SCRIPT FOR EL FILIBUSTERISMO

GROUP II

Donya Victorina: Mas tutulin siguro ang takbo nito kapag wala ni isa mang Indiyo sa daigdig. nakakita na ba kayo ng sasakyang pandagat na lumubog? Kung hindi pa. (Hindi iimik ang kapitan kaya magpupumilit na lamang na maki-umpok kina Ben Zayb at Don Custodio. Magpupunta na lamang sa kinaroroonan ng kapitan ng bapor at yamot na makikipag-usap. puwes masasaksihan niyo ang bapor kung saan kayo nakalulan. Ang sasakyang ito'y maglalagos sa palayang yan kung bumilis pa. Makikita ang iba't-ibang grupo ng mga mamamayang mayayaman na masayang nag-uusap at ang iba naman ay nagtatalo. Donya Victorina: Anong ibig mong sabihin? Kapitan: Baka lumubog tayo dahil sa babaw ng tubig diyan. (titiklupin ang abaniko). (Idtuturo ang lugar kung saan hindi nila tinatahak) Kapitan: Ale. Kawawang bansa! (Iiling) (Magtitinginan ang mga nag-uusap) Ben Zayb: Bakit mo naman nasabi ang gayon Donya Victorina? (bago ito nakasagot ay darating si Simoun) Simoun: Ang lunas ay napakadali. Donya Victorina: Magandang umaga kapitan! Napakabilis naman yata ng takbo natin. (kikindat ito). Victorina: Marahil ay gusto mo pang maragdagan ang araw sa iyong paningin. Mabuti pa utusan mo ang iyong mga mangmang na timotel na diyan magtungo aa dakong iyan.I Tagpo : Sa Kubyerta ng Bapor Tabo. Hindi ba tayo abutin ng labindalawang buwan dito sa ilog? Kapitan: Magandang umaga rin sa inyo Donya Victorina D. (Mababaling sa kanya ang atensyon) Bakit ? Ni isa man lamang ba sa inyo ay hindi makaisip ng paraan? . kasama ang mga prayle) Donya Victorina: Talagang walang mabuting lawa dito sa Pilipinas. Magpupumilit si Donya Victorina na maki-umpok ngunit walang papansin sa kanya. Donya Victorina: Bakit hindi patalunin ng husto ang takbo ng makina? Tingnan mo ang bapor na ito'y parang balyenang hindi marunong lumangoy! Kapitan: Marahil ay gugustuhin niyo pang magmukhang tipaklong na hindi makatalon.

patawarin mo ako dahil hindi ako makakasang-ayon sa nais mo. Ang lupang binungkal ay itatapon sa ilog sa gayo'y matabunan ang ilog Pasig at hindi maaksaya ang lupa.D. Custodio: Ngunit ang paraang ito ay lubhang mahirap at ito ay maaaring magdulot ng himagsikan! Simoun: Kahangalan! Mahina pala kayo sa kasaysayan. Lubhang napakarangya at napaka imposible nito. ang mga binata.Custodlo: Saan naman kukunin ang salaping ipapasahod sa mga manggagawa! Simoun: At bakit pa sila pasasahurin? Hindi na kailangan iyon. Ano na lamang ang mangyayari sa mga baying malapit sa pagawaan ng kanal? (Tatawa si Simoun at titingnan si Don Custodio nang patuya) Simoun: Certissimus! Problema ba iyon? Siyempre sisirain ang mga ito kung kinakailangan (Magbubulungan ang mga tao) D. hindi sa kung saang lupalop ng mundo? (Magbubulungan ang mga pari. at ang mga batang lalaki. Custodio: Pero Ginoong Simoun. Ben Zayb at Donya Victorina) D. Custodio. Naghimagsik ba ang mga taga-Ehipto o ang mga Hudyo laban sa mga nang-aalipin sa kanila? D. maliban sa mga prayle. BenZayb: Kahanga-hanga? Alam kung isa itong panukalang Yankee. Custodio: Kaibigang Simoun. Victorina: Aba palagi akong nag-iisip! Simoun: Isang kanal ang dapat na maipagawa mula sa pagpasok ng ilog hanggang sa paglabas. Kailangan din ang bawat isa ay may sariling kasangkapan at pagkain. hindi sila sasapat Simoun: Napakaraming mga mamamayan sa bansang ito. Pagawain ang mga matatanda. Ngunit nandito tayo sa Pilipinas. (Tatango rin ang nakararami) "Napakahusay" "Maganda" D. Ito'y maglalagos sa Maynila. (Unti-unting magsisi-alis ang mga nakaupo. si Ben Zayb ay hihimasin ang baba at si Donya Victorina ay pakukunutin ang noo para ipakita na siya ay nag-iisip din) . Gamitin ang mga bilanggo! D. Gawing tatlo hanggang limang buwan ang sapilitang paggawa sa halip na labin-limang araw lamang.

