ICS 77.040.20; 77.140.

85

TÜRK STANDARDI

TS EN 10228-3/Mart 2002

ÖNSÖZ
− Bu standard, CEN tarafõndan kabul edilen EN 10228-3 (1998) standardõ esas alõnarak, TSE
Metalurji Hazõrlõk Grubu’ na bağlõ Tahribatsõz Muayene ve Kaynak Özel Daimi Komitesi’nce
hazõrlanmõş ve TSE Teknik Kurulu’nun 25 Mart 2002 tarihli toplantõsõnda Türk Standardõ olarak
kabul edilerek yayõmõna karar verilmiştir.

...................... 10 15 Boyutlandõrma ..... 14 .......................... 4 Genel ............................................................................................................................................................... 5 12................................................................... 2 Form ........... 2 5........................................... 2 Personelin vasõflandõrõlmasõ ................................................... 5 Muayene Tekrarõ ............................................................. 4 Enine dalga problarõ ..............................5 Enine dalga problarõ.............................. 9 14 Kayõt seviyeleri ve kabul kriterleri ............................................................................................................................................................................................................................................ 5 Tarama....................3 Dövmeden hemen sonraki yüzey durumu............3 11............85 TÜRK STANDARDI TS EN 10228-3/Mart 2002 İÇİNDEKİLER 1 2 3 4 5 Kapsam......................................................................................................................................... 2 İçindekiler ................ 5 12............................................ 2 Yazõlõ prosedür.............................................................. 4 Çizelge 1: Kalite sõnõfõna göre yüzey durumu ............................................................140.................................... 4 10...........................................2..........1 11.................. 2 Cihazlar ve yardõmcõ donanõm .................................................................................................................................................................................................................................................................. 3 7................................. 3 7..........2 Prob tabanõ adaptasyonu.......2...................... 4 10 Yüzey durumu ................................................................................................................................................................... 3 7...............4 12 Hassasiyet..................................................................................................................................... 14 Belirtinin %DAC değerine göre dB cinsinden genliği......................................................................................................................2 Sõnõflandõrma...................................................................................................5 Tarama hõzõ .........................................................................................................................................................................................3 Anma frekansõ................................2....... 7 13 13..............................................20......................040................................................................... 5 12.................................. 1 Atõfta yapõlan standard ve/veya dokümanlar............................. 1 Tarifler ............. 77........................................................ 8 Süreksizliklerin sõnõflandõrõlmasõ ...........................................................................................................4 Normal problar ................................................................................................................................................... 5 12.................4 Referans bloklar ....................... 3 7.......................... 2 Anlaşma hususlarõ...............6 Çift kristalli problar .....................................2 Problar.............. 12 16 Rapor hazõrlama 1)..... 13 Çevresel yönde enine dalga ile taramalarda ....................................................................................... 13 Ek B ......................................................................................................................................1 5.................................................................................................................................3 Kalibrasyon bloklarõ................................................... 3 7.................................................................................................................................................................................. 3 7................................................ 3 7....1 Hata dedektörü....................................................................................................................................................................................................2.............. 4 10.................... 4 11 11... 12 Ek A ........................................................................................................... 13 muayene edilebilen azami derinlik.4 %100 tarama kapsamõ ..........................................................3 Kõlavuz çizgileri üzerinde tarama kapsamõ.................................... 7 D≤ ≤200 ....................................................................................... 5 12..1 Genel Şartlar..............................................................................ICS 77...................................... 3 7............................................................................................................................................................................................. 4 Kalite sõnõfõ ve yüzey pürüzlülüğü.. 3 7................................................................................... 3 7.....................1 Genel ............................................... 4 9 İmalât safhasõ.............................................................................1 Genel ....2 5.............................2 Karmaşõk şekilli dövme mamuller............................. 3 8 Rutin kalibrasyon ve kontrol ....................... 5 Tip..................................................................................................................... 4 Normal problar............................5 Temas ortamõ ....................................1 13...2 11.............................................................................................................................. 4 10................................................... 3 7............ 8 Belirtilerin sõnõflandõrõlmasõ ............................................................................................................................................................................................................................2........................3 6 7 Genel..........................2 Kalite sõnõfõna göre istenen yüzey kalitesi .....................2.................................................................................................. Ra ..................................................................

