You are on page 1of 39

Melatonin

Bir çok biyolojik fonksiyona sahip bir pineal bez
hormonudur. Gece daha fazla miktarda
salgılanması sebebiyle karanlık hormonu olarak
da bilinir.
Pineal bez, retinedan alınan görsel uyarılara cevap
olarak, başta melatonin olmak üzere, bir çok
hormon salgılayabilir.
Açık ismi 5-metoksi-N-asetiltriptamin olan
melatonin ,hipotalamus-hipofiz-gonadlar aksı
üzerindeki etkisiyle puberteye geçiş zamanının
belirlenmesinde de bir rola sahip labilir.
Melatonin sentezi sirkadiyan ritim gösterir.
Aydınlıkta hiperpolarize olan retinal hücreler,
karanlıkla beraber depolarize olur ve pineal bez de
melatonin sentezini başlatır.
Dolaşımdaki triptofan aktif transportla pinealosit
içine alınmasıyla başlayan melatonin sentezi, 4
ardışık enzimatik reaksiyon (hidroksilasyon,
dekarboksilasyon, N-asetilasyon ve O-metilasyon)
sonucunda tamamlanır.
Sentezin kontrolunde hız sınırlayıcı basamak, N-
asetiltransferaz reaksiyonudur.
pineal_gland_375
pineal_gland_375
                                                                          
                                                                         
Sentez sonrası dolaşıma verilen Mel, lipofilik
özelliğine rağmen pek çok etkisini membran
reseptörleri aracığıyla gösterir.
Melatonin; MT1, MT2 ve MT3 olarak adlandırılan
reseptörlere bağlanarak, adenilat siklaz ve /veya
polifosfoinozitid yolunu uyarır.
Ayrıca Mel’nin sitozolik ve nükleer bağlanma
bölgeleri de tanımlanmıştır.
Mel reseptörlerinin sensitivitesi ve ekspresyonu
günlük ışık ritmi ile ilişkilidir.
Başlıca karaciğerde indol halkasının 6.
Pozisyonundan hidroksillenerek inaktive
edilen mel, 6-sulfatoksi mel şeklinde
idrarla atılır ve bu metabolitin düzeyi,
mel sentez ve yıkımının iyi bir
göstergesidir.
Melatonin ;uyku, üreme , yaşlanma,
immun sistem, puberte ve antioksidan
sistem gibi pek çok biyolojik süreçte
etkilidir.
• Melatoninin biyolojik yarı ömrü
• 45 dakikadır.Dolayısıyla melatonin üretimini
yakalamak amacıyla, araştırma amaçlı kan
örnekleri kısa zaman aralıklarında toplatılmalıdır.
• Ayrıca kan almak amacıyla kişiyi uyandırmakta,
kan melatonin düzeyini etkileyebilir.Bu
problemler; melatonin metabolitlerinin ( 6-
sulfatoksi (MESO4) ve 6-hidroksiglukronid ) idrar
düzeylerini ölçerek düzeltilebilir.Melatoninin%80-
90’ni 6-sulfatoksi melatonin olarak idrarla sekrete
edilir.
-
Melatonin Antioksidan etkisi
3 ana başlıkta incelenebilir.
Direkt Antioksidan Etki:
Mel’oksidatif strese yol açabilen serbest radikalleri
detoksifiye ettiği
ve böylece onların biyomoleküller üzerindeki
zararlı etkilerini önleyebildiği öne sürülmektedir
Antioksidan enzim Aracılı etki:
Süperoksit dismutaz, glutatyon peroksidaz,
katalaz, glutatyon redüktaz,
glukoz 6 fosfat dehidrogenez
gibi bazı antioksidan enzimlerin gen
Ekspresyonunu ya da aktivitelerini artırdığı
ve bu yolla da
oksidatif stresi baskılayabilir.
Prooksidan enzim aracılı etki:
Mel; bazı prooksidan enzimleri inhibe ederek,
serbest radikal oluşumunu azalttığı ve bu yollada
antioksidan sistemi desteklediği düşünülmektedir.
Mel’ın antioksidan etkilerine ilaveten,
diğer başka özellikleri de bu antioksidan
özelliği ile ilgilidir:
-Hücre membrenı ile temas ettiğinde,
lipid çift tabakanın dışında tutunur.
Serbest radikallerle temasa geçer ve
onları detoksifiye ederek membranı korur
-Mitokondiriyel solunum zincirinden
kaynaklanan radikallerin üretimin azaltır
Kolaylıkla kan-beyin bariyerini ve
plasentayi geçebilmesi,
hem suda hemde lipitte çözünebilr olması;
mel’nin intraselüler kompartmanlara
rahatlıla ulaşabilmesini sağlar.
Bu şekilde Melatonin hücre zarını,
organelleri ve
nükleosu
etkin bir şekilde serbest radikallerden koruur.
Pineal bez (epifiz bezi) yakın zamana kadar
gizemli bez olarak biliniyordu,
çünkü fonksiyonu geniş anlamda bilinmiyordu.
Günümüzde ise,
*Vücudun endokrininin(hormon dengesi)
*İmmün sistem bütünlüğü
*Sikadiyen ritim(günlük metabolik denge)
İçin kilit element olarak kabul edilmekttedir.
Melatonin pineal bezin temel hormonudur
Melatonin ,
bir çok durumun düzeltilmesinde
araştırma konusu durumundadır.
Jet-lag(desenkronizasyon) ,
seasonal affective disorder (SAD)
Depresiyon
kanser
Pineal polipeptit ekstract(geniş spektrumlu diğer protein
yapılı polipeptidleri içerir)
-Aterosklerozun gelişmesini önlemiş
-Kan trigliserit düzeyini azaltmış
-seluler immuniteyi düzeltmiş ve
-hayvanlardaki yaşam sürelerini artırmıştır.
Pineal bez, geceleyin melatonin salgılayarak biyolojik saat
gibi fonksiyon yapar.
Melatonin sağlıklı genç yetişkinlerde gece saat 02 de pik
yaparken, yaşlılarda bu pik düzeyi saat 03 ta gerçekleşir.
Kana salınan maksimum melatonin düzeyi yaşlılarda,
gençlerin yarısı kadardır.
• Melatonin seviyesi gün boyunca düşüktür.
• Gün batımında, ışığın azalması, pineal bezin
melatonin salınımını stimule edecek nöral
sinyalleri tetikler. Bu yükseliş birkaç saat devam
eder ve saat 02(yaşlılarda 03) pik yapar.Sabit bir
hızla düşüş yapar ve sabahleyin minimal seviyeye
iner.
• Melatonin pulslarının zamanlanmasındaki
gecikmeler ve yoğunluk azalışı yaşlanma
prosesinin bir belirtisidir.
• Melatonin pulsları; birçok nöroendokrin
fonksiyonu regüle edebilir.
• Melatonin zamanlanması(timing) ve yoğunluğu
bozulursa(yaşlanma, stress, jet-lag, )birçok
fizyolojik ve mental fonksiyonu etkilenmektedir.
• Biyolojik saatteki değişiklik sonucu;
• net düşünme,
• önemli gerçekleri hatırlama ve
• önemli karar verme yeteneği bozulur.
Melatonin ve Jet -lag
• Jet-lag; biyolojik saatın desenkronizasyonu bağlı
olarak meydana gelen bir durumdur.
• Genelikle uyku-uyanıklık peryodundaki şiddetli
bir değişimle(çok sayıda batı-doğu arasında
seyahat etme, vardiyeli çalışma, nöbet tutma gibi)
meydana gelir.
• Jet-lag; yorgunluk, erken yorulma, zor uyuma,
baş ağrısı, bulanık düşünme, gerginlik, kabızlık ve
azalmış immunite belitileri gösterir.
Melatonin-Mental performans
Melatonin gibi sikadiyen güçlendiricilerde
zamanlama kritiktir.
Vücudun doğal sirkadiyen ritmine ters olarak
veridiğinde (gündüz verilmesi gibi),
melatonin jet-lag daki gibi kavrama
yeteneğinde yetersizlik görülür.
Ancak vücudun doğal sirkadiyen ritmi
ile birlikte verildiğinde mental performansta
artışa yol açar.
Melatonin yaşam süresini uzatabilir mı?
Melatonin ayrıca, rodentlerd immuniteyi iyileştirdiği ve

Yaşam süresini uzattığı gösterilmiştir.
Mel verilen ratlar daha sağlıklı oldukları ve
verilmeyenlere göre ortalama %20
daha uzun yaşadıkları gözlenmiştir.
Yaşlanmayla birlikte Melatonin sekresyonu
doğal olarak azalmaktadır.
Dolayısıyla kan melatonin düzeyi
biyolojik yaşın bir ölçütü olarak tahmin edilebilir.
Yaşa bağlımlı olarak melatonin seviyesindeki düşüş,
yaşlıların neden geceleri uyuma zorlukları
çektiklerini ve gündüzleri yorgunluk şikayetlerini
açılamaktadır.

Melatonin-Antistres hormon(göstergeler)
Ratlard akut ankisyete stresinin düzelttiği
-Timus ağırlığı
-antikor üretimi
-letal viral enfeksiyonu savşama yeteneği
Melatonin-Kanser tedavisi
Melatonin tümor büyümesini inhibe ettiği
gözlenmiştir.
Melatonin –Alzheimer hastalığı
Bu hastaların BOS mel düzeyi düşük bulunmuştur
Melatonin-Manyetik alan etkisi
Bozulmuş sirkadiyen ritmin düzeltilmesine
yönelik bir iyileşme sağlayabilir.
Melatonin –Leptin
Leptin hormonu, başlıca yağ dokusu hücrelerinden
salgılanan bir hormon olup,
hipotalamus düzeyinde etki ederek iştahı azaltmaktadır.
Ayrıca, vücutta enerji tüketimini artırarak daha
fazla kilo artışına engel olmaktadır.
Leptin de melatonin gibi geceleyin daha fazla
miktarda olmak üzere sikadiyan bir ritimle salgılanır.
Melatonin ve leptin arasında doğrudan ve dolaylı
bir şekilde ilişki olabileceği ortaya konmuştur.
Sıçanlara melatonin verilmesi, leptin düzeyinde
önemli bir azalmaya yol açmaktadır.
Pinealoktomi sonrası ise, leptin düzeyinde önemli
bir artış gözlenmektedir.
Leptindeki bu artış, melatonin verimesi ile tekrar
normal düzeyine dönmektedir.
Melatonin’nin leptin salgılanması üzerinede bu
doğrudan azaltıcı
Etkisinin yanı sıra, her iki hormon arasında
antogonistlik bir etkiden söz edilebilir.
Başlıca örnekler Mel Lep
*puberteye geçiş (-) (+)
*Ağrı (-) (+)
*Oksidatif stres (-) (+)
*İştah (+) (-)