Donya Victorina makinig muna tayo. Ang mga Indiyo ay matutulungan. Victorina na hindi naman tinatanong) D Victorina: Sapalagay ko'y hindi pa rin nila ito magugustuhan. Zayb: Binibigyan mo ba ako ng pahintulot na sumulat ng isang lathala tungkol diyan? D.Custodio: Masama ang ibinunga ng mga panukalang hindi muna isinasasangguni sa mga taong matagal ng naninirahan saPilipinas. Sinabi mong sila ay pipilitin. Saan kukunin ang mga itik? D. Kaya't kinakailangan nilang maghukay para makakain. Nakapanghihinayang nga lamang at hindi nagtuloy-tuloy. D. Custodio: Nakakita na ba kayo ng itik? D. B. Minsan na naming nasaksihan ang paghihimagsik ng mga Filipino dahil sa sapilitang pag-gawa. (Bababa si Simoun sa ilalim ng kubyerta na hindi papansinin ang pagtutol sa pangangatwiran ng mga prayle. B.) (Samantalang magapatuloy si Don Custodio sa panukala naman niya) D. At kayong mga prayle. ngunit paano naman kaming nagmula sa matataas na angkan? Kapag nag-alaga ng itik ang lahat ay darami ang balut. Don Custodio. Zayb. Victorina: Tulong Ha! Nakapandidiri ang panukalang iyon. Por Santo. D. Sa itik ba tayo sasakay o baka naman ang mga ito ang pahihilain mo sa bapor B. Costudio: Binabati kita at marunoog ka nang mag-isip. Victorina. huwag na kayong magsalita ng Latin na puro kabalbalan.Custodio: May naisip na akong solusyon sa problemang ito. Custudio: Dapat pilitin ang mga bayang malapit sa lawa ng mag-alaga ng mga itik. Marahil ay tama ka. (Tatango ang ibang pari) Simoun: Kaululan! Ang nasabi ko'y nasabi ko na. Ang kinakain ng ito'y suso na matatagpuan sa buhangin. Sa ganong paraan ay mapapalalim ang lawa.Zayb: Mabuti naman. Custodio: Ano sa palagay mo? (ngingiti) (Sasagot si D. Zayb. B. . Dapat naisip mo rin na malaki ang maitutulong ng mga itik sa kanilang kabuhayan.Dominikong Pari: sang-ayon ako sa sinabi mo. B. D. Por Diyos. Sino ba naman ang hindi nakakakilala ng itik? Don Custodio akala ko ba'y kakaiba ang panukala mong ito.

sige iiwan ko muna kayo mayroon pa akong gagawin. Hinihintay na nga lang namin ang pahintlot ngayon mula sa Kapitan Heneral. Ang sabi ng mga tao noong una'y hindi sila nagmamalabis. Makikita ang mga taong maralita. Pagkaa-alis nito'y nagwika si Isagani) . gagamitin lamang itong gamut. K. K. Basilio: Ngunit paano ang gusali? Basilio: Hindi na problema iyon dahil inihandog na ni Makaraig ang isa sa mga bahay niya. Ngunit. Titingin lamang sa tubig at magwiwika) D. kalahati po ay mga Pilipino at ang kalahati nama'y mga kastila. Victorian: Tabunan na sana ang lawang ito! II (Sa ilalim ng kubyerta. K. Huwag niyo nang ituloy. Ngunit alam ko naman pong gusto lang niyang makahitit ng apyan.(Ilalagay pa nito ang kanang kamay sa dibdib na parang hindi makapaniwala. (Tatawa si Kapitan Basilio) K. nagkakasiyahan nag-aawitan atbp. Ayaw ng magpagamot kanino man. O. Napakaingay ng makina Makikita ang dalawang mag-aaral na sina Basilio at Isagani na kinakausap si Kapitan Basilio) K. Basilio: Kumusta na si K. Pinapupuntahan niya ako sa San Diego dahil sa udyok ni Padre Irene. Ngunit tingnan niyo ang nangyari. kambing at iba pa. Naghahalo ang singaw ng tao at mabahong amoy ng langis. Basilio: Talagang salot ang apyan na yan sa makabagong panahong ito. Tiyago? Basilio: Hindi po nagpapakita ng pagbabago. ang ilan ay natutulog. Ngunit pag-usapan natin ngayon ang balak ninyong magpatayo ng akademya ng wikang Kastila. maingay ang mga hayop tulad ng manok. Isagani: Hindi po totoo yan. Maririnig ang ingay mula sa mga taong nakukuwentuhan. (di masisiyahang iiling). Basilio: Saan naman kayo kukuha ng salapi kung sakaling pahintulutan kayo? Basilio: Bawat mag-aaral ay mag-ambag para para makaipon. Basilio: Mayroon na bang magtuturo? Basilio: Opo. nakaupo sa bangko ang ibang manlalakbay. Sigurado akong hindi iyon maisasakatuparan. upang dalawin ko raw ang bahay. (Tatango ang matanda at magwiwika) K. huli na nang mapansin niyang pinagtatawanan siyang iniwan ng dalawang lalaki. Basilio: Hindi ko maintindihan kung bakit kailangan pa kayong mag-aral ng Kastila.