040. . 2 ve 3 numaralõ tipler esas olarak basit şekilli mamullerdir.General ve belgelendirilmesi . kolonda verilmiştir. Bu standard .ICS 77.140. tarih belirtilerek veya belirtilmeksizin diğer standard ve/veya dokümanlara atõf yapõlmaktadõr. 2 Atõfta yapõlan standard ve/veya dokümanlar Bu standardda. Bu standard. ferritik ve martenzitik çeliklerden imal edilmiş dövme mamullerin el ile ultrasonik muayenesinin Darbe/Yankõ tekniği kullanõlarak yapõlmasõnõ kapsar. Tip 4 ise karmaşõk şekilli parçalarõ kapsar.Genel principles kurallar Non-destructive Testing – Characterization and verification EN 12668 of ultrasonic examination Part 1 equipment Part 2 Part 1 : Instruments Part 3 Part 2 : Probes Part 3 : Combined Equipment EN 583 Part 2 Part 5 TS EN 583-2 Ultrasonic Examination Part 2 : Sensitivity and range setting Part 5 : Characteristics and sizing of discontinuities EN 12223 Ultrasonic Examination – Calibration blocks EN 1330 Part 4 Non-destructive testing – Terminology Part 4 : Terms used in ultrasonic testing TS 11084 prEN 1330-4 Tahribatsõz muayeneUltrasonik muayene. Östenitik ve östenitik-ferritik paslanmaz çelik dövme mamullerin ultrasonik muayenesi EN 10228-4’ün konusudur. Daldõrma tekniği gibi mekanize tekniklere uygulanmasõ hususunda müşteri ve tedarikçi arasõnda bir anlaşmaya varõlmasõ gerekir (Madde 4). atõf yapan bu standardda da tadil veya revizyon yapõlmasõ şartõ ile uygulanõr.türbin rotorlarõ ve jeneratör dövme parçalarõ için uygun değildir. 77.20. Tarih belirtilen atõflarda daha sonra yapõlan tadil veya revizyonlar.BÖLÜM 3: FERRİTİK VEYA MARTENZİTİK DÖVME ÇELİKLERİN ULTRASONİK MUAYENESİ 1 Kapsam Bu standard. 1.kapalõ kalõpta parçalar. 1) EN. Adõ TS No Adõ No (İngilizce) (Türkçe) TS 7477 Tahribatsõz muayene Qualification and certification of EN 473 personelinin vasõflandõrõlmasõ EN 473 NDT personnel . ISO. Bu atõflar metin içerisinde uygun yerlerde belirtilmiş ve aşağõda liste halinde verilmiştir.Bölüm 2: Hassasiyet ve aralõk ayarõ Tahribatsõz muayene Terimler Bölüm 4: Ultrasonik muayenede kullanõlan terimler 1) TSE Notu: Atõf yapõlan standardlarõn TS numarasõ ve Türkçe adõ 3. ve 4. IEC vb. Atõf yapõlan standard ve/veya dokümanõn tarihinin belirtilmemesi halinde en son baskõsõ kullanõlõr. 1 . şekillerine ve imalât yöntemine göre sõnõflandõrõlmõş dört tip dövme mamul için uygulanabilir.85 TÜRK STANDARDI TS EN 10228-3/Mart 2002 DÖVME ÇELİKLERİN TAHRİBATSIZ MUAYENESİ .

5. A B C D E F G H I J K L M N 6 Personelin vasõflandõrõlmasõ Personel. 2 .20. Muayene hacmi/hacimleri ve kõlavuz çizgiler üzerinde taramanõn veya %100 taramanõn gerekip gerekmediği (Madde 12). 4 Anlaşma hususlarõ Müşteri ve tedarikçi arasõndaki ön görüşme ve sipariş sõrasõnda. Hassasiyet ayarõ için kullanõlacak teknik(ler) (Madde 11). Ön görüşmeler veya sipariş esnasõnda belirtildiğinde. Yüzeye yakõn bölgelerin muayenesi için TR1 (ikiz) prob kullanõmõ (Madde 7.6). Çizelge 5. ekipman veya temas ortamõ olup olmadõğõ. EN 473 stardardõna göre vasõflandõrõlmalõ ve sertifikalandõrmalõdõr. A B C D E F G H I J 5 Yazõlõ prosedür 5. ultrasonik muayene için aşağõdaki hususlar üzerinde anlaşma sağlanmalõdõr: Ultrasonik muayenenin yapõlacağõ imalât aşamasõ/aşamalarõ (Madde 9). yazõlõ bir prosedüre uygun olarak yapõlmalõdõr. El ile değilse tarama tekniği (Madde 1). Muayenenin yapõldõğõ imalât safhasõ. Süreksizliklerin karakterizasyonu. Temas ortamõ.ICS 77. 77. Muayenede kullanõlacak cihazlarõn tanõmlanmasõ. 5.85 3 TÜRK STANDARDI TS EN 10228-3/Mart 2002 Tarifler Bu standardõn amacõ bakõmõndan. Muayene raporu.1 Genel Ultrasonik muayene. Çizelge 6 ve Çizelge 7’de belirtilen uygulanabilir kayõt/kabul kriterlerinden farklõ kriterler kullanõlacaksa kullanõlacak kayõt/kabul kriterleri. Kabul kriterleri. yazõlõ prosedür muayeneden önce onay için müşteriye sunulmalõdõr.2 Form Yazõlõ prosedür aşağõdaki şekillerde olmalõdõr : A B Bir mamul şartnamesi veya Uygulamaya yönelik özel olarak yazõlmõş bir prosedür veya Bu standard (uygulamaya yönelik özel muayene detaylarõ ile birlikte verilirse). Uygulanabilir kalite sõnõflarõna göre muayene bölgeleri. EN 1330–4’te verilen tarifler uygulanõr. Muayenenin müşteri veya temsilcisi gözetiminde yapõlõp yapõlmayacağõ.3 İçindekiler Yazõlõ prosedür asgari bir gereklilik olarak aşağõdaki hususlarõ ihtiva etmelidir: Muayene edilecek dövme mamullerin tanõmlanmasõ.040. Madde 7 ve Madde 12’de detaylarõ verilenler dõşõnda herhangi bir tarama kapsamõ. Müşteri tarafõndan onaylanmasõ için yazõlõ bir prosedür verilip verilmeyeceği (Madde 5). Büyük süreksizlikler için kullanõlacak boyutlandõrma teknikleri (Madde 15). Muayene işlemlerinin tanõmlanmasõ ve sõrasõ. Tarama planõ. Gereken kalite sõnõfõ veya kalite sõnõflarõ ve bunlarõn uygulanacağõ bölgeler (Madde 14). Kalibrasyon ve ayarlar. Kayõt/değerlendirme seviyeleri. Tarama yüzeylerinin hazõrlanmasõ. Muayene personelinin vasõflandõrõlmasõ ve sertifikalandõrõlmasõ. Referans dokümanlar.2.140.

