilantik sebagai )a*ah
Sarawak yang baru demi meudahkan tuntutan kemerdekaan Sarawak
PENENTANGAN ' REAKSI BRITISH
(ara Penen#an)an
i. Menghantar Surat Bantahan
• /olongan antipenyerahan bertindak menghantar surat bantahan9 kawat - telegram kepada British
• British tidak mengendahkan bantahan
ii. Menampal Poster
• Poster ditampal di seluruh pelosok kampung
• Setiap kampung dikerah membuat poster - sepanduk
• %ntara kata+ yang ditulis ialah&
a' “Kami Membantah dengan Sekeras-kerasnya Atas indakan Brooke Menyerahkan
Sarawak Kepada Kolonial !nggeris"
b' “Sarawak Adalah #ak Kami. $eburkan Kolonial"
iii. Penglibatan Kaum %anita
• :anita terlibat dalam demonstrasi penentangan
• %ntaranya&
+
a' 7aum ibu P7(S diketuai Cikgu ;ily <berwein telah pergi ke kawasan pedalaman untuk
mendapat sokongan - simpati orang "ban
b' 7aum ibu BP( seperti Puan Shari=ah 6a*ah Sipah Tuanku >thman9 !ayang 1au?iah -
Cikgu %*ibah %bol yang sanggup berkorban masa - tenaga
T&n*akan Penen#an)an Rak%a# Sarawak
• British dapati golongan antipenyerahan daripada kalangan kakitangan kera*aan terutama guru
(elayu
• !isember 1942 British keluarkan notis iaitu Pekeliling 3o'9
• "a berkaitan amaran British kepada kakitangan kera*aan supaya tidak terlibat dalam gerakan
antipenyerahan
• "a menambahkan lagi kemarahan kepada British
• + %pril 194@ seramai 440 orang kakitangan kera*aan meletakkan *awatan
• Sebahagian besar adalah guru (elayu
• %kibatnya ++ buah sekolah kera*aan terpaksa ditutup
• Seramai 2 orang pela*ar (aktab Perguruan (elayu Sarawak meninggalkan penga*ian -
membantah pekeliling tersebut
• 7esan&
A berlaku tun*uk perasaan besar+Aan setiap 1 Julai
A terbesar di 7u.hing pada 1 Julai 194@ disertai P7(S9 BP( - P!S
A membantah pelantikan /abenor Sarawak pertama iaitu Sir Charles %rden Clarke
• Penentangan bertambah hebat apabila Barisan Pemuda (elayu #BP($ mengadakan perhimpunan
yang dihadiri +0 orang perwakilan bumiputera seluruh .awangan BP(
Reaks& ' T&n*akan Br&#&sh
i. &eaksi British Peringkat awal:
• %walnya British anggap gerakan antipenyerahan bersi=at sementara - tidak lama
• %nggapan British meleset kerana gerakan mendapat sokongan rakyat Sarawak
• %ntara tindakan British&
a' British giatkan usaha untuk melemahkan gerakan dengan pe.ahbelahkan perpaduan kaum
b' British galakkan penubuhan 'oung Malay Asso(iation #B(%$ yang sokong penyerahan
Sarawak kepada British
.' British melaga+kan orang (elayu dengan orang !ayak supaya kedua+ bertelagah
d' British memburuk+kan pe*uang gerakan antipenyerahan dengan menuduh per*uangan
mereka hanya untuk kekalkan hak istimewa orang (elayu Sarawak saha*a
e' British persenda9 hina - .emuh golongan antipenyerahan dalam ma*lis+ rasmi mereka
• 7esanAkesan&
a' Tahun 194@ gerakan antipenyerahan makin lemah akibat pelbagai propaganda British
b' /olongan muda BP( Sibu tubuhkan C)ukun Tiga BelasD yang ber.orak radikal ,
bersumpah hapuskan pemimpin <ropah - (elayu yang bersubahat
• )osli !hobi #anggota )ukun 14$ ditugaskan membunuh Sir !un.an Steward iaitu /abenor
Sarawak keA+ di Sibu
• )osli !hobi merupakan pe*uang )ukun 14 yang sanggup berkorban diri untuk bebaskan tanah air
• Beliau menulis sa*ak dalam 5tusan Sarawak menggunakan nama samaran $idros iaitu berta*uk
CPanggilan(u Bang Su.iD
ii. &eaksi British Se(ara Kekerasan:
• 4 !isember 1949 Sir !un.an Steward melawat Sibu
• Beliau ditikam oleh )osli !hobi dengan sebilah pisau
4