Isagani: Ang mga matatanda talaga. Simoun: Huwag na! Hindi iyon mapaniwalain at palabiro. Hindi maintindihan ang mga bagay-bagay sa makabagong panahon. papahiya lamang ako. Basilio. Isagani. Isagani: Kung iyan po ang inyong paniniwala. Ngunit kaya hindi kami bumibili ay dahil hindi namin kailangan ang mga iyon. aalis na ako. Samahan niyo na lang akong uminom ng alak. siguro ay higit tayong mapapabuti at mababawasan ang sobrang pag-aalinlangan. Sumusulak kapag pinaiinit. . Baka tanungin pa ako kung kailan susulak at kailan magiging karagatang malawak ang tubig.. Simoun: Dahil sa pag-inom ng maraming tubig kaya kulang ng lakas ang mga tao sa Pilipinas. Basilio. kamusta ka na? Kababayan mo ba siya? Basiiio: Mabuti po. Ipagpauminanhin mo. Iyon ang sabi ni Padre Camorra. Hindi po ako umiinom. Isagani: Senyor.. wala akong magagawa. Ang mabuti pa'y bigkasin niyo kay Padre Camorra ang tulang isinulat ni Isagani tungkol sa tubig at apoy. at kapag namuhi ay nagiging karagatang malawak na minsan ng lumunod sa sangkatauhan. ang matalik kong kaibigan. Maraming salamat na lang po. Iparating din niyo sa kanya na ang tubig na iniinom ay pumapatay ng apoy. darating si Simoun) Simoun: Basilio. Simoun: Kumusta ang buhay sa inyong lalawigan? Balita ko'y napakahirap ng lalawigang iyon kaya't hindi makabili ang mga tao ng alahas. Napag-iinit ako ng taong iyon. Kayat napakahirap paliwanagan (Tawanan. Isagani: Ako rin. sabihin mo sa kanya na mas mainam kung tubig ang iniimon niya at hindi alak o serbesa. Kinakatakutan ko siya. Paano kung hindi ako makasagot. Basilio: Isa siyang mahusay na makata. anong nangyayari sa iyo ganoon na lamang ang pagsagot mo kay Ginoong Simoun? Isagani: Hindi ko alam. Si Isagani pala. Simoun: Kahanga-hanga ang iyong mga sinabi binata. Taga kabilang baybayin lamang. (Ngingiti si Simoun) Simoun: Wala akong masamang layunin sa aking pagtatanong. Sige po. Kung ayaw niyong sumama.

Tales: Magtiis? Hanggang Kailan? Noong una. at ilibing ang kanyang asawa't anak! Gobernador: Hindi ako nagsisisi at ang mga prayle ang aking pinanigan. (Aalis ang goberndor at ang mga kawal nito. (Bubuksan pabigla ang pinto at makikita ang gobernador kasama ang kawal) Gobernador: Tales. Tales: Hindi ito maaari. K. Naupo siya sa isang bato at nag-isip ng malalim. Tales: Sinabi ng mga prayle na ako'y isang mangmang. Sa palagay mo ba Gobernador na naintindihan kita? Gobernador: Kaya ka hindi pinaniniwalaan dahil sa katigasan ng iyong ulo! (Itutulak ni Tales ang Goberaador. Kaya't kailan may hindi ko ito maibibigay sa kahit na sino lang. Wala nang maririnig kundi ang lagitik ng mga sanga ng Kahoy ng gumagalaw na ihip ng hangin. Nawala ang aking asawa't anak dahil sa pagtulong na magkaroon kami ng kapirasong lupa.) IV Madilim. Galit itong magsasalita). Tinalunton ni Basilio ang kagubatan. Bakit Ganoon? Kung sino pa ang nagpapakahirap. K.III (Sa bahay ni Kabesang Tales ay makikitang nakaupo sa may bintana ang kanyang ama na si Tandang Selo. Kailangang mahigitan muna niya ang ginawa ko. ang nagbabayad ng buwis ang siya pang pinaaaalis! T. Ipagpalagay mo na lamang na dumating na ang mga kamag-anak ng mga buwaya.) K. Selo: Magtimpi ka pa nang kaunti. ang nagbibigay halos kalahali ng kanyang inaani. Gawin mo na ang gusto mo gobernador. si Huli na kanyang anak ay nagsusulsi at siya nama'y naghahasa ng kanyang itak. Tayo lamang ang dapat magmay-ari nito. Tales: Wala nang saysay ang sabihin ang bulok na pamamalakad na iyan. Walang saysay ang makipag-usap sa isang katulad mo. diligin ang lupa ng sariling dugo. at duduruin ito habang tinutulungan sa pag-upo ng kanyang mga kawal. Habang walang maipakitang katibayang ng mga prayle na sa kanila nga ang lupaing ito ay sinabi niyo rin na baka lumaki ang buwaya. K. Tumigil siya sa harap ng mga bato at nagalis ng sumbrero. sinabi niyo namagtiis ako dahil kung makikipagusap ako ng isang taon ay para akong natalo sa sugal o dili kaya'y kinain ng buwaya. ngunit hindi ako aalis dito! Ako ang nagbungkal sa lupaing ito. ako na ang nagsasabing umalis ka na para walang problemang mangyari. . Hindi ako makapapayag.