2.2 Prob tabanõ adaptasyonu Gerektiğinde prob tabanõ EN 583-2’ ye göre muayene yüzeyine adapte edilmelidir. tarama ve hata değerlendirme işlemleri için aynõ temas ortamõ kullanõlmalõdõr.ICS 77.2. İlâve problar hatalarõn ilk tesbiti sõrasõnda kullanõlmamalõdõr. muayenedeki bütün derinlik aralõğõnõ kapsayacak şekilde en azõndan üç yansõtõcõ olmalõdõr. 2 2 Etkin kristal alanõ 20 mm ila 625 mm arasõnda olmadõr.4 Referans bloklar Hassasiyet ölçümleri için mesafe-kazanç eğrisi (DAC) kullanõlacaksa ve/veya hatalarõn büyüklükleri DAC tekniği ile referans yansõtõcõlarõn yankõ yükseklikleri ile karşõlaştõrõlarak saptanacaksa referans bloklar kullanõlmalõdõr. 7. Kalibrasyon. 7. 7.040.5 Enine dalga problarõ Enine dalga problarõnõn demet geliş açõlarõ. Not: Referans bloklardaki yansõtõcõlarõn büyüklüğü Çizelge 5 ve Çizelge 6’da ayrõntõlõ olarak verilmiştir.20.2. İlâve problarõn EN 12668-2’de istenen şartlarõ sağlayan problar olmasõ tavsiye edilir. Aksi belirtilmedikçe referans blok üzerinde.140. Referans bloğun şekli uygulamaya bağlõdõr.4 Normal problar Etkin kristal çapõ. Muayenenin bitiminde kalan temas ortamõ daha sonraki imalât veya muayene işlemlerini veya parçanõn bütünlüğünü olumsuz etkileyecekse giderilmelidir. 7.1 Genel Şartlar Normal ve enine dalga problarõ EN 12668-2’deki şartlarõ sağlamalõdõr. Referans bloklar belirli bir DGS (MKB: mesafe-kazanç-büyüklük) çizelgesinin doğruluğunu kontrol etmek amacõ dõşõnda DGS metodu için kullanõlmamalõdõr. Referans bloğun yüzey koşullarõ muayene parçasõnõn yüzey koşullarõ ile benzer olmalõdõr. Daha fazla bilgi gerekirse ilâve problar kullanõlabilir. hassasiyet ayarõ. muayene hassasiyeti uygun bir şekilde düzeltilmek şartõyla kullanõlabilir.1 TÜRK STANDARDI TS EN 10228-3/Mart 2002 Cihazlar ve yardõmcõ donanõm Hata dedektörü Hata dedektörü. 7. Bu çizelgelerdekilerden farklõ büyüklüklerdeki yansõtõcõlar.3 Kalibrasyon bloklarõ Kalibrasyon bloklarõ EN 12223 standardõna uygun olmalõdõr. Referans blok. aşağõdakilerden birinden imâl edilmelidir: A B Muayene parçasõnõn fazla kõsmõndan veya Muayene parçasõ ile aynõ malzemeden ve aynõ õsõl işlemden geçirilmiş bir parçadan veya Muayene parçasõndakine benzer akustik özelliklere sahip bir parçadan. 77. 35° ila 70° arasõnda olmalõdõr.2. 3 . 10 mm ila 40 mm arasõnda olmalõdõr.5 Temas ortamõ Uygulama için uygun bir temas ortamõ kullanõlmalõdõr.2 Problar 7. 7.2. 7.2. 7.6 Çift kristalli problar Yüzeye yakõn bölgelerin muayenesi gerektiğinde (Madde 4) çift kristalli problar kullanõlmalõdõr.3 Anma frekansõ Problarõn anma frekans aralõğõ. A-taramasõ yapmalõ ve EN 12668-1’e uygun olmalõdõr.85 7 7. 1 MHz – 6 MHz arasõnda olmalõdõr. 7.

