You are on page 1of 21

Klinik Biyokimyada

Otomasyon
Uygulamaları
Doç.Dr.Sabahattin MUHTAROĞLU
• 1984-1985 Manuel Çalışma Düzeni
• Bütün testler iki odada yapılıyordu.
Büyük odada bir adet spektrofotometre
ile fotometrik testler, diğer odada flame
fotometre ile Na-K ve titrasyon ile Cl
çalışılıyordu.
• Laboratuvarda yedi teknisyen
çalışıyordu. Bir teknisyen çarşaf listenin
ve raporların yazılmasından sorumlu idi.
Diğerleri 15 adet testi paylaşmışlardı.
• Bir de laboratuvardan epey uzakta idrar
laboratuvarı(şark hizmeti) vardı.
• Genellikle her hasta için iki kan örneği
alınıyordu.
• AKŞ için, içinde sıvanmış halde oksalat-
NaF karışımını içeren pensilin flakonları
içindeki antikoagule kan , diğer testler
için düz kan
• Saat ona kadar gelen kanların sonuçları
aynı gün daha sonra gelenler ertesi gün
kalıyordu
• Testlerde kullanılan tüm çözeltiler ve
gerekli standart eğriler ( oksalatlı-NaF,
sitrat dahil) biyokimya asistanları
tarafından hazırlanıyordu.
Folin-Wu yöntemi ile AKŞ tayini (50 test için)
Gerekli reaktifler
1. % 10 Sodyum tungustat
2. H2SO4
3.Alkali bakır sülfat
4. Fosfomolibdik asit
5. Standart solusyonu
Gerekli Malzemeler
50 adet flakon + 50 adet sentrifuj tüpü + 50 adet huni
+ 50 adet kesilmiş filtre kağıdı + 50 adet folin-Wu tüpü
Çalışma süresi yaklaşık bir saattir.
İki yıl sonra 1986-1987 Otomasyona ilk adım
Enkor otoanalizoru kuruldu(Ayaklı analizör)
Özellikleri:
-Teste dayalı( Batch-santrifugal)
-Tek problu. Önce örnekler teflon disk
şeklindeki küvete pipetlenir.Pipet ucu elle
değiştirilir ve yeni bir uç ile ilgili testin
reaktifi pipetlenir. Teflon disk yerinden elle
alınır ve santrifugal karıştırmanın , analizin
yapıldığı bölmeye yerleştirilır
- Hasta ismi yerine test sırası yazılır.
- Su ile yıkama yetersiz olduğundan Ca-P testleri
problemli idi.
- İşlemlerin bir kısmı elle yapıldığından çok yavaş
bir sistem idi.
- Sistem onboard bilgisayar ile kontrol ediliyordu.
-Özel odada özel teknisyen tarafından çalıştırıldığı
için çalışma süresi yönünden Türkiye de rekor
kırdı.
• 1988- 1997 Tecnichon analizörler (Random
Access), bir hastanın testlerini bitirdikten sonra
diğer hastalara geçmektedir.
• -Biri reaktif diğeri örnek probu olmak üzere iki
proba sahip
• -Sistem kabaca (solda 28 pozisyonlu örnek diski,
ortada 100 pozisyonlu disposabl kuvet, sağda 24
pozisyonlu reaktif kuveti) 3 farklı diskten oluşur.
• -Kuvetin pozisyonunda karıştırma ve analiz
yapılır.
• Saatte 120-240 test
• -İSE modulu yok(elektrolitler Beckman iyon
selektif elektrod sistemi ile çalışılmaya
başlandı.
• -Acil modu yok
• -Reakif bölmesi soğutmalı değil
• -Problerin yıkanması Randem Access sıvısı
ile yapıldığından pahalı bir sistem
• -Bir test için kullanılan reaktif hacmı yaklaşık
350 mikrolitre
• -Test sayısındaki artış aynı model 2. Bir
sistemin kurulmasına neden oldu.
• Bu sıralarda elektrolit için otosampler’lı yeni
sistemler kuruldu.
• Test sayısındaki artışlar ve arşiv sorunu yeni
arayışları gündeme getirdi.
• 1998 da Yeni bir analizör ( Merck-Mega)
kit karşılığı kuruldu,
Özellikleri
• -Saatte 500 test, acil moduna sahip
• -Sabit ve su ile yıkanabilen kuartz kuvetler
-Çift problu ve reaktif bölmesi soğutmalı
-İSE moduluna sahip ancak Cl ölçümü
fotometrik dolayısıyla problemli
- Eksternal PC ile tüm işlemler yapılmakta
-Kalite kontrol programına sahip

Ancak sistemi kuran firma yetersiz
olduğundan iyi bir sonuç alınamadı
• 1999 da Kone Lab dönemi
• Elimizdeki Tecnikon analizörleri artık acil
amaca yönelik organize edildi.
• 1999 da 2 adet 2000 da sayı 4 oldu ve 2001 de 6
adet kone analizörü kit karşılığı kuruldu
• Bu analizörlerden biri acil laboratuvarına kurudu
Nedeni
• Tecnikon lar yedek parça ve bakım masrafları
yönünden çok pahalı olmaya başladı
• Yeni ve eski sistemlerin test sonuçları yönünden
farklılık arz etmesi ve elektrolitlerin ayrı bir
sistem ile çalışılması karışıklılığa yol açmıştır
• Belirgin özellikleri
• Satte 600 fotometrik ve 180 İSE kapasiteli
6 acil pozisyonuna sahip olması
• Küvetler ve godeler tek kullanımlık
• Çift problu ve seviye, pıhtı ve köpüğe karşı
dedektörlü
• Otomatik dilusyonlu
• Reaktif bölmesi ile kontrol ve kalibretörlerin
bulunduğu bölme soğutmalı
• Bazı önemli uyarıları sesli mesaj şeklinde
bildirmesi
• Kapsamlı bir kalite kontrol programına sahip
olması
• 1999,2000,2001 yıllarında günlük olarak
uyguladığımız internal kalite kontrol
programı yanında laboratuvarımızı
eksternal kalite kontrol programına kayıt
ettirdik. Sonuçlarımızın güvenirliğini, yurt
dışından belirli periyodlarla gönderilen ve
sonuçları bizce bilinmeyen kontrol
serumları ile test ettirdik. Başarılı raporlarla
kalitemizi belgeledik.