• Seminggu kemudian Sir !un.an Steward meninggal dunia di hospital Singapura
• British bertekad gunakan kekerasan perangi golongan antipenyerahan
• (ereka yang didapati bersalah dihukum gantung sampai mati iaitu&
a' )osli !hobi
b' %wang )ambli (ohd !eli
.' Bu*ang Suntong
d' (orshidi Sidek
• %nggota )ukun 14 yang lain dipen*arakan
• British mengharamkan Persatuan (elayu Sarawak
• 7esannya&
a' British ber*aya lumpuhkan gerakan antipenyerahan
b' %wal 190Aan British kukuhkan kedudukan di Sarawak
.' British kekal berkuasa hingga tahun 1924
+ANGKAH KE ARAH BERKERAJAAN SENDIRI DI SARAWAK
• %ntara langkah yang diambil&
i. Pentadbiran Sarawak )isusun Semula:
• Bermula tahun 1942
• Tu*uan memudahkan pentadbiran Sarawak
• Sarawak terbahagi bahagian
• Setiap bahagian diketuai seorang )esiden British
• Setiap bahagian pula dibahagikan kepada beberapa daerah yang diketuai seorang Pegawai !aerah
ii. Pembentukan Ma*lis empatan:
• !ibentuk oleh British pada 194@
• Tu*uan beri peluang kepada ahli+ dilantik ambil bahagian dalam pentadbiran tempatan
• 1ungsi (a*lis Tempatan&
a' (enguruskan pela*aran rendah
b' Bekalan air
.' Jalan raya
d' 7esihatan
e' (engawal perbelan*aan
=' (engutip .ukai kepala - .ukai+ lain
iii. Pindaan Ahli Ma*lis +egeri , Ahli Ma*lis ertinggi-
• Jumlah ahli dipinda pada tahun 192
• Pindaan berkuatkuasa mulai %pril 19@ dengan *umlah keahlian seramai 10 orang
PENUBUHAN PARTI P,+ITIK DI SARAWAK
• Tahun 192 diperkenalkan Perlembagaan Sarawak
• Beberapa parti politik ditubuhkan sehingga tahun 19249 antaranya&
i. Parti Bersatu &akyat Sarawak .S/PP0:
• !itubuhkan pada 1+ Jun 199
• !iasaskan oleh >ng 7ee 6ui - Stephen Boung
• (atlamat penubuhan&
a' (ewu*udkan perpaduan - kesetiaan rakyat Sarawak
4
b' (enyatupadukan kaum di Sarawak
ii. Parti +egara Sarawak .PA+AS0:
• !itubuhkan pada 9 %pril 1920
• !iasaskan oleh !atu Patinggi %bang 6a*i (ustapha
• (atlamat penubuhan&
a' (ewu*udkan keharmonian kaum di Sarawak
b' (enuntut pendidikan per.uma bagi sekolah rendah
.' (empertingkatkan kedudukan politik9 ekonomi - sosial bumiputera
iii. Parti Kebangsaan Sarawak .S+AP0:
• !itubuhkan pada 10 %pril 1921
• !iasaskan oleh Stephen 7along 3ingkan
• Tu*uan penubuhan&
a' Per*uangkan hak - kepentingan orang "ban Sarawak
b' (endapatkan kemerdekaan bagi Sarawak
i1. Barisan &akyat 2ati Sarawak .BA&2ASA0:
• !itubuhkan pada 4 !isember 1921
• !iasaskan oleh !atu Tuanku 6a*i Bu*ang bin Tuanku >thman
• (atlamat penubuhan&
a' (enuntut hak istimewa penduduk bumiputera
b' Pertingkatkan tara= hidup bumiputera Sarawak
.' (ewu*udkan keharmonian rakyat
d' Selamatkan rakyat dari an.aman komunis
e' (enuntut bahasa (elayu di*adikan bahasa kebangsaan
1. Persatuan Cina Sarawak .SCA0:
• !itubuhkan pada Julai 192+
• !iasaskan oleh :illiam Tan
• (atlamat , berusaha ke arah perpaduan orang Cina
1i. Parti Pesaka Anak Sarawak .P3SAKA0:
• !itubuhkan pada >gos 192+
• !iasaskan oleh Temenggung Jugah
• (atlamat , membantu orang !ayak men.apai perpaduan - men*amin hak dalam perlembagaan
PENUBUHAN PERIKATAN SARAWAK
• Perikatan Sarawak dibentuk pada 3o8ember 192+
• Tu*uan menghadapi pilihan raya tahun 1924
• (enang 140 kerusi
• Perikatan Sarawak terdiri daripada gabungan parti+ politik seperti&
a' Parti 7ebangsaan Sarawak #S3%P$
b' Parti 3egara Sarawak #P%3%S$
.' Parti Pesaka %nak Sarawak #P<S%7%$
d' Barisan )akyat Jati Sarawak #B%)J%S%$
e' Persatuan Cina Sarawak #SC%$
6.- PERUBAHAN PENTADBIRAN KE ARAH BERKERAJAAN SENDIRI DI SABAH