ultrasonik muayenenin delikler açõlmadan önce yapõlmasõ tavsiye edilir.3 Dövmeden hemen sonraki yüzey durumu Dövme mamülleri dövme işleminden hemen sonra tedarik edilmişse. yüzeysel düzensizlikler veya diğer etkenler olmamalõdõr.3 µm X X X X X - Not: X. Çizelge 1: Kalite sõnõfõna göre yüzey durumu Yüzey durumu İşlenmiş İşlenmiş ve õsõl işlem yapõlmõş 1 ≤ 25 µm X X Kalite sõnõfõ ve yüzey pürüzlülüğü. sadece kalite sõnõfõ 1 uygulanabilir. Ra 2 3 4 ≤ 12. talebin veya siparişin yapõldõğõ anda başka türlü bir anlaşma yapõlmadõysa. 10 Yüzey durumu 10. Uygun akustik temasõn sağlanmasõ için taşlama.140.2 ve Madde 11. dövülmüş durumdaki yüzey koşullarõ kabul edilebilir. 77. 10. 9 İmalât safhasõ Ultrasonik muayene. Çizelge 6 ve Çizelge 7’ye bakõnõz). son õsõl işlemden sonra yapõlmalõdõr (Madde 4). prob hareketini engelleyecek veya değerlendirmede hataya neden olabilecek. Not - Delik açõlacak silindirik ve dikdörtgen kesitli dövme mamüllerde. gliserol ve duvar kağõdõ tutkalõ.040.2 Kalite sõnõfõna göre istenen yüzey kalitesi Muayene parçasõnõn yüzey durumu istenen kalite sõnõfõnõn gerektirdiği gibi olmalõdõr (Çizelge 1).1 Genel Tarama yüzeylerinde.1 Genel Hassasiyet. Mesafe-kazanç-büyüklük (DGS) tekniği.5 µm ≤ 6. belirtilen kalite seviyesi için gerekli kayõt/değerlendirme seviyelerinde en küçük boyuttaki hatalarõn tesbit edilebilmesini sağlayacak yeterlikte olmalõdõr (Çizelge 5. meselâ dövme bölgelerinin son õsõl işlemden sonra muayenesi pratikte uygulanabilir değilse mümkün olan en son işlemden sonra muayene yapõlmasõ gibi.20.85 Not - 8 TÜRK STANDARDI TS EN 10228-3/Mart 2002 Uygun temas ortamlarõna örnekler: su (yumuşatõcõ veya korozyon önleyici katõlmõş veya katõlmamõş). Her iki durumda da kullanõlacak prosedür EN 583-2’ye uygun olmalõdõr. 11. istenen kalite sõnõfõnõ sağladõklarõ takdirde.ICS 77. temasõn verimini etkileyebilecek boya.5 µm ≤ 12. Madde 11. 10.3’te ayrõntõlõ olarak anlatõlan (DAC veya DGS) metotlardan biri kullanõlmalõdõr (Madde 4). A 4 . kumlama veya zõmparalama tavsiye edilir. gres. Rutin kalibrasyon ve kontrol Kombine cihazlar (hata dedektörü ve problar) EN 12668-3’de ayrõntõlarõ verilen şartlara göre kalibre ve kontrol edilmelidir. belli bir yüzey durumu için elde edilebilecek kalite sõnõfõnõ simgeler. Not - Dövülmüş yüzeylerde tatmin edici bir muayene yapmak zordur. kurumuş temas ortamõ. Normalde. yağ.2 Normal problar Disk şekilli yansõtõcõlar kullanõlarak hazõrlanmõş mesafe genlik eğrisi (DAC). gevşek tufal. 11 Hassasiyet 11. Belirli bir probla tarama için hassasiyet ayarõ yapõlõrken.