Ipapatong mg kamay ni Simoun sa balikat ni Basilio) Simoun: Basilio. lalo na lamang tayong hindi magkakaintindihan. dahil kapwa nating pinglalaban ang kamatayan para makamit ang minimithing katarungan. kailanmay hindi mangyayari ang ganun (ngingiti ito. Tama ka. Kaya nga ako nag-aaral ng medesina dahil gusto kong mailigtas ang lahat ng buhay hangga't maari. Huwag mong kalilimutan na habang may sariling wika ang isang bansa ay taglay niya ang kalayaan. bakit niyo pa kailangang mag-aral ng Kastila? Nagsisimula pa nga lang kayo. gusto niyo nang mawala kung ano ang sariling inyo. Basilio: Kapag natuto ang lahat ng wikang Kastila. ngunit mapapawi rin dahil galit namagsasalita si Simoun) Simoun: Hindi! Kung gayon. mapapalapit tayo sa pamahalaan. si Basilio sisilip at makikita si Simoun na naghuhukay. Ang wika ay ang pag-iisip ang bayan! Hindi kita pinatay noon. gaya ng pagkakaroon ng sariling pagdaramdam. . magkakaroon din ng pagkakaisa ang mga pulo. dahil alam kong matutulungan mo ako sa aking mga balak. alam mo kung ibang tao lang ang nakabatid ng aking lihim ay hindi ako mangingiming kitilin ang buhay nito. At sasabihin mong hindi niyo kalilimutan ang bayan! Ano na lamang ang mangyayari sa inyo pagdating ng bukas? Kung kailan nasa kasukdulan ang kasamaan. (Malumanay na magsasalita) Balang araw alam kong magiging isa kang matagumpay na doctor kung pahihintulutan ng pagkakataon. saka kayo magkakaisa para lumuhod sa pamahalaan! (Hihinaan ang boses) Basilio. magkatulong nga tayo. (katahimikan. Simoun: Lubhang napakataas na ngayon ng bantog ng mga kabataan. Ngunit hindi ko iyon gagawin sa iyo kahit nasa mga kamay mo ang isang lihim na maari kong ikasawi. Basilio: Kahit hindi niyo po hilingin na itago ko ang inyong lihim ay gagawin ko iyon. Kapag nasa tuktok na ba kayo ng tagumpay. Lalapit si Basilio kay Simoun) Basilio: Labintatlong taon na Ginoo ang nakakaraan ng gawan mo ako ng malaking tulong.(Makakarinig ng kaluskos. At nababatid ko ring hindi ko ito pagsisihan. na hindi maaaring matumbasan ng kahit na anong wikang banyaga. Kailanma'y hindi ko hahayaang may isang buhay na mawawala. Simoun: Sa palagay mo ay sino ako? Basilio: Isang taong naipalagay kong napakadakila at naipalagay ng lahat na patay na. Simoun. isipin mo ang iyong hinihiling ay ang pagkamatay ng iyong pagiging mamamayan ang tagumpay ng pang-aapi at pagka-api ng iyon sariling bayan Huwag niyo nang dagdagan pa ang hindi mabilang na wika ng ating bansa. Simoun: Ah! Bakit hindi gamitin ang iyong karunungan? Dapat ay naisip mo na ang bawat pulo ay mayroong sariling wika? Sariling wika. Naniniwala ako sa iyong kakayahan. kayo na mga kaibigan mo ay kalilimutan niyo na ang Inang Bayan? Basilio: G.

Ang tanging hangarin ko'y mapagaling ang mga maysakit. Ang. ang kanyang tagapagligtas. Aalis na po ako. V Nag-aaral sa tahanan si Basilio. Pinagpapawisan siya ng malamig sa madaling araw. Simoun: Tulad ng Pamahalaan! Basilio: May ilang gabi na siyang nagigising. Nagpahalaw at tinangisan niya ang kanyang kapalaran. (Halatang iniiwasan ni Basilio na ungkatin ng mag-aalahas ang paksang kanilang pinag-usapan sa libingan ni Ibarra) Basilio: Talamak na ang lason sa buong katawan. (Hindi pinansin ni Basiiio ang sinasabi ng kausap. mahina na ang pulso. ngunit higit nang dakila ang magbigay buhay sa inyong Inang Bayan walang kabuluhan ang buhay na hindi mo pa paunlakan ang aking kahilingan. napagkamalan akong si Padre Irene. Sa tulong ng isang ilawang langis ay nagbabasa siya sa kanyang hapag. Simoun: Kamusta ang maysakit na si Kapitan Tiyago? Basilio: Bahagya na ang kanyang tibok ng puso. . Ang munting sanhi. Kaya ko lamang nilagdaan ang hiling sa pagtuturo ng wikang Kastila sapgakat inakala kong makabubuti sa pag-aaral. Hindi ko pa rin po kayo matutulungan.. itinaas ni Basilio ang kanyang ulo at nakitang nabuksan ang pinto. at ayaw na kumain. Nais niyang matapos ang aklat na binabasa niya. sulak ng kalooban na maaring makamatay sa kanya Simoun: Gaya ng Pilipinas. Buong-buo ang binata sa pag-aaral..Basilio: Hindi po ako nakikialam sa pulitika. Hindi niya napansin ang mga maliliit na aklat na mula sa labas ng Pilipinas. ngunit upang huwag siyang makatulog ay hinihilamusan niya ang kanyang mga pisngi at mata. Sa gitna ng katahimikang iyon ay nakarinig siya ng mga yabag mula sa bulwagan patungo sa kanyang kinalalagyan. akala niya'y bulag na siya. Simoun: Mabuti ang iyong minimithi. Isa mang karangalan ang pagsabihan ng iyong mga balak. magpunta ka lamang sa bahay ko sa Escolta Basilio: Salamat po. Maaaring mamatay siya ano mang oras. siya'y nagpatuloy) Basilio: Ang mas lalong nagpapahina sa kanya ay ang bangungot sa kanyang mga takot. Ilang aklat na mainam ang pagkakaayos ang nakapatong sa hapag. gayunpaman sa sandaling magbago ang iyong isip. Nang ako'y pumasok na may dalang ilaw. Pinaratangan niya akong dinukot ko ang kanyang mga mata. amoy ng apyang nagbubuhat sa kabilang silid ay nakapagpaantok sa kanya.