Sa.ah Selepas Jepun kalah
• Selepas P!+ Sabah ditadbir oleh Pentadbiran Tentera British #PTB$
• PTB berusaha kembalikan keamanan - ketenteraman
• Pemerintahan PTB berakhir mulai 1 Julai 194
SABAH DISERAHKAN KEPADA KERAJAAN BRITISH
• Pada +2 Jun 1942 British tantdatangani per*an*ian dengan SB5B
• (engikut per*an*ian9 Borneo 5tara men*adi tanah *a*ahan British mulai 1 Julai 1942
• %ntara sebab Sabah diserahkan kepada British&
a' !esakan pelabur - pemodal <ropah supaya men*aga kepentingan
b' (engeksploitasi sumber bahan mentah Sabah seperti kayu balak9 kelapa kering9 tembakau
- hasil tradisional
.' (en*amin kedudukan - keselamatan British di %sia Tenggara kerana Sabah berada di
tengah+ *alan perdagangan antara Singapura - 6ong 7ong
• Penyerahan Sabah tiada tentangan hebat penduduk tempatan
• Penentangan hanya dilakukan oleh waris 7esultanan Sulu yang anggap Sabah sebagai miliknya
• Pertubuhan yang ada di Sabah hanya ber*uang perbaiki keadaan politik - ekonomi seperti&
a' Persatuan 7ebangsaan (elayu ;abuan #P7(;$
b' Barisan Pemuda #B%)"P$
+ANGKAH KE ARAH BERKERAJAAN SENDIRI DI SABAH
• Bermula tahun 190 langkah+ diambil oleh British untuk melatih penduduk tempatan ke arah
berkera*aan sendiri
• %ntaranya&
i. Memperkenalkan Perlembagaan Baru-
• Bermula tahun 190
• (elalui Perlembagaan9 (a*lis 7er*a - (a*lis 5ndangan ditubuhkan
• :akil+ anak negeri diberi peluang terlibat dalam pemerintahan negeri sebagai ahli tidak rasmi
dalam (a*lis 5ndangan
• Tokoh tempatan terlibat seperti&
a' !onald Stephens
b' Tun !atu (ustapha !atu 6arun
ii. Mengadakan Pilihan &aya Ma*lis empatan-
• Bermula tahun 19+
• Tu*uan untuk memilih perwakilan se.ara demokrasi
iii. Pindaan Perlembagaan-
• Bermula tahun 1920
• British pinda perlembagaan
• Tu*uan menambah *umlah pemimpin kaum bumiputera sebagai ahli tidak rasmi dalam (a*lis
5ndangan
2
• Semua ahli dilantik bukan dipilih oleh rakyat melalui pilihan raya tetapi oleh /abenor British
i1. Pilihan &aya Ma*lis /ndangan:
• !iperkenalkan tahun 192+
PENUBUHAN PARTI P,+ITIK DI SABAH
• Banyak parti politik di Sabah mun.ul selepas pengumuman gagasan Persekutuan (alaysia oleh
Tunku %bdul )ahman
• Banyak parti politik ditubuhkan dalam tempoh 1 bulan selepas itu
• %ntara parti politik Sabah sebelum 1924&
i. Pertubuhan Kebangsaan Sabah Bersatu ./S+40:
• !itubuhkan pada +4 !isember 1921
• !iasaskan oleh Tun !atu (ustapha bin !atu 6arun
• (atlamat penubuhan&
a' Per*uangkan hak kaum Bumiputera (uslim
b' (en*adikan bahasa (elayu sebagai bahasa kebangsaan
.' Per*uangkan agama "slam sebagai agama rasmi
d' (enukar nama Borneo kepada Sabah
ii. Pertubuhan Kebangsaan Kada5an Bersatu ./+K40:
• !itubuhkan pada >gos 1921
• !iasaskan oleh !onald Stephens atau Tun 1uad Stephens
• (atlamat penubuhan , men*aga kepentingan - memelihara hak orang 7ada?an !usun
iii. Persatuan Cina Sabah .SCA0:
• !itubuhkan pada >ktober 192+
• !iasaskan oleh 7hoo Siak Chiew - Peter Chin
• (erupakan gabungan + buah parti iaitu Parti Bersatu - Parti !emokratik
• (atlamat penubuhan , melindungi hak orang Cina
i1. Pasok Momogun:
• !itubuhkan pada Januari 192+
• !iasaskan oleh >rang 7aya+ Sedomon - /'S' Sundang
• (atlamat penubuhan , melindungi kepentingan penduduk di kawasan pedalaman Sabah
PENUBUHAN PARTI PERIKATAN SABAH
• Tu*uan penubuhan Parti Perikatan Sabah untuk ambil bahagian dalam pilihan raya tahun 192+
• Parti perikatan sabah mendapat ke*ayaan .emerlang
• %ntara parti politik terlibat&
a' 537>
b' 5S3>
.' SC%
d' Pasok (omogun
@
0