12. tarama yönleri ve tarama kapsamõ (kõlavuz çizgileri üzerinde veya %100) yer almalõdõr.3 Kõlavuz çizgileri üzerinde tarama kapsamõ Kõlavuz çizgileri üzerinde tarama bir veya daha çok prob. 11. Çizelge 2. Çizelge 4. 2 ve 3 için normal tarama kapsamõnõn şartlarõ belirtilir.85 TÜRK STANDARDI TS EN 10228-3/Mart 2002 11. dövme işleminin tipine ve taramanõn kõlavuz çizgileri üzerinde tarama veya %100 tarama olmasõ ön görüşme ve sipariş sõrasõnda belirtilir. 5 . dövme tipi 1. DAC ve DGS teknikleri. 12.ICS 77.6:1 küçük olan 3a ve 3b tipi dövme mamuller için enine dalga tarama kapsamõn şartlarõnõ belirtir. temas darbe/yankõ tekniği kullanõlarak yapõlmalõdõr.3 Enine dalga problarõ A 3 mm çaplõ yandan açõlmõş delik kullanõlarak hazõrlanmõş mesafe genlik eğrisi (DAC). Asgari tarama kapsamõ. 77. Çizelge 3. belirtiler çevresinde ilâve taramalar yapõlmalõdõr. 12.20. dõş çap / iç çap oranõ 1. 12 Tarama 12. 12. gereken prob açõlarõ. Çizelge 3 ve Çizelge 4’de belirtilen yüzeyler üzerinde uygulanmalõ ve tarama hatlarõnda en az etkin prob çapõnõn %10’u kadar bir üst üste binme sağlanacak şekilde yapõlmalõdõr. Çizelge 3 ve 4’ de tanõmlanan kõlavuz çizgileri üzerinde gezdirilerek yapõlmalõdõr.4 %100 tarama kapsamõ %100 tarama. prob açõsõ ve dövme mamulün çapõyla sõnõrlanmõştõr (Ek A).140. Kõlavuz çizgileri üzerinde tarama sõrasõnda kayda değer belirtilere rastlandõğõnda bu belirtilerin boyutlarõnõ saptamak için. Anlaşma en azõndan. müşteri ve tedarikçi arasõnda varõlan anlaşmayla belirlenmelidir (Madde 4). Çevresel yöndeki enine dalga taramalarõn etkin derinliği. Mesafe-kazanç-büyüklük (DGS) tekniği.5 Tarama hõzõ Elle tarama hõzõ.1 Genel Tarama elle.2 Karmaşõk şekilli dövme mamuller Karmaşõk şekilli dövme mamulü veya mamullerinin karmaşõk şekilli kõsõmlarõ için (Tip 4) ve küçük çaplõ dövme mamuller için tarama kapsamõ. dört dövme tipini şekle ve imalât yöntemine göre sõnõflandõrõr.040. enine dalga problarõ için kõyaslanmamalõdõr.4 Muayene Tekrarõ Muayene tekrarlandõğõnda. hassasiyet ayarõ için daha önce kullanõlmõş olan teknik (DAC veya DGS) kullanõlmalõdõr. 150 mm/s’yi aşmamalõdõr.

ICS 77. meselâ. çubuklar. ön görüşme veya sipariş sõrasõnda. meselâ. 77.20. plakalar Basma İçi boş silindirler: meselâ. 3) Tip 2 dövme mamullere sonradan delikler açõlabilir (meselâ. sõkõştõrõlmõş gaz tanklarõ Mandrelde dövme 3b İçi boş silindirik şekiller: meselâ. halkalar. 6 1) . meselâ.140. disklerin birbirine bağlanmasõ) 4) Tip 2 dövme mamuller. şaftlar.040. İmalât yöntemi Doğrudan dövme Uzun ve dikdörtgen veya yaklaşõk olarak dikdörtgen kesitli. 2) Tip 1 dövme mamullerde ana boyutlarõna göre daha küçük delikler olabilir. çubuklardan kesilmiş parçalar. şaftlar. çubuklardan kesilmiş diskler. bloklar. diskler.85 TÜRK STANDARDI TS EN 10228-3/Mart 2002 Çizelge 2: Şekle ve imalât yöntemine göre dövme mamullerin sõnõflandõrõlmasõ 1a 1b 2 2) 2) 3). 4) 3a Tip Şekil Uzun ve yuvarlak veya yaklaşõk olarak yuvarlak kesitli. şişeler. çubuklar. kapsar. kütüklerden veya çubuklardan dövme ile imâl edilmiş mamulleri de . flanşlar Genişletme 3c 4 Karmaşõk şekilli bütün dövme mamulleri veya bunlarõn kõsõmlarõ Çeşitli Notlar: 1) Müşteri. imalât yöntemi hakkõnda bilgilendirilmelidir. silindirler. Düzleştirilmiş.