Basilio: Aba. Mandi'y nalito ang magaalahas. Sa loob ng isang oras ay magsisimula na ang himagsikan sa isang hudyat ko. nagsasaya at naghihintay sa aking tahimik na pagpahingalay.) Simoun : Magpasya ka! Basilio : At ano. Nanlalamig ang kanyang noo. Nakita kong hindi mo binubuksan ang mga aklat na yan. ang iba'y pinagsasabihan ang may nais ay ang mga prayle. Wala ng makikitang labanan at patayan. Basiio: Kamatayan o kinabukasan! Simoun: Sa piling ng iyong bayan o ng maniniil. ay kikilos upang maghiganti. Basilio: Kagabi.. ang pagpapahayag ng walang kinikilingan ay nangangahulungang paglagay sa kamuhian ng dalawang naglalaban. Wala ng Pamantasan. Sinayang ko ang mahina niyang lakas sa mga pangako sa makamit na mga pakinabang.. (Nang sandaling iyon ay tumugtog ang kasampu at kalahati sa orasan. sapagkat sila'y inapi at walang nalalaman kundi ang pumalay o mamatay! Muli kitang tinatanong. Ngunit ang marami.. Magpasiya ka sapagkat lumalakad ang sandali. Ang ibinibigay ko’y isang inahin.Simoun: Wala nang iniwan sa Pamahalaan.. lahat ng hindi tumulong sa amin ay ituturing na kalaban. (Litong-lito si Basilio. Wala kang malasakit sa iyong bayan. (Makailang ulit na hinaplos ni Basilio ang kanyang mukha. Mayroon akong mga tauhan at mga rehimyento. Kapag kami'y nagwagi. gumising siyang humihingi ng sasabunging manok yaong may tatlong taon nang patay.. Buong kinakatakutan niyang tinitingan si Simoun. at ang ilan ay binibili ko ng salapi't mga pangako. tila isang bangungot..) Simoun: Ang kalooban ng pamahalaan ay hawak ko. subalit isa may hindi na makakahinga at tulungan. Simoun: Wala ng kabuluhan. Bukas ay wala ng pag-aaral.. Nakahanda kami at nakatiyak ng tagumpay. Nakita niya ang dugong dumadanak. narinig niya ang putukan at siya ay nasa gitna at nagpuputol ng mga paa at sumusungkit sa mga tumamang punlo. naparito ako upang ihandog ang inyong kamatayan o kinabukasan.) Simoun: Basilio. Ang ilan ay pinapaniwala kong ang Heneral ang nag-utos. Ang mga pamamahala sa kanya ay nasa tanghalan ngayon.. Pinuri niya ako at pinangakuan ng libu-libong piso. makinig ka sanang mabuti sapagkat ang bawat sandali ay mahalaga. Naparito ako upang kayo'y iligtas alang-alang sa mga nagbigkis sa atin! Basilio: Sa piling ng inang bayan o maniniil.ano ang dapat kong gawin? . Basilio. sasama ka sa amin o pababayaan mong maging tampulan ang iyong sarili ng pagkagalit ng aking mga kabig!?? Sa mga sandaling tulad nito.

Maawa po kayo sa akin. hinahagkan ang larawan ng anak at humingi ng tawad. at ngayong gabi ililigtas ko siya o bukas ay masasawi tayo! Basilio : May ilang araw pa lamang na naglulubha siya. walang mangyayari masama sa iyo Huli: Umuwi na lang tayo. Clara. magdamag na nanangis si Kapitan Tiyago. parang may masamang mangyayari. Hindi kayo manganganib kunti man. nahu!i na kayo! Simoun : At bakit? Basilio : Si Maria Clara ay patay na! (Biglang tumindig si Simoun at dinaluhong ang binata) Simoun : Patay na? Basilio : Kanina ng hapon nang ikaanim.dahil dito lumabis ang paghithit ng apyan.. Doo'y kukunin ninyo ang isang taong bukod sa akin at kay Kapitan Tiyago ay kayo lamang ang nakakakilala. at ang isang timping sigaw ng tulad ng isang naghihingalo. Namatay na nang hindi nalalamang nabuhay ako para sa kanya. Halika na. Namatay! (Naramdaman ni Simoun ang tila unos na walang ulan. umuwi na tayo. Nais kong kayo. . Sapagkat ako ang namumuno sa kilusan at hindi ako makakalayo sa gitna ng labanan. Simoun: Ah! Namatay! Namatay na hindi ko man lamang nakita. Simoun : Kasinungalingan! Hindi maaaring magkatotoo yan! Buhay si Maria Clara! Iya'y isang duwag na pagdadahilan! Hindi siya patay. Mabilis niyang nilisan ang silid.. Makikitang naglalakad sina Hermana Bali at Huli papuntang kumbento.Simoun : Madali. ay mangulo sa isang pangkat upang iguho ang pintuan ng Sta.. kaya ka palaging napapagalitan ni Penchang dahil kung anu-ano ang naiisip mo. ang isang bulkang ibig magsabog ng poot sa kayang dibdib.) Basilio: Kahabag-habag na lalaki! (Kinabukasan ng hapon. Narito ang liham ni Padre Salvi na dala ni Padre Irene... Narinig ni Basilio ang papalayo niyang mga yabag. Napatindig siya na namumutla. Titigil si Huli at magsasalita. Ngayong gabi'y tinugtog ang kanyang agunyas.. samantalang nagugulo ang lahat. Bali: Ikaw na bata ka.) Huli: Huwag nalang po tayong tumuloy. Marahil ngayon ay. Nagtungo ako sa kumbento upang makibalita. Kinakabahan po ako. ngunit narinig niya muli ang mga yabag papalayo hanggang sa tuluyang maglaho. Basilio : Si Maria Clara! Ah! Huli na kayo.