• • • • • • • •

timbulkan bantahan pelbagai pihak terutama orang Melayu & Iban Akibatnya Pejabat Tanah Jajahan meminta Charles Vyner Brooke dapatkan persetujuan penyerahan Sarawak secara perundangan & demokrasi Charles Vyner Brooke merujuk kepada Majlis Negeri Setelah bersidang selama 3 hari Majlis Negeri luluskan Rang Undang2 Penyerahan Sarawak atau Cession Bill 18 undi menyokong penyerahan & 16 undi menentang Usul penyerahan disokong oleh ahli bukan bumiputera Pada 1 Julai 1946 British isytiharkan Sarawak sebagai Jajahan Mahkota British Sir Charles Arden Clarke dilantik Gabenor British pertama di Sarawak GERAKAN ANTIPENYERAHAN DI SARAWAK

• • •

Penyerahan Sarawak kepada British dibantah orang Melayu & Iban Gerakan ini berlaku dari 1946 hingga 1949 Masyarakat Melayu diketuai Datu Patinggi Abang Haji Abdillah bin Datu Patinggi Haji Mohammad Kassim • Beliau merupakan ketua datu2 masyarakat Melayu & kaum Melayu terpelajar & seorang bekas guru • Bantahan turut disertai oleh; i. Persatuan Kebangsaan Melayu Sarawak (PKMS) ii. Barisan Pemuda Melayu Sibu (BPMS) iii. Barisan Pemuda Sarawak (BPS) iv. Persatuan Dayak Sarawak (PDS) • Gerakan penentangan ini dikenali sebagai Gerakan Antipenyerahan Sarawak

Faktor Berlakunya Gerakan Antipenyerahan Sarawak: • Penyerahan Sarawak bertentangan dengan Perlembagaan 1941 Sarawak yang menjanjikan kerajaan sendiri • Charles Vyner Brooke membuat keputusan sendiri tanpa berunding dengan ketua2 bumiputera & melalui tipu muslihat • Barisan Pemuda Melayu meminta Anthony Brooke (anak saudara) dilantik sebagai Rajah Sarawak yang baru demi meudahkan tuntutan kemerdekaan Sarawak PENENTANGAN & REAKSI BRITISH Cara Penentangan: i. Menghantar Surat Bantahan • Golongan antipenyerahan bertindak menghantar surat bantahan, kawat & telegram kepada British • British tidak mengendahkan bantahan ii. Menampal Poster • Poster ditampal di seluruh pelosok kampung • Setiap kampung dikerah membuat poster & sepanduk 2