140. 7 . bir deliğin varlõğõ karşõ yüzeye ulaşmayõ engelliyorsa tarama çizgileri simetrik olarak iki kat arttõrõlmalõdõr. 77. (mm) Tarama hatlarõ 4 Tarama kapsamõ ön görüşme veya sipariş sõrasõnda belirtilmelidir. 3a tipi için her iki eksenel yönde tarama) yapõlabilir. Notlar: 1) Ön görüşme veya siparişte yer alõyorsa ilâve bir tarama (meselâ. dõş silindirik yüzeyden 360° 4) tarama Dõş Silindirik yüzeyden 360° %100 tarama 3b ve 3c Kare şeklindeki kõlavuz çizgileri üzerinde. et kalõnlõğõ kadar olmalõdõr. silindirik yüzeyden 360° 4) tarama ve bir yan yüzeyi tarama Silindirik yüzeyde en azõndan 180°’ lik bir alanda %100 tarama ve düz yüzeylerden birinden %100 tarama 3a Kare şeklindeki kõlavuz çizgileri üzerinde.ICS 77. 2) %100 muayene. dõş silindirik yüzeyden 360° ve bir düz yüzeyden kõlavuz çizgileri 4) üzerinden tarama Silindirik yüzeyden 360° ve bir düz yüzeyden %100 tarama 2 3 Kõlavuz çizgiler üzerinde tarama 3) Çap. 4) Kalõnlõğõ 200 mm’ ye kadar olan parçalarda kõlavuz çizgileri arasõndaki mesafe. 2) %100 tarama Silindirik yüzeyde en azõndan 180°’ lik bir alanda %100 tarama Birbirine dik iki yüzeyden %100 tarama Kare şeklindeki kõlavuz çizgileri üzerinde.040.85 TÜRK STANDARDI TS EN 10228-3/Mart 2002 Çizelge 3: Normal probla tarama Tip 1 1) 1a 1b 90° ile 2 yön D≤200 60° ile 3 yön 200<D≤500 45° ile 4 yön 500<D≤1000 30° ile 6 yön 1000<D Kare şeklindeki kõlavuz çizgileri üzerinde. D. 3) 1a veya 1b tipleri için. birbirine dik iki yüzeyden 3) 4) tarama 1). birbirini takip eden prob hatlarõnda en azõndan %10’luk üst üste binme demektir.20.

yankõ yüksekliği düzgün bir şekilde azami yüksekliğe erişen ve düzgün bir şekilde sõfõra düşen keskin hatlõ tek bir belirti gösterir (Şekil 1). 13 Sõnõflandõrma 13. Bu form boyutlarõ ses demetinin –6dB sõnõrõndaki çapõna eşit veya küçük süreksizliklere karşõlõk gelir. 200 mm’ye kadar olan değerler için radyal yöndeki et kalõnlõğõna eşit 1) 2) %100 tarama Dõş silindirik yüzeyden her iki çevresel yönde %100 tarama 3b 4 Tarama kapsamõ ön görüşme ve sipariş sõrasõnda belirtilmelidir. A-tarama (Tipik bir prob konumunda) Yankõ dinamiği formu (Prob hareketine bağlõ sinyal genliğinin değişimi) Şekil 1 . birbirini takip eden prob hatlarõnda en azõndan %10’luk üst üste binme anlamõna gelmektedir. çizgiler arasõndaki mesafe.Form 1 için A-tarama ve yankõ zarfõ gösterimi 8 .85 TÜRK STANDARDI TS EN 10228-3/Mart 2002 Çizelge 4 .20.140.ICS 77. Form 1: Prob hareket ettirildikçe.040. 77. A-tarama ekranõ. Ses demeti profilini çõkarmak için kullanõlan YAD’ten elde edilen yankõ dinamiği formuna benzer.1 Belirtilerin sõnõflandõrõlmasõ Belirtiler yankõ dinamiği formlarõna göre sõnõflandõrõlmalõdõr.Enine dalga problarõ ile tarama 1) Tip 3 3a Kõlavuz çizgiler üzerinde tarama Her iki yönde 360° çevresel kõlavuz çizgileri üzerinde tarama. Notlar: 1) Ön görüşme ve sipariş sõrasõnda belirtilmişse ilâve tarama yapõlabilir 2) %100 muayene.

040. B İzole süreksizlikler Komşu süreksizliklerden alõnan yankõlarõn en yüksek olduğu noktalar arasõndaki mesafe (d). C Kümelenmiş süreksizlikler Komşu süreksizliklerden alõnan yankõlarõn en yüksek olduğu noktalar arasõndaki mesafe (d). A Büyük süreksizlik Yankõ dinamiği 2 ve/veya boyutlarõ –6dB’deki ses demeti çapõndan daha büyük (Şekil 4).140.2 Süreksizliklerin sõnõflandõrõlmasõ Süreksizlikler yankõ dinamiği paternlerine göre şöyle sõnõflandõrõlõrlar: Noktasal süreksizlik Yankõ dinamiği 1 ve/veya boyutu –6dB’deki ses demeti çapõna eşit veya daha küçük (Şekil 3). keskin hatlõ tekli bir belirti gösterir (Şekil 2). Böyle bir form. yankõ yüksekliği düzgün bir şekilde azami yüksekliğe erişen. bu seviye civarõnda bir süre kalan (yankõ yüksekliğinde oynamalar olabilir veya olmayabilir) ve sonra yine düzgün bir şekilde sõfõra kadar inen.ICS 77. –6dB sõnõrõndaki demet çapõndan büyük bir süreksizlikten elde edilebilir. A-tarama ekranõ. 9 .85 TÜRK STANDARDI TS EN 10228-3/Mart 2002 Form 2 Prob hareket ettirildikçe. 40 mm’ye eşit veya daha az (Şekil 6).20. A-tarama (Tipik bir prob konumunda) Yankõ dinamiği paterni (Prob hareketine bağlõ sinyal genliğinin değişimi) Şekil 2 .Form 2 için A-tarama ve zarfõ gösterimi 13. 40 mm’den fazla (Şekil 5). 77.