saka kana magsisisi.Bali: Sige. Ngunit ito ay higdi pa roon. naging masama akong anak at kapatid. may katwiran ako! Ang katwiran at katarungan ay nasa panig ko sapagkat ang layunin ko'y ang layunin ng mga api. Si Basilio ay magpupunta sa bahay ni Simoun. Halika at ipapakita ko sa iyo ang kahuli-huling sandata ng mga mahihina. Salamat Basilio! Pinawi mo ang aking agamagam. Kapag wala na siya. ano nakapagpasya ka na ba? (Parang batang hihilahin ni Huli ang matanda papunta sa pinto ng kumbento. Basilio: Simoun. ng poot ang poot at ng dugo ang dugo! Simoun: May katwiran ako. Mag-iisa ang lamparang ito sapagkat sapat na ang kaniyang liwanag sa pook na iyon. mga pang-aapi. mga poot na tinimpi. At ngayo'y handa na akong ituwid ang aking pagkakamali at singilin ang katarungan para sa aking ina at kapatid. Basilio: Ngayong gabi? Slmoun: Ngayon gabi'y magdaraos ng isang pista at ang lamparang ito'y ilalagay sa kiyoskong ipinagawa para roon. Ngayon ay wala ng nalalabi kundi ang hangad na gantihan ng sanhi ang sanhi. isa pong binata ang naghahanap sa inyo. (Dadalhin sa laboratoryo si Basilio at ipapakita ang lampara at maingat na kinuha. Ito ang huling matuwid ng mga mahihina. bumalik na lang tayo kung ayaw mo. nitro-gliserina. Hindi ko naman siya kaanu-ano kaya wala iyon sa akin kung ano man ang mangyari sa kaniya. Simoun: Papasukin mo.. mabuti naman at nagpunta ka kaagad dito.) Simoun: Tingnan mo Basilio! Tingnan mo! Basilio: Nitro-gliserina? Simoun: Tama ka. Tumanggi kang tumulong. Ito'y mga luhang tinipon. oo. (Babalik ang katulong kasama na si Basilio) Simoun: Basilio. Simoun: Apat na buwan na ang nakalipas mula nang ilahad ko sa iyo ang aking balak. dahas laban sa dahas. Handa na rin akong tumulong sa inyo at sa iba pang naaapi. Basilio po ang pangalan. Ngunit pagkaraan ng dalawampung minuto ay lalamlam ang kayang liwanag at .) Katulong: Senyor Simoun. Ngayong gabi ilalandag at magkakadurog-durog ang mga mapanganib na mapaniil. Sa loob ay makikita ang isang pari na nakaupo. Nalimot ko sila.. Kaya tama lang na gantihan ko ng kasamaan. Hayaan mong mabaril si Basilio sa daan at saka sabihing nagtangkang tumakas. karahasan ang karahasan. Bakit nagbago ang isip mo? Basilio: Dahil ngayon ko lang naisip na may katwiran kayo. mga kasamaan. O. Ngayong gabi ay maririnig ng Pilipinas ang putok na dudurog sa mga walang anyong bantayog na ang pagkabulok ay aking pinadali. lakas sa lakas.

Basilio : Sang-ayon po ako. Hintayin mo ako sa ganap na ika-sampu sa harap ng simbahan ng San Sebastian para sa huling tagubilin. Donya 1 . hindi na po kinakailangan ang tulong ko. Basilio : Ano ang sasabihin ng daigdig sa ganoong pagpatay? Simoun : Pupurihin ito ng daigdig. Ano ang halaga sa akin kung pumalakpak o tumuligsa man ang daigdig. Simoun ng mababang klaseng alahas. Simoun : 'yan ang ibig kong marinig. Donya 2 : Sa Englalera ba talaga? Sa tingin ko kasi mababa ang halaga niya (Ituturo nito ang hikaw at tatawa ang unang Donya) Donya 1 : Ha! Ha! Ha! Para mo na ring sinabi na nagbebenta si G. Saan ba niya binili iyan? Donya 1: Kay G. maririnig ang masasayang tugtugin ng orkestra. nagpaparinigan.) Donya 1 : Natutuwa ako sa aking esposo at binilhan niya ako ng napakagandang pares ng hikaw. ang mga kulang palad at naapi at mga pinag-uusig ng batas ay magsisilabas na sandatahan at magtitipun-tipon kasama si Kabesang Tales sa labas ng bayan ng Sta. (Mababahala ang ikalawang Donya) Donya 2 : Hindi naman ganyan ang sinasabi ko. (Maghihiwalay ang dalawa) VI (Gabi sa bahay ni don Timoteo. ikaw ay may ibang tungkuling gagampanan. Kapag narinig ang pagsabog. Mesa upang lusubin ang siyudad. at nagpapayabangan ang mga bisita. Sasabog ang granada at kasabay nito ang pagsabog ng silid-kainan ang bawat panig ay pinagtaguan ko ng pulbura. Nakapagtatakang ang isang Donyang katulad niyong may pinag-aralan ay hindi marunong tumingin sa kung ano ang tunay na maganda . nagkukumustahan. Tingnan mo. Sa muling pagkikita. Simoun niya ito binili at nagmula pa raw ito sa Englatera.kapag may nagtangkang gumalaw sa mitsa ay puputok ang isang kapsula sa loob. Simoun : Hindi. walang kasing ganda hindi ba? Donya 2 : Maganda. Basilio : Kung gayon.