Antara kata2 yang ditulis ialah; a. “Kami Membantah dengan Sekeras-kerasnya Atas Tindakan Brooke Menyerahkan Sarawak Kepada Kolonial Inggeris” b. “Sarawak Adalah Hak Kami. Leburkan Kolonial”

iii. Penglibatan Kaum Wanita • Wanita terlibat dalam demonstrasi penentangan • Antaranya; a. Kaum ibu PKMS diketuai Cikgu Lily Eberwein telah pergi ke kawasan pedalaman untuk mendapat sokongan & simpati orang Iban b. Kaum ibu BPM seperti Puan Sharifah Hajah Sipah Tuanku Othman, Dayang Fauziah & Cikgu Ajibah Abol yang sanggup berkorban masa & tenaga Tindakan Penentangan Rakyat Sarawak: • British dapati golongan antipenyerahan daripada kalangan kakitangan kerajaan terutama guru Melayu • Disember 1946 British keluarkan notis iaitu Pekeliling No.9 • Ia berkaitan amaran British kepada kakitangan kerajaan supaya tidak terlibat dalam gerakan antipenyerahan • Ia menambahkan lagi kemarahan kepada British • 2 April 1947 seramai 338 orang kakitangan kerajaan meletakkan jawatan • Sebahagian besar adalah guru Melayu • Akibatnya 22 buah sekolah kerajaan terpaksa ditutup • Seramai 56 orang pelajar Maktab Perguruan Melayu Sarawak meninggalkan pengajian & membantah pekeliling tersebut • Kesan; - berlaku tunjuk perasaan besar2-an setiap 1 Julai - terbesar di Kuching pada 1 Julai 1947 disertai PKMS, BPM & PDS - membantah pelantikan Gabenor Sarawak pertama iaitu Sir Charles Arden Clarke • Penentangan bertambah hebat apabila Barisan Pemuda Melayu (BPM) mengadakan perhimpunan yang dihadiri 250 orang perwakilan bumiputera seluruh cawangan BPM Reaksi & Tindakan British: i. Reaksi British Peringkat awal: • Awalnya British anggap gerakan antipenyerahan bersifat sementara & tidak lama • Anggapan British meleset kerana gerakan mendapat sokongan rakyat Sarawak • Antara tindakan British; a. British giatkan usaha untuk melemahkan gerakan dengan pecahbelahkan perpaduan kaum b. British galakkan penubuhan Young Malay Association (YMA) yang sokong penyerahan Sarawak kepada British c. British melaga2kan orang Melayu dengan orang Dayak supaya kedua2 bertelagah 3

• • •

d. British memburuk2kan pejuang gerakan antipenyerahan dengan menuduh perjuangan mereka hanya untuk kekalkan hak istimewa orang Melayu Sarawak sahaja e. British persenda, hina & cemuh golongan antipenyerahan dalam majlis2 rasmi mereka Kesan-kesan; a. Tahun 1947 gerakan antipenyerahan makin lemah akibat pelbagai propaganda British b. Golongan muda BPM Sibu tubuhkan ‘Rukun Tiga Belas’ yang bercorak radikal – bersumpah hapuskan pemimpin Eropah & Melayu yang bersubahat Rosli Dhobi (anggota Rukun 13) ditugaskan membunuh Sir Duncan Steward iaitu Gabenor Sarawak ke-2 di Sibu Rosli Dhobi merupakan pejuang Rukun 13 yang sanggup berkorban diri untuk bebaskan tanah air Beliau menulis sajak dalam Utusan Sarawak menggunakan nama samaran Lidros iaitu bertajuk ‘PanggilanMu Yang Suci’

ii. Reaksi British Secara Kekerasan: • 3 Disember 1949 Sir Duncan Steward melawat Sibu • Beliau ditikam oleh Rosli Dhobi dengan sebilah pisau • Seminggu kemudian Sir Duncan Steward meninggal dunia di hospital Singapura • British bertekad gunakan kekerasan perangi golongan antipenyerahan • Mereka yang didapati bersalah dihukum gantung sampai mati iaitu; a. Rosli Dhobi b. Awang Rambli Mohd Deli c. Bujang Suntong d. Morshidi Sidek • Anggota Rukun 13 yang lain dipenjarakan • British mengharamkan Persatuan Melayu Sarawak • Kesannya; a. British berjaya lumpuhkan gerakan antipenyerahan b. Awal 1950-an British kukuhkan kedudukan di Sarawak c. British kekal berkuasa hingga tahun 1963 LANGKAH KE ARAH BERKERAJAAN SENDIRI DI SARAWAK Antara langkah yang diambil;

i. Pentadbiran Sarawak Disusun Semula: • Bermula tahun 1946 • Tujuan memudahkan pentadbiran Sarawak • Sarawak terbahagi 5 bahagian • Setiap bahagian diketuai seorang Residen British • Setiap bahagian pula dibahagikan kepada beberapa daerah yang diketuai seorang Pegawai Daerah ii. Pembentukan Majlis Tempatan: • Dibentuk oleh British pada 1947 4

Menuntut pendidikan percuma bagi sekolah rendah c. Kesihatan e. Mengutip cukai kepala & cukai2 lain iii. Pindaan Ahli Majlis Negeri & Ahli Majlis Tertinggi. Mewujudkan keharmonian rakyat 5 . Bekalan air c. Perjuangkan hak & kepentingan orang Iban Sarawak b. a. a. i. ekonomi & sosial bumiputera iii. Mempertingkatkan kedudukan politik. Mendapatkan kemerdekaan bagi Sarawak iv. antaranya. a. Parti Negara Sarawak (PANAS): • Ditubuhkan pada 9 April 1960 • Diasaskan oleh Datu Patinggi Abang Haji Mustapha • Matlamat penubuhan. a. Menyatupadukan kaum di Sarawak ii. • Jumlah ahli dipinda pada tahun 1956 • Pindaan berkuatkuasa mulai April 1957 dengan jumlah keahlian seramai 10 orang PENUBUHAN PARTI POLITIK DI SARAWAK • • Tahun 1956 diperkenalkan Perlembagaan Sarawak Beberapa parti politik ditubuhkan sehingga tahun 1963. Mengawal perbelanjaan f. Mewujudkan perpaduan & kesetiaan rakyat Sarawak b. Menguruskan pelajaran rendah b. Menuntut hak istimewa penduduk bumiputera b. Parti Bersatu Rakyat Sarawak (SUPP): • Ditubuhkan pada 12 Jun 1959 • Diasaskan oleh Ong Kee Hui & Stephen Young • Matlamat penubuhan. Jalan raya d. Barisan Rakyat Jati Sarawak (BARJASA): • Ditubuhkan pada 4 Disember 1961 • Diasaskan oleh Datu Tuanku Haji Bujang bin Tuanku Othman • Matlamat penubuhan. Mewujudkan keharmonian kaum di Sarawak b. a. Parti Kebangsaan Sarawak (SNAP): • Ditubuhkan pada 10 April 1961 • Diasaskan oleh Stephen Kalong Ningkan • Tujuan penubuhan. Pertingkatkan taraf hidup bumiputera Sarawak c.• • Tujuan beri peluang kepada ahli2 dilantik ambil bahagian dalam pentadbiran tempatan Fungsi Majlis Tempatan.

2 PERUBAHAN PENTADBIRAN KE ARAH BERKERAJAAN SENDIRI DI SABAH Sabah Selepas Jepun kalah: • Selepas PD2 Sabah ditadbir oleh Pentadbiran Tentera British (PTB) • PTB berusaha kembalikan keamanan & ketenteraman • Pemerintahan PTB berakhir mulai 15 Julai 1945 SABAH DISERAHKAN KEPADA KERAJAAN BRITISH • • • Pada 26 Jun 1946 British tantdatangani perjanjian dengan SBUB Mengikut perjanjian. Menjamin kedudukan & keselamatan British di Asia Tenggara kerana Sabah berada di tengah2 jalan perdagangan antara Singapura & Hong Kong Penyerahan Sabah tiada tentangan hebat penduduk tempatan Penentangan hanya dilakukan oleh waris Kesultanan Sulu yang anggap Sabah sebagai miliknya 6 • • . Persatuan Cina Sarawak (SCA): • Ditubuhkan pada Julai 1962 • Diasaskan oleh William Tan • Matlamat – berusaha ke arah perpaduan orang Cina vi. Parti Kebangsaan Sarawak (SNAP) b. Selamatkan rakyat dari ancaman komunis e. kelapa kering. Desakan pelabur & pemodal Eropah supaya menjaga kepentingan b. Persatuan Cina Sarawak (SCA) 6. Parti Pesaka Anak Sarawak (PESAKA): • Ditubuhkan pada Ogos 1962 • Diasaskan oleh Temenggung Jugah • Matlamat – membantu orang Dayak mencapai perpaduan & menjamin hak dalam perlembagaan PENUBUHAN PERIKATAN SARAWAK • • • • Perikatan Sarawak dibentuk pada November 1962 Tujuan menghadapi pilihan raya tahun 1963 Menang 138 kerusi Perikatan Sarawak terdiri daripada gabungan parti2 politik seperti. tembakau & hasil tradisional c. Parti Negara Sarawak (PANAS) c. a. Barisan Rakyat Jati Sarawak (BARJASA) e.d. Mengeksploitasi sumber bahan mentah Sabah seperti kayu balak. Parti Pesaka Anak Sarawak (PESAKA) d. Menuntut bahasa Melayu dijadikan bahasa kebangsaan v. Borneo Utara menjadi tanah jajahan British mulai 15 Julai 1946 Antara sebab Sabah diserahkan kepada British. a.

Pertubuhan Kebangsaan Sabah Bersatu (USNO): • Ditubuhkan pada 23 Disember 1961 • Diasaskan oleh Tun Datu Mustapha bin Datu Harun 7 . Persatuan Kebangsaan Melayu Labuan (PKML) b. a. • Bermula tahun 1960 • British pinda perlembagaan • Tujuan menambah jumlah pemimpin kaum bumiputera sebagai ahli tidak rasmi dalam Majlis Undangan • Semua ahli dilantik bukan dipilih oleh rakyat melalui pilihan raya tetapi oleh Gabenor British iv. a. i.• Pertubuhan yang ada di Sabah hanya berjuang perbaiki keadaan politik & ekonomi seperti. Barisan Pemuda (BARIP) LANGKAH KE ARAH BERKERAJAAN SENDIRI DI SABAH • • Bermula tahun 1950 langkah2 diambil oleh British untuk melatih penduduk tempatan ke arah berkerajaan sendiri Antaranya. Donald Stephens b. • Bermula tahun 1952 • Tujuan untuk memilih perwakilan secara demokrasi iii. i. Memperkenalkan Perlembagaan Baru. Pilihan Raya Majlis Undangan: • Diperkenalkan tahun 1962 PENUBUHAN PARTI POLITIK DI SABAH • • • Banyak parti politik di Sabah muncul selepas pengumuman gagasan Persekutuan Malaysia oleh Tunku Abdul Rahman Banyak parti politik ditubuhkan dalam tempoh 15 bulan selepas itu Antara parti politik Sabah sebelum 1963. • Bermula tahun 1950 • Melalui Perlembagaan. Tun Datu Mustapha Datu Harun ii. Majlis Kerja & Majlis Undangan ditubuhkan • Wakil2 anak negeri diberi peluang terlibat dalam pemerintahan negeri sebagai ahli tidak rasmi dalam Majlis Undangan • Tokoh tempatan terlibat seperti. Mengadakan Pilihan Raya Majlis Tempatan. Pindaan Perlembagaan.

UNKO b. SCA d. Perjuangkan hak kaum Bumiputera Muslim b. Sundang • Matlamat penubuhan – melindungi kepentingan penduduk di kawasan pedalaman Sabah PENUBUHAN PARTI PERIKATAN SABAH • • • Tujuan penubuhan Parti Perikatan Sabah untuk ambil bahagian dalam pilihan raya tahun 1962 Parti perikatan sabah mendapat kejayaan cemerlang Antara parti politik terlibat. Menjadikan bahasa Melayu sebagai bahasa kebangsaan c. Pasok Momogun: • Ditubuhkan pada Januari 1962 • Diasaskan oleh Orang Kaya2 Sedomon & G. a. Persatuan Cina Sabah (SCA): • Ditubuhkan pada Oktober 1962 • Diasaskan oleh Khoo Siak Chiew & Peter Chin • Merupakan gabungan 2 buah parti iaitu Parti Bersatu & Parti Demokratik • Matlamat penubuhan – melindungi hak orang Cina iv. Perjuangkan agama Islam sebagai agama rasmi d. Pertubuhan Kebangsaan Kadazan Bersatu (UNKO): • Ditubuhkan pada Ogos 1961 • Diasaskan oleh Donald Stephens atau Tun Fuad Stephens • Matlamat penubuhan – menjaga kepentingan & memelihara hak orang Kadazan Dusun iii. a. Menukar nama Borneo kepada Sabah ii. Pasok Momogun 8 . USNO c.• Matlamat penubuhan.S.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->