14 Kayõt seviyeleri ve kabul kriterleri Uygulanacak kalite seviyesi/seviyeleri müşteri ve tedarikçi arasõnda anlaşma ile kararlaştõrõlmalõdõr (Madde 4). : İki süreksizlik arasõndaki mesafe.Normal problar için kalite sõnõflarõ. Çizelge 5 . kalite sõnõfõ asgari kayõt seviyeleri ve kabul kriterleri ile en katõ sõnõftõr. dört kalite seviyesi için uygulanacak kayõt seviyelerini ve kabul kriterlerini ayrõntõlõ olarak açõklamaktadõr. Çizelge 6 ve Çizelge 7. 4. : -6 dB’deki uzunluk. Not - Bazõ kalite seviyeleri bir hadde mamule veya bir mamulün kõsõmlarõna uygulanabilir. kayõt seviyesi ve kabul kriterleri 10 .Kümelenmiş noktasal süresizlikler (L ≤ Dp.85 TÜRK STANDARDI Şekil 5 . Çizelge 5.ICS 77. Taraflar arasõnda anlaşma sağlanõrsa kayõt/değerlendirme seviyeleri ve kabul kriterleri Çizelge 5.040.İzole noktasal süresizlikler (L ≤ Dp. d < 40 mm) TS EN 10228-3/Mart 2002 Şekil 6 .20. d ≤ 40 mm) Kullanõlan semboller: l Dp d L : -6 dB’deki genişlik. 77.140. : Ses demetinin süreksizliğin bulunduğu ses mesafesindeki çapõ. Çizelge 6 ve Çizelge 7’den farklõ seçilebilir.

kayõt seviyesi ve kabul kriterleri Kalite sõnõfõ 2) Kayõt seviyesi deq mm 2) İzole süreksizlikler için kabul kriterleri deq mm Büyük veya kümelenmiş noktasal süreksizlikler için kabul 1) kriterleri deq mm Notlar: 1) Enine dalga ile tarama 1.040. kalite sõnõfõnda kullanõlmaz 2) deq = Eş değer disk şeklindeki yansõtõcõ çapõ 1) 1 - 2 >5 ≤8 3 >3 ≤5 4 >2 ≤3 - ≤5 ≤3 ≤2 11 . 2) Çizelge 6 . R 2) 3) Kabul kriterleri Eş değer disk şekilli yansõtõcõ çapõ.ICS 77.140.1 ≤ 0.n : n’inci arka duvar yankõsõnõn Fn ile aynõ ses mesafesinde hatasõz bir bölgedeki genliği (ekran yüksekliği) 3) Arka duvar yankõsõnõn yüksekliğindeki düşüş kayõt seviyesini aşarsa bu durum daha ayrõntõlõ olarak incelenmelidir.5 ≤ 0. deq mm 1) Arka duvar yankõ yüksekliğindeki düşüş oranõ.20. 77.6 ≤ 12 ≤8 ≤5 ≤3 ≤8 ≤5 ≤3 ≤2 1) 1) Eş değer disk şekilli yansõtõcõ çapõ.3 ≤ 0.Enine dalga problarõ için disk şekilli yansõtõcõlara göre hazõrlanmõş DGS çizelgeleri ile çalõşõrken kalite sõnõflarõ. R oranõ sadece bir süreksizlik nedeniyle yankõ yüksekliğinde ani düşüş olmasõ durumunda uygulanabilir.85 TÜRK STANDARDI Parametre TS EN 10228-3/Mart 2002 Kalite sõnõfõ 2 3 1 4 Kayõt seviyesi Eş değer disk şekilli yansõtõcõ çapõ.n n = 1 t ≥ 60 mm için n = 2 t < 60 mm için Fn : n’inci arka duvar yankõsõnõn genliği (ekran yüksekliği) Fo. deq mm (büyük veya kümelenmiş noktasal süreksizlikler için) 1) deq = Eş değer disk şeklindeki yansõtõcõ çapõ R = Fn / Fo. deq mm (izole noktasal süreksizlikler için) >8 >5 >3 >2 ≤ 0.

Yüzey durumu. Muayene tarihi. Bu teknikler.1 . Muayene edilecek dövme mamulün tanõmlamasõ. burada istenilen bilgilere ilâveten. Kullanõlan cihazlar (problar. kayõt seviyesi ve kabul kriterleri Kalite sõnõfõ 2) 1 Anma muayene 3) frekansõ MHz Kayõt seviyesi % (DAC) Kabul kriterleri Büyük veya 1) 4) İzole süreksizlikler kümelenmiş noktasal süreksizlikler %(DAC) %(DAC) 1 50 100 50 2 100 200 100 2 50 100 50 3 4 100 200 100 2 30 60 30 4 4 50 100 50 1) 3 mm çaplõ yandan açõlmõş delik esas alõnmaktadõr. 77. kalite sõnõfõnda kullanõlmaz. EN 583-5’te ayrõntõlarõ verilen şartlarla uyumlu olmalõdõr. Bu standarda veya kullanõlan yazõlõ prosedüre yapõlan atõflar (uygulanabildiği durumlarda) (TS EN 10228-3).85 TÜRK STANDARDI TS EN 10228-3/Mart 2002 Çizelge 7 . azamî genlik tekniği. 20 dB azaltma tekniği.040. vasfõ ve imzasõ. 3) Her frekans ve her prob için 3 mm çaplõ yandan açõlmõş deliğe göre bir DAC çizilmelidir. Hassasiyet ayarõnda kullanõlan teknik(ler). 16 Rapor hazõrlama 1) Yapõlan bütün muayeneler sonucunda aşağõdaki bilgileri asgari bir şart olarak ihtiva eden bir rapor hazõrlanmalõdõr. 2 15 Boyutlandõrma Bir süreksizliğin büyüklüğünün saptanmasõ gerektiğinde. 4) DAC’a göre belirtinin yankõ yüksekliği Ek B’de verilmektedir.ICS 77. 2) Enine dalga ile tarama 1. Muayenenin amacõ: muayene bölgeleri ve uygulanacak kalite sõnõflarõ. Operatörün adõ.140. muayene sonuçlarõ: Uygun kayõt/kabul kriterlerini aşan bütün hatalarõn konumu. A B C D E F G H I J K L 1) TSE Notu: Deney raporu. sõnõflandõrmasõ ve yüksekliği (eş değer disk şekilli yansõtõcõ büyüklüğü veya yandan açõlmõş delik yüzdesi cinsinden) Gerekli tarama kapsamõndaki kõsõtlamalar ile ilgili ayrõntõlar ve uygulanabiliyorsa yakõn yüzey genişliği. 12 .20.2 6 dB azaltma tekniği. TS EN ISO/IEC 17025’de verilen bilgileri de ihtiva edecek şekilde düzenlenebilir. kalibrasyon ve referans bloklarõ). .Enine dalga problarõ için DAC tekniği ile çalõşõrken kalite sõnõflarõ. Tedarikçinin adõ.0 . Ultrasonik muayenenin uygulandõğõ muayene safhasõ. Sipariş numarasõ. müşteri ve tedarikçi arasõndaki anlaşmaya göre aşağõdaki metotlardan bir veya birkaçõ kullanõlmalõdõr.

34R 60° 0. X Azami muayene derinliği.30R 0.82R Not: Muayene edilebilen azami derinlik ve buna karşõlõk gelen ses yolu aralõğõ dõş çap (R) cinsinden verilmiştir.ICS 77.42R 0.13R 0. belirli bir prob ve mesafe kalibrasyonu için çevresel yönde enine dalga probu ile taramada test edilebilen azami derinliği göstermektedir. Şekil A. Prob açõsõ.1 . M Ses yolu aralõğõ.140.20.Çevresel yönde enine dalga probu ile taramada muayene edilebilen azami derinlik.040.85 TÜRK STANDARDI TS EN 10228-3/Mart 2002 Ek A Çevresel yönde enine dalga ile taramalarda muayene edilebilen azami derinlik Şekil A.50R 50° 0.06R 0.24R 0. D 70° 0. Ses yolu aralõğõ (D) değerleri için gösterilen değerler iki katõna çõkartõlabilir.70R 35° 0. D: radyal yöndeki bir yansõtõcõdan normal geliş için ses yolu aralõğõ.64R 45° 0. 77. M: belli bir prob ve R dõş çap için azami muayene edilebilen derinliktir. 13 .1.

ICS 77.040.140.%DAC değerine karşõlõk gelen dB genlik değeri DAC % 30 50 60 100 200 14 DAC’a göre belirtinin yüksekliği dB .1’ e göre ayarlanarak elde edilebilir.1 .85 TÜRK STANDARDI TS EN 10228-3/Mart 2002 Ek B Belirtinin %DAC değerine göre dB cinsinden genliği 3 mm yandan açõlmõş delikle hazõrlanan yüzde DAC eğrisi yerine.10 -6 -4 0 +6 . gerekli kabul/kayõt kriterleri 3 mm DAC hazõrlanarak ve genlikleri Çizelge B. 77. Çizelge B.20.