(mamamataan nito na dumating si Simoun na may dalang lampara) Dumating na pala si G. Simoun siya na po ang tatanungin ko.) Don Timoteo: Mabuti naman at dumating ka na anak ko. Ngunit kaunti pag hihintay na lang at hindi na ako makapag-iisip dahil ang sikmurako'y walang laman. Don Timoteo : Mabuti pa nga (Aalis si Juanito. Wala silang ipinagkaiba sa mga indiyo. Samantalang si Don Timoteo ay sasalubungin ang kaniyang anak. Dahil sa tulong niyo'y napunta sa akin si Paulita Wala pa po ba ang Heneral? Don Timoteo : Wala pa. Gusto niyo bang mapagkamalang mga indiyo? Donya 1 & 2 : Hindi! Donya 3 : Kung gayon. halina kayo at kamustahin natin ang iba pang panauhin. (Magtitinginan ang iba pang Donya. Juanito: Maraming salamat din Papa. Darating sina Paulita at Juanito kasama si Donya Victorina. (Malitigilan ito dali at may maaalala) Karamba! Estupido! Juanito : Bakit po? DonTimoteo : Kailangan ko bang ilahad ang aking kamay sa Heneral o hihintayin kong iabot niya ang kaniyang palad? Juanito :Hindi ko po alam.Donya 1 : Totoo namang mumurahin lang ang suot niyong palamuti. ngunit bago pa ito makabalik sa kaniyang ina'y darating ang Heneral kasama ang asawa nito) Asawa : Nakakahiyang pagmasdan ang mga taong ito. Ipinagmamalaki kita at ang napangasawa mo at ang nag-iisang tagapagmana ng mga Gomez. Magbubulungan sila. Heneral: Mag-ingat ka sa iyong pagsasalita at baka marinig ka nila . (Dahil sa napakalakas ang tinig nito'y isa pang Donya ang lumapit sa kanila at nagwika) Donya 3 : Itigil niyo na iyang walang kwentang pagtatalo. ngunit hihinto rin nang makitang papunta sa kanila ang dalawang babae. (Pupunta sa iba pang panauhin) Donya 2 : Kumusta kayong lahat (May kataasan ang boses na sasagot ang isang Donya) Donya 4 : Mabuti sa ngayon. kaya nga hinihintay ko siya. Ngingitian nila ito.

Nagagalak din po ako at pinaunlakan ninyo ang aking paanyaya Heneral: Ganoon din ako.) . Ang ilan sa kanila'y mga pulubi ng Espanya at ang iba nama'y mga naka-angat na mamamayan ng bansa ito na naghahangad na maging Espanyol Heneral : Alalahanin mong sila ang nagpayaman sa atin at wala naman tayong ipinagkaiba sa kanila Asawa : Mayaman. Maiiwan si Isagani na nakasunod lamang ang tingin sa kaibigan. (Hindi na nito maririnig ang lahat dahil nagmamadali itong tatalikod. ha? Sila rin ang magdadala sa atin sa kahirapan. (Ang lahat ay susunod.) Isagani: Sasabog! Paulita. (tatakbo ito papalayo. at hahalikan nito ang kamay ng heneral. kaya hindi ako aalis dito. At may naalala sa mga sinabi nito..) Don Timoteo: Ikinararangal ko po kayong maging panauhin sa aking tahanan. Tatakbo rin siyang palayo ngunit masasalubong si Isagani) Basilio: Isagani Ano pa ang ginagawamo rito? Lumayo ka sa bahay na iyan! Isagani: At bakit ako aalis? Ito na ang huling pagkakataon na makikita ko si Paulita. Heneral : Pabayan mo na sila Marahil ay gusto lang nilang suriin ang isang Heneral na malapit nang magretiro. Sasabog ang bahay na iyan! Kung gayon ay matutupad ang nakatakda. Asawa: At ano ang kanilang susuriin? Kung ang suot mong iyan ay ang tabing ng palasyo? (marahang tatawa ang Heneral ngunit mapawi rin dahil makakarinig ng parunggit mula sa isang panauhing babae) Babae: Tingnan niyo sa pag-alis ng mga iyan ay dadalhin ang lahat ang mga gamit sa palasyo. Lalabas si Simoun. (Maiinip si Don Timoteo sa paghihintay sa kanila kaya sasalubungin na lamang sila.Asawa: Totoo naman lahat ang sinabi ko. Don Timoteo: Mga kaibigan. narito na po ang ating pinakahihintay na panauhin. kaya mauna po kayo sa hapag kainan. Nasindihan na ang lampara. Hindi mapapansing lalabas si Simoun) (Nagtangka na pumasok si Basilio ngunit nakalimutan niya na napakaaba ng kanyang suot. Heneral. (At mabilis napapanhik sa bahay si Isagani. Basilio: Halika na! Hindi siya karapat-dapat sa iyo. Pinigilan siyang bantay.. Umalis na tayo bago pa mahuli ang lahat. Tingnan mo para tayong erehe at pilibustero kung titigan.

) Padre Irene: Bakit Padre Salvi? Anong nangyari sa inyo? Nakikita ba ninyo kung kaninong lagda iyan? Padre Salvi: Nakapagtataka. Huwag nating pansinin ang birong iyan. Hinalughog ang kanyang bahay at nakita dito ang ilang armas at bulbura. Heneral: Juan Crisostomo Ibarra? Sino siya? D. Padre Irene: Isang saglit lamang. (Kukunin ang lason) Eto nalang ang paraan para di nila ako mahuli ng buhay. isang nakagigimbal na pagsabog ang narinig. .) VIII Napag-alaman ng lahat na si Simoun ang may kagagawan ng lahat. Custodio: Hindi na ito magandang biro Isang kalapastangan ang pangalan ng isang pilibusterong matagal nang namatay. Di’ nila ako dapat mahuli ng buhay.) Padre Irene: Magnanakaw! Habulin ninyo ang magnanakaw! (Dumiretso ang magnanakaw sa asotea ng bahay at tumalon sa ilog kasama ang lampara. isang anino ang lumapit at kumuha sa lampara. D. Ayaw niyang magpahuli ng buhay kaya uminom siya ng lason at nagtungo kay Padre Florentino upang mangumpisal. Pinaghahanap na siya ng mga sibil. Simoun: Nandito na ang mga guardia sibil. (Mapapatingin ito kay Pare Irene na naghahanap kung sino ang may kagagawan at mamatan nito si Padre Salvi na namunmutla. (Bago pa man makatayo si Parde Irene. Custodio: "Mene Tekak Phares" Sa palagay ko'y hindi naman nangangahulugan iyan na papatayin tayo ngayon ano? Walang kikibo kahit isa).VII (Sa kiyosko habang nasisikain ang mga panauhin isang sulat ang nagpalipat-iipat sa kamay ng mga panauhin at napunta ito sa kamay ng heneral. pakitaas na lamang ang mitsa. Ilang saglit pa ay. Ngunit maari rin tayong lasunin! (mababahala ang lahat. Samantala magiging malamlam ang ilaw ng lampara na malapit sa heneral) Kapitan Heneral: Padre Irene. ito nga ang sulat kamay ni Ibarra (Matatakot ang mga naroon sa mesa ng heneral) Heneral: Magpatuloy tayo sapagkain.

anak. Isang alila ang papasok Alila: Padre. ngunit kalian man ay hindi Siya naghangad ng masama para sa atin. makikita siyang nakaupo at nakadungaw sa may bintana habang pinagmamasdan ang salpukan ng mga alon sa batuhan. nais po kayong makausap ng maysakit. Simoun: Kung gayon. Pag-ibig lang ang nakakagawa ng dakila. Nais kong ilahad sa inyo ang aking lihim. bakit hindi Niya ako tinulungan? Padre Florentino: Sapagkat mali ang iyong pamamaraan. Alam niyang hindi mo ginusto ang lahat. ayokong mamatay ng may dalang kasamaan! (Isinalaysay ni Simoun kay Padre florentino ang lahat.) Padre Florentino: Masama ba ang inyong pakiramdam? Simoun: Wala ito Padre.) Padre Florentino: Patawarin ka ng Diyos. Mula nang nanggaling siya ng Europa hanggang sa mawala ang lahat sa kanya. Anumang oras ay tatalab na ang lason sa aking katawan. Simoun: Padre. . Simoun: Palagay niyo po ba ay Diyos ang nagkaloob ng lahat ng ito? Padre Florentino: Walang makakapagsabi ng iniisip ng Diyos.IX Hapon sa bahay ni Padre Florentino. Sapagkat alam Niyang hindi ito tama. (Susunod siya rito papunta sa silid ni G. mawawala din ang lahat pagkaraan ng ilang sandal. At siya ay mamamangha sa kalagayan ni Simoun. Lumalalim na ang gabi. Maaari mo bang sabihin sa akin kung totoong may Diyos? Padre Florentino: Kahit saan tayo nagtungo nariyan ang Diyos. Kagustuhan Niyang lahat anng nangyari. Padre Florentino: Diyos ko! Simoun: Huwag kayong matakot. Simoun. na ikaw ay nasilaw lamang ng galit at paghihiganti. Igalang natin ang Kanyang kapasyahan. Simoun: Bakit ako ang pinarurusahan at hndi ang mga masasamang namamahala na walang dulot kundi kasamaan? Padre Florentino: kailangang alugin ang lalagyan para humalimuyak ang bango. Hindi nagtagumpay ang iyong plano nang dahil sa Kanya.

(Nagpatuloy sa pagkukumpisal si Simoun kay Padre Florentino. (Muling pinisil ni Simoun ang kamay ni Padre Florntino at tuluyan itong nawala sa pagkakahawak. hindi mag-uudyok ng kasakiman. Inihagis ni padre Florentino ang kaymanan ni Simoun sa karagatan. diyan ka muna. Pansamantala. Hanggang sa pinisil ni Simoun ang kamay ng pari. ***WAKAS*** . Padre Florentino: Malibing ka nawa sa kailaliman ng dagat… ngunit kung kakailanganin ka ng tao para sa isang marangal na hangarin. Kinuha ni Padre Florentino ang kayamanan ni Simoun at nagtungno sa talampas.) Simoun: Maraming salamat Padre. ngayon ay payapa na ang aking kalooban. hindi makababaluktot ng katwiran. ipahintulot ng Diyos na matuklasan ka sa sinapupunan ng alon.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful