You are on page 1of 562

i^r>

^^.

^i^

iM

'^

^^

CylESARIS

BARONII

ANNALES ECCLESIASTICI
TOMUS VIGESIMUS Q_UARTUS

Cetouvrage, parlescorrections etles additions


eonsideral)les qui y ont ete operees, est devenu
ia

Hoc

in opere

tam multa sunt aut correcla aul


Consociatio Sancli Pauli redsit,

addita, ut id
dideril et,

suum

pro|iriete de rCMiuvre de Saint-Paul, (jui

se

quidquid sui juris


crit iniilatus,

sibi vindicet.

reserve tous ses droits. Toute contrefafon ou


imitation, quelle que soit la fornie sous laquelle
elle se presenle,

Itaque,

si

quis ideni aut furto ediderit aut quoin

quo modo

crimine

crit et

de

serapoursuivierigoureusement,
lois.

injuria postulabitur.

conformement aux

C^SARIS
on.

S.

R.

E.

CARD. BARONIl
LADERCMll
ri;F,SI!VTKl!OI!I.'M

KAYNALDI

ET JAC.

COXOmCGArlONIS OIIATnUII

ANN AL ES
ECCLESIASTICI
DENLIO

ET ACCURATE

EXCUSI

TOMUS VIGESIMUS aUARTUS


1313-1333

r^
.

EX TYPIS CONSOCIATIONIS SANCTI PAULI


BARRI-DUCIS
!,

PARiSIlS
II

FRIBURGI HELV.
11
II

VIA DICTA DE LA BANQUE.

3li

)1,

VIA DICTA DE LILLE,

10,

VIA DICT.\ Gr,AND'I!UE,

lu

DCCC LXXX

SUMMARIUM
TOMT XXIV.

.\;cccxiii.

1-5.

Legatus Aposlolicus Syriaca expeditionis cum litleris Pontificiis ad reges missus. Principes viri cruce insigniti torneamenla vetita. 9. Saraceni intestino beJlo dislracti. 10. Genuenses insurgunt in Cyprum. H-18. Henricus imp. in Roberlum Siculum animadveriitlalasententia,quam Clemens infirmat. 19. Glementinum istud decretum
6-8.
:

oppugnalum a Marsiiio, delensum a Pighio. 20,21. Bfillicus apparatus in Robertum. 22,23. Invasa Calabria ab Henrico, contraClemeniisdecrclum. 24-28. Henrici imperatons
obitus, et illius in

Romanam Ecclesiam consilia. 29-30. Mortuo imperaiore, rerum in melius commutatio. 31-36. Veneii supplices ab interdiclo liberati, privilegiis redintegrati. 37-39. Ecclesiae

bona Templariorum

collala. 40-42. Ceelestiaus

Leodiensi, et Academiae Salmanticensi provisum, et Hospitalariis V sanctorum Catalogo adscriplus.

MCCCXJv.

1-4.

Robertus creatus a Clemente imperii vicarius. 5-7. Res


el Friderico Trinacriae

bellicae

Roberli regis

cum

Insubribus, Etruscis

rege.

8-11. Fridericus

rex Trinacri;e Alhe-

narum
13.

ducatum sibi vindicat. 12. Petrus palriarcha Hierosolymitanus. Ungari adversusTarlarosexciiati. U, 15. Mors Clementis et calumniaein eum jactalis. Comitia cardinalium sedilione interrupta. 17-23. Duorum Caesarum electio, et inde 16.
et Neopalriaj

discordiae. 26. Philippi regis

Francorum mors.

27. Controversia de reliquiis

S.

Albani

martyris mirecomposita.

Mccrxv.

1,2. Bella in

Italia
et

Francorum,
insuias.
i.

Guelphos et Gibellinos, in Germania inter Ludovicum regem Belgii comitem. 3. Equitum Hospiialariorum expeditio in .&ei Henrici eremiite obitus. 5. Raymundi LuUi martyrium.
inter

Robertum

MCCCXVI.

1-5. Joannis XXII electio, primordia et coronatio. 6-9. Litteras Joannis encyclicK. 10. Ludovicus et Fredericus simul in imperii solium in discordia evecli ad pacem sollicitati.

LudoviciX regis Francorum mors. 13,14. Clementiam viduam soialur Joannes ob defuQclum ejus filium nuppr natum. 15-17 Rjb^rti Atrebatensis, et aliorum principum insurrectio in G illiis. 18. Pliilippus regnum Francorum capessit el privilegiis a Pontifice decoratur. 19-22. Cardinalium creatio Avenione, quam urbem privilegiis ornat Pontifex. 23. Rohertus rex creaiur Uibis senator. 24, 25. Legatio EduarJi regis Anglorum ad summum Ponliticem pro censo Ecclesiae Romanae solvendo. 26. Ferdinandus BaleaRex Aragonum oratores ad Pontificem riis Peloponesum injuste invadens ceeditur. 27. mittit obsequium professuros.
11,12.

Ann.

ToMUS XXIV.

Rayn. V.

II

SUMMARIUM.
1-5. Ssluberrima Joannis paprp

MCCCXVII.

monita ad Philippum

Gallirp

regem. 6-8.

Oificia a

Joanne

exhibiia in adversis Philippo et priviligia concessa. 9-11. S. Ludovici episcopi Tolosaui

Tolosana sedes ad archiepiscopalem evecla et alise sedes et in laicos monetam adulterinam percutienles animadverlil Joanues. 15, 16. In Academiis redinlpgrata studi;i,Conplilulionibus datis. 17-22. Bellum inler Hoberlum Sicilia? et Fridericum Triuacriae reges Pontificis opera compositum. 23,24. Robertus rex per oratorem fidelilalis homagium dat Pontifici. 25,26. Moni'a saluberrima Joanni ad Robertum regem el reginam Sanciam. 27,28. Imperii urbesin Iialia tyrannis cxpositastutaturPontifex. 29-31. In Ferrarienses perduelles decernit Pontifex. 32, 33. Guelphorum et Gibellinorum factionibus laceralam Insubriam coniponere sludet Joannes. 34. Matlhffius vicecomps et alii principes Irustra ad pacem allccti. 35,36. Res Genuensium in Cypro, et in Italia. 37-39. Rcges Majoricarum, et Caslellse in Saracenos expeditionem parant. 40. Nova equitum miliiia insliiula, et aniiquee
solemnis canonizatio.
12, )3.

conslitutffi in Gillia. II. In clericis nialos

-il. Turbce in Hispania ob regui successorem. 12-44. Anglia; et Hiberniae conlendentibus sub Eduardo rege et Roberto Brusio consulil Poctirex. 45,46. Opiima de boDO regimine consilia dat Joances Eduardo regi. 47, 48. Ad fldelita'is juramentum adigit Eduardnm Joannes per legatos Apostolico?, qui interea vexantur a latronibus. 49. Denarius S. Pelri ex Anglia, Suecia et aliis regnis collectus. 50. Rulheni et Liihuani liinc magorum et veneficorum ad fidem inviiali. 51-53. Pontifex insidiis appetilus

rrdintegralffi.

scandala. 54. Giraldus episcopus Caturcenceusis iege raajestalis damnatus. 55. Con-

cilium Bononiense, et miracula B. Clara? e Montefalcone. 56-61. Variae Frairicellorum


species, cl in eos Pontificia Conslitutio. 62. Arnaldi a Vilianova errores damnati.

MG'.CXVIII.

1-3.

Tarlarorum imperatorem

Jitteris

adhortatoriis adit Ponlifex. 4-6. Sedes patriarchalis

Sollanieiisis excitala inPerside. 7. Evangelici priecones ad gentes missi. 8-14. Rpdinte-

grata

Armeuorum cum RomanaEcclesia


Gymnasia
in

conjunciio, ad quos

litterse

Apostolicje doct:ilitteras.

nales et paiEenelicae. 15,16.


17. Regi

Armenia

iuslituta ad

docendas Latinas

Arnieniae concessa3 prserogalivae.

18-24. Discordias inter

Robertum

Flimdriae

comitem, Philippum Francorum rcgem, Beigosque componere siudens Joannes, ad sanctam expedilionem eos adducere conatur. 2S. Mons-Pcssulanus Sedi ApostolicEe clientel nomine aldiclus. 26. Academiie Parisiensis, et aliarum dignitas aucta. 27,28. Ab Eduardo rpge Angliae paria vicioria in Robertum Brusium, unde. Littera; gratulatorite Joannis. 29,30. De Robcrto archiepiscopo Canluarensi et Thoma Aquinate in sanctorum numero coUocandis. 31-33. Genuense bellum Friderico Trinacriae rege Gibellinis, et Roberlo Guelphis favente. 34. Rex Trinacriee Poniifici vedigal pendit. 35. Urosius Rascise rex schismaticus regno pulsus. 36,37. Btllum sacrum in Mauros Granatenses. 38. Csesaraugustana sedes in archiepiscopalem excitata el Taraconensis divisa. 39. DissidiaregumLusitaniic componit Pontilex ope Elisabetbae reginas, 40. Munera a Lusiianiae et Galliae regibus missa Pontifici. 41. Ferratienses et MarcLiones Atestini ad Pontificis
imperia redeunt.
in

42.

yEmilia, et

aliae

provinciffi

discordiis

agiiaiae.

43-56.

Hasreses

Polonia etmultiplex Pscudo-niinoritarum hieresis ejusque origo, processus el confutaiio. 57. Magi ad supplicium quaBsiti. 58. Indulgentiae recitantibus ter Ange-

Boemia

ct

licam orationem sub vesperlino crepusculo.

.MCCCXK.

1-6.

Regiam dignitatem

in

Polonia restituit Pontifex, frustra renuente Boemiae rege.


Joannej;.

7-9. Guelphis et Gibellinis furentibus, urbes vastatae, iosignia scelera patrata. 10. Bellum
inler Genuenses el Cypri regem per arbitrum componere studet Rhodiorum equitum magister crealus. 12. Catalana societas furit
laclio poeniienlialis imposita

il.Hlionus
13.
Satis-

in Grcia.

Hogeiio interfectori episcopi Frequentini. 14. Litteraj Apostolicie ad MaladiQum Chroatia3 el Bosnia3 comitem pro reprimendis haerelicis. 15. Cleri Ungarici legalio ad Pontificem. 16-20. De expediiione Asiatica litterae Pontificia? ad reges
Gallia3 el Angliae. 21-23. Inter

Robertum Brusium

el

Eduardum reg"m

Angliae

innovatum

ceitamen

et

pactic

inducia;.

24-27. In Hipania coutentio de regno, et clades Chri^itiaLusitania. 30. S. Ludovici episc.


32.

norum

a Mauris

accepla. 28. De Compost"l:a; dominatu inler archiepiscopuui et regem


iii

controversia. 29. Equester religiosusOrdo icstitutus

reliquiarum translatio. 31. Minorita3 martyres in


institutus.

India.

Cassinensis

episcopatus

MCCCXX.

(-3.

Relata de Urosio rege Rascia^ schismatico vicloria a Carolo Ungariaj rege. 4. Wladis-

5-8. Christophorus Dania; rex. 9-12. Quornodo Joannes papa in imperii conlioversia se gesscrit, misso cardinali paciario in Insubriain, qui iu Matiha;um vicecomitem auimadveitit. 13. Passarinus aliique in llalia tyranni in judicium vocati. 14-17. Reciudecente bello inter Fridericum et Roberium; inducias a

laus Polonia) rex coronatus.

Friderico

violatas

queriiur Poniifex.

18.

Delecliones et conjuraliones Ferrariae et in

SITMMAHinM
Piceno.
19. Isniudi iiuiriarchii;

III

etAnglos. 21-23.

Aniiocheni conlumacia et judicium. 20. Pax inter Gallos arma coacti el compressi. 2t-30. Judajorum in Galliis (acinora, et in eo? Pontiliriic Conslitutiones. 31. Magica pestis damnata. 32-33. Saracenis in Hispania invalesccntihus, Ponlilex disfensiones ex Lusitania, et Castella averlere
1'aslorelli in

regpm, usque ad paclas inducias. 43 Catalogo adjectus. 47, 48. Genuenses


niiilur Pontitex. 49. Creatio

conaiur. 36-42. A{;itataconlroversiainter Uohertum Biusium Scotia;el Eduardum Anglia) 40. B. Thomas episc. Herpfordensis sanctoruni
et

reges Cypri

et

Armeniie ad pacem adducere


initia. Sl.

cardinalium. 50. Ordinis moalis Olivetani plum B. M. V. excitatum in miraculi memoriam Aveuioue.

Tem-

MCCCXXl.

i-i.

Tartarorum principibus ad fidem conversis gralnlalnr Ponlifex


et

et fidei

propagandae

sludet. 5-7. Ecclesias in Tartaria instituit,

sacramentum confirmationis ah episcopis

Georgianos el Armenos ad Komanam Ecclesiam reducendos dat plurimisad ritum et disciplinam expeciantibus documentis. 14. Dala Pisaais in Asia et Gia^eia Ecclesiarum condendarum potestas. 13,16. Prtecipiles in exitium Giajcorum res. 17. Minorilte duo ab li;eieticis trucidati. 18, 19. Pestifera Bizochorum secta damnala et perperam hoc nomine veii Franciscani insimulati. 20-37. Joannis e Poliaco error damoatus super exhomologesi apud religiosos sacerdolejlacia, pluribus
conferri jubet. 8-13.
litteras Pontifex,
allalis

ad remdocumenlis. 38. Nova superstilio hirens in

Italia.

39. Collabescit dilionis 41, 42.

Ecclesiasticae status. 40.

Guelpha

et Gibellina faclio Italiam exercet.

Maurorum

iucursiones in Hispania, et controversia) de juribus Ecclesiarum. 43. Angliae tumultus. 44. Expeditio Asialica retardata et in Judaeos in comitatu Venusinio animadversum.
45. Conlroversia de Jaderee imperio inler Veoetos et Uogaros composita. 46, De

Aquinalis rairaculis

iuslituium

pie moritur. 48. Danlis Aligerii

Thomae examen. 47. Uaynaldus archiepiscopus Ravennatensis mors et ejus liber de Monarchia.

MCCCXXII.

1,2. Fridericus comes Montisferetri, et ejus

filii perduelles dant poenas. 3. Recinetum excisum. 4-7. Ditio Ecclesiaslica sedilionibus agitata et MatthKi vicecomilis scelera. 8-10. Henricus Friderici Austriaci Irater arma verlit in Matiheum aquo tamen decipitur. 11-13. Reruni conversiones Mtdiolani et Parma). 14, 13. Ludovicus Bavarus cum Friderico imperii aimulo armls congressns eum vincit et capit. 16-19. Pontifex concordiam in Lusitania restiiuit. 20, 21. Eduardi res bellicie contra perduellesin Anglia et Scotia. 22-27. Drfancto Philippo Francorum rege sutcfdit Carolus ad quem Ponlifex dat litteras paraeneticaset gratulaiorias. 28,29. Divorlium Caroli regis, et novaj nuptiae. 30,31. Asiana expeditio per oriitores Gallos apud Ponlificem venlilatur. 32 40. Saracenis furenlibus in Armeniam Pontifex dal litteras encyclitas hortaloriasad bellum sacrum. 41-44. Tartaros ad foedus cnm ChrisUanis ineundum et ad fidem Chiis'ianam capessendam allicit Pontifex. 4b, 48. Sedes episcopales in Oriente institute. 47. Rhodus vane tentala a Turcis. 48-50. Caiholicis Laiinis in Achaia el in Orienle consulit Pontifes contra Turcos el schisii) .ticos. 51-70. Turbae ex Pseudo-Minoriiiscooriffi, unde insigoisquiestio dj paupertate Chrisli, et Apostolorum pcnitus exposita. 71. Consiilulio Pontificia arcet susceplionem

Ordinis sacri post

matrimonium ralum.

72. Coerciti nonnulli impostores in agro Piceno.

MCCCXXIII.

1-3. Pontifex pro Christianis in

Tarlaria degentibus agil apud Usbec Tarlarorum imperatorem. 4-6. Armenis contra Saracenos opitulalur Pontifex, pecunia et adhortaiioiiibus ad eos missis. 7, 8. Armeni in Perside, et in Armenia Miuori ad fidem orihodoxam invitati. 9.

Armenia defensa a Tarlaris contra Saracenos. tO, 11. De Syriaca expeditione consilium inler regem Galliae et Pontificem. J2. Minie Saracenorum in Cyprum cui Pontilex opilulatur. 13. Conlroversias iuter Armenos et Cyprios sedare studet Ponlifex.
14-18. legatis

Orosium

Servias

regem ad Romanae
ethiiici in

Ecclesite

coojunciionem redeunlem

litteris et

prosequitur Poniifex.
et

19, 20. Lithuaniie, et

Rulheoorum rex al

fidera in 22.

speciem
Daniae

conversus. 21. Fumariani

Norwegos barbariem exercent.

Inter

principem Megalop. discordiam componit Pontifex. 23, 24. Feltrensis episcopi Ccedes et turbiB ia tota fere Italia. 23. Gileatio vicecomite profl'gdto, ceteri lyraoni collabescunl. 28-33. Ludovicus Bivarus perduellibus dat opem tt sententia Pontificia perceliilur. 34-30. Ludovicas suam scribit apologiam. 37. Motus in Sardinia et Lusilania. 38-60. Elucubraliones variae super coniroversia de paupertate Christi. 61-63. De eadem

regem,

quaeslione Decretum fidei pi'ooun;ia'ura e Pelri calhcdra. 64-66.

Thomas Aquinas

sancto-

rumCalalogo adscribitur. 08. De Philippi aichiepisc. Bituricensis miraculis, et sanctitate institutum examen. 68. Ele-izari Ariani comitis beata mors, quem deinde Gregorius XI in sanctorum numerum retulit.
MCCCXXIV.
1-3. Ludovici Bavari
lilteris

oratorum ad Sedem Apostolicara accessio,

et Pontificis

responsum

in

Aposlolicis expressum. 4-20. Ludovici Bavaii studium, et acta in defendendis per-

IV

SUMMARirM.
duellibus, ethaereticis, et in piopugnaiione sui asserti juris contra
et jussa. 21-25. Spntentia Pontificis in

Ponlilicias

leges et

Ludovicum omni jure imperiali privatum. 26. Carolus Francorum rex ambit dignitatem Romani imperii. 27-33. Ludovicus Pontifici infensus Fralicellorum fit fautor, unJe nov.ie ejusdera haeresis refutationes. 36. Sardinia
ab Alfonso Aragonio comparala. 37. Morluo Sancio roge Majoricarum ejus nepotis successoris tutelam suscipit Pontifex. 38. Orias discordias inter

Anglorum

et

Francorum

reges componere studet Pontifex. 39 41. Andronicus Grscorum imperator meluTartarorum de ejurando schismate agitat cons-ilia. 42-44. Oratores Armeni pro Asiatica expeditione solliciianda,

quam

litteris lilteris

fovet Pontifex. 43-50. Missi in Lithuaniam legati pro fide


paraeneticis

amplificanda quos regi


in idololalria

commendat

Ponliex. 51-32.

pemanet.

53. Crimina objecta equitibus cruciferis et Poloniifi

Rex Lithuaniae regum obse-

quiosa)

litteiae

ad Pontificem. 54. Visio mirabilis.

MCCCX.W.

1-4. Fridericus e carcere solutus fcedus inil


litur

cum Bavaro, quod Pontifex improbat. 3-6. MoRoraanum ad Francos. 7. Tentata nova regis Romanorum electio. 8-11. Adversus Ludovicum Germani et Itali excitati; hincmotus, et bella. 12. Concordia firmata inter Francorum et Angliae reges. 13. Ducem Aquitania saluPontilcx transferre imperium

bribus prjeceptis instituit Pontifex.


regis Lusitaniae obitus de

14.

Be!gium

civili

bello laborat. 15, 16. Dionysii

quo

lilterae

Ponliflcis ad S. Elisabelham

viduam. 17.19. Rex

Aragonum

Sardinia potitur et conleclae tabuiae de tributo solvendo Poutifici. 20-25. Nonet haeresis,

nullorum Pseudo-Minoritarum pervicacia


Ponlifex. 28, 29.
Pontificiffi.

auctore Petro Joanne Olivi, cujus

errores rccensiti et refutati. 26, 27. Fraticellos in

Oriente haeresim spargentes reprimit

Ad Carolum
Regi

30.

Ucgariae regem de fide propaganda sollicitum litterse Boemiae Asianam expeditionem meditanti dat litteras PoDtifex,

31

Joannis principis felices in Graecia progressus.

MCCnxxvi.

1.

Theodori legatus paciarius in Italiam missus. 2, 3. Castrucius dolose in 4. Guido episcopus Aretinus perduellis Pontificia sententia percellitur. 5. In ditione Ponlificia, varii et trisles belli casus. 6, 7. Foedus inter Austriacum et Bavarum damnat Pontilex, ac Carolo Francorum regi ad sacrum Romanum imperium evehendo favet. 8. Bochardi archiepiscopi Magdeburgensis Ludovico infensi

Joanncs card.

S.

gratiam admilti poslulat.

caedes. 9. Regis Polonite

irruptio in

Marchionatum Braudeburgeasem.
quibus mederistudet Ponufex.

10.

Septentrio-

nalia regna ab infidelibus inlestala. H-14. Civiles discordice in Belgio et dissidia recru-

descentia inter regfs Angliae et

Galliae,

15,

16.

Hugonis

Spenseiii miserandus exitiis. 17. 18. Studia PoDtificis de conciliandis regibus, et

maxime

Roberlo

Sicil'ffi

et

Friderieo Tiinacriae. 19. Ecclesifirum juribus et disciplina? consulit

Poniitex. 20. Compluleuse

Concilium a Toletano episcopo celebiatum. 21. Privilegia a

Pontificecollaia. 22. Scurrilitas saciilega aliquorum in Italia pcenis affecta. 23. Pseudo-

Miuoritas, et Fraiicellos haercsim disseminanles reprimit Poiiiitex. 24, 25.

Commercia cum

Saracenis vetita, et id permissum Genuensibus.26, 27. Aodronicus imperator revocandae ad Romanam Graecoium Ecclesiae desiderium pra3 se fert. 28, 29. Cyprios Graicos male

de fide sectientes corrigit; etlinguarum Orientalium studium

in publicis scholis

promovet

Ponlifex. 30, 31. Amplificataapud Tartaros Christiana religio. 32. Gregorium.Xmiraculis

clarum Placenlini poslulant sanctorum Catalogo aanumerandum.

MCCC.XXVII.

1-2.

Bavari in llaliam adventus, etTridenli habitus conventus. 3. Ludovicus Mediolani ab excommunicatis corona ferrea redimitus. 4-13. Romani enixe aguiit per litteras et legatos adreditum Poniificis in Uibem implorandum. 14, 13. Legatus Pontificius Romammissusa perduellibus repulsus. 17. Tumulius in ditione Ecclesiastica. 17. Pisae captae a Ludovico. Guido olim episcopus Aretinus moritur ejurato schismale. 19-26. Pontiflcia sententia in Ludovicum baneseos damnatiim. 27-37. Marsilius et Jandunus haeresiarch, eorumque errores Ponlficia Constilutione damnati, et ab aliis refutati. 38. Ludovicus copias Urbem versiis ducit. 39. Jacobi regis Aragonum obilus. 40. Synodus Toleti celebrala.
41. Joannis principis
ii) GiaDatensps Saracenos victorii. 42. S. Elisabethae Lusilaniae regime piaopera. 43. Eduardus senior Anglia) rex in vincuiis extincius. 44. Super juribus in Aquiiania di.^^sidiffi inter reges Anglia; et Gaiiiie 43-48. Magia, astrologia aliaeque hajreses grassantur. 4J. Boleslausdux Russi;u ad fidem Calholicam revocatus. 50. Ludi cruenti Neapoli vetiti. 51. ResTrinacria^ el Cypri. 52. Andionicus junior, pulso seniore, imperium Constanlinopoliianum occupat. 53. De religiosis et viris Ecclesiasticis quid dfcreverit Poniifex. 34. Concessa; indulgentiie recilantibus vespere Salutalionem Ange-

licam. 35. Cardinalium crealio. S6. Mors S. Rochi.

MCCCXXVllL

-3.

Ludovici

Romam ingressus et coronatio.

4, 5. Indicta

a PonliUce in Ludovicum cruciata

SUMMAHIUM.
militia. 0-8. Cleri, el populi
riis. 9, 10. Pontilicii
;i

V
Pontifex, datis litteris hortato-

Romani constantiam commendat

ct Janduno, divexati. H-19. Impia Ludovici in Pontificcm senteiitia, quie penltusrefellitur, 20. ligregium Jacobi Columnae Ludovici in Ponliiiccm. 23-37. Ludovici in PontiGcem senteniacinus. 21, 22. Impia lex tia capitalis lala, cujus singula capita exploduntur. 38, 39. Rejeclie preces de Friderico Austriaco ad imperium evehendo. 40-12. Indictus convenlus princlpuin electorum de creando

Liidovici sequacibus, duclbus Marsiiio

novo

Cajsare.
,

43

44.

Petrus

Corbaria creatur antipapa


nefaria gesta
,

qui pseudocardinales creat,

et

47 , 48. Indlctae a Joanne papa publlca) prcces. 49. Ludovici res everti ccepta). 50-52. Ludovici et antipapa
40.

coronatur, AU
fuga, et
in

Antlpapa)

et

in Catliolicos persecutio.

IJrbe

liura. 55-38.

rerum instauratlo. o3, 34. Infelix exitus principum Ludovico adhasrenMarchiones Atestlni poscentes redire in graliam Ecclesiae reciplunlur. 59. Plutraducta;, nonnulla;

res

urbesad Eccleslai imperium


consternat.
et

absciss. 00,61. Caroii ducis Calabria!

mors Guelphos
sus,

02-00.

Michaelis

Cajsenatls

schismatici

Avinionem

acces-

inde fuga, atque impii conatus adversus Ponllficem. 07, 08. In Michaelem Ga;se-

natem, et asseclas sentenlia Ponllficis , qui lamon optime sentit de Minoritis. 69. Caroli Francorum reg's obltus, cui succedit Phliippus nepos. 70. Joannaregina Navarra;. 71. Belgae rebellantes a Philippo rege perdomiti. 72,73. Pontifex Philippum regemad Ecclesia; studium hortatur, Anglo conciliare nititur. 74, 75. Anglia et Scotla concillatee. 70-80. Poscenti Alphonso regi Caslell;e Pontifex dat opes el privilegia ad belium contra Saracenos Granatenses. 8!. Sacrum bellum clvlli dlssensione retardatum. 82. Rex Aragonum sponslonem pro
Sardinla pra\stat, 83. Phllippus regia stirpe Baleari progenitus

novam Franciscanorum famiconfirmat,


cleri

liam condere postulans rejiciiur. 8i. Ordinem Eremitarum


rici

S. Pauli

Unga-

avaritiam cohibet Pontifex, 83. Missi

vlrl

ex Ordine Piffidicatorum in Orientera. 86. Im-

mineus Cypro bellum amovere

nililur Pontifex.

MCCC.VXIX.

1-3. Nefaria acta antipapse,

litteris ad episcopos. 4. Joannes vicePisisdiscedente Ludovico, res conversa; in Elruria, legali Plstorienses ad Pontiflcem. 7-H. Plsanos censuris solutos pristinis juribus restituit Ponlifex, eos Florentinis couciliat, et de bene actis commendat. 12-14. Plures

qua

Pontifex damnat, datis


5, 6.

comes pseudocardinalis

et

legatus in losubria.

Joannes pseudocardinalis et Azo vicecomes ad obsequium EcclesicC redeunt. 10. Post varios belli casus Ludovicus redit in Germaniara. 17, 18. Tentata concordia iuter princlpes llaliie, populus Romanus ia flde Ecclesite confirmalus. 19. Variorum princlpum perduellium exitus. 20. Atestini Marchiones Ferrariam acclpiunt. 21-68. Sententla Pontitlcia in Micbaelem Cffisenatera, et contra singulos ejusdem errores amplissimus Pontlficis Commentarius. 69. Paucis exceptis , universus Minoritarum Ordo in flde Romani Poutificis perseverat. 70-72. Echardus hffiresiarcha damnatus. 73, 74. Sedibus Moguntinaa et Vralislavensi consullt Pontifex. 73-77. Petri Cunerii errores circa potestatem Eccleslse coafutat Bertrandus episcopus Eduensis. 78. Edaardus Gallo adjlcil fldem, quam deia violat. 79, 80. Roberlus rex ScolJBe uogi et coronari postulat. 81, 82. Roberti regls obltus, cui succedit filius David. 83-87. Alphonsus rex Aragonius Sardiniam et Corsicam Ecclesioe beneficiarias agnoscit, ac dat fidelitalis juramentum. 88-91. Negata Aragoni dispensatio pro contrahendis nuptiis in vetito gradu. 92. In nuptiis regis Casteilae dispensatum super impedimento. 93, Hispani reges in Mauros fcedus jungunt. 94. Armeni a Saracenis oppugnati per Pontificem sublevantur. 93, 96. Greeci Asiatici ad ejurandum schisma invitati. 97, 98. Pro Christlanis in Perside laborat Pontifex, datis litteris ad imperatorem Tartarorum cum tidei formula.
Insubriae urbes, et viri princlpes a Bavaro desclscunt. 15.

MCCCXXX.

1-3.

Fuga, detectio

et

resipiscentia antipapae.

4-9.

Antipapam resipiscentem urbane

tractat

Pontifex, eique benigne indulget.

18-24. Corbarius

Avenionem ingressus
praesertim

in consistorio

25-27. De antipapae resiBoemice regem a Ludovici partibus deterrere plurimura studet Pontifex. 39. Joanais regis Boemiae in Italiara expeditio. 40-43. Plures populiac prae ceterisRomani ad Pontificis obsequiura plane redeunt. 44-48. Reges Hispani adeunt supplices Pontificem super expeditione Granatensi, quam satis felici50. Pontifex Eduardura ter obeunt. 49. Phllippus rex Galliee comlti Atrebatensi infensus. regem Angllae a severitate et aliis excessibus revocare niiitur. 31,62. Trevirensi Ecclesiae illata injuria expiatur publica poenilentia. 53. Judeorum facinora, et res Graecorum. 54. Gualterus dux in Achaiamparat expeditionem. 33,56. Patriarcha Jacobitarum ad unitatem Ecclesiae redit. 57. Joannes Core creatur archiepiscopus Soltaniensis Nascarini, et alli populi schismatici in Oriente ad fidem Catholicam invilati et traducti. 38. B. Ivonis virtutes et

pseudo-pontificium, publicls de ea re coufectis tabulis, deponit.


Principes

piscentia gratulationes. 28-38.

Germaoos

et

miracula.

MCCCXXXl.

1, 2. Marsilii el

Janduni errores a Pontiflce excisi

et

damnati.

3.

Thomasius antipapae cap-

pellanus ejurat schisma. 4-7.

Instaurala edicta in Fraticellos, et in sectam Caesareorum.

VI

SUMMARIUM.
8-14. Michaelis Caesenatis erroresa Geraldo Othone refutati. 15, 18. Michael et socii a Minoritis

damnali. 17. Reginam


et

Siciliee

edocel Ponlifex de Michaelis erroribus. 18. RegisBoeraiae

in Ilaliamadventus. 19. Conlffiderationes contra

regemBoemi;e. 20-24. Diversastudia princi-

pum

regum

Gerraanise erga sanctam Sedem. 2o. Ungaria rex et regina a sicario appetiti.

26. Carolus rex Ungariee 27, 28.


silia

palernum principalura Salernilanum a Roberto rege Sicilice poscit. Catalanos, Geuuenses, et Baleares ad concordiam revocare nititur Ponlifex. 29. Con-

quitur Pontifex. 30.

de expeditione Granatensi, et potissimum de Asialica contra Saracenos etTurcas proseAtheuarum ducis in Achaiam irrita expedilio. 31, 32. Jura episcoporum
et

Magalonensis
tibus
et

Rolhomagensis tuelur Pontifex.

33, 34. Contendit Philippus rex

de creandis

cardinalibus natione Gallica. 3S-37. Regi Angliae et reginae

Aragonum

Ponlificera consuien-

monita salutaria.

38, 39. Corsi salubribus proeceptis

Suecia liberlas Ecclesiastica asserla. 42. Miraculum


;

S.

imbuti a Pontifice. 40, 41. In Dania Hyacinlhi, et alia aliorum. 43-45.

Controversiae de visione beatifica initia


invidia.

et

inde in Pontificem per schismaticos conflata

MCCCX.KXII.

1-7.

Asiatica multa pollicetur.

Consilium Pontificisde adventu in Italiam impedit Philippus rex, qui interea de expeditione 8. Bononienses Pontificii adventus expectatione nulriuntur. 9-10.
a

Fiictiones in Italia ingravescunt.

lutus Ludovicus Bavarus,


17.

IMO.Verae causEe cur Ecclesite communioni nonfueritrestiquo interea populos discedentes anathemate liberai Pontifex.
Siciliae. 20.

Rex
et

Trinacrice ad conjunctionem Ecclesiae sollicitatus. 18, 19. Philippi principis Tarenliui

mors,

controversia de successione regni


Pontifice. 21. Bellum inter

ReginaSiciliee faveus Pseudo-Minoritis

monetur a

Genuenses

et

Catalanos sopire studet Pontifex. 22-26.

Tursicaj grassationes in Grfficos, et Andronici imperatoris infelix obitus. 27. Ungariae regis ia

tas colit, inter

Ruthenos expeditio. 28-30. In quos Alvarum.

haereticis coerceudis morffi Pontificis qui veros interea Minori31.

Waldenses pulullant

in

Pedemonlio.

MCCCXXXIII.

1-6.

De bello sacro consilia eique prseficitur Philippus, rex Galliae, datis eidem litteris ApoConventiones inter Philippum et Ponlificem. 9, 10. Privilegia coUata Philippo ad bellum sacrum. H, 12. Quantusluerit exercitus comparandus, ei qui dolus Philippi. 13, 14. Turcarum in Europara excursiones. 15, 16. De conjungendo fcedere principura in Turcas consilia. i7, 19. Andronicus imperalor, episcopi, et populus Grcecus ad ejurandum schisma iuvitati per lilleras Aposlolicas et legalos. 20. Maurorum io Hispaniam invasio.
:

stolicis. 7, 8.

21.Pontificis curae pro Calalanis et Liguribus conciliandis. 22.


appetit, et morilur. 23.

Joannis consilia sludia. 27. Ungari regis in Siciliam adventus. 28. Lndovici Bavari ad Pontificem legatio. 29. Moguntini episcopi jura defendit Pontitex. 30. Mortuo Wladislao succedit Casimirus in regno Poloniae. 31-42. Fides in Tartaria amplificata, missis a Poniifice nuntiis et litteris ad principes et populos. 43. Temperatur a Pontifice lex de conjugiis quoad gradus prohibitos in Neophytorum gratiam. 44. Apostala? a fide apud Saracenosresipiscuut. 45-69. Resumptaquaeslio de visione beatifica, editis hinc inJe gravissimis Commentariis.

DelphinusSabaudum bello Anglum inter et Scotum orta dissidia, bellorum semina. 24, 25. Irrita repetendi Urbem,quam factiones dilaniant. 26. Pontificia pro Ilalia pacanda

ANNALES ECCLESIASTICI.

CLEMENTIS V ANNUS

9.

CHRISTI

1313.

1.

Legalus Aposlolicus Syriacce expeditionis


Pontificiis

cum

litteris
'

ad

rcges missis.

dixere

se acccpto
iii

solemni poiiipa
xVsiaticos

Adcrucis symmilitii-c tres

vertitur impcrio nalionum.

Ileii

Quod

locus

il!e

sanclissimus, ubi
locus

Virgo puerpcra genuit, locus Redemptoris nostri cruore perfunis,


coeli
iibi

Regem

bolo, relif^iosac

Saracenos

|)oni nieruit

rcges

aiiiio

asalute liuniani gcneris millesinio treterlio,

menlum
niorluis

et

locus,

sepulcliri Domiiiici fundaquein resurgens Cbristus a

centcsimo

Indictione undecima;
Pontificis

quorum

sua;

resiirrectionis gloria
filiis

multipliciter

exemplo,

ac

Romani
regnis

adliorlationibus

iilustravit, coin(|uinalur a

tenebrarum.
illustris Cliristia-

delibalus ia

iis

equilum
'.

flos Syriacoe exi^e-

3.<(Haec siquidem charissimus in Clirislo filius

ditioni se similiter devovit

Clcmens vero, qui


totius Ecclesioe

noster Pbillppus rex

Francorum

recuperanda) Terraj-Sancttc consilia in Viennensi

Synodo tanta religiono ac Patrum

nissimus princeps devota mcdilationecoiisideraiis, et oculo clementis propitiationis advertens, dicta;-

communibus

votis, intiictis in

eam rem sexennaatquead


felicein

libus decimis, suscepta explicare,

que Terroe pia menle compatiens calamilalibus et pressuris; et ad ulciscendum in illanostri Redemidoris iiijurias, ut misereretur illius regionis oppressae,

perducere exituin

vendam
litteris^

Cbrisli

nitebatur, legavit ad promocausam Nicolaum Farinulam tit.

cujus miserendi tempus advenisse spera-

S. Eusebii

presbyterum cardinalem, datis bisce ([riibus pivEcipua ad fideles commovenetc.


1

tur, eam(|ue liberaret de

manibus Iiostium

fidei

Christiana;

regali

dos argumenta libavit.


2. a
a

sponte se oblulit,
crucis signo

magnanimitate consurgens; nobisque promisit, saluliferaj


filiis

Clemens,

una cum

et

fratribus

suis, ac

Inlolerabilibus, prob dolor

Terra ipsa (de

baronum

el

militum

regiii sui

multitudinecopiosa

Terra-Sancta loquitur) consumpla doloribus, in auribus jiopuli Cbristiani clamat assidue, quod
btcreditas Doniiiii speciosa

recepto, in Terrae praidicla; subsidium, dirigente

Doinino, profectum; supplicans ut per ali^juemde


fralribus nostris sancl.e

dudum

plena fldelibus,
sola sedetsub

Romana;

Ecclesia; cardi-

omnis |iulebritudinis amisso decore,

nalibus, projiter liocad diclum regiiuni specialiter

umbra

mortis in tenebris, jacet ancillata canibus


;

destinandum,

sibi, liliis, fiatribus et

subdita barbaris et tributaria Saracenis


parvis et
beatffi

omnibus

militibus supradictis imponi

haronibus ac signuni bujusmodi

magnis Terra; pitedicta) Cbristicolis, ul non genuerunt steriles, et quic non lactaverunt ubera dicerenlur, boslili ferilate cruqu;e

ei

faceremus. Super quo laudes Altissimo, qui boc dignoscitur iiispirasse, referimus, ejusque clemeiitiam,
ut

bujusmodi desiderium siium

pio

debter inleremptis. Propterea magiia sua est velut mare contritio, cuin veutoruin IVagoribus agitatur. lleu
siuii
1

prosequi favore digiietur, suppliciler exoraiiius.


4.Exsurgantigitiirvirtuoso(licli regisexeiiiplo
in ipsius Terrce

PriEclara Salvatoris bccreditas sacratis-

subsidium

viri

ad

bella

doclis-

sanguinis profluvio consccrala, abominabiteritur, et

siini, prLedicti regis

Francia; bellatores, et regein

lium geutium pcdibus

abenarum sub'

ipsum, prceliatorem promptissimum Crucifixi, ad

succurrendum Terra;
'

illius

calamitosis desolatioipsius

Clem.

FraQc.

1.

Ep. cur. cxii et cxviii. Lib. viij. Ep. cur. XL.


VIII.

Dera. Chro.i. reg,

nibus iinitentur.
regni
sigiia

Prodeant in pnbliciim

victricia, qua;

anxio Terra ipsa desi-

Ann.

ToMCS

XXIV.

Rayn. V.

CLEMENTIS T ANXUS
derio pracslolalur, sperans ab externiinii sui lacry-

9.
filios

CHRISTI 1313.
suos Philippum et Carolum accingit baltheo

ad screnai tranquillitatis tcmiiora, Deomiseranle, reduci. Accinirant se dicli regni viri forles et strenni sub potenti
iiiosis liberari s(]ualoribus, et

militari; fueruntque in dicto festo facto novi


liles

mi-

quadringenti, sicut fuit communiter divulin

gatum. Itcm
glia',
filiis

eadem Iicbdoinada

tres

praefati

manu Domini

gladiis circa

femur,

et

reddanlur in

rcges, videlicel Pbilippus Francitr,

bello Doniini jiloriosi, qui solent

gloriosiores in

Liidovicus Navarrm,

cum

Eduardus Anpra}fatis dnobus


videlicet Ca-

praliis probat;e virlntis exercitio rcputari.

Eidem

rcgis Francia; Philippo et Carolo, ac ctiam

quoque regi, et inclytiu domui Franciffi, cui Dominus bcnedixit, bnjusniodi felix vicloria belli
I)romittitur
:

cum duobus

(ratribus praifali regis,

rolo comite Valesi et Ludovico coinite Ebroicensi,

baic

illis

paralur ad gloriam et

eis,

sicut

speratur,
pii

ad

merilum

rcservatur. Hujus
dila-

crucem suscipiunt transmarinam cum mullisaliis nobilibus regni Franciae de manu domini Nicolai
tit,

etcnim

operis fructus recolenda

vini dispensationeconsilii

memoria, eorum, ut creditur,

S. Eusebii presbyteri cardinalis, qui


et

pro prae-

dicanda cruce,

lioribus rcservata,ipsorum gestamagnifica futuris


Sieculis excelsis atlollenda prDCConiis

promovendo negotio passagii transmarini per Clementem papam V ad regnum


:

demandabit.
dicto rcgi

Franciaj fuerat destinatus

ca3[)ifque exinde

crux

S.a

Ad personam
credimus

itaque

tuam,quam

pro dicto passagio in regno Franciae publice praedicari .


7.

gratam
lutes,

ac accepfam, nostra?

mentis

oculosdirigentes, illam cujus nobis sunt notpc vir-

Consentiunt
'.

his,

quffi

a Bernardo dicta

quamve

iQ

magnis

et

arduis dicta Scdes

sunt de tribus rcgibus cruce insignitis, ApostoliccB

diversis vicibus est experta, et de cujus operibus virtuosis

littera;

Verum

ut [iroclivior ad

malum

fructus utiles provenisse conspicimus,

nafura sancfissima quae^iue ad

improbum usum

ad imponendiim ejusdem vivKica? crucis signuni regi.filiis, fratribus, baronibus et mililibus supradictis;

deforquet, plerique uobiles viri pra;serfim in Ro-

mani

imiierii locis,

dum

sacrae expedifionis appa-

necnon

et qiiibuslibct aiiis

tamde

dicto

ratus fragore

omnia infrcmebant, ac

militari ar-

regno,

quam ad

illud venientibus

undecumque,
et alias

signum recipere volentibus supradictum,

dore calebantanimi, ludicris certaminibus, quasi at in hostem proluderc discerent, se dediderunt


:

ad ipsius pnrdicationis officium inregno prffidicto, qua2 libi praisentium auctorilafecommitlimus de fratrum nostrorum consilio duximus eligendum,
;

cum

in hujiismodi hasfiludiis crebra; ca;des patrari

remissionem tibi peccaminum injungcnles, quatenus impo?itum liujusmodi tibi onus devote suscipiens, et pcrsonaliter ad rcgnum 1e conferens supradicfum, et in bis juxta datam tibi a Deo pruin

atque inani vesfium luxu opes melius in comparando milite ac armis conflandis colIocandcC absumerentur, Pontifex edito Apostoconsuevissenf,

Diplomate hujusmodi solemnia hasfiludia, torncamenfa vulgo dicta, vetuit et censurarum religioneiii iis onmibus, qui se iis quovis modo
lico

(lentiam procedens cfflcaciter


te, et alios

et prudenter illa per quos ad boc idoneos csse putaveris


;

implicuissent, incussit'

glia;

Clemens,

etc.

per Alamaniac, Franciae, An-

[irffiscrtim arcbicpiscopos et episcopos dicti regni, qui quidem archiepiscopi ct episcopi etiani aliis,

dum tamen
excqni

idoneis,

lia?c

commiltere
etc.

valcaiit

studeas diligenler,

Datum

Avinioni
Nico-

Durgundiam imperialem, ac comitaLugdunensem, pro ea parte, quae de regno Francia; non existit necnon et Arelatensem, Viennensem, Bisuntinam, Aquenrcgna,

tum

Provinciae, difficesim

IV idus Februarii annooclavo .


0. Gessisse

strenue impositum

munus

ex Bernardo constat ', qui rem gestam dtscribit, ubi pra?misit, Ludovicumrcgem Navarricuna cum fratribus postea regibus, acpro-

laum cardinalem,

ceribus quadringentis a Pliilippo cingulo cciuestri donatos ad ([uam celebrandam pompam, nssen:

Tarantasicnscm civitates et dioeceses ac ct conligua, circumvicina et adjacentia partes, lcrras et loca conslilutis, in quibus vcl aliquibus corumdem frequenter torneamentoruin, et jusfarum praedictorum consucvit usus haberi cujuscumque condilionis, sfatus, vel pracet

sem,

provincias,

cminenfiae

fucriiit, auctoritale

Apostolica districte

licnte

Romano

Pontificc, sacramenfi corain palri-

pra>ci|)iinus,

ct

inhibemus expresse,

ne tornelerris

bns Viennensis Conciliide crucc nou inlegroevolvendo annoinduenda niincupali, diem prorogatam

amenta seu

jusfas luijusmodi in dicfis rcgnis, ci-

vitalibns, difficesibus, provinciis,

partibus

vidimus Anno Domini, (aucloris verba refero), millcsimo trecenfesimo decimo terlio in feslo
:

ellocis decaetcro facerc vel exercerc


ctc 0.

pnrsumant,
ad hasliludia

Fulminat

in eos

analhema,

qiii

Pentocostcs, qui fuit

III

non. Junii pr.xfatus rex


valde

dcscendcrinf, vel congressuris arma, cquos, alia(|ue bujiismodi pr;t'biierinf, aut


confiiixeriiit, i|)soriimque

Pbilippus tenuit Parisiis curiam

magnam

ad ca spectacula

coiuitum
interfuit

baronum et militum rcgni sui, in (ina rex Anglia; Eduardusgenercjuscum conet


:

teriis

sarrorum

justi-

tium

infiigit

qua;

vcro ad ea incunda focdera

juge sua Isabella filia cjusdcm rcgis Pliilippi in quo festo idem Pbilipims rcx Ludovicnm flliuin

promissavc, cfiam sacramento sancita fuerint, ea


[icnilusdissolvit, convellitqiie.

Dal. in prioratu

suum primogenitum regcm Navarra), ac


'

aliosduos

dc Grausello

XVIH

kal. Oclobris, ;inno

vin

Ccrn. Cliron. reg. Franc.

Lib. VIII. Ep. cur. cxii et cxviii.

'

Eod.

Iib.

posl Ep.

cxxv.

CLEMENTIS V ANNUS
8.

9.
in

CIIRrSTr

1313.

Traiismisil

idcm Di[)loma

'

Moguntino

Trevirensi, Colonicnsiquc arcliicj)iscopis, ul illud in Gcrniania proniuls^ari jubcrcnt ; luni Arnaltlo


c|iisco|)0 Albanoiisi,
lit.

tione Car[)endas ac

Damasco (Damasciim) vcneral, habita deliberadeducendum a;slivum teinpii-;

alquc

allcri

cjusdcni nominis

ad coiitratain Balddcciisem transiit, misitque ad fratrem suuin llcnregi, qui sua concessione iii

S. l*risc:c

iirosbylcro caniinalibus, A|iostolicic

Turchia dominabatur, vcniebattjue cjus jussu


Ira

coii-

Scdis nuntiis, ut in Anglia

divulgandum curarent:
porro in Angliam

([uod in c;ctcris pariter locis factum rcvocari in


diiliiuin

non

potcsl. Legarat

cos cardinales Pontifcx una cuin Guillclmo Tcsta cardiiiale, ut graviorcs inlcr procercs discordias
sopircnt
;

soldanum, iit rediret ct i[)se a. Ilaic iisdem .verbis rc[)etit Sanutus ', nolat(|ue sultanum illuin quem evertisse Ptolcmaidem et Lalinos Syria [)i;pulisse vidimus, a Carasancbor Christiano truci-

(|ui

cuiii

a perducllibus

mare

trajiccre

datum fuisse. Tum a Ex his omnibus


sit

su|)erioribus addit ha;c verba

liquct a[)erlc, quaiii dcbilitala

probibcrciitur, Pontifcx ipsos ca instruxit aucloritale, ut

/Egypti soldani polcnlia,

quam

apta tempora

Acla publica in

illos

confccla tam in cite-,

populo Cbristiano ad facieiidam vindictain in nationibus, et incre[)ationes in i)0[)ulis sceleratis.

rioribus (luani uUramarinis locis proniulgarent


praeterea
|)ari

poteslatc utrobifjuc im|)osilo ipsis


^

Non niinus

Catbolicos intestino)

dissensioiics

in

munerc fungcrcntur
viris, ut

imperarcntquc

rcligiosis

Occidente Orieiiteque im|)liciieriinf, ad quas se-

ab Anglia in terras citramarinas sc concolligitur,

fcrrent.

E quibus lionem in regcm


nuntiis

Angliam ob pcrduel-

concilatani, at^iuc iter Apostoli-

cis

interclusum Ecclesiastico interdicto


fuisse. Sulfcctus

dandas studium collocatum cst. In 10. Genuenses insnrfjunt in Cyprum.. Oriente quidem Genuenses, ut injusti doloris ulciscendi causa [laucis anle aiinis Pibodum, conci-

devinctam
naliuin

vero cst

alleri cardi-

tato in eain Madacliia

Saracenorum
;

princi[)e, iu

Guilklmo

Testge Guillelinus e Balono, cui

discrimen conjecerant
dict;e

ita

modo

ex nimia vinrei

denarii S. Pelri in Anglia, Wallia, Ilibcrnia, ac

aviditate

iiivadeiidic

Cypro non sine


^

Scotia colligendi proviiicia dala cst


iutani oralionem revcrtamur.
9.

^ Sed ad

insti-

Christiana!

damno immincbant. Ad quod bellum


est,

so[)iendum Pontifex Genuenses hortatus

ut

AffulSaraceni inteslino bello distracli. sisse tunc egregiam restitueiid.E Cbristiano cullui Syrix spem, refert Jordanus * cuiii Saracenos gia-

concordi;e conciliand;e facilcs se exbiberent. Iiuie

vero discordiffi causa erujierat


F;imagustai seditionc,

dum

in Ariiienia

Ilenricus rex Cypri in vinculis tenebatur, excilala


in qua niullus utrimjue quod Genuenses exasperali Ainalricus Tyri dominus, qui tunc rcgui babcnas moderabalur, in Fainagustanos cives, vindiclaiu exposcentibus Genucnsibus, non aniniadverlisset, cuin ipsi Genuenses seditioni causam dedisseiit, eo extinclo, suos ad Cyiiri regem vinculis solutum oratores vindictye apudeum in Famagustanos [)erscqucnda; causa misere quibus ardeiitius instantibus cuni responsum esset ab rege, ex leguiu Kquitate factum iri satis ac negantibus Famagustanis objecta a Genuensibus criinina, iiiio o[ipo-

vissima intestina bella attrivissent, in quorum medio ardorc soldani Bibarsincbcr, Naboyseler,

sanguis fusus

est,

Merecendal ct Camelinus a soldaiioclaudo extincti qui Cbristianis sacris esscnt Carasanchor vero initiatus, Antiocbena ditione pulsus^ Caibandam regem Tartarorum, quem oraloas ad Pontiflccm jiro excitanda Occidentalium in Pala3stinam cxpe:

ditione niisisse vidinius,


nos. Cujus
belli
:

commovisset

in Saracc-

con\ersiones mcmoratus auctor

his verbis narrat

Carasancbor quoque

Cliristia-

nus

fuit,

dives valde et potcns, qui dominabatur

in contrata Antiocbiaeet
interfecerat.

Semi, qui fratrem soldani Seraph per dictum soldanum clautransire, et

dum Euphratem

cum

thesauris suis

neutibus, aliquos e civibus ab i|)sis caesos; rcspondil oratoribus rex, ut ii)si Geiiuenses, qui in ea

ad Tartaros fugere coactus est, et induxit Carpcndam, ut contra duo castra soldaiii suiier Eupbra-

criminis labeeraiit
in

as[)crsi, |)lecterciit

se vicissiiii

reos Famagustanos

legum

severilatein excrlu-

tem

sita

veniret jicccxin,

qaorum unum vocatur


: :

Clcrachembe, alterum Elyere sunt aulem i|)sa caslra iu conlinio Tartarorum ultra Eupbratein promiserat enim Carasanchor, de Caslellanis et habilatoribus castrorum confidens, ([uod cito ct
levilcr Tartaris tradcrctur
;

rum. Ad qu;c oralores cuni dicerent, ad ex[icleiidam tantuin ultionem non ad damnandos suus venisse
;

Cypri rex

iii

Famaguslanos imiuirere su-

persedit.

scd mutatis Castcllanis

Mox Genuenses suos e Cy[)ro excivere, proinulgavereque impune Cyprios kcdi posse. Quam
aucupati occasionein nonnulli, cuiii liiigerent uratores ad regeiii devehere in triremibus iin[)rovi;u
inipetu Pa[)bense!ii civitatem
:

ac cteteris per soldanum, proinissum im[ilere non


|)otuit
:

et fuisse dicitur in illo ex(;rcitu ullra mille

millia bestiarum cabalinarum. Post nienseiii au-

niliil

bo^tile

iiie-

lem obsidionis pro[)ter (lefectuin herbatici (juia morbus, vulgariter dictus pedana, equos
vaserat
;

ct
iii-

nccduiii saliaia ira, cla^seiii tuentem, vastaruiit validam ad iuvadeiulam Cypniin iiistruxere cu:

([uia

etiam soldanus

cuiii

magiio excrciUi

jus bellici apparaliis fama permotus Poulilcx, ut rei Cbristian;e |iericlitanti consuleret, lleiiricum

Ueg XXXVUI.
'

[lo^t

eaanl. Ep.
E|).

XXXVl.

Lib. viii. Kp. ciir. xxxvii.


^

Ep. XXVIII, XSIX,

XXXI.

Roinanorum
'

im[ieratorcni

precibus

ursit,

datis

Up.
Sanut.
111.

'

Jurd.
I.

Clir.

Ms. Vat. sign.

num. 19b0.

p. 13.

c 11.-

Lib. viu. Ep. coni. ccxcvii.

CLEMENTIS V ANNUS
IV kal. Maii
siiio

9.

CHIUSTl 1313.

liltcris', ul

ailclucercl.

Eodemque

Geiiuenses a susceploconluxne cxeniplo ad Ge',

nuciises magislnitus scripsil


rcnt, in

ut bello absifle-

confirmataque ex impcriali inunctione potentia, controvcrsa vetera imperialia jura, tot disceptata bellis, ab ipso repetiturum. Dolcns itaque non
lirobibuisse

eaquc re sliidium cl amoretn, quo ia I\oinaiiam Ecclesiam cranl affccli, cxplicarent.


i 1
.

ipsum ingressu

Italia;,

ut stantibus

adbiic Turrianis potucrat, apertum bellum movil,


uf majores progressus abrumperet, in

nenriciis imperatui- in

Roberlum Siculum

quo

gesta

animadvcrtil lala sententia quam Clemens infirGum|iarabantse allcri % non minusrerum tnat.

a Roberto narrat Ilenricus in sua; senteiitiic serie.


13. Confoederationcs

tamen, conspirationes,

Oricntalium instaurationi, iierniciosoatque exitiali bello llenricus imi^erator ac Genuenses ipsius partcs

uniones, et ligas in otfcusam et


processus Ca;sarei una

impedimenfum

cum

Florentinis, Lucanis,

advcrsus Florcntinos ct Roberlum


secuti. Hffiserat

Sicilioi re-

Senensibus
tis

et aliis

nostri
et

Romani imperii subdi-

gcm

nimirum

alte acceptiB

ab

iis

in

Lombardia

Tuscia, ut eos in rebellionis

injuriic dolor, quisuperiori

anno imiicrialem ejus

pra;cipitet et ca;citatis

foveam, omiie contrarium


maje-

consecralionem disturbari nisi cssent, comiiluresque in ipsum ad defectioncm concitassent. In (|uos

sicut excrcuisse dignoscitur per se suosque procuratores, nuntios et ambasciatores in nostrae


statis

anlequam armorum

omncm molem
:

converleret,

injuriain

et

offensam
civitas

et

impedimentum

lej:ibus agere cunstiluit

ac post leviora in Flopr;clia Pisas

processus Ca;sarei tacere procuravit et


ctavit

rcnlina ditionc confecta

nono

Martii

etiam,
,

quod

fecit. TraCremona;, Parma; et

die rcvcrsus, Florentinos, Icge majestatis postiilalos,

Rhegii

qua;

sub nosfra obedienfia cxistebant,

gravioribus poenis

atlccit

*.

Intendit eliam Ro-

contra nos et imperium rebeilarent, inducendo

berto Sicilia; rc^i judicium, ac non comparentcm, ut imiierii proditorein lcge majestalis damnavil,
el 1'rovincia;

tam communia ipsarum civifatum, quam subdilos


nosfros prx'dictos ad rebellionem luijusmodi, et in
eis

comitalu, ct Sicibic regno deturbaii^'

ad
;

id et

pollicendo auxilium, consilium et favo-

dum

iironuntiavit. Extat

lata; in

eum
ba;c

senleiili;c

rem
stri,

nibilominus gentes

dicli

Roberti ejus

forniula apud Albertinum, Mnssalnm, Albericum

fulta;

favoribus, sua;que nequitia; conscii et mini-

Rosalum

ct

Rcbdorfuun

'

in

qua

ei

verlit

civitatem Astensem et castra Valentia; casalis

crimini, ubi ipsum augustali bcneficio amplissinias lcrras oblincre cst pra.'fatus.
12. a Ipse, inquit, intcr ca;leros suae
latis

S. Evasii, et alias nonnullas civitales et castra provincia; Lombardite, qua;

mandata nostra juraverecognoverant,


et offi-

mabgnisuas
lit-

rant, et nos in
ciales nostros
ipsis

dominum

conatus, licet antequain imperialis coronatio-

receperant et babcbant, olficialibus


nequiter occupaet

nis causa pronciscercmur ad

Urbem,

|ier

cxinde violenter ejectis,


el

tcras speciales pluiies culniini noslro scripsissct,

runt,
tinent.

occupatas

occupala pro Rob.rto re-

quod

i|)se

(sicut ex causa i)ra;dicta debcbat, et nos;


iicc

verbo gravavimus,nec gravarc, sed potius gratiose tractare intendebanuis cumdcm cx puritate couscienlia; crcdebamus ) ad exliibciulam nobis dcbitam rcvercntiam et lioiioqui ncc oiicre,
,

14.

Suprascriptus denique Roburlus Joauet stipendiarios

nem

fratrem

Romam
si

ea videlicet

intentione transmisit, ut Urbe,


ditioni

posset, sua; per-

rcm tam
bat, et

in dicla coronalione
jiro

quam

alibi intcnile-

ad id

vinbiis

se jiarabat . Secutus

dolose subjecta vel salfem turbata, in ejus periculo ncfanda; sedilionis immissione dict;c coronationis iini^ediret solcmnia . Nonnullisque
interjectis,
pis

quidem Robcrtus
ctissiiiium

initio cgrcgia

Clemenlis in Henfavit, illius

ricuin sludia, cuin illum l*onlif!ci fiiturum addi]iutarct ingrcdienti Ilaliam

quibus ipsum iter ad Basilicam princiApostolorumad accipiendumim[)eriale insigue

abrupisse queiitur, et in procinctu ad onuiiafiiisse


ac servata judiciorum forma ipsi, ut tlecleret ad
officium,
rias
:

aniiciliam alfiiiilalcnique, intcrprcte ctiam Pontificc,

uxoplavil

"

misitquc Geiiuam oralorem,

qiii

dicm

dixisse, refert

alias Roberti inju-

Ca;sari

Piovincix',

Pedcmontii, Foikalqucriique

olpse Robertus,

dum

in

Urbe

praedicta causa

coiuitalus rcgio nomiiie acceptos rilu solemiii relcrril.

pra;dicta; coronationis
stri Pisani,
litatis

Sed

cum

llcnricus cos comitatus beiiclicia',

noqui inter ca;teros nostros subditos fidect dilectissimi

essemus,

rios

asscrcre Robcrlo ncgasset Genua;

pollicitus

ac operis sinceritate renitent, galeas et gen-

Roma; illorum jura doiiaturum, pctitam affinitatciii rcspueret, Astam juris Pedciiionlani comitatus, (lua Gibcllina; factioiiisopeia cral pofitus, non
rislilucrut,cverlcret Guclplios Rubcrli socios
'",

tes

Romam

ad nostrum servilium

et

bonorem
et

mittercnt, galeas ipsas in nosfne majestatis inju-

riam invadi, spoliari

ct geufes pra;dictas capi

ct

incarcerari ef carceredetinere fucil ctc.


ut iierduelles Cicsarea; aquike

Subjicit,

cuni cjus

lioslilius

coitioncs iiiiict

suspicatus cst

ut Rubertus auxiliares copias Florcntiuis, in quos


iiiola;
:

HcnricLim vcrtaredolos simulafu pcctore, ctaucta

fuerant, sub

miserit, aliaque patrarit facinora


'

lu retarda-

Posl

lip.

XXIX.
xxi.
1.

c.

2
;!.

Anl.

m
jiil.

p.

lit.

Albcr. Mussat.
lcg

xiil. c. 3.
'

Jo. S. Alberic.
Ibid.
' *

Vill. 1.
I.

IX. c.

io. Vcll.

ix. c. 48.
iii
1.

'i8

et seq.
'

Apud
ad

Ros.
'

Quibaiils c.

tionem, ut ait, negotii Terr;e-Sancta;, ad quod, teste Deo, qui omnia novit, tolis cordibus et affecfibus anbclamus. Sed dolo plena cst bicc vox,

niajest.

nuiii.

345.

Rebdor. in Annat.
vol. 2. gcn. 44.
c. 9,

l.

Naud.

Clem.

lit.

ex Arcb. Avi.

Alb. Mussat. in gcstis

cum

potius juncto ctim Robcrto foedere, ut pace

Heur. Jo.

Vitl.

u.

15,

Guclphis rcstituta sacram ux|)editionein Heiiricus

CLEMENTIS V ANNUS
proiiiolunis fuisscl. Exaggeralis dcinuiii Robcrli
injuriis, liac cuiii sentenlia perccllil:
irJ.

9.

CIIRISTI 1313.
pervenit.

dentibus ad audicutiain nostram

Deni-

que
ct

licet

rex

ipse terras

aliquas ab imperatorc
,

Ul culpa

sup|iliciiiiii

tiuieat,

virtus

teuerc dicatur in
sed
bat;
in

feiidum
in

rcUiliulioncni exspectct, Uoherli clij^iuius

domare
gul)linii

regno

pracfato

non tainen in cis dumicilium suum foveipsius personaiu

su|)eil)iaiu, et piu'suniptioueui crcclain conterere,

unde iiuperator
debilaiii,

iiullam

ipsiini(|uc a statu

suo quantuiucumquc
sit kus;e

ratione tcrrarum bujiismodi, nisi cx natura lcu-

(leponere, cuni
luiiic

pncniisso

majestalis cri-

dorum
punitio

superioritalcm babebat. Quod


iulra

si

reus

universis ctsiuKulisdiKuitatibus, quointilul.it ct

criiiiiiiis,

districtuin

imperialem

cuiiH|ue titulo comprclienfis, ()uibusse

ecorat, aiictoritatibiis, lionoribus, libertatibus,iin-

commissi, ad iniperatorem forsan iiertinuisse asscralur, vcruin est (piideiii, siiii codem districtu
fuissct
rciiiissus.

niuiiilalibusct privileKiis; proviiiciis, comitaiibus,


civitatibiis, casliis, terris, viUis ctaliisleiulis, vassallis,

invcntus dclmiiiieiis, vcl ad illuni uiore Diciiie crgo scntenlia meruit, qua3 a
per regem tute adiri non potuit, el in

bonis, rel)us,juribus et jurisilictionibusuni,

judice,

qiii

quain tciuporalibus quos, quaset qiuu liabctct |iossidel, vel(|uasi, scu liabueruntel iiossedcruut liacleiiusquoiiiodolibetipse vel privaniiis eiinukiu Uobertuiu siii pi icdccessorcs
versis, taiu |)crpetuis
;

loco notorie, ut pra;fertur,

nou luto
fiiit

in

absentem
couse-

nec citatuin legitime, ac inauditum,

[ler

quens

ct

indefensum uon maturo


ct
[ir;cserliui

judicio, sed
(iro-

|)r;eci[)iti,

de tanlo crimine,

lebelleni, proditoreni et bosteiii iiiiperii,dicta}(|ue


ii;ajestalis

mulgata?
17.

criininc reuin dc toto pr;cdiclo,


si

impetein-

Rursus nou

est silentio reliii(|uendum,

rio extjanuimus et diffidainus ipsiim,

quo

quod
regni

ipse rex uostcr et Ecclesia;


(irajdicti

Romantc ratione

pore in nostram

et

imperii fortiam

pervenerit,
liis

notorie subditus,

vila pcr ca|iitis inulilationem


scriplis seutentialiter

privauduiii, in

et vassallus,

ac in

bomoque ligius eodem reguo, non ut pracmit-

coiulcmnaiinis, etc. Actiiiu

Fisis

iii

praesentia nostroruiu

principum

et

barokal.

nuin, ac populi mullitiidinis copiosa; VIII


Maii, reg^ni nostri

anno quinto, imperii vero anuo

in imperio, certiim et notorium suum babens domicilium, ac origineni indc trabens, imperatori eo niodo non subfuit, quod in eiiiu crimen Ia;s;c m;ijestalis commiseiit, quanlumlibet

titur,

primo

.
'

16. Elatus

niniio iu ferendaea scntcntia ac-

omuia iu sententia su[)radicta contenta veritatem indubiam contiuerent. Sic((iic nedum non jure,
iiiio

ceptaruiu injiiriarum dolore impcrator, jusliti

nec juris colore

tulit

imperator senlenliam
veiitatis siib-

metas transgressus
potuit
ipsi

est

si

euim ea

ditione,

qiiam

supradictaiiiin

regem ex causa, qu;e


:

iinperii beneficio et auctoritate oblinebat, exiiere


;

stantiam non babebat

propter

quam

uequibat tameu

Sicili;c regiio spoliare, aiit

tcnus iu 60

fuit,

regeni

eumdem
etiam

eliam, quaprivando regno

vere

obnoxios poimlos sacranieuti religioue exsolquipiie Sicilia non imperii sed Apostolicaj
:

et regia diguitate, ac tcrris

et aliis, et juris-

Scdis beuericio slipendiaria eral, Roberlique judex


legitiiiius Poutifex,
;

dictionibus perpetuis et temporalibus, quae sub co nullatenus vel ab eo, sed a nobis et sub nobis

apud quem judicium regi

iii-

tendendum forel tum ctiam quic exlra imperii fines commissa criinina objecerat, non ab im|)eraloria sed Pontilicia auctoritate essent plectenda,

tenebat; necnon [irocedendo contra rcgem eumdem ex illis, quse [)cr ipsius stipendiarios ac nonnuUos im[ieratoiisejusdemsubjectos [ler malitiam
et

instigationem regis
in

i[jsius
,

coutra

eum

fuisse

ut abuude illum arguit Clemens in Apostolico cdiclo,

commissa

urbe dicebat

cum

ctsi illa fuissent

qiio

Heniici seutenliam ut imiltis iiijiistam

ibidein reveracomniissa, [lunitio

capitibus, ad Poiitilicum jus,


serat

quod

Ileiiricus

iuva-

edicli Pontiticii

asscrendum rcscidit. Praecipuaiu nos bujus partem delibamus ad liistoria;


, :

lamen eorum iu rcgem, veluti extra districtum imperii commissorum, ad imperatorem nullatenus pertinerel . t
iufra
:

veritatem illuslraiidam
imperii in regno scilicel
tem[)ore supradicto

Regem
,

extradislriclum

18.

Absolvendo quoque ab omni


et loca,

fldelitate,

Siciliae

notorie ac coulinue
cilare

obligatione, servitio, promissione ac pacto provincias oiunes, civitates et castra

morantem

non potuit
constitu-

i[)siusque

imperator
fiues

ncc
,

citatio, si

quam

forsan intra imperii

vassallos et feudatarios et alios quoslibet,

eidem

fecit

citatum

extra iinperium

regi ((uomodolibet obligatos,


in absolutione
et Ecclesiae

cum

iucluderentur

tuin arctavit.

bujusmodi
iu

terrae et persoiiae nobis

Nos quoque, regis ordinarius judex, quod ad imperatoris judicium citaremus, vel citari aut
c(

remitli facerciuus
quisiti. Iiuo licet

eumdem

iiequaquaiu fuimus re-

ribus

illis

ad nos etcuriam uojtrani temporumores frequentcr dc curia iinperatoris

propnae terminos messeiu uostram miltens [lerperam suam falcem. Ca;terum defectus suppletio, circa processus adhibita supra dictos, non
subjecta;,
potestatis
excessit,

Romanae

tantum
teutia;

valel ad justiflcationem

ipsorum
su[)er

et sen-

venirent, ct juxta euni etiaui


nostris cssent
;

quidam ex

fralribus

supradiclae,
et

quantum ad eoruiu
imperator
,

sugilla-

prius tamcn dictaj sententitc


aliquid

pro-

tionem
alias

notam, cuin nullam


baberet

praemissis
,

mulgatio,

quam

dc [irocessibus antcce-

potestatem
,

ut praefcrtur

regem non subditum non


iu
,

sibi
cita-

Clem.

1.

Pastoralis Je sent. et re jud. c.

tum

legitime, aut remissuni, et extra distri(;tum

CLEMENTIS V ANNDS
ipsius continue acnolorie consistenleni
;

9.

CHRISTI 1313.

nec proe-

injustam iniquamque sententiam posse retractari


auctorilate
cai^itis,

dicta siip|iiclio circa suLdituin eliaui ad ea potuissel

de ratione relerri, per


sic
f:;ravi
,

(|ua)

de crimine, prieserqua; a jure

quod
supcr
c;i|)ut

ille fecit,

aut si dejure nnn subsistat nullam declarari. llabuit, liabet et


le

lim
ilia

delato

deleiisioiiis,

habebit, etiamsi

ruperis,

illain

;mutoritatem

provenit naturali, facullas


exislunt.

adinii valuisset, cuin

imperalori non licueriiit, qua; juris naturalis

menibra Ecclesiastici corpuris ejusdem, quud a Cliristo nobis institutuiu


universa
aulein esseUomaiii Poiilifices succe.-sores
iii

esl

lioc

Ut igitur sicut memorala sentenlia juris caret etTectii, sic auctoritate et noinine rei careat judicata;, ut nec in oidnioiie coinmuni aut ^ului ab iis nomen habere sententite mereatur iit etiain in niagiiuin justitiie ac jiacis obseqiiium scandalosis occurrainus periculis, quaecuin nostra;
:

Petri libro

et

iv irrefragabililer
ille

demonstravi-

mus.

Itaqiie

quod

lanquam

vanitalis praco,

scilicetvalenler alque impoteuter clamat regibus,


princii)ibus, populis,

perdictam Clementinain, seUeri

cuiiduin
falsam,

omnem

ejus suppositiouem apertissime

omnibus sumnium pr;ejudicium

et

EcclesiLC proviiiciarum

multarum
;

regnoruni

oinnes siquidem secuiidum ejus seuteuliam subjectos esse


nullis

non niodica posseut occanos lam ex superioritale, (|uain ad imperium nou esl dubium nos liabere, (luam ex ])otestate, iii qua vacaiite imperio imperatori succedimus; et nibilominus ex illius plenitudine potestalis, quam Cliristus Rex regum et Dominus dominantium nobis licet iinel

gentium

liirbalione

sione ipsius j)ro lempore siiboriri

auctoritati Romaiii Poutificis, quod modis ferendum vult; ego coutra veritalis verus praico clamo et valeuter clamo, illum esse lividum detracturem veritalis, non pra'couein sed

hostein et adversariuin, pietatis eversorem, et pro

pace,cujus se defensorern pra;dicat, Ecclesiam


Cliristi

confuiidere

turbis

rixis,

sedilioiiibus,

meritis, in persona

beati

Petri coiicessit, senten-

bellis iununieris.

Yobis quoque dico priucipibus,

tiam et processus

omnes

prsdictos, el quid(|uid ex

regibus, populis,

omnibus denique, qui


illi

se

gaudili-

eis secutuin estvel occasioiie ipsoruin,

de fralrum

deiil iiitraChristi ovile contineri, ut libenter,

nostrorum cousilio declaranms


nino
irritos el sortiri

fuisse ac esse

omaut

geuter, et humililer

subsit, cui Christus


et

man:

inanes; nullumque debcreautde-

davit

sui ovilis

ciiram

regiinen. Nulli hoc

buisse

eflectum

seu
,

nocumeiitum

cuiquam

fore pnejudicio, sed lacro

maximo

Iiac

quomodolibel altuipsosque niliilomiiius quatenus processelisse runt de facto, et (|uidquid ex eis secutum est \el ob eos, vel iu posterum sequi posset, in irrilum
afferre

notam
:

cuiquam

vel

eniin via illain felicilatem assequemiui, ob


in hoc Christi
dic,

quam

regnum
iu

congregali

sumus.Tu mihi
nisi

qui pacein defendere te pr;cdicas, quo paclo

revocamus

pacem conservabis oinnem in eadein


iii

domo

Ecclesiaslica,
civileni

auctoritatein

subdas
civi-

19. Clementinuni hlud decretum oppugnatum Declamavil a Marsilio, defensum a Pighio. postea adversus lioc Clemeutis decretum iuipius liajresiarclia Marsiiius ', qui conditam a Cliristo Ecclesiaslicam bierarcbiam, ul Ludovico Itavaru blaudirelur everlere molitus esl nou fereiis enim supremam polestatem quam Kom. Poulifex

auctoritati Ecclesiastica; liierarchiai capitis ? Suiit

domo

Ecclesiastica

princii^antes

inulli,

lesque magislralus gerenles, quoruin


dilur alleri,

nemo

sub-

ncc alium supra

se

recognoscunl
alii

priucipanlein civiliter, ut imperator, rex Galliae,


lex llispaiiiarum
iiiter lios si
,

AagliiB Seolite et

plurimi

quando suigit
est

qua^stio et conlroversia

in

omnes

Cliristianos nullo regiic

iini)eratori;cve

diguitalis discrimine obtinet, viruleiitain ad reges

ac principes apostrophen iu nefariis


ruit,

scri|)tis

inse-

qua Clementis traducit seutentiam, contenqua Caisaretim edictum revocari


possit.

commuiii totiiis Eccleniembra oinuia otficio continere, pace et coiicordia, numquid non erit necesut continuo ariiiis deceriKitiir omnis sarium
nisi illos'subesse volueris
si;e

capiti, ciijus

ditque falsuin esse tradilaiu a Ciirislo pleuitudiueni


polestatis,

exoita inter eos controversia ejusinodi ?

Numquid
diligento-

nou

coutiiiuis bellis tunuilluahitur domiis Eccle-

Conlra cujus veneuata scripta, ubi a Lutheraiiis


evulgata fuere, scripsil Albertus Pigliius", e quo h;cc delibamiis

siastica ?

Quod

si

coiilra hos facies

omnes

ler fideliler(|ue, ut leuetur, subesse


tius Ecclesia; capili,

commuiii

numquid

ille siia

aucloritate

Nec quid(iiiain, iiiquit, praler iiudam meranique veritatem coiitinetClementiiia illa, Pastoralis, cui ille lain petulaiiter iiisultat de sent. et re jud., nam si, ([uod supra evidenter (leinonstr;ivimus, ad aiicloritatem capitis slica; pertinet omnia menibra
in ofticio
coutiiiere,
(jui

cui obedire debenl onmes, qui Chrisliano censen-

tur nomine,

non

lacile

(|u;esliones el coutroversias ?
iiuis

componet exortas omiiLS Nunniuid pro couti(iu;e


tii

bclloium tumultibiis,
iiec

dcfeiisor pacis

hierarcliia; Kcclesia-

indiicis, cxcilas,
|)rinci|)aiites,

fuves, tot iu Ecclesi;islica


sibi
,

doino

Ecclesiastici coiporis

iniituo,

iiec

illi

superiori

excessus corrigere, eoriiin


iiierarcliia;

subjeclos coustitueiis

nou viderimus

in eadcin vi-

prajsertim,

secuudum ejusdem
;ilt('ii

formam
quarn

iiulli

Lcclesi;e

capiti, tu noii vis latain

inembio subsunt ab Imjusmodi ati(|uo


liierarcli. liccl.

gere pulcherrini;im pacis pulchritiidinem? El(|u;e est alia causa hclloriim iiiler uus plusquam civiliuin, (luihus Christiaiii tialres
iii

viscer;i
iiisi

fratium
priiici? Nisi

innocenliim
'

lcrruiii

stnngimus,
et

quia

Marsil. in (lefcuso.e pacis.

'

1%. de

I.

v. c. 12.

pcs

uoslri

infideles

inobsc^iuentes

filii

CLEMENTIS V ANNUS
quia a
palris
te, tiiique

9.

CHRISTI 1313.
;

jimilibns pcstilentissimis confiipsos

liariis sedncti

vcstris persnasionil^ns cjnsmoili pii


liicrarclii;c
|)r,Tsi(lis
,

Kcclcsiaslico
slniiio

omni
nem,

ad Clirislianam

pacem

cxliortantis

conspiraturnm ea pcrculsns fama, tnendnm Robcrlnm, iinpendenliaqnc inde rei Cliristianrc pcricula avcrlerc dccrevcrit ac iirinium oratorem ad Pontilicem, ut llcnricum a coeptis coerceret, ad:

monilis, in
ces snnt?

lolitis ('.iirisli;iii;c

reipnhlica; confnsio-

ditis liisce lilteris

'

submisit

jicrnicicni, el cxciiiinm rebellcs

etcontnma-

Sanctissimo in Christo palri

domino

Cle-

ll.ictcnus

Pifiliins.

vencno

imlnilns

Lndovicus
cnetilnis
,

C;cternm Marsilii Bavarns jiostca in

menti, divin;i providcnlia sacrofancta; ac universalis Ecclesirc

Francorfnrtcnsibns

dnni

Uomanorum
apnd

Uci rex Francorum,

pumuio Pontifici, Philippns gratia: devotum pedum oscula Ijca-

i'onli(icum iinatcreaucloritatcni nioliebatnr,

torum.
a

Ecclesia) iicrdncllcs (iua;slus cst inler alia, editani

Ad nostrum aliasquorumdam m;igistrorum


nunc ex
assertione cliarissiini consanllenricus imperalor Ro;ilias

fuisse

a Clemenle
cccidere

sui)criorcm Conslitnlionem
t.

relatu, ct

quasi Cicsarca) dignitalis fastigio dctralieri

Sed

gninei nostri principis Achai;e pcrvenil auditum,

demnm
mana

irriti

cjns conatns, vlcitqne Uo-

quod magnificus princcps

Ecclesia, at(|ne a Carolo IV imperatore, ut


f^esta rcscissa suiit,

manorum,
illustris

Apulitc, Sicili;c et

terras proprias

suo loco dicetnr, oniniaDiivari


poposcernnl.
50. Iklliais

princi|)i3

Roberti

rcgis

Sicilia;

consan-

ac principes sua; temeritatis veiiiam a Pontilice

gninei nostii charissimi debcllarc proponens, ad


ipsius exhffiredalionem snos inlcndat exerccre co-

appm'atus

/n Ilobcrtiim.

Anle,

incmoratum decrcluni cdcrct Clcmens, Apostolicas curas ad propulsandnm a capite Rovcro


bcrti

qnam

natns, turbando paccm universam Chrislianorum, impediendO ncgotium passagii Terraj-Sancta; in

universale et spccialiler Roman;c Ecclesia;, cnjus


dicta; Tcrra;

regis,

qnem

gratia

prosequcbatnr

atquc

patiimonium proprium
et

csse digno-

cliam nonnuilis dilioni Ecclcsiastica; obnoxins urbibns praefecerat, imminens pi ricnlnm, ac regnum Ecclesiaj veclig;ile defeiidcnilnm admovil:

scilur,

excidinm

jacturam. de ncstra

Cum
domo

igitnr nos pra;-

dicti regis Sicilia;,


traxil

qui de consanguinitate noslra


regia processit,

originem,

ct

enim, omissis Florcnlinis a quibns ipsius exercitns male acccpfus fucrat, bclli molem verlere ftatncrat in Robcrlnm, cni Florcnlinos ad quinqnennium, eoqne labenle ad triennium alind
llenricus
,

exharedaiionem non de

facili

sustinere possemus,

bealitudini vcstra3 suprr hoc alias scripsimus, ut

consideratis incommodis,

qua;

ex praemissis

si,

quod

absit, contingcrent,

seqnerentur, ad occurpericulis velit

reipulilica;
toris

gubernacnla dctniisse,
polenlia;

cum

se

impera-

rendum

tanlis

et

lalibns

vestra

sustinenila;
;

imi^ares

forc

metue-

rcnt

eorumqne exemplo Lncanos,

Pistoricnses,

ac Pratcnscs ipsnni sibi pra?fccis?e, rtfeit Joanncs Villanns', cum eo everso, catcros ad obscquium

procubituros spcs cssct. lUqne victoria


polirctnr,

facilins

decompetenti remedio celeriter providere, nepropler hnjusmodi incommoda possit dictae Terra;-Sancta; ncgotium rctardari, vel totaliter impediii. Verum cum imperatorem in pra^dictis non intcllcxciimus suum propositnm
sanclitas in hac parte
diverlisse, quinimo paret sc dicbus singulis ad eadem, vestram iteralis prccibns cleirenliam deprecamur, quatenus immincnlibus pericnlis occurrcntes, prout ad vestrum spcctat officium, in
pra;diclis sic cclcritcr tale

nnensibus

cum Friderico rege armornm socielatcm


:

Trinacria; ac Gejunxit, pra?cepif-

qnc nt ingeniem trircniinm ac navinm nnmcrnm compararent in Germania novnin militnni delcclnni impcravit
locis Gibcllinic
;

atqne in Insubria

et aliis Italia;

remedinm

rpponalis,

faclionis seqnaci s ad signa jussit

qnod

pncis

pulclnitudo scrvetur, negolinmque

concurrere. De quo bcllico ;ipparatu ba>c Albcrlinns Mussatus bistoria; commendavit ^ E Janna
:

passagii Terra^-Snntta;,

quod

alias fieri posse

credimus, impediri non dcbcat ant lurbari,

ct

non ne

galeas xxv, e Pisis

xii, cnm armamenlis apparalibusqne ad omnem belli navalis congrcssum disponens; jamiiue portubus cxpositas nnliis indiiciis mnnilns siiis copiis compnlavit has ultra Fridericns Sicnlorum rcx odo et viginli proni:

tunc subjcctos digULtur vestra sanctilas specialitcr recom;

cum vellelis suiier iis aliis alias occurrere, commode non possctis diclumque ngem et
mendatum
habere. Dat. Parisiis
xii Maii .

21. Flagitasse inter alia regios oratores a C!e-

plissimo oblnlit obscqnio. Increbuit boc per


civitalcs

Italiaj

mente, ut potius latam ab Hcnrico


sentcnliain
Pontilicia

iii

Robertum
,
;

longe latcque novum, quod et trar.s Gallicas AIpcs allalnm csl, invr.dendiim in Apulia; rcgno Robcrtum mnlla clas-e, viribnsque illi per-

auctorilale

convcllerent
id
:

quam

rescindi ab Henrico imperaret

vero a

Pontifice poslca factum narrat Mussatus

praelerea

timcscendum nnde ad Philippnm Francornm regem indicanie Roberto del;,tnni est, etc. Subjicil audor, ut Pliilippus rcx Francorum, qui nullam antca Eus|iicionem de Ilenrico, ut qui in
;

Clementcm

Philippi oratoribus nspondisse, tres


,

cardinulcs legatos ad Hcnricuni iluros


nenlia ea bella componcrent
Pontifice
:

nt i:umi-

cumque

validioraa
Nea[ioIita-

remedia adhiberi exposccrcnt Philippi

regia Gallica militari balUieo cinclns, el in equeslri

oratores,

Clemenlem tum ad luendum

muncre
Jo. Vl
1.

educatiis fuerat, in Gallicum

nomen

nuni rcgnum Ecclcsiic vectigale, tum ne decreta


Fxl. apiiJ Albfi-t, Mu;S.

'

IX. c. 33.

Muss,

1.

.XVI. c. i.

'

1.

xvi.

c.

3.

CLEMENTIS V AXNDS

9.

CHRISTI 1313.

in Concilio Vienncnsi Pliilippo illius imperalore expeditio Syriaca dislurbarelur, cuin nccesse esset

lentiam

promulgamus
et

eorumquc

tcrras et loca

ipsorum
versifates

et quaslibet alias

Gallicana arnia in

Henricum

averti, anatiiemate

civitates,

communitates ac unicontra pncmissa vel prajomniiri


:

omnes, nullo

impcrialisquc dignitatis discrimine, |)ercussisse, qui licllo citeriorem Sicircfiiac

missorum aliquod
cimus

attentanlcs, Ecclesiastico suliji-

interdicto, etc. Infligit alias poenas

liam adorirentur. Conccpta


stolica seutcntia
'.

est liisce verbis

Apo-

bus privilegiis, muneribus, honoribus ac bonis,


qua; ab

Hom. Ecclcsiaacceperint, deturbatum


legum acerbilatem
II

Clemens,

ctc.

ad

perpeluam

rei

memo-

priclerea prout

ipsorum femeritas iu sePontinciam


in-

riam.

sevtritatem exasperavit,
tentat.

Nuper, multorum fida relatione perceplo, quod nonnulli in divcrsis locis et parlibus prfcparabant stolium galearum, ct alios faciebant bellicos apparatus, quosdam ipsorum ex cerlis tenebat

Actum apud Castrum Novum Avenionenid.

sisdioec. in palalio ipsiusCaslri


ficalus nostri
2-2.

Junii, Ponti-

anno

viii .

l7ivasa Calabria ab Ilenrico conlra Cle-

conjecturis exorla suspicio,

seu terram cifra


dignoscitur,
linent
lilius

quod regnum SicilicE farum, quicde regno ipso fore

qus ad nos el Rom. Ecclesiam perpleno jure, etquas charissimus in Christo

nosler Robertus rex Sicili.c illuslris, nunc pro Ecclesia pncdicta vassalius, a nobis et eadeni

Non ea edicfo Apostolico decrelum. Henricus imperator ac Fridericus rex a susceptis perdendi Roberti, invadenda;que Sicilia; consiliis revocati sunt, sed ad bellum se comparare perrexere Genuenses enim, urgenfe Henrico, triremes imperalas instruxere, ac pra;fecto classis Laniba
mentis
:

Ecclesia tenet in
vel

feudum

hostiliter

invadendum

Oria

cum
:

Pisanis in Siciliam cileriorem vela di-

oifendendum, stolium et a|>paratum hujusmodi, quanivis hoc vix iiossimus credere, parabatur nos Ecclesiaj pra3fat;e ac nobis, et regno et
;

rexere
die,

Fridericus vero rex Trinacria; pra;scripta

terrse pra?dictis, qua; velut recreationis noslrae po-

pectoris

moerium delectabiliter inluemur, et in Apostolici medio pr;T! mulla dileclione portamus et

scilicet Augusti, Messana solvit, conquinquaginfa triremium classe, atque in Calabriam excensione facta, Rhegium et alia loca ia suam poteslatem redcgit, ac plures adversus Ro-

quinfa

fecta

berlum rebellionem movere. Ne aulem hujusmodi


Siculi

adversus talium niolimina providere volenles, ac periculis animarum, corporum detrimentis,bonodispendiis, et gravissimis scandalis, et irreparabilibus incommodis Terraj-Sancta;, quoe possent ex iis, si procedi quod absit, ad illa contin-

regis

hosfes

pietatem ex

animis, spretis

censuris Apostolicis, qua; iu Siciiire invasores proposike erant, ejecisse viderenfur, Pontiticiam sen-

rum

tenliam in

eum

sensuni detorsere, non defigi anali.cderent,


sibi

geret, merito tormidari, salubriter obviare, prasertim cum simus parati omnibus de ipso rege
Siciliae
sis et

themale eos, qui Robertum regem modo ab inferendo regno ullo damno
rarent.

tempe-

Ad quorum

fufilescavillationesrefellendas

conquerentibus justitiam exhibere, univer-

singulis clericis et laicis,

cujuscumque conpraBcminen-

ditionis, ordinis, status, dignitatis,vel


tiie

fuerinl; ctiamsi Ponlificali, vel imperiali, sive regali aut quacumque alia pncfulgeant dignifate;
ac universitatibus, communitatibus, et civitatibus

novo Diplomate YIII idus Septembris edilo promulgavit Pontifex, omnes qui Roberto auf Siculis ullam inferrent injuriam, sive regiasive Augustali dignitale pollerent, quibus verbis Henricum et Fridericum designabat, anafhemate aliisque poenis
percelli.

quibuscumque, auctoritate Apostolica

disfricfius

2J.

Cleiiieiis, etc.

ad perpetuau'

rei iiiemo-

inhibemus, et expresse pnccipimus, ne dictum regnum autterram, seu purlem vel aliquaeorum, vel alterius eorumdem loca pcr terram vcl inare, quocumque colorc quasito, invadere vel oflenpropter hoc recipcre vel exhibere stipendia, sive galeas seu alia vasa maritima dare, locare, cominodare, litulo^iuocuuuiue concedere, scu remigare iii eis, vel easdem galeas seu vasa
dere, aut

riam.
blica

Noviter ad nostri Apostolatus audilum pufama nou abstjue grandi admirationis causa lierducto, quod nonnulli, pacis utique aeinuli,
et

muiuli, veritatis

odii

incentores,

suum

qua;-

rentes in niaguatum forsan turbafionibus sabba-

tismum, suaque
prose(iuenles,

in

alienis

disiiendiis

comnioda

conduccre quovis modopnesumant; siveprffistare super his pra;sumptoribus ipsis auxilium, consiliuin vcl tavorem, dircclc vel indirecte, publice
vel occulte.

damnabili pra;suinunt pra;suinptione asserere, perversaque persuasione non metuunt suadere, quod nostri processus ad invadentes seu oirendentes personam, ut eorum utaiiiur

verbis, Roberti nati ciara;


intra

memoiiK
,

Caroli
tales

Nos enim
inhibilionein
et

in onines et singulos qui contra

Seeiuuli

dicluin

regnuin

dunimodo
alias

mandatum

hujusmodi

vciiire

olleiisores seu iiivasores

dictum reguuiii

non

prffisumpserint, eliamsi,ut pra;dicilur, Pontificali, pricemiaut impcriaU, seu regali vel quavisalia

iiifendant oUendere vel invadere, ininime se extenduiit; nos

(|uanquam

vis

verborum processuum

neant dignilate, de Iratrum noslrorum consilio excommunicationis, quam co ijiso incurrant seucliam Lib. viii. Ep. cur. cx. ext.

pr;cdictorum et verba, nostraquc intenfio teincrariam ipsoruni caIumiiiosam(|ue iiilerpretafionem


clare refutet, et refellaf aperfe; nec proftcto apiid
infelligentes vertafur, sicuf nec verli debet.

<

apud Muss.

I.

xvi. c. 5.

saiie

CLKMENTIR V ANNUS
in (liil)iiim, fpiin scntenliic
CGssil)iis
iii

9.

CHRISTI 1313.
faclionc
:

(iictis
arl

pcr nos pro-

Cncl|dia

snbornatum sacram hosliam


vcncniim in
calice,

promnlgatsLi, cliam

pnciliclos inva-

veneno
a

livisse

alii

cum

absn-

sorcs sou oiroiisorcsdicli Uobcrtircj;isSicili;c iiilra

liitioncm porrigeret, miscuisse. Sed ca calumnia


i)ictatis

rcf,mnm

ct

t|norurncum(|uo
sorcs

terram pncdiclam; (|uinimo regnicolariim et aliorum

el

ad

osoribiis

aspersa tam

facile

refelliliir

iiitra

(]uaiTi objiciliir,

ciim levi recentiorum auctoriiale

dictiim rigiiiim exisientium invasorcs, seu otTenliujiismodi se extendanl, etc. Addilse ad


ali|iie

nilatur

at

si

(]uid ])ra;ler

comnuinem

ordinein

dissipandas liujusiiiodi artcs,

excusalionum

colorcs dclcndos, anatlicmate pocnisc]ue aliis gravissimis incussis cunctis, sivc njgia sive impcriali
dignilate fulgcaiit, pioliibcre, ne in Siciliam boslili

cur non in divinas iras causa refcrri iiossil, cnni censuras Ponlificias spernerct. Cictcrum veteres Iiistorici niorbo nalurali ipsum
trisle acciderit,

periisse affirmant, inter (juos

Jordanus lnec tra-

dit'

Profeclus (nimirum Ilenricus), nsque Orcncna, in fluvii ripa concrii-

fnrore irrumpcrc, aut grassari mari aiulcant,

giam fluvium, peracta


ribus,

aut Roberto rcgi Kcclcsiffifiduciario quo(]uo nindo ullam injnriam iiiferrc;tum subdit a Prohibc:

scendens, linctis ob refrigeralioncm in a^iua

subeuntem

sensit

languorem,

et

comiierta

mus

expresse, ne liujusmodi scu priorcs nostros

sub dextri cruris genu pustula,


catur,

(|uai anllir.ax vo:

liroccssus et scntcnlias, (juas in sno robore volu-

miis ]iermancre, inlcrprctari


intellcctuni ct
ij^sis

aut ex|)onere, seu


et

scnsum ipsoriim

vcrbornm in

contcntoruin intcrprctaiido vcl exponcndo malitiosc ad aliud, (juam liltera ipsa sonat, distor(lucre ant in
ali()iio

noctem duxit insomncm et dato mane signo toUendorum castroruin,Bonconventum properat, pagum xii millibus a Scna distanlem, ihique viam universa) carnis ingrcssus cst, regiii sui anno v, im|ierii autem priiiio, inense uno ct
dicbus xxiv, in festo B. Bartholom;ci . Consenliunt

depravare praisnmant. Nos


contra i^robibilio-

enim

in iiniversos et singiilos,

.loanncs

Villanus

-,

S.

Antoninus', Ptole*

ncm bujusmodi

faccre pricsumeiitcs,

excommunijtrio-

ni;cus Lucensis in hlstoria Ecclesiaslica Ms.

(quaii-

calionisscnlciitiam promulgamus,ctc. Dal.in


2i.
Tlenrici

ratn dc Grauscllo VIII idusScptembris, annoviiio.

imperatoris obitus,

Ecclesiam consilia. Discusserat jani divinnm Nuincn Roberto rcgi Ecclesiie studiosissimo impcndens discrimcn, sublato jiaucis anle
dicbusllenricoimiieratorc infcnsissimo cjushosfe, qui cum acceptarum nimis injuriarum tenaxvi-

Romanam

et

illius in

quain arecentiore pravum glosscma adjectuin sil) ct Alliertinus Mussatus (|ui trij^licem mortis causam adducit'*, inter quas pra;cipua ea fuit, concepla nimirum in latere vomica, etruso scilicet in l)Ieurain ex nimio festu et laboresnb ardenticoelo
sanguine, deinde ex captata perfrigeratione concreto. Auctoris verba ad confutand;is nonnullo-

bratum

a Cbristi

vicario in

Sicilirc

regni Sedis

rum rum

recentiorum calumnias, et ineptas novatoqua;stiunculas adducenda visa sunt.


23. Triplcx, inqult,
illi

Apostolicfc

vectigalis
et

invasores

Ecclcsiasticum

iateritus causa deIcthalis ulceris,

fulmen sperncrel,

censuras inani verborum

prchensa

est,

una

innati sub

genu
:

fuco dcludere arbitraretur, prajfcrretriue ultionem


Cbrislianae rcipublicfB
ipso imperii limine
paci, inopinata morte in cnrsuque vicloriarum cxtincensuris devinctum fuisse, neque

quod physici anthracem vocant altcra sciss;c ah sfranguria vesicoc, quo morbo assidue laborabat tcrlia pleuresi, quam misso jam spirilu vomuisse
consiitit.
falalis

ctus est. Ii)su:n

Admirabilis ha?c mortalibus,

et veluti

ea rcligione solvi poposcisse, refertsubjcctis verbis

Bernardus'
missionis
siffi

Tanilcm pra}fatusllenricus, nonsano


fidelilatis et i^ro-

nota loci acdiei intervenientium identitatis: cui admiralioni Corradini de Stoph adjiciebatur

usus consibo, coutra juramenta


i)er

eum

prKstita vcnicns, et jura Ecclepra;faio

Romanac otfendens, discordavit cum

ejusdem sancti Bartholomsi memoranda festivitas, qua ct ipse in Italia ab Carolo rege conflictus capitale post sniiplicium sustulit. Cavenda nimis sacrosancta;

Clemenle papa, ut legitur in Clcmenlinis Constitutionibus.ExtradcjurejnrandoRomaniiirincipcs, et factis proccssibus coiitra euin, tandcm idem papa in eum excommnnicationis sententiam promulgavit.
tionis
Ilic

matris Ecclesia;

offensa Cbristicolis

cum

hujus pra;decessorem fuderit Apostolica sententia Fridcricum, in quem cum prole tola veluli fulmen jaculata irreparabile lulit exitiam.
et

Ilenricus impcralor,
petito

beneficio

nuUo absolunec obtcnto ab A[)oslolica

Et hic

quoque

Ilenricus, foecunda; pacis vexillo in

Italiam auspiciis ductus Ecclcsia;, qua; voluit obtinuit,


velis,

Sede ab excoinmunicationis sententia contra


lata et sibi prius inlimata, obiit

eum

apud Donum-Con-

veris ad

vcrum mutatis simul arridcute fortuna oppositum gnbernaculis, adverso


:

ventum
sni

in Tiiscia, in fcsto S. Bartholoinaii, rcgai


v,

sidcre soluta classis


rcfcripti

Dominicoe vero Incariiationis anno Mcccxin, delalunique fuit corpus ejus apud Pisas et sepnltum in Ecclesia catbcdrali . Scripscre re-

anno

jam

sola

profundum petiit siqnidein mente transgressor Apostolici,

quo inbibitus Roberti regnum invadere, adverso


ferente spiritu, snopte frustratus ingenio adjuratum sibi Fridcricum Sicilim dominatorcm ad Ca-

ceniiorcs,

necatum veneno Ilenricum, atque in crimen vocavere ipsius confessariuni, virum religiosum Ordinis Prffidicatorum quem aiunt a
, '

_
Beni.
libel.

'

Jjrd. Clir. Ms.Vat. sign.nnm. 1960 Aiit. Iii. p. tit. .KSi. c. 2. S.


c.

'

Jo. Vill.

1.

IX. c. 51.

ftol.

Luc. nist. Eccl.

de

Rom. imp. Ms.

Vat. Libl. sign.

num. 2043.

1.

XMV.

iU.

'

Muss.

XVI.

c.

C,

Am.

Toiuus

XXIV.

Rayn,

V.

10
llionam
Calal)ii;n

CLEMENTIS V ANNnS
insulani

0.

CHRISTI 1313.
refert Alberli-

invadendam,

(iiio

sibi

cam invadjre molitum. Et (luidem

transgrcdienili palerot aditus, obsliuala

animadlitis

versiono priXmiserat. H;cc quippe detestaudne

oxordia ad

tolius

lerrarum orbis scandala solo

adverlentisDeisopita judicio . IlactonusMiissatus,

nus Mussalus ', Ilenricum ad Romam sibi subjiciendam anbelasse, et inter proceres, diimapud Podiiim P)0ni7,i byberna ducobat, Piomain suam jaclilasse at(|ue eli.im anlea Piomauis liibuta im;

qui

licot

Ilenrico addiclissimus, id lainenobscrval

perasse vidiinus.

Cum

pra?terea Jacobus .loannis

ipsum

dum cum
:

Ecclesia sensif, secundis rcbus

Arloti e stirpe Stoiilianosia tribuniliam invasisset

potitum

ulii

vcro

ineam

cervicesextulil, repente

potcslatom, urbanisi|ue munitionibus potitus proccres exagitarot,

obrutum. NuUum cliam vcncni Ilenrico propinali montionem fecere Corlusii ',
vindicla divina
(]ui
n

comperlum

est,

lleuiicum facta

IkTc

lulirmilatccaplussolvitdebitum uaturale

tanlummodo monumentis prodidore non


: ;

cnm codem Iribuno coitione Urbis imperium a Romana plobecula per seditionem eblandiri medilatum a Illo siib magislratu , inquil - Mussatus, denuo comportum est, dispositis ad hujus plebisquelibitum rcbus pra;cipue potentioribiisfusis, ipsum evocandum in omnia ha,'c |iarnri Ca;sari
:

Joannos Villanus scriptor candidissimus, suis Flo-

non solitus, quidquam tale scrinon S. Antoninus Villanum solilus exscribere, (lui moibo Henrici obitum adscribil non denique Plolemncus Luconsis, de quo paulo anle mcmoravi % sod alius quis reccnlior illiim oo
rentinis parccre
ptis tradidil
:

Llrboui,

vobondumque triumphaliter

in

Capito-

lium, princi|)atum ab sola plebe recogniturum . Subdit auctor proceres, Ponlificii nompo nominis
assertoros,

additamento foedavit
2G.

(I).

cum

sibi

imminere exitium viderent,


illa

Commondal llenricum,

ul mullis virtnli-

conjuratione fiuta, tribiinum in Capitolio oppressisse


:

cumulatuui principom Joannos Villanus % alque oa laude oxornat, neque in prosperis elalum
bus
lcftilia,

Sicque, in(]uil, am[)lissima

Caesaris

spes sorte casuque sic foronlibus sublata est . ExIiiinc tribunum Clementis litterae ' hoc anno VI kaiend. Februarias dat;c, quibus censuras intontat, ni a Romanis op|irimendis et invadendis

Quibus

neque in adversisdejoctnm maM'orefuis?e. Fuit S. Antoninus conseniil Iiis vcibis piffifatus inipcralor Henricus VI, (Septimum alii
:

tant ad

vocant), vir sapions, justus et graliosus; in armis

arcibus |)atrimoiiii R. Petri absistat, quorilurque

slrenuus, Catholicus et lioneslus

et

quamvis

se-

ab eo injurias Ecclcsi;c pro acceptai


uoticio reiioni
;

digiiitatis

be-

ciindum gcnealogiaiu forot mediocris coudilionis, aiiimo tainen magnus, el ut sperabalur, non inlima,
si

tiini

ad Arnaldum episcopum Sa-

binensem, ul perduellem ad restituenda RomanjE


Ecclesiffi

longiore vila funclus fuissot, cgissot .


cst, a Pontilice

llt

jura censuris adigoret. Praefocala tamen

magiiis oliam virtulibus orualum,

rium cveclus

cum ad im[)ecommoMdalum vidi-

ea Jacobi ArIoticonjuratioue,HenricusditioneEc-

mus

sed cas virlutcs adepto jain imperio, pri-

stinaj forluna; oblitus,

nimio orga Cbristi vicariiim


labes fuit,
vectigale
sibi

lastu corrupit;

non eiiim exigua ojus


anatliema
et

miscenda lurbis, vectigaliqiie regno Nea[)olitano pertentando insidiis non doslitit ' Pormulta , ait Mussalus, ad Apulos, Calabrosque ac Romanos per internuntios sciscilare, Iraclesiastica novis

sprevisse
Ecclesire

intentatum

ctare [jolliceri, coinponere sedulis vigiliis ingenti

regnum, ipsamque dilionem

Ecclesiasti-

animo sludebat

. Tradit

pra;terea

idem auctor

",

Giiill.
1.

el Alliig. Corl.
c.

liisl. 1.

Ectl.

XXIV.

4U.

I.
1.

c.

21.

Ptol. Luc.

Ilist.

'

Muss.

1.

XI. c. G.
I.

c.

Eod.

1.

c.

5.
1.

'

Lib. VI. Ep.


lial.

lui'.

XV.

5Jo.

Vill.

jx. c. -58.

All).

Muss.

.\'vi.

5.

'

Lib

de ge:t.

()) Obiit lioc

surgit inter coicvos scriptores,

anno, inense ab annalista indicalo, Heurieus imperator. Qua in re consentiunt onines; de die parvum aliquod dissidiua nam plerique cum Joaiiuc Villaui diein s.v.v Augusti S. lJartljoloiua:o sacram assiguant. Alii cuin 1'erreto

Vicentino, et auclorc Clirouici Modoetiensis, auctore Annalium Foroliviensiuin Rcr. llalic. torn. xxii, diem xxiii, seu X kal. Septcmbris; censeo nocteui inter diein xxiv et xxv Augusti intcruiediaui qua; alii denicpie diem xxv praferunt. Genuinam emortualciu llcniici diem
utique nox sive ad diein praicedeutem, sivc ad scquenteui comiuode reterri
potest.

denus morlis

alii

aliud assiguaut. Itali

omnes

naturali

prout et aniialista notavit. (Jui tamen iu eo fallitur, quod vctcruiii uciiiiiieiii c.vtitisse ait assertoreni fabelke de monaelio Ordinis Piu'dicatoruiu, qui iiicauto illi hosliam Eucliaristicaiii vciieno illitaiu porrcxerit. Id quanquain inani rumore sparsum censco, veteres taiuen qnosdaui habcre auctorcs comiieri. Nam pradoripiaui quod legitur in Ptolcma'0 Lucensi in Vita (jlementis, qui asserit hunc, lictuin licct et inanein ruinoiem lamen revera a maleferialis quosdam spaisisse auclores f.imic liujus Germanos comincinorat Ferretus Victntinus, quem proiudc de vetustate fiibelliU liiijus tc.^tem alteiuui exbilieo. Nec sane in dnbium id revocasse Germanicoicvi scriptores videutur. Joaiines Vitoduraims, qui tunc in Germania agebat, qcique addit proditorcm co sccleris induclum
niorbo sublatuiu
tradunt,
illata llenrico nece a
fiiisse,

pollicitalione

cpiscopatus,

quem

cl

dein

obtinnit.

Narrat vero scriptor ideiu, Heuricum causam mortis su;e sensissc, statiinque

monuisse, ut raptim baberet, ne post obituui suum, ipse uccis bujuj auctor leueretur, ac pccnas lucret. Suaileutibus \ero mi'dicis, ut icineticum pharmacum assumerct ad evomendum cum hostia venenuiii, acquicscere noluisse, (piod indccorum id crederet tanto Sacramento, et indignum. Id eiiam de genere iiiorlis Martino Fuldensi, qui auno Mccr.LXXViii Ilistoriam absolvit, id Martino Minorita;, sed tamen ex fama tanlummodo, probalum luit. Tres liosce scriptores debcmus Eccardo quiillos inter bistoricos medii aivi, lom. ii
capellanura

suuui

vulgavit. Denique Joannes canonicus S. Victoris Parisiciisis in Vita Cleiiientis vulgata a Uakuio, Papar. Avcnion. tom.

quidem per ora vetcres non laluit.


id

boiiiinum volitasse; sed medicos coiaiii papa


I'!am

aflirmasse

tamen mendacii egregie arguit llermannus Cornorus,


sicd.\xxv perduxit, viilgavitque Ecardus in

tempora, annum

scilicet

i, pag. i, pcrbibet veneni in eo aguovisse. Ha!e igitur fama scriptores scriptor, in Chronico quod ad sua usque Ordiiiis Prajdicatorum hisloncis mcdii icvi. Scriplor ille ad anuuin Mccc.xvii, nt impactam niiiil

se

viro Ordiuis sui caluinniaui depcllat, producit Iittcras Jobannis lioliemi.x rcgis ejusdcm

lleiirici

icgis

lilii

quibus teslatur sparsi

liiijus

rumoris

verilatem iuvestigassc se,

menJacemque deprebendisse, quod

et alus litteris ibulein lecitatis,

Guido episcopus Arelinns, tum

et suis pariter

duccs impcrialis cxcrcitus apud Florentiam constiluti conbrmaut. Cnarnui lilterarum veritas, nc quis cavilletur, publici tabellionis oculalorumquc tcstiiun auctorilato ibidcm glabililiir. Seivari vcro illas auloijraplias iii monasterio Lnbeceusi Oidiuis Prajdicatorum scriptor idem
jicriiitct,

Ma.xsi,

CLEMENTIS V ANNUS
Ilcniicum indignatnm Romanis Ponlificiariim parliuiii scqiiacibiis,

9.

CIIRISTI

1313.
pcrvnlgala

11
bi

quc ad

pompam tantiimmodo
fallacia, belluin in

coiiiminatiim

si ail

Urbeni acccs;

lemporibns
jactaverit,

Saracenos ineditari
bella fe-

sissel,

acirbis

iii

eos efrtiiminare suppliciis

tnm

duni atrocissima

iiiter fidcles

Ihljcvetcrc
ut
(;il)ellini

giavem adeo concitasse disseiisionem,


contra 1'ontificios duobiis diebus cersnre pra;-

rebat, qiuc pcrfidus illius assentalor Pisanns arcliiepiscopus inter mnltas

blasplieinas

voces adinjiistis

tamcu

conseriierint, iiifelici laincn exitii.

vcrsus Clementcm, Henrici cu[)iditalibus


reliictanteni
,

27. Refert etiain Ilenriciim classis


fecto ex

etfiisas

initia

redemptionis Teri;n',

nam
tiiin

api)iicuisset

arcano dcdisse imperia ', ut cum Terracirigesimo septinio ab Urbe niiliiniversum

Sanclaj,

nt refert Mussatus

appellabat;

divina iiltione in ipso consiliorum


ut

unde improborum

liario,ancliorasdcfigeret, ipsum(|iiepra3stoiarelur

m(diniine o[)pressiiin Henricum cxistimari polcst,

spe et cuiiiditate jani

ref^num

jam
28.

ante indicatum

est.

Nea|iolitanum boneficiariuin Sedis Apostolicc Friderico Trinacriaj rej^e socio occiipasse.


insif;ni peijurii

Oua

in re

flagilio

sese dcvinxit

qiiippe (lui

susceplnrus augustale insigne cardinalitnis Inec sacramcnto spoponderat Ego Henricns rex Romanoruin imperator promitto, sjtondeo et fioiliceor coram Deo et B. Pelro, me de caetero proteclorem ct defensorem fore Pontificis et sanclaj RoniaiuT EccIesicC in omnibus necessilatibiis et utilitatibns siiis, custodiendo et conservando possessiones et bonores et jura ejns, ()nantum diviiio
:

Nec levem pariter si asperserat Ilenriciis maculam, cnni Romano Ponlifice pacem ipsum inter Rob(!rtuni((ne addncere inedit;inlc, al(|ue litteris suis sacramentnm fidei, quo Sedi ApostoIic;e

se

ille

obstrinxerat, inculcaute, ut ipsi rci

componenda; arhilrium deferret, adco in iras \)rxcipitem effudit aniinnm, ut accersitis pluribns
tabellionibns contestatus
sit,

ac Tabiilis publicis

consignari jusserit, nuntiuam se Iloinaiio Ponliflci

fnltiis

adjiitorio

fuero,

secnndum

scire et posse

fidem deviiixisse. Cujns exempli pernicies ne Romanorum reges atque iin[ieralores diinaiiarct, (^lemens, insigiiem Apostolicam Conin

fiiluros

pura fide. Sic me Deus adju^et et lufc sancta Dei Evangelia . Quin etiam bocsacrainentiim imperialibus sacris delihutus ratum babuil, litterisqne |iervulgavil Pra^erea, antequain Italicain exipeditionem duceret, Lausana; Joanni Molans Ponlificio iiilernnnlio b;ec jurejurando

ineum

recla et

stiliitionem ad
rit;it(!in

tuendam

Pontificis Roinani aucto;

(Iigiiit;iteinque edidit

(jua,

iibi

paiicis

I^rolusit Christianos

imperatores Iriuinplio duxisse


exliiiclo,

''.

Sedi Apostolic;e siibmiltere a[)ices promulgat sa-

cramenta ab Henrico paucis ante diebns

aliisve regibiis et iin|)eraloribu3 praeslita pr;estan-

pollicitns erat, ciiiclusque diadeniate

coram

cardi-

dave a snccessoribus, sacrainentafideiap|iellanila

ualibns confirniarat

'

riatiUcainus, confirmaet

Ne

quis, iiiquit, in

Romanuin

assuni[)tns prin-

inus, recognosciinus,

innovamns

de novo con,

cipcin

cedinius oinnia privilegia Conslantini


Henrici, Olhonis IV, Frederici
reguiii et

Caroli

V(;l in poslerum assumendus,an juramcnla hnjusmodi per dictum Henricnm imperatorem

II at(jiie Rodulpbi principum seu iinperatoruin Romauornm, quocuinqne tempore concessa, super qni-

praistita,

et

per successores

ipsius

iii

fnturuiii

praestanda fidelitalis existant, in diibitationeni de-

buscumque,
exislant,

ciijuscuinqiie continentia! vel lenoris

veritati, aiictoritate

sanctte

Romanie

EcclesiiE,

Romanisijue

ducere andeat vel su[)er his contrariuin adslruere A[)ostoIica de fnitriim nostroruin consilio dcclarainus, illa juramenta pra;dicta
fliielilalis

Pontificibus et Apostolicae Seili .

exislere et censeri debcri .


in melius

In eoruni vero imperatorum litteris contineri Siciliae citerioris donalionein, exploratnin est at-

20.

Mortun imperalore, rerian

mulatio.
siiit

que Othonem, Fridericuin II et Roduliihiim |irofcssos, Siciliam supremi juris Roman;e Ecclesiie esse, ac Rodulplium * diserte Sieiliam non inva-

Quie porro, sublato Ilenrico e vivis, secuta, narrat S. Antoninus ^ tempestatem

com-

illam

immanem, qnam

in

Robertum

Siciliae re-

gein movebat Henricus, repente sedatam, disso-

surum pollicituni, tuin snis locis diximus, eorumdem principum monumentis, tum

allatis

lutum imperialein exercitum, Genuensium


:

Pisa-

etiain

Ollionem IV ob aifectatum contca jusjurandnm Nea|ioIilanuni regnum ab Innocentio III exauctoratuin fuisse; adeo ut perjnrii et proditionis In Romanam Ecclesiam nota ab Henrico elui noii possit, qui ad augendas res suas multasacranienta regnoque Neapolilano de Ecclesiastica ditione non invadeiulis ad religionis spcciem nuMcuparal,
,

nornmque classeni dissi|)atam, inter quos postea magnai rerum conversiones contigere Fridcrici
Siciili

pariter ternstres copias in Calabriam tra-

ductis in Triu;icriam se subduxisse, marilimus


disjeclas irrito conatu

domuin
nietiiin

rediisse; Gibellinos

vero, ([ui in Etrnria cuin Hciirico coitionem fecer;int, e S[!e

inaxima
coiitra

in

non minorem de;!ssnrrexisse,

turbalos. At

Guelphos ex ckulis extrenia;


*
:

quie deinde

Italiie, c-i|itata

ex Pontificis absentia

terrore ad pristinas libcrtatis siies


describit eleganler .Mussatus

occasione, sibi sul)jiciend;c desiderio violarit; at-

Hujus, inquit,

regis interitus hos ad


- Hxt. iii I. Priv. Kora. Rccl. Sup. 1. XVI. decesl. Hciir. c. 5. tom. ni. p. 142 et 317. et iii aice S. Aiiu'. et iiiM'. VjII. sigii. lit. ' Ext. de eo llenr. Iit. Ms. Vall. B. iiiia). B. iiuui. 12, pag. 378. ' Aiin. toin. .xui, an. 1207, uuiii. 11. :i[i. 1215, 12, p. 284.
'

lucem

tenebris, ilios ab

'

Alb. .Mu5
111. p.
I.

I.

XVI.

c. 5.

Ejt. ciem.

Romanirfe 7) <?//.
Ital.

Ai;l.

la.
1.

X-\i. c.

2. g S.

Muss. Je gcsl.

pcst aior-

iiuiii.

iib.

ei

lom. XIV, au.

1:;',5,

iiii.':i.

38, 39. ct au. 1279, a.

ti.

tem

ilenr.

c.

1.

12
luce conjecil in tenebras
:

CLEMENTIS V AXNUS
lii

9.

CHRISTI 1313.

vestes lacryinis re-

ante

spersere lugubres, alTcctus


la;tiliis.

illi

dulcibus extulere

Zeiatrices imperii civitales

functum

tristi-

obFerrariamoppugnataman. mcccx Carolum Quirinum et Franciscum Dandulum oratores, isque concordiae tractatus, cum non levibus imjilicitns

bus prosecuta; lauientis,

luculenlos nulibus ac

dilQcultatibus esset, ad triennium fuerat


:

gestibus oslendere successus,

parum

fidenles re-

productns
neta;

cum

interea

bus iiumanis in

tantas allusione fortuna}.

At per

vivis Petro Gradenico, (]ui

lcmporis excedente e Ferrariam ditioni Ve-

non fueral ostensa felicitas cxpiatam niundo cladem, supplices niatres sacra
ca;teras qualis ante
piis

muueribus

inslauraljant altaria, clerus sublatis

crucibus longo

laicorum ordinibus urbes anibil)at, procedentibus milhralis aulistilibus sunnno uli placalo Ueo laudes psalmorum concoelu

cum

centu conclamans datori pacis post tants calaniitalis

angustias

ardentes noctu

fiices
:

urbes lustranovis aniicti

bant, solaribus tequataj fulgoribus

vestibus populi
stitere

equorum hastarumque variis inpradudiis per vicos et fora feminarum


:

adjungere erat molitus, Marinus Georgius liujus sa^cuii undecimo vigesima lertia Augusti die babenas reipublica; ca[iessivit ciijus ducatus toto tempore Venetam provinciam sub anathemale luxisse, refert Appendicis ad historiam Andrca; Danduli auctor ', eoque post menses decem ac dies totidem infelici imperio ac vita abeunte, Joannes Su[)erantius die Julii decinia lertia superioris anni dux renuntiatus, ut eam labem amoveret, omnes nervos intendit. Demum composita controversia Clemens censuras omnes, qnibus Ve-

anno

coelus lassis exultavere


justilio forenses siluere

virorum
causK,
et

liceutiis

clauso

netos ob invasam Ferrariam ac sa;pius bello ten-

singula tacuere
:

tatam devinxeral, A[)ostolica auetoritate dissolvit,


dato ea de re ad

judicia,

apertis

ex indulgenlia lala carceribus

eumdem Joannem Superantium


'^

acke sublimes BarlholomaiO laudes Aposlolo, xe-

ducem

ac senatum Diplomate

VII kal. Februarii

niaque decreta in ejus annua feslivitate perpetua, qui in lapsos populos imperii cruciatibus jam bis Apostolica i)ietale prospexeril, fuso Coradino de
Stopli, el
talis

cousignato, in quo, ubi tusa oratione descri[)sit


inflictas

ab

ipsis

vivo duce Petro Gradenico inju:

rias, atiiue

irruptiones liostiles

tum
:

incussas

iis

boc Henrico

vita sublato. Sic veluti

mu-

a legatis atque ab Sede Apostolica censuras dequi-

niundi vicibus, mulati singulorum affectus,

et (iiversa

niundi facies gentes alteravit Italicas )>. 30. Obortos exinde novorum bellorum motus
perfidia

iuter Sicilia; ac Trinacria; reges,

Friderici

hoste
tus

Calabrice

cum Roberlus de ultionem , occupatainque ab partem et Trinacriam ropelere


verbis

bus ante suo loco egimus, subjicit 32. Poslmodum Deus el paler luminiiin, misericordiarum Dominus insensibilitatis prtefatie duritiaui rore suae infusionis emolliens, vosque
de leuebris vocans
in delectabile

iunien suum, sic

cordium ve.-trorum oculos


niori
directi

illustravit,

quod devota
sa-

vellet, uariat subjectis


'
:

memoratus Mussa,

po;niluiline ducti ad EcclesicB suave

gremium

Lacessitus a Friderico Aragonensi, SicilitE

consilio

rediislis,

et

per dilectum

dominalore, Robertus Apuliai rex


junctus Ca^sari regno
constitnerat, inque

qui Henrico
pariter

orbandum ipsum

nobilem virum Franciscum Danduli et quondam Carolum Quirini de pra;dicta terra Venetiarum,
adliiic

conjuraral,
plice, ipse

ejusnecem exitiumque pariter quamquaui post, illo exlincto com-

viventem, vestros

et dicti Petri

syndicos el

|)rocuratores ad hsec
(de

pro vobis et eodem Petro,


ct toto districtu

Calabriam terram ingressus Rlieginos


ipseque

Gradenicoolimduce loquilur),

dedilione civitalis sibi asciverat, ad reliqua indeficienler

vestro, singulis jiersonis iiisius, dictiiiiue subditis

processurus

undecumque

co-

pias suas augendas, ut tanla nKilieulem retuude-

decernit: nec eadumtaxat repulsa, si prospere succedaut conlenlus sed ad velerem diriniendam novo bello regni Sicili;e litem, quamBoret,

[)lenum et sulficiens a vobis et ab eo niandatiim babenles, ([lublicas ea de re a duce ac seuatu datas Taliulas jam ante suo loco
et fidelibus veslris

res

\ quos proi)ler liiec nd Sedem Apostolicam deslinastis, su[)er pra;diclis excessibus, inatlulimus)
juriis,

nifacius papa VIII


(|uerat,
riciis
Illi

seniipacatam multo studio


erexit .

reli-

damnis

et violentiis

occu|)alionibus, spo-

animum

Percilus eo

melu Frido
-.

liatione seu

S[iolia(ionibus

depr;edationibus et

delalaui a Pisanis urbis |)ra'turam respuil

molestiis, ac

ilaijue

Uguticnem Fagiolanum Guelpborum


sibi

nostram

et

omnihus aliis et singulis su[iradictis, ejusdem Sedis graliain el misericorinsiantia,

Elruscorum metu
Jacobi regis

pra fecere

'

quos eliam

diam

inqilorastis bumililer; et cuin multce reve-

Aragonum

Sardinia; jura arniis rej^e*.

rentiic et devolionis sup|)licaslis

quod

tere meditauiis terror angebat


a

At intermissum

vos et alios

diclis ligatos sententiis

ab eisdein ab-

Jacobo Sardicum bellum, exlracluuiqiie in aliud de (juo agetur inferius nunc ad Venetos digredimur.
tenqius, referl Surila
'',
:

solvere, dictosque relaxare processus et jioinas rese pro vobis niitterc dignarcmur (iiimiruiu Joanne Superantio, qui exercitum iu ditionem Ec,
,

31.

Veneti supplices ab interdicto liberati,

privileQiis redintefjrali.

clesiasticam inluderat, ac senatu,)

Pelro, (Gradesupradictis.

Decreverant

illi

jam

nicum defunctuni

intelligit

),

ac

aliis

Muss.
cod.

1.

II.

^ Id
I.

II.

c.

* Clein. 1. i\. Ep. com. cccLxxxix. An. Chr. 1310. num. 132.

de gestis

llal.

c. 5.

2 jo. Vin.

i.

i.x.
>>

c.

ti.

'

Ms. Appeiid.ad

liist.

Aiidr. Dandiil.

- Cleiii.

I.

viii. Kp. coin.

Sur. iud.

ixx. Kxi. lypis

ciisa an. lliOii.

ciHial. excoin. coiil. Veuet.

ex Vat.

typojT. inter

inonilona et de-

An.

Clir.

i3IO. nuin.31.

CLEMENTIS V ANNUS
(ii

9.

CIIRISTI

13 13.

13

crant Vitalis et Midiael, qui Ferrariae pr.Tfectiif^esserant ,)

terdictioncs contra vos et

cosdem

fidelcs et

subdi-

ram

erant et

quoriim nomine procuratores syndici, ut iirtcdicilur, constituli supor


spoliatioue
seii

tosoccasionc praemissorum, ut

piajinittitiir, factas;

eistlem excessibus, injuriis, violenliis atqiiu dainnis, occu[)ationibiis,

de speci;ili gratia remittimus, tollinuis et etiam relaxamus vos(|ue et eamdem terrain vestram
:

spoliationialiis

Veiietiarum, communioni, participationi et

coiii-

bus, dopncdationibus, molestiis ct


supradictis, ct
si;c pr;cdicta>

omnibus

mercio
et boiiis

lidcdiuin

eorumdem, onmibusijue

privile-

eorum

quolibet

iiostris et

Eccle-

giis, liberlatibiis,

stare et parerc niandatis ct beiicpla-

iiiimunitatibus, feudis, juribus immobilibiis, qutc habcbatis in dictis ci;

cilis

olTcrenles. Et

landcm

in nostra ct

fratrum

vitate

Ferrariensi ct districtu vel alibi


(|iia!

ac bonis

pra.'(lictorum prx^scutiain coiisistorio i>ublico cle-

mobilibus,

habelis, lcnelis vel possidetis per


ct
;

ricorum

ct

laicoriim adstante copiosa multitudine


et 1'etri ac

vos vel per alium, scu alios iibicumque,


ribus, habilitati, fama! ac
specialitor duceiii
statiii

honoleque

et constiluli in vcstras

aliorum animas praifatorum super liis juiamentum super sancta Dei Evangclia ab eisdem curporaliter pra;stiterunt.
'Xi,

pristinis

eidem

dignitati ducatus, diclis-

que
et
iii

pristiiiis

fauKC ac statui, lionori et alias plcne


et

Et licet l'ctrus pra;fatus


dictus

postmodum de,

intcgrum restituimus
de gratia speciali.

redintcgramus

lota-

tamen Eranciscus syiidiciis te Joanneduce pr;cfato ad hujusmodi ducatiis dignitalem assumpto, (intcr Petrum Gradenicum ac
cessisset,

liter

Notarios quoquc ipsius tcrra; vcstra;

per

dictas nostras scntentias tabellionatus privatos of-

Joaiiuem Siii^erantium niedius ducatuiu tenuit, ut iiidicavi Marinus Gcorgius, quo rempublicain
,

modcrante cccplus concordi;c tractatus


sus,)

iiilermis-

ad ipsurn officium plene restituiniiis, deceriientesde Apostolica;plenitudinc potestatis, Iiistrumcnta postmodum confecta per eos plenain obliflcio

ab
;

iiislantia

liujusmodi

supplicationis

non

destitit

sed continue ai)ud

Sedem Aposlolicam

les vestros in

ncre roborisfirmitatem. Vassallos equiilem et fideobligationem, qua tenebantur vobis

morani trahcns, super pra;niissis pro vobis Joaniie duce ac consilio et commuiie et aliis aiitedictis
iiostram et Ecclesia! praefatte gratiam et misericordiam, ut prius, suppliciter imploravit. Nos vero (jui talem iiostri clementissimi Sdivatoris, cujus tenemus vices in terris, eiga
,

tcmpore processuiim pricdictorum, reponimus et rcduciimis, ipsosque illi volumus siibjiccrc. lllus

autem ex
si (jui

vobis, aut fidelibus, vel subditis vestris,

forsaii

de

iiostro,

aut cardinalis sive

iiuii-

tiorurn pra;dictorum maiidato vel auctoritate por quoscuiiique clericos vel laicos , communit;itc3

tilios

bominum novimus pietatem.


ipsos,

Qui

red(.'iiiit

Et infia : cuin de profuiulo maloruin ad viaiii veiitatis, desuper al)U!idanti miseratiomultitudiiie suscipit, nec eos quaiipatitur vaciclestis
filio

volumus juxta

aut universitates detiiieautur ubiciue terrarum, juris exigcntiam relaxari. Cum

num suarum

tuuivis exigua; coiiversionis niercede


cuari, vesligiis inhffirentes
tris f;imili;is,
;

ei^dem vero pcrsonis Ecclesiasticis, qu;c contra pra;dictos nostros, aut cardiiialis seu nnntiorum pncfatorum et quorumlibet aliorum processus
,

et illius

pa-

qui de regione longiiiqua


illius

re-

pra;dictorum, qiiavis auctoritate veniendo, excomiiuiiiicationis senteiiliaiii


ratioiie

habitos
iiiciirre-

deunti iiiisericordia motusoccurreiis, desidt ranter


iu

oscula prorupit

exeniplis

salutaribus
;

ruiit; ipsaque ligati scnlcnlia celebrando divina, vel immiscendo seillis, nontamen iu contemptum

moniti, et divinis institutionibus informati


diuiii poeiiaruin

vobis

claviuni,

quamvis gravitas excessuum prtEilictorum, granacerbitatem importet,


libcraliter
tilialis

irregularitatis maculam contraxcrunt, sicque ligaii se fecerunt ad ordines promoveri,

ejiisdem

dumiiiodo
tate, et

nialiis Ecclesi^E bracbia

aperimus, in

alias rite statutis a jure temporibus ad eos ordinessint promoti, super eadem irregulari-

ampiexus

et

oscula

dilectionis occurrimiis,
el nitida renovatis,

vobisqiie stola priina

munda

quod in eisdem ordinibus licite valcant ministrare, et ad superiores etiam promoveri, et


etiamsi
dignitates, personatus,
offlcia, vel

Eranciscum syndicum supradictum, in vuslros


siiigulorum siibditorum ac fideliuui

et

qua;libet Ecclesiastica beneficia cuiii cura vel sine


ciira,

et Yitalis pric-

dictorum,
dictis

uniusciijusque vestrum et ij)sorum personas, etiamsi persoiuc Eeclesiastica; forent, a


et

adminisirationes cxistant (non obstanlibus proccssibus et irregularitale [medictis) licite valeant

cxcommunicationum

sententiis

ctoritate aljsolvimus, et processus


los, ac pi^nas, seiitentias,

eadem auomnes et singu-

aggravationes, per nos et cardiiialem ac nuntios siipradictos, et quemlibet

eadem auctoritate Apostolica dispcnsaautem et religiosis, priefatis, qui de nostro, ut praedicitur, seu cardinalis, vel miuobtinere,

mus.

Clericis

tiorum praef.itorum
de

et

alioruni

quorumcunKjiie

corum
seii

vel alium seu alios, de maiidalo ipsorum,


ct terram,
fideles

Ai)Ostolica vel alia (|uavis aiictorilate seu m;iiidalo


dictis civitateCastellanensi, ct terra Veiiefiaruiii

quemvis aliiim contra vos


et

et

subditos vestros,

clericos ipsius torrae vestra;


;

vel locis, ut pnedicilur, ad


civitati et terre

decem

iiiilliariaeisdem

Veneliarum, habitos, promulgatos et factos necnon el inliabilitatis notas, quas vos et iidem fideles et subdili,

propinquis recesserunt, redeundi ad civitatem, terram et loca pra?dicta, ibique ut

dictx(iue terra; vestrce Veiietiariim


;

clericis iocurrislis

ac conflscatioiiLS de vestris et

Udeiium

et

siibditorum eoriimdem bonis, et in-

primitus commorandi plenam licentiam elargimur. NiiUi ergo, etc. Datum Avin. VII kal. Febr. anno octavo .

I^

CLEMESTIS V ANXUS
34.

9.

CnRISTI 1313.
viii.Ne porro tanta mafuritate con-

Diiriorem in Venelos Clementem se


',

pr.TC-

nostri an.
silii

buisse fcrunt

cuni cce|ituiu

triennio

ante siib

sancita pacta temere infnngerentur, Pontifex

Petro Gnidenico pacis Iraclalum abrupissent, eos-

que Franciscum Dandulum misisse, qui ad fleclenduin Pontificeni captandamque misericordiam catena collo injecta, ac vili cultu ad Clenientis pedes, cum mensai accubuisset, se abjece,

Roberto Sicilia; regi, qui Ferraria; admiuistrationeiii a Sede Apostolica susceperat ', piajcepit ^ ut

quamdiu
episcopo

uibi pra>fuisset, daret operaiii ut a suis

admiiiistiis relfgiose servaientur.

Tum

Patavino

rit,

suscepto sponte eo squalore, ut patriam cen\inculis liberarel: dein, licet a nonuuliis

surarum

imposuit % ut ad conveiita illa Ferrarienses ac Venctos, incussa censurarum religione, obsUingeret.


37. Ecclesiee Leodiensi el Academia>.
ticeiisi

munus

bumana

arroyantia tumidis cogiiomen Caiiisol) id


,

Salman-

tamen Numine divino ejus Christianam demissionem et cbaritatem in |)atriam


relulisset

demum

provisiim, et Uosjjitalaiiis hona Templario-

nim

exornante, ducales apices assecutum. Flexus itaque a Dandulo Clemens ad misericordiam, illam

amplissima venia explicuit . 33. Cum vero iulcr ca;leras j^ffinas, quibiis Venetos in discordia airecerat, ipsorum bona iibivis
iis

Admovit pariler Cleinens ad collata. tuenda aliarum Ecclesiarum jura studium Aposlolicum, atque in primis Guidonem episcopum Cameracensem, licet regi Romanorum fldem non
devinxisset,

a Cameracensi tanien clero

excipi

jussil*,cuiu iuterrcgnum esset; contrariasque in


ea re consuetudines rescidit, Adolpho etiam episcopo Leodiensi, qui gerendaj illi Ecclesiai adhibilus fuerat cuiii piffidecessor, ut vidimus,

terrarum couii)erla

fisco addixisset,

admissis

in graiiam, ad Christiani orbis aiilislites, reges

ac principes scripsitUit pristina bona Veiietis restituerent tum etiam ad exeicendani mercaturam,
:

Romae

dum

opposilos obices, ut in Basilicam principis


,

quibus eos privainfamiam, qua ipsoriim posteros ad quarlam progcniem asperserut, iit ad sacerdolia ac munera Ecclesiastica gerenda idonei nou censereiitur. Deiii(|ue ut pristinam in eos benevolenliam explicaret, vetera privilegia, quibus oliui Ferraii;e diim Alestini princi|)es Opizo et Azo illi imperitabant, fruerenlur, rediategranda constituit': atque abbati Albaterrensi el decano Meldensi, ac Galhardo e Casa canonico Constanliensi, ut qu;E illa fuissent, explo|)rivilegiis antiqiiis ac liburtale
,

Apostolorum penetrarct
captiis ac gladio

perrumpere nitebatur,

rat, potiri jussit.

Delevil' pariter eani

prodilione casiis obiisset, suo

duce orbato Rouiano imperio, cujus adininistratio iiiterregiii tempore ad Pontiflcem Romanum devolvitur,

regalia ad

Romanorum

regibus vel iin-

l)eratoribus tradi solita Aposlolico Diploniate contulit,

ne jura

illius Ecclesiffi

obsolescerent, deperi-

reiitve.

In Hispania

cum

Salmanticensis Academia,

quam
iiius^,

a Ferdinando Palentia eo traductam vidi-

ob subducta magislris stipendia,

(luae

olim
cusol-

rarent, iisque ;idjicerent, vcl ilctraherent, aut iUutempeiarriiitve quidquid visuin esset, provinciam dedit. Decievit taiiien, nein posterum Venetoruui dux uliive ex ea repiihlica agros, aut immobilia l)ona in Ferrariinsis comitatu aut
strareut,

regia liberalitale fuerant attributa, penitus obsolesceret, restitueuda!


pidiis
pristiiiBe illius dignitatis

Bereiigarius arcliiepisc. Compostellauus a

Clemente precibus contendit, ut Apostolicam


liciliidiiiem in ea instauraiida
totiiis rci

coUocaret

qui, de

urbe, siue Apostolica; Sedis tacultate, intentata

ciiciimstantiis ab archiepiscopo edoctus,

comparare possent. 36. Discussis itaque ab abb;ite et decano Apostolicis uuntiis, veteribus Ferrariensium cum Venelis pactis, quce a ratioue alque srquitate non
jactiira, sibi

eorum

terliaiii parleiii terliae

ex deciniis archiepiscopalus

subducbe in ludi litterarii magislrorum ac doctorum slipendia, exarato pridie idus Octobris Diplomate ', attribuit. Haec iii pacis
Coinpostellaiii
artes colenles, ac daiiles operain rei litterariffi be-

abhorrebant,
Sedis

licel

ea Ferrarienses sine Aposlolic;e


inire

aucloritate

non

jioluissent
,

aleiid;e

neflcia coiiferebat Clemeiis.

tamen concordi;c causa redintegravit datis ad Joannem Siiperaiitium ducem et senatum ac populuni Venetum litteris", <iiiibus inserta suiit ea
pacta conventa, qiuc Pontificia auctoiit;ite corrol)orata atque ila consigiiata sunt a Dat. et acluiu
:

Nec belli sacii sludia amplexos gratiarum inunerunKiue experles reli^iuil Hospifabiriis enim cqaitibus oninia bona qiiaj Teuipluriorum fuerant
:

in regiio Balearico, in
senit, attribuit
:

quo Sancius Jacobo succes-

eos vero censuris devinxit, qui

Aveu. in doino domiui Jacobi Montanerii, qiiam habit;it diclus dominus Onufrius sub auno Domini a Nalivitate mcccxui, Indict.
doiuini Clemeiilis
ris,

excurreute mensis spatio decreta bona non consigiiassenlHospitalariis iisdeni. CaDferum ut commo-

xi,

Poutificalus
die Vene-

dorum
iilos

et

hoiioruin

quibus
;

potili

erant in eo
qiiai
'.

papai

V anno
.

viii,

regno Teinplaiii, compotts


iiiciibuerant,
a-iiiiilali

ita

ad onera,
in

ad

Quibus solito more confecti Diplomatis Ai)ostolici diem Pontiiex adjiXVI niensis

Februarii

obstrictos jussit esse

Quod

cum

conscntiret,
iii

non

reguo M;ijori-

cit

Dal.

Aven. Xlil

kal.

Marlii,

Pontilicatus

cuno niodo, veriim


>

cajleris

regnis ac provinciis
cccxxi.

Eanead. snp. Kd. ciin. cxx.


'

Sabell.

Ep.

C0!11.

c.Wii.

I.

iv. c. 2. cxeinp.
'J

ill.

lip.

coin. c.xxii.

Venct.

li[i.

" Lib. viii.

'

com. c.\xi.

' lip.

CXVill.

uum. an. DCDLXXXIX.


Ep. cxix.
1231),

Alb. Muss.

1.

XI, c.

2.

Lib. vili. Ep. coni.

Lib. IX. Ep.


!().

'

" com. cxxu. Ext. apud Joan. XXII.

.\nnal. toni. xiii,


I.

vm.

Ep. com.

'

Ep. CDVI.

('r,EMENTIS
eliani

V ANNUS
icJibns Ja-

9.

CHRISTI 1313.
(luondam Tenipli ciim quodam

15
alio

servamlum
:

edixit' incimte

anno

gister Ordinis

nuarii

ac

si

in

eo Diplomate, qiio

IIos|iilalariis

magislro ejusdein

quondam

Ordinis i)ra;ceptore,

Templarioriim bona fiierant addicta, expressum scriptoris iiefiligeiitia aut occiipalioiie nimia non
,

qui tamen luerunt prius cuni periloriim et prajlaloriim consilio ad agendum aliam poeniteullam
jiidicati.

esset ca
siii

(iiia-

mmiera

obslricli liiisseiil Temiilarii

Scd audieus rex Pliilippus


qiiod
dicti

ct curiales

tameii

fuis.=e

eonsilii, ut sicut iu
ita

eorum
iii

boiia,

consilii,

Ternplarii confessiones suas


falsa fuisse confessos, eos-

jura, immuiiitales ac privilcgia,


iii

armorum
;

revocabant, dicentes se

Saracciios

gerendorum

oiiera siicccderenl

luin

regibiis, principilius ac pr;csulibus ad ea officiaac

dem Templarios indilale perduci fccerunt ad locum supplicii et combusti, judicio alio minime
exspectato.
S. R. E. cardiiiales .

munera

pricstanda, quibus tenebanlur Templarii,


forent.

cum

vinciilis tradili fucre, deviucti

Erant aulem Parisiis pra>sentes duo Qu;c ex parle in Cbronico

3S. Ad coruiii vero jiirae principurn manibus vindicanda vicissim Clemenlem incubuisse, Apodoceiit litlerai ad Roberlum Siciliai reycm quibus iiisum objurgat caslra, oppida ac juris dicuudi aucloritatem, (|uic in 1'roviiicia oblislolicffi

Ponlificum ejusdem auclorisrepeluntur ', iisdem' (lue recensentur verbis in geslis manuscriplis
Clemenlis V.
Suspicati sunl nonnulli, piKcipue recenliorcs,
ipsos iniquc fuisse oppressos, ac phirima insignis

datic-,

in llospilalarios non traiismiquamvis aiia iis boua permisisset nou lalere regem incussas graviores cciisuras omnibus, ([ui luijusmodi bonis aut juribus mauus non amo-

nueraut Tcmplarii,
sisse,

qonslantia; el innocenti;c
diilerunt, inler

argumenla edidisse, proquos Paulus yEiuilius bajcrefert'


*

Sunt auctores

non obscuri Jacobum Burgun-

dionein Oidinis piincipem,

cum

prodiictus ad

vissenl

se(|uereutur

exemplum
a Philipiio a

Pliilip[)i

Francore-

supplicium circumfusa ingenli multitudine,


nitato,
esset,
si

dum

runi regis, qui omuia liberaliter


fudisset.

Ilos|)italariis

pyraexstruilur,staret, proposila vitie spe ac impu(iu;e

gravior

Ex quibus calumnia

Francorum rcgc
auctoribus
illi

in

custodia fassus de se

suisque

pleris(jue

aspersa, detergitur,
tate,

dum

aiunt ex nimia cupidi-

qua Templariorum boiiis inbiabat, ipsos dclere meditatum si enim impulerat eum avarilia, quoinodo tandeni fieri poluit, ut purissimas ab iis
:

nunc quoque confessus veuiam publice peteret, hujusmodi verba fecisset: Ego nunc siipremis rebus meis, cum locum raendacio dari ncfas

bonis nianus servaret, ut t(!statur Clemens, cuui

maxime
rent
?

alii

reges ab

iis

bonis

sibi

uon tcinperazelo,

39. Incilatum igitur

ipsum bono
:

afque

impietalis odio ferro flamma(iue insectatum


plarios,

Tem-

par est credere

quem

etiam sequenti

anno

in cos legiim acerbilatem exeruisse auctores

enim Poiitifex suppresso, nt vidimus, Templariorum Ordine, illius familiaB equidocenl. Ciim

me ingens in me ullimaque supplicia cum suinmo cruciatu promeritum, qui iii gratiam, quorum ininime decuit, dulcedineque vilfe flagitia impia sceleraque ad toiineiita emenlitus sum in Oidiiiem meum, de religione Christiana optime meriluni nec mihi nunc vita opiis cst prccaria et novo supcr vetus mendacio releula. Exin rogo imposituin, ac admolo paulatim igne primoribus pedibus ad exprimendam scelerum confessioneni^ ne tunc (luidem, cum reliquo corsit,

ex aninio verecjue fateor,


,

nieosque scelus conscisse

ium

causa?
;

detulissel

reservata

cognitionem Synodis provincialibus tamen Sedi Aposlol. supremi

magistri causa, ac visitatorum Francia), Norniani!E, Aquilani;r, Pictavi;B, ProviiiciK et noimullorum, quos Terrai-Sauctffl magiios pra?ce|)tores vocabanl, ut justam ipsis ad expianda sceleia jicenam intligeret atque adco exeunte boc anno, nimirum XI l<al. Januarias Arnaldo episcopo Sa;

pore depaslo vilalia fcedo uldore torrereiitur, ab hujus orationis ullam significationem praebuisse, iic(|ue ipsum, neque duos cum ipso suj;pIicio
aHeclos nobilissimos ejus Ordinis viros,

quonim

alter esset Delpbini Allobrogis frcUer. llis coii-

senlanea narrat Massouus^additque


res ut

marlyium
si

colleclos a nonnullis

horum cinetum in
:

eam

abit

ntenliam, Templarios injuste eversos,


adlilbi-

binensi, et Nicolao
tit.

tit.

S. Eiisebii,

atque Arnaldo

ac Philippum iuipietalis, Pontificem inclemenliae


accusat. Sed

S. Priscffi presbyteris cardinalibus

provinciam

dedisset, utcoguita

eorum causai|isosabsolverent

lam

is parum attendisse visus est Ckmente et OEcumenica Syuodo in

abolengra-

damnarcnlve

iiistiiulo judicioagenda}pcenilciiti;e

dis Teinplariis coiisilii matLiritalem, teslium

Clemenle imperia, ut ipsis ad vitam susteutandam noiinulla Ordinis vectiaddicti sunt, dataqne a
galia atlribuereulur
ex'torta
:

vissimorum multitudincm
plariorum numerum,
corain
lide
,

tuui

maximum Temmetu objecto

quo.s

nullo

sed curn

illi

confessa ut vi

revocassent, pioxiino

ditos fuisset narrat


Doiiiini

anno flammis tra Anno, inquit, Mcccxiu, (nunieral more suo annos ab
Bernardus
feslo,)
'
:

delectionem a aliaque scelera fassos, diximus suo loco.


Pontifice et

cardinalibus

Porro Templariorum Acta^judiciaria, qute servatum in eos iequiiatisetlegum Oidiuem oslendunt.

Annunli

itionis

die

in vigilia B. Gregorii
'

paine, in die Luntc, Parisiis fuil coiubuslus lua-

Bern. Clir.

Rom.
* Jo.

Pont.

Gesla Mss. Clem. V. Vall. bibl. el


iu

Ms. Val. bibl.


Phil. Pulcb.
'

Fp. foiB. Lxxxvii.

Reg. post Ep. cd-i,

sign.

uum. o705.
Vill.
1.

Clem. V.

l.

p^a\. .Euiil. in
' Jlass. in Phil.

Yiu.

c.

92. .Mass. inPliil. Pul. Sabell.

'

Dera Chron,

Kiinead.9.
Pul.

I.

vn.

llosius
ari:e

liisl.

Frjuc.

eq. Hier. p. 2.1.

'

tsl. ui

6, Aug. ext. de eotl. Ms, Vat. sig. n, iOli.

16

CLEMENTIS V ANNUS

9.

CHRISTI 13

i3.

lum etiam in Archivo Avenioncnsi rcpiTla legalo Octavio cardinale Aqnaviva Romamqiie advccla. Sed de I'i]neslo rcoruin supplicio, ad la;tam sanctissimi viri memoriai consccralionum oialinnem traducamns.
in Molis Adrian^ Arclifpo servanlur,
'

pomis, vel castaneis, seu granis fabarum mollificatis

in

aqua

aut crudis

rapis

lamtummodo

vesccbalur. In cajteris vero quadiagenis uno tan-

iO.

Coslestinus

V SS.

Calalor/o adscriptus.

Relatiini

faisse inter

sanctos hoc anno Coelesti-

tamen et in modica harumvero quadragenarum aliquibus (quod natnrae humani corporis est horror) usus cst pro veste solo cilicio in quibusdam vero

tum

fcrculo utebatur, insipido

ijuantiiaie. In

nnm

V, Ro;iianum olim Pontificcni, qui uidivinis

rebus liberiorem

animum

transfnnderet, auguslis-

dignitaium iiiaudilo exemplo cxuerai , narrai Bernardus ^ : Anno, inquit, Domini jicccxiu, quinia dieiMaii, in sabl)ato, apud Avenionem, ubi iunc curia rcsidebat, fuit fraier Petrus de Murrone quondain Coeleslinus papa V canonizatus, ei sub nomine S. Peiri confessoris
sancioruni

simam omnium

super ipsuni lorica, cujus pondere caro ejus pcr subinirantes nodos cilicii, nt icslaniur cjus socii, aliquotiens disrumpebatur. Ei revera Iia;c in hominc isto sancto supra hominem gcrebaniur ad ha;c enim ferenda tam gravia virtus
cilicio,

ei

humana non

videtur posse sufficere, sed divina

potius in ipso habiians hoc gerebat.


41. Ilic beains vir,

coiifessorum Cataiogo annoiatus


V, Poniificatus sui

per
ejus

carnis desideriis et repressis,

jam mortiflcatis spiritu sumine devoius Deo,

Ciemontem papam

anno vni, a

orando assidue aniinum ad


nocte surgcbat
:

Deum

tenuit firmiter

transitu vero prmfali S. Petri


fcstivitas fuii inslitula,

anno

xvii, et

elevatuui. Ipse eteniin ad Maiutiiias laudes

media

XIV

kal. Junii celebranda,

ipsisque diciis legebat psalterium

qua die exiverat ab boc mundo. Promulgavit Clemens Aposiolico Diplomaie decretos illi sanciorum honores, in qiio pnBcipua viia; sanclissimee
exempla, editaque miracula persirinxii. Clemens, eic.

cum

liiania et collectis

quainpluribus ac crebris

genuflexionibus et disciplinis duris carnem suam cum viliis concupiscentiae crucifigeiis. In aurora
vero, missa

incipiens

ibi

per ipsum celebrata, iierum devote psalterium ubi dimiserat, orare

Ui autem ad ajdificationem

Clirisiifidelium

usque ad horam tertiam non cessabat. Ne autem


ipsuin reperire posset diabolus otiosum, laborabat
propriis manibus, scribendo, vel suendo cilicia,
ei ulile ab hora usque ad nonam. Post cibuiu denique sumptum usque ad noctem profundam perseverabai cum Dco, ab oraiione, fervenie spiriiu, non

saltem pauca cxprimaniur de muliis, qua? sint velui informaiiva qua^dam exeniplaria vitaj nosira; ipsesicui pluribus ct fide dignis iestimoniis
;

seu faciendo aliud opus honestum

probatum, vcstium splendorem ac lcviiatem despiciens, in quibus amalores hujus sKculi delecianiur, ciliciis de pilis equorum faciis, reiicuiatis
cst

tertia

pariler et nodosis, vestibus

muliam

et asperis

tegebatur.
et

carnem calenam ferream,

quoque aliis vilibus Ad nudam quoque circulum quandoque

rehixans.

Morum

etiam honesiaie venustiis, odore

su;r sanciilatis

vitffi

communiter jam
el

disperso, ad

suuin multos attraxit aspectum,


suis
sanctis

quamplures

ferreum deferebat. Lccti etiam mollitiem declinans (ne caro petulanfer lasciviens noxie moliretur in spiritum) in terra
aiit

oberrantes per viliorum abrupta reduxit ad


exhortaiionibus
ei

Deum

exemplis. Nec

nndis tabulisdorinic-

mirum, nam
lilas, i)ictas

bat, vel in cancellalis craiiculis, vestituscilicio et

chariias, obedientia

paniiis

solitis,
:

prKcincfus lumbos calena ferrea


ligiio

coinmunem promplum, placidum humipatieniibus coafflictum, dccorum puipsuin reddebai cunclis

aut circulo

pro pulvinari vcro


;

aui lapidc,

ritas,

parciinonia mirabilem, lionestatis maturiias

seu dura ro alia utebattir


bile est) sanus

et ((juod pojne
lectis aliis

imporia-

vel

infirmus
pro

nou

est

reverendnm, benignitas hilarem, constans f|uoque virlas animi in adversis ct prosjieris uniforniem.
a

usus.

Studens

eliam

viribus

domesticuiTi

domare hostein, ne
infirmus
bibebai,
cariiibiis

i>ra}valcre posset spirilui,

nec

Denique

vir

sanctus cupiens divinuin

am-

vescebaiur. Vinuin vero non


sic

pliarc cultnm,

congregaiionem monasiicam sub


superaddiiis ei statulis ar-

nisi
viiii

rarissime,
speciein

iameu dilutum, ut
liabcrc. Seinper

B. Renedicli
ciissimis,

rcgula,

videreiur

non

quo-

ordinavit;

ubi

fralrum suorum Deo


in

qne nisi dicbus Domiiiicis. jojiinabai. Sex nibilominus quadragenas singnlis annis facieiis, mentein, non ventrem rcticere cupiendo, affligcbal in ipsis solito diiriuscarncm suam. stupenda ct aliis insueia rerum maieries, cernere hominem, in
cariie

faiiiulanlium adaucta muliiiudine numcrosa, fun-

daiisque locis

non paucis,

quibus Christus

Jesus ab ipsis jugiter laudareiur, vixit

cum

eis,

cunctis florens virlutibus, ac eximi;c sanctitaiis

operibus informans

et

reformans universos.

Verum
;

degenleni mortali et

Iragili,

sub

iain aii-

sienc et longre macerationis pondere non cadeniem In tribus nanuiue quadragcnis in paiie et aqua jcjunabat couliuue, et quandoque cum solis ioliis caulium absque panc. Intcrdum autcm suiis
!

quia non erat expcdiens, quod taiittc sancliiatis odor in solo uno mundi angulo scnlireiur sed
pitius

quod ad aidificalionem cunclorum fidelium

circuiiiquaiiue pcr

mundum
:

promplius spargere-

tur, dispensatione provida ad

summuiu
quo
toius

Poulifica-

tus a[)iceni est provectus


1

in

idcm

ipse

An. Clip. 1S94. sign. p.


iji,u.

iilt.

niim. 1,

'

Bcrn. Chron.

Rom.

manens, qui fueratsubpifficelsasdignitaiis habiiu,


uec vilam ercmilicani, quaiitum
fas

Poiil. cl Hls. Yal. tili,

iiuui.

67oj. lu 0!em, V.

scrvare fuit

SEDKS VACAT AVNUS


nec nniiTmn) fJerelinqnens, novil inler
sibi

1.

CHRISTI 1314.

17

('pulas e?se

siininie anpteriis et ai)Sliiieiis,

inter am[ilas

divitias siimiiie iiaii|ier. Al vero liic vir simplicitatis niiiic, el


lis

clamosa proloquentia ipsius iinitandam cunctis eximiamsancliialem, elc. Adjungitpliirainsignia miracula cjii-i ope edita, CEcis ocnionim lunien,
a?gris valeliidinem, conlraciisliiieriim

in spectaiitibiis

ad refrimeii niiiversa(|iii

membroriim
ac

Ecclesi.e inexpcrlns, ntpote

a tencris

annis

usiim
post

restitiila

nec minora in

Ponlificatu

iis(|ue

ad seniiiin

(!ioiifj;aliis

miiiido cor siiiim

mnndaiiis relms iioii accoiiimodavcrat, sed diviiiis, prudenler sine coiisidcralioiiis intim.c oculuin ad seip-;iim, lionori pajiatus ccssit et oneri
refliiclens

abdicalum, tnm in extrcmo vilajactu et post inorlem collala ad cjiis preces opemve inijiloralam divina bencficia ob qu.'C prodigia coelcslia
:

eum

eiiiii

sanctoruni

numero aggregatum pronunliet

lihere cl cx tolo, nc
regiiiiine

ob prwdicla possel ex suo quodcuinqne jiericiiluiii iiniversali EcMarllwc solliciluscciis


iiosset

nt(|iie

fideiium pictatem incilct ad colenda illius

sacra lipsana, hacc addit, qiiac


lario,
:

cum

desint iu Biil-

clesisc provenire, t ut lurbativa

dine declinata, vacarc

pedes Jesu
Uicc itaqiic
iisciue

diiximus j.ffLTenda Et ut ad venerabile ejus sepulchruin ardentiiis Christiani populi contliiat

coiiteni|)lalionis otio ciini Maiia. Posl

mulliliido, ac celebrius ejnsdem confessoris


feslivilas,

divin.x vacaiis conlemplalioni, assidue

ad

colatiir

ejus

obituiii, qiio
,

beata

illa

anima carnis

evasit

confcssis, qiii cuni reverenlia illuc in

omnibus vere poenitentibus et eodem festo


Petri

ergastulum
duxit.

coelos

pcleiis,

sanctissimam vitam
erat,

annualini accesserint, ipsins snUVagia petituri de


oiiinipotenfis Dei

misericordia et bealorum

42, a Et quia
ille,

mullum convcniens
mente
,

quod
taiilis

quem Dens

in

perfiiderat tot et

Apostoloniin ejus auctorilate confisi , qiiiiique annos cl quinijue (|uadragenas, accedcnet

I\auh

cbarisnialibiis

gratiariini

clarus muiido colcn-

tibns vcro

annis singnlis ad
festi

prajdicluin sepul-

dusqne

divina^ virliitis tcslinionio apparcrct, iion


stalii siio,

chrnin, inlra ejusdeiii


et poenileiilia

Oclavam, iinum
de

annum
sibi

defuere diviiia iniracula in qiioiihet

ante

nnam quadr.agenam
111.

nunc injuncla

liapatimi videlicct, in papatu, ac etiani post papa-

misericordiler relaxamus. Dat.


viii .

Ave-

lum,

iii

cjns vila pariler et

post

mortem, voce

nion.

nou. Maii anno

SEDES VACAT ANNUS

1.

CHRISTI

1314.

1.

rius.

Invexit

Robertus creatus a Clenioite imperii vica(Jhristiano orbi

phorum Gibellinorumque
duxit.

anniis a Virginis
tre-

odia Robertus Siciliae rex in Fredericum Trinacriaj regein expeditionem

parlu

deciinus

quartus supra niillesinuim

centcsiinum, Indiclione duodecima, fuiieslas re-

De quibus singulis ducemus initium.


2.

dicturi, a rebus Italicis

rum
in

coiiveisiones , trisliaque Clcnieutis V ac Philippi 1'rancorum regis fuiiera, quibus suscepta

tum

esset

Cum ab obitu Hcnrici suo principe orbaRomanum imiierium, Ponlifex ad quem

Vienncnsi OELumenica Syiiodo recuper.indae


inde
aiino niala

Terrae-Sanctaicoiisilia,atqueannosuperioiiatribiis
crucesignatis regibus provecla concidere
:

de vacante imjierio cuiac spectant, Robertum regem studio-issinium Sedis Apostolicffi, qiiein anuo
siiperiore Urbis senatorem designaverat, ac Ferrari;E, EmiliaB,

discurdiai uin tuibo Ecclesiam concussil, et caidi-

dilioniscjue Ecclesiaslicae
iii

maximae

nales ob contr;iiias cupiditatcs

nulhan hoc
Atixere
ha'C

parti

ad conlinendos
imperii
',

ofhcio populos, ac repri-

Poulihcem

lidclibus

dedere.

meudos
vicarium

exultantes Gibellinos
in
Italia
,

antea priEfeceraf,
Geiiuensi
dilioue

eleclurum piincipum divisa snlfragia, parliliijne sunt inler se Geriiianiam fcrro fl,;mma(|ue diio
reges.

excepta, creavit

nt terras iiiiperio obnoxias sua


:

Ungariam

iiivasil

Tartarus
:

Angli et Scoti
Hisp;inia siib

prudentia moderaretur

objecta tamen graviornm

nuiluis se cladibns

attrivere

iu

censurarum

religione iiisuin obslrinxit ulbiiuestri

Altouso pnero Castellce et Legionis rege tumiilluati


populi
:

Calalani iu Graecia Gallici generis Catho'

Lib. 15.

Ep.

coin.

cciix.

eit. i:x

lil.

iu

arc;

licos oppressere

ac

[iraeter

vetera ia Italia Guel-

lil.

iu

Arcti. in fer. Aviu.

Ann.

ToMcs XXIV.

Rayn. V.

,;

18
clapso,

SEDES VACAT ANNUS


postqiiam
creandiis

CHRISTI 1314.
strum vel allerius per nos regimen revocare.
4. Esto igitur,
fili

Romanorum

rex a

vel

alium exercendum

Sede Apostolicn
firmatus

fuissel in C.Tsareo fasligio

con-

accepla jjuljernacula deponen^l. Sed , cxorta in iinporio disscnsione civill, cum elccti rnges recusarcnt Pontifici controvcrsiam rrcniilatc

cliarissime, fortis et con-

slans, diclumiiue vicariatiis officiiim devote susci-

piens, ipsuiii juxta dalain


sic

tilji

a Oeo [irudentiam

dirimendam

[lermiltere; ac Ludovicus Bavarus,

prudenter

sic

virililer

et

polenter ad
in.T

Dei

victo ffmulo, Clempnli succi-ssorem capilali inse-

gloriam, nostrum et Ecciesix-

Kom

bonorem,
divinffi

ctarclur oilio, accidit ut Robertns vicarialum in


Ilalia

snlijcctorum utiiltatim, ac tui exaltalionem no-

diulissime armis
alrocilms

sil)i

asscrere contcnderit,

minis, slndeas exercere


retribiilionis

qiiod

proinde

nec

nisi

iK-ilis,

quaj plures annos lc-

nuere, fessus ex ea dignilale discesseril.


Clemens elc. ciiarissimo in Cliristo filio Roberto refri Sicilia? iilustri, vicario imperii a
,

pia;miuin assequi, ac nostram et dicta; Sedis gratiam iiberius valeas promereri.

Exulet prorsus a prxfalo

rcgimiiie,

quTSumus,
pr;csu-

odium
niat
;

favor nil sihi iiidebile vindicare


statera recte
:

nobis in

IlaliiT

parlibus subjectis imperio consti-

scd

lances

ajiiiendat

a;quo

tulo, salutem.

libramine

Nos, ad quos
avide

Romani

vacanlis impcrii re-

babensque Deum soliim [ir;E oculis, nunc oleum, nunc vimim, juxla temporum et loaliasque debilas ciivumslanlias,
fiindere

ynum
quam

(regimen) pertineredignoscitur, allendentes


Ilalia) parles,

corum

praiserlim quae ad im-

ralione pra3vi;i

non omiltas

ut sic populus tuo


[lacis

perium ipsum
nuilate,

pcrtiiient,

rectorem exiganl slre-

commissus

regiiniiii, i|)SO

durante, in

pul-

prudenlia ct polentia ufique pra-ditum,

cbriludine sedeat, et in requie babitet opulenta.

cujus ()rovidenlia tuta inler improbos innocenlia


pcrscvercl, ct in ipsis improbis noccndi facultas et

Per boc aiitem, quod diclum vicariatus


geres,

officinm suscipies, et per le vel alium seu alios


ipsuin

audacia, quae

contemptum consuevil

parere, re-

volumus

auctorilale

niliilominus

fracnelur (bis pra;ci|iue temporibus) et reijuirant

Apostolica decernenles, quod neqiiaquam adversns conventiones et condiliones contentas in Jnslriimeiito,

necnon efin consideratione deducto, quod nos, ad quos ncgolia undi(|ue velut ad mare flumina conOuunt, pramissa per nos exeqni non valemus; necessarium fore prospeximus, ut alii pra;fali curam regiminis commiltere debeamus, ut ibi nos praisenles esse non possumus, nostra saltem
pcr

seu

litteris

confeclis de concessione

regni

Sicili;c,

ac totius leri\T qu,T estcitra [iliarum,


teiritorio,

civilate

Beneventana cnin
siiis exce|ita,

dislrictu et

perlinenliis

per Sedein Aposlolicam

clar;c memori;i;

avo tuo Caiolo ejusque in regno


successoribiis facta, venisse in

eum
3.

aucloritas prffisentetur.

el terris prai^dictis

ExaclT igitur deliberationis

cxamine

aliquo cen^earis, aut pocnas aliquas, in cisdem


conventionilius
et

ad lc fili cliarissime, quem nobis et Roniana5 devotum novimus; cujusque jirudentiam, slrenuitatera ac potentiam expericnjirfficedcnte,

comiitionibus cxpressas,

vel

Ecclesiaj

earum aliquam

incurrisse;

necjuramentum,super
[ir.T-

eisdein conveiili(inibii.> et conditionibiis plenarie

tia in

magnis

et arduis
,

probata ncgotiis biculenconsideratioiiis

adiniplendis el inviolabiliter observandis ate


stitum,
aliquateiius
violasse,

tius

manifeslat

noslcT

oculos

seu

juramenliim

convertentes, te de fratrum noslrorum consilio in

ipsuni ali(|iiod
prffidictum
dicto

impedimenlum
jier

aOerre, ([uoininus

partibus
civitate
tinenliis

ipsis,

diclo

tamen

subjeclis

iniperio,

officium
durant^i

te

ve! alium, scu alios, libere

Januensi

cum

districtu, terrilorio et per-

modo
:

liencplacito,

valeas

dumtaxat cxcepla, vicarium in temporalibus usque ad Sedis Apostolicaj beneplacitum constiluimus generalem; plesuis cerlis ex causis

exercere

conventionibus tamen ac conditionibus

prafalis in nulio pio|)ler hoc

volumus

in poste-

rum

d(!rogari,

sed

eas

in

suo robore plenarie

nam
te vel

llbi

potestatem et liberam tenore pivTsenlium


ut diclum
alios,

perdurare. Dat. Montiliis Car[ientoraclensis dicec.


II id. Marlii

concedentes,

vicarialus
vel

aiium seu

quem

ofCcium per quos ad boc ido-

ainio ix .

5.

Res

bellica'.

Roberli regis ciim Imitbribus,

neos repulaveris, duranle beneplacito valeas exercere


:

ca videlicet apposita lcge, quod postquam a nobis vel nostris successoribus


lu

rcx

Romanorum

approbatus, rcgnare cceperit,

ex tunc
:

ultra

fndcrico Trinacrice rege. Eodem fere exemplo, jiaucis immulatis verbis, ad viios princi[)es, urbiiim inagislratus, prTfectos arcium, atquc liisuliria; et Etriiria; populos * datT iitteroe
Etruscis
et
'

duos menses eodem ollicio non ularis et sl forle contrarium feceris, personam tuam cxcommnnicalionis, terram vero interdicli sentenliis, qnas proiitcr hoc cx nunc ferimus, decerninius sulijacere; nobis nibilominus reservantes cxpresse, quod civitates, castra et loca alia, in piunlictis pailibus consistentia, dequibusnobis visum fuerit
expedirc, ab bujusinodi
generali

de creato a

se

Roberlo imperii vicario, (juibns eos


jiissa

ad exci|iienda illius
essent oljsignata;,
stalur Joaiines

faciies

obscqucntesqiie

esse excitabat; sed anle([uam ea; sigillo Pontificio

Clemeritein
'.

vita

functuin

fe-

Vocarunt Insubressuperiori anno, ducibus Turrianis et aliis cxubbus Giielpharuni [larlium ad Mediolanensem principalum

XXII

concessione
'

quotiescunique nobis visum fucrit cxpedirc, possimus eximcre, eaquc ad noet

quandocumque

EoJ.
lip.

1.

IX. Ep.

com. ccsx.

'

UCj!. jioil

eamJ. Ep.

' Jo.

1.

I.

CUXLI.

SEDES VACAT ANNUS


Robcrlum
Sicilix'

1.

CIIRTSTI 1314.
',

10

regem, ciim Vlll

kal.

Oclobris

comparabat

exigendasqiie posnas de Friderico

Malllweiis vicecomes ac GibHlliiii a Piovincialibus


inf;eiiti ciaile fiisi esseiil; sollicit,iti(|ii(i

liim fuere
proiia

rege, ([ui veniente in Italiam llenrico imp. indiicias secum inilas infregerat, atqiie in exiliiini
i|)siiis

Robeili fluccs,

iit

oblataiu nltro vittoriam,

conjiirarat. Solvit Neaioli

kal.

Augusli

in eos Mfiliol.ineiisi iirbe, Mallliajoiiue coiilerriln, amplcx irentur : sed ii i)un(|iiam promovere in
uibirin caslr.i, ciim (ieciuio

Pbilipiio et

Joanne fratribus,
conflasse

altiuc aliis princi|)i-

bus^iris

sti[)atiis,
:

elatusque ingenti subjiciendx-

volutrunl; coiriipli
ut

Miissalus

seiiliil.
!

abea milliari abesstnt, nitniruni Vicecomilum atiro, ini|uit, u liominum


'

sibi Trinacriaj s-pe

enim centum ac
*,

vi-

ginli Iriremiuui,

pra;ler minoris alvei naves, clasin

sem, refert Joaimes Villanus


eniiii

qua

piccter

fames
avura)

insaliirabilis

imu^oderala inexpletaijiie
!

A|)ulos ac Provineiales Geiiuenses eiant; qiiamvis

mentis

iiij^liivies

Hanc
.

Matlhiti

auriiiu

litem direinisse,
bresceiis

cladeiu sibi submovisse, incre-

vulj;avit

opinio

Exiiide

confirmata
(iiiain-

Clemens, datoRoberto legali Caisarei in Ilalia miinere, Genuenses exce|)isset, ne cum ab illis antea bello fuisset a|)|)etitiis, majores ea res iii
Lii-Miria

Vicecomitum

poteiilia,

nun(|uam Roiiertus,

turbas cieret

plures ex

iis [lartini officiis,

vis postea Joaiiiiis jiapa! ediclis ac studio fultiis,

|)arlim stiiiendiorum

magnitudine

in suas partes
:

Insubriie |ir;electtiram asseiiui poluil;

unde aiu-

plissima belloruin seges exorta.


G.

Netiue Insubres modo, sed Etrusti quoiiue


lactionis,

tamen irriti ii conatus cum enim munilissimam arcem insula; niari imminenlem vi expugnasset, ac Drepanum inde corruiitis
pellexeral. Cecidere
ali(|uot civibus se

Gibelliiue
atijue
iii
iii

(luo niayis res suas dejeclas

exilium

pra!ci[)ites videre,

eo

iiiajori
:

ar-

prodilione

delusus

adepturuin speraret, geminafa est. li enim tamdiu inanibus

dore

Robertuiii ajmiilosque conllixere


Ujj;utione

(luo-

ruin priecipui Pisani duce

Lucenses opressere '. thesaurus [uetiosissimus, i|uein Gentiliscanlinalis Montisfloris e Roniana Urbe, Caiii[iania ac patriinonio extraxerat Clementis jussu, ac Luc;e in
S. Fridiaiii sacris a;tlibus custotliendum collocarat, expilatus
infelici

Fa^ialono Ac lum Ecclesiaj Koinanu)

[)romiss s Robeiluin delinuere, donec Fridericus urbein omnibus pra^sidiis ita firmarit, utciim Robt,rlus in

eam

belli

molem

converteret, obsesso-

riim virlute, temiiorum injuriis, imbrium co|)ia, obsidionis incommodis, ac Friderici astu militari,

qui

nunquam

piigna; potestalem fecil, ne

regnum
sit,

aleie et discrimini conimitteret

adeo fatigatus

ab insolescente viclore luit ^ Simili casu periisse alium thesaurum Poiitili-

ut redintegrare

cum

hosle indncias coactus, doiis

mum

re inlecta se receperit,

firmalis paclioiii-

cium

(1)

anno

siijieriori,

quem Raimundus

Aspel-

lus Cleiiieiili ne[ios ex Piceno in Gallia^ as|)oi tabat,

bus, quasMussatusnarrat*:Evenit, intiuil, ut liinc al(|iie hinc interceplo induciis bello, arbilroriun
colloquia de conditionibus fierent
plus
vicissiludines

eumtlem(|ue R.iimundum casum

a Gibellinis

tineusibus narrut Alberiinus Mui^^satus*.

MuOb Lu-

suo

ntitu,

demumque Deo quam reguin cou:

censiuin porro cladem perleriili Florentini Roberto re^i publica; rei adiiiiiiislratioiieiu conlulere
'
:

iiui

mox
vero

Pt^lrum fratrem

cum

egre^ia

sensu uigeiile, ad belli dilatioiiem utrinque deventtimest, hisdumtaxatconditionibus, ut sublato ex oniiii Trinacria exercitu terra marique ex iiisulis

equitum

ala ad repriiiiendum
atl

hoslem submisit'.

Robertus abscedat,

Fridericus Sicula

ora

7. l|>se

recu|ieiandain Triiiacriam se

contetitiis

usque

in

decimum quintuin mensein


sicque otfensae
|)er

omni

Ilalia abslineat,

tempus

Muss.

(le

reb. geslis Ital. post morleui Henr. VII.

c.

57 et
"-

r)9.
I.

Aut.

111.

p.

Jluss.

XI. 0. 4.

tit.

XXI.

c. J. c.

5.

^ Vill.

GO-

<^

jo. vill.
c.
5'.).
1

s Vill.

eoJ.
1.

i\lus3.

de gestis

k\h. Muss.

V. de

yestis Ital. c. 5.
slis Ital.

Il.tl

I.

v. Jo. Vill. c. (11.


1.

Jo. Vi.l.

ix.

c.

Ul.

'

Albert. .Muss. de
1.

Muss.

Y. dc ge-

gestis Itithc. Jo. Vill. eod. c. 60. Ant. c. sup. g B.

in rebtis apte distinguendis, elucet ei ea, quam de dircptione tempora Ecclesiasticaj peeuuia; deposita Luceusibus commissa erant. enim ne dinperetur cura; Alterum quidem relietum ex haireditate Geutilis cardinalis, qui ex llunganca legatioue redux Luca; deeessH ; illul Cbabenate clericus Burdegaleusis, et fratrum Ordiiiis Pia;diCiitorum asjignari CIemL'ns jusserat, detuleraiilque iu eam urbem Vitiilis de XXII in btteris dalis AveGuillelmus de Lunu )>, ac m templo S. Fiigoiani de Luca condideraut. Mominit prioiis depositi Joanues papa pecuniam sublatam a Veuluia tiuodam vicario Francisci della Kaggiola Lgutionis lilii tiioni I.K kal. Aprilis anno pnmo , quibus e.im Vitas paparum Aveiiion. num. -47. De re.-tilui censurarum comminatioue mau.lat, quas litteras vulgavit lial izius in CoUect. acior. veter. ad
(1)

Quanta

sit Joaniii Villani fldes,

et

quam

abhibuerit diiigentiam

Uiesauri

Ecclcsiastiei Lucai servati,

uairat

liistoria.

Duo per

bLcc

aliero

vero sermo
in teiuplo S.

esl in Extrav.

Infideles de /uriis, uiide et diciinus

diripcretur, in pitedam victori cessisse.

Duo

lnuc iutcr se diversa

Uguiione invaderelur ac pHcuuiam illam cum Lucaua civitas ab Ciiidiuuli delatam ac depocoufundens Joaunes Villani pocuniam a Geutili
in urbis

sitam

Fiigdiani in Lucaua dlteptione ablatam


dctulit

uauat; cum pecunia tiuidem


f.iienr,

ab ea quam
iiuuiruiii

Geiitil.s cardinalis
tiua;

Leviora sunt lue

sed valde couiJucuut ad

captione subrepta fuent, sed allera plane conbruiauda ea quic sa;pe alias animadverti;

iu

S.

miuime admitti oportere. Piasertim eum alia plura lum 111 Chronologia, cum rebus ipsis sphalmata, etiam in iis qua; suoruui ttmporum .~uut, ab ipso commi-sa racdo sit indieare. sdem Joaunis iitteris ad em.-ndationem Ec lesiastic;e historia; suppeluut. Gentilis presbyter cardinalis tituli Sed ct alia suut qua; ex Ciaconium tom. 2. Ex bis tamen Martiiii in .Moutibus Avenione anno sicccxii decessit, si fldfs liabeatur Oldonio in Addiiioiiibus ad
ea
VUlaiius scripsit, tauquam ccrta ct indubiiata
i

Martini in Meutibus pi-esbyter discimus illum uon Avenioue, Si-d Luca; diem clausisse ; ita eiiiiu llla Joannes : Gentilis tituli S. elausit extremum . Sed et ex bis canliiialis, de Uugaria; partibus uhi funcius fufiat legatioiiis offlcio rediens, in civitate Lttcaua diem Octavi causam contra Pbilippum verbis uiiijura alia eruere hcet. Si Joanneiu Villauiim aud as Genlilis in Cincilio Vieniieusi Bouitacu urbe Lucana obient, ledux defendit. (ViUaiii hb. 9, cap. 22.) Verum cumGeutilis ab aimo Mcccviii legatiouem Ungaricam ca;perit, et ab ea
litteris

quoiiiodo Vieiinensi ConciUo

priE^eus

adcsse potuit ?

iNec est cur his

Mcccviii, iterum vcro post


uuui. 52, discimus
;

Concilium Vieuncnsc,

cum

eniui

auno

semel anno functum Ung^rica legalione GentUem comminiscamur, annalista ad eumdem anuum ucr.cxii adhuc in Ungaria ageret, ut ei
.iUnsi.

vix credouiiquam ab ea, quani semel susceperal, legatione rcdiisse.

20
idem
rcsidoant.

SEDES VACAT ANNDS


Execiitioncm contiiiuo remeciia
:

1.

CHRISTI 1314.

consilio, ut
terent,
ris

adinventa sorlita sunt

Roberlus curn omni

manu

arma ad Catholicos opprimendos verJacobum rcgem Aragonuin giavibus litte,

ex insuia submola classe in Apuliam reversus est

nionuit

ul Catalanos ipsos regio pro iiuperio


:

anno Domini Jcsu Cliristi sicccxv, per mensem Fcbruarium . Laceratam in eo rtditu Rol^erli classem, partemqne trireuiium, qiia; ex lignis recentibus
fluctibus

e Gra?C'a

deduceret

tum

iiatriarcham Constantiet

nopolilanum oinni studio


ciissa religioue,

opera jussit iiicuin-

bere, ut eos moiiitis, precibiis et

censurarum
leviio

in-

nec

probe

compactis conDatse

eraiit,

ad ercpta restituenda Gualtero e

haustam

periisse,

aJdit Joannes Vil-

Ca^tellione Cicsi
Gallici

Athenarum

diicis

regni

lanus

'.

equilum magistro pra;fectoque Alheiiarum


Clemens,
etc. veneraLili fratri patriarchffi

NeopatricB ducatum sibi vindicat.

Athenanim et Calcrum Fiidericus Trinacriae rex non modo regnum a Roberli regis iiivasione tiitatusest, verum Atlienarum et Neo|ialiise quoque ducatum sibi compara8.

Fridericus rex

Trinncrioi

adduceret.
9. a

Constaulinopolitano.

vit

indequeFriderici successoreseorum princirefert

Ab oliin clamor validus et multiplicitas querelarum de parlibus ducalus Athenaruin provenienles, Apostoiicum pulsaruiit auditum, imo
nos,
(jui sicul in

patuum nomiua veteribustilulis adjunxisse, Surita '. Quo porro jure, quave occasioue ii
fuerint devoluli, e Niceplioro Grcgora
*,

cuncloruin lideliuin pacequiescilaetamur, sic

prin-

mus

et traiiqiiillitate

eorum

iiiquie-

ciputus a Callici generis i^rincipibus ad Aragonios


litteris^iue

tudine et oppressionibus, quas pestilcntiae inducit


bostilitas, inuitum offcndiinur, gravissime in intimis pcrturbainiir. Haliet enim ejusdem ciamoris
jaiii pliiribiis aiinis praeterilis

Pontificiis'coliigilur. Coiiiposito iiiler

Carolumll

ac Fridericum bello Siculo, CatalaiKU et Aragonice copicE duce Rogerio in armis strenuo in Orientem,

continuala et accuin favoiein fide-

niulans niala

malis assertio, quod nonnulli, qui


illas

ut arma Christo adversus Saracenos consecrarent, trajecerunt. Excepti ilaque honorifice ac benevole a
Gifficis

olim ad partes
deiii

credebanlur

litim accessisse, et a (|uibus sperabantur eoriim-

Tiircis

belluin
:

intulere, ac

non semel
no-

lidelium parlesdefeudi, non exercenteseorum


iii

magna
minis

eos gloria fudere

deiiide arina vertere in

vires

exteros, sed

iii

Ecclesiasetpcrsonas Eccle-

Graecos, Tuicas in auxiiium

magno

Cliristiani

siasticas, eosdim(|iie fideles,


teiites in

proh dolor
et

coiiver-

damno

exciveruut. Sed auctor sceleris

tensa dux simulatione amicitifc a Grsecorum foederatis interceptus (icenas luit*. Ir-

EnGenuensibus
ut eos divel-

propria Catholicorum viscera, inimiseridesaeviunt,


in

cordi
fideles

crudelilate

Ecclesias ac

eosdem corum coualus

illicitos

exercentes,

rupere poslea in Tliefsaliam, e

(jiia,

lerent Gra.>ci, muiieribiis delinitos armis adjuvere,

eisdem gravioris depopulationis jacturam, et crudeliuiii hostilitatiim insultus, non absque perso-

ut in Calliolicos geneiis Gallici, qui Bceotiam ac Pelononesum eliam luui retinuerant, ipsos tra-

narum

excidiis ac Ecclesiariim et

bouorum

Eccle-

siasticoruiii etfnlelium illarum

partium incendiis,

ducerent. Oljviam iis occurril valido succinctus exercilu Guallherus Rrenna e veteri Gallica iiobilitate

spoliis ct depr;e(lalioiiibus inferunt,

quam

fuissent
fideli-

quaiitumlibet perversi hostcs


biis illaturi
:

fidei

eisdem

Atlieiiarum dux

sed in acie magiio prselio

et quoil

horribilius est, ut licentius

caesus occubuit.

posseiil ni;ila
luililari

bujusmodi perpetrare, socielatem ad

Usos porro Catalanos hoc

dolo refert

Gregoras , proscidisse niii;iruiii voniere ilium terra; tractum, in quo pugnam coinmiltere decreverant, ductisqne e vicino tluiuine pluribus fossis planitiem ita rigasse, ut stagnarent aquoe cumque dux Alhenarum exercitus, lobore supeiior,
:

invicem coutraxeiuut, ex quorum (]uideiii consortio quot horrenda proveiierint, stalus illarum
|)artiuiii

miscrabilis

niaiiifest.it.

Nani

iiiter iiniversa scelera,

quae in

illis

par-

tibuspeipctraiunt,quoiidai!i Giialterum

d(!

Rreiina

ducein

Atheuarum, qui defensionem dictorum

fraudis ignariis equitatum in hoslem effuiiisset, ha;rereiitque iii profuiidiore limo ac luctareutur
equi, ab
fuisse
:

lidelium, tanqiiam Cliristi verus athlcta, et fidelis


pugil Ecdesia.', adversus Gr;cos schismaticos la-

hosle
ita

circumventum

telisque coufixum

borabat, nequiter occideruiit:


et

filios

cjus pu[)illos,
Castellione

Catalanos fiigientes reliquos insecta-

uobilem mulierem
ejus

Joaunam de

Thebis et Altienis improviso adventu politos : quo vero confirmareiitii ressuas, exterua subsidia elicienda duxere, ac Fridi lico regi sumniam detulere impeiii ' qui s|iret.i facli invidia conditionem adiiiisit, vetcresque auxit titulos. At
tos esse, ac
:

viduam hosUliler iinpiignanles, bona eorum et Ecclesiaium ac personarum Ecclesiasticarum, multorunique aliorum fidelium illarum
relictaiii

partium data in praedain


occu()arunl
;

ei

dirripientium spolia
taiii

ac in personas

Ecclesi;isticas,

Pontifex accepto nunlio, Calalauos et Aragonios, qui reiigiosain iu Turcas militiain pro fide amplificaiula vo\cr;:nt,

adeo fcede a suscepto descivisse

quani alios fideles iniiumeros funeslis exertis gladiis, stuige dala, eoiuin sanguinein imiiiisericora quibus horrendis sceleiibus diter eiriidcruiit
:

noiidum
<

ce^sant, sed clades cladibus continuataj

_
!:(!.

Jo. Viil.
J

1.

U'- c. 01.

'

Sur.

I.

V.

coin. c.
c.

Aiinal. c. lCo.
*

M^iiin.

I.

xv.
1.

ili;

* (jrej;.

vii.

icb. Uisp. c. 14.


'>

hoslihlatis

execraudis incursibus dicuntur conitaque inalis hujusniodi


sit sollici-

Marian. dc

reli.

lliip.

1.

.\\. c.

14.

Cluin.

I.

i.\.

' .\lariaii.

tiiiue cumiilare.

I.

XV.

14.

10. a

Cum

SEDES VACAT ANNUS


tis studiis,

1.

CHRfSTI 1^14.

21

celeribus et opportnnis remediis per


scripta
dislricti;

tradiditad sustinendam patriarclialem dignitatem:


qiiain etiani Ecclcsiaiu in iioslerum

Apostolicaj Sedis providentiaiii oliviai.diim, tialernilati lute pcr Apostolica

cum

patriar-

pra'ci-

chalu coniunclam
12. ]>etriis

jiissit

essc

'.

piendo
dilecli

mandaimis,
liiii

(|iialeinis

ad

rciiiiisitioncin
|ier dilectiiiii

jiatriarcha

Uierosohjmitanns.

capilanei diicaUisejiisdein

ConsuluiteliamJerosolyniitaiiLe patriarchali Ecclesiie,

filiiim iioliilcin viruni

G ilcluMiim de

Ca-tcllioiie

qua;

cum

Antonio patriarcha eoque eidscopo

coiiiili!!!! I'oicieiiseiii,Coiislaliiilariiiiii Fraiicite,

ad

Duiiclini nsi defuiicto, pastore essct orbala,

eam

tnitionein
raloris

ipsiiis

dutaliis dcpiitalnm, vel prociicaiiilanci jnxta datain tihi a

diguilalem

Petro Rullicnensi

episcopo

coiilulit,

ejnsdem

Deo

cui ob Jerosolymas ab iiifldelibiisoppress:is Iliitlieiiensis Ecclcsia' vectigalibiis potiri, ejiisque

prudeiitiam per
viis,

te vel aliiiin seii

alios saliibribiis

admi-

niodis et studiis oinnibus, quibus expcdict

nislrationem gereie pcrinisil, ut Apostoliciiin Diplonia docet Montilis IV kalcn. Mailii, Pontiflcalus
aiino IX exaratuiu,

viniiantius et

diligcntius elabores, (iracipuoriuu

capitaneoruni et nKijorum societatis ejiisdcni salubribiis liorlaliouibus ct iiiduclionibus nientales

Commcndavil

'

etiiiidem pa-

triarcliam rcgi Cypri, ut iiisuin

regio studio proApostolicae

oculos, quns diabolica fraus caligine Ctccilatis (d)diixit,

sequcretur

qiieni

quidcm

gessi^se

veritalis

lumine

iilustraiido, ut

redeuntcs

ad cor de

prffileritis
;

doleanl, dolcuda ultcriiis

non

Sedis legalioncm in exercitu, qiio Rliodus Sarraccuis erepla e.-t, atque siio zelo de Orientali Ecclesia optiine merituiii, siiperius

committant

ijisosque capitancos et niajorcs, iiecalios

vidimus. Nil porro

uon cateros

de societate praulicla sub gravi


el

ab
tra

illius ex|)Ugnat<E propiignata'(iue

tempore conadversus inpotuere.

inleruiiiialione

poenarum spiritnalium
peisoiiis

tcmpoet

Turcarum

iiiipetus meiiioiabiles
:

ralinin auctoritate Apostolica attentins


indiicas,

moneas

fldeles gesluin

iino vix fldeles sua tueri

ut Ecclesiis ac

Ecclesiaslicis,

13. Unfjari adversus Tartaros excitati.

In

dictisque pnpillis et vidiia>, ac civitalibns, castris,


et aliis
locis

Ungaria quidein Tarlari schifrnatici, aliique impii


tot

et personis (lictarum

partium, qua;
ilias in

excursionibiis,

populalioiiibus, direptionibus

ipsisabslulerunt, vel detinent, occnpata resliluanl,

fideles attrivere, ut

ciim res Cbrisliana in discriiis

easdem(|iie

partcs

oinniiio

diiniUant, ad

men
qiio

adduceretur, Poiitifex

cladibus iiermotus,

imiiugnationem fideliuin nunquam ullerius rediluri. Alioquiu eos, qui tuis moiiitionibus et inductioiiibus hiijusmodi,
praemissis eflicaciter

Ungaros ad hostem propuisandumdivinorum


iis

pra'mioruiii spe pelliceret, sacras indulgentias

imo verius
;

noslris siiper

proposuerit

(lui

Caroli regis signa in Tarlaros et

non parebunt

iiecnon illds,

scliismaticos, aut alias barbaras et impias natio-

qui

eis in prtEiiiissis

dederint anxilium, coiisiliuin

nes, quibus regnuni cingcbatiir, sequerentur.


<j

quos onines auctoritate Aposlolica de fratrum nostrorum consilio exconiiiiiinicationis vinculo innodamus, tamdiu excoiiimunicatos per le
vel lavorem,

Uiiiversis Christi fidelibus per

regnum Un-

gariae constitutis.
Ciirn sicut ex parte

vestra fuit nobis expo-

vel aliiini seu alios |iublice niinliare procuies, et

ab
his

aliis

nuutiari facias, et ab

omnibus

arctius evi-

tari,

donec ad niandata Ecclesiae redeunles super nienierint beiieDcium obtinere, etc. Datuin Montiliis Carpentoiateiisis diceabsolutionis
cesis

fideles aiiarum partium rcgno Ui)gari;e adjacentium a schismaticis, Tartaris, paganis ;iliisque permixtisinfidelium naiionibus inpugnationes, depopubMinnes, capti-

situin, vos et

Ecclesiae

Roman;u

vitatcs, servitutes et carcercs, et alias

diversorum

XIX kalen. Fcbr. aiiiio iiono H. Nil profuere Pontiflcis ac

.
patriarcliffi

mo-

nita, ut iiijusto bello parta restituereiit

Catalaiii,

quos Gregoras' ex iis iiiitiis ditionis suae teriiiinos laliiis proferre ad sua lempoia [lerrexisse refert inde vero Hispanos reges varia siiccessioue AllienarumetNeopatriffi ducatus nomina, nuncquidcm

geiierum poeiias et cruciatus miilli|iliccs patianiini, quibus nec obviare polestis ncc le^istcre per vos ipsos iios hnjnsinodi vestris tantis calamitatibiis, miseriis et pressuris affecto paterno compa;

tieiites

ab

iiilernis, libcnter

vobis

illo

quo possuigitur

mus

spirituali
,

subsuiio,

quod

cuilibet lemporali

prffivalet

niisericorditer

subvenimus. Ut

umbramque, aliis titulis adjecisse, Mariana testatur ^ Quod autem ad patriarchaiii Coiistautiinania

vos aliique Chrisli fideles ad delensionem Catholicae fidei contra schisinaticos et infideles eosdem

nopolitanum, ad quein
spcctat
;

dalae superiores httene,

eo aniplius animemini, quo temporalem in hoc

is

erat Nicolaus Latiiiae gcntis,

qui

cum

ob Constantinopolim ab Andronico scbisniatico obteiitam a Sede sua exiilaret, ipsiusque Ecclesia olim quibus florenlissima atque, ut aiunt PonlilicicB litleraE,
tisset, jain

vitam sperabilis in perpeluam cominutare ; nos de omnipotentis Dei niisericordia, et beatoruni


Petri et Pauli

Apostnlornm auctoritale

contisi, vo-

Huuianai Ecclesite

tilia

specialis exti-

bis oninibus cteterisqiie Christi fidelibus, ijuos pro defensione Catliolicae lidei in bello seu pugna in

abjecta accisisque a schismaticis opibus


;

ad inopiam redigeretur

Cleinens defuncto Gual-

regno Ung riae, aliisque fidelium terriset partibus eidein rcgno adjacentibiis supradictis, aut vicinis
eisdem, habitis coutra schismaticos, Tarlaros, pa-

chero Ncgreponti olim Euboea; eiiiscopo, ipsi NegreponU Ecclesiae administrationem ac vectigalia

'

Lih. IX. Ep. coo).


V.\\.

'

(irei!.

1.

VII.

Mjriau.

1.

w.

c.

15.

eamJ.

Lib. ix. Ep.

Lxxxvi, et pnsi euiuJ. com. ccxu.

lip.

Reg. pos

22

SEDES VACAT ANXUS

1.

CHRISTI 1314.
:

ganos aliasque perversas nafioncs infideliiim supradittas, aut ex vulneriljus in eisdem bello vel

dcque iis rationem reddere recusabat Acta judiciaria extant '.


et desigiialo

qua de re

pugna receilis poslmoduui mori conti;,a'rit, vestrorum oninium, de quibus vcre contriti fuerilis et confessi, |iienani concditnus vcniam pecc.ilorum, praesenlibus
ris.

posl

Dat. Avin.
14.

lial.

tncnnium minime Fcliruarii anno ix .

valilu-

tatcp.

Mnrs Clemeulis et cahnnnice in eum jacNon defendciid;e in Unjraria modo advi;rrei ClMistianae,

Relalum porro Carpenloraco Clementiscorpus L'zcst;e se[)uIcbro conditum, narrat Bernardus ' Sequenti, inquit, inense Aiignsti de Carpentoraco transvcctum fiiit cor()US ejiis iu Vascoiiiam [lalriam suam, fuitijiie sepultum, sicut clcgerat, in Kcclesia quac a^ipellatur B. Maria? de
:

sus impios

veruni etiani toto orbe

Uze^ta dicecesis Vasatensis, ubi [laulo prius canonicos iiistitiierat saeculares, in villula minus insigni et satis slenli el exili . Excit;itum illi est in eo loco nobile mausoleum, elcganli opere ac co-

probe eoiistituendic intentus Pontifex, cnm Avenione Montilios collif^cndae, nt videtur, purioris
aur.TC gratia, qui[)pe graviori

valetudine atiicicba-

lumnise

j;is[iide

exoriiatuui, ejusque corpus in

tur, revcrsus esset, Conslituliones in sacra Vicu-

ferelro genimis et auro exornalo a ncpote


nia; coinite
(jretio

Leoma-

nensi Synodo edilas ac nonnnllas alias additas


in

quiiK(uaginta inillinm aureo-

consislorio

publico pronuilgavjt.

Quani rem
fcsto

ruin,

XII kal. Aprilis gestani consijjjnat

Annalibus Bernarca-

ex()ilatum fuit,
niaiiis

quod postea a Joanne Ariiianiaci comite demuinque scpulcbrum a Calviest,

dus

'

Anno,

in<|uit,

tiomiiii mcccxiu, in

furore lueretico profanatum excisuin(]ue

B. Beneilicti abbalis, scilicet

XXI kal.Aprilisin

ati|ue ipsius

corpus

(lietatis

ac religionis odio ab

stro de Montiliis piope Carj)cntoracensi;in civitattm, in qua tunc curia morabatur, Clemens papa
fecil

impiis fliimmis traditum anno ineuiite mdlxxvu,


ut rcfert M;issonus
15.
'.

coram

se in

consislorio publicari Constitu:

creverat

quas prius fecerat ordinaii ex (juibns delieri librum uniim, quem sicut vulgatum fuitjVoIcbat Sc(itinium Decretalium appellari sicut fecerat Sextum Bonifacms antecessor. Ccepitque
tiones,

Obscurarunt etiam nonnulli pii scri()tores Clementis mciuoriam, ([uein utaidenteinavaritia,


deliciisqiie dilQiieutem descripsere
:

aliaque

(iror-

sus indigna, ut de qufesito a quodaiii artis magicae


perito dcfuiicli ejiisdem nepotis animEe statu, ac

Cleinens papa exiiide giotare . l*aucisque inlerjectis

loio infcrni, in
(lalatio

quem

erat detrusus nepos, alioque

non fuil missiis ad studia gcueralia, ut est inoris, ncc exposituscommunitcr ad habenduin sed rcmanserunt Constituliones ilte sic fere quadriennio in suspeiifo, donec |)ostinoilum perejus successorem fucrunt publicataj, et sub BuUa ad studia gencralia desliiialiB . Cte:

Et

sic liber ille

flammarum

globis cincto,

quod

ipsi

Cle-

nicnti jiararetur, ostentalo tradidere.Sed haecconficla a

malevolis, ciim ob translatam in GalliasSe-

dern extinctosque Templarios plurium odia incurrisset, facile conjicitur,

auctore etiaui forte Dante,


viros instar Irium-

cui

mordere qiiosque insignes


;

leruiii

Clcmentcm cum

se adversa valeludiiiecon-

plii fuit

cl

ut

(joetae

et

nngalori fabulari et in

tlictatum scnlirct, ad captaiidiim nativum aerem,


repetendaiiiqiie Burdegalain acciiixisse se ilineii,

aiunt

sed patriam videie

non

licuisse

a|)ud

Ru-

pem

cniiii

M.iiiram

Bernardus tcstatur llic Clcmens pajia sedil aiinis viu, niensibns deceiii, diebus xv, a die creationis su;e usque
sigiiat
:

exlremum dicm clausisseidem % qui etiani sedis tempus con-

suum fictitium, quos libuit, truQuid enim magis abhorrens atque alicnuni ab eo Pontifice est, qiiain sceleratam cuin mago et daniioiie [lactioneni impingere, cujus geinfernum
illuni

dere

licuit.

sta

si

spectentur,
sludio

religione, zelo,

lideique auPontilicibus

gendae

niagnis

aequandum

iu diein sui obitiis conipulaiido. Obiit aiitem in nocte pr<ccdciiti diei sabbati subsequentis, quie
fuit

Hujus sane rei testes Viennensis Synodus OEcumcnica, iiiqiietas ab eo ferro flammaque constaiitissime exagitata, excilati toties ab eo
coiii|)eries ?

Xli kal. Maii, Pontificatiis sui anno

ix,

aiino

iu

Sarracenos

et scbisnialicos (nincipes, com|iosita

apud I{ocLliam-Mauram,quod cst castrum rcgis Fiaiici;esnperKliodanum iii linibus fuitque iiide reportatum corjjus cjus rcgiii sui ullra hliodanuin apud Carpcntoracensem civilaDoiiiini Mcccxiv,
:

tot cgregiis

Constitulionibus A|iostolicis res Eccleejus studio Christiano adjuncta

siastica,

Rhodus

iuqierio, ac res[iul)lica Cbristiana in

eum
iri

statum

ab

i()SO

adducta, nt

iiisi

ipsum mors

orbi eri()uis-

tem, iibi cardinalcs cuin alia curia residebant . Dircptus est tuiii Poiili(icius tbcsaunis a inultis, qui veluli iii ex|iositani prcedam iiruerunt iiqiie
;

sct,

religioncn in Orieiite (iro^iagatuin

spesma:

gua

atfulgeret. Scdis translatio potest jure objici

sed facinus cx|ieditiouis contra Sarracenos pro re-

postea aJoanne XXII iii jus vocali sunl tnm maxime postulatus jiulicio Bcrtiandus conies Lcoina:

cu()cranda Syria desiderium, Vieiinensis Coiicilii


inor;e
,

;ic

deinde

lt;ilici

niotus

excusare apud
illa

nia?,

Cleinenlis

pa();e

ne|)os,

(]ui

Irccenta et eo

((ueiiiiiiain forte

videbuntur. Cerle iiidigna

et

amplius aurcoruni inillia acce()erat, ut bcllicum apparalum ad ex|)edilionem Syriacam instrueret,

coinmenta videtiir refcUere abunde i|isinssuccessor JoaiinesXXII,dum sacram


impia
111

Cleiiieiitem

ejus nieinoriam fuisse a|iud se testatur


'

San-

Bcrn.

Clir.

Rom.

Poiit.

et

Ms. bibl. Val.


sig.

sigii.

iiuui. ;'iG5.

Ccin. V. ct

in ;ilio libell.

de Conriiiis Ms.

num. 2043.

iii
'

IJeru.

lleperta suut in Archivo Avin.

sii;n.

iiuiii.
I

Cbr. t^oui. Pont. et Ms. Vat. bibl. sig. uum. 3765, iu Oleui. V.

sup.

Mass.

iii

i'.!cui.

V.

203.
i.

i.

llcrn. ubi

.ln.

Wll.

lip.

SEDKS VACAT ANNUS


ckp, inqiiil, reconlalionis Clemenle impa

1,

CHRISTI 131/t.
loco
et

23
annis

pr.T-

divisi

proiiosito

amplius

quam

decessore iioslro

rle

pr.Tsenlis vil.T rmrroribiis ad

duobiis .

Cfcleslem pnlriam evocalo

ne(|iic
si

rnim
ila

sanclrc

recorilalionis Ponlificcm vocasset,

avarilia,

Funesla?

17.

Dttornm Crpsnritm
illiiis

electin el inde di^cordia.

cardinaliiim, sua non qu.e Jcsu


Pkclcsia disseulionis

libidine, simonia, aliisqne viliisconlatiiinatusfiii?set. Si'd iiTC apiid

Cliristi scclanliiim, in
aiixil clecloriitrr

mali
Pioin.a-

coniatiim (]Mem(pie pro absler-

i^rincipum increando rege

genda ra
10.

cahiiiinia snfrecerint.

Jam

(|iiid [ic^l illiiis

obiliim pesliim percurramus

(1).

noriim discordia, (jiiorum alii Ludovicum B ivaii.ne (liiceni, alii Fridericum ducein Austria; elegere'.
de re luxc P.olcniicus Lucensis'; Posl inorlem llenrici imperatoris eleetoribus Alamanni.T convenienlibus in unum pro eleclione impeQiia
ratoris

Comilin cardinnliitm
ut scrihil
Iribus,

seililione inlerrnpta.

Vacavit Scdes,

ncrnardus,

'

annis

duobus,

mensibus

dicbus seplemdecim,
conclavi

dum cnim

saciT cardinaliiim senalus in


orlii

anrro

Donrini

mcccxit, in die B. Lucae

saiuiiore de pra^icicndo
IVmtifice agitahal,
inler alque alios

Chrisliano siimitio

exardescente Carpcntoracciiscs

cordia, co res proriipil', ut

auhr Ponlincia! adminisiros dislam in civilate qiiam


cerlainina
teclis

iii duas partes, alii Liidovicum diicem Bavari.T, alii Fridericiim ducem Aiistria) in regcm Alamaimia' nomiiiantes, natos

Evangelistic, divisi

fiierunt

de fralre et sorore,
consangiiinilatis
:

et sic fueruiit in

secnndo gradu

in circumiiosilis locis j,Mavissima

compars
in

factaquc est inter cos gravis et

missa fuerinl
nrbis

tum

iiijcclis
;

facibiis

incendio

conflagrarit

dcnique

verso

longa concertatio usqiie ad stragcs bonrinum . Confirrnat eaindcnr electorum disconliam Ccrriianus
iisqiie

Homanos mercaforcs
ciaru

ct alios exteros,

qui Ponlifiopesdiri:

aulam sequcbantur,
famili.T

furore,

eorum

aiiclor ', qui Pontificium Vitas ad an. Eleclores , inquit, MCCCLXiv contcxuit
:

puerint, cxpilarint mcrces, i.annos distraxerinl ex

convenicirtes

iii

Fraiikfort duos
et

iir

disconlia elege-

qno plures

non ignobiles ad exlremam


proxiirias

runt Ludovicum Bavariae


diices . Cons(;nlit eliain
Airiio

Friilericum AustriiE

inopiatu redacta; fuere. Anlente eo Carpentoraci

liis

Bernardns, qui ait':

tiimuitu,
ffides

jamque incendio

conclavis

corripiente, cardinales,

discordia exagitabal, abscessere

quos etiam rnutua atque in jiristina


;

animorum

dissensione obfirmati iliutiirnuin inter-

Dom.MCCCXiv, electores Alamanniic convenientes iii uiium pro electione imperaloris divisi fueruut in duos, alii Ludovicuin ducem Bavariie, alii Fridericum diicem Auslriije in regcm Alanianiri.T

poiitifiiiuiir
:

invexerunt,

iit

narrat suhjcctis verbis

nommanles: faclaque

esl iiiler eos pio|)ler lioc

Bernardus ' Defuncto Clementi' papa, cardinalcs nuruero xxiii, qui apud Carpentoracensem civila-

gravis et longa couccrtatio usque ad strages boniiiuiu). Cortusiorum pariter

bisloria^ et lon-

tem cum
flcis

alia ciiria

residehat, inlrantes

concl .ve
Ponli-

giim diversarum genlium auctorum agnieir duos


Cacsares discordibus siiHVagiis reuunti,'itos tr-adunt.

in episcopali

palatio [)ro eleclione

summi
ct

facienda, cuin ibidcm aliquandiu perslitisseut,

Rci autenr geslic narratio vera vix ab hisloricis


peti polest. ciiin ea scriptis tradiderint, qiiae

nou valcntes concordare, suhorla gravi


tnrbatione,
iirler

grandi

com-

familras

eorumdem,

ipsuirr circa

muni liominum fama


vcl altero peiniilo
sesc,
;

in

locis, in

(iiiibus versa-

festum S. Mariaj Magdalena? concorditcr exiverunt,statuenles tempu?, infia(|uod rcdiie debercnt

banlur, i^erviilgata enint, ut sentiebaiit ciim hoc indc(]ue non ruinus dictis inter

ad

eumdem

locuni ad electionnem suinmi

Ponti-

ficis

celehrandam. Sed subortis variis questionibus

invicem, qua; stylo magisrelinquemke


scribenda^, illuc
civitalibus et
'

suntquam

(luam arirris adversi principes pugnarent. Rejictenda vero visa siiut publica documonta a (-2) Ludovici elcctorihiisconfecta, qua; Herwartus suis
'

minime redierunt;

sed in divisis
Auu

Slero Alta. inAnnal. Jo. Vill.


1. I

I.

ix. c. G6. Muss. in Lud. Bav.

villis

dispeisi sunt, steteruntque sic

Ciirl. Ilisl.

c.

21. Ileur. Heh. iu Clir. Jo. Aveu. iu Annal.

Col. et

ulii

in Ilenr.

Ptol. Luc.
Jo. XXII.
in

Bern.
2 Jo.

Ms. Val.

in Chron. Rom. Pont. et Ms. Vat. bibi. sig. num. 37d5. 3 Bern. Chr.^Rom. Pont. et XXII. I. IV. Ep. cur. LSi. bibl. sig. num. 3765. in Clem. V.

bibl. Vat. sign. nuni.

37U5.

in

I.

xxiv.
*

c.

K\.

I.

vii.

3 jij,

Bern. de imp.

Ms. bibl. Vat.


I.

sigo.

uum. 2043.

Lud. Bav.

Hom.
Jlist.

Cortus-

III.

c.

S.

(1) Obiisse .boc anno Clementera loco, menso ac die in Annalibus aJnotatis ccrtum est. Viri famamdubiamelTecerunt scriptorumsludia contraria. Alios enim offendit Temp'ariorum Ordo eversus. Alins Sedis ex Italia tr,.nslatio. Aliis qu^id Constitutione sua de regula Fratrum Minorum, aliorum parles coiitra alios fovit. Hme a F. Francisco Pipino Bononiensi Ordini-! Praidicatoruin avaiiliseet animi studiosi in propinquii suis diliudis promovcniisque accusatur Cbronic. lib. 4, cap. 47 quo cttam nomine illum damuat iNeapuIeo de Urinis in btleris ad Pbiliiq)um Franiorum regem vulgatis a Baluzio in Vilis papar. Avenion. tnm. )l num iZ. Eadem pariler cum aliorum viliorum accesBione impiitat illi Joannes Villani lib. 9 cap. 68. Alii tamen v cissim Ponlificem bune egregie (ommeDdant, quos imer prineipem locum meretur Ferretus Vicentinus fcriplor eoruin lemponim, qni ali,is 1'ontilicum vitia non dissiuiulat. Hsc vero iJle de Clem.^nte Ibst. lib. 3. N'ec putanduni est tain salubrem tamque Deo gratum pastorem odio vel prece corrupturn a justitia Rer. Ua'ic. tom. ix. pag. lOtS dec'iuasse nam omnia bene et sapieuler ab eo gesta nemo uieiitis iuteger ambigit . Maxsi.
:

(2)

De elcctione Ludovici,
Octobiis, ut ex
liltcris

et Frilerici

Austriaci

ad

impedum sermo

hic

die

XX

ardiiepiscopi Moguntiui

ad Poiililicem csrlum est.

ab annalista instituitur. Incilit illa quidem in bune annuai An vero sicut ei die Ludovicus eleclus, eadem pariter

Frideiicus a suis assumjitus fucrit, incompertum mihi est. Id unura scio ex anonyiuo scriptore geslorum Treviieiisium arcbiepi-copoium a Martene tom. iv Colleelionis sua; vulgatn, quique lioe temporc Vitam lialduini Trevirensis scribebdt, electionem Ludovici perai;tara Franco-

vero m Sassehuse, quem vicinum Francofurli locum esse conjicio. Uterque eleetus pro suo jure regni coronara assiimpsit; Ludovicus quidem Aquisgrani die s.xv Novembris, S. Catbarina! festa, ut Rebdorfius in Annalibus testatur; Fridericus vero auno sequeuti in oppido Bonna, Colonia parum distanti, die festo Pentecoste, ut ex continuatore Psangii ad an. mcccxvii discimus. Reliqua quic ad utniiuque electum pertinent, ex Annalibus intelliges. Mansi,
furti, Friderici

SEDES VACAT ANNTTS


npologelicis

1.

CHRISTI 1314.

Commentariis

pro

Ludovico

editis

notitiam dcdiiximus, ipsos citandi vice et

nomine

inseruil

',

oiimiiim nostrorum prssenlium,


Qiia

nt pra;fata die

^'un,

domino dnmino sncrosancl.e Hnin.ina; ac universalis Ecclesia; sununo Ponlilici fnliiro, 1'elriis Dfii ei
iS. a S^nctissimo in Clirislo pntri ac

conlinuala in dicto loco ad eligendum convenirent.


die continiiata, ipsis arcliie|iiscopo Coaliis,

loniensi et comite palatino et

quoriim inler-

Apnstolicic Seiis pratia

sanclac

Mogunlina; sedis

esse pnlcrat, sic vocatis et sufflcienter exsjiectatis,

.ircbiepiscopus, sacri iin|.eri: p(!rGerin,iniain arciiicincellariiis, Joaniies Uei gralia

qiiod

Boemi;cel roloni.c

siias alicui

non vcnerunt, nec pro se miserunt, nec vices seu aliquibuscommiserunt in electionis
;

rex

Waldemnruf

mririliin

Biandeljiir^ensis, ac

Joannes dux Saxoniic senior, huniiles el devoti cuin omni revtTenlia, devotissima peduin oscula
beatornin.

mcmoralo audita missa sancti Spiritus, nos archiepiscopus Moguntincnsis anledictus, ipsa
ncgiilio

die contiiiuationis, qua; fuit vicesima


dicti,
iii

mensis

prae-

hora debiti

et

consueta iirocedere cnpientes,


et

lioiiis

Vacanle nu[ier per obiliim felicis recordaseremssimi domini Ilenrici fjnondam Roiiianorum imperatoris ipso Romanorum regno,
,

scriptis

inonilionem legimus,

prolestationem
jirffisen-

quaiuilain vice noslra ac

oninium ibidem

lium

jus in ipsa electione rcgis


ilia

Romanorum

seu Roinanoruin imperio et nobis una cnm reverendo doniiiio Balduino sanctae Trevirensis
Ixclesiffi

habentium

vice

monendo omiies infames,

arcbiepiscnpo

nccnon

reverendi doet
illus-

excommunicalos, suspensos ac etiain interdiclos; neciion quoscum(|ue alios, si qui forent forsitan
inter eos, qui de jure velconsuetudineinteressein
ijisius

inini Hcnrici archie|iiscopi

Coloniensis,
et

Irium
icgis
,

jiriiiciiuim

Joannis Boeniiaj
comilis
pal.itini

Polnnia;

electionis

negotin non debercnt,

qiiod

Rodiilphi

IJivarise,

Rheni ducis Waldeinari inarcbionis Brandeburgensis


procuratoribus,

tractalibus electioniscelebrandae futuri

regisRomainter-

iiorum, et ab eadem elcctioiie reccderent, ipsos


coelectores iiostros, nos et alios,
esset, eligere pennitlentes
;

ac ducis Saxoni.T, honorabilihns

quorum

ad qiios tain de jure, qnain de consuetudine anli-

prolestando, quod non


elcctione ha:

qua
in

et

approbala jus elig 'ndi Roinanoruni regem,

essel

iiostra

vel coelectorum nostrorum intentio

imperatorein

poflmodum promovendum,
videlicet

iio-

tales adiiiillere,

tanijuam jus in

illa

sciturpertinere,soleiiiniterconcordanlibusindiem
electionis

beiites

aut procedere vel eligere

cum eisdem

hujusmodi,
et

crastinuni

beati

imo voluimus et
talium,
si

intenliouis nostrae fuit,

quod voces
alicui

Lucee Evangelista;, qna; est decima nona mensis


Ocloliris
;

qiii

re|)erirenturpostmudum iuterfuisse,
atTcrrent
receptis sivepro

ego Pttrns arcliiepiscopus Moguntiofficii

nulli |)ra;starent suflragium, nec

mei debilo ipsam diem ad electionem hujnsmoili celebrandam praefixi,


nensis praeiiclus ex
litleras

nocumentum, el prorsus pro non non h.ibitis balieienlur.


20.
dicti,

meas vocalionis

i|isis

coniprincipibus et

coelectoribus meis deslinando.


19. Qiia dieveniente suburbio oppidi regalis Frankenvordensium, hico siqnidein ad hoc snlito
et consueto,

unacum
ratam
;

Quani protestationem nos omnes suprareverendo patre domino Balduino


Trevireusi, coeleclores tiinc pra;et grataiu
et

archiepiscojio

senles

nobis Petro Mngunlincnsi, Baldiiino

in eanideni

babentes, consensimus deiiium post tractatus praehabitos,


et

Trevirensi arcbiepiscopis, Joaniie BoemiEe et Polonia; rege,

cnnsideratis sollicite

diligenter

circuinstantiis

WaMemaro marchione Brandeburduce Saxonia; supradictis ibidem


Spirilus, deliin

pluribus,

et

stalu

personarum diversarum, per


regno vacanti
illustrem
et

gensi, ac Joaniie

quas

seu

jier

quaiii

imjierio

convenieiitibus, celebrata missa S.

jiosset ulilius provideri, in

virum LudoBavariae,
fervifidei

beralione provida prffihabita ad procedendum


electionis negotio pra^Iibato; etin

vicuin comitem jialatinumRheni,


viruiii

ducem

quanlnm
et

deluii-

utique Catholicum, orlhodoxa;

mus

exspeclantibus,

quod reverendus domiiius


Roduljibus

Henricus arcbieiiiscopus Cidoniensis

comes palatinus

diix Ravari-e

noiidum venerant,

duin zelatorein, Ecclesiae sanctaj Dei et ministroruin ejusdem, ac pacis sanclae ab ineunte actate sua, exjiericnlia, quic est rcrum magistra efflcax,
atteslante,

nec per se, nec per siios piocuratores in dicto loco convenerant; nos pro 1)0110 pacis volenles in hoc eis deferre, ac facere gratiam siiecialeiii, terminiim
pra.'(licluin, videlicct

dcvolum

et

humilem amatorem,

stre-

niiuininariiiis, in judicio juslum, in consiliis pro-

viduni, in univcrsa moruin honestate pracclarum,


gciicroso sangiiine

crastiiium beali Luca^ Evan-

unanimi consensu cuin reverendodomiiio Balduino Trcvireiisi archiepiscopo, us(jiie in dicm


gBlista>,

benignum, alJabilem et mansuelum, de allo et divorum reguin et princijium


jirncrealum, ac in cunctis agibilibus
jiro

rcginiine

sequ( nteiii diixiimis conliiiuandiim

qiiam

coiiti-

rei|iubIic;E

quamj^Iurimum

circumsjicctuiii, no-

nu;dioiiem diclis archiepiscojin Colnnieiisi


poterat,

et

Roaiile-

slriim intuitiim,diviiia
vcrteiites; iios Pelrus

duljibo comili pal.ilino, ac aliis (|uoruin inleresse

(liij)Oiieiite clcmentia, conMnguntinensis archiepisco-

nos archieiiiscnjins Mngiiiilincnsis


nos'rns
niinlins Sjieciales ad id
,

pus

jirn

nnbis et noniine

iiostro, jira^falns

vero

diclus per
tatos

depu-

clnminiis RalduinusTievirensis archiejdscnjius pro


se el iiomine

insinuavimus

nolificavimus et ad

eorum

suo
,

Poloniac
'

rex

Waldemarus

nos vero Joannes Boemia; et niarchio Brandebur-

tit. apuj Jo. Gctjrgium llurvarlo

au. 131i. iium. b.

geiisis, et

Joannes (seuiorein hunc fuisse eleclorali

'

SEDES VACAT ANNUS


poUenlein
Saxoiiia}
diffiiilale
,

1.

CIIRISTI

1314
majus pmul moris
in
et

25
con-

coiitoiKiil

Heiwarliis) dux.
|iro se et iio-

el

ipsuni

siiiier allare

pra^dicli, (|nilil)el

noslruin

SU' ludiiiis (st, ailhibilis solemiiitaliliiis

talihiis

niiiie suo, viilis iiostris |ierdoiiiiiiiiin


artliie|)isco|)uiii aiitcdicluiii vice

Mdgiintinuin
el

debitis et consuetis posuiiniis,

Tc

Deum laudamus
elccliiiii

sua
in

iioslra, et

deiiun dtcinlanles. Ueinde


aiiledicta;
tiiviiiius,

iii

cceinelerio Ecciesiui

ex

s|)eciali iiiaiidalo siio et


;

nostro dili^enter iniiuiloco


iiricdicto

cleroetpopulo ipsiim
el

prrcsen-

silis

nos eleclores
totale

jiriedicli

ejus eleclioncm fecimus soleinniter

prajsentes, jiis
re;;is

ea vice in

electione dicti

liiiblicari.

Eiipropler sanctitali vestiie tani

hiimi-

halientes coiiscnsiinus coiuouliter in

euni-

iiterquaiii devote voto uiianimi supplicamus, ut

deiii

Liidovicuni,

et ipsuiii noiiiiiiavinius,

quilibet
iii

ipsum elecluin
|)ateiiiis uliiis

iiostruin

iii

regem

lioiniinoruin

no^truin pro se niiUo peuitns discrepante,


nianoriiin

Ro-

amplecteiitcs,

munus

inunclioniset

regeni

eligenduni
,

in

imperatoreiii

consccrationis eidem conkTcndo, de sacrosanctis

postnioduin
sacrosaiictic

proinovenduni
Hoiii;inie

et

in

advocaluin
Ecdesin,

mauibiis vestris sacri imperii diadeina digneinini


loco et teniporc tavorabililcr iinpcrtiri
et
,

ac

universalis

iit

sciant

viduaruinque et orphanoruin defeiisoreni. Uiiihus sic peractis, cgo Petriis Mogiintinensis aichiepiscopus de niaiidato speciali et voluiitnle niea, et uieoiuin elecloiuin pra^dictoruni eunuleni Liuloviciiin coiiiitein |)alaliiiuiii Ulieiii,duceinl]avaria;,

intelligant iiniversi,

quod posucrit

in

lucem
vestra;

geiitiiiin

vos Dominus, et per sanctitatis


terra; posl

arbitrium orbi
nitas eluccsciit.

nubiliiiii exo|)tata sere-

Cieterum ut beatiludo vestia co-

gnoscat evidi ntius, vota noslra

omnium

pr;csen-

elegi soleniniter in liunc iiKidiini


-21.

lu noiniiie boniini. Aiiien,


iiiiperio

Gunivacante
per niortein
Henrici
vocatis qui

liumin priedictisomnibusetsiiigulis concordasse, ac in pelitione hujusmodi existere unaiiimes et


concordes, pracsens electionis
ctitati veslrcC iiostr;e

Roniano regno seu Roniano


felicis

decretiim sanrolioratiim.

recordalionis serenissimi doinini

tiansmittimus, sigillorum noslrorum


scieiilia

qiioiidam

Romanorum
et

iiiiperatoris

appensione ex certa nostra

fuerunt evocandi,

qui in electione regis

Roma(jui

noruiii jus habere diguoscuiilur, ac

praesentibus

apud Fraiikenford Domini sicccxiv .


Dat.

kal.

Novembris anno

dicta die continuata ad elijJiendiini omniljus,

voluerunt, potueruiit
teresse,

et

debueruut commode

iu-

23. Coiiceptas ahas iisdem verbis litteras ad PonliOcem datas a Ralduino archie()iscopo Trevireiisi repelit

placuerit oninibus et singulis pricsentibus ad electionein procedere futuri regis;inquisitis votis oninium et siiigiilorum, jus in eltclione ipsius regis habentium el pricseiitiuin, oinnes et singulos electores praedictos appareatex pra'missis direxisse concordiler vota sua in illustrem Ludovicum coinitem palalinum Rheiii, ducein Ravarite, in euin coiisentieudo, el ipsum nomiiiaudo iii Ro-

Herwartiis

'

ex archivi Ravarici auto-

grapho exceptas, ex quibus Albertum Argentinensein


*,

et alios

% qui pugnaiitia cum

his scri[)sere,

emendat, partumque ex hac clectione a Ludovico Bavaro C;csareiim jus admodum illuslrat; de quo Albcrtinus Mussatus liaec tradit * Vere quideiu
:

eleclioiiem priinitivam a veiis imperii electoribus


satis

idoucam

fateri

non proliibeinur
'%

. His etiain

manoruin regein eligeiidum


Ludovici
fldei

per cujiis quidein merita,


sacro-

asscntitur Joannes ViUaiius


htteris

qiii

memoiatorum

praedicti

expertte

strenuitatis

puritatem et constantiain speratur

rccenset.

sancla

Romana

ac universalis Ecclesia polenter et

electorum Ludovico adlucrentium uoniina Ncque Joaniies XXil Ludovici electioneni oppugnavil, doncc is contra datam fldein vi-

utiliter defensari, ac in spiritualibus et

tempora-

cecomilum
adversus

Ecclesiastici ordinis liostiuin,

decrelo-

libus votiva suscipere incrementa, et eliani respublica provide dirigi, et pariter superiio siiffragante

riaque hffireseossententia damnatorum,clientelam

Sedem Apostolicam susccpit;tum

su-

auxilio gubernari

ego Petrus archiepiscopus


jus in ipsa ekciione

Jlo-

prema

in Ferrariara dilionis EcclesiasticiC

urbeiu

guntiuensis antedictus vice niea ac coelectoruin

jura, adactis sacrameulo fidei perduellibus Ateslinis invasit ob quce poslulatiim judicio, et ob contemptas leges parlis ex electione juribus exaucto:

meoriim pradictoruin,
liter et

ba-

bentium, ex putestate milii per eos


concessa,
sancti Spiritus gratia, in

tradila speciainv(jcata

euindem Ludovicum,

ratuin visuri sumus.


24.

Rnmanorum

regeiii eligo,

Licet

vero Ludovicus pluribus piiblicis

in

imperatotem
22. B

piomoveiulum. Electione autem hujusmodi celebrata,


tuturuiii
et singiili

scriptis evulgalis

anno mcccxxiv

et iicccxxxviii

contenderil se ante Fridericuin Austriacum non

eam

nos

omnes

ekctores

praeiiicti

praj-

sentes approbavimus, et Te

Deum laudamus
de se

alla

voce feciimis decantari,


ctuiii,

el

dictuin nostriim elefacta?

qui prEesens
iiolens

extitit, el electioni

niodo a majori parte, verum a duabus quoque parlibus electorum princi|)uni renunliatum regein Romanoruin, atque aceibissime in Joannem dicenlem fuisse Ludovicuin ipsum discordibus electuiii

diviiiae

resistere
i

voluntati

inlerpellatus
;

suttVagiis invectus sit

et contenderit, sibi

cum

instantia a nobis,

everenter consensit
et

et de-

primum
>

in loco ad id desiguato,

nimirum Frau-

inde electionem ipsam clero

populo solemniter
ele-

fecimus publicari. Postmodum vero ipsum


ctuin in civitatem Franlieiifordeiisiam
centes, in Ecclesiam S. Rartholoma;i

introdu-

Herv. au. 1314. Muss iu Luii. Bav.

Alber. Argen. in Chr.


'

Jo. Vill.

I.

ix. c. 66.

Cuspin. et
^

atii.

Nic. .Miuor. Ms. bibl. Vat. sigu.


ibid. r- 196.

num. 4008.

p. 13. elc.

Ext. apud
' Ext.

deduximus

Ann.

ToMDS

XXIV.

Rayn. V.

26
cofurli,

SEDES VACAT ANNUS

1.

CHRISTI 1314.
fuisse
electi

dieque consliluto electo, atque Aquisgrani corona Germanica retiimito ex Tet(;ribus iniperii consuetudinibus parendum fuisse lamen Ponti;

dulpho comite Palatino Fridericum ctum, in quo par videbatur utriusque


ditio. Caeleros

ele-

con-

fici

potius tot

publicis edictis lilterisve


illuni

inferius
eleaffir-

ac

afferendis

pronunliandi

discordibus

clum
res

suffragiis,

quam Ludovico conlrarium

vero electores Boemum, Saxonem, Brandeburgicum conlroversos ferunt;ducem Cliarinliiiffi se regno Boemico injiiria [iiilsum disceptasse Rodulpbum Saxonem conlra Joannem
:

manti adhrcrendum censernus: pra^cipuecum pln-

eligendi Cacsaris jus


liler

sibi

a?seruisse

alium simi-

Germani Ilalique auctores in ea re consenliant, neque ita illiistriaet perspecta fuerintBavari

marcliione Brandeburgensi de principatu certasse. Quibus de rebus Jo. Villa-

principem

cum

jura

quin ea controversia Pontificis sententia , dirimenda foret, ut jam ante a Richardo Anglo ct Aifonso Hispano certalum legibus apud Sedem Apostolicam vidimus ac si potiora Ludovici,
' :

nus

',

Albertus Argentinensis*, Rebdorfius', Albercri-ationem

tus Crantzius*aliique agunt.


Cffisaris

quam
tiunl
;

Friderici in

imperium jura

extitere, utMiis-

Ex his igitiir patet concordem non extitisse, litemque ab Sede Apostolica luisse dirimendam quamvis in eo Ludovici electio pra?stabat, quod
:

satus, Joannes Villanus aliique


in

plurcs

consen-

Branileburgicus
sione potirentur

et
'
:

Boemus principatuum
in jnstitiaj zelo
sit,

posses-

eo

peccasse

Ludovicum

conslat,

qui

nec propterea Joanne^^ ab Herductus,


tutatus
et

armis tantum, non Jegibus cerlare voluerit, qua de re conquerenlem Joannem audituri sumus. Superius quidem decretum eleclionis Ludovici Joanni delatum non fuisse Joannes ipse questus
est,
lica;

warto

in

crimen vocandiis,

jura Sedis Apostolica?

imperium

legum

a?quilate,

non

ferro et furore judice susci;

verlitque crimini

Bavarum, eo Sedi Apostoveterum Ciesarurn more non oblato, regni


:

pienilum contenderit qiia de re ngetur inferius: alque haec de Caesarum duorum creatione suffecerint,

administrationem corripuisse'

oNondum,

inquit,

Hli

quidem mox

a suis corona

Germanica re-

electione discordi, quae de ipso in

norum promovendum
dicebatur,

in

regem Roinaimperalorem factafuisse

dimiti fuerunt, servato a neutro ritu antiquo, ex

qno ea pompa
sis

a Coloniensi
iis

archiepiscopo Aquis-

Romanse

Ecclesiae,

adquam

examinatio
et

grani peragenda erat. De


haec affert*
:

Albertus Argentinen-

ac approbatio, seu reprobatio


sonae

eleclionis

per-

Fridericus Australis pra5 fame


multi(|ue dextrarii in ascensu Ludovicus itaque Aquisgrani a

cujuscumque
Ecclesiam

in

regem Romanorum
,

elecli,

recedere

est coactus,
iii

pertinere

dignoscitur

pnrsentata

nec ea per
.

nianseriint

vin.

eamdem

approbata vel reprobata

Pariter decretum de Friderico electo ad

Sedem
ilhid

Apostolicam nou transmissum , quamvis Joannes expeteret, suo loco dicelur.


25.

Neque vero Herwartus*adeo aspere Joanasserta


si

Moguntino et Trevirensi in loco, quo debuit, sed non a quo debuit Fridericus vero in Bunna a Coloiiiensi, a quo debuit, sed non in loco in quo debuit, coronati sunt. Adhajserunl autem Ludo\ico ci\itates inferiores Rheni usque Seltz, Fride;

nem ob non
carpsisset,

Ludovico Caisarea jura passim mature secum reputasset, Pontificem id nisi judiciario ordine agere non riebuisse Ludovicum autem sibi defuisse, qui nunquam legibus, sed tantum \i rem persequi voluerit, atque in judicem su;c causa;, controversi nimirum Caesarei apicis, insurrexerit. Debiierat Herwartus jtotius improbos senatores, qui Ludovicum in atrocissima
:

rico

autein

Seltz
et

et

snperiores

regni civitates,

exceptis

Berna

Solodora, qnae neulrum cura-

banl, etc. Peperit porro hn?c disconlia

non cruiinperio

delissima
btlla,

modo et exitiosa in Romano verum etiam funestissimum in Dei


locis

Ecclesia

scbisma, de quibus suis

ageretur.

Jam

Germanicis rebus ad Gallicas nos conferamus. Lu26. Philippi regis Franconim mors.

scelera

egere jjraecipitem

insectari

percellere

xere lioc anno Gallia? Pliilippi regis inortem,

cum

Rodulphum Bavarum principem


de dissensionibus conqueri

electorem, qui odio percitus dubiam fratris electionem elTecerit

ingentia expeilitionis Asiatica; consilia, sed quac in

longnm tempns
ut nullus ex
cilio
iis

extrahcbat, agilaret: contigitque

Germanorum, apud

regibus, qui in Viennensi Concrucis acceperant, nec successo-

quos non constabat de nonnullis ex septeni viroruui numero, quinam creandi Ca^saris jure pollerent, unde oborta est gravissima illa in imperio
dissensio
:

symbolum

res,

dum sibi

de

vita;

bingitudine abblandiebantur,

nam

sunt, qui indicant, quatuor tan-

tum
tur,

fuisse principes,

de

quorum

auctoritate in

designando

Romanorum

rege non controverteba-

nimirum
et

tres archieidscopos el

comitem Pa;

nuncupato voto fidem exsolverent. Tradit haec de Pbilippi regis morte Bernardus' AnnoDomini MCCCXiT, in Vigilia B. Andrea; Apostoli, Sede Romaiia vacanle, obiit Plnlippus rex Francia; anno currente xxx rcgni sui, in castro de Foiile Bliaudi
:

lalinum, alqiie a duobus ipsorum, nem()e Pelro

ubi natus fiierat in hiinc

mundum:

fuit(|ue sepul-

Moguntino

Balduino Trevirensi Ludovicum


scilicet

totidem vero,

Henrico Coloniensi ac Ko-

tumcorpusejusapud S. Dionysium, cor vero ipsius apud Pyssiacum in monasterio sanctimonialium,


'

'

Tom. Annal. xiv.


tom. V.

Jo.

p.

258.

an. 12C3. num. 43. et 12CC, num. 3C. In tom. v. ct sccr. an. 10. Ep. sccr. p. 177. * Herv. in Lud. Bav. defens. tom, i et ii.
p. 1.

Jo. ViU.

in Chron.

1.

IX. c. ec.
*

'
1.

Argcn. in Chron. ct
ix. c. 8.

alii.

Crantz. Sax.

Argent. in Chron.

Rebdor.

" Vill.

eod. c. GC.

' licrn.

Chr.

Rom. Pont.

et Ms. Vat. bibl.

sign.

num. 37G5.

iu

Clem. V.

SEDES VACAT ANNUS


quod
in
i|ise

1.

CHRISTI 1314.
,

27

fiindavcrat, diim \ivcbat: cui snccessit


filins

regno

ojus |)rini(igenitus Ludovicns, qui

peditem prxcessisse exercitum dato exemplo, ne (luis de fiiga cogitaret cacsi siint cacuisse, ac
:

tunc eral etiani rex Navarra; . Versuni estin religioneni nb llalis et Belgis scriptoribns ', niortis

plive plures aiirati Aiigli equites, iiiter (|U0S Gilbertiis Clovernia!

comes

in ipso

pugn;c ardore ocpnemittit


:

qno

Pliiliiipus

obiil,

geiiiis,

diviiia(|ne

in

eum

cubuit. Ante

bujus

cladis

historiani
silentio

vindickc datinn ob Bonilaeinni ealuniniis teterriniis apiielituin, priores^jne iras posl acceleratain

ejus nioiteni exeicitas;

cum

in

venatione,

dum

apruin

insei|uebatur, ex e(|no, (|ueni fera tiirba-

Eduarduin regem cuin non levis inter Eliensis et S. Albani religiosos viros arderet controversia de Angloruin protomarlyris reliqniis, rpias siiiguli
anctor
'
,

rem non involvendam

rat, in leirain collisus est, ut narral sulijeclis ver-

apud

se

religiosc asservari contendebant, explo-

bis S. Antoiiiiius

naiii

de eo Galli veteres siienliac

raiidaj veritatis desiderio

ferelrum,

iii

quo Elien-

tiuin leneiit.
a

ses sacra lipsana condita

putabant, coram se re-

Anno

pnefato mense Novenibris de

luce

serari jussisse

niigravit rex Francia; Pliilippus, qui

regnaverat
infelix
;

pus, sed

pannum
si

ac iion S. Albani reperliim coraspersuni cruore adeo vividi

XXIX annis. Mors aulem

ejiis

fnit

satis

coloris, ac

recenter ellusus esset. Placet ijisius


:

nam,cum

esset

inquadam

venatione, quidani aper

auctoris verba referre

inter crura eqiii, (lueni eqiiilabat rex, se ingessit,

ex quo rex ex e(|uo cadeiis paulo post moitnus


est.

et

Kex ciiin vidisset ciinctos clavos extractos, ferLtrum iialefacienduin accessit et levavit
,

Hic

fuit

pulcberrimus lioniinum teniporissni,

operculuin
villoso ita

manu

sua

et

ecce vident locellum

statura niagiius, et optinu^ proportionata

inembra

illum a sunimo usque deorsum (|uodam [lanno

liabebat :sapieiiset boniis in se siicunduin condi-

occupatum, ut

nibil |iosset aliud conti-

tionem regiain

sed quia nimis deditiis erat dele-

ctalionibus corporeis, et pra3ciptie venationibus,

superiore vero parte vestinienti conspiciunt cruoris coagula dense respersa, ita iiova, ita
:

nere

iii

non lantum vacabat


;

cura; reginiinis (|uaiilum ex-

recentia, quasi pridie fuissenteffusa. Constat lianc


vestein fuisse caracallani,

pediebat, sed aliis faniiliaiibus suis negolia regni

quam

sanctus Albanus

commillebat (|nibus cum nimis crederet in consiliis, multadetrimenta inde secuta siint in regno.
Post se

in conversione acceperat a saiiclo


gistro

suo

in

signum

religionis,

Ampbibalo niain quo idem

autem

reliquit tres lilios, scilicet

LudoviPictaii

niartyr sententiam

subiit

capitalem. Et fas est


sancli, (iivinomiraculo

cum regem

Navarro}, Philippuni

comitem

credere, quod ad

bonorem

venseiii, et Caroluni

comitem Marcbiae. Omnes


|ier

fratres fuerunt in niodico teinpore reges Francia;,

sanguis ejus sic in hac veste servatus, sicut in pulvere sui sepulchri per mulla saecula legitur

succedente altero

alteri
viri

mortem eoruin. Ommale


fortunati in

conservatus

cujus pulveris massam, in qua ru-

nes pulclierrimi
:

eranl, et

bebat adhuc sanguis martyris,


siodorensis episcopns

nam deprehensa; sunt onines uxoribus eorum Ad in adulterioB. Nonnullisque interjectis


:

hanc infelicitatem credunlur devenisse,

vel quia

S. Cermanus Altissecum abstulit et detulit ad natalem (natale) secum (solum) Altissiodoro (Autissiodori) capellam conslruens in honorem iiiar-

contraxerunt in gradibus prohibitis, vei potius propter iiiiniain injuriam sacrilegii [lerpetrati a
patre Pbilippo in capturaBoiiilacii
illi

tyris

paps

Ut vero
Gallico

ordine nullis
transniissum

reiiclis

liberis

sceptro
tilio

successerint,
ris

quod Valesioruiiiducis
est,

ac posteCffiterum

memorati. Rex igitur et omnes assislentes, de tanto miraculo stnpefacti, proni corruerunt in terram, et facta est non parva b;psitatio, qtiis accederet ad deponendum operculum et feretrum contingen

suo loco

dicetiir.

diim.

Tandem

rex ipse csleris animosior, opercii-

apud plures invaluisse susiiicioneiii Joannes papa indicat % arle et simulalione a IMiilippo Piilcliro nuncupatuni expedilionis Syriacs voluiii, ul(|ue a divino numine, cui illuserat, vindicta percussum: unde ejus calamilas Pliilippo VI a Ponlifice ob oculos poslea (iroposila, ne simili arte votum infringeret, non enim perjiiriuni iinpune latiirum.
ris

luin detraxit ad

locum suum. Et tunc priino cognoveruiit Elienses, quid de S. xMbani haberent, cuiii oeuiata lidecernerent, in dicto feretro [)r;cter
caracallam nihil omnino contineri. Rex vero, hilarior effecliis de rei comperta veritale, dedit illic

dona varia, residuum teiii[ioris,quo mansit ibidem ducens in suinma Iffititia, frequenter conferens de
merito martyris Albani
et gloria, et

27. Controversia dc rdiqiiiis S. Albaiii marlymire composita. lu Anglia Eduardns rex % cum Scotiani armis recuperare, conscripto, ut ferunt ", centuiii millium armatorum exercitu, moliretur, maxiina clade a Scotis tusus fugatusque esl. Laudatur a Walsiiigbamo Robertus BruMus,

judicans non

sine divina factum [irovidentia, ut in duobuslocis

tam celebribus
retur
;

sjiecialis
:

veneratio martyris liabe-

virtutem egregiam mililarein in eo bello expli

Gaudete de Dei inunere, gaudete de taiili martyris meritis el sanetilate, quia si, prout dicitis, bic Deus per illuiii [ilura facit miracnla ratione vestis, credatis quod apud
et ait Elieiisibus

sanctum Albanumampliora
Joan.
Viil.
1.

facit

miracula ratione

1.

IX, c. 65.

Annal. f laa
Vir.

xi Massou.

p. 2. Ep. secr. pag.


I.

xvui. Boet.

Hist.

Walsin. 187. Scot. xiv,


m Phil.
*
I.

Ant.

iii.

p.

til.
-

xxi.
Ant.

c. 3.
ib.

Pulc.

4. .Meyer
*

corporis quiesceutis b.

Toin. ix.

in
^

tjuard. hoc an. Polyd. Buchan. 1. viii.

'

Walsin. ubi sup.

28
Hoc

SEDES VACAT ANNUS


aiino apparuisse tres lunas crucesignalas,

2.

CIIRISTI 1315.

conspectasque a se refert

Jordanus

kal. Blartii

duabus ante auroram horis, eanidenique impressionem aeream iterum oriente sole retuUisse.

SEDES VACAT ANNUS

2.

CHRISTl 1315

1.

Bella in Italia inter Guelfos et Gibellinos;

Germania inttr Ludovicum regem Francorum et Robertum Belqii comilem.iacmi in luctu Ecclesuo \iduata pastore, anno Christi millesimo sia
in
,

trcccntesimo decinio quinto, Indiclione decima tiifsiilcrdibus cardinalibus, atque in ditertia


,

enim Ludovicus moxa susceptoinsigni regioexpeditionem duxit (|uae quidem regiae consecrationis pompahactenusdilata fuerat, utnova illius sponsa una cum ipso corona cingeretur priorem enim Ludovici conjugemBlancam ducis Burgundiae liliam
:
:

in privata ciistodia

in

quam ob

adulterii scelus

A'ersisi>,

ut
,

nil

Bernardus

',

civitatibus et
;

vilHs

conjecta erat, moerorevel,


et S.

ut Joannes Villanus'

dispersis

sicque loco et proposito divisis

Ro-

Antoninusaliique traduiit, pr;pfocatam linteo

inannm imperium

cruentavit; laniarunt Gibellinorumque noniina


et Belgas induciis,

duorum Caesarum ambitio Italiam funesla Guelphornm


;

obiisse ferunt Addit vero

fraitisque Gallos

inter

bellum repetitum. In Etruria quidem magno ardore gcstum est bellum * inter Guelphos ac Gibellinos quorum signifer Uguitio FagiolanusPisarum et Lucadominus cum Florentinos propagandi imperii cupiditate magnis ami,

Bernardus' Liidovicum Clementiam Caroli Martelli ducis Calabriae Qliam, et regis Ungariae sororem solemni ritu sibi conjugali nexu junxisse, subjicitque Sequeuti Dominica prima Augusti in festo Inventionis S. Stephani fuit inuni:tus in regeniFrancorum Rhemis civitate per archiepiscopum Rhemensem cum memorata
:

corum auxiliis fultus invaderet cingeretc]iie obsidione montem Catinum ii a Roberto rege Siciliae
,

domina Clementia sponsa sua . Addit auctor bellum in Flaiidria? comitem qui regis inunctionis
,

pompa3
terat,

noii interfuerat,

nec

officia clientis prjcsti-

subsidiarias equestres copias ac Philippiim Taren-

tinum principem,

ut rei bellicae

piseesset,

popo,

susceptnm tanto api^aratu, ut (|uindecim millia equitiim numerarenlur in Gallico exercitu,


praeter pedituiu

scerunl. Secuti sunt Philippum Carulus Qlius

ac

innumeram mtiltitudinem

sed

Pelrus regis Philipiiiiiue fraler


acie ab hostibus Cicsi sunt,

qiii

infeliciter in

cum

ad Lisam

Iri^ti

admodum

ac im-

imbre terram
soluta
sil ',

amnem promota castraessent, tanto immaduisse, ut cum luto, non cuin

proviso casu

solvebat eniin,

exeunle Auguslo,

hoste,C(rtanduin fuerit, universaqueexpediliodisad (]iiam comparandain niultaj prsedte


Et
actae fuerant.

obsidionem montis Catini ob suorum in Lucensi


agro defectionem, interclusos(|ue commeatusUguitio;

quidem

iiijustos

cogenda) bello
captasse Lu,

cum
,

Florentiiius exercilus sine ducis,

tum

toleramlo iiecossari;e pecuniae


lata a Judaiis

modo

quartana laborantis jussu, male instructis ordiniqiii mox versa fronle et bus illum adortus est
:

dovictim, auctor sugiUat, duin subdit

i[)sum ob*

pecunia victum
,

illos reslituisse

regno,

agmine comiiosito invcdus

in Florentinos,

ipsos

quo oh graviora scelera

addictis Qsco

eorum

magna

editastrage, coiicisis(iiie ferrointer c;cteros Roberti regis fratre ac nepote, in fiigam vertit. 2. Nou caruil etiam bello Geriiiania inferior,

boiiis, i)ulsi

fuerant, ne Gallos improba consuetu-

dine conlamiiiarent.

Traditidem Bernardus' insigne tristeque hu-

Robertus Belgii comes Ludovico Francorum regi dicto llnlino, tidem sacraiiicnlo devincire detrectaret, nisi primuni arces a Philippo rege in

cum

manarum
editum
J(i.
[,U(1.
''

reruni volubilitatis

exemplum
,

in Galliis

fuisse in

Engerrano Marinio
lit.

regii Qsci
4 .Mass Clem. V.

ultinio bello Bclgico retentas restituisset

in

eum

ViU.

I.

IX. c. 65. Anl. III. p.

sxi

c. 3.

Ilut.

et alii ct Ms. biM. Vat. sign.

liern. Clir. re!.'um Franc.

num

2'Cn.

in

in

'

Bcru. Chr. reg. Franc. et

.Ms. bibl.

Vat. sigu. nuin. 3765. iu Cleni. V. P^ul. iEmil. in l-nd. Ilut Gaguin.
<

Bern.

Clir.

nom. P.ml.
I.

til.

Alb. Muss. de geslis UA\c.


Vill.
I.

1.

v.

iu coii.

Mass.

in

Siib lin.

CortU3 Uift.
I.

1.

c.

21. Jo.

ix. c.

69

el 70.

l.eo-

Vat. ubi sup.

eod. Meyer.
^

in

Rober.

el alii.

* l!er. et

Ms. bibl.
et Ms.

lieru

Chr.

Rooi. Pout. et rcg. Franc.


V.

narJ. Aret.

v. Ant.

111.

p.

x.\i. c. 1.

6.

bibl. Vat. sigii. nuoi.

37G5.

iu Cleni.

SEDES VACAT ANNUS


pr.Tlecto, fnii
ciiiii

2.

CIIRISTI

1315.

20

sut) Pliilippo rofre

biis ctsralia floriiisset, (icinuiii

Funimis opireiiclundanim reiis

ad patiljulum (lamiiatus,

uiuoiiue tiactus csl

Migravit codem i. Denrici eremike oftitus. anno' Tarvisii ex hac vita ad feliccm imindrtalitatem B. Ileiiricus eremila Bauccno oriuiidus , (|ui
aspcriinio
vita;

Tenipore, in^iuit, Pliilii)iii regis, palris illiiis Ludovici, major post eiini non lam nierito, quani dc facto fiierat iiomiiialus in repno ila ut seciindus regulus, (luasi regulus videietur, ad cujus niiliim regni iicgolia gerebantur (juos eniiii ipse volebat
, :

suscepto geiiere, pascendo divina:

riim rcruiu contemplatione ariimo vacabat

cujus

morienlis sanctitateiii Nuinen pulsatarum divinitus

campanarum snavissimo
atqiie

conceiitu

collustravit

adeo

excili

repenle clerus popiilusque ad

exallabat, et (|uos volebat deprimebat; (luiiUiiiid

volebat

fieri,

factiim erat.

In

modico tamen

fuit

su|)erexaltatus et elcvatus niinis, et post paulubiin

audivimus

eum

taliexitii defecisse. Itaciuc

exemplo
de
triginta

ejus ct alterius,

qui prajccssit,

scilicel Petri
feriiie

cohoiiestanda funera concurrerunt. Stetit spectantium populdrum, ociilis expositiim sacrum Cdipus in Ecclesia principc integro octiduo, ncc tameii (luanivis ardcrent graviores aestus , corruptioncm contraxit. Plures vero ca;lestes virtutes ad
cjus

Briisia, qui elapsis

jam tunc annis

octo olini temporcPliili|)pi alterius regis avi istius,


postqiiani supermagiius cDectus fiierat, post simi-

jussu

sepulchrum cdiUe (juae episcopi et prEctoris iii publicos Commentarios rclatae fuerunt; iisque permoti Tarvisini, oratores ad Juannem XXII
ejus
,

lem fortuiKc gloriani similcm igiKiminiam


pcssus, discant
ct

(^stper-

postea dccrevere, qui de ipsius ac B. Parisii conseciaiuia

peitimescaiit

taiii

pra.'senles

memoria agerent

sed ob secuta deinde

quam

posteri in

et jiiste

gradu consiniilcsct fortunasobric ac pie viverc iii hoc sajculo prfficaveiites


,

bella extracta res est. Ferunt


libero et aperto ca?lo preces

iHum

aliquaiido, duin

Deo funderet, rupto-

ne casum coiisimilem patiaiitur. Iiijecisse oliin hunc Engerranuin Marinium faces fiiiiest;c illi discordiic,

que nubibus iinbre


5.

validissiino, iiulla vel levi gut-

tula as[iersum fuisse.

qua' inter P>onifacium Pliilippiini(|ue arilli

Raitnundi Lulli martyrium.


(I)

serat,
sti

objecit'

accusator a Carolo Valesio inpensilatioiiem


:

Raimundum Lullum
promulgata;
melaiiffi impielatis

in Africa

Hoc anno apud Bugiam

uclus, cuin

nimirum nummariani

fldei Cliristianae,

et confutalte

Mahu,

fisco Pontificio

vindicfae iion

debitam suppressi.-set qiiod diviiice immerito ascribenduiii videlur, nec


,

odio publici magistratus jnssu

post atroces injurias et carceris


in

squalorem

cum

magic;e arles ab uxore


adhibitae piofuerunt
3.

ut eriperetur

supplicio,

conslantiadefendendfc veracreligionis perstaret,


plebi ac gladiis sa.visque appeti:

objectum furenti
tuni

Eqnitum

Iii Oriente sulcasse hoc aiino vicJEgei insulas. trice classe archipclagus Fulconem Villaretum,

nospitalariorum expeditio in

ex vulnerum dolore occubuissc traduntejus corpus ex sepnlchro

dumque

marmorco Frananno

ciscani templi, adhibitis testibus gravissimis,

Hospitalarii Ordinis equestris principem, ac plurt s

insulas, inlerqiie alias Con,

Hippocratis patriam,

MDCXi erutum esl, quatuor ingentia vulnera in capite accepta conspecta ^ sunt. Porro ut de ejus

vulgo Langon dictam, suoadjecisseimiierio, refert Bosius^. Sed qui iinpetns vertere in Syriam. at(|ue ad inajora eUerre aniiiios debuisset , quaesilis piratica arte opibus auclus, Bliodoque sibi subjecta,
fastu

vita(nam et nonnulli'anle

liacc

tempora,

alii

post-

ea obiisse scribunt) itade ejus doclrina variae sunt


discrepantesqueseiitentiaB*: id tainenadvertendum
est,

plurcs libros pestiferos

veluti de invocatione

tiimidus, curas

belli

sacri

ac publicae
:

rei

abjecit,

sequeaucupiisacdeliciis addixit

quocirca
in-

daemonum, de secretis naturfe, de alchimia et metalloruiii metamorphosi a RainiundoLulio juuiore


rabbino
stala
,

poslea

atrocissima equitum coiijuratio in ipsuiu

eodeinque sub religiosa veste


alteri seniori

conflata, principalu cst deturbatus


ferius.

% utdicetur

compositos

fldei apoLullo adscriptos esse;

'

Pet.

Baone Ep. Tar.

in Vit. B. Benr. Ferar. in


I.

ex Talmlaiio Eccl. Tarv. Bonif.


'

vn.

Ilist.

Tarv.

Paul.

.-F.mil.

ia l.ud. Hutino. p. 2. 1. i.

- ll)id.

Gagui. in eod,

Bos.

hisL.

tquilum

llier.

Ibid.

nal.

hocau.nuin. o.etc. ex aut. Ms. arch. Balear.


1.

' iilarian.

XV.

c.

5. an. 1311.

novo Cat. xJun. - Wad. iu .\c^ Ibid. num. 13.


c. 2.

^ Prat.

de hr. l.xvi.

(1

In hunc

anaum

rejicit

annahsta obitum

B.

Raymundi Lulh, cujus

dies martyrii ex veteri

apud Majoricenses Hispanos Balearios

xxix Junii, collocatur. Ue auun coustat ex vetustissiuio E|iigraphio, quod ulim, ante corporis in aptiorem locum translationem, veteri ejus tumulo inscriptum erat, recitaluuiue a BoUaiidistis sociis ad diem xxx Juuii in Vita B. Raymundi Lulli, 6. Vilam ejus deiiit anouymus quidam ejus discipulus, cumque magistro adhuc super.-tite scriberet, ad exitum usque iilius lucubralionem suam iniainie
traditione die
illura a s;cculi deliciis ad pLenitndinem religiosae ac eremitica; vit;c, Deo per visum iuvitante, accitum se contulisfe, quod in annum mcci.vi referunt scriplores apud liollandistas. Ex tuiic vero varias inslituit peregrinaliones, ubique docens et exponens illam, quam Christo pra;ceplore didicerat artem, quam vocaut, magnam ; ariem scilicet de omni quacumque re qua

perduxit. Ex ejus relatione disciuius virum

Miro hoc inveuto usus esl in aunuatianda asserendaque Saraceuis vera Religione. Sa-pe enam Romaiios Poniijces Bonifacium Vni, Clempnlem V adivit, ut eos a^lduceiet ad oinnes unliiares E.)uestres Ordines in unam regulam et Ordinem juniieudos, ad excitauda virorum religiosorum ctEUobia seu collegia in quibus Orieijtales lingua; ad usnm propaganda; fiilei docerentur ; ac deuique ut Averrois scripta tanquam pemiciosa e scholis Christianis eliminaientur. Nihil tauieu impetravit. Uemum cum Bugiam in Africam transisset, ibique Arabice, quod appriuie callcbat, Chris'um annuutiare ^aracciiis coipissct, a Barbaris saxis impeiitus martyr occubuit. Libros plaue inultos ronscripsit sed mullo etiam plures ipsi falso trihuuntur, quos revera esse alterius Raymundi (non quidem Lulli, ut male aunalisla) Neophili, e Rabbiiio Juda-o Clristiani, ac tandem monachi, non immeritn susjiicritur Wadingu? al hunc auuum num. 13. Ei his libris in nostrum ex mminis s militudine ea orta cst invi.lia, qua Lullus apud recentio.es quosdam lUgrat; cnm revera Lullo antiqua apud
sciri potest disserendi.

Honoriim

IV,

Majoricenses religio cultum detulerit, qualem decet virum sancti elogio iusignitum, ut fuse apud Bollandistas in

Commentar.

praev. ad ejus

Viiam

. 2.

Mansi.

30

JOAXNIS XXII ANNUS


jirioris existinialio iii-

1.

CHRISTI 1316.
'

unde istiuserroruininfamia
quinata.

Cum

vero in
,

aliis

Rainiuinli Lulli libris

plura reperiantur

qu;n a fule orllioiloxa primo


tenfant editae |ilures

aspectu abhorieant, nisi in meliorcm sensum trahaiitur, (]iiod operosa inoie

quos sugiilat Mariana quod videre se fingant aut somnient quod nonvidenl, et digito conentur ostendere quod nusquam est. Ut vero Gregorii XI jussu de Ilaimundi Lulli erroribus*, an ii senioris
an junioris exlilerint, hahita sit judiciaria aclio censore lidei Aymeiico, dicetur suo loco (I).

apohigicB,

id dici poh'st illiim

quamvis
,

erraverit,

non tanien ha^relicum


errori
tia
iioii

fui?se
:

cum

pertinaciam
'

quaiKiuamLuUisla^ingensub obsolelis verbis arcana latere contendunl,


conjunxerit

Marian.

1.

xv.
c.

c.

5.

'

Recensentur ceiitum error.

in

direct.

inquis.

Aymer.

p. 2. q. ix.

Ludovici (1) In continiiaiionc Histnri Ecclesia?lic?f Parisiensis Gerliardi Dubnis e veteri Tabu'ario Parisi nsi recitantur litterac regis hoc aniio Uecembri niense data;, in quibus auscultasse se testatur arcliiepiscopum Senonensem qui totius Senonensis Concilii nomine oblulit unam dcfimam duplici solulione conferendam, opportunum legii a'rarii subs'dium l!oc vtroConciliuni celebratum sciiptorille eenset

anno islo in loco incerto, sed forte l.uteiia^, cui et pra;fuisse suspicatur Villclmum Pbilippi siiccessorem, r.ua in le mendosum censet catalogum arcliiepiscoporum Senonensium apud Sanmarlhanos, qui Philippi arcniepisiopi vitam diuiius prcrogant. Sed vix crcdo Concihum istud aliud fuisse a Concilio Parisiensi anno superiori, Maio mense a Patiibus provincia Senoiiensis Philippo archiepiscopo prffiside habilo. Quanivis enim tunc Philippo Pulchro in vivisagente ad illum desiinandusfuisset aichiepiscopusSenonensis, nou vero ad l.udovicum, qui nondum regnabst; forte tamen ha;c archiepiscopi destinalio ad Philippum quiilcm directa erat ; sed illo intermi ilefuncto, et Ludovico substiluto ad illum ex synodi mente archiepiscopus venit. Quare ut duas Senonensis Provinciae Synodos duobus succedentibus annis celebratas comminisc.imur,
niliil

est.

Anno

isto pariter

Concihum
aclo)

Danicarum chronologus a
archiepiscopo
in

l.udirwig Reliq. tom.

exihum

provinciale Daaicum in Helling Borrig a Petro Lundensi archiepiscopo cclebralum notat anonymus rerum ix vulgatus num. 7. In eo Concilio decietum fuit de subsidio dando ei (nenipe Petro ex episeopis, qui modo in exilium deportatus fuerat . Concilii hujus mentio nu'la in Colleclionibus huc-

usque vulgatis.

Mansi.

JOANNIS XXII ANNUS

1.

CHRISTI

1316.

1.

Joannis

natio.

Discissi

XXII

electio, jirimordia, et coro-

rege Francise et Navarrae. Qui congregati sunt in

in contrarias factioues cardinales,

Lugduno
el

quos nondum orhatje

spoiiso Ecclesiie luctiis,

non

pactis pia^viis, quod non induderentur, quod possent de Lugduno nxedere quando
:

dissidentium rejiuorum calamilates, non rei Cliristianffi periclitaiitis disciimina moverant, Pliilippi
Piclavia;

comitis, a

Ludovico
excili

fratre

Franciaj

el

NavaiTffi rege in

eam

rein missi, industria, Liigdu-

(iua?tamen fueruiiteis miiiime observafa, quafenus pio majori bono reipubiicae, quae proefertur privatie, compellenfur Ecclesiie providere . 2. Pertinacissimarum disseusioiium funfeni et
velleiit

num

variis artihus

pio creando

Romano

causam
a Miilti,

aperit ex Joaune Villano

'

S.

Antoninus
ii

'

sacrum conclave anno millesimo Indiclione quartadetrecentisimo decimo sexto cima, compulsi suiit. Qiios quidem pie delusit
Pontifice,
in
,

inquit, ex eis erant Guascones, et


:

quee-

rehanl Guasconem habere Pontificem


erant ex
illis

qui vero
sive qui

Fraiicia,

Provincia, et Italia cardinales,

Philippus comeSj ut Ecclesiaj consiileref, ac fidem


religiose fregit, ut refert Reriiardus hisce verbis'

non acquiescehanl, alium qua;rentes,


.

eis

videretur Ecclesia; Dei utilior, sivequieis foret

Steterunt

sic

divisi

loco

et

proposito

annis

favorahilior

Ahrupit

demum

diviiia

manus

amplius

quam duobus,

(de cardinahhiis e Carpeii-

funesfos privatfe

loracensihus comiliis digressis loquilur), fiierunlqiie Iractatus plures


liahili |)er

nexus ac posl consumplos altercationibus quadraginta dies,


utihlatis et coiiimodi
nisi

personas niedias
fuit

cum

dafo Ecclesia; Pontifice inde discessuros

inter

eos

quoriim

finis

fandem

mediante

iiiciissus ipsis religiosus

metus

fuissel, suffragia iu

domino Philippo

coniile Piclavii,

postmodum vero

JaeolMim

episcopiim
:

Portiiensem contulere. De

(iuo ha.'C Beruardiis^


1

Quadragesimo

die ah in-

l!i'rn.

Cliron.

Ilom. Pont. ot cx co iiosque. ct Ms.


Ms.
I.

Val.
'

nuin. 3100. iu
et
aiii.

Jo. XXII. Ptol. Luc. llist. liccl.

LXIV.

Jip.

Vill.

I.

IX. c. 79.

nl.

Ant.

iii.

p.

tit.

xxi.

c. 4. anle
1.

Uern. Chr. Itom. P.

Plol. l.uc.

liist.

Eccl. Ms.

1. xxiv. c 42.

.roANNrs xxrr
cliisionn
ioiuiii

annus
Apos(oinvitis,

1.

christi

nin.
in

31

ipsornm qunn
[iciiitiis

fact.i fuil in Vif,'iliu

inum Forojulicnscm episcopum


viiicia, at([iie

Aquensi pro-

1'eli'i

et l'auli, i|)sistuiii (iiiod

lunc dulieicnt
et

incliuii,

iiiiscicntibus
pr;clial)ilo
iii

paritcr

landcni iractatii

pr.efaliiin doniiniiin
aiileiii

ab ca sedc tradiictum ad Avcnionenscm, ct adliibitiim in Bonifacii causa ad exci(>i(!nda testiuin dicta vidimiis; (icindc a Clcmcnte Uiuiito
aiino Mcccxii sabbato Qiiatuor
rciitc

Joaiincni oiniies |)aiitcr conscnsciiiiit. Erat

Tcmjiorum,

reciir-

cardinalis c[)iscopiis

tur

Jacobus vocabascd Joanncscxinde vocaluiii cst notnencjus.


1'iirliiciisis, ct
liis
' :

Adveiitu Doininico intcr cardinales Avenione

rclalum.
Sugillant
irrepsissi!,

Ncc ab

discrc[)at Ms.

Valicanuin, in quo liac


Joaniicin

liabcntur

In

doiiiinuin

conscnscclectioncin

adco ut

eum nonnuUi' cum i[i?i


o|itii)

dolo ad Peiri

Sedem

a cardiiialibus desi-

runt, ipsiim cligeiitesanno Domiiii mcccxvi, niense


Aii},nisli,

giiandi Ponlificis

jiis]uc data cs^ent, semct-

die

VIII. Celcbralani

eain

i]isum consilio Nca]>olioiiis Irsini 1'oiitificem renuiitiarit.

Lui^diini VII id. Augusti a

vi},Miili

Iribus cardiiia",

Verum
illi

ut Nca|iolioiicin Joanni ad I'on-

libus conscntit Plolcmoeus Luccnsis


lioc

Jiiannemque

tilicatuin

defereiidum sliiduissc, iduiiiiiaiiue


gratia valnissc
ita rcin

cxornat clogio

In liuiic Poutiliccm coiiscn-

a])ud i|isum

seriint,

virum

ardciitis inj^cnii, et in juie Ecclc-

siaslico ac divino valdc [icritum .


ctiaiii

Ex

Victorianis

iioii ncgamus, uti ex banc ab invidis jactatam non lcve argiimcntum est, cum Ludovicus Bava-

diccndis pitebit;

Annalibus,

lioc

teinpore conscriptis,

ingciiii,
3.

lioiiestaeque vilai

laudc

magni commrndatar \

rus,

aliique

Joannis liostes infcnsissimi, in

illis

ailversiis

Assurrexisseineam aiigiistissimain

omninm
cnien-

ipsum invcctivis' acerbissimis, quas manibus babuimus, nuiHiuam ca objccerint,


si iiixa

prai
(|u,c

digiiitatcm ex abjecta ct inopi coiiditione


sis [iluribus
tiuiit
*.

(I ),

sane niin([uani,
ambitionis

fuissent vcrilate, ut illum


[ira^terissent.

bonorum

gradibus, auctores coascn-

niniiic

notarent,

Neque
con-

Caturcensem qiiidcm patria, iiatie ArnoWo sutore vutcramentorum vicisse vero ingenio for;

eliam
oblato

si ita

res successisset,

Jnannes

liber.i et

stanti voce denunliassct toti orbi, se a Pontificatu

tiinain, ita refcrt S. Anloiiinus

Hic fuil nationc


filius

omniiim
atque

siifTragiis

coiiscnlicnlibus abhor-

Gallicus,
scilicet

generis sui

iiiGina)

conditionis,

pauper temiiorali parvus coriwre, sed magiuis animo, qui nutritus est sub
resartoris sotularium,

ancipitem lucsissc, an bumeros oneri subduccret, ut EncyclicEe littcra; doriiisse,

admodum

substantia,

sed dives ingcnio et scicntia

cent a nobis

inferius afTerendic
i])siiiii

'.

Commenlnin
aiiinl,

pariter inane vidctur,

Ncaiiolioni cardinali

arcliiepisco[w Arelatensi magistro suo


blato
fccit

rex

(Roberlum

eum

loco

quo suregem intclligit,) ejus cancellarimn ' suum, et |)Ost:

Ursino, cujusopera PontiQcatum

adeptum

Siciliae

sacramento ante adstrinxisse, nunqiiam inula vcl cquo vectuin iri, ni Roiriam se conferrct, promissa
vero cavillo elusisse, nec in [losterum iter, iiisi [ledibiis aut flnmine confecisse. 4. Duin Ponlificiaj infulaj conferendte apparatus
ornabatur,
Pliili[)|)i

iiiodum factus est ejiiscopus Avenionensis,


propter scicntiain

ct

inde

prudcntiam factus cst cardinalis. His addit Bernardus ', crealum priet

suam

Navarrac moderaioris oratores

' 1.

Ms. Vat. bibl. sign.


c.

XXIV.
IX. c

42.

num. 3765.
in Jo.

ptol. Luc. Hist. Eccl. Ms.


'

a Joanne expcticre, ut celcbritatem ad dies quin-

Mass.

XXII.
in Jn.

Bern. ubi sup.


et alii.

Jo. Vill.

1.

79. Ant. ubi sup. Mass.


1.

XXll

Jo.

tom.
'

vili. p.

num, 3705.

Ep. sec. p. Ptol. Luc.

27.

Beru. ubi sup. et Ms. bibl. Vat. sign.

Jo. Vill.

.Mass. iu Jo. X.\Il ct alii.

bibl. Yal. sign

^ Ext. apud Nic. Anton. et .Mass. ubi sup. ^ Hoc an. num. S. num. 4008.

.M,u. S\i

in electione Roman.irum Pontificum accidcrunt, vel iis discas qua; (2) Quanta ndes Joanni Villani adbibeiida sit duni ea narral, qua: cloctionis arbitrum et, ut vocani, com/.rode Joannis XXII eleclione commemorat. Si illum au^lias lib. t). cap. 79, cardinales omnes illuiu missarium constituerunt, ipse vero seipsum impudentisssime renuntiavit Poutificem. Verum electionis formam pl:ine alias servatam tunc Breviar. Joanne XXII agnoscuntomnesnoa receiitiores tanlum doctissimi, ut Baluzius in .Nolis ad VitasPapar. .A.veniim.pag. 717, Pagius Idem insuper Joannes in litteris bie num. ted et veteies omiies qui om iium caraiudium assensii eleclum affinnaut.

7,

cooivi scriptores,

utrum ipse as-euliretur ambiguum liaisisse. Denique Ferretus ab annali.^a laudatis testatur electiuni de se uniuiuii cardmaium assensu opera ei mulimme Neapoleouis Ursmi Vicentinus, bisior. Ub. 7, pag. 1167, quauquam de Joannis lama meretur baud egregie, testatur Confestim ergo Jacobum memorjtum, quauinduclos fuisse cardiiiales ut Jacolnim Cidurcensem eligerent iu Pontificem ; lum subdit maneuti vulgo papam a se decretum quam idem honeste repugnasset, Angelico jubilis vocum e,liio, saera jam ehuiyde circumdatum
facta;
:

nymuo

ostendit

quibus verbis ea couarmaulur qua; seriptores reliqui de Joanne, et ipse de se Joannes asseruU. Errat eliam Vilianus in assiguaida die, qua Joaancs sjlemui ntu corouam Po.itificiain assump,it, nou enim lu eanc rem dies octava Seplembris Villanus me.noral, sel dies quinta cjuide;n mensis, qu;B Uomiuica erat, selegit. Docet id Bernardus in Cbroii. Rom. Pontif., Joaiines Andreas in prologo Clememmarum, quem urumqne scriptorem aWucit Pagius ia Breviar. num. 9, cui adde Tbeodoricum Nieniium, B.jluziuu) in Notis ad Vitas Papar. Avenion. pag. aSO, punbus nititir probare, non adeo vili geui;re naluin fuissse loannem, cum Alberius Arientinensis eorum temporam scnptor de miliiari progenie )>, lioc est, ut mlerpetramr Baluzius ex piasca uubilitate natum
)),

probandam geuens uobiUlaiem asserat. Sed plebeium genus Joa.mis scnptores reliqui o nnas adstruuut. iluod vero ad lit Balnzius ad Joaune, illorum scilicet res doaieslicas njn adea leuues fuisse, cam iliis aliquid suppeterel, unJe de suo a'ere tilium pnssent ut studio Vicentinus; scribit cnmi ill.im ei plebeio qmdem patre operam navaret, id, iujuam, illnstratur, el e.xpUcatur ex iis, qua; tradit Ferret.is nalum Avunculo Duce, qui teuui merciinonio lucris intentus, alia spe fora tentabat Neapolim profectum fuisse, ibique Grammaticam, et Oialecticam didicisse . Tum subdit illum fralris cuju-dam Minoris beneficio adleclum fuisse inter regios Caroli Siciba
prof cit. Hinc gratiam sibi Caroli proin scieaiiis qua Eeclesiasticis qua civilibus His f gregie functum rex bencficu memor re-em, apud Poatificem alioque plures missus obivit. proseqnitur, qua; cu.n ex aliorum pariter relali.ine nola ForojuUensi episcopatu a Bonif.icio VIII ornamrim curavit. Reliqiia in liune mjdun sinl; ideo prEtereunda bic ceuseo. Porro ex hii Baluzii argumentum pro idslru;u.la generis nobilitite Joanni solvitur. Qm emm sms avunculus negotiator. Restal ergo ut plebeium Joannis genus sumptibus Joannem aluit, se pater tuit
regis

ephebos, inter quos diu


a

meruit

muUumque

meruit

quo legationes plures apid G

dlia;

ut studio

operam

daret,

non

agnoscatur et admittatur.

Mansi.

32
decitn
extraheret,

JOANNJS XXII ANNUS

1.

CHRISTI 1316.

quo illins pompam speclare qua prorofratione iiupetrata, iterum alia dierum octo expetila sed cum terlia ejusdem principis nominc poslnlaretur, nefiata tst jiistifsimas oli causas, qiias Poniificio jiissu Arnaldiis
possnt
:

mulloiiiiu etiam pr;elatorum,


et

magnatum quoque
;

nohilium

in ciiria

ipsa sistenlium, et avide coet

ronationein ex|iectantium anleiliclam

insuper

absque tolius reijiublica! gravi dispendio coronatioiieiu ipsam non potcrat ulterius prorogare

cardinalis riiilippo ex|iosiiil


Excellcnti

'

quoniam ante
viro amico charisgotia expcdiri,

illain

ardua, quaj incumbunt nequi ad partes varias suiit

et rnat!;nifico

niiiilii

regna Franciae et iN'avarra2 regenti, Ariialdus miseralione divina S. Maria; in


filio.

simo domino regis FrnnciK

Piiilippo,

clarae

memoriie domini

miltendi, interim dcstinari non jiotcrant,


aiite uti Biilla coiisueverinl

cum

nec

Romani
ut

Pontifices, et

jam

iuslabal teinpus

audientiae,

prajfertur

Porlicu diaconiis cardinalis salutem, et felices ad vota successus.

apud Aviuionem
etiain

indictff,

tolcrabili niulari, vel

quod absijue damuo indillerri non posset. Vestrum


si

De conscientia sanctissimi in Chrislo patris domini nostri summi i>onHficis, et ejiis exprcsso

potcrat

in

ipsius coronatiouis expeditione

festina intercsse versari, quia


aliis vestiis et

pro Flaiidriaj, vel

maiidato in notitiam excellentia) vestraj deduci-

regni negotiis

dominum ipsum

no-

mus, quod nuper die luna;, tertio videlicel post ejiis assumptionem ad A|>ostolatus officium, specl:ibilis vir domiiius comes Foresii et magister
Kadul|thus de Pereliis clericns vester, ipsius domini nostri pra'sentiam adeuutes, pro jiarte vestra
sujiplicarunt eidem
loco
instaiitius
,

strum interim scrihere oporteret, id non posset ante coronationem hujusniodi facere, nec ante ex

more

Bulla, ut prffidicitur, possil uti.

Propter quod,

cum

ipse sciat, vos


,

virum

esse virtutis,

bonitatis experlaj

conscientiaeque

quod

in

aliquo

regni

Franciaj celebrare vcliet coronationis

sincerfe, ul nullalenus velitis cum tanto dispendio tantoque scandalo aliquid in hoc agi, supponit

sux solemnia, diemqueipsi coronationi prccfigere, in qua possetis juxta conceptum inde per vos desiderium interesse ailiilrantes ad id dies quindecim, ex lunc computandos, ad adventum ve;

idem domiiius noster induhie, quod prudentijE vestra; mansuetudo moleste non feret, si requisitionem
dicti

cononici ad exauditioiiem adinitti,

slrum posse

sufficere,

iilosque concedi petentes,

cum

infra illos se credere dicerent, vos posse venire pro certo; et de supplieatione hujusmodi veslro nomine facienda, cuicumque in Poiitifi-

non siuit. Ipse quoque, laudabilcm veslrum veniendi contemplans affectum, vos nedum a veniendo habet, ut et condecet, excusatum quinetiam perinde reputat, et gratiarum prosequitur aclione, ac si persoprajinissa consideratione atlenta,
;

cem Romaniim assumpto,

ac a

vobisidem clcricus
Pra;fatus

naliter interessetis coronationi pradictae. Hajcscri-

asserebat s|ieciale suscepisse

mandatum.

bimus

vobis, quia

dominus noster ante


alii

sua; coro-

autcm dominiis nosler vobis

in his et aliis

procul-

nationis soleiiinia non posset juxta


Roinanffi laudahilem vobis, vel

morem

Ecclesiae
ali-

dubiocu|)iensconi|ilacere, ac assistenliam vestram eidem coronalioni gerens placidam atque gratam,


licet

cuiquam

quid scribere,
uti.

cum

nec antea Bulla integra possit

brcviorem diem

ipsi

coronationi aiilea prxpetitos

fixisset,

eam tamen ad illorum instantiam usque


ut

etiain

ad dictos dies quiiidecim


prorogavit. Et dcinde

praimittilur

Datuin Lugduni IV kal. Septembris . Eadem de causa, cuin Robertus Siciliaj rex duo millia uuciarum auri, extracta reliqui census soJoanni submisisset, Nicolaus Ostiensis ei tit. S. Eusebiipre-

venienle

viro

magnifico

lutione,

domino...delpliiiio Vieniia>, et pro iilteriori prorogatione solemniter instante, domiuus ijise noster

Velletrensis episco[)iis, Nicolaus

sbyter, et Neajioleo S. Adriani diacoaus cardinales

ad complacendum vobis uberius, et ul, si Ueri posset, vestram posset habere praesenliam, per

ad Roberlum de accepta vectigalis parte transmisere syngrapham % his verbis consignatani a Dat.
:

coronationem prorogavit eamdem. 5. Novissime vero vencrabili viro doinino P. de Capis Rliemensi canonico, clerico veslro,
alios octo dies

Lugduiii XVII kal. Septeinhris suscepU a


i

domino

adhuc Instanle pro prorogatione majori, idem dominus nosler de fralrum suorum consilio, ei
habita deliberatione super hoc
spoiulit
vellet
illi,

cum

eisdem, re-

quantuiiicumque

vestris coinplacere

Joanne Apostolatus aiino . Redimitum ipsum solemni ritu Pontiflcalibus infulis Lugduni, refert Beruardus ^ sulijectis ver Fiiit coronatus more Pontificnm Romanobis rum cum honore solemni nonis Scptembris, Dominica prima meiisis, Lugduni iu Ecclesia cathe:

eliam veslra cuperet kclificari iincsentia, absque tamen scaiidalo pluiium praisertiin doiniiioruiu cardiiia,

allcctibus,

quaiituiiiciimque

drali .
6.

Liltcrm Jnaiuns Encyclicce.


certioies

De suscepto
qua; in Ponti-

Poiitificatu

tum

tecit

tolius orbis Cliri-^

lium,

(\u\

apud Avinioncin, ubi erat ex iudictione


|iroxiiiiis

stiani pi;esulcs
ficio

Encyclicis litteris

publica in

kulendis Ooctobris auilientia

Uoiiiana; curia; resumenda, reriim suarum pr,emiserant partem non modicam, sine ()iiibiis am-

Rcgcsto Rhemensi archiepiscopo ac suffraganeis inscripltE sunt eoque exemplo ad patriarchas,


:

plius nequibaiit

commode remanere

Liigduiii, et
'

Kxt.

itt

arce S. Angeli ct inler coll.


el post

I^lal.

toai. I. pag.

412.

- lieiii.
'

ubi sup. et Ms. bibi. Vat. sign.


p.
1.

num. 3763.

ia Jo. XXll.

Tom.

1. lip.

secr. xxix.

An.

I.

Ep. cur.

i.

eamd. Ep.

JOANNIS XXII ANNIJS


archiepiscopos, episcopos, qiioruiii prniixior catalogus (icscril)ilur ', exaral.i', (piibiis ipsos ad iiistruoiidos et pascendos prolie popiilos, uc parti(Mida

1.

CHRISTI 1310.
Cuinque poslmodiim
dilfusi

Xi
temporis spa-

8.
tio, siciit

Doiiiino pLicuit, interjecto, ad civilatem

aposlolaius onera adliortaliir


tala

liini

(liaiii

iiniiiu-

Liigduiiensein pro ejiisdem eleclioiiis niigolio concorditer venissemus, vias noslras illo dirigente
qui novil, et
Aiigiisti
iii

exliema

eariiin

calce transinissic ad F.iniovi-

tandem
loco
in

die septiina prajteriti

meiisis

cum

IJavariim ac Fiedericum Aiistriacum (dcclos

tumiiitii et discordia

KoiiKinorum

rejics,

Joaunem
l!ir-

Liigdnnen.

fratrum Ordinis Pricdicatorum pro (jiio residebamus , iusimul

Boemia^, Carolum

Ui)^'ari;e, Ericiini

l);iiii:i',

piiclato eleclionis ncgotio fiiissemus in loco solito

geriim
Franciai

Siiccia}
et

Eduardum

Aiij;li.e,

Pliilippum
Araj^o-

congregati; beiiigiius sapientia; spiritus, ncsciens


tarda molimiua, tain prolixa; ijisius Ecclesia; viduitati pie compaliens, cuni eam nollct uiterius
vidiiilalis iiicoinmodis sulijacere,

Navana; adminislralorem, All.insum


Dionysiuni
Lusitaiiia;,

Castella;,
iiiffi,

Jacobnm

nium ArmeiiiK, Fridericum tum SiciliiB reges, quibus


nam,

Sanclium Balearium, Ileiiricnm Cypri, OssiTriuairi;p, ac Kobertotius electionis sua)

fratrum ipsorum

corda

sic

adduxit

;id

spiritus unilalem, (|uod iniro


stiiiiendo consilio ad

Dei, et nobis

nimirum
e|iisco|)iim

im-

seriein exposuit; iiicitavit(|iie, nt ad

rem

Clirislia-

becillitatem noslram oeulos dirigentes, nos lunc

ac decreldm in Coucilio Vienuensi expcditio-

Portuensem
nobis ex

ad

suscipiendum

onus

nem

conficiendam

cum

Apostolico ejus zelo con-

humano

defectu ini|iortabiie, curani vicoiicorditer,

seiilirent.

refiem

ciii

Eas nos subjiciinns, quas ad U(dH;rtum antea studio coujmictissimus fueiat,

delicet universalis grcgis Domiuici,

neniine discrepante, in
gerunt.
9.

suinmum

1'ontiticem ele-

in quibus id adjicit, partmn Poiititicium muniis nil pristiiiae detracturuui benevoleiitiae, qu;c promissa ipsum sed ipsam amplificaturum

dedit';

Nos autcm diflicultatem


,

officii pastoralis,

continui laboris anguslias


senles,

ct

prteexcellentiam

coluisse auctores lestantiir


7.

'.

digiiitalis Apostolica; infra nostra priccordia

recea-

Joannes episcopus, servus servorum l)ei, charissimo in Christo (ilio Roberto regi Sicilia)
illustri,
a

nostrarumque nietientes viriuni parvila-

salutem
et

Mira

Apostolicam bcnedictionein. inscrutabilis providcntia Dei suinmi,


et

firmam retinens
sibi

in

sua

dispositione

censiiram

circa sacrosanctam

Ecclesiam Calliolicam,

quam

tem, timore ac treinore concussi , veliLineiiler haesitavimus, nec indigne. Quid enim tam timendum taiiique iiavtndum^ quain fragili labor, indiguo sublimitas, et dignilas noii mereuti? Verum ne post ejusdem vac;itioms tam diUtisa et disiiendiusa tempora, obstinata cotitiadictiouis reluctatio
profusioris dis[)endii occasionem induceret
:

charitalis iiicffabiiis dulcedine copulavit, ita

suai benignitalis afTcclum el protectionis aiixilium

nos

gratiose

coiilinuat,

quod ubi ex

iiisiiri^cMilis fre-

quanquam de
stros ad

nostra, quain noster nobis

animus

mitu tenipeslatissubmerf;i creditur, paratureidem ex commotione tranquillitas, et iii auram mitesceiitibus procellosi turbinis fluctibus, ab instan-

attesialur, insufflcieiitia desperantes, buiniles no-

tibus

periculis

jirorsus

seivatur

imu.unis.

Iloc

quippe multifarie mnltisqiie modis ipsa maj^Mstra rerum experientia olim edocuit, et novissinie diebus istis id ipsiim evidenter oslendil, dum ipse piiis Paler etmisericors Dominus ELclesiamipsami iiiter longae ac pericnlosfe nimis viduitatis aiiguslias tliictuantem, de suo babitaculo prffparato oculo benigno respexit. Duduni siquidem, sicut tuam credimus notitiam non hitere, saiicttc recordatiouis Clemente p.ipa V pr;Edecessore nostro de proesentis vitae moeroribus ad coelestem patriam evocato, nos et fratres noslri ejusdem Ecclesiae cardinales. de quorum numero tunc eramus, cupientes eidem Ecclesi;e de p.islore celeriter providere juxta Constitulionem Apostolicam super hoc
editam, nos inclusimus in conclavi, quod in civitate Cariientoractensi, ubi tuuc Homaiia curia residebut, ad hocextiterat praeparatum.
eleclionis
iiraedicta;

moiilem illum convertimus oculos, unde nobisspe multa promiltiturauxilium op()Ortuuum. Sicque de superabuiidanlia illius onini|Jotentia; concepta flducia, cui cum volucrit subest posse;

necuon de ipsorum fratrum iiostorum eminenti


scientia,

industria circumspecta

et

experienlia

mulla in agendis comproliata conflsi, quorum sano cousilio dirigi speramus in dubiis, et fulciri
Euffragiis in adversis
;

in bumililalis spirilu con-

sensum praebuimus
oneris
sarcina;

electioni prajdicta;, tantique

imbecilles exposuimus humeros,

manus ad fortia, et colla nostra humililer jugo subinisimus Apo.-tolicae servitutis ; suppliciter implorantes, ut i|ise, qui per liujusdebiles niisimus

niodi vacutionem

iii

iiiaris

mundi hujus

altitudi-

nem

nos deduxit, non patiatur nos ab ipsius temsed illam nobis sua; potentiae pestate demergi dextcram porrigat, qua; Apostolorum principem
:

ambulantem,
geretur

et h;esitaiilem in fltictibus,
,

ne mer-

Demum

vero

negutio

imperfecto, ex certis

causis lcgilimis conclave pracdictum egredi necessitate

compulsi, nos ad diversa loca transtulimus, prout unicuique nostrum expediens visum fuit.

coaposlolum ejus Paulum nocte ac die in profundo maris positum liberavit viamque nobis et tibi, cunctisque Calliolicis princi|iibus ac ca;teris Christianis, illis praisertim, qui ad hoc viviflca; crucis signaculum assumpseruut,
erexit
et

salubrem
'

el

paratam aperiat, nostris


,

et illoruin

Reg. an.
3

1. p. i. post
1.

Ep. cur.
tit.

i.

'^

Ann. 1.

p. 1.
1.

Ep.cur.

i.

Jo. Vill.

IX. c. 79. Ant.

XXI.

c. 4.

ante g

et infusum cordibus pium infundal affectum augeat et conservct ; viresque opportunas sua di-

Ann.

Touus XXIV.

Ravn. V.

34

JOANNIS XXII ANNUS

1.

CHRISTI 131fi.
fidelium

gnatione tribuat ad parandum festinuin et efficax Ternc-Sancta' sulisidium , ct ad recuperandum


lia?redilntis

rumque
diae

popiilorum senlit in
ipse^jue

pra;fata

dissensione jacturam, reformatio pra;diclae concor-

fulelium

Dominica; pra-clara; funiculum de inad ()uod utique desiderium habenius intensum.


maiiibus,
a

grata

la;lificet

misericordiarum

Doniinus, vota tua suis beneplacilis conformari


prospiciens, praeler retribulionis aetern;e mercedeiii, qiiaiii

Et quia quod in bac parte nostris exsequi

inde mereberis, adaugeat in benedi-

merilis

non valemus,

mulliplicatis inlercessoribus

nobis confidimus clargiri, tua et aliorum fidelium


sulfragia bumiiiter

imploramus

et

illos

specia-

Dalum Lugdun. non. Sejilembris, Pontificalus nostri anno . Ursit etiam aliis htteris' ijisum ac Fridericum
clionibus dulcedinis dies tuos, etc.
i

liter, (|uisa;cularis |)olestalis

sollicitudinem in po-

Austriae
liarent
:

ducem

ajmulos, ul pacem inter se conci-

l)UIo

Dumini susceperunt, ut in illo, proul ad eos perlinel, nobiscum fideliter el efficaciter collabodecrevinms exhortandos
;

coelesle

enim eo

facto

im[)erium promeallrita
est,

rituros. Nii PontiCcia; exhortationes valuere, bel-

rent,

et te

praecipue, ad

loque
1 1

civili

Germania

inisere

cujus

cujus personam et olim,

domum,

ut nosti, gessimus ab

clades accurate describunt Germanici scriptores'.


.

dum

leclionis affeclum,

nos minor slatus haberet, solida; diquem utique non imminuit,


Aposlolatus

Ludovici

X
:

regis

Francorum mors.

Turbida; eliam in Galliis

admodum

res exlitere

sed auxit polius desuper impositum


officiuni, et extulil in

Ludovici
ha;c

Galliae el Navariae regis obitu,


'

de quo

])aternum. Dat.

Lugduni
i

Bernardus

Anno Domini

mcccxvi, sab-

non. Septembris, Ponlificatus nostri anno


solium discordia eecti,

tO. Lndovicits et Fridericus sinnil in imperii

ad pacem

sollicitati.

bato infia octavas Pentecostes, nonis Junii, obiit rex Francia; Ludovicus regni sui anno secundo fuilque corpus ejus cum boiiore regio in monasle:

Acceptis igitur EcclesicE gubernaculis

Joannes, atque excitalis fldelibus ad divinam illi suis apud Numen precibus conciliandam gratiam atque antistitibus et regibus ad conjungendam cum ipso pro re ChrisUana augenda operam soUicitatis;
,

rio S. Dionysii

lumulatum

unicam

filiam

suam

relinqueiis ex priina

uxore, secunda vero uxore

domina Clemcntia remanente gravida et pra;. Necatum veneficio fuisse regem subniurmuralum est naiu et superiori anno depregnante
:

lirimas Apostolicas

curas

componendo Romano
exiliali

imperio, quod

duorum Cipsarum
:

anibi-

tione fluctuabat, addixit

iiriniumque paternis

monitis

Ludovicum

Bavaria;

ducem' mulcere,

atque ad pacem ineundam cum Friderico Austria; duce, controversianKiue non ferro, sed a'(|uit,ite

judiciorum dirimendam adducere, his verbis


conalus
a
:

esl

hensa tradunt cerea simulacbra Ludovici Hutini el Caroli Valesii, (|u;c leviter igni adinola sensim opera diTinonum tabem regi ac patruo eiant illatura; earunique auctoris Paviotlum magum et Claudam veneficam su|)plicio extremo periisse. Nec tanc vana res est, diras hujiismodi artes in j)rincipum perniciem tentatas; cum iisdem Pontificem

ipsum ac nounullos cardinales

appelitos,

Joannes,

etc.

Ludovico duci Bavariae in re-

iiiferius visuri

simus, repertosque tunc in Galliis

gem Romanorum

electo.

variorum ordinum viios magica peste contaminatos.


fainaj striixeriiil insidias

Quanla de concordia intcr te et charissimum in Christo filium nostrum Fridericum ducem Austria;, in regem Rom. electum, si votis noslris annuerel Dominus, reformanda utililas proveniret
ipsa dispendiorum, qua;
et

Neque calumnialores defuere, qui alienae nam et Gcrardum e


:

Barro clericum accusasse

apud Ludovicum regeni,


illius

unum ex cardinalibus dum vivebat, ac sanctiiis


fratri

jam

ex perniciosa inter

1(3

consilium, regi ac Pliilippo

Pictaviae

ipsum discordia
mala,
qutc

his

temporibus emerserunt,
pacis
intro-

comiti,

tum duobus
jier

cardinalibus veneno magi-

consideralio
lenitas

manifestat.

Sopiret quidem guerrarum calamitas

cisque artibus,
tionibus
tein

fabricationem et rabuzatioincantalionibus
, et

nein imaginum,

cum

invoca-

duxit, el multiplicata

commoda
pra;cisis

ex illius reforma-

daGmonum conditarum
episcopo
miss;c,

ut aiebat,

mor'

inconimodis qua; dissensionis iniquitas germinavit. Pro|>terea qua;,

lione

succrescerent

inforre pertentasse

docent Joannis

lilterae

Parisiensi

quibus

Guerardo
jacta-

sunius, dilectissime fili, ut persuasiones paternas devota mente suscipiens, ad pacis et concordi-c
fcedera

lento in carcere jiublicam coiifessionem exprimi,

atquead

se transiiiilti jiibet.

Temere autein

cum eodem

electo,

Deo

propitio,

refor-

tain caluinniam judiciorum exitus indicavit(l).


12. Conlulit postea

manda

cujusvis occasione rancoris exclusa,


habilites et coaptes;

men-

Ponlifex nonnulla indul-

lem tiiam
praccordia,

ut noslra sincera
electi,

qme tuam
iv.

el

ejusdem

multo'

Tora.

alii.

I.

Ep. secr.
Clir.

i.

Alb. Arg. in Chr. Stero Allliaens, et

Bern.

Rom.

Ponl. et Ctir. reg. Franc. et Ms. bibl.

Tora,

I.

Ep. secr.

Vat. sign.

num. 3765.

in Cleoi. V.

Tom.

i.

Ep. secr. LVll.

(1) Inhis,

qum

annalisla scribit

inhoc

et se(|uenlihus parasmpliis ie rebus Gallicanis aRcns, nonnulla corrigcnda sunt ex continuatore


Gallia; ra\

Nansii,
annalisla

(lui

tiinc

scribcbat.

Lu(iovicus

X
in

noster in
est

reputandum

meuse assignando errorem ab amauueusi

errant.

hoc anno, ut Ueniardus scribil, dicin clausit cxtremum, scd Bernardiis, el cum eo Non cnim nonis Juiiii, sed potius die v Julii decessit, ut ideiu conliiiualor affirmat. Nec mense assigaando profeclum, cum scnbit Pbilippum Pictavienscm, slatim audito Ludovici obitu,

JOANNIS XXir ANNUS


gentinrnin procmia iis, qiii pro (lofnndi rcpis aniina et prole, quaiii reiiqucr.it, ut fclicitcr in Inccin prodirct, |ircccs ainni Dciini fiimlcrcnt,
scriplis ca de re ad r.lcnienliain re}j;inain lillcris
'

1.

CHRTSTI 1316.

35

viderent
tiiin.

V
te

id.

Septcmbris
tiia

Oinnilms,

inqiiit,

vcre pa3niclara; nieliii,

rcgnum Navarra;, et Campania; comilabac dicuntiir fuisse pacta priino inita ct firmata; quamvis |iostmodiiin aliter fuerit onlinatuin. Pliilippuin iion Franciai modo, scd Navjirne cliaiii rcgiia corripiiisse post nepotis morEt
videbimiis.

tentibiis et confessis, <|ui devotis oratioiiilins pro

tcin

Addit
:

auctor
a

ut

Clementia
die,

ac prolc

nccnon pro animabns


viri

rcgiiia partiim sitenixa


se(|iienlis

Post hoc vero xiv die

nioriic Ludiivici ret^is Fr;!ncoiiini

et

pa-

mcnsis Noveinliris Dominica

sub

renliim liionim divinam inisericonliani implorabiint,

(|nolics a|iiid

Deiini

liiijiisniodi

orationes

nocte media pra'cedenli, niemorata domina Clemenlia rcgina iicperit filiiim siium primogenituin
Paiisiis, et

effudeiinl,

viginti

dicruin indulgentiani niiscri.

Joannes vocatum
ejiis

cst

nomen

ejus, et

corditcr

Qiiam etiam criniiniiin condonationcni pro Ludovici vc^ls anima Dciim cxorantibiis alio Diplomale ad Pliilippnm illiiis Mcritus erat egrcjfic de fratrein dato confirmavit

imperlimur

multi in nativitate
dcni
liensione, nt
lateiii

gavisi siint . Audilo qui-

illius orlii Pontifex,

ex innata in Gallos proct

'-.

divinam graliain Gallorum apud Deiim


sacram

bumanam

felici-

|irccibiis

iiovo

regi

universa Ecclesia Ludoviciis


tres

',

(|ui

purpiiratos pa-

conciliaret, exarato VII kal.


viginti dicriim
illiiis

Decenib. Diplomate
datnris pro
'.

ad dandiim viduato orbi pastorcin IMiilippi opera coinpulisset


;

indiilj;eiiliani

fratiis

tum ingentes
alijue
:

spes lei

incolumilate ccelo [ireces impertiit

Cbristiana;

provcbenda!,

expectalionem
vovisse enini

est divino

Niimini

potiiis

ut rcx

infans
:

Visum caducam

instaiirand;e rei Syriaca; injeccrat

seterna vita ac

felicil.ite

commutaret

qui

cum

ilisum

in

Concilio Viennensi

OEcumenico corani
niili-

brevis ajvi extiterit, Francoruin regibus a pleris-

liatribiis

religiosam in Saracenos Asialicos


'

tiani,

Clementis

Ponlificis litlera; docent,

illius-

que non annumeratur; septem enim tantum diebus vixisse refertBernardiis'' Gaudiuni, iiiqiiit,
:

(lueViUc auclores' testantiir, suprema inandalade


eo conficiendo bello sacro a Pliilippo patre

cilo

pcrtransiit,

nani septimo die a

nalivitate

mo-

infans obiit, et abiit

regnum

sibi

accipere sempi-

riente accepisse. Sed pia ejus consilia inors oppressit.

ternum
14.

Clementiam vidiiam solatur Joannes ob defiinctum ejics filiiim nuper natum. Siiscepit
J3.

Gravissimo ex filii rcgis immatura morte doloreafTectaestreginaClementia, cum excurrente

vero regni adminislrationem ac procurationem


regii nteri Pliili|ipus Pictavia;

paucorum mensiiim spatio ciimulata viri ac fiiii regum funera recenseret quam Pontifex, tristi
:

comes

ipsins fiater

accepto casu, Apostolicis


vinci se dolore paterctur,

litleris est

Iiorlatus',

ne

secundus
dictiis,

Longus ob proceritatem corporis de quo Bernardus ha;c scribit " Giiberiiatu,


:

sedanimumad

constan-

tiam confirmaret, ac divinaj providentiai subjiceret


:

naciila ulriusi|ne regni Francia; et Navarr;c suscepit PIiiiip(<us

germanus

ejiis,

comes

Pictaviensis,

CharissimaiinChristo fiIieCIementiaereginae
Franci;c illustri.
Si

sub nomine regentis tenenda, si puer masculus nasceretur usque ad intclligibilem aitatem anno-

rum
vici,

xiv pervenisset. Si vero

filia

nasceretur, idcm

mortalitatis
bitce

finem universce carnis attendis, si ad legem humano indictam generi de-

Pbili[ipus rex

Francornm

fleret, et

dua-

fili;c

Ludo-

(edenda niinirum in lucem e Clementia, atque alia c Blanca priore suscepta,) haberent et sibi di-

considerationis retorqiies intuitum, concepnec immerito de unigeniti transitu doloris et bumanitatis conditione aculeos temperabis pensata, qus moleste geris, humane portabis.
los
;

'

An.

1.

p.

fiOsl

coni. uccr.icill.
cur.

cxxv.
rei;.

Ep. com. mdliv. ^ Ucrn. uln sup.


iu

\ii.

i. I.

p.

i.

posf. Ep.

Clem.
et

vill

'

Paul. .Emil.

Lud.
el

Ilutia.

alii

post Ep.
'

Bern.
-

Cbr.
in

Frauc. et Chr.

Kom. Pont.

i\ls.

bibl. Vat, sign.

num. a76b.

Clem, V.

finem,

' An. 1. p, 1. Ep. cur. xiv. et tom. i. Ep. sec. c. 33, 34. Bern. ubi sup, et Ms. bibl. Val. sign. iium. 3765. in Clem. V. sub ^ Tom. i. Ep. secr. xxxv.

itcr

Lutetiam maturasse,
si

die XI Julii. Igitur

ergo Ludovicum
fuisse Pictavieiisi

eoque pervenisse die Luuae post translationem B. Benedicti , qu;e translalio in Gallicanis Martyrologiis si^atur Ludovicus die quinla Junii obiisset, advrntus Pictaviensis comitis non satis pro necessilate acceleratus fuisset. Obiisse quinta die mensis Julii atfirmemus opporlet. Scribit etiam apud annabstam Bernardus in Parisiensi Couvenlu traditam comiti regni admiiiistrationem, eliam si puer masculus ex Clementia regma nascerelur, usque in annos xiv, cum revera

illa maiidata fuerit in aunos .wii, eodem contiuuatore tesle. Ad res Gallicanas quod altmet assignandum credo anno huic Concilium a Patribiis variarum provinciarum Silvanecti habitum causam Petri de Latilly episcopi Catalaunensis de parncidio regis Pbilippi accusati. Dies illi dicla fuerat in allero Concilio Silvanecteusi anno mcccxv meiise Oetobri habito; sed dilTerre seu prorogare ad aliud tempiis Concilium visum est Palribus; quod Lutetiam indiierunt. At forte nec eo Patres convenerunt. Apud Dacherium Spicilegii tom. iii, pag. 607 novae. edit. ex autographo producitur Epijtola ab archiepiscoiio Hbemensi ad pluies archiepscopos et siitrraganeos illnrum scripta anno Mcccsvi, quam et eorumdem archiepiscoporum, et episcoporum sigillo munitam fuisse, Dacherius leslatur. In ea vero proditur Concilium Silvauectense prseteritum ad diem sv .Maii ab iisdem Patribus prorogatum fnisse. Sed cuin episcopi infreqnentinres ea die convenissent, ideo nova prorogatiiine ad feriam secundam post feslum S. Maria; Magdalena; prolrahendum censuerunl. In his lilteris sermonem esse credo de Silvanectensi Coneilio anuo Mcr.cxv habito, tum et de ejus prorogatione Luteliam ac de nova ilem prorogatione Silvanectum. Au vero ad deslinatam illam diem coiverint Palres illi

administratio

in

ignoramus.

Non convenisse suadet inopinatus

obitus

Ludovici

regis, qui

inleiim Oalliam

turbavit.

Sed et

illud constal

Calalaunenscia

episcopum quietum relictum

fuisse et pacificum episcopatus sui possessorem, in

quo

et dtcessit

anuo MCCCXXVil.

Maxsi.

36

JOAXXIS XXII ANNUS

1.

CHRISTl 131

R.

Creaturis eniiii Crealor oinriiiiin Deiis vilam

cum

exceptione inortis exhibuil, eanique per inleriluin


solventeni oinnia, ac spiritum principiim auferen-

temlerminaii flnnliter onlinavit et sic commune factum est oinnihus fatum lnijusniodi, ut neminem ab illo eminentia di-rnHalis cxcipiat, nullum contra ipsiim potentia, nullum divilia; munianl, nec ad miliorcm iliiiis seiitentiain a>lalis miseratio
jirovocet, aut sexus invitct. Morilur siiiuidein ju-

Franciirum funeribus graves discordias Pont ficia! litterae , atque auclores doceiit '. Coiicitata in primisin armauniversa Flaiidiia linhei tiis ^, enim ex Atrebatensium comiexarsisse,
:

gum

tuinstirpe,"quiantea de comitatu Alrebatensi

cum

Matliilde Atrebali comilissa Philippo Pulcliro olim

regeaibitio ac judice coiitenilerat, causaque ceciderat, Alrebatensem

comilatum

invasit. Serpebat

venis, occidit senex,

puer

dum
si

incipit

florere,

ea dissensio iion in Gallicae modo, verum in rei eliam Christiaiia; exilium, cum Philippiis Longus
instruendac,

marcescit.
sibi

Qux

igitur querela,

eos

ille,

ul el

quam

voverat, expeditioni sacra; in

pro sna> voluntatis arbitrio subtraliat, quos


libiiit

Syri.im se coinparare

non

posset,
:

ut gravissime

cum

pro sola suae clementicc libertate consi

cefsil? QuiL' causa dolendi,

liomini de muliere

questus est hisce verbis Joannes ' Ipse nanique regens, qui piaj devotionis inflamniatus affectu,
inlendeiis ad ipsius Terrte negotiiim proseijiien-

nato, brevi victiiro lempore, inultasque miserias

subituro, plenius tribuitur requies, angustiarum


finis

duin,

jamdudum

iinponitur et laboruin?
a

criicis assuiii|)sit,
si

propterea signaculuin vivificae propter hujusmodi dissidia ianegotii ne-

Profecto,

tilia

charissima,

haec et his sitibi

teslina distractus piwparatoriis dicli

milia, ilUidque jirffiserlim,

quod nulla
jiueri

adesse

quit intendeie, el Gallicorum laudanda

devotio,

poterat cerlitudo, an

ipsiiis

vita longaeva

quae se in obsequium

Crucifixi

devotione solita
singulare suffra-

futura esset

medilationis attentae censura prwparabis in spiritu fortitudinis nienlem tiiam , qiiod humanis non indulgebis affectibus; sed in hoc iirsesertim remedium temutilis,

voverat, et ad ciijus post

Deum

recenseas

sic

gium Terra
liter

ipsa expectationis anxiac taedio faligata

suspirat, circa ha>c sic

patenter

iliicila

damnabi-

sacri Baptisniatis iinda


;

perat* consolationis assnmens, quod puer ipse perfusus in coelum abiit,

tatis

ne dicainus, obiit et in abyssnm supernae clariassumptus, nedum pr.rsentis aerumnas saequin eliam dolores .Tteriios evasit. Planctus ejus, quein natus in mundum einisit, est conversus in gaiidinm ; ulinam et luus in s[)iritualem
laetitiam convertatur, nt sicut

occupatur. Ad extinguendum it.ique eiumpeiis iiiceiidium Pontilex nervos omnes intendit, et abbatem S. Tiberii Agatbensis dioecesis ac Berengarium e Landora religiosae Piiedicatorum
familiffi
inisit
*.

magislrum

ad

dissentientes

principes

culi,

46.

AuxereRoberti Atrebatensisfactionein Ro-

berlus FlandricC conies, de cujus defectione anno


superiori memoravi', ac Joaunes Fieniieiisis, tuni

bona de inanu Do-

mini suscepisti, mala


suhtracto impeiidis ordine,

cum
in

spiritualis exiiltatioiiis

Fredericus e Pei|uigiiiaco acGerar(lusfralres,neciion


tis,

jubilo suslineas palienler. Ulinani planctum, quein


filio,

arma
ip<iim

poenitentiae deqiii te

vote commules, ut filiiim


fatalitatis

turbalo

Joannes e Vareiiis el Guido regulus Calvimonquos PontitVx injnsta arma abjicere jussit, atijue ail vertendum iii hostem fidei ardorem illum
subjectis

sicut

Domino

placuit, processit

bellicuiii
lilii,

verbis est adhortatus

'

a
si

ad morlem, lu posldecursa leliciter prcesentis vitae curricula sequaris ad vitam, etc. Dat. Avin. die
xxviii

dolemus ex

inlimis, et vobis proculdubio,

Novembris
doloie

tanien doluerilis coiulolemus, quod famain vesqiiod generosos vestrain sic enoriniter bedilis
;

Contraxil sivee partus, sive erecenlium fune-

tros

animos,

(|ui

contra inimicos Catholica! fideiin

rum

morbuin regina Ciementia

quam

Terrae-Saiictfe subsidiuin exercitari debuerant, in

Pontifex in rebus adversis erigere conatus est, monuitqiie non incnsanda, sed adoranda divina
'

superioreiii et

domimim

damnabiliter implicalis

Ad salutem, non ad exitiniii le esse consilia reputans a Domino verberatam, sciasquasi sugere
:

quod vos ac dictuin regnum Francife obloquentiuiii linguis exponitis lacerandos. Quid ciedilis dicitur, cuin auditur, quod regnum ipsuin prae
CcTteris regnis

mel de

petra,

immensam
,

colligens ex infirmitatis
D(!iiin

inundi liucusque
et

viris

erga Doini-

acerbitate dulcedinem

contra

nec inur-

nuiii lidelilale sincera

obedientia

inconcussa

mure nec
leviris

querimo'iia resoiiante

Auxiteos dolo-

res lei familiaris jactura,


:

cum

bonis dotalibus a

vigenlibus pncdilum, nunc a propriis incolis sic polenter impetitur? Nonne, proh dolorl inferre
poterit a3mulus,

exueretur quare Ponlifex, ad queni viduarum el pupillorum, regii maxime generis, ciira ipsamque spectat, Clementia! causain suscepit *
;

quod

a regnis caetcris in incola-

a coitionibus arinorum

cum

hoslibus Pliilippi ab-

ducere studuit.
15. Roberli Alrcbalcnsis et

insurrectio in Gatliis.

El quidcin e
.\xxvii,

aiiorum firincipum
crebris re-

nullatenus videatur. Quid (luam obloquitur, crucis hostis, quod Gallicaiia poteutia, cujus auxilium post Deum singulariter expectat et expelit Terra-Sancta , ad et regens ipse, hujusiiiodi ncfanda distrahitur ruin
noii dillerre

pertidia

taiii

loiiuitur,

'

raul. .Emil. Gapuin. .Mass. Phil.

'

ICp.

sccr.

xxxii

secr.
'

lip. secr.

xxxvai, xxxx, xl,

cur.

xxxiv et CLXXi. xvui et tom. i. Ep.


2.

Lonpo

etalii.
ciir.

'

An.

p. 1.

Ep.

viii.

secr. LX, LXi, LSii, LXili.

Toni. An.
^

l.

111.

Ep. Kp.

i;)15.

num.

"

An.

1. p. 1.

Ep. cur. xx.

JOANNIS XXII ANNUS


qui pim devolionis inflainmatiis allectu ad ne^oliuin (licla; Terrai personalitcr i^roseiiuenduin in-

1.

CHRISTl 1316.

37

re-inuiii Piiilippo

patruo adjudicatum. De Navarrae


geiilis
jiire

sceptro,
vers;i

cui

l'o'iniiiae

succeduiit, di-

tendens, jaindudiini |)ro|itereasi;.Miaenluiii vivifictD


crucis assuinpsil, pcr liujusinodi dissiilioruin tur-

bines

ipsiiis iie^otii
filii,

vacare pia'paiatniiis inipcdiliiec et

Sed cuiii Joamia! maleradulterii coiivicta dubiuin parluiii elfecisset, Pliilippus eliani Navarrieoium corouam capessivit.
litis

ralio er.it.

tur? Ulinaiii,

alia

non

facile

luiine-

C;eterum

Joaiiiies
'

papa

iioiiniillis

Pliilippum
pro

rando discriinina, advertis^elis


17. I*liilippuin vicissiin

atleiitius, etc.
',

beiieficiis aifecit

atijue in priniis Iriginla indulim|iertiit,


(|iii

inoiiuil Joaniies
si

ut

geiitiaiii dieriiiu
et

omnitius
(|iii

i|iso

in Uobertuin Atrebalenseni,

ad ofliduiii redirel,

coiijuge;

vigiiiti,

(iro

parenlum
concio

et
;

Ludovici
ceiituiii

clementia uleretur; ac Uoberlum allerum coniitem, Flaiidros(|ue pariter pristiiue grali;e reslitueret
:

rratris;iiiim;il)us preces

Deo porrigereiit
s;icra

vero ac viginli,
in Kcclesiaiii

cuin

coraiii
,

ipso

Fili,

non

te

lalel,
illa

cuin lere
Flandri;e

sit
,

orbi nolo-

liaberetiir. Deiii(]U(;

ob egregium studium

quod

rium,

(]ualiter

^uerra
jain

procuranle
ani-

explicabat, ac flagrans expedilionis

pacis ;eiiiulo satore zizaiii;u, suscitata dictiim re-

gnuin teinpoie

longo tiirbaverit

(iu;c

Asialic^Eadornandaedesiderium, sacerdoteiii,qu(;iii sacris coiifessionibus adbibebat, auctoritale in-

corporum, (]ii;Hita induxeril disjiendia f;icullatum, ut jain idem regnuin in seipso videatur ex|)ertiim, (]uod ininiico
pericula, i|uas str;iges
familiaii niilhi pestis est etlicacior ad iiocenduiii
et
;

rnarum

uxorem oiiini culpa ac unius aiiiii spatio exsolveret. Siinililer Clemeiitiam reginam * ea sacra pr;erogativa ornavit, ut aiilequam dies illucesceret
striixit,

ut i|isiim at(]ue

lueiia excurrentis

quod giavius nianus sibi nocuere doinestic;e, quain impu^nanlium hacteiius et aliorum i|)siim
perse(|ueiitiuiii dexterse iiiimic;e.Nec i^Mioras (jualiter Gallicanu'

diviiia coraiu

ipsa sacerdos

perageret

Cum

ex

jirobabili, iiu]uit,
tibi
sc;it

causa fuerit opportunum, liceat


tibi et

per idoiieum sacerdolem et antequaiii illucedies,

polentiaj

gladius in

Cliristi blas-

missam

familiaribus tuis, iu (juoesse


conliii^at,
ipsi

phemosad

i|isiusexailationem tideiet dilatalionem

Cbristiani cultiis limatus antea et acutiis, iirojiter

cum(|ue loco boneslo celebrari, ila quod iiec

te
libi

lacere

nec

sacerdoti mis-

coiiiinotionem et iiertiirbalionem luijiismodi


buit,

lia-

sam

taliter celebiaiiti

ad culpam valeat im|iiitari,


iudulgeiiuis
:

prob dolor

in etriisionem Cliristiiuii sangui

aucloritate
laineii, ut

praeseiitium

jiroviso

nis acui el limari, (dc.

Siibdit, ut ipsius paieiis

parcecoiicessione liujusmodi
sacrificio, noii
elc.

iierfriuiris,

l'bilippus eo iiuplicitus bello arrna

iu

Saracenos

cum
iii

Domiiius noster JesusCbrislus,


iii

qiii iu

altaris

veitere ac
rit;

Terram-Sanclam recuperare non potue-

immolatur
liice
I

lenebris ambulet, sed

cepit, ad

nec ipsum, qui parentis \ola ac sceptra sustam ardiium opus posse incuinbere, si Flandiia bello arseril aU|ue ideo ut ad recipien:

Dat.

Lugdiini

id.

Septembris

aiiiio

19.
vile(jiis

dos in gratiam Beljj;as, delendaque venia eorum crimina cleiiienliaiii regiam explicet. J8. Philippus regimm Francorum ca/iescit et
privilegiis

Cardinalium creatio Avenione quam priornat Pontifex. Coutcnderat eti.iin

magiiis precibus a Poutifice Pliilippiis


rex
iii

Francorum
babuenit,
ac

eo, queiii

Lu^diini ciim

ipso

a Vonlijice decoratur.
concordiae

AfTulsit
;ic

ob Poii-

cont,'ressu, ut

Jacobum Aveiiionensem electum,


Borbonii
:

tificiam diligentiain

sfies,

Robertus

Petrum
reiii

arcbidiaconuiu

cardinalatus

Atrebatensis
lulit reverti

cum

aliis sibi

fcsdere juiictis, prae se


Piiilip|)i,

digiiilale ornaret

sed Joannes justas

ob causas
iii

ad obsequium
k;il.

cui ea de re
litteris est

dilTeieiidam arbitratus,

cum

recens ipsos

Joannes, exaratis VIII


gratulatus ^

Deceinbiis

purpuratorum patrum luimerum


regi sigiiificavit

^
:

ascripsissel, Liec

Hoc vero
^

aiino Pliili|ipum

rej^ium

nomen,
tradit

iiisis^^ne

vero proxinio ineunte accepisse,


his verbis
:

Joannes,

etc.

Pbilippo regi Francias et Na-

Bernaidus

Cfepit regnare,

et

varrae.

rex pariler noiiiinari doiiiinus Plulippus in regno


Franciffi et Navarraj

inini mcccxvi

fuit

mense Noveiiibri, aiiiio Doautem coroiiatus et unctus in

solita,
aliis

Adveniente nuper jejuniorum observantia J;icobum etPetrum pneilictos una ciim cerlis ad cooperandum nobis iii incumbentis execu-

Rliemis civitate Doniiiiica infra octavas Epipbania;, scilicet V idus Januarii .

regem,

sicut moris est,

tione regiminis, veluli viros ad id, ut speramus,


idoiieos etsutficientes, elegimiis; eos(]ue proiitjain
tibi significasse

Disceptatum porro in ordinuni


fuisse de
res
',

regni coiiveiitu

recolimiis, ad cardinalatus lionospe-

regnoium successioiie, scribunt auctocuin Uddo Burguiidice dux Joaniiae pupilla;


e priori

reinduximus promovendos.Et ecce super boc


ciales litteras dicto Petro per latorem
iiiittimus, ac

pr;Gsentiuin

Ludovici lluliui

uxore avuiiculus conteiiilli

deret, fraterno palernoque jure regiia

deberi

sed procerum coiiseiisu ex veteri lege salica qua


foemince

a sceptro Gallico exclusae

Francoruin

euin ad vacaiidiim iiobiscum divinis Rom. servitiis evocanuis. Atferenda; sunl a nobis inferius eae litterae ad Petrum e Rebleyo datae. Cur vero ad ipsuiu cardinalitium
obseqiiiiset Eccl.

'

ToD).

II.

Ep. secr. lxxxi.


res-.

Tom.

i.

Ep

secr. clviii.
I.

Bern.

Cliroii.

Fiaiic.

Paul.

.Erail.

Meyer.

ii.

et

alii.

Puul. .Emil. iu Lutl. llul. sub

liu. et alii.

1 An. 1 p. 1. Ep com. lxxiii, cdvi, dcclxvtii, dcccxciii. 3 |ou). Ib. Ep. C'<iii. MDLXiv, MDLXix cl per eaii.il. tpisi. Ep. secr. clvui.

38
galerum non
strat
:

jOANNrs xxir annus


fransmiserit, mullis

1.

christi VMC).

exemplis

illu-

scilicel)

Nec niirtTis! si non niiltimus ei (Petro pilenm (jiiia ntc pracdecessores nostri
:

Roinnni Poiitifices canliiialibus, qiios in nbsenlia creaverunt,consuevfrnnttxtra curiain hujnsmotli


pileos

rum cardinalem tit. SS. Joannis et Pauli, et sibi episcopatum Avenionensem pariter commendavit . Sed brevis avi extilisse Jacobum, atque in locum illius fratrcm ejusdem a Joanne subrogatum, doceiit liltera} Pontificiffi sequenti anno ad
Nobis, ineunidem Francorum regem data; quit, de transitu bona; memoria; Jacobi tit. SS.
'
:

miltere, ntpote
fieri cilra
:

F.cclesinn

Rom.mcB more
exigen-

landabili id
tiain

caiisic rationabilis

non sinente si enim cardinaics olim creatos tempore confessoris egregii beatissimi Ludovici progenitoris tui, inler qiios fiiit nniis postmodiim
assiimptiis ad Apostolatns officium, videlicet pia;

Jdannis et Pauli presbyteri card. nepolis nostri,

quem dolenter acceperas internc compatiens, nedum curavisti pii consolaloris vices assumere;
,

meinoriiB Clemens Quartus, et qnos


dationis

felicis

recor-

Clemens papa V prsdecessor creavit, ad nientem (revocamuf), nulli unquam prsetertinam


dnobiis diimtaxat, venerabili fratri episcopo Albanensi et dilecto
filio

quin etiam ul superstilem fratrem ejus in quoddam nostriim de subtracto solatiiim ad cardinalatiis apicem promovere vellemus, cum inuUa
instanlia nos rogasti
;

litteras ipsas ea liberali ni-

mis oblatione concludens, quod videlicctadversus


quasciimqiie personas, cujuscumque conditionis sanctae Romanae Ecclesia; matri tui-e existant
,

nostro G.

tit.

S. Cyriaci pre-

sbytero cardinali,
in

nunliis

func Apostolicae Sedis

partibns Anjjlicanis, reperimus extra


fnisse

curiam

ipsam pilenm
qiientiam
nabili
fieri
Iralii

tranfmissum. Nec ad conseillis

debel, (|uod in
fuit,

ex causa ratio-

aut honori nostris quomodolibet nocere volenles, personam propriam ciinctamque polentiam tuam cordialius es paratus exponere,
personff, statui

facluni
:

nisi

forte

par causa simile

quam
cit

idem namqiie prffidecessor noster providitillis tunc pileos mittere, at gerentes cardinalis insignia, injiinctum sibi ministerium tam in Anglia, (|uam idem episcopus in Francia, per
suaderet

scribere aiit referre.Et infra, ubi subjeob egregium adeo in se stiidiiiin grates meritas agere, atque in nepotis morte, quem ob suas virtutes non tam obiisse quam abiisse in coelum,

domumque
crederet
addit

Inteam

in sidereas sedes

quam

nonnnila gesturus, possent favorabilius expedire et etiam quia indecens videLalur, ut dilectus filius noster Arnaldus lit. S. Prisca^ presbyter cardinalis dicti cardinalalus consors episcopi eidem episcopo insignia non habenti, quomodolibet prcTferrelur.
liabebat transitnm
facere, inibi
:

diviniE

voliintati

se

commutasse accommodasse
,

Porro de promolione
satisfactum
:

fratris

ejus tnce

jam

est instantia;
dicti

octavo

namque

die post

quondam obitum

cardinalis,fratribus nostris

Si igitur in

missione

pilei

morem non

transgre-

hoc una voce parique consensu importune nimis instaiitibus , tandum


in privato consistoric super

diinur solitum,

cum

nec,

ut praedicitur. causa

subsit, nec utilitasnut necessitas idexi^ostat, regia

eorum importunitate devicti eumdem fralrem, Arnaldum noniine, diaconum creavinius cardinalein, et dein sibi

non debet snblimilas adniirari. Dat. etc. . Fuisse Petnim regii sigilli pra?lectum, Jacobum vero
Pontificis ex sorore

Ecclesiam S. Eustacliii pro titulo

nepotem,

tradit

Bernardus

*,

qui aulam Apostolicam Lugduno Avenionem traductam, quive cardinalium coetui aggregati fueriiit,

accuriate hisce verbis describit

duximus assignandum. Dat. Aven. VI id. Jul. . De Arnaldo cardinale creato anno proximo Bernardus % Ptolemteus ^ Liicensis et alii * meminere, sed ad Bernanli de aliis hoc anno rcnuntiatis a Joanne caniinalibns narrationem redeamus
:

20. De Lugdunocirca finem niensis Septemb. pervenit Avinioneni secunda sabliato recedens
,

die meusis Oclobris in sabbato, ubi priiis futuram

Item domiiius Galcelinus (Gaucelinus), Joanuis deCaturcocivitate, tuncvicecancellarius presbyter cardinalis tit. SS. Marcellini et Petri. Item domi

curiam

publice

fecerat

proclaniari.
,

llic

fecit

nus Bortrandus de Piojeto de Castro-Novo Raterii


dioecesis

unam

ordinationem oclo cnrdinalinm (iiios assumpsit apud Aviiiionem feria vi in jejuniis QnatuorTemporum Advcnlus Domini, scilicetXVI kal. Januarii aiino Domini mcccxvi, (|uorum sunt iiomina, quic se(|uiintur Dominiis Bernardus de Castanelo, duduni Albiensis, tiinc vero Aniciensis
:

Calurcensis presbyler

cardinalis

tituli

S. Marcelli.

Item dominus Bertrandus de MonteFaventio, de prtcdicto Castro-Novo Raterii diaconus cardinalis tit. S. Mariae in Aquiro. Item domiFranci^e

nus Petriis de Reblayo Galliciis cancellarius regis Susannae presbyter canlinalis . tit. S.
Extant ad cum Joannis littera; quibiis virtntes, quie in canlinalibus desiderentur, describit ' 21, Joannes, ctc. dilecto filio Petro S. R. E.
:

episcopus, qiiem fecit eiiisco|mm Portuensem, et

uihilominus episco|>atuin Aniciensem tenendiim

commendavit eidem, anno quadiagesimo prinio episcopatus siii tunc f(!re completo. Item dominus
Jacobus de Via de Catnrco iie|)os pap;c ex sorore, electus tunc Avenionensis, quem fecit presbyte-

caidinalis archidiacono
Bitiiricensi.

Borbonensi

in

Ecclesia

Pensantes nobis

immensum onus spiritualis

'

Uern. Cliron. Hom.


iu

Poiil. Ptol. I.uc. hist.

Ecd.

1.

xsiv.

c.

42.

Tcm.

el Ms. bibl. Vat. sigii.

nuin. 3075.
alii.

in

Joan. XXll. Ciacon. in

eod.

Jo. x.Mi.

1.

Ep. secr. cccxiv.

IHol. Luc. in Bist. Eccl. Ms.


ct alii
.

Contcl.

Elcn. card. et

Cont. in Elen. card.

Bern. Chron. Rom. Ponl xxiv. Fel. i2. Tom. Ep. CLVlU.
*
I.

in

c.

secr.

JOANXIS XXII ANXUS


rej,'iininis lotins

1.

CIIRISTI V6\C>.
est

39
elfecta,

orbis iiicnnil)(;re, ac snjira \ires


allLMideiiles, ul

aSempitcrnum

habilaculum Trinilatis

imniiiiere

negolium
ile

noliis

onere

et a^terna; liicis incorruptibileni llorein,

summa^que

parlilo sit levius,

diversis
iii

iiiundi ejusdeiii

nalioniljns

beatitudinis |)retiosissiiiiuiii friictuiii superoiunia

vnos cooperatores
rej^iniinis

iiobis

execntione
virtutuin

benediclum
odore,

iii

sajcula, ciijus moitiii reviviscunt

deliberaviinus

provideinios,

concipieiis desideratiim cunctis gentibus


veruiii,

pollenles viribns, noii


ni{,Tatos
;

elT;cininationis infaniia de-

Deum
l)al,

mundi Salvalorem
nainque partus
nisi

et

Doininuin
sibi

viros ulique poleiites

lam opeie quam


iiislruaiit,
;

parturivit. Talis

Virgiiii congiiieet

seriiioni!, ut

plebein operuin
sernioiiis

exeiiiplis

ut

non pareiet

Deum

talem

cou-

el

doctriiia

iiiforment

viros,

qui sic

dere malreiii conveniebal

Altissiiiio,

qualem suam

Deuni

tiuieaiit,

quod nequaquaiii

faeiein lioniiiiis
|)Osl

decere stiebal iiieirabilem majestalein, suisquc


iioverat alfeclibus placiluram, ul imiiiaculatus ex

vereantur;

sic

avariliam oderint, ut

aurnm

non abeant , et in pecuuiarum mnltiplicatione non sjierent sed veritatem iino Christum (|ui est via, verilas, et vita pure nec ad dexteram nec ad sinistram declinando, sequantur inter quos ad personam luam, quain virtulum Doiiiiiius
; ,
:

Viigine immaculata |U'ocederet,

omiiiiiiii

maculas

purgaturus. Ihec estenim illaspleiididissiiiiaslella


ex Jacob orla mirifice, ciijus radiis praifulgeiis in

superis
ineiites,

oibem

illumiiiat

uiiiversum,

|ier]ustrat

viitutes coiifovet, fulgel merilis,

niicat

muitis

virlutibus insigiiivil, consideratioiiis con,

exeinplis, excoquit vitia, et lenebrasrepriiiiit [)ec-

vcTleus intuitum

deliberalione

cuiii

fratrilius

nostris pr;eliabita, de

ipsoiuiii consilio te ad

mieli-

catorum. Digue igitur matris ejusdem iiileinerata virgiiiitas, super choros angeloriim iu sublimibus
exaltata, gloriaiii
iiue suscipil
illaui,

nislcrium bujusinodi cooperalionis duximus

gendum,
sere
:

etc.

Datum Avinioni
'

d.

Pergil Beriiardus

ca'teros cardlnales reten-

bonoris et laudis ab ipsa contipopuli lidelium qua; in couspeclu filii sui pro eis non desiniajestale, et digiie
et

Item domiiuis Galliardus de Mota, Vasco natione, domiiii Clemenlis papae V, quoiidam ex nepte nepos, diaconus cardinalis tit. S. Lucia;. Item dominus Joannes Gaytani Romanus de Uisidiaconus cardiiialis tit. S. Theodori . Ex iis porro constat, Joannem nimio patriic amore fuisse

nit advocare, in hymiiis jiibilalionum et cauticis

ctillaudant

magnificaiit

universi.

Dat.

Avi-

nion.

Decembris anno i . 23. Robcrtus rex creatur Urbis senator.


II

kaleii.

nis

Collocala itaque Sede Avenioiie, Joaiuies neRoiiia; oblitus viderelur, Robertuni Siciliai regeni illi

irretitnm,

cum

tot

cardinales
,

GuUos

in

sacrum

senatorem
tia

pra^fecit,

iit

ipsam
regni

iii

officio
([ui

sua potenex accepti

collegium

ascisceret

nonnullique
id

existimant,

contineret. Cuiii vero Roberlus,

ipsum retinenda;
precibus

in Galliis

Apostolicse Sedis conregis

beiiLficio

Apostolico

legibus

excurreute
Joaiiui pra2-

siliuni iniisse. Ipsuin

vero ad

Francorum
Bene:

priino Poiitificatus
seiis

anno fidem suain

permotum

ac

subornatum

fuisse,
jussi

solemni

ritu obstringere tenebalur, flagitaret

nicti pseudopontilicis oratores

docent

enim

sunt ab eo Aveiiione obsesso ac pseudocardinali-

ab ipso, ut ejus oneris rehgione libtraretur, cum salva publica re e regno discedere noii posset;
ipsius volis Poiitifex, exarato liac de re quarto id,
Jaiiuarii

bus diuturni schisnialis perttesis Carolo VI regi Francoruin hmc deiiuntiare, ut sui conimodi illecebris regium studium periclitaiiti antipaita; Avenionensi conciliareiit Altcndatis - quid fecerunt
:

ineuniis sequentis anni


gessit
',

Dipiomate, ea
reiii

lege

morem

ut regiis lilteris

divul-

pra^decessores vestri, noii est diu, cuidaiii cardinali vocato


lia
:

domino Neapoleo de Roma


vellet

vel de Ita-

curiam reducere Rouiain, domiuus rex Francia), iiiii tunc erat, dedit sibi et ha^redibns suis villam notabilem de Baineolis et ut in regno suo jiosset facere ajilificia, et aidilicavit

nam cum

Sane Roberti prajsentiain valde necessariam Ilali;e fuisse, iiidicat Joannes Villanus *; plures enim ob acce|itam anno superiori ab Uguitione cladeni Roberti amicitiam alijecerant.
garet.

Sed versa; hoc anno


eiiim Uguitio

res conlrario exitu

victor

% Pisarum Luc;eque
est coaclus,

pariter donii-

nalu inopiiiate amisso, in Insubriam ad Scaligeruiii se

pnlatium, quod est in Villanova; et sic retinuit


:

subducere

quo

ita

ejecto

Ro*.

dominus rex curiam et vos etiam custodiundo istuiii dominuin Benedictum a morle, ad (]uod
etiam tenemini de jure, reservabitis curiain
22. Ut vero
.

berti regis potentia in Eiruria coiifirmata est

At

de bis

satis

jam ad

res Auglicanas digiediamur.

21. Legatlo

Eduardiregis Aiigloruinad simiEcclesia; solvendo.


-

eam

iirbem, iu

quam

aulani Apo-

muni Pontificem pro censn


Im|)Iicitus gravissimo bello

stolicani traduxerat Joaiinem, aliquo religioso ac

Eduardus Anglia; rex

sacro munere Doms nomen

ornaret, Ecclesiam in ea sitam, cui


est,

Virgini beatissimoe sacrain ac

atque a Scotis, Roberto Brusio regnuin sibi vindicante, cujus defectionem ab rege Angelo suo loco

miraculorum

fania celebrem, adiluris noiniulla


prajir.ia

consignavimus

pluribus cladibus affeclus, sive

indulgentiaruni

proposuit ^ Poiitificio Di-

plomate, quo Deiparam hoc encomio celebrat

agnoscerct in se divinas iras ob violata Romanaj Ecclesia; jura asperasse, sive ut Pontificis gratiam

Bern. ubi sup.

i,

'

Tom.
ile

xii. de schis. Ms. arch. Vat. ex in-

'

An.
lit.

1. p.

i.

Ep. com. CLlll 2J0.


6.

slruclioue

oralor. Pelri

Luua ad regem Franc.

'

An.

1.

p. 1.

p.

XXI.

c. 3.

Vill.

1.

ix. c.

74.Ant.

Vill.

c.

76

et Ant. ubi sup.

iii.

Jo.

Ep. cur. XXI et lom.

Ep. secr. lxv.

Vil. ib. c. 77.

'

40
ad Scoios
in

JOANNIS XXII ANNOS


onlinem redigendns recnperandumilliid colligeret, solemncs oralores
',

1.

CHRTSTI 1316

que regnum

ad Joannein dccrevil
viginti

qui ipsius noniine Scdi


mille

venire, quod nos in praesenlia notarii et testium siibscriptorum recognoscimus et fatemur, a dicto domino nostro rege litteras ipsius patentes snoque

Aposlolicaj se olistringerent, intermissiim annis

qualnor

victigal

marcharum

Ponli-

ut Jo:innem regem ' olim conslituisse vidimus inferenduin, persolulum iii, culpc-ciiiie
licio lisco,
pr.-Eleritae, (iiiam

sub infra scripta continenEduardus, elc. Adducunt superiores Eduardi litteras, qiiibus expositis subjisigillo niiinitas
lia

magno

recepisse.

expiare pollicebalur, veniam

fla-

gilarent.
lei

Quibus liac regia syngraiilia conflciendiu provincium coiiiniisit


:

Quaruin iifterarum auctoritate nos reeognoscimiis et fatemur, excusavisse dictum doiiiinum nostrum regem coram praefato domino

cinnt

Eduardus
el

l>ei

gratia rex Anglia^, domiiius

Iberniae,

diix

iitleras inspecturis

Aquitania, universis praesenlcs salulem, et plenam pr.Tsenti-

bus dare

fl

lem.

fidelilate probata et circumspeclione provida dilectorum et lidelium noslrorum Adeiiiari

De

nostro summo Pontifice sacroque collegio supereo, quod in solutione census anniii mille inarcharum sterlingorum, pro regno Anglitc et lerra Hibernitc sacrosancts Ecclesiaj debiti, lam de lenipore clar;e inemorice domini Eduardi reg. AnglifB geniloris dicti domini noslri regis, quam
,

ex qiio ipse
pra>dicti

dominus noslerrex gubernacula regni


cessatiim
fuerat multis annis
,

de Vnlentia comilis [embrtik consanguinei


cbaris>imi,
Barl[ioloina'i

suscepit,

iiostri

de Bidelt-smer,

propter guerrariim strepitiis


diversaqiie incumbentia

ac

propter varia
negotia;

Joannis de Croniuvei, et Antoiiii l'e<sangui de Janua militum plenam fiduciam reputanles, ad excusandum nos super solulione annui census mille marcliaruMi, qiii a nobis per sacrosanctam Homa-

eorum ulrique

necnon gravia onera expensarum, quae fuerunt,


urgente necessitale, subire compulsi. Recognoscimus etiam solvisse [iro domino nostro rege therecipientibiis ejus

nam

Eccle>iam exigitur,

non

facla;

neciion ad

salisfacienduni inde, prout pro bonore nostro


vel Iribus

me-

lius viderint ex[)edire, prajfatis comili et militibus

domini nostri sumiiii Pontificis, nomine, mille marclias sterlingorum pro censu ipso debito pro anno praesenli,
saurariis
dicti

eorum plenatn tenore praesentium compolestalem, ralum babituri et graliim il, quod per pr.-cdictos comitem et mililes vel tres corum nostro nomine factum fiieril in pia;missis.
iiiiltimus

cujiis

medietas solvenda erat in festo B. Michaelis

priixime praeterilo, et alia medietas solvi debebat

In cujiis rei testimonium praesentes litteras sigilli


nostri iinpressione fecimiis roborari. D.itum

apud

Diicembris anno Doiniui mcccxvi, regni vero nostri x .


Giipston XVI
(lie

23. Perfuncti sunt imposito sibi miinere sequenti anno oratores, ac veiiiam a Joanne Poiitifice peliere, si ceiisus [iro Aiiglia et [libernia

debi-

tus ab

Eduardo

|iareiite

ac

fllio,

exliaiistisob bella
essel
:

graviora arario,
inarclias

appeiisus
jiro

non

ac mille

proxime subseipienli et ad supra omnia procedimus, et ea facimus de consilio et assensu reverendorum in Christo patrum dominoriim JoannisNorvicensis el Joannis Elieii. epi-coporum el alioriim nuntioriim, seu collegarum nostroruin . Miininit Harpsfeldius de horum praesulum et comilis PembroLliii legatione decreta ad Joannem XXII, cui amplissima munera transmissa ait sed apud illum irrepsit error, dum loco Ediiardi 11 Bichardus collocatur. Pergunt su[)eriores Anglorum princi[ium litterae
in lesto PascliK
:

et

ad infrascripta

sterliiigoium
iila

excurreiile

eo

uniio

Eolvere, atque

viginli qu;ituor millia, divisis in

sex annos

a^quis

pensionibus,

recurrenle

beato

fatemur ipsius domiiii nostri regis nomiiie solemniter [iromissa de[n-,xdictorum consilioet assensu, eidem domino
B

Recdgnoscimus praeterea

et

Micbaeli sacra die, solvenda ab

Eduardo rege spo-

nostro sumiiioPoiitifici
sli|)ulanti, (|iioil i[)Se

[iro se el

Romana
iioster,

Ecclesia

pondere. Qiiam

rem
:

publico Diploniale divulga-

dominus rex

velalius

tam

'

voluerunt

pro eo solvet eidem doinino iiostro et ejus successoribus in terminis sul)scri|)tis


millia
vigiiiti

Universis pra>sens publicum scriptum inspecturis, tam prtesentibus qiiam futuris, Adema

marcharum sterlingornm
marcbarum,
|)ro ari

[iro viginti

quatuor qua-

rus de Valentia coines [*entliibrole, BiirHiolomajus de Badelesmer, Joaniies de Cronioella, elAiilonius

tuor annis praeterilis;


niille

scilicel [iro

annis singulis

eragiis census iion soluti

Pcsaygay milites niinlii serenissimi priiicipis domini Eduardi, Dei gralia, regis Anglue iiliistris,
domiiii [berniLC, ac diicis Aquitania!, ad |iraesentiain sanctissinii in Christo patris doniini Joannis,

de utriusque regis temporc, ut [irafertur, videlicet

quartim [larlem dicloruin xxiv millium inarchariiin

Mlchaelis archangeli, et

sterlingorum in [irimo futuro festo beato anuo revolulo in eodein

divina providenlia, sanclie llomante ac iiniversalis


Ecclesiie sumiiii
Ponlificis destiiiali,

salutem, et

liuic scri|)to piiblico

Ad universorLim

lidem indubiam adliibere. et singulorum, quorum

interest et interesse iiolest, nolitiam

volumus

per-

festo aliam quarlam iiarlem, et sic de anno in aniium in eo die festo, donec de i[)sis arreragiis fueril eidem Romaiio I^outifici vel Ecclesiaj [ilenaeo salvo, quod si de summa illa rie satisfactuni XXIV millium marcharum siitlicieiiter coiistiterit ali(|uid luisscsolutuinRomano Ponliflci, veleidem
:

>

Tom. n. Ep.
T8.

num

sccr.

dxxxv.

Aiinal.
ii.

loiii.

.'siii.

an. 1213.

'

Exl. apuil Jon. xxii. lom.

ia lip. secr,

dxxxv.

'

liarpsfel. Ilist. Eccl. Angl.

xiv. sec. c.

10.

JOANNIS XXir ANNUS


Ecclesire pro ccnsu
prpcdiclo, illiul

1.

CHRISTI 1316.
Peloponesum
iii

41

de smmTia de-

frelus

injustis sibi arinis vindicarc

ducalur eaduin;

et (iui(h|ni(l

us(|ue ad

eamdem

conabatur,

ipso belli ardore cxtinctum ri;fert

suuunam
debeat
rata'.

el uilia

iliam non docoliitiir luisse solu-

tuni pro arreragiis dicti ccnsus, solvi niliilominns


ipsi

Komano
et

Pontifici ct Ecclesia)

memo-

Mariana"; Castellauos^ vero in Granatenscs, P(;tro principe duce , egregiam inililarem virtulem explicuisse, partaquc nobili victoria Giiidixenses,
Cambiles, geminas arces, et Algabardum iii Cliristianorum impcrium concessisse cum vero a;ra:

Et ad pra;missa

omnia

et

singula tuenda,

complenda
EcclesiiB,
virtiite
tarii ct

inviolabiliter observanda dicto doPonlifici


et et sanclic

mino nostro summo

Roman.

rium

Maiirici belli stipendiis

consumiitum

esset,

([nanto nielius

efficacius possinuis,
in

missos ad Joannem

novum

Ponlificem oratores,
iis,

iilierarum i^ricdiclnrnm

prffsentia no-

sacerdotiormn decumas ac peccatornm veniam


qiii

testinm snbscriplornm obligamns ipsiim

dominum nostrum regem, regnum,


ipsius.

terrasctbona

a In qnorum omnium testimonium prajsens publicum scriptum per manus siibscrijiti notarii et sigillornm nostrorum publici lecimus fieri
,

sacram militiam snscepissent, oblinuisse. At de his iterum anno sequenli. Prajsentem nuiic rebus Aragonicis claudamus. 27. Rex Aragoniim oratores ad Ponlificem
miitit obscquiiwi professitros.

Evccto ad PontiAragonum

ficatum Joannc, Jacobus rex

oratores

appensione una cum ipsius not;u'ii signo et subscriptione muniri. Actiiiii Aviiiion. in camera do-

Pontium episcopum Barcliinonensem et Vitalem dc Villanova, virum iiobilitate insignem, Avenio-

prima Aprilis anno Domini iicccxvu, Indictione xv, Ponlificatns dicti doniini Joannis PP. XXII anno primo, etc. .
mini cardinalis de Pel. die
Adjecta sunt testium
iastidii

nem

misit, qui

ipsius

iiomine, ut Sardinia; ct
Ecclesiic
diicis, oflicia

Corsicfc

regis

stipendiarii ac Romaiia;

classis prtefecti

summique copiarum

noinina,

(iu;e

reniovcndi
iiaic

causa
in

priEtermitlimns.

Permovere
olficia,

premo

Eduardi

Sedem Apostolicam

tum

ilUus

causse justitia,

necnon qnerelic graviores, quas

fidemque llomano Pontifici ut suinsulasdominoobligarent, ut fercbat Ponliflciuni Diploma, quo ea iiiter ca;teras lege regna illa transmissa erant, ut unius anni flexu
prajstarent,
in eas

ingeminabat domeslico bello distineri, ne expeditionein, (|uam accepto crucis symliolo in Saracenos vovisse vidimns ', pro juvanda re Cliristiana ac Syria recuperanda adornarct, ut Joannes illius
partes

vectigalem se Jacobus posterive Sedis Apostolicae, data solemni ritu fide, profiterentur : quam pro-

vinciam oratores

sibi

demandatam cum

obituri

essent, regias litteras Ponlifici porrexcrunt, hisce

susciperct

suamque

auctoritatem
:

pro

sedanda Scotorum importunitate admoveret sed de liis anno sequenti. Jain quid in Saracenos Occidentales hoc anno gestum (in Orientalcs enim ob

conceptas verbis ' a Sanctissimo ac reverendissimo in Christo patri ac domino, domino Joanni divina providentia sacrosanctic

Romanee

et

universalis Ecclesia)

regum
26.

discordias nisi inania

tanlum

consilia agi-

summo
num,

Pontifici,

Jacobus Dei gratia rex Aragoet

tari potuere)

delibemus.

Valentia;, Sardinim
,

Corsicee,

Ferdinandns Baleariis Peloponesum inFlagitanle Balcarium, juste invadens cceditur. vulgo Majoricaruni, episcopo a Joanne, ut cuin

Barchinonise
neraHs,
ejus

ac

prajscriplae

sancta;

comesque Romana;

EcclesiiE vexillarius,

admiratus
filius

et capitaneus ge-

humilis

et

devolus,

pedum

valida classis ad propulsandos Mauros, qui sa>pius


in Balearicos incurrebant, instruenda esset, indul-

oscnla beatorum.
vestree tenore litterarum nostrapra;sentium patescat, quod viso ac plenarie intellecto papali rescripto super collatione, concessione et donatione confecto, qiiam felicis recordationis dominus Bonifacius papa Octavus prade Sanctitati

gentiarum praeinia stipem pro ea apparanda erogaturis, vel arma inbarbarossumpturis iniperliretur, Joannes piis ejus votis annuit^: Fraternitati,

rum

inquil, inx.,

illis, qui contra dictos bosles armiibuntur, et in armata ipsa persistent , si vere poenitentes fuerint et confessi, ad quinquennium,

cessor vester nobis fecit, nostrisque hajredibus in perpetunni feudum de regno SardiniiE et Corsicce

facienlibusautemhujusmodieleemosynas,necnon et illis qui alia subventionis auxilia in ejusdem armata; subsidium erogabunt, si modo similiter vere poenitentes fuerint et confessi, usque ad quinquennium, prout tu duxeris arbitrandum, super quo tuam conscientiam oneramus, de injunctis
eis

cum

juribus omnibus et perlinentiis

siiis,

sub

certo servitio, sub certisqueconditionibns, largius conscriptis in prajdicto lescriplo, continenliic subsequentis : Bonifacius episcopus, etc. Super reges, etc. AUatx- ea; fuerunt a nobis in superiore

poenitentiis auctoritate nostra

misericoiMiter

tomo ', praetermissa brcvitalis gratia Praefalione usque ad ea verba Ad honorem Dei; consignatae
vero sunt hac formula
Pontificatus nostri
:

relaxandi plenam et liberam, tenore pra;sentiuni, concedimus facultatem. Dat. Avin. VII kal. Januarii

Dat. prid. non. Aprilis,

anno iii.Huic vcro Bonifa-

anno

. Nil

memorabile a Balearibus gesluni


1

Mauros. Ferdinandum tantum Balearem ea tempestate clarissiinum, dum Catalanoruin viribus


in
Ann. 1312. Luni. 22.

Marian.
=>

1.

xv.

c.

xv.

U.

ib.

Uom.

' Exl.

Ep cnm. MCCCLix
S.

et Lib. Pri.

Eccl. lom

apud Joan. an. 1. l. p. 396 et

in arc.

AnnaU xiv.

Ang. ct inler coll. Plat. tom. Prsfal. an. 1297. nura. 2 et seq. integia cuin
i.
lit.

pag. 43S.

Toin.
in

e.\t.

'^

Jo. yn. 1.

p. 2. lip.

oiii

mcmu.

Ms. bibl. Vall. sign.

H. num. 1. pag. 33.

Ann.

ToMDS XXIV.

Ravn. V.

42

JOANNIS rxir ANXUS


:

1.

CHRISTI 1316.

ciano Diplomali inserto subjLini;it Jacobus rex


a

das, prout fieri debere


rescriitli Apostolici

jam

dicti

superius inserti

Idcirco

reducto ad

memoriam

nos jam

tenor inducit.

tempore donationis pra;mis>a) memorato doinino


papaj Bonif.icio supra contincnliam dicti rescripti

Propter ()uas siquidem lilteras cx nunc et

cx tiine modo?, convenliones, conditiones, teno-

ex causis in co scriptis

juramenlum,

fidelitatem,
prffisli-

rem

et

formani

in ipsopapali rescriploconscriptos
;

vassallagium et
tisse;
et

homagium

personaliter

postinodum etiam per Vitalem de Villanova militem et Guilloscanum de Laceria civem


nos
.-'d

Barcliinoniae procuritores noslros, ambaxiatores,


et nuntios speciales, oliin per

Romanam
fe-

curinm
cisse
et

destinatos, jurjmentuin, fidelitatem, vaset

sallagium

bomagium

praedicta renovassc,

acceplnmus expresse et per quas etiam fatemur et recognoscimus expresse dictumSardiniae etCorsica) rcgnuin a domino summo Pontifice et Romana Ecclesia recepisse in feudum sub conditionibus, conventioniiius, modo ct forma atque tenore, qui quos lenoin dicto papali rescripto coiitineiitur rem, modum, condiliones et fonnam promittimus
:

[irastitisse

felicis

recordationis

domino

nos inviolabiliter servaturos. Pro


vantia obligamus nos, et dicla
ct Corsica;,

Benedicto pivefuto, domino Boiiifacio in Apostoiaet per eosdem nuntios eidem domino Benedicto sumnio Pontifici dedisse litferas nostras, Aurea Bulla nostra bullatas, reco-

quorum obserregnum Sardinia;


ut

tus offlcio succedenli

jura
eo.

et

bona nobiscompelentia

com-

petitiira

in

Humani

generis Conditor et Re-

gnitionis et acceplalioniscontentorum in rescriplo


prcedicto juxta
etiani nos
sia;

demptor personam vestram ad sua sancta servitia conservare dignetur per tempora longiora. Dat.
Ilerdac

cjusdem tenorem

consequenter

octavo
.

idus

Septembris

aiino

Domini

perJoannem Burgundi sacristam EccleMajoricensis et Pelrum Jlarlini de Godor miliprocuratores nostros,

Mcccxvi

Qiiod ad piiblica documenta, quibus

Jacobiis rex Pontifici s-ignificat, se oratores regiis

tom

nuntios et ambaxij-

mandatis inslruxisse ad clientelarem sponsionem


Sardinia3 et Corsicffi regni
liberalitate Apostolica

tores ad IhTC per nos

obm

ad

Romanam
et

curiam
et

destinatos, similia

juramentum, vassallagium
feeisse

acceptorum ergo iuofitendam


inter alia

attinet; extant illa


',

homagium

renovasse,

prwstitisse pro

Vaticani

arcliaei

monumenta

quae

dicto Sardiniae et Corsica; regno, bonae

memoriae

superioribusconsenliuntlilteris, etpraetermitlenda
visa sunt, ne leclorem fatigemus. Adegit porro Joannes in Sedis Apostolicae vcrba Jacobi oratores, ac ne rei gesla; memoriae fuluroruin temporum mole obliterarctiir, publico illaiii Diplomati * una
cuiii Bonificii VIll et rcgis Jacobi liltcris

domino Clementi summo PontiOci, pra?libato domino papae Benedicto in dignitite Apostolica succedenti; ijisique per eosdem i>rocuratores et
nuntios nostros dedisse similes lilteras
i

ostras,

Aurea Bulla

nostra

bullalas

recogitationis et

superio-

acceptatioiiis in

rescriplo pra^dicto contentorum,

ribus coinmendavit,
est.

ciii

dies

Iiac

forma adjecta

juxta ejusdem tenorem, ut evidenter apparet per

memorati domini Clenienlis papae tam de pramissis peractis cum dicto domino papa Benedicto, a quo circa ba'c, propler supervenientem sibi obituiii resciiptum suum baberi non potuit, sed dicto domino papae Clementi ea omnia cerla fuerunt, ut per diclum suum rescriptum, tam de
refcriptiiin

Dat. Aven. XII kal. Decembris anno i . Postremo designatum ad gerendam Tarra-

conensem Ecclesiam Joannem


refert

regis

Aragonum

filium, exliiicto Rocaberlo Tarraconensi praesule,

Mariana"; sed a Joanne Ponlifice ut electioa

neni ratam baberet, impetrari non potuisse, ad-

ditque

Caiisa)

meinoria; non
sic suspicor,
:

sunt proditae,

peractis

cum

dicto

domino
;

jiapa Benedicio,

quam

simoniaci ambitus,

vitium obteneba-

coram se, clare coUigitur coiisiderato etiam, nos nunc ex ejusdem rescripti supra inserti serie induclos, nostros prociiratores solemni ad eadem juramentum, fideiitalem, vassallagium et homagium vestrtc sanctitati pra?standa et facienda constituisse

nondum solvendarum tur, aut miiioris a'tatis legum ad iirincipiim graliam usus percrebuerat. Ea crat aiiiini magnitudo, ut maximorum sajpe regum cuiiiditatibus obsistere (Pontifices scilicet),
non dubitareiit
.

cum
,

publico scripto nostio


pater
,

providimus
fieri

propterea

sanctissime

has

litteras

<

Lib

1'iiv.

Rom.

BuUa Aurea

nostra bullatas, sanctilati vestrse per

Ep. com. cx.\.xiv.

Etcl. toiu. ii. p.


'

22."?.

Jo. an.

1.

p. 2.

.Marii.

1.

xv.

c.

15.

pru2dictos prociiratores nostros tradendas et

dan-

JOANNIS XXII ANNUS

2.

CIIRISTI 1317.

43

JOANNIS XXII ANNUS

2.

CIIRISTI 1317.

1.

lippum
ctioiie

Salnberrima Joannis paprn monita ad PhiAniio a Virginis parlii Gall/ce regem.

diligas et
aliis te

promoveas operose

in his pra>sertim et

catliolicum princi|iem, Deo devotum, veri-

millesinio

Ireceiitcsimo

(iecimo scpliiiio,

Imli-

quintadeciina, Joaniies lllspaiios in Maiirns

incitavit,

sopivit, slreiiuam

Siculum, Belgicum et Cypriiim bclla denique oiieram ad paceiii inler

ialisamicum, zelalorem donius Doniinic;p, favorabilem Ecclesiis ac pcrsonis Ecciesi;xsticis, et Ecc'enasticae libert; tis sedulum exhibeas promotorem,
etc. Dal.

XV

kal. Februarii .

adducendam defixit: nd(|u;c |)ra?cl.ira consilia in oiius perduc^Muladum incuiiibebat, veneno primum, deindo magicse artis carprincipes Clirislianos

sunt (odem die ali;c litter.E ', quibus regem eiudit, ut jam accepla regia consecralione regiam indueret gravit;tem : priorcs gc3. Consignatffi

minibiis appeliUis,

divina munilus
:

providenlia

stus lcviores por.ertt

uteretur longiore cpitogio


sed ad fundendas

periculum oiime discussit de (juibus acturis nobis prinium Gallicac res, conslituta inter Gallos
Apostolica Sede, occurrunt. Sucro oleo delibiilus Rhemis ineunte aniio Phiiippus, ut ex Bernardo'

more m.ijorum
banlur,
apiid

ni% duin mysteria divina peragc;

sermones conferret

Deum

preci^sincurnberet. Exposluhiviteliara

tiirpem in Galliis n

orem

iiolevisse, ut diesfesti in
i^ro-

superius indicatum
regia

est,

suscepto(|ue rej,M0 iiisigni

polienda cute, tondendis radendisque barbis

opes

mox officia Cbristi vicario detulil, regni(jue et armorum potentiam illius obsequiis se
est pollicitus.

fanarentur, quein penitus abolere jussit, ut divi-

nam

sibi

addicturum

Quem

Joannes, ut prodiviiio

graliam conciliaret. Regi Francorum.


fili

missorum

religione

in

coleiulo

amore

Nosli,

cbarissime, quod juxla verbura

tuenda Christi Ecclesia, pristino^iue in eam studio explicando se liberaret, obstrinxit 2. a Joannes, etc. Pliilippo regi Francorum. Ecce spe ducti oblationis ejusdem, illud ate
:

nobilis cilhanedi, decet


tiulo
:

nosti,

domuin Domini sanctiquod Ecclesiam vocari doinuin oralicite

tionis ipsa verilas censuit, et lemporalia negotia,

qu;e alibi geri

poterant, inibi
ejecit.

singulariter |)etimus, in hoc te

cupimus

oblatio-

millens,
ilisam

illos

abinde

fieri noa perSed an tu Ecclesiara


,

nem ipsam
dium

exsolvere, in hoc

tuum

versari stu-

domuin

negotiationis

aut
:

collocutioiiis

atTectamus, ut devotionem ad
et

queni regnas

regeris,
;

et

Ueum, per Ecclesiain sponsam


et conjunctio-

iiilerduin efruins, paulisper attende

habet

eiiiin

multorum
quod
niiiic

asserlio, nobis indubitanter iniplacida,

suam nem,

illibate custodias

charitatem

tu,

dum
lui

divina et spccialiter
praesentia
,

missarum
te

soisti,

qu;B inter Ecclesiam ipsam et tejamdignos-

lemnia iu
illi

celebrantur, nunc

citur notabiliter

Deo auctore vigere, (luam perse-

colloiiueris
(jiue

et negoliis

frequenter

veranter durare desideranter appetimus, sollicitudine studiosa conserves eam iii te, (luantum inte
;

imiiendens,
li(|iie

per Dei ministrum pro tua poiiu-

salute, ac expiatione

peccatorum aguntur,
fili,
,

fuerit, in

omni mansuetudine

nutrias, nec per cuseii

ut condecet,
talia

non

adverlis. Porro, dilcctissime

jusvis

aslutiam ipsain

vulnerari

exasperari

perroittas.

El ut quae ia verborum obtulisli dulce-

dine, in operis gratitudine prosequi censearis, sic


te zelus te

tuxque indecentia majestali, nequaquam ambigimus, unde hujusmodi perniciosum abusum, tuis praebeneplacito divino foie contraria

domus Domini comedat, quod, prout de firma tenemus fiducia, qufficumtjue ip iusexaltationem respiciunt, divini cultus augmentuin,
tui regni

sertim exiilare temporibus alfectannis, celsiludinein regiam exliortantes in Domino Jesu Christo,
(luatenus diviiium offlcium revcienttr audias et

decorem, tuique Ihroni stabilitatem, ac tuffi etsubdilorum fideliuni aiiimaMiin profectum rationabili censura producunt, stabili constantia
'

devote, et

quamdiu

celebrationi illius intereris,

devolioni te toluiii preebens,

humihato

spirilu et
alia

corde conlrito sacralissimam


Ep. CXLIl.

passionem et

BerD. Chron. reg. Franc.

Tom.

ii.

Ep. secr. xl.

44
immensa
tantis

JOANNIS XXll ANNTTS


recogites tui beneficia Redemptoris, de
,

2.

6.

CHRISTI 1317.

conlroversiam
tus*.

omnem

componeret

est

adhortaadversis

cujus dono fateri debes


oriri natalibus,

tihi

fuisse

concessum
diviliis,

tot

abundare

tot

Officia a Joanne

exhibita

in

gratiis

insigniri, et

jure [irimogeniturai collato,


:

Pliilippo, et privilegia concessa.


cii

Abfuere a Sanac

regiic fleri

celsiludinis successorein

et

si

cuni

exemplo plerique proceresGallici, qui Philippo

forsitan ofTendisti,

nou

adjicias

iterum, sed tunc

regi clienlum otficia exhibere detreclarunt',

de

pristinis,

ut

libi

misericorditer dimittantur,

Belga, Atrebas, Burgundus, Nivernensis, Andega-

humiliter deprecare.
4.

Interim autem,

dum

in oratione collo-

queris

Domino

niajestatis, cujusvis alterius collo-

exigentiam non admittas, ne peregrina forsan immiscendo coUocjuia, sibi (|ui

quium
et

cilra necessitatis

Campani foederati, et regina Clementia in eum variis de causis conjurarunt' : ad quas dissensionesexlinguendas, ne infunestum bellum erumperent, Pontifex nullum amantissimi
vensis, Marchianus,
patris ofhcium pra^termisit. Atque in primis Philippum Fraucorum regem, ne ob conjuratorum multitudinem adversis rebus frangeretur, salu-

quoilammodo

tibi

oranti colloquitur, censearis


tibi

injuriam facere, ipseque


tur, cui tu de|)recans

intendere dedigne-

non

intendis.
regiaj

Sed

et

quaj

berrimis monilis erudivil*


tuis auspiciiscuncta tibi
si

Si felicibus,

inquit,

post susceptum

unctionis

ornamentum

non succedunt ad votum,

agere

te decet,

evacnalis gestibus pristinis, ea qua3

rebelles ad
si

tuam obedienliam redire conterafidelitatis et naturalitatis foedere inte,

digna sunt pracipue (percipe). Pulciirum crederemus et congruum, si ad excellentiai regalis or-

nunt,

rupto

surgunt contra
qua; forsan

qui

tibi assistere

teuerenlur

si

natum, epitogiuni longum ex nunc induercs, ut


te tuis in

aliae difficultates se

ingerunt, aequani:

boc progenitoribus conformares.

miter
est

lilud sane,

quod

inolevisse in

illis

partibus

Jacob

dicitur, ut videlicet

passim in

quamdam divinam

Abel,

cum gratiarum actione supportes non enim quem Esau non persequitur; nec est quem Cain nialitia non exercet etDominus
,
:

irreverentiam exerceantur judicia die Doniinico, et i'adendis ac tondendis barbis atque capitibus
intendatur, te dissimulare non decet
illa
,

cum

filiis,

quosdiligit, sicsemper agereconsuevit,

prius eis ostendens aspera, prius dura, ut eo gratior sit

cum

dics

subjuncta prospeiitas, quo perplexior

eam

divino cultui specialiter dedicata talibus profa-

praecesserit difficiiltas. Confide ergo in

nari

non debeat, quam censura


illa

civilis

alienam

in ejus omnipotentia confortare

Domino, et speramus enim,


viae tuae,

esse debere a cognitionibus praecipit, et litigantes

quod cuni

sibi

prout creditur, placeaut

a controversiis in
ras,

respirare decrevit. Nec igiio-

quod

inter

preecepta

Dccalogi

sanctificatio
fldelis

sabbati ponitur, ad

quorum observantiam

inimicostuosconvertetad pacem, et serenitas grata successu prffisentis temporis nubilum terminabit. Dat. Avin. X kal. Julii. Ad discedentes vero ab

quilibet de necessitate tenetur. Ha>c igitur sic re-

formari mandes et facias, quod uberius inde

iibi

gratiam tui Creatoris acquiras. Dat.


bruarii .

XV

kal.

Fe-

5. Instruxit etiam Philippum Joannes saluberrialiis monitis, veluti Pontiflcum, regum, mis principum litteras suis perlegeret oculis non aliis legendas traderet, easque vel mox laniaret,
'

ordinem redigendos, sanguine conjunctissimos, ut fratrem ac patruum Carolum Valesium, conciliandos gravissimis litteris ad regis obsequium pellicere studuit*, atque ad redintegrandum prislinum foedus nunofficii

religione priucipes in

tum

alios

tios

Apostolicos misit.

Perfuncli sunt' eo

munere Rainaudus

archie-

piscopus Bituricensis et Berengarius et Landora,

aut tutiore loco reponeret

ita

enim graviora

quosPontifexincutiendarumconjuratisproceribuSj
si

plura i>ericnla prudenter declinari.


aula) Montispessulani

Cumque

San-

ipsos salubribus monitis ad oflicium adducere

cius Balearium, vulgo Majoricarum, rex Gallic5e

nou
fidei

possent,

ccnsurarum ac eorum subdilos omni


religione liberos
:

atque
regia

illius

ditionis,

quam

el obsequii

pronuntiandi

baroniam vocant
conferret,

causa

fiduciarius

Parisios se

auctoiilate inslruxit

si

vero uuntii perciuelles ad

ut recens

inunctione delibuto
obstringeret,

officium flecterent, ut regiam clemeutiam in eos


ex|)Iicaret, Pliili[ipum

Francorum

regi fidem sacraniento

horlatussubjectisverbisest:
sit

divertensque iu itinere Avenioneni, cum Ponlifice congressus, plurimuu) de injuriis a Galliarum


regis administris
illatis,
"
;

Cum,

fili,

misereri pos?e,

opus poteutiiE virsit

tusque potentis, et ignoscere genus optimum


vincendi
illo,
,

bus questus

esset

suisque inuuunilis juriJoanncs ad sopiendam discorut Sanciuiii, amicilia et


sibi, debitis

mansucluilineru tuam rogamus

et

iu

cujus est proprium miseicri scmper et par,

diam Phihppum monuit,


ciis devinciret,

cere

exhortamur attentius

qualenus prudenter

consanguinitale conjunctissimum

otG:

atlento, (|uod nihil udeo gloriose relucet in principe, sicut aniare et cxhiberc justitiam sine accep-

nec violari

illius

jura paleretnr

qua; litters nono Aprilis consignat;u. Sed

tum

con-

tiouc iiersontc, prsefalis inobeiiieiitibus super his,

cordia

coalescere

non
,

potuit

repetitis

enim
ct

dequibusadversum
'

te justa poterit

superesseque-

exeunte anno
et

lilteris,

ut regis Dalearium gratiam

amicitiam coleret
Tom.
Kp. scc.

reprimeret administros,

Tiiin.
lip.
I.
I.

3 *
'

lll.

' li()il. loiii. 1. Ep. sccr. CLX.xsii I. Kp. CDLVi. CLXX.VVI, CLXXXVIl Ct ilXi. 2. |i. 2. lip. COm. CCCLXIX.

I.

cx.wiii.

'

Toin.

i.

Ep. seer

c;.k.\.sv.

<

Tom. Tom.

Ep. secr. cc.xc et cccx et


Ep. secr. clsxxi el r.cxi.

tom.

ii.

Ep.

sccr. liv.

Ib.

Ep. cxciv.

JOANNIS XXII ANNUS


rela, licet

2.

CHRISTI 1317.

45

eorum

aliquibiis, sicnt

habet facta nobis

injuncla cis poeuitentia misericorditer relaxamus.

gralarelatio, te iiide

jiislitiaiii olitulcris iiiinistrare,

Dalum Avinioni
Reiiovuvit

id.

Augusti anno
III

adliiiccx superabiiiuiaiitieis ilcruiiietaliis insuper


siiper
iliis te

alia

privilegia

tum ab Alexandro IV
PhiIi|)po

ministraturuiii suiniiiarieet dc plano

S. Liidovico, lurn a Nicoluo

parenli

jiistiliam offeras,

ut per boc lideiitius indiicantur


;

concessa
aliud

',

ut divinis mysteriis in locis Ecclesia:

ad
via

tuaiii

regredi gratiaiii
jiistius

alio(|uin eoriini proterefc. Dat. Aviii.

stico interdicto suppositis interessent

tuin eliam

contumax
Maii.
7.

contundatur,

111 kal.

Nou ete modo dissenslones regem Pbilippurn


iiiitia

dalum, ut nimirum Francorum reges concepta commiinibus verbis interdicti et aiiatbeiiiatis forma involufi non cenS.

eidem

Ludovico

exercuere, ac Inta tristibus rtani

miscuere,

verumetiam iliainaguo luctu confuditfilii, sceptri Gallici baiiedis, superiori uuno in luccni suscepti, iminatuia' mors ob quaiu dolore atfectiim pa;

screntur, nisi eorum nomina sjiecialim a Romanis Pontificibusdesignata, eaquenota aspersa fuissent.

Ex quibus

patel, privilegia

ce|-ta verbis tradita S.

illa amplissimis conLudovico de quibus memi-

renlein l*ontifex solutus esl^

Licet, inquit,

fili,

niiiius', ita intelligi,

iit

a niillo

quam

a Roniano

de sublractione nati tui , quem tibi Deo volente sperabas in regnis Franciic et Navarrte , quorum

Pontifice censuris vinciri [lossent. Ciini vero reli-

successurum non leviter doleainus, tuo(|ne doloii condoleamus ex internis; de boc tainen libi plurimum congaudemus, quod tu sicut lajtanter audivimus, quic sunt digiia pringubernacula
jiossides
, ,

juste

gione aliqua teneretur ob bona a majoriljus inparata, quaj ad ipsum successione devoluta essent , Alexandri IV in S. Ludovicum exemploea

in eleeniosynas

cipe cogitans

et in spiritu fortitiidinis

prffiparans
as-

nientem tuam,
suinis, (lui

in eo

consolationem prudenter
,

converteuda statuif , si ad quos spectarent domini comperiri uon [lossent. Prosecufusetium et A[)oslolicostudioreginain Joannani, quae cum nonnulla leviora vota nuncu[3asset,

natum

ipsuni

qiiem, cuinlibuit, pro

quorum

religione cxsolvere facile

se

non

posset,

sola suaj clementiaj liberalitule concesserat, ut et


sibi licuit,

pro suse poteslatis libertale subtraxit


,

regem illum David luudabiliter iinitatiis, qui licet a;grotum filinm flevit ne tamen videretur contrarius (divina?) voluntati , niorluum non ploravit, elc. Dut. Aviii. id. Martii. Jam nounulla Apostolica beneficia a Joanne in Pbilippum
in boc,
fili
;

Gregorii IX jn re simili exem[)lo |>artes Senonensi arcbiepisco[)o commisit , ut regina; vota cum aliis [)iis operibus A[)Ostolica uuctoritate commuturet. Sacrain

jiorro ffdiculam, quae in regia ele-

ganli opere a Ludovico

excitata erat,

quanijuam

ab eo pretiosissimis exornatam reliquiis vidimus, decoratam hoc anno i[)sius sancti regis reliquia-

collata afleramus.
8.

rum
illi

parte,

trausferente in

eam niagna
quod
in
;

religiosa

Ad

ciclestem

in priinis conciliandnm

pompa

Philippo abnepote ipsius


u reliquo

sacrum caput
monasterio

openi et graliam concessa a S. Caelestiiio et Cle-

avulsum

corpore,

mente V quadraginta dierum indulgentiarum piKmia fldelibus, qui pro regibus Francorum pias
preces funderent, conflrniavit'
quit, firmiler,
:

divo Dionysio sacro erat collocatum


tificiie lilteraj,

docent Ponquibus indulgentiarum prtemia eam

Sperantes, in-

quod sacriflcium

tua; justiliae

Do-

celebritatem cohonestaturis, at((ue regiam sacram aediculam, excurrente ab ea translatione octo die-

minus

acceptabit, et regi;e magnificenti;e merita,

rum

spatio, adituris
9. ^^.

proposita sunt.

inter quae velutsingularesidus irradiat singularis,

quam

ad nos et

Roinanam
te,

geris Ecclesiam devo-

Ludovici Tolosani solenmis cano7uzatio. Decretus est * sanctorum cultus alteri ejus noet

tioHis aflectus, universos Cliiisli fideles ad

implo-

minis Ludovico e Francorum


stir[ie

Siculorum regum

randum
Patris

quotidie pro

ac uxore, liberisque tuis


retributionibus

ffiterni gloriam illeclivis decrevimus invitandos. Ideoque

oriundo, ejusdem sancti regis ex fratre Carolo rege Sicilia; abnepote, dispari quidem conditione, cuin alter in

omnibus

vere

gerendo

sce|)tro

Francoruin,

poenitenlibus et confessis, qui devolis orationibus

alter Siculo abjecto sanctitatem sit adeptus.


fert utriinique

Con-

pro
ipsi

te,

ac eisdein uxore et liberis,


prtesenlis
vitae

quamdiu

tu et

inler se

Ludovicum

eleganti ora-

commodis

fruemini, necnon

tione Pontifex in litteris ad Pliili|ipuin Galliurura

pro anima tua post obilum tuum, divinam misericordiam implorabunt ; singulis dieb.us, quibus

apud

Deum hujusmodi

oraliones
et

effuderiut, de
Petri
;

omnipotentis Dei misericordia


et Pauli

beatorum

Apostolorum ejus auctoritate confisi ac felicis recordalionisCselestini VacCIeinentisV prtedecessorum nostrorum Romauorum Poulificum
sequentes in hac parte vestigia, qui pro eodem rege diversas super boc indiilgeiitias per Apostolicas litteras

regem dafis, etutrumqiieilli imiiundum tau((uam domesticuin exemplum proponit '. Joannes, etc. reg. Franc. et Navar. illustri. Et quidem ex ipsa domo, quam utique decet in dierum longitudinem sancfitudo, duos i[ise misericors Dominus diebus nostris produxit
spirifualis
ra?os,
belli belligeros, duos candidos Nazaqui scuto protecti Cdei, et armis pcenitentiEe

concesserunt

quadraginta dies de

'

Bfi-n. Clirou. rcg.

Franc.

lip

cwi.

An.

1. p.

4.

Ep.

^ Xoin. siv. an. com. mmsiucxlii. Christi ^ Ib. Ep. com. mmumc.^slii. Ib. Ep. post Jord. Ms. Vat. sign. Ep. mmmucxlii. num. 1960. Baron. in Not. ad Mar. Rom. six Augusl. et alil. Tom.
'

.\n. 1.

p. 4. Ep.
\"j.

I2'i:j.

Dnm.
Ep.

e.im(i.

5 Ib.

COttl.

MHMMCtUl.

II.

Ep. secr. Liii.

' '

40

JOANNIS XXII ANNUS


licet

2.

CHRISTI 1317.
immensis
illiistravit

ac sanctae convcrsationis accincli,

diversis

gratia sanctilatum sic


culis,

mira-

temporibus voto tani coiisimili fiiiem sibi picTstitueiites eunidem, pr;esentis vitac stadium, ut incorruptibilem
et aiiibo
est, sicut

quod

in diversitate

graduum

seu stalus in

gratia et gloria gradatim ascendit. Hic est

quem,

coronam

accipeierit

cucurrcrunt
generis,

ut

|iie

credilur,

Rex

ipse coelestis sic honorari de-

anibo ejusdem nominis,


admirabilis
nosti, S.

ambo ejusdcm

crevit in

palria, ut sedi

sniictitatis.

llorum piimus

ajterna; claritatis

Ludovicus confessor egregius,


cst translalus

nmiclus,

et

superna quietis insideat lumine quasi regiis vestimentis sempilerna> gloriae et diademate coro-

qui jani ab olim de terreno ac temporali regno ad

natus. Ilic est denique,

quem

et

nos propter sua


per

secundus vero est veneranda^ rnemoria! sanctissiinus Ludovicus Tolosanus episc. qui tanquam vera vitis palmes effectus vivit aterna plantatus in vita, cui ad cceleste palatium misericordiarum Pater (laravit accessum, cujus miranda niiracuia, quibus miraculose per ipsius merita gloriosa dominaiicoeleslis et a^tenii
:

gloriam

merita

gloriosa

noslro minislerio

omnem

Chrisliani cujtus
ralionis incedere,
et effusis

ambitum vehiculo debitae veneac profusis per orbem gaudiis,

undiquelaudibus coli cupientesin terris, nuper die Jovis post festuni Resurrectionis Domividelicet idus Aprilis de fratrum nostrorum et intelatorum omnium, tunc apud Sedem Aposlolicam existentium, unaninii consilio et concordi consensu, sanctorum Catalogo duximus adscribeiidum. Nec sine causa Paschale tempus ad id faciendum elegimus, ut dies ipsa, nova
nica-, septiiiio
feslivilate jucuiuia,

tiuni

Dominus suam

lauiiis prfficonium,

mirificavit Ecclesiam, ad .nia? ad preesentium et secutuiorum


lale
iiatent, etc. Dat.

instructionem et

gaudium
.

Aven.

id.

ApriL

Aprilis a Joanne XXII

hoc anno VII id. Avenione perfecta, Bernardus ' et Ptolemaus ' Lucensis, qui Pontificem S. Ludovici magislrum fuisse observal a Eodem, inquil, anno canonizavil Ludovicum fratrein OrdinisMinorum episcopum Tolosanum,
celebrilale

Agunt de ea

ex temporis gaudiosa eelebri-

soLmni

ritu

tate Paschalis

fieret

ampliori jurunditate festiva.


fllia,

Digne iUuiue,
ct digiie

cor

tuum

latari debet
dilatari;

in Doniino, et in salulari

suotuus animus

gratias agere teneris Altissinio, qui tibi

qui ejus fuit magister, ex coiitinua conversalione cum eo de ii^sius sanclitale certior, puta qui ejiis
gesta et acta, vir subtilis indaginis, et oculis vidit
et exjierientiae

fa\unditatem sobolis tam sanctissimae tribuit, et qui iii taiila siildimatione illius in beiiedictionibus
imnieiisa dulcedinis
tur,
te

praevenil.

Propera

igi-

quasumiis,

et

in odore

unguentorum bea-

manibus

contrecta\it . Siiigulari
est

tissiiiii lilii

cuirere, tuas corrigeiido vias, et bonis

porro

felicitati

atlribuendum

Muria; legliKe

Sicilio!, S.

Ludovici episcopi matri, intueri filium

nou de aliqua orbis parle debellata, sed j)ost calcatum regium fastum de parto coelo Iriumpbuntem, atque universs Ecclesia;, ut summa apud Deum florentjiii giatia, propositum cui inerito regina gratulatus est Pontiftx, scriptis hisce de
:

vacando festina, ut illum sequi merearis ad regnuin, quein si mundo viveret, affectu cogeiile malerno, in exilium sequereris. Dat. Avin.
0|)erilius

iti.

Aprilis .

iO.

Excitavit ad sacri gaudii

pompam

Ponti-

fex alios princi[)es,


iiitale

affinilaleve

Ludovicum consanguicontiiigebanl ut Rubertum '


qui
S.
;

ejus

filio
*
:

se

sanctoruin

Catalogo

aggiegato

litteris

Charissima; in Chrislo
Epuiari,
in in

filia;

IMaria; regincC

Sicilias illustri.
a
filia
,

sinceritatis

et

veritatis

regem, ad queni S. Ludovicus haereditarii regni, cuni Evangelicam paupertatem ex divi Fraiicisci disciplinae forinula amplexus esl, jura tiansluderat Pbilippuin principem Taientinum ' alteium germanuin, Sanciam reginam Siciliae
Sicilia'
;

azyniis, tt

Doinino gaudere

le convenit,

quia
side-

saiicti

gIoreiii,Cleii!entiain*Francoruiii,Joannani

Clius tuus, ab olim

muiido moricns, Deo


iii

feliciler

vivere

factusque compali iota

coclesliuiii et

rearum incola mansionunij

Doinini taberna-

culo meruit habere. Exultare, ac pium proiumpere debes in jubilum, de uteio luo processisse

Armenoruiii reginas illius neptes, Mariam reginam ', ac Sanctium regem ' Calearium, J itobum AiMgonum regem *, qui Blancam S. Ludovici quos oinnes ad soiorein aniea uxorem duxerat
:

ejusdem
illius

sancti

Eemulandam pietatem
excitavit,

accendit.

virum angelicum, meditans


geloriim. Profiisis decet

coiisorteiii gloiia^

an-

Deiiiqne univi-rsos fideles Encyclicis litleris* ad

talem in

terris

te plaudere gaudiis, quod genneris fiiium, cujus in coelis pa-

imploianda sulTragia
religiose
'.

pukrum
piiaeiiiia

veneraturis

quibus seindulgentiarum
virtu

trociiiio, cujusqiie favore apiid

niris et inlercessionibus

homines commuapud Deuui. llie est ille

proposuit

Ad cnjus illuslrandam
censuimus
regis,
:

tuni gloriain ha;c delibanda


in

Ductus
datus

natus tiius veneiaiida; meinoria' Ludovicus episcopus Tolosauus, quein Deus ipse gloriosus iii
santtis
suis, et in majestate mirabilis, sua immeiisa bonitate virtutum operatioiie mirilicavil, et

Calaloniam ciim duobus


])io
II

e suis fratribus,

obses
Caroli

liberatione

antedicti

(nimiruni
obses

patris,)

tam

ferveiiter dedicavit se studio,

quod
'

inlra septenium,

quo

etiain

ibi

fuit,

>

Bern. Cliron.

Jo. XXII.

Rom. Ponl.
Lnc.
llist.

ct

Ms. Val. bibl. sign. niim. 370.5.


I.

* Ptol.

Eccl. Ms.

xxiv.

o.

42.

in
i.

Kp. secr. CXLI.


"

Kp. cccLXXii.
I.

Tom.

Snrit. ind.

il.
iii


'

Ep. rxLii. Ep. cxLiv.


1. p. i

>

Ep.cXL.
E(>.

'

cxLv.

An.

Ep.

ciir.

CLVi.

"

Ep. rxLiii.
8

Ext. apud

Ib. Eit.

CLVii

Ep. secr. cxxxix.

Exlat. etium

Ifullar.

JOANNIS XXII ANNUS 2.


sul) instructionc

CHRISTI 1317.

47

fratrum Minorum, (pios secnm


primiiivis scicntiis, et sacra
vir Dci, policns ingenio,

licis

liabcbat in socios, in

ejusdcm dictiim babitiim


ad
festnm B.
fcsto

obedivit. EliinaiKiuam dcjussii praedecessoris velatiiiu portaverit us^iuc

pagina sic
(lc

iirolecit,

quod

Agatba;
in

tuiic

pr.udiclis scicntiis

nonsolum
;

publice ac [irivate
cl

tamcn
recepit

praesentia

vicinnm; in dicto duoruin canlinidium

snbtiliter

disputarc valerct

scd

soleninilcr

clcro ct populo i)ioponcrc vcrhuiii Dci.iil pularc-

publicc, ac ex tunc portavit conlinuc, alquc ipso die ad sandiim Pctrnm patenter detulit,

tur scientia h;pc iiifusa sibi niagis divinitus, iiuam

pracdicando.

humanitus

inquisita.

Miranda

res, el alias

insiicta
jiiri

vir

namque

In

oralionibus scdulus et dtwotns

mentcm

virtntum

positiis

in

snblimi

primogcniturae

ad

Deum

oralio iimnilianlis sc
ditionis suffragio

clcvalam tenuit, profccto scicns, ((uod nubes pcnclrans, pro exau-

renuntiavil el rcgno, rcgalis solii spreta pompa, pro regno corruptibili ajfernuin ac plenum deliciis

Dciim
in

adit.

In

tcmpore n;inu]uc
feslivitalibus

dictn, sacramentali

confessione praiinissa, missns


niagnis

audicbat dcvote;

vcro

regnuni merciins. Mira vero compassione ad paupcres feretiatnr, qiiibiis largas tam privatas qnam publicas elcemosynas faciebal unde jam
:

cum

jincpaialione multa corpus


:

sumebat Domisingnlis
:

factiis

epifcopus Tolosanus per

unnm suum
iiniuiri

fauii-

nicum

factus

autcm saccrdos diebus

liarem secretarinm mandavit

de suorum

celcbrabat. Audientia; verbi Dci insistebat attenlc

qnanlitale redditunm, (jiiantuiiKiuc sibi sufficeret

pro pastu vero anima^, in Scripturis dcvotus slu-

babebat ad hoc pro solatio sanetos libros. Castitatis iuilein amor a puero affeccral ejns nicnlem adeo, (|uod ob i|)sius fidani custodiam mulic(lciis

pro modcralis expensis faciendis et ralionabilibus, volens qnod totiim residunm in sustentandis pauperibiis

poneretur
essct, et

quanquam
tanti regis.

pra;latus

tam
iret

magnus
Parisios,

filiiis

Cum autem

rum

consortia fugiebat

omuino

in

tantum quod

nisi forsan

cuni matre etsororibus, solns

cum

sola

loqnebatur: niulicrcm uamquc amariorem noverat esse niorte. Verbaetiam inlionesta Iiorrebat audire, ac loqucntes talia graviter argnebat, altendens prudentcr, (luod corruuipunt

unquam tempore

pauperein qiiemdani niidnm reperit, cui miiltum compatiens, abscondite cappam contulil, qiiam portabat, sibiqiic fccit aliam sccretc asportari, ctc . llis

addit

Pontifex ut viginti quin^jue

mala colloquia bonos mores fratres niliilomiiins duo, ct interdum quatuorin suajacebant camera,
:

paupcres qnotidie in siia liomo reficeret, iisque eliam flexo gcnii inserviret interdiim xenodochia lustraret, Iiixum omnem a se abjecisset, magno
:

pietatis
et

exemplo episcopalc obirct munus,

Jiidaeos

in suae lestimonio nitida! purilatis.

Cnm

Apostolo
casli-

Panlo sobrietate

cibi et

potus corpus

suum

Saracenos ad fidem alliceret, sanctissime dennim obieril : deindc ad implorata cjus apud

gabat assidue, se^jue frequenler nianu sua, quan-

Deum

suffragia coelestes virtutes fuerint editae,

do(iueautem alicujus

fratris consocii
[iro

cum

calcnis

fcrreis disciplinans, vestiendo

stameUjCt defercndo adnndum grossam, ipsam carnem in servitutcm redigebat. Sumnio etiam studio tcrrena cuncta calcare studuit ex desiderio wternornm.
11.

rude procinguloconlam
caniisia

Considerans etiam sancUis

iste,

quod

morte ad vitam revocati, mutis vocis variorum morborum, quorum acerbitas oninia remedia eludebat, generc implicilis valctudo fucrit reslitua: ob qua; reiigioso examine confirmata consecratam ejus memoriam proniiilgat, atque ipsius sepulchrum veneraturis nonnullaindiiigentiarum pra?miaconplures e
usus, snrdis auditus reddilus
;

mundus totus sit iiositus in maligno, cum conciipiscentia sua transit, ipsum
deseruit totaliter et contcmpsit.

(|uodque

fert.

Qua;
I

littera^

VII id.

Aprilis,

Pontificalus

fugicndo
in-

aiino

consignata;.

Nam

rediens de

Catalonia

cnm

rege praedicto,

votum quod dc

trando Ordinem Fratrum


lecerat, in

conventu
regis

Minorum in obsidione eorumdcm Fratrum dc Monte-

12. Non illustrala niodo hoc anno est Tolosana Ecclesia S. Lndovici episcopi gloria el miraculis; verum etiam sede archiepiscopali a Pontifice decorata, atquc in eam rem illius amplissima

Pessulano, voluit adimplere. Sed videns, qnod

timore

ipsum fratres recipere non audebanf, volum ipsum solemniter iteravit. Et


dicti

sex episcopatus Montalbanensem, Bivensem, Lombienseni,Sanpapulensem,Vaurensem


dioecesis in

divulsa

'.

Agilasse

Clemcntem cadem

consilia,
-

quia voventibus praeceplum noverat de reddendo, suadenti felicis recordationis papae Bonitacio prsedecessori nostro, quod assensum prmberet provisioni de se factae

testatur Joannes in Apostolica Constitutione

de

ea re edita, in qua rationes graves adducit, quae ipsum ad Tolosanam dicecesim in plures partienimpulissent, nimirum obilliusamplitudinem episcopum adininistrandis tot Ecclesiis imparem esse unde divinus cultus plerisque in locis exolcsceret, et animaruni jacturae periculum grave imraineret. Et quidem jam ante superiori saeculo

Ecclesiae

Tolosanaj, nullatenns

dam

consensit,

quoadusque votum dictum, quod fecerat, complevisset. Cujus devotioni annuente pra;decessore nostro prsedicto, habitum Ordinis pra;bona> memorice dicti suscipiens, in prcesentia Joannis episcopi Portuensis, tunc ejusdem Ordinis generalis ministri, expressam professionem flexis
genibusinmanibussuisfecit;sicqueprovisionipra;-

dictcesuum praebendo assensum, mandatis Aposto-

Tom. I. Ep. seer. clh. lom. ii. p. 2. Ep. sc.i;vi et Ep. secr. ' Extr. Salvalor et an. n. p. 1. Ep. coin. ciixcvii. nosier de pnebend. et dignit. Item. 51s. Vat. bibl. sign. uum. 3765. Chron. Rom. Pont, in Jo. XXII et Bern.

cccxxxiii

48

JOAN-Nrs XXII

ANNUS

2.

CHRISTI

1317.
clerici cerfis in caslbus,

Fulco, pracsul virtutibus ornatissimus, ab Innocenlio III flagitaral, ul episcdpalum divideret,

safcllifio facinorosi
:

com-

cum

pastorales curas in

tot

populos liifrundere

prehenderentur Celsitiidinis, in([iiil, tuae precibus benignum imperfientes a.ssensum, ut si contingat te tuosve ministros alios flagitiosos clericos

non posset: negarat vero ea decausa Innocentius, ut ingentibus Kcclesisesua) oj^ibus ad comprimendos Albigenses uleretur. Mutala
autern
poslea

propter notoria crimina bomicidii, mutilationis, aut alferius enormis facinoris, vel ctiam su[)er

temporum
losana^

ratione, Joaniies vetera [^rivilegia

To-

hujusmodi criminibus

Ecclesi;c

diOBcesi concessa

nunquam dividenda iliius rescidit *, cum jam populorum


de

rum

[lublice diffamafis, de quofuga et evasione [trobabiliter timeatur, servata modesfia quae potest in talibus observari, capere,

numerus excrevisset, nec amplius sacra; opes adversus ha;reticos scd ad inaneni luxus pompam converfi ab episco|iis Tolosanis consuevissenf, ut
Pontifexgraviter qiieritur bisce verbis
tes,
:

detinere, seu capi facere, vel eiiam defineri,


in

non
zelo,

contemptum

clericalis

ordinis, vel

odii

seu persecutionis atfecfu, nec ut jurisdictionem


usurpefis in ipsos
;

Attendendivitiis

sed tantum ut reddantur ad

quod

licet

Tolosanus
,

episcopalus

mandatum

abundaret immensis vix famen supererat iiuc usque memoria, quod ex suorum opulentia copiosa reddituum aliquod in Ecclesia vel dioecesi Toiosana pervenissel divini cultus augmentum;

ne crimiiui remaneant imhoc tu dictive ministri nequaquam excommunicafionis sentenfiam incurratis, ad inEcclesiaj,
;

[lunita propter

star

felicis

recordationis Nicolai papa; IV praede-

cessoris nostri, qui per A|)ostoIicas lifteras

eidem

imo
iit

sic

ex adipe prodierat ac prodibat iniquitas,

clanc

memoria;

Pbilip|)0

regi

Francorum tuo
tibl

multo jani tem|iore luxus, cura carnis in desievcctionum pompa, numerosifas cfientelse, immoderata distribufio in parentes, sumptus enormes, ac usus exfraordinarii sibi vendicassent ibidem quasi totuni pafrimonium Crucifixi; et verendum eraf, ne pra^sul unicus incrassafus, et dilatatus cx excessivis hujusmodi operibus et suderiis,

progenitori concessit, auctoritate pra^sentium tibl

duximus concedendum; nullam propter boc


taliter capiendi,

vel ministris eisdem danteslicentiaiii clericos ipsos

perbis,

periculosc recalcilrans,

Deum

facforem

suum
ref,

derelinqueret, et a suo salutari recedens, perditionis exempla in suos subditos derivaetc.

nec eorum captionem vel detentionem efiam bujusmodi approbantes. Dat. Avinioni id. Augusti anno i . 1-i. hi clericos malos, et in laicos monetam adulterinam perciitientes animadvertit Joannes. Exuendos etiam clericalibus privilegiis statult' Gregorii X exemplo clericos conjugatos, sive monogami vel bigami essenf, et alios, qui fonsura et
habitu decori gererent magistratus, afqiie etiam posna sanguinis sontes afficerent; ut vero onera
subterfugerent, prajiogativam clericalem

Quamvis fot opibus affluxisset postremus e[iiscopus, is tamen Ecclesiae sua; opes, alienatis
etiam nonnullis ejus jurilms, abliguriverat : quoamoto Joannes Convena episcopus Magalonensis ad archiepiscopafum Tolosanum esf traductus. Alias praiterea amplissimas dioeceses in
circa eo

obten-

debant.
est,

Basiliensem episcopum, injusfo bello se implicanfem, non prsfixa, ut mos


severilale

Pari

plures disgregavif

Electensem et in Agennensi Condomiensem , in Lemovicensi Tutellensem, in Petragoricensi Sarlafensem, in Claramontensi Sanflorensem, in Rliufenensi Vabrensem, in Pictaviensi Malleacensem et Lucio-

Pontifex; in Narbonensi enim S. Ponfii, in Albiensi Casfrensem,


^

inquit,

salule corripuit ^ Non attendens quam districte sacri canones prohibent portalionem anuorum in clericis, quorum arma
litteris
: ,

lacrym;!; debent esse, abjecta [)rorsus maturitate

nensem episcopatus condidif^ suisque limitibus


circumscri[)Sit
:

de quibus extant plura Di|ilomata *.


;

dilectum filium nobilem virum Radul[)hum dominum Novi Castri in nuilo, prout fertur, injurium, ea solum occasione quod guerram liabet cum dilecto filio nobili viro Petro de Grandisono domino Bellimontis, fibi consanguinipontificalis officii
tate conjuncto,

Neque eos modo episco[)atus erexit Pontifex, ut animarum saluti consuleret verum ad augendum divinum culfuin |)lura canonicorum collegia in
quibus solcnini rilu divina res [lerageretur, acNuminisIaudespersouarenf, excifavit". At de his hactenus nunc ad aliadigrediniur.
Ecclesiis, in
:

nedum
sed
et

laicali

niore per tuas hffe-

ras diffidasti

cum

ad pacificandum eos
officii

juxtainjuncti
citudinis
pacifer,
tua;

fibi [lastoralis

debitum

solli-

partes deberes
belliger
;

apponere, non ut
minister, sed

sed

non

ut Dei

ministrator excidii armasumpsisti inilitaria contra

13.

Ad submovendos

justifia;

lerrorea

(lagitiis

eum

de|)ra3dationes,

rapinas, invasiones, incentuis

clericos, ne Ecclesiastica freti inununitate temeritati

dia, et occisiones

cum

complicibus per[)eram
pontificalis priva-

babenas

laxareiit, Pontilex canonuiii

sacroruni

commiUeiiilo, etc. Intenlafaanatbematismulcta,


ac sacerdotiorum munerisque
lione
cce[)tis

religione Philippum exsolvit

si

sacularis fori

jubet ipsuni ahsisfere,

acdamna

illala

'

Toii).

I.

Ep. sccr. CLii.


Cliron.
'

Ms.

Vat. sign.

num.
Eccl.

31t,'o.
1.

iii

Jo.
c.

corn. MMiir:cc.VLVin. p. MMMCCCLXXII, MMMMCXl an. 2. MMMMCXVII, MMMMCLXII, UMMDcccLSXii. Ucrn. ubi sup. Ms. Vat. 37a5. An. tom. post. Ep. coni. m.\cix.
42.
' Ibid..

XXll

liern.

Itom.
1.

1'orit.

Plol.

Luc.

Ilist.

x,\iv.
p. 1.

Aii.

4. lip.

Aven. Vlll kal. Julii anno i . Querente eliam apud Sedem A[)ostolicam Philippo Galliarum rege, nonnullos tlcricos rerum terrasarcire. Dat.
An.
1. 4.

Ct

lip.

"

ct

bibl. sijjn. n.

'

1.

II.

'

Ep. coni. mm.mmccv.

Tom.

i.

Ep. scor. cccsxxil.

JOANNIS XXII ANNUS


narum
cupiditatc irretitosmercaturae seaddixisse;

2.

CHRISTI 1317.

49

13. hi

cuiii(|iie clcricurii i^rivilcj-iis iiollri flagitcnt, discipliiia) l']cclcsiaslica3 se

tulionibits dalis. Divulgandas

Academiis redinter/rata studia, Constihoc anno in Acade-

suljducere, Joaiines archie-

miis proposuisse .ioannem Clcmeirtis


tiones,

Conslitu

l>isco[)os at(|uoci)iscoi)os

coerccre

corum

avariliaiu

referunt Ber-nardus

'

ct

mariuscr-ipti

jussit.

Ad

iiijiciciiduin

monetaiii

cudentium

qiio(|uclaicorum adulterlnam avariti;e fra;num, curn ea


pcrculit

Annalcs Roiiianorum Pontificum. Extant eo argumento Aposlolica; littera;^ ad ParisienscsAcadcmicos kal.

Novembris exarats, qiribus


iis

priccepil,
:

ut

corruptela late in Gallia et Navarra {^rassaretur,

in judiciis ac publicis scholis

utcreirtur

quaj

boc cdicto ejus

tlagitii ijatratores

'

ctiam Bononiensibus ti-ansmissa;,

et Clemerrtinis

Ad

|ier|ictuain rei nienioriain,

sanctioiiibus prajfixa; sunt. CoIIocassc porro Joan-

Piodieiis qiiasi cx adipe ini^iuitalis

multo-

nem

augenda;

rei

littcrariae,

ut erat in scientiis

rura sceleratoriiin funesta

cupidit.is, eos in perni-

ciem pruicipitare conatur,

diiru se(|ui niiserabilem

cjusiii^luvieiiijSatictatis nescientemnioderaniiiia,

apprime versatus, cupidisiimum Apostolicas cur-as ad Academias splendori pristino restituendas, doatque in primis ad cent plura ejus Diplomala
:

non

vcientiir

ipsi cteiiim,

tiirpium

lucroruni se

Parisiensem Academiam

*,

CLclcrarum principem,

faicilius irniiiei-gentem,

ambiliosis nexibus involciirant

vuntur, Dci tiinorcni damiiabili circitatc postponunt,


ct quasi

instaurandain professores corripuit, qui arteslibcralcs imperfectas traderent. Invectus etiam est in

excidia personarurn.

amhulantes iii tenebris, non Nupcr siquidem ad

nostri

Apostolatus audituiii
perduxit,
rilatcirr juris, vel

mullorum relalio fide digna quod nonnulli nullarn habentcs aucloconsuetudinein scu privilegium
et

Iheologos^ qui theologiam, conquisilis philosophorum fucis ac sanctorum Patruni abjectis sentenliis vel oraculis Scripturarum, inquinabant Sane mirantes, inquit, audivimus , et turbah
:

quodammodo expavimus, quod

nonnulli ex vobis,

faciendi

monetam, falsam cudunt

fabricant in
:

sicut habet fide digiia relatlo, habentes magisterii

regno

Fraiiciic et

locis circumvicinis

alii ver-o

monctam
illustris

fabricatam siib vero signo charissimi in

dignitatem, nec attendentesquod agitur, si priusquam venialur ad

incassumbonum terminum dese-

Christofilii nostri Philii)pi regisFranciaeetNavarra;

ratur, legere libros incipiunt; sed negligentia, vel

studiose depravant, et ex hoc cadit a suo

animi

levitate, vel alia inconstantia ipsos debito

recto pondere. Qiiamplures etiam in locis circumvicinis,

modo non

finiunt, sed deserunt iiiiperfectos.

Non-

quibus de jure aut consueludine aut privilegio jus competit fabricandi monelam, signum proprium monetae regiae monetae stux;, quam fabricant, imprimereseu insculperemoliuntur ejusdem
quantitalis et

nulli alii, plus sapere

quam

oportet sapere, contra

rotunditatis

et

littcrarum figuro?,

doctrinan Apostoli molientes, inhajrendo pliilosophoriim erroribus, veram philosophiffi intelligentiam derelinquunt et cum deberent ad consolationem cordium ipsorum, juxla pra^ceptum Apo;

quam

fabricant

habet moneta regia, monetc suae quam quantum possunt similius speciem et
et

stoli,

esse

instructi

in

agnitione ministerii Dei

Patris, et

Domini

nostri Jesu Cbristi, in

quo sunt

formarn insculpunt, constituunt

imponunt. Et quairrvis moneta praedicta eorum ad usurpatam simrlitudinem perducta deflciat a juslo pondere argenti et solito in regia moncta, et morc et conuetudine observato siiiiplices tamen et populares personae, non habenles inter monetas tantae sin.i;

omnes

thesauri sapientia; et scientia; absconditi,

decipiuntur per philosophiam etinanemfallaciam,

secundum traditionem hom.iiium, fideique orthodoxa; documenta minus debite venerantur. Quidam vero minus idonei et indigni, quidam etiain
sine debito

litudinis peritiam discernere, falluntiirquotidie ca

occasione in usu monelarum, recipientes monetas

examine ad stalum magisterii assumuntur. Alii quo^iue solemniuin dispulatiouum et determinationum freiiuentiam consuetam ab
olim in Parisiensi studio praetermittunt. Quidam actu regentes, qui teneretur insistere exercitio
lectionum, litigiorum anfractibus, et advocationum strepitibus et forensibus occupationibus se
involvant.

Sunt etaliiqui scienter monetas extia regnum pra^dictum emunt,et post infra regnum ipsum eas portant, vcndunt et expendunt. Nos, igitur, attcndentes quod falsarii et fabricalores monetarum talium et cmptorcs pra;dicti per hoc se dignos maledictione constituunt,
falso assimilalas pro veris.
falsas

Quidam etiam
,

theologi, postpositis vel negle;

eos qui

(ut praemittilur)

praemissa moliri,

aut
prae-

ctis necessariis, utilibus et a}(iificativis doctrinis

fabricare, aut emcre, vel portarc ad

regnum

curiosis

inulilibus et supervacuis

philosophiae
:

dictum scienter prasumpserint, tclicis recordalionis Clementis papa; V praedecessoris nostri vcsexcommunicationis sententia tigiis inhferentes
,

quaestionibus et subtilitatibus se immiscenl

ex

innodamiis, absolutione pricdictorum nobis etsuccessoribus nostris, praitcrquam in mortis articulo, reservata. NuUi ergo, etc. Dat. Avin. id. Augusti

quibus ipsius studii disciplina dissolvitur, luminis ejus splendor ofi^enditur, et per consequens Nisi studeiitiuin utilitas impeditur . Et infra vestra discretio emcndatione celeri praemissa cor:

anno
'

.
'

Bern. Chron. Roni. Poul.


3

- .Ms.

An.

1. p. 2.

Ep. com. Mxcix.

Tom. I. Ep. secr. DCCXLlx. ' .10. an. 1. p. 3. Ep. UMCMLSXT.

Vat. bibl. sign. nuni. 37(i:i.


*
.\n.
i.

p. 3.

Ep.

(0111.

coni.

umcmlxsi.

Ann.

Touus

XXIV.

Rayn. V.

50
rexerit,
et

JOANNIS XXII ANNUS


prfclcritaG

2,

CHRISTl 1317.
Uoberlnm
Siciliasel Frideri-

deformationis excessus
|ier

in

17. Belliim inler

meliiis

rufoniialtit,

illa

alios,
,

in

liac

parte

Apostolica aiictoritate sniTultos


bita censura juslitia; in eos,

qiii

non absqne desuper prajmissis

cum Trinacria reges

Pontificis opera compositum.

cnlpabiics fuerint, exercenda infallibiliter,

emen-

dari el corrigi faciemus. Dat. AvinioneVlilid.Maii

Recruduit crudele inter Roberluiu Siciliaj et Fridericum Trinacria; reges bellum, cum initae inter eos inducia; effluxissent. Agebatur Robertus ira in Fridericum, cum ille violata jam antea
pace, et

anno

d.

Eodem argumento
litteris
',

ad episcopum Pariei

cum
;

Henricoimperatorecoilione conflata,

siensem scriptis

partes

imposuit, ut

facta in Calabria irruptione,

nonnullas arces eri(1)

Acadcmiae praefecto, ea vilia auctoritate Aposlolica emendaret, seseque illi ea in re opponentes censuris percelleret si vero eaoccnrrerent, quae sine novis Sedis Apostoadbibito in consilium
sigilli
:

puisset

nec Trinacrii regis


sibi

Siculum

arrogaret'.

nomine contentus, Ad propulsandas calamiet

tates inde

oborturas Joannes, ineunte Martio, GuilPelruni Textoris

lelmum Trecensem episcopum

lica;

imperiis

patefacerent,

non ut nialum
tolli

possent,

rem

ipsi litteris

diligentia Aposlolica suc-

plurima instructos auctoritate misit * tum regem Fridericum ad ereptas Roberto arces restituendas,

ciderelur.

cum

sine ea re pax coire

non posset

gravissimis

redintegrandam etiam Clementis exemplo Aurelianensem Academiam,Raimundo Bituricensi archiepiscopo et Joanni e ChLTemont canonico
Parisiensi
suis juribus Tolosanam,

16. Ad

verbisest adhorlatus
R

Joannes,

etc.

charissimo in Christo filioFre-

derico regi Trinacriai illustri.


a

eam provinciam dedit'. Asseruitetiam' qus cum ah Innocenlio IV

Considera,

fili,

considera quod pax Domini


:

sine pace proximi

non habetur

necenim rex

ipse

condila, atque iisdem ornata privilegiis ac Parisiensis fuisset, doctores

pacificus, cujus in pace factus est locus, corda seditiosa incolit, nec in corpore peccatis subdito requiescit. Considera

nunquam
traderent
;

a Parisiensibus

impetrare poluerant, ut privilegiorum Parisiensis

quod,

dum

per caelestis prae-

Academia; exemplum
Innocentiana

Pontifex

non

conis ministerium

hominibus

bonae voluntatis

modo

privilegiaconfirmavit, sed Palittera-

risienses etiam

Academicos Apostolicarum

rum exemplum concedere Tolosanis jussit '. Neque


in
Galliis

pax in terra |)romitlitur, impiis tnllitur, malignantibus denegatur. Considera quod, cum brevis sit vita hominis, incertus exitus, et frequenter etiam
repentinus,
cujuslibet

solum, veruni

rem

litterariam provexit.

in aliis quoque regnis Oxoniensem quidem in

manus cum omni, qua

datur, instantia operari debet, quae suo accepta

Anglia Academiam, diremptis quaj intercedebant


inter Pra^dicatores et doctores seculares controversiis,

noverit Creatori, ut securus judicem videat,

quem

dis theologicis lectionibus,

de conlerenda doctoratuslaureaatijue habencomposuit ^ Collatam


in ea, exceptis eiiiscopis,

Redemptorem imminere tuce

agnovit. Considera quanta possent


posteritati discriniina,
si

eam, cui
turbini-

benevolentia esset acquirenda

magnatum

Bononiensi ad decennium iirajrogativam a Cle-

mente V ut

monachis

et

bus odiorum, et guerrarum fluctibus relinqueres involutam. Protecto si haec et alia circa pra?dictae
dissensionis

sacerdotibus, clerici juri imperiali artique medicae

incommoda,

diligentius attendenda,
;

operaiu navare possent, ad aliud se|itennium ob

sedula meditatione consideres

si

comnioda, quae

siugularem Bononiensium in Ecclesiam


stantiam,
extraxit
Ilalico
civili

fidei

con-

ardente bello explicatam,


:

ex tua et regis pracfali concordia tibi tuisque protuum ad venient, intra cordis arcana revolvas
;

\ Hwc de re litteraria sufTecerint ad bellicos tumultus digredimur.


'

nunc

pacem

inclinabis,
:

Et infra
^

utindubie credimus, animum. Quia illorum occupatio injuriosa cas-

Beg. posl eamd. Ep.

p. IV. p. i.

ccciv. An. Tom. Ep. An. Ep. com. UMMCDXCVii. Ep. com. mmmdi. Ep. com. mdccxcviii. Ep. com. crcxL. p.
^
i

secr.

1.

'

Ib.

'

2.
3

'

.\n.

1.

2.

' Tom. I. Ep. secr. cdxlui, Tom. I. Ep. secr. cii.

Au.

1. p. 1.

Ep. cur. xci.

eoeperat, ut scriptores birii rerum (1) Siculum bellum, de quo annalista, non quidem hoc, scd jnm inde a prsecedenli anno recrudescere Sieularum, lioc tempore florentes, aflirmant. Horum alier est auonymus Chroiiici Sicilia; scriptor a Marlenio Aneodot. tom. iii vulgatus Nicolaus specialis a Baluzio primum ia Append. MarcE llispau. deiii a Muratorio rer. Italic tom. s vulgatus. Bclli igilur resumpti alius vcro exordium fuit dies prima Marlii anni mccccxvi, qua Fridericus Castri cujusdam obsidioncm assumpsit. Aceurrit statim Roberlus, atque deia ~ uon toto illo anno ac sequentis dimidio circiler vario marle pugnatum fuit. Ila anonymus Martcnii cui Nicnlaus specialis lib. ~i, cap.

ApuJ cumdem vero Nico'aum cap. 10 legas ea qiia; Baronianis excerptis exliibel anaalista hic uum. 19, ex quo inlelligimus Baronium ilta ex eodeui Nicolao desumpsisse. Porro Nicolaus ihidem nou duos, ut annalisla hic num. 19, sed tres legatos Fontificios commemorat, videlicct cpiscopum Trecensem, Pctrum Texturis, et Sle, haiium S. Masimiani abbatem, qui forle postreuius. nonnisi postea additus fuit. Quaulum vero ex narralione scriptorum illomm eruere licct, vix credo Aposlnlicos i4os uuutios antoa pervenisse in Siciliam, quam classis Koberli regis cum alio paiiter terrestii exercilu sub imperio Thoma; de M;iicbiuno Siquillaci comitis ditionem Eriderici invasisset. Ideo Historiaiu suam non satis accurale dirigit aiinalista, ut|iote qui venisso nuntios Aposlolicos staluit ac de pace concilianda sub censurarum comminalione l'"ridcricuin expostulasse FriJerico renueiite, invectaiu ab exercitu Roberti Sicilia; vastalionem commemorat, cujus tcrrore, ait, reJaclus est ad officium. Profcclo anonymus Siculus lestalur Thoraani Siquill iccnsem venisse anno ucccxvi, die vin Augusti; le);atc)S vero noimisi anno sicccxvii, cum jam Kridericus iueunte Junio armata classe supervenissel.
repuynal.
Kallitur etiam annalisla scribens

num.

21, arces

illas

a Friderico Iraditas, adjudicalas Roberlo tunc fuisse

cum
:

ulriusque regis oratores


Lcgali ipsi (Aj.oslolici,

ad Pontllicem causaui suam disccplaluri veuerunt.


sequenli missioneui legatoruiu Fridcrici

Fallilur,

inquam,

nam

teste Nieolao Speciali lib. vii, cap. xi

quiarcesillas receperant),minislri dicli regis lioberli absquc plurimo iulervalio teinporis, et conlradictione aliena tradiderunt . Capile vero ad Joauuem narrat, scd illos frustra exspeclatis legatis Uoberti spe vacuus in Siciliam rediisse

notat, cap. 14,

Mansi.

.TOANNIS XXri
tioiiini, (|iiiu conira
[lacis

ANNUS

2.

CnRISTI 1317.
peditatu
iii

51

(luduiii reloiinaUL', ac
rolniralai

equilatii et
sioiie facti,

egrcgie instructiis, exsceniirupit, ac furore


hosiili

Apostolica;

contirniatiDiiis

niuniniine

insulaiii

serieni in dicti rcf^Ms iiijuriani, nostroruin el Sedis

Panorniitaiiiim et Messanenscm agros exussii. Initilit

Apostolicfc

contcniiituin

et

divin.c
ipsi

inajestalis

Koberti cxercilus

',

diebus (luindecim
in

laiis-

offensani in Calabria detines,

discordia)

non

sinie discurrens, foedissiniam vaslitaiem.Friderico

levem causain
restitiias

|ira^biiisse

videtur, castra ipsa regi

obviam progredi non auso, seque


(Jianii

arce, cui

anlcdiclo n.

noincn

cst,

continente
I

48. Subjicit,

ulad

facilius

conciliandunifmdus
:

clade,

quam
:

oliin Caroli

et

II

adeo ut majori reguni temporibus


;

cuni rege Koberto, inducias longiores contraliat


ac
si

attrila sit

ac pleri(iue sensere Roberiiim,

si

anno

de iisineundis consentire inter se noii po-

seqiienti
facile

pareiii

Trinacria;

vastitatem

intulisset,

iuerint, significat (Juillelino 'Irccensi episcopo ac

Petro Textoris Apostolicis mintiis illaruni indicen-

darum muniis

injiinctum, ut (iuin

ea'

excurreiit,

Fredericum regiio ejectum iri. Ea itaque depressum calaiiiitiio, ac majora relormidanlcm periciila, Poiitificii interiiuiitii ad inducias amplectendas, rapta(|ue in Calabria restiiueiida flexere.

coram Sede Apostolica de


foedere agitari possit
;

firniissimo

sanciendo
id

ipsi(|ue reg(:s

ob

ad v.nm

Qua de
perio
:

re Ikcc in Mss. Raroiiianis collectaneis re

se confcrant, vcl saltein


rilate instructos mittant.
flli,

oratores

Tum

suinma auctoo Tu crgo, addit


:

Rex

illos

taiiqiiam legatos sacrosancta;

ordinalioiiem nostram bujiismodi veluti sain

lubrem amplcctens,

onmibus

le

contingcntibus

eam

sollicite

studeas observare, caslra rcslituendo

quocum dccuii honore suscepit. Tunc unus ex eis, non ignarus verba coinpnnere, causam dissidii |)ra;misPorum reguin ab ipsis primordiis subtilitate repetens,
universalis matris Ecclcsia;

pra;dicta:

ineundo treguas,et ad nostrain venlendo

niinc uniini,

nunc alterum arguit

el

tandem

pra^sentiam, ut pra;nuttitur, vel sufficicntes nuntios

destinando; praesertim
filius

cum

cliarissimus in

summain sn.c legationis commissic expressit civiiatcm Rhcgium et castra, qu in Calabria sub tiinlo liicreditario Romaiiorum imperaloris, de quo paulo ante sermo praecessit, Fridericiis rcx occupaverat, ac matri Ecclesia; resignari, servandapcr

Christo
stris,

nostcr Jacobus rex


tuus, suos in

gcrmanus

Aragonum illueodem termino, sibi

notificando, ad retiuisilionem nostram obtulerit

ad nos miitere nuniios, vel personaliter interesse

coram nobis, juxta quod duxerimus ordinandum, etc. Dat. Avin. V i(l. Martii . 19. Moniiit aliis litierif Robertum regem Pontifex ', ui Calabria; arcibus recuperatis pacem
dicto tractatui
,

usque ad pacem in proximo componendam, sermone poposcit adjiciens, ut in designato die ad eumdein dominiim Ponlificem, quo etiain Robertus rex convenire ;debebat, Fridericus
eain
coiiipto
;

ifise [iropulsis
liarti,

dubiis transfretaret,

pacem utrique

cum
cavii

Friderico redintcgraret. Cui

etiam signiflre;

Domino

auclore, quietam et placidam rece-

Jacobum regcm Aragonum maximum

pturus. Ciimque legati finem

imposuissent serfuisse

vocand;c inter eos pacis dcsiderium cxplicuisse


ac

monibus, rex Fridericus,

se

nunquam
:

cau-

tum apud Sedem Apostolicam contcndisse precibus, ut suam auctoriiatem adliiberet, praiterea
oralorcs ad Fridericum transmisisse,
(jui

sam

dissidii

pacemque cum omnibus,

Clirislianis

ipsumad

occupatas in Calabria arces refiituendas permoverent. Cuni vero non ita valerent apud Fridericum
aucioritate regis

maxime, cupientem teslatiis est Sed (|uam, insnminus Pontifex se daturum nobis constiiuii? Illi quod est exiguum arctumque
quit, paceni
,

fretiim Siciliam insulam ab Italia separans osten-

Aragonum

oratores, ut

ipsum ad

denies, dixeruiii

Et

summus rerum

opifex, qui

resiituenda injusiis armis parta essent adacturi,


diffideret Pontifex,

anteiiuam fierent cuncta disposuit, nihil frustra

censurariim religionem incu-

tiendam censuit, ac Poniiflcia utendum auctoritate,

quam

Jacobus rex

Aragonum admovendam

flagitaral. Partes

itaque Guillelmo episcopo Trecensi, ac Peiro Textoris dedit ', ut Fridericum, si


rapia restitnere

incassum operatus est. Erunt itaque hnjus maris angustia;, quas videmus limites et iermini regnorum veslrorum alierum ab altero separantes. Esto igitur quisque conientus finibus,
nihilque

Hoberto abnueret devincirent anaibemate, atque illius terras iuterdicto ' Eccle,

quos constituit manus Dei. Verumtamen quia traciatus pacis hujusmodi non exiguo tractu temporis

indiget, iiiducias

annorum

triiim
et

inter vos

siasiico percellerent.

et

eumdeni regemsuminusPontifiex

competens

Verum neque ea raiione Fridericus ad restituendas Roberto occupatasinCalabriaarcesadduci


potuit.

uiriusque judex reverendus paler indicii b. 20. Ad tollendam dissidii causain, atque odio-

Cum itaque nisi armis frangendus esset, Robertus rem bello decerncndam ratus, ut hosiem
e Trinacria,
at(]ue etiain
ret,

rum fomitem
regina;

cxtiiiguendumFridericus legatorum

jussis, et Jacobi regis

Aragonum

ac S. Elizabethaj

quaui Carololl eripuerat, depellerei Calabriae pariem amissam recupera-

Lusitania;

oratoriim consiliis adductus,

eam

coniraxii validissimam sexaginta triremium

ac plurium

navium

niajoris ac minoris aJvei clas-

iniit rationem, ut Calabrice arces, quas incusso aniea anatlicmathe erai jussus Roberto regi restiiiiere, legatis traderet, ut Pontifex de iis.

sem, cui

Thomam comitem
ciii.

Squillacii pra;fecit

is
'

Ep. secr.

Ep. c.

Ep. cvii.

Jn. Vill.
I.

I.

is. c. 82. Ant.

lit.

XXI.

c.

i.ante

1. F.-izcl.

poster

"

Ep. cviii.

dec.

IX.

52

JOANNIS XXII ANNUS

2.

CHRISTI 1317.
Joannes,
etc.

prout suaderet fcquitas, vel ei -vel Roberto restituendis staluerat. Qua de re subjectae publicce Tabula? confecla;
'
:

Friderico regi Trinacria> illustri.


fili,

Vide, dilectissime

et

sedula mcditatione

In Dei nomine. Amen. Pateat universis por hoc pra^scns puMicum Instrumentum, quod die Venerisin testn Nativitatis B. Joannis Baptistaj, anno Domini mcccxvu, Indiclione xiv, Pontiflcalus sanctissimi patris domini Joannis divina providenlia papae XXII anno primo, apud Messanani in
Sicilia in palatio, in

con?idera,quam indiscretnm dederetibi consilium, qiii te induxerunt ad indebitam assumplionem hujiisinodi titiili (nimirum Siciliae regis), et ad perseverantem illius retentioncm inducunt. Vide quanto te pro hoc discrimini subjeceriint atque subjiciiint. Vide quantam maculam in gloria nominis tui poniint, ut abjecto titulo, quo licenter
uti poteras et

quo ibidem

habitaljat sere-

debebas, dominationemaliidebitam,

nissimus pnnccps dominus Fredericus Trinacriae rex illustris, in prffiscntia notarii ct testium infrascriptorum ad
lioc sj^ecialiter

consilia

talium

secutns

usurpative
salva

receperis,

qiiam retinere

conscientia

nequis. Nosti

rum, idem

serenissinius princeps

vocatorumet rogatodominus Frede-

namque, quod cum


tios,

in pace SiciH, per Sedem Aposlolicam couflrmata, ac perspecialestuosnun-

ricus Trinacriae rex illustris i)ure, plene, libere et absque conditione et retentione quacumque
tradidit
,

juramento

in

animam tuam

praestito, solide

restituit

et

etiam

assignavit

nomine
in

promissa servari, contineretur expresse, quod aut rex insute Siciliae, aut Trinacrite ad arbilrium
clara3

domini

nostri

summi

Pontificis

reverendo

memoriae Caroli regis

Sicilia^,

tunc viventis,

Christo patri
Textoris
dicecesis,

domino

Guilielnio,

Dei gratia, epi-

vocari deberes, bonse inemoriae Petrustunc Novio-

scopo Trecensi,
|)riori

et venerabili viro

prioratus S.

domiuo Petro Antonmi Rulhenensis


nuntiis per dofni-

mensis opiscopus cancellarius, etdilectus filinsvir


nobilis Barthoiomacus de

Capua

uiiles logotheta et

domini nostri papss capellano, decreto-

protonolarius regis
iate suffulti,

Siciliae,

debita circa

hac

potes-

rum

doclori, ad

regnum

Sicilia;

nomine
,

dicti regis,

cujus erant proassensu


praedeces-

num

noslrum summum Pontificeni destinalis, civitatemRheginam,castradeS.Nicbeto,deCaIana,


de Molamuri,
et
forlalilia
Cillse

curatores et nuntii
felicis

de beneplacito et

recordationis Bonifacii PP. VIII

et

Balnearise,

soris nostri elegerunt, et arbitrati fuerunt, te

debere

Cathonam,

et

omnia

alia

loca et fortalitia, quaj

regem
tituli,

Trinacria; titulari

dictusque praedecessor
per hoc honori regalis
Sicilia; ultra

tenebat et possidebat in Calabria , cum territoriis, juribus et pertinentiis eorumdem districtibus


,

signanter expressit, quod

quem

de

toto

regno

pbarum

et

vassaliis,

hominibusct juribusvassalloruni eorum,

cilra

dem

pro voluntate

ordinatione et dispositione

apud regem ipsum integre voluit remanere, nullum in aliquo, etiam quantum ad vulgi labia,
praejudicium afferretur.
22.
tis tibi

omnimodadoniini

nostri summiPontiflcisfacienda,

quam tenere perpeluo ct observare promisit et nunquam contrafacere vel venire clam vel palam, publice vel occulte et quod nunquam impediet
;

Qnomodo

ergo potuit aliquis sanw men-

pacem violando praedictam^ non absque transgressione patula juramenti, ut de


consulere, ut
aliis

per se vel alium seu alios, nec impediri faciet aliquatenus, vel permillet illum vel illos, quem vel

taceamus, aliam inlitulalionem assumeres,


qiiae tibi

quam

tributa est ex
tibi poluit

pacis

tenore

prae-

quos

dicti

summus
vitatis et

vel domiuus noster domini nuntii Pontifex ad regimen et custodiam cicaslrorum prsedictorum duxerint depu,

dictiB?Quomodo

suaderi,ut illiusregni

titulum, cujus plena dispositio ad

Sedem Aposto-

tandos, etc.
21. AdjudicatasRoberto eas arces post institu-

licam pertinet, absque ipsius assensu vel licentia usurpares? Numquid aliquando, a tempore pra;cipue dicta; pacis,
lios

aut prfedecessores nostri

tam judiciorum formam,


oratores ad

cum
,

utriusque regis

Romani

Pontifices tibi regis Siciliae denominatio-

Sedem Apostolicam pro disceptanda


conluiissent

controversia sc

ex laudatis card.

nem adscripsimus, aut verbo vel Utteris le sic unquam curavimus titulare ? Annon advertis
,

Baronii collectaneis Mss. colligilur, qua; tradunt, Franciscum Panormitanum episcopum et Francis-

cum Vinglimiliensemcomitem ad probandura jus suum in


:

a Friderico, missos

eas Calabriic arces,

contendisse materna successione ad Fridericum spectasse sed iiiania illiusiura eo tilulo fuisse,ex
dictis in

vellemus liujusmodi titulo, non te requisissennis de pace vel treugisinter te etregem Sicilia; ineundis, aut de restituendis sibi civitateet castris |)ra;diclis, ne absurde videremur insistere, ut tibi ipsi restitutionem hujusmodi faceres, aut
qiiod
si

te

uti

tecum pacem
errant qui libi
in

vel

treugas inires ? Profecto,

flli,

xiu et xiv tomis conspicuum est

nefariis

tam

illicitaconsulunt, et te per lucc


:

tameu

ille

subornatus consiliis

Sicilia;

regis no-

evidentem erroreni inducant

nec tu;c iiitalibus


talia tibi

men

injuria affectavit, ex

litleris' a

Joanne corripi

quo giavissimis hisce meruit ([uibus etiani


,

experienlitc

quidquam adscribimus,

con-

Pontifex injustas illms de reddilis Roberlo Calabriiu arcibus querelas refregit.

sulentium imperitiae succensemus, elc. Dat. Avin. III id. Decembris . Signiflcavil Pontifex' sequenti ineunte anno Jacobo regis Aragonum, ut frater
ipsius
violatis
inita)

pacis

legibus Siculi

regis

Ext. in

1.

Priv.

bibl. sign.

lit.

B,

Rom. Eccl. tom. ii, num. 12, pag. 68. '

pag. 112, et
Lib.
i.

iii

Ms. Vall.
'

Ep. secr. cdxliii.

Ep. CDLVIII.

JOANNIS XXII AXNUS

2.

CHRISTI 1317.
:

53

nomcn
fuisset.

iisurpasset,

atque ideo a se objurgatus

aliquod non parerel

qiiin utique vocarc possent

23. Robertns rcx per

marjium dat

Poutifici.

oratorem
I*rof(

ftdclitatis

ho-

ad personalem pnestatioiiem illorum regem SiciIi;e, cum noilet ipse dominus noster ad conse-

ssus est soleinni

quentiam
liujusiiiodi

trahi
;

receptioiiem

seu

pneslationem

rilu lioberlus Sicilifc rex iioc ;iniio, se beneflcio

nec per illam diclo domino noslro

auctoritate(|ue Setiis Apostolicic Siciiluni regriuni

regi, aut tjus siiccessoribus in |)r;cslando [ler [iro-

accepissc, ac tiduin

BeitraiuJi

ISiucio

coniilis

Moiitis-Caveosi oratoris opera Pontifici sacramonto


devinxit. Teiiebantur qiiitlem

curatorem siium homagium et juranientuin pra;dicta in [losteruin iiovum aliquod jus acquiri.
admissa, uos

religione

officii

ad ap-

aulam ronlificiam, ul

clienlis
:

obsequium addi-

ceret Ecclesiii', se conferre

sed

cum

l)ellico

Qua quidem pneslatione iil |)r;cfurlur eidemdomino noslro, sacroassislente collegio, dictum homagium dicti domini noslri
a
,

paratu in Fridericuni rcgem Trinacrisc inslruendo


implicitus esset, Joaniies
sit,

regis fccimus noiiiine, et

fldelitatis

prajstitiinus
filiiim

ita illins

oratorem admi-

juramentum. Et quia,
et

sicut

decet gralnm
noslri

ut tameii Pontificum consuleret juribus, ac

devotum,

cum

ijisius

doinini

beneplaatfectibus

publica docuinenla ab eo exigeret, quibus profiteretur,

cito iu his et aliis

concurrere

[iroinplis

Robcrtum

in initis cuiii Carolo

Primo

cii|)imus, et |)roinde

nolnmus
in

[iropler i|)sani praj-

vocatum ad Sedeni Apost. pncsentemque Ponlifici clientelarem sponsionem solemni rilu praslarc; vel ad eum legatum Apostolicum, qui ipsum sacramento
conventis obslringi

stalionem
Pontifici

nostram

ali([uo

derogari Rouian

accedere,

Ecclusiaj, dicto
;

domino

noslro, aut futuro

Uomano

fldei adigeret, niitli

posse, alque ex ca Ponliflcia

nec doniino nostro regi, aut successoribiis ejus in [iiccslatione juramenti et homagii prcDdictoruiii per procuratorum vel nuntium no-

indulgentia successores reges nullum jus,


detraliant Pontiflcio
,

quo

vnm
sic

aliquod in fuluruiii [iropterea jus acquiri

sibi

arrogaturos. Assensit

ecce prottstationi prajiiiissa; liberaliter assenlirnus,

postulalis Ponlificiis orator, atque Ecclesiae jiiribus

tamen quod

[ler

assensum hujusmodi dicto

hisce publicis Tabiilis cavit*

Nos Bertiandus de Baucio comes Montiset

domiiio nostro regi vel successoribus ejus in jure, si quid circa id sibi quomodolibet com|ietit, nulla-

Caveosi, consiliariiis, fainiliaris et fidelis serenis-

tenus detiah;itur
curaturos

et

domini nostri domini Roberli, Dei gratia, Jerusalum et Siciliaj legis illustris, tenore praesentium fecimns universis, quod die septimo pra^sentis mensis Maii, xv Indict. apud Avinionem, offerenlibus nobis procuralorio nomine dicti domini nostri regis, cujus inde mandatum speciale snscepimus sanctissimo in Christo
simi principis
patri
et

ex|)resse

nihilominus uos facturos et promillimus quod dictus


,

domiiius noster rex infra septimam diem proximo


fuluri meufis Augiisti eidem pra^slatioiii pi;ebebit assunsum de ciijus pr.-ebitione infra idem tempus
;

mittet ad

Sedem Apostolicam

regias pateiites ht-

teras,AureaBullaregia; majestalis im[)ressa typario commu;iitas. In cujus rei testimonium praesentes


ficri

clementissimo domino nostro

doniino
sacro

feciiiius

litteras

sigilli

Joanni, divina providentia, sacro?ancl;e R(iman;e

munitas. Dat. Avinione die


24.

vii

nostri appensione mensis Maii, anno

ac

universalis Ecclesiae

sumnio

Pontifici

Domini mcccxvii, quinta?decima!


Exsolvit promissoriim

ludictionis .

dominorum cardinalium assistente collegio, ligium homagium et fidelitalis debita; juramentum pro regno Sicilia; et tota terra citra {diarum,
quffi

dictus

tenet in

dominus nosler rex a RomanaEcclesia feudum ipse dominus noster papa tan;

reiigionem Bertrandus coines, atque Robertum regem permosit, ut accepta re subjecto Diplomate ' regio datam Pontifici syngra|)ham confirmaret.
a

Sanctissimo in Christo patri et clementissimo

qiiam pius pater

et doiiiinus

benigne respondit,
Ecclesiam
et clara?

quod

licet ipse

juxta forniam conventionum inita-

domino suo domino Joanni, divina [jrovidentia, sacrosanclffi Romanae ac universalis Ecclesiaesum-

rum
dicti

ab

olini inter

Romanam

mo

Pontif. Robertus Dei gratia rex Jerusalem

et

memoriffi doininum Carolum regem

Siciliae,

avum

Sicili;e,

cum omni

reverentia el hoiiore devota

domini nostri regis, non teneretnr per procuratorem vel nuntium honagiumetjuramenlum quinimo ex illarum vigore prffidicta recipere posset ad id dictum doininum noslium regem personaliter evoeaie, vel ad eum aliquemmittere,
;

pedum
a

oscula beatorum.

Nobilis vir

Berlrandus

de

Biucio comes

Montis-Caveosi, diluctus cognatiis, fainiliaris, consiliarius et fidelis meus per litteras suas mihi

nuprr

a[)eruit,

quod

iii

praeslatione

sacramenti
de

nomine Romaiia! Ecclesia? praemissa reciperet ab eodem de patcrna tamen benigiiitate el gratia speciali a nobis illo nomine, quo supra, reciperet cum ea protestalionu, videlicet qnod ipsa receptio
qui
;

fidelitatis

et

homagii, ad

quam eum benigne


recepistis,

speciali gratia

meo nomine

idemcomes

ad vestri

el

cessil litteras

sibi

vel

fuluro Piomano

Poiitilici

prBejudicium

dus, etc B.

Romanae cautelam suas consnb seriu subsequeuti Nos BertranInserit data; ab oratore suo syngrapha;
Ecclesia?
:

formam iisdcm conceptam


Est. in arce S. Angeli et lib. ni. Priv. Rom. Eccl tom. iii, ))ag. 327, el inicr CoUect. Plat. tom. I, pag. 378, et in Ms. bibl.
Vall. sign.
lit. i

verbis, quibus nos


:

eam

superius adduximus, additque

Ego

igitur, pie

B.

num. 12. pag.

3.^3.

'

Ext. ubi sup.

54
paler, pro
dicta

TOANXIS XXII AXNUS


gratia

2.

CHRISTI 1317.
subjectos, et

gratus, sicut

et

de
;

aliis

mare

quadam

auctoritate potestativa

veslris beneficiis esse,

Deo danle, conlido

omnia

Iinesumplionem malignantium cohibere; juvenes


iuexpertos, ignobiies

et singula in [inefatis lilteiis dicti comitiscontenta


ratiflcaiis

et acceptans, iliis expresse consenlio, et

menle siiiiul et genere, et qui cuni scientia et iudiislria careant, seipsos gubernare non norunt, tuo lateri applicas et per viani Roboam imprudenter incedens, a te cousiliarios venerandae matuiitatis elongas. Porro, fili,

mea

ralihabitione confirnio. In cnjus rei testimofieri feci,

Aurea Bulla meffi majestatis inipressa tyiiario comniuniri. Actum Neapoli anno Domini mcccxvii. Dat. ibidem per manus Bartholomei de Capua militis, logotheta; et protonotarii rc;:ni Siciliaj sub eisdem annis Domini, die xxiv Maii quintaedecimaj Indictionis, regnorum meorum anno nono. Reponi jussit regius hasce litleras Joannes in Pontificio scrinio, ut Romanac Ecclesiaj juribus
niuin praesentes litleras
et

non ha?c
et

tibi clarae

memoriae progenitorum tuo-

rum exempla

suadent, qui uon homines delicatos

inoUes, sed timoratos et virluosns viros, stre-

consuleret

reique gestae
;

memoriam

secuturis

temporibus transfundeiel
Siciliffi

eaque de re Robertum
iis
lit-

regem certiorem
gestse

fecit', repetita in

leris

totius rei

historia.

quas IV

id.

Junii

linius. Institulae de clientelari

hujus anni consignatas brevitatis causa prsetermitsponsioneaRoberto rege Pontifici pra?slita orationi addemus, Roberillatis

nuos iu agendis, scientia? profunditateconspicuos, aut multa saltem et grandia frequenter expertos de remotis etiam finibus atlraxerunt, et admiserunt in familiaritatis suae sacrarium et suis consiliis aggregarunt ex quorum assistentia multum decorabatur regale fastigium et regni negotia feliciter agebantur et quorum auctoritas , ut de prudentia et rerum experientia taceamus, legationi dum mittebantur, non parum videbatur adjicere gravitatis, et ex quibus etiam plurimi propter eorum notam sufficientiam dignoscuntur ad
:

tum ipsum
unciis

Pontificio ffiiariodecem millibus

sublimiora fuisse provecti.

diem sibi extrahi Pontificia indulgentia oblinuisse, qua de re publica documenta extant ab ipso edita ^ 25. Monila saluberrima Joannis ad Robertum Non his modo benereqem et reginam Sanciam. ficiis Robertum singulari studio est complexus Pontifex; verumetiam saluberrimis monitis,quibus ipsuin ad rei;iam dignitatem sustentandam reauri,

solvendi

reliqui vectigalis

Quaesumus

utilitatis

ifaque, fili, ut tui honoris ac obtenlu sano consilio suademus, quatenus

a tanlis progenitoribus editus, ab ipsorum semitis

non declines: sed


el aliis sic

tui generis

magnitudine

in

his

virlutibus etiam superes, sicut scientiae


,

ubertale transcendis
vens, quos
scas
;.

illos in

tuos consiliarios eli-

geus, et electos in regalis benevolentia; sinu fotibi illa

credas fideles, et prudentes aguo-

gnumque

optimis ligibus

mavit. lu priiuis politos viros, ad quos


deligeie jussit
consiliis regui
:

temperandum inforquidem omuibus virtutibus per-

non

prudentia

fragili,

ex qua mullis

inaniler

nomen

])rudentis iuipouitur, qui in

ma-

summam

reruin referret,

gnis uegotiis positij

eorum ingressum

vel exitum

ex eorum euim rectis improbisve statum pendere. Quae porio in iis

non viderent.
assistenles,

Illos, flli,

tuo habeas lateri jugiter

qui nec capianlur munusculis, nec


;

prudenlire et intrgritatis ornamenta exigeret, subjectis verbis descrij^sit'


B

muueribus corrumpantur
sulere audeant, nec ad

et

qui

tibi

bene con-

tuum dispendium tuam


non
til>i

Joannes, etc. charissimo in Christo

filio

Ro-

faciem vereantur
seris existimare

et qiii
:

placentia, sed

berto regi Sicilire illustri. a Quanto sincerius personam tuamdiligimus,

frucluosa suadeaut

ciim nec quidquid niolle senet a

debeas esse bonuin,

longis

tanto nimiruui gravius perturbainur, cum ad nos ea de te pervenire contingit, quse dedecent excellentiae regia? dignitatein,

retro temporibus in

domibus regiim

sint, et easii,

dem
et

libenter iuhabitent et frequenter

qui molcubitis

etin tui pra?sertiin status

libus vestiuntur, supponentes

]iulvillos

vergunt periculum et honoris. Ecce, fili charissime, de te neduin communis assertio, sed ipsa
evidenlia priedicat, quod licel inter caeteros nnindi Calholicos principes abundanter existas
rei
litterali

capitibus oleuni infundent^^s, elc.

Datum Avi-

nioni

XV

kal. Julii .

2G. His ad
alia

Robertum regem monilis addemus


Sanciae
in

reginae

tradita

quae intempestivaj

scientia
;

prtcditus, et excellenter ingenio

naturali dotatus

illud

consideralionisexcludens,

tamen ab inluitu regiac quominus salubriterdis-

transversum acta, dissolvere conjugii jura, se(]ue a Roberto segregare meditabatur, ut libcriorem animum rebus divinis trans|iietatis

sensu

ponilur regnum, tiuod non legitur consilio sapienluin


,

funderet. llacrere
liberis,

euim

viri lateri,

ac dare

operam
;

quodque

tales consiliis

regum

debeiit

quos

in divino liniore ediicaret, jussit

ac

assistere, qui sciaiit, velint et valeant patieutibus

daDiuonis dolos exi)0suit, qui pieUitis falso nilore a

compati, paci terra3 ac populi saluti prospicere, erudire ad justitiam reges, immiueiitihus occursare periculis, vilaique maturioris exemplis infor'

vera

illaiu pietate

abducere moliebalur.
filiac

Cliarissimac in Chrislo

Sanciae reginae

Siciliae illuslri.

Quia interdum,

filia,

humani generis
;

ini-

Aii.

1. p.

4- lip- i:0"i-

MMiiMC.N.v.vv.
l.

'

="

E.\t.

iii

arce s.

An-

luicus, ut incautos siib specie boiii deci|)iat, se in


lucis

geli et iuler Col. Plat. lum.

pjg. 390. et
ari.

lib. Privil.

Ilom. Eccl.

lom.

1,

pag. 215. etapud Jo.


lit. 13.

2.

p. 1.

Vall. bibl. sigu.

num.

12, pag.

335.

Ep. coui. vi, et in Ms. Tom. I. tp. cccv.

Augeluiu transligurat

idcirco de tua salute

soUiciti, sui^er aliquibus te

pra?muniic providi-

JOANNIS XXII ANNUS


nms,
fiiia

2.

CHRISTI 1317.

55

ut te

in

periculum promiduin
iioii

incidcrc

quaiilum

in nobis finirit,

siiuuiuis.

Klquidem
spiritus

qnod vacante impcrio, siciit et nunc per obilum (|uondam Hcnrici llomanorum imperatoris vacasse
dignoscitur,

JKmudiclionis et

grali;c, sciiiius

to,

cum

in ilload

sincerilate vigciilem,
liler

ad

ea, (in?c Dci suutlaiKlabite niiindaiia i^ia iiiaKuani-

qiieat haberi recursus,

sccularem judiccm nead sumiiiuin Ponlifictin, cui


ct ciclestis imperii

provelii

scimus

in

personaB. Petri terrcnisiniiil


ct disposilio

niitate contcniiicie, et
tolis

ad imniaculati agni nuptias


:

jura Dcus ipse commisil, impcrii prtedicta jurisdictio,

nisibus

aiihclare

sed

nec

ignorannis, te

cliarissimi in Cluisto
cilia;

filii

noslri Roberti rcgis SiFiibjici

rcgimcn, temporc diirantc

dcvolvantur, ct ea,
im|ierio

ipsius vacationis imperii, per se


iii

viri tui

sic

pro legc matrimonii

pofatiii

vel aliuin seu alios exerciiisse noscitur

testati,

quod ncc vovendo, m c alias aliquid ciendo, quod ipsi inatrimnnio dcroget, liabcs
corporis poleslalem. Kt
licel

memorato

nonnulli tamcii in

Itaiia;

pailibus po-

testatis et dignitalis fastigiiim illiciteambientes, in

coelcsli

spoiiso pla-

ccre desitlcres, oculos

tamcn

tcrreni sjionsi

non

tiim in

iiostrum ctsancla' Romaiuc malris Ecclesia!, (luaiicis esl, prajudiciiim evidens, acdiminulio-

debes olTendere
exliibcic.

(|uin

|)otius,

servala

pndicilia

conjugali, tc sibi placidam ot irreprclicnsibilcni

ncm honoris et jiiiis, vicarialusscu alteriuscujuscumque nonien officii,(iuod ipso imperatore vivcnte
ex ipsius coinmissioiie gerebant,
territoriis, sive iocis post
iii

Nec

libi

suadcat aliquis, quin oninia


cojjiila

ceilis terris,

lnijusmodi vota, post matrinionium carnali

decessum ipsius absque


li-

consiimmatum

einissa,

sine

cniiscnsu

viri

sunt

noslra vcl Apostolicic Sedis petita vel obtcuta


centia retinere sibi
;

penitus rcproba, gravibus plcna iiericuiis ct ipsius


conjugii insiiliitori niolesla.

et nonnulli

ctiaiii

de novo

Quocirca
et

celsitudinem
iii

diiximus
in

hoitaudam
tibi

tuam moncndam Domino Jcsu Cliristo,


,

remissioneni

peccaniinuni injungeiitcs

assumere, quod non gcsscrant, aut gestum antea ostcaque dimissum resumcre lcmcrariis aiisibus pr;csumpserunt, quo vel quibus adhuc non verentur abuti, ac sub ejus vel eorum colore multa
I

quatenns prudcnler altento, quod tribus de causis

facere et fecisse noscuiilur, qu;c in noslram et Ecc!esi;c pnedicla;

uxor principaliter ducilur, ul sit videlicet in adjutorium conjugi, utproles suscipiatur ex ea, et incontinentia; vitium evitetur, te nullalenus a bono matrimonii rctrahas sed ipsi viio tuo tc adjutoriuin gratum praebens, per emissionem voti cujuslibet, aut tui subtractionem, nequaqtiam eum ad incontinentiam piovoccs sedciim ambo in illius
;
:

injuriam apcrte reduiidant

non

abliorrentes per id variis involvi criminibus, nec


divinae Majestatis formidantes oflensam.
28.

Quia igitur error, cui non

resistiliir,

aiiprobari videtur, et latum pandit delinquentibus

siniim,
sistit
;

qui

eorum
vol 'ntes

pcrversis conatibus
nostris
ct Ecclesiae

non

re-

nos,

sponsa;

aetatis
sitis

teneritudineconsistatis, ut probabiliter posde sobolis foecunditate sperare, proli procreandee vocelis; cum conjugii praemium ctgratia

nostra; juribus et honoribus in

hac parle prospi-

cere, et malisacscandalis, qu;e retenlione,

assum-

ptione,

seu

resumptioiie

hujusmodi

orla sunt

nuptiarum
III

partiis

sit

fcminarum.

Dat.

Avin.

non. Aprilis . Hactenus de rebus Siculis.


27. Imperii urbes in IlaJia tyraiinis expositas

oriri, celeriter

hactenus, et qua> periculose iiossent in antea subobviare ; necnoti periculis anima-

tittatnr Pontifex.

Quod ad reliquas
stiidia,

Italicas

res

ruiii hujusmodi relinentium, assumentium scu rcsumentium nomina, ct eis abutentium, ut prse-

liae

spectatjcum ob duoruni Cicsarum electionem Ilaea pars, qua; obnoxia Romano imperio erat,
ac pleriquepotentia

fertur,

salubritcr

occurrere cupientes

pr^sen-

incontrariascissaesset

monennissub excommunicationis piEna omnes et singulos cujuscumque st;itus,


tiuin auctoritate
,

et clientelis freti teinere

vicariorum imperialiuin
Insubriaj urbibus affccta-

pra3cminentiae, dignitatis, aut conditionis existant,

dignitatem in Etruria}
rent
:

et

eliamsi partriarcliali, vel quavis aliasujjcriori, aut


ponlificali, vel

Poutifex,

ad qucin imperii principe suo vi-

regia,

seu alia quacunique piacimperii


pra^diclae liceutia

duati cura devolvitur,

tum

ut utililati et paci [lu-

fulgeant digiiitate, qui post vacationein

blicK,

tum juribus

Apostolicx-

Sedis consuleret,

absque nostra vel Sedis


niodi vicarii, seu
sibi

hujus-

Constitulionem edidit, qua vicarios, qui Apostolico injussu urbium gubernacula occuparant, exauctoravit. In ea

cujusvis

alterius

officii

nomen

quidem primum

piccfatus,

si

ad cardi-

sumpseiunt

ubihbet retinuerunt, assumpserunt seu reet retinent; et qui assument vel resu-

nalium atque episcoporum defendenda jura studium collocandum nierito videatur , eo potius in ipsius RomaiuT Ecclesia; sponsse su.-c tuenda dignitate, ac juribusassercndis

nient fortassis in posterum, et sub talis deuominationis pallio abusi sunt et abulunlur, vej etiam abutentur potestate vel jurisdictione quacumque,

majorem diligentiam
:

seu ejus executione publicc vel occulte

alque operam esse defigendam, ha?c subdit'


Joannes,

ctc.

quatenus de cetero a denominatione hujusmodi seu nominis assumptione, resumptione ac rcteiitioue prae;

deductum fama divulganle notitiam, quod licetdejurcsit liquiduin, et ab olim fucrit inconcusse servatum,
In nostram et fratrum nostrorum
est
'

dictis
dictis

necnon usu, poteslate et exercitio supraprorsus abslineanf, et omnino desistant


aliis,

inhibentes insupcr sub poeiia pra'dicta omuibuset


singulis patnarchis el praelatis cliain

supe-

Lib.

I.

Ep. cur. Lxsvi.

rioribus

et

inferioribus, ac

regibus, civifatibus,

56

JOANNIS XXri ANNUS

2.

ad

CHRISTI 1317.
litteras

communitatibus, universitatibns, capitaneis, potestatil>us,


aliis

eum
lius
tas

Clemenlis

reclorihiis, comilibus, vicecomitibus et

mortem

sigillo

Apostolico
;

de vicarialu imperii ob ilnondnm obsigna-

oninibus, cujuscuin'iue sint dignitalis, con-

eum

transniissurum

monuitque nulla ab

ditionis aut status ne prffidictos,

hujusmodi no-

tes, ut

aliud quodlibet in eodein imperio retinenprsfcrlnr, aut assumentcs vel resumentes, vel eorum aliquem sub denominatione vcititulo hujusmodi nominum seu procuratores, commis-

men seu

ipso pro gerenda ea dignitale sul)si(iia expetenda esse, cnm non oneri, sed honori esset futura,

ejusque avus Carolus


confirmasset.

gesto vicariatu Siculas res

Creatnm vero ineunte anno Rober-

sarios, judices aut vices

eorum gerentes quocum-

tum a Joanne Urbis senatorcm, ac Pontificiarum copiarum dncem, ostendunt ea de rc btterai idibus
Januarii exaratae
'.

que colore quaesito, recipiant ve! admitlant ; nec ut vicariis, seu vicario, aut officialibus imperii pareantvel intendant, aut pareri vel intendi faciant vel

Verum

id. Aprili

Flaminiae

Ferrariffiqne administrationem internuntio Pontificio

Guillelmo episcopo Trecensi

regcm ipsum
sedilio adver-

pcrmittant,

libet prffistent

nec in his eis vel ci quodauxilium, consilium vel favorem.

tradere, suosque administrosrevocare jussit. Excitata

quippc Ferrari;E ingens fuerat

Alioquin in ouines et singulos patriarchas, prfElalos etiam, supcriores etinfcriores, et cacteros

sus pricsidiarios milites a Roberto impositos, iiui non sine magna strage in arcem Tbedaldi relrusi
fuere. Eain

denominationem pr?cdictam, ut pra^missum


retinentes, assumentes seu resumentes
;

est,

quidem defcctionem Albertinus Mus^

ac

illius

satus in Ubro viii

Mss. Vat. de gestis Ilalicorum,


ty()is

praetextu
tes
,

exercentcs qucecumque
jurisdicliones
;

officia, potesta-

cnjns

libri

pars

maxima noudum
licentiaj

cusa

est,

seu

ct

in

recipientes eos

regiorum administrorum
adscribit,

ct

latrocinio

ut vicarios vel officiales imperii , aut commissarios eorum ut talium , et in parentes seu obedientes eis ut talibns, aut praestantes in hoc
sibi

cum Mego
:

Casertaniis comcs, excitus a

Roberto, Nicolao Marantio Apulo

eam

praetecturam

demandasset

et divexatos Ferraricnses

magistra-

auxilium

consiliuni

vel

favorem

nisi

tuum

avaritia queritur Joannes;

quocirca excitis

duorum mensium spatium, a die liatae praesentium numerandum, penitns resipuerint, vel se licentia Sedis Aposlolicae super boc ostcnderint
infra

Raynaldo, Azone et Opizone niarcbionibus * Pontificio imperio se subduxere, arcemque Thedaldi captam solo adfequarunt. De Ferrariensium ad
Atestinos defectione

communitos
personas

et in terras et loca

excommunicationis in singulares ip?orum, et qnaslibet

meminere

scriptores

',

extat-

que Joannis XXII edictum, quo Ferrariensibus


perduellionis
intendit judicium, ac ni ad dicenconstituta die oratores mittaut, graincutit'.

communitates, universitates, civitates, aut villas coninterdicti sententias de fralrnni nostrornm


silio

dam causam
30.

publice

promulgamns
et

contra eos nihiiomieyegerit, qualitas

vissimarum poenarum terrorem


el

nus

spiritualiter

temporabter gravius proces-

suri, prout inobedientia


facti suaserit, et

eorum

Joannes , etc. dilectis filiis universitati populo ac communitati Ferrariensi Ecclesiae


,

viderimus expedire .Snbdit se poenas cumulain eos divinas humanasquc alias justitiae turum, prout patrati crininis magnitudo huseveritatem exasperarit. UUiue omnis fovendcC jusmodi temeritatis amputetur occasio, denuntiat sacramenta, qnibus ii, qui vicariatus im-

Romanai

sulijectis.

Nnper, sicut ad nostrum auditum

fide

digna

produxit assertio, pubiicaque fama noloria, vos

tanqnam

omnia
perii

nomen
:

rint aslricti,

retinucrint, aut sibi arrogarint, fueauctoritate Aposlolica rescindi con-

infidclesetstolidi, filiique degeneres tani grandia beneficia matris ejusdem , non absque mnlta) ingratitudinis vitio, habere memoriae dedignantes imo nobis vcrius, et eidein Ecclesiae pro
;

tam

copiosis

muneribus gratiarum compensantes


ct

vellique

praeterea

omnes

coitiones contrarias

opprobrium,
oflensas,
et

pro eisdem bencficiis rependcntes

conventionesque, quamvis jurejurando corrobo-

contra nos et praifatam Ecclesiam

omnia bujusmodi ratas, dissolvi ac labefactari ; ct sacramenta, <\ux juribus Ecclesiae detrahant,

erecta cervice superbiae conspirantes, temerariis


et subsequentcr vobis Rayausibus rebcllastis naldo, Azone et Opizone marchionibus Estensibus
;

cum

vinculum

iniquitatis

res

sacra esse

non debeat,

ut ea publica penitns infringi. Dcnique concludit, in Ecclcsiai ostiis Acta ad onmcs pervadere possent, collocanda. Dat. defigenda, in omnium oculis

et nonnullis coinplicibus advocatis,


tatis

burgum

civi-

ipsius,

quod

dicitur S. Marci, castro nostro


et

Tbeodaldi conliguum,
ad vestrnm ct civifatis
ut

demum
;

castrum ipsum

Avin. in
tifex.

domo

episcopali

1! ical.

April.

anno

duris expugnastis assultibus

et illud,

29. In

Ferrarieiiss

perduelles decernit Pon-

praedictffi

Meditabatur Joannes Etruri;c, atcine In-

robur, cremastis incendio, ipso

quod erat munitionem et postmodum castro


paraietis
in officia:

subriaeiuiperialem vicarialum

inRoberlum

Siciha)

majorem nobis

et eideni

Ecclesiai

regem

vissimo

Cleuientis cxcmploconfcrre ; sed cnni grabello, ut in Fridcricum rcgem Trinacriai


esset,

olfensam, converso fnndilus in ruinam


les

vero cbarissimi in Cbristo

filii

nostri Roberti

diximus, iniplicitus

rem
'

dislulit

firmatis
'

autem
1

induciis, significavit

exeunte anno, se ad
1.

VIII.
I.

2 Muss. Ms. Vat. sign. mim. 2962. Kp. cxLVii, cxLVili. ' Joaa. toni. i. Ep. secr. cdxliv. * Jo. de gesl. Ital.

Vill.

viii. t.
1.

Tom.

I.

Ep. secr. CDXLi.

Atest.

IV.

S3. Ant.
5

iii.

p.

tit.

xxi.

c. 4.

anle 1. Pign.

Ilis

I.

An. 3. Ep. cur. ccii.

JOANNIS XXII ANNUS


regis
Siciliac
illustiis,

2.

CHRISTI 1317,
si

57

cui
se vel

ref^iiiicn
jier

\eslruni

et

urgel
forc
;

in ea obrigiierint, infamia^ nota inustos

civitalis
(liiMi

|ii;e(iict;e, jier

aliiim exerceii-

lestamenti coiideiidi facultatem

adimendam,
:

Apostolica fuerat auctorilate eoinmissuiii, ad


ifisius

al(|iie

ex

illo

succedendi jus amissuros

nullius

vestriim et

civitatis rej^iiiicii
ei
;

ile|>utatos, ct

digiiitatis,

sive Ecclesiasticie vel civilis,


:

gradum
poenis

nomiullos assislentcs
(lata iicentia et

(leniuin, scelestis aclibus

adeptiiros

Instrumenta eorum opera confecta

debito prorsus hiimaiiilatis excluso,


(jiios

nulhim robur hahitura.


eos
alficit, (|iii ciiin ipsis,

Tum
dum

simillimis

irruistis
tacitis
liis

iminaiiiter et eos, paucis excei)tis,

in rebellione

per-

carceri detiiieri ca|itivos, deprccdationi spoexpositis, crudeliler trucidastis.

eorum
B Iii

coitioncm fecerint, foedusve publicum vel tacitum percusserint, eorunive parlihus sustislahuiit,

cominosel piufatam Ecclesiam velut doiiiiniiim sfieciale nediiin ab anti(|uo sed ab ipso priinario luiukimento etiam
civilalc (luoque iirtcdicta, sui(|ue

tatu, territorio et districtu, (|ui ad

nendis se addixerint (jua^cumijue vero fccdera conlra Sedis Apostolic;e jura inita sint, rescindi.
:

Adjicit poslca,

cum

pertinacia crescente pa'na au-

gcnda
flxis,

sit, si

evolulis triginta diehus ultimo prae-

tempiiraliter pertinueriint et pertiiiet pleno jure

monilis avcrsas pnuhuerint aures, eos oiiines,


alia id

sicut etiaiii syiidici vestri, procuratores et nunlii,

(|ui

publicis inunerihus adnioti sunt, exaiictoran-

cuin pleno

et sulficicnti

mandato duiium pioptcr

hoc ad Sedem Aposlolicam dcstinati, coram lelicis recordationis Clemeiitc papa V piaideccssore iiostro, in consistorio publico, adslante fidelium
titudiiie

dos, hona vectigalia fisco addicenda, nenda direptioni. Denique iiost alias

expo-

genus

pcenas intentatas, ad temerandain scveritatem inflicti

mui-

sacroruin interdicti, subjungit

copiosa, recoj^iioverunt vestro nomiiie


;

Concediiiius

tamen quod
(juatuor, vel

in majori Ferra-

solemniter et expresse
sori

illa(|ue

de novo prajdeces-

riensi et aliis Ecclesiis, locis ac

elRoin. Eccl. sa;pe dictis conccsscrunt, subjecerunt, submiserunt et in eos eliam transtulerunt, ligio facto in maiiibus praHlecessoiis ejiisdem

dem,

dua;,

tres,

domihus eorumquinque aut sex

I/crsonie

secunduin iiiagnitudiiiem vel parvitatem


et

Ecciesiarum, locorum
conversi et

domoruni pra^diclorum
aut clerici in mliiorihus
pro ministrandis

homayio el fidclitalis priestito juianiento; doiiiinium usurpastis civitalis, comitatus, territorii et


dislrictus iira^dictoruin, fortalilia et castra nequiter

illitterati viri,
;

ordinibus constitiiti
clesiis

necnoii in parocliialibus Ec,

parochialcs

presbyteri

occupando

cerlis

niliilominus ad regimen
,

baptismate parvulorum et
siasticis,

aliis

sacramentis Eccle-

vestriim et civitatis ipsius |iotestate


ofDcialibus aliis vocalis et

capilaneis, et
depiitatis
:

qua;

de jure interdicti tempore miiiiforsan in rebellione perstiteritis


pcenaruiii acerbitale de-

jam etiam

slrantur, possintliciteremanere. Intendimuseiiim

sicque

fldelitatis

debilo violato, reatum perjurii

quod

vobis,

si

miseiabiliter incurristis, de sinu materna; dulcedinis in perditionis

aiitedicta, reatus vcstros

oppiobrium lapsu

priecipiti

flentihus, fletus vestri poenales cedant posteris

ad

corruendo
dine,

n.

terrorem, et conimissum prodilionis criinen sem-

31. Subdit,

quamvis ex Apostolica mansuetu-

qus

crudelius provocata benignius misere-

tur ad deleiida venia scelera jiropendeat;

tamen

ad coercendam iniproboruni audaciam, ne in graviora prorumpat, se ipsis aliisque dignitate conspicuis,

per in fronlibus veslris sculptum appareat, et ad confusionem vestram transeat in inemoriam futurorum. Dat. Avinione idihus Septembris, Pontiflcatus nostii anno secundo .

crimine devinxerunt, imperare ut intra trigiiita dierum spatinm Boiioniensi et Atrebatensi efiiscopis, alque Aymequi se defectioiiis
illius

rico de castro Lucii archidiacono nunliis Apostolicis

Fcrrariam ca;terasque coinitatusarces, ejeclis piffisidiariis niilitibus, committant, ac Sedi Apostolicffi suos ad dicendain causam oratores se
aliis

ad offlcium adAtrebatensem episcopos nuntios Apostolicos Ferrariam legavit, ut Poutificia jussa perduellibus exponerent, mulcerent eorum furoiem, Apostolicas in pertinacia obfirniatis censuras objicerent nec divinas niodo, sed hunianas etiam poenas iis infligeret. Frangere
duceret
,

Quo vero

facilius Ferrarienses
et

Bononiensem

aniinos ad monita Apostolica


potestate et auctoritate futuros

visi

Ferrarienses,

sistere jubeaiit

exauctorari Pontificio iniperio eos

nunliisque Pontificiis se obstrinxere, in Joannis


;

omnes, qui
runt,
ctato

se publica; rei

moderaudaj ingesse;

atque etiam in

eorumque gesta rescindi ac ni temere afiemunere abeant, anathemate irretiri si liaic


:

Apostolica jussa spernat, fldelium ccetusacrorum-

que communione

depelli,

neque earuni censura-

rum

religione, nisi in extremis mortis confiniis

imperium transfundere. Quem felicem successum Poiitifex Roberto regi devexo jam anno, nempe id. Decembris signiflcavit ipsunique paucis post diebus, nimirum XIV kal. Janiiarias perstrinxit,
ipsos, porrectis portaruni clavihus, Ferrariie
:

solutum iri. Cum vero beneflcia collala ob ingrati animi vitium revocanda sint, si aliis trigintaseciituris diebus persisterint in
privilegiis,

pervicacia,

oinnibus

immunitatibus, bonis

et vecligalibus

regios administios Ferrarienses adeo tyiaiinico jugo oh nimiam avaritiam exasperasse, utipsosad rebellionem concitarinl ct iEmiliam, ni caveat, defeclionem moliri. Movere etiam sedilionem Be;

exutumiri: subdilos clientesque fidei data; religione liberandos, interdicenda commercia, denuntiat. Prfeterea aliis poenis eorum contumaciam
Ann.

nevimtani in Pontiflcios magistratus, gravibusque


edictisrepressi fuerunt.
3-2.

Guelforum

et

Gibellinorum factionibus

TOMCS XXIV.

Rayk. V.

58

JOANNIS XXII ANNUS 2.

CHRISTI 1317.

laceratam Inmbriam componere studet Joannes.


Per idem tempus lanialjaliir bellis civilibiis Insubria, quaj uon niodo discors dnorum irincised velera

puni Ludovici Bavari acFridciici Austriaci clectio, quoque Guelpliorum et Giiiellinorum

nomina pepererant

cumque Ugulio
' :

Fagiolanus,

Gil)elIinorum auclus polentia, Pisas recuperare Genuenses, excitatis nioliretur, propulsatus est
novis discordiis, in

ma^num
Gibellini
'
,

discrimen publicam
Insubres

lactarunt?Numquid, juxta propbeticum dictum, potest mulier infantem suum, ut non misereatur filio uteri sui?Ubi ex personaomnipotenlis Dei, cujus sapientia conditi sumus, et proEtsi videntia gubernanuir, indilate subjnngitur illa oblila fuerit, ego tamen non obliviscar tui. a Quo fit, ut nos, quos suum universalem in ferris vicarium, dignatione sua non nostris exigea tibus rneritis, patremque multarum gentium ipse
oblivisci
:

rem adduxere
:

Cremonam

constituit

ac sacrosancta

Romana

et universalis

cinxere obsidione

Bouonienses solvere coegerunt Veronenses consurrexere * in Patavinos ' duce Cane grandi, cujus prailia Mussatus metro
beroico descripsit, ac
runt.

quam

Ecclesia et unica sponsa ejus, cui praesidemus in-

cunptorum Christi fidelium vera quidem non carne mater, sed splritu quos fide docet,
digni,
,

montem

Silicem expugna-

Ad qu

et alia

imminenlia mala sopienda

sacramcnlis regenerat, spe refovet, cbaritale vivificat, nec habet enim aliquod viriditatis ramus

Joannes, Aposlolico zelo impulsus, viros religione


prtEstantes

boni operis,

si

non manet

in radice charitatis;

transmisit ^

Turre Minoritam el catorem, sacrte itdei in

nimirum Bertrandum-eBernardum Guidonem PraediGalliis

nequaquam vos

nostros et ejusdem Ecclesiai spiri-

tualis benevolentite filiosneglecturi

relinquamus;

censorem, eumdemque, ut arbilror, Bomanorum Pontificum ac reFrancorum Annalium scriptorem, non ob

sed indefesste vigilantia; cura vias

qusramus pru-

gum

styii

elegantiam, sed veritatis puritatem nobilissidicta Ponlificiis litteris consentientia

dentiaj, quibus procellosis terrarum et partium vestrarum guerrarum turbinibus, rerum jacturis, animarum corporurnque periculis, ac venenosis

rnum, cujus
:

partialitatum

clissidiis

profligatis,

vobis ac ipsis

comperi quos auctoritate ad dissolvendos omnes impietatis nexus, et coitiones sacramento conflrmatas rescindendas instruxit' tum etiam princiEcclesiaslicis pibus Italis Romano imperio obnoxiis ut saluberrimis ac laicis, impense commendavit",
;

terris et partibus quietis et salutiset pacis (pocula)

eorum monitis enim ob oculos


discordiis

faciles

se

praiberent

proposuit

propinemus. Narn tribulationes civitatum vestraet partium audivimus, quas passtesunt, cum non solum hostilium bellorum ssva, sed et civilium seditionum lumultuosa, quinimo plusquam civilia, scilicet fratrum propinquorum violato ne-

rum

ingenlia mala, quae ex ipsorum animarum discrimina, emergerent


:

cessitudmis jure

intestina
;

bella multiplici

sunt

afflictione perpessae

ac in terris prteiiictis

domus
gens
:

nefas comparanque in caducis opibus per fas et amoremsuavissidis subirent; palernum deni(iue

contra

domum,

contra civitatem civitas,

mis verbis, e propbelarum oraculis


cuit'
a Dilectis flliis

petitis

expli-

contra gentem, pars surrexerit contra parlem ex quibus fuere ruinre, deprajdationes, depopulationes, incendia, aliaque

chionibus,
bilibus

nobilibus viris umversis marcomitibus, baronibus csterisque no-

ricula,

aaiuiarum et damnosa pererumque nociva dispendiasub<ecuta. 33. Verum quia, Paier filiis Dei nolam faveritatetn,

potestatibus quoque, capitaneis aliisque ; ac rectoribus communitatibus et universitatibus, personis civitalum, castrorum et aliorum locoper Lombardiae, marcbice Tarvisinse et Ve;

ciet

ut

Scriptura proloquitur,

filioli,

quos iterum parturimus, donec formetur Cbristus

rum,

netiarum ac Aquileiensis, et Gradensis chatuum, necnon arcbiepiscopatus Januensis


;

palriarter-

quod praedictis actiimo excessibus indubie Deus offenditur peccalur in proximum, persa-pe Isduntur iiinoxii; ac
in vobis, diligcnter advertite,
biis
:

nonnunquam

justo Dei judicio in culpani pcEna

ras ac partes conslilulis. aucloritas, parena Etsi divinae legis testetur

tum

in fllios dilectionis

propagari dulcedinem

rednndat, duin tantorum actores criminum, atrociumque scelerum patratores, quietis turbatores et pacis inlereunt, occiduntur et fugiunl, coacti
deserunt propria qui
alienis.
caeci

efflagilant, ac naturai tamen id congruil, sensus ipsorum sollicitudmis vigor id rationis exposeit, et pietas eireclum aperstudio communis parenlum manifeslat. Quid namque naluric magis per-

cupidine inhiaverant
genles, qute bella

Nam

dissipat
et
si

Dominus
el

volunt, qui

permissione Dei superaverint


exprobraverint et ejeceipsi

tius

proximos, separaverint
rint

magis asseniidem libenlius ut imliunt ? Aut quid parenles amare (luos generant, pleant prosequuntur, quam concordare quos fovere quos pariunt, discordesque conjunxerunt, eosdenique reducerc devios quos

ceplum

illabilur? Cui

sensuum

vires

tanquam malos
,

tamen victoressua

ini-

quitate

dum juxta beati Auguslini vincunlur doctoris egregii dictum, tiemo injustum habet
lucrum
fidem
:

sine justo

damno
;

ubi iueruni in arca,

damnum

in conscientia

tulit
,

vestem, et perdidit
et perdit

acquirit pecuniam

justitiam.

Jo. Vi\l.
c. 88.
J
i'[

1.

* Ibi(J

jljgj

1.

IX. c. 84.
" Alb.
6

Muss.

>
1.

Ibid. c. 85.

IbiJ. c. 87.

Nec minus interdum circumagitata


pares
fieri

inslabililatis
:

ix, x, xi. de

geslis Italic.

Cort.

rota subsidunt, qui alla consccnderant

oplant

xciii.

Ibid.Ep. ' An. 1. p. 1. post Kp. cur. Lis.

Lxxxix.

An.

1. p. I.lip. cur. LViii,

LXXXVii.Lxxxviil.
i.

s Ibiii.

Kp. Lxxxviii. etlom.

dudum

minoribus, quos
illos

elati

despexc-

lip.secr.

rant

supplicesque super se

evectos inimicos

JOANNIS XXII ANNUS


exorant, qtiia -.Depomit potentes de sede etexaltavit hutnilcs
:

2.

CHRISTI 1317.

59

esiirient.es

implevil bimis, et diviles


iliu

riimm

diniisit inwies ;
ticrit,

cum

et

dives

giitlain aqua; pc-

* dictum PassaMantiianum rogavit, ut ad miitiiam alcndam pacem aniiiios inclinarent. Sed

grandis inditum,

Raynaldumque

|ira;lectum

qui inicas panis Lazaro nej^avit.

Maltbicus viceconies coiidendi posteris principatus


;

Nec

taiiluin singiiiariter singuli

scd,

quod

et

lutrocin;indi

illecebra delinitus, fucala tuendi

pcriiiciosius cst, nniversaliter uuiveisi


extaliliu';; crescit quiiipe

gravantur

Cu;sarei

nominis specie, monita Pontiticia sprevit


sceieribus

nefas

iii

piiblicuii., et

suisi|ue

secuto

postea

diuturno

et

coinnuine reduiidat. Siiis non est terniinis contenta neiiuitia, sed univcrsiiin coinmaculans, iiijjjrcditur aliena : naui duni sc invl(lainniiin in

crucnlo bello, facein


liaiit

pra;tulil, ut postea dicetur.

Ex quo ob

patet, quaiii iiiique nonnulli

Joannem

car-

gesta

in

Insubiia adversus vicecomites

cein itartes pricponere nituntiir alteriitri,


deliciunl
:

ambaj

et (|u;e

buiiiiiilalc et cbaritale protice-

cum constet studia oninia, ut pacaret Italiam, ipsuiu collocasse, zcloque juslitia; adversus
bella,

renl, odiis

et jactantia

corriiiint;

quia ut parv;c

rcs crcscunt concordia, sic


Iiiintur
initiir,
:

magiiae discordia dilaliiiic

diiniquc

partis

inde

nomcn

assu-

toluin cncrvatur ctdcpcrit, ciini ncc totuiii

arma strinxisse, quos precibus et monitis comp(;sccre non potuisset. Adinovit etiam Joaunes cnras Apostolicas % ut eumdem vicecomitcin atque .Vmedeum comitem Sabaudiae, Philatroiies iinpios

inibi consistat ex partibiis, qu;e non ipsum earum ad invicem aggre^^atione vivendo conflciunt ; sed

lippum ex ea stirpe oriunduin, ac Manfredum Saiiitiarum marchionem armorum societate


,

potius ipsuin

earumdcm
iilis

disgregationc dividendo
divisus esf Cliristus,
(|iii

confuiulunt. Ergo in
fccit

utraque
,

unum,

qui

cum

sit jiislus

judex,

atque longaininis, rcddet retribiitioncm superbis Gladium quippe simm vibravit, arcum
fortis
:

Mattha;o Mediolancnsi adversus Robertuin Sicilia; rcgein deviuctos, qui Pedcmontium bello atterebant, ad pacem cum eodem rcge adduceret nuntiisque Apostolicis Bernardo ac Bcrtrando religio:

sis

viris,

provinciani
',

imposuit

ut ipsos

bello

tetendit

et

paravit illum,

et

in ipso rnortis vasa


si

absisterejuberent

censuris^iue iuduciarum vio-

paravit. Manet nainque

illos,

nou

resiiiueriiit,

latores pcrcellerent.

Mutuis adeo
lis

cffcratce

entnt

ignisgeliennae perpetuus, exteriorestencbra!, fletus


et stridor denlium, remordens conscicntia; vermis, secunda niors, horrida socictas djcmonum, profundum baratrum, aiiim;p perennis et corporis crucialus. Hortainur itaqueuniversitatem vestram

odiis adversa; partes, ul facile Pontifici

non assen-

serint

nec tamen ab
destitisse,
*,

monendis hortandisiiue

Joaunem
tem
',

tiim regein

tum

ostendnnt ejus tiim ad Roberad Amedeuin Sabaiidioe comi-

in

Domino,

dilectissimi

filii,

ct

monemus,

ac per

data; litterae,

aspersionem pretiosi sanguinis quasi agni incontaniinati et inimaculati domini nostri Jesu Cliristi qui i)endens in cruco Patrem pro siiis persecutorihrus exoravit, obsecramiis attentius in remissionem peccatorum injungentes, quatenus, etc.
Sollicitat

' Sabauda; stirpis principem quibus oratores ad discordias, qua; de Pedemontio vertebantur, conciliandas mittere

ac Philippum

jussit.

Dejectas vero admodura in Pedemontio Roberti rcgis res fuisse, indicant Pontificiae littera; IV id. Aprilis exaratae ', quibus regem carpit

dcfendendi ejusdem coinitatus curas ipsuin abjecisse.

ut stricta in niutuas ca;des

arma

abji-

ponant inimicitias, extinguant odia, coitionesprsteritas dissolvant, atque arctissimi amoris


ciant,
Datum. Avin. IV kalcnd. Fcbrnarii anno i . Profectus in Insubriam Bertrandus-e-Turre libelluin ' Pontifici

33. Res

Gemiensium

in

Cypro

et in Istria.

foedere suas vinciant voluntates.

Confirmata; porro sunt Roberti regis partes nova rerum couversione Genuae exorta, in qua vicit
Gucliiha factio,
ac Gibellina voluntarium
sibi

exilium

obttilit, in ([uo ea,

varia! de

qua; Mcdiolani, Vercellis et NoGuelpba Gibelliuaque faclione compe-

conscivit. Caelerum erupit ea discordia sequenti anno in belluin atrox, ad quod extin-

gucndum Joannes
defuit.

Apostolica sollicitudine non

risset, descripsit.

34. MatthcBus vicecomes et aliiprincipes fruslra

ad pacem

allecti.

Gerebat

porrointcr Gibellinos

vicecomes Mediolanensis, qui occasioiiem e discordiis aucupatus viain sibi ad tyrannidem muniebat. Exercebat ille maxime

principatum

MatlIia.His

, ut Genuenses ab inferendo Ilenrico Cypri regi bdlo abduceret, ac demum pervicit, ut classem ad vastandam Cyprumnon immitlerent; quadere Robertum Sicu-

Ncc minus opcra; contulit

luin

fecit,

cuin nonnullis Drixianis siinullates, eosque belto


appetcbal: cui

malo ut mcderetur
verbis

Pontitex, illum

amantissimis
inferret,

mulcere

studuit -, ac ne

Brixiensibus cladem
;

uUam,

aut agris vastitatein

ac tum etiam Ilenricum " ipsum certiores Gcnuenses decrevisse ad kal. Marlias anni Domini Mcccxviii exercitumin Cyprium nonmissuros, non taiiien privatos iis induciiscontineri, quos acce|itarum injuriarnm doior ad expelendam ultionem impelleret; adduci enira ipsos in spem
',

abducere vicissim etiam Brixianos adbortatus; ne qua iDjuriam Matlbffium afficerent. cui nomen Canis Tuni Scaligerum Veronensem
,

Genuenses qui tenerentur a Cyprio rege in vin1 An. 1. Ep. Lxsxiv. ' Ibid. Ep. iasivui, lkxsix, xc 3 Ead. Ep. Lxxsis. el tom. i. Ep. secr. sci. Tom. i. p. i s Ep. secr. cclx.\svii. ibid. F.p. cclxsxviii. s ibid Ep ' Ep. cxLvii. 8 Jo. Vill. I. IX. c. 85. ccLXXxix. 9 Tom. i. "> Ibid. Ep. 'i tp. secr. Lsxii. cxxxii. Jbid. pag. 127.

'

Reperliis est in Archivo Avin; gerenle legalionera Ociav. Aquav.

au. 1595.

Romamque

perlalus.

An.

t.

Ep. cur. lsxxii.

60

JOANNIS XXII ANNUS 2.


concordia priBtereundum
,

CHRISTI 1317.

culis, liberlati reslitutum iri, ut facilius

familiarilalem domesticam contrahunt;


lieres,

coalescere

possit.

Neque
aliis

illud
litteris

rogasse Ponlificcm

comnieaius Rhodiis cquitibus, qui


taria?

Henricum ', ut rei frumen;

nunc munnnc pueros rapinnt Christianos, quos Saracenis ipsis ad abutendum exponunt; et insuper
ad clarius suae perversitatis indicium in vexilhs suis signa ferunt nefandissiini Mahometi. Hajc

inopia laborabant, suppeditaret

sineretque

debita vucti^'alia Cypro cducere, donec inter Ful-

quidem,
Et infra
:

siciit

etMauritium e Pagnaco suborta de magistratus supremi dignitate contentio esset


e Viilareto

conem

suaruin dispendium
Hffic,
si

audivimus, faciunl in animarum et scandalum plurimorum .


filii,

cuin verisimiliter vos latere

Apostolica auctorilate dirempta.


Desciverat a [)ristina virtute Hospitalariorum

non valeant,
,

equilum
Rliodo,
rat

princeps

Fulco

Villaretus
Christi

captaque

sub dissimulationis conniventia pertransitis, nedum Ecclesiam fidei matrem, sed et fideni ipsam ofienditis, ac vestri nominis claritatem ex hujusmodi concivium vestroruin malitia
infici perinitlenles,

non ad proferendum Syriain exlulerat mentem, sed


;

cultum

in

in delicias al)jece-

vos detractorum linguis expoCastellce in

praelerilisque insolescens victoriis inteiitusprivaliB rei,

nitis

lacerandos, etc.
37. Reges

que

publicas curas spernebat

quo-

Majoricarum

et

circa equiles,

communicato interse
:

consilio,

eum

ceiws expedilionem parant.


infideliiim, e Septa

Lacessitus crebris

Sara-

oi^primere exinsidiis adorlisunt^ quascum effugisset, in institulo judiciorum ordine, illum exau-

maxime

rum,

injuriis Sancius

et aliorum AfricaaoMajoricarum rex, ad pro-

ctorarunt,sibique prsefecere Mauritiume Pagnaco.

pulsandos impioruin conatus, qui sajpius iu ipsius

Ad quas componendas
tiflce internuntii,

lurbas decreti sunt a Pon-

regnum, exscensione

facla,

irrurnpere tenlarant,

ac

Fulconi

et

Mauritio dicta
U',

dies,

iit

Apostolico tribunali se sisterent.

vero,
prae-

Fulcone cedente principatu, Elionus Ordini


fectus fuerit, dicelur inferius.

Miserat

rum
tales

hoc tenipore Ossinius rex Armenoad Sedem Aposlolicam, regesque Occidenquorum princeps erat Jacobus oratores
'
,

horrendasque clades intulerant; atque etiam in meroatores regni sui, agentes in Africa, immanem exercuerant crudelitatem, expeditionem comparavit ad cijus sustinendos sumptus, alendumque militem auxilia a Pontifice flagitavil. Cujus petitis
:

episcopus Cabanensis, ut ipsos ad expeditionem pro recuperanda Syria conflciendam incilarel;

admissis Joannes, vecligalium Ecclesiasticorum decimas a Ciemente V in Concilio Viennensi pro recuperandi Syria indictas, quarum exigendarum

quos

cum

excei^is^et

Pontifex

atque ad
,

Phi-

Elnensi episcopo provincia imposila est, ad instruendam adversus Africanos classem derivavil',

signifllippum Francorum regem dimisisset cavit Ossinio Philippumadtraducendum in Asiam exercitum egregie animatum. Et quidem Philip-

pus pio ardebat instaurandae rei Syriacae desidesed ob exortas in Occidente turbas i|)sum postea Joannes ab eo consilio retardavil ^
rio
:

30. Interea ut vires hosti subduceret, intentato

Cum

analbemate, merces Saracenis inferri vetuit^ vero Genuenses nonnuUi avarili.c furiis per-

ciliedicta de ea re Pontificia violarenl, Rabylonio-

rumque

nefario foedere inficerentur adeo ut etiam execranda Mahometis signa praiferrent, ipsos Pontifex ad Chrislianam pietatem gravissimis litteris revocare sluduit ' : Ad nostrum, iuquit, non sine turbatione mentis pervenit audilum quod nonuullorum concivium vestrorum animum sic occupavitsffivacupiditas, utqui gloriantur nomine Christiano, Saracenis nominis prffidicli blasphe,

eaque de re lilteras ' ad Sancium dedit; in quibus post exornatam pliiribus elogiis regijB stirpis claritatem, at^iue eximium illius in Ecclesiam studium commendalum, de belli sacri apparatu ab illo adornato, quo ipse ad eas decimas attribuendas fuerat permotus, haic afifert a Cuni tu, inquit, tanquam princeps et alhleta Catholicus tam ad defendendos fldeles eosdem, quam ad resistendum alias hujusmodi pestileiiti saeviliffi reproborum et ad eorum pertinaciam enervandam, sicut et flrma tua assertione laetanter accepimus; et tua praeslita
:

opera

manifeslant, ferventer intendas et ad id

collectis viribus, te potenter [traiparesetaccingas;

jamque ad id certum propugnatorum et galearum armalarum numerum deputaris, et ad hujusmodi negolium feliciter, auctore Domino, prosequen-

dum

te,

ut asseris, subire oporteat, profluvia ex.

peusarum

mis et perseculoribus infestis Catholicae fldei, arma, ferrum, lignamina et alia prohibila saspius societates ac commercia illicila ineant deterant
;

38. In llispania etiam

Petrus Sancii, Alfonsi

regis Castelkc patruus ac tulor, ad ccrptam

anno

superiore iu

Mauros

Granatenses

exi^editionem

cum
ciant,

eisdem,

eorumque
taiiquam

vires damnabiliter
:

ful-

quos

viriliter

impugnare dcberent
in

nec his

coiitenti,

sed

profuiidum demersi
|)ublicaiites detesta-

proiiiovendam a Poiitifice expetiit, ut sacra mililia pro flde amplilicanda indiceretur, crucisque symbolum accepturis, vel stii^em erogaluris prremia

malorum, nimis impudenter

biles actus suos, cuni perfido soldano Babyloniai

indulgentiarum e sacro Ecclesiaj icrario proponerentur. Exlulit magnis laudibus ejus zelum Pontifex, atque ad Toletanum et Ilispalensem archiepiscopos et episcopuni

'

An. 2.

ibid.

1,

p. 2. Ep.

' IbiJ.
I.

p. 2.

Ep. com. M.

'

XXIV. Bos.

Ilist.

Hosp. eq. p. 2.

1.

1.

Dos.
Ilier.

Cordubensem

dalis lilteris

Tom.
II.
1.

i.

Ep. secr. ccclxxi. lios. Hisl. eq.


11.

"

'rom.

p.

Ep. secr. Liv.

An. 1. p.

1.
'

Tom.

Ep. secr. lxxiii.

Aii. 1. p. 3.

Ep. com. MMMiv.

Reg, post

eai)iil.

Ep.

JOANNIS XXir ANNU3

2.

CHRISTl 1317.
rei,

61

kal. Martii ad

sacrasigna fidcles vocare


'.

et crucis

Hos|)italariorum
attributis

ut eliam regno

cautum

sit,

syiiil)olo insignire jussit

Tum

ad lolerandos ex-

arcibus Tem|)lariorum,
sit;e

qua; in

regni

pedilionis sutnptus

cenlumetquinquafiinta aureoterlia)

conliuiis

erant, aiiis religiosis e(|uitibus Cala-

rum

millia eidcni Petro Siuicii ex diicimis vecliga-

travensibus, ul ab excursiouibiis barbarorum limi-

lium Eiclesiaslicoruni, ac dnabus partibus


dij,'enda attribuit
et

lem

vindicareiil. Institutos tiinc

conventns

mililia!

instaurandis tenu loruin sartis lcctis addicla;, re', imperavit(]ue inleutalo auaaliarum pocnarum terrore, ne quis Granalensibus, excurrente toto a kal. Aprilis trieanio, merccs uilas inferrct '. Ac ne quis I'etro ob-

S. Maria; et S. Gcorgii

tum

Montesifc, creatuinque
,

Ordinis priiici[)ein Surila


' :

Guillclmum Erilium

relert

thematis

eam

vero religiosam militiam Calatravte

quidem contributam narrat Mariana % pro[)rio tamen magistro in veste candida, cruce rubra
simplici

sisteret in ea expeditione conlicicuda,


ria aliqua afliccrct,

eumve

inju-

jdanaque insignem, cui Cistercicnsiuin

regem, dnm in Aposlolicam clientelam admihit


et Hispalensi arcliicpisco[)is,

ipsum et CastelUc ac Lcf^ionis bellum sacrnm in Mauros gerercnl,


'
:

instiluto Icgibusquc vivcre

inandatum
qiii

est,

cujus

virtule bellica reprcssi Mauri,

Valcnlina iiltora
Lusitania

ac Toletano

infesta reddebant. Addit auclor excitatam aliain a

at^iue episcopo Coi|)arles dedit,

Pontifice

proximo lem()ore

in

novam

dubensi, (|uos [)aulo ante mcmoravi

ut censuris eos, qui ipsos lacesscrent, percellerent.


Elusit Ponlificiani solliciludineni, frcf;ilque
pra.'-

militiam, cui a Chrislo noinen est, eo rcgno nobiiissiniam, ac rubra cruce linea candida inlersecaiitedistiiictam
prffisidia i[isis
;

Teiiiplarioruin(|ue ;cdcs, o[)[)ida,


:

clara Petri Sancii consilia proceruiu Castclla; intestina dissensio


;

concessa

ad castrum Marinum

|)raj-

accusat eniin Joannis alterius

regia; procuratoris

invidiam Mariana %

quem

ait

cipuuin Ordinis domicilium positum, indeque Tovariuin tradnctum.


Ita vero novis crcandis Ordinibns mililaribus Joannes o|)eram dedit, ut ad rcstilnendum veterum splendorem, ac redintcgrandam dignitatem

in

Petrum simultates concepissc, cum saccrdotiodecuinas


,

rnm

se excluso,

ab eo administrari,

ac bclli |)acisque consilia ad

eum

referri

atque iu

dies aemuluni crescere |)otentia intueretur.


39. Suffiisus eliam aliqna in Petruin invidia

iiicubuerit. IJisccsscrant jamdiu a siipremi magistri


ct Algarbii rcgnis S. Jacobi cujus dissensionis labes inde olim fiuxerat. Nicolai III Romani Ponlificis teinporibus milititc S. Jacobi magister, cum sa^jiius Algarbii et

obsequio in Lusitania;
:

visus Jacobus rex

Aragonum, qui apud Pontificem


i)elli

equitcs

queslus est

se iu

sacri et gloria; societatem

non vocatum, cuin [)Iura pro lideaugenda facinora egregia in Mauros explicuisset. Cui rcspondit Ponquerendi niateriani subesse, cnni ipsius oratores eam suscipiendi iu Saraccnos belli provinciam non [)oposcisscnt; neque enim hujusmodi negotia nisi in cardinalium consistoriis jiergeret 0|)eram dare redintegrandcE agitanda
tifex,
:

Lusitaiiite

ades obire coactus, boiia


:

in dies dissi-

nuUam

rem Sedi ac Nicolaus, ut malo mederetur, edixit ut Lusitaiiite el Algarbii equites magivideret,
Aiiostolicse detulit

pari ac discij^Iinam cxsolescere

strum crearent, cni bonorum administralio comniilteretur; omnes tameu supremi magistri auctoobnoxios jussit esse, ejus(|ue imperiis obseat illi ejus mox jugiiin excussere, ac Nicolauni afferre malo rcmedium meditantem
ritati

interSiciliiC et TrinacriGe reges aniicitite,

qua

per-

solemnes ad Scdcm Apostolicam niitleret oratores, alque e cardinalium cousensu infcrendi


fecta

quentes

Mauris

bclli

consilia se adjuturuiu.

Extnlit vero

mors

op[)rcssit.
Cffilestino

Tenente vero
V,

sunimum

Ponliflca-

magnis laudibus cjusdem regis pietatem, qui pro


liberandiseBabylonii soidani servitule Christianis onustam mcrcibus navim miltcie decreverat sed
:

tum

Lusitani equites ab ipso dolo obtinuere, ut Nicoiai Conslitutionem confirmaret:

veruin Calestini successor Bonifac. Vill de re tota


edoctus, Nicolai et Csiestini decrcta convulsit, ac Lusitanos et AlgarbianosS. Jacobi equites, objecta anathemalis religione, ad pristinam cum Castellanis cquitibus conjunctionem, supremique magi-

ne ccnsuras ob vetitum

cum

Babylonis commer-

cium contraheret, facultatem flagitauti assensit Pontifex, niodo Lrrum, equi, arnia, lignave conflandis apta navibus barbaris non invehercntur.
40.

Nova eqiiUum militia

redintegratm.
versia de
regis dilione

Dccisa
regcm

inslitutu et antiqiioe

est

hoc anno vetus contro-

Tempiariorum
eniin

bonis, (|Ufc in

Aragonum
:

obscquium reverli imperavit, neillius exem[ili pernicies in Uos[)italarios, Minorilas ac Prcedicalores emanaret. Paruere iili tum quidem, sed
stri

crant, Hospitalariis adjudicandis

postea [)astore viduata Aposlolica Sede,


Castclia! ac su[)renii Ordinis magistri

magno rcis
conteniptu

Jacobum

in Concilio Viennensi oralo-

runi opcra obslilisse, alcjue a Clemente coutroversiee solvendae dieni coustitulan'.


;

principem
relis

sibi

prx'fccere.

Quorum

|)ulsatus

que-

sed reni iliius


ita est

Joaunes

pa[ia Algarbii et Lusitania;

equites

morte discussam vidimus. Coi:sultuni vero


1. p. 1. E|). com. mu, mucxxiii el mmcsxv. i An s Ep. Mii, Min, MMC.KXV. Ibiil. Ep. mhcxxiv.

S. Jacobi ad

veterem vivendi lormam, ac mao-istri


jussit
'

MMCxxv.

Warian. de reb. Hisp.

1.

xv.

c.

16.

Toai.
*
^

Castellani
2 ibjj.

obsequium redire
11.

(1).

Ibid.
1.

Ep.

Ep.

'

Surit. ind.

1.

hoc an.

Mar.

I.

v. c. 16.

.\[]_

^^ j_

secr. CLii.

Ep. COrn

MMMCCCLXVI.

(1)

Ordo mililum de Moutesia anuo

isto Poutilleis auctoritate constiluitur,

cujus rei extat Pontilicis Constitutio apud Baluzium lom

62

JOANNIS XXII ANNUS


41. Turdce in IJispama ob rerjni successionem.
est

2.
tia3

CHRISTl 1317.
nominare
:

Ut vero enisus

in eisdem litteris omisinius

praj-

sua auctorilale equilum aaqui iiiagislro obsequia praeDionysii regis subditos, qui

daciaiii compriiiiere,

ad nominalionem hujiisiiiodi Iratrum nostroruiii consiliuin neqiiaquam accederet; nec


serlim

cum

stare respueruot;

ila

Roniana Ecclesia mater


etaclus
rlus

tua, qu;e snos processus

ab ejus iniperio se subiiuxerant, ad offlcium adducere sluduit. Excitatam quidem iii Lusilania periculosissiinam di.<sensionem boc anno, Ilispanici

in statera icquitalis aiqicndit, inter dissi-

dentos consueverit aliijuid

cum

piosjudicio altei

immutare. Dat. XVI

kal.

Aprihs anno

auclores doceiit

',

cum

Alfonsus Dlius sceplri

Sanclium furto genitum, inipiiris(iue nataapud patrem niniia auctoritate pollere iudiguaietur eoque prorupit ira, ut patri belium indicerel, quem ea sus|)icionc aspergebat, abdicandi sui consilia agitasse, atque a kgilimo in spurium sceptrum Iraducere mcdllari. Proceres iii partes scissi Conimbrica Portiisque ab Aifonso
hajres

libus nolatum

Negatum sibi a Pontiflce regium nomen Roberlus non icqui bonique accepit; sed adeo exarsit ira, ut ne quidem ad Pontificias lilteras admittendas, cum de pace agendum esset, nisi regio nomine coiiipellaretur, flccti potuerit qua de re
:

agetur inferius. Confirmarat

is

adeo potentiam, ut

non Scotiam modo

oblineret,

verum

aliis

regnis
injusta

Eduardum

pellere moliretur. Qua3 res

cum

occupati sunt. Adliibuit Joannes Apostolicam ope-

admodum

ram, ut funestum belluin extingueret, anatheniatisque sententia eos omnes, qui turbarent rempublicam, ac Dionysio negotium facesserent, defixit cujus divulgandaBElborensi* episcopo provinciam dedit. Et quidem regiam dignitatein in grave periculum adduclam, ostendunt Pontificis litterae* ad Dionysiumdata-, quibus euiii ad eluenda lacrymis anttactae vitae sceleru hortatur tuin enim victoriani de liostibus certissimam relaturum , cum maculas omnes sacra poenitentia delevisset.
:

visa esset, vocante in jus Robertum Brusium Eduardo apud Sedem Apostolicam; illique crebras in Angliam , Walliam Hiberniam excursiones, templorum eversiones, populationes agrorum, disturbata Syriacae expeditioiiis a Synodo
,

Viennensi decretae consilia olijicienle Joannes .^liensi et Norvicensi eidscopis ', tum etiam car, ;

dinalibus iegatis

infligendaruni Roberto censusi

rarum

partes dedit,

ipsum

evertisse Ecclesias

coiistaret, ne(|ue

42. Anglia; et

IJibernice

contendentibus sub

ad crimen expiandum permoveri posset, vel etiam ab Angha, Wallia et Hibernia invadendis abduci: nec modoipsum, veruin etiam

Eduardo rege et Roberto Brusio consulil Pontifex. Parem sollicitudineiii ad [lacein in Angiia, Scotia et Hibernia adducendam contulit Joannes. Ardebant ea regna belio gravissimo, et quo Robertus Brusius ScotiiB regnum, excusso Eduardi

omnes, qui ad ea regna infestanda Roberti partibus se irretirent, defigi anatliemate '; tum illius
subditos sacramenti
rescindiiiue foedera
illi

praestili

religione exsolvi*

jiissit.

Inio Pontificem
"

ipsum

incussisse eas rebellibus, ex litleris

ad Cantua-

primi jugo, invaserat


acceptas,
illius

ac post gravissimas ciades


parenli
miiitari

defuncti filium

virtuie ac [leritia imparein, opprimebat.

Ad

exlin-

gucndum

itaque atrox adeo incendiiim

Pontifex

inducias priniuin inter


objecta violatoribus
dixit^
:

Eduardum Robertumque, censurarum reiigione intum Gaucelinum tit. S. Marcellini et Pelri


,

riensem aichiepiscopum ac suffraganeos datis constat, quibus hisce verbis conceptam anathematis formam proinulgandam praescribit Dum sicut displicenter audivimus, nonnulli nobiles et magnates regeni ipsum et regnum Angiiae, ac terram suain Iberniai invadere ausu nitanlur illicilo,
:

in eos, vel praebentes aiixilium, consilium


:

vel fa-

presbyteruni, ac
instructos niisit

Lucam

S. Mari;c in Via-Lala dia*,

conuin cardinaies legatos

ainplissimis mandatis

voreniB.Et infra Excoinmunicalionis sententiain promulgamus, a qua eos sine speciali mandato Sedis Apostolicae,
proliibeinus absolvi
infra menseni,
:

\ Eduardum " vero regem ac Robertuin ^ quem non regio, sed magiiiflci viri titulo ornat, ut cardinalium monitis
essent,
dalis,

iiisi

forsan in mortis articulo,


si

in qiio

fueriiit absoluti, et

obsequentes

ipsos contigeril sanitali

reslitui, nisi

satisfecerint

admonuit. Aliisque litteris ad Robertuin cur regium nomen, quod apud Siotos sibi
te

eadem

sententia ligari

volumus eo
i

ipso, elc. Dat. Avin. kal. Aprilis

anno

pepererat, ipsinonadscriberet,cxcusavithisverbis:
a

Quia, inquit, dissen<ionis negolio inter

ac

iiraj-

fatuin

regem supra Scotite regno pendente, dccenter non i^ossumus libi regii tituli nomen adscribere, prudentia tua moleste non ferat, si te regem Sco>

Occupare Angliam, Wailiani et Hiberniam Robertus tentabat non lam viribus suis, quain peiduellium populorum ariiiis qui ab Eduardo exaspcrati gravioris servitutis juguin a
43.
,

suis

cervicibus depulerant. Inter ctfteros

enim
ad

Iliberni litteras

gravissiiiiis querelis refertas

Jo. Marian.

3 Au. 1. p. i. Ibid. Ep. cccxxiii. Ibid. Ep. ccxLui, ccxliv, ccxlvi, ccliii, Ep. cur. cr.Lxxi. Ibid. Ep. CCLXXII, CCI.XX1II. CCLIV, CCLVl, CCLIX, CCLX. 8 Ibid. Ep. ccLXxvi. Ibid. Ep. ccLXiii.
'^

xv. c. 16 * Ibid. tp. cccxxii.


1.

etalii.

'

Tom.

i.

'

Ep. secr. cccxxi.


'

'^


''

An.
3

p. 3.
lip.

Ep. MMCCLXXXiii.

iiiij.

ccLxi.

An.

p.

Ep. cur. ccxcii.

'

An.

1.

p. 3. Ep. coiji.

mmcclxxxix.

An.

1. p. 3.

Ep. com. MMCCLXXXix.

de Vil. Papar. Avcn. num. 50, quiE dala est anno primo Joannis, die IV idiis Junii. Sed nonduni .T;diricalum fuisse monasterinm, quo equites redigerentur, ex Constitulionc il!a discimus. Piimum Ordinis illius magislrum Poiitificiffi electioiii reservat 1'outifex ; reliquos dein Mansi. cx Ordine Calalravensi eleclione Fratrum Montesiensiuni assumcndos edicit. Ue forma vestium et crucis niliil dispouit.

, :

JOANNIS XXII ANNUS


cardinnles legatos
niisere,
aii

2.

CHRISTI
rerum

1317.

fi3

f|uil)iis

signidcarunt,

inlolerabili tyranniiie

arma

in
;

Ednardnin corviolalas(|ne
al)

45. Optima de bono regimine consilia dat Jonnnes Edjiardo regi. Conciliasse sibi Eduar-

ripienda

se

coin|in!sos

fuisse

diim, 1'onlificiis excilalum monitis,


felici

Hibernos, e
colligitur.

eodein re^e leges, cjuibns Adrianus 1'ontifex olim


Hibeniian) Aiiglia; contribueral. De i|uibnsJoan-

ipsius in Ilibernia eveiitu

Concitalos duiibus

jam

ante annis eos populos ab

nes a cardinalibus cerlior factus, subjeclis lilteris ad levandnin [iO|iulorum jugiini, regiamque cle-

Eduardo Brusio linberti Scotiic regis fratre, ciijus exeinplo Hibernicim coronam arripuerat, Thonias Walsingliamns scribit

meiitiam
hortatus

'

in eos
:

explicandam Eduardum

est

ad-

sed aiino ins('(|uenti

.loannes, etc.

Ednardo

rcgi

Anglia

illustri.

ab regis Angliirnm fldissimis clieiitibus, ca;so mrigno Scotoruni numero, captum et capitis senciii Dondalk mimen (;st, ob desumptum insigne regium, damnatiim.Ut vero Joannes Eduardum ad mulcendos llibernos, ita ad Anglos

Eccc,

lili,

(luasdain recepimus littcras, di-

tentia in loco,

rectas pridein

per Ibernicos niagnates el popii-

lum

dilectis
Pi.'lri

filiis iiosiris

Gaucelino
et

tit.

SS. Marcel-

lini et

presbytero

Luc;c S. Maria; in Viadesiinatas

Lata diaconocardinalibns Apostolica; Sedis nunliis,


et

proceres sibi devinciendos, conciliandumque Thomani Lancastri;c comitem, qiiem in sc concitarat

per eos nobis suisintercliisas

litteris

eo tempore, qiio Anglia giavissimis tuinultibus


lliictuabat, instrnxit
*
:

in

(|uarum
,

serie

vidimus inter
cerlis

ca;tera contineri,

aliisqiie litteris

'

Thomam

quod

cnin

fclicis

recordationis Adrianus

papa

prajdecessor noster, sub


distinctis aiieitiiis
iii

modo
litteris

et

foriiia,

adhortatus, ne levi offensiuncula lacessitus a regio obsequio sc snbduceret; nonnullosest

ipsnm

Apostolicis
regi

indetactis,

que comiti

devinclos

ad

eum

in

regis

partes

clara; meinoria; Ilenrico

Anglia; progcnilori
;

tuo,

dominium

Ibernite concessisset

ipse rex
lia;c

ac

adducendum incumbere jussit '. De comitis Lancastriae adversus regem irarum causis, pUiribus
cionein

successorcs ipsiusreges Anglia; usque ad


pora,

tem-

modum et forinam

hujusmodi non

servaiites,
diris alflic.

agitWalsinghamiis^adductum nimiriim in suspiEduardum coiiflat;e in comitem focdce

quinimo eos transgredientes indebite,

tionibus etgravaminibiis inauditis, iinportabiliuin

servilutum oneribus; et tyrannidibus inhumanis


ipsos eo miserabilius et intolerabilius,

quo diutius
:

proditionis, ac sua auctoritate iis studuisse qui comitissam Lancastria; abduxerant. Ca;lerum Pontifex optimis monitis iinbuit regem ad regnum probe temperandnm, vinciendam populornm fi-

oppresserunt, nec
illata

fuit

hactenus

qui revocaret

gravamina, ant errata corrigeret non fuit quem pia compassio super eorum contritione moveret, quamvis super his ad te recursus habitus fuerit, et clamor validiis oppressorum aures tuas

Ecclesias

dem, augendum divini Numinis decus, tuendas regiamque componendam qua; subje;

ctis litteris

tjus aniino infundere studuit

Charissimo in

Christo Glio

Eduardo

regi

Anglia; illustri.

quandoque
alium
tur,
in

pulsarit

unde,

talia ferre

nequeuiites
et

ulterius, coacti sunt se a

domo

tua subducerc,

suum regimen

advocare.
fili, si

44. llaec, dilectissime

veritate nitan-

Urgel nos Christi charitas, urget illa spead luae salutem anima; et ad tui gerinius stabilimentum honoris aliqiia tibi scribere, qnibus leclis el plenius intellectis, saluti

cialis allectio, quaiii

tanto

niniirum infesliora nostris accedunt


sollicite,

affectibus exequi, qua; tuo sint placita Creatori, et

ab omnibus abstinere

per qua; contra

le

debeat iirovocari Deus ipse ac Domiiius ultionum, qui geiiiilus affliclorum injuste miniine despicit,
et

qui propter

iiijustitias

peculiarem

suum

deje-

regni tui quieti provideas, et periculis imminentibus eo certius, quo prudentius via gradiens aequitalis occurras. Ha;c est sane nostri sumnia propositi, ut tuuin stiidium excileinus ad te, tuos et tua tam prudenter quam provide ordinanda. Ad tuam autem ordinationem ilhid princituffi et

populum,et translalionem fecisse regnorum; quanto etiam desiderabilius, his proesertim impacalis temiioribus, cupimus te illis
cisse describitur

paliter pertinet, ut
diligas,

Regem regum super omnia

ejus
:

sacerdotes

venereris Ecclesias, et honorifices tuo jiire contentus, nil cupias vel reti-

libenter intendere, per qua;

tuorum corda

lide-

lium ad tuam benevolentiam


beant
allici, et illa

et obedientiam depro se vitare, quibus valeant a Ut autua; cultu devotionis avelli . El infra
:

neas alienum. Divinum officiuiK reverenter audias et devote; nullius colloquium, cum celebrationi

divinorum intereiis, citra necessitatis exigenliam admissurus Ecclesia namque donius


:

tem de
tescat,

pra;dictis

gravaminibus

et querelis,

quibus

orationis,

non

collocutionis

esse

describitur,

et

prsedicti innituntur Ibernici, tuis sensibus inno-

qui in oratione Cdlloquitur

Domino

majestatis

ad plenam prascriptas
;

litteras

missas carlitlerarum

unam magnani
tem
sibi

ei facit

injuriam, qui colloquen-

dinalibus antedictis

tuin

formam

audire Creatorein

omnium

dedignatur,

quas

pra;dictns

Adrianus
tuaj

praidecessor

nosler

illunique sibi precatur intendere, cui ipse depre-

eidem Henrico

regi Anglia: de terra Iberniae con-

cans non intendit.

cessisse dicitur,

magnitudini mittimus praeIII kal. Julii .


- Jo. tom. ' Wal. iu Eduar. II. * Ibiii. Ep. ccLvii. Ep. ccxvii. cxxxvi. Tom. I. Ep. secr.

sentibus iuterclusas. Dat.

I.

Ep. seer. ccxvi.


5 Vi"alsm. ia

3 |i,;j_
JU.

Eduard.

Tom.

I.

Ep. secr. DVi.Ext. etidm iu BuU. in Jo. XXJI. Coiisl. IV.

"

64
a

JOANNIS XXri ANNUS


Audilo vero, ut prajfertur,
officio,

2.

CHRISTI 1317.
et provideat

te

tuis

honestam, qua; videat


iiimia parcilate

adibilein |)ra;beas quolies ojius crit, tutela tui cor-

quidquam tuo houori

quod nec ex desit, necex

poris loci ac teiuporis opportunilule servatis; nec


te levibus aut puerilibus
iniiilices,

defectu debilae provideiitia; bona lua a gaisiiioni-

qui qua; sunt

digna principe cogitare,


teneris. Cuin

et te illis solei ter

enini era?

|iarvulus,

si

occupare sapiebas aut

bus et gulosis hoininibus aut aliis personis turpibus consumi contiiigat. Cuin enim bella Christi in
Terraj-Sanclee subsidium
gere, propter quaj te
0|iortebit,
tiir,

disponas

devote

pera-

faciebas
rari
sisti,
:

ut jiarvulus, ;equaniuiiter poleras tolein

multa expendere necessario


tibi

nunc autem cuni

ajtalisplenitudinemeva-

necessarium

prorsus esse dignosci-

cum

suscepisti

unctionis regix saciMmen-

ut in cibis, vestibus el aliis sumplibus facien-

tum, prorsus evacuare debes quoe ad parvuluin pertinent, et ab eis ob consecrationis reverentiam, cujus virtus non infirma fore digiioscitur, temperare. Nam et in David, postquam a Samuele propheta Uomini unctus fuit, direclus esl spiritu Domini ab illa die et in reli(]uum et Saul post inunctionem in virum mulatus altirum prophe;

dis,

ac relinenda fainilia decens


:

ponas
tes

ut videlicet superllua reseces, et

moderamen apnedum
non
aliter

tenacia;
;

notam, sed

et

ii;evum prodigalitatis evi-

scilurus ([uod nos et fralres nostri

facimus,

quam quod

te facere in liac parle

mone-

mus, prout per nuntios tuos inde poteris plenius inforiuari. Nec te pudeat de receptis expensis rationem
et

tare

ca3|iit,

cuin accessisset ad
|iupilli,
:

cuneum

proplieta-

certis

audire temporibus,
et

rum. Causa

vidurr, inojiis ac meiidici ad


et in

gnalum pnivoceris exemplis,

cum ad id manos hoc ipsuin tibi


aliis te,

te licenter introeat

decernendo lavoris dexregia subliinitas

iniminentibus celsitudiui tuae negotiis perutile


tuos et

teram, aut sinistram odii


adinittat.
46.

non

judicemus. Sic deni(]ue in his et


tua salubriter ordina,

quod

et

Deo cedat ad glo-

Porro ad luorum ordinationem specia-

riaiii,

tibi

ad
.

commodum,
Erudivit vero
'

luis ad
aliis
*,

gaudium

et

liter

illud spectat, ut babcjas


,

bona
te

latera,

viros

exemplum
ctorilate

litteris

Pontifex

sajiientes

providos

et

fideles

diligentes

ex

Anglos [iroceres
prfficeptis

ac prssules

qui gratia et au-

aniino,
Sciat

quorum

distincla

sint

decenter

officia.

apud Eduardum

floiebant, quibus

ipsum

quisque quid sibi faeiendum incumbat, et promiscuis actibus non turbentur , consiliaiios

saluberrimis esseut inforinatiiri ad sce-

ptrum egregie siistentandum, provecturique ad


virlutcs regio fastigio dignas.

eligas, et relineas
et

jam

electos, (jui sciant regere te

regnuin,

lis,

(|ui nec iiiinutis alliciantur muiiuscunec magnis muiieribus exca3centur, ingenio

47.

dum

Ad fidelitdlis jiiramentum adicjit EduarJoaimes per legatos Apostolicos qui iuterea

naturali

dolati,

lilterarnm

scieniia
;

prffditi,

vel

vexaiitur a latronibus.

Non

ad conipriniendas
inissi in

non pnrcipites in consilio, non inciviles in verbo, non somno, non otio, non crapula; dediti, non iiiipatienles
et

mulla

gramlia sallem experti

modo
,

turbas cardiiiales h'gali


etiani ad

'

Angliam,

consortii, et qui sciant, velint et

consulere

qui et

audeant bene libi iiiipotentiam tuam, si staliin


,

recuperanda Romanaj Ecclesise jura qiia; prajteritis temporibus obsoleverant utque sacramento fldei Eduardum regem adigerent.

verum

Quo argumento
*,
iit

gravissimis

lilteris ipsi

pro-

non

satisfacias
si
,

indigentibus

negligenliani

vel

posuit
tio lil

Joannis regis exemplo, qui Innocenet Iliberniaiu

duritiam,
venientes

non
vel

seniper, ut decet, vel recipias

Angliam

ex pietatis seiisu

sti-

respondeas aliqua postulantibus curialiler, noverint excusare. Cuin talibus, fili

pendiarias constituerat, fideiiique Sedi Apostolica) devoverat, cardinalibus cHenlis officia exhiberet.
B

cbarissime, tracta regni tui negotia, et de illius tuitione dispone, quoruin consilia, cum audieris,

Joannes,etc. Charissimo in Christo filioregi


gesta magnificaprincipum, quos tempori-

Anglia; illustii.
Si

nonsubjicias seorsuin abieiis judicio imprudeii-

tium
tiis

nectua^inniteiis prudenli;e pra-feras senteii-

bus
cet,

retro;ictis

produxit inclyta
fili,

domus

tua qua declaris

taliuni id

quod

sentis
eis,

aut

eorum responsa
quidquam
ad
totius

charissime

atteiilioneconsideres, etrecenofficio

judicari patiaris ab
illos
:

qui noii inlelligiinl se vel


fore
id

seas

comniemoralionis

diligeuter

sed

si

forsan aliquis asserat

tibi palcbit indiciis, et


:

inuotescet evidentibus do-

sibi
silii

consultius

revelatum
et tu ijise

con-

examen reduceie non

omittas. Sedeant in

curia tua,

cum

vacare non poteris


et qu;e

omni

cumenlis iiiio potius ipsa veiitatis notoriae certitudo, ubtrrimis operum coinprobata fructibus, deinonslrabit quod sicut jirincipes ipsi natalium
illustrium splendoribus clarueruiit, sic devotionis

die juridico, aliqui sapientes, qui ea, quae potc-

runt expediri, ibidem expediant,

tractum habebuiit, tibi renuntieiit, ut vel detur fornia expeditionis ejusdem, vel ad suos judiees remitlantur. Judices
et officiales gratis coiistitu;is, ut per id eos ad vitandum vilium venalitatis inducas.

ingenua; gratia pijecellenles Ilouianain Ecclesiam et pro iilius gloria, per quem honorum culraina possideutur, lilialis reve-

coluerunl ut inatrem
reiitia; sludiis

amplisque donoruin muneribus honoraiuut. El inler alia doua largiUua qua; princi'

Cajleium
iii

ad

(iisposilionem
in plurimis

domus

lua;

quam deordinatam
piieserliiu

inundus

clainat,

Eod.

tom.

I.

sumptibus excessivis, crediinus expcdire, ul aliquum persouam laaluram habeas et

cc.vxvii, ccxxviii

ccLxvii.

Ep. secr. ccxxiu, cc.xxiv, ccxxv, ccxxvi, - Ibid. Ep. cclviii ad Ep. ad Ep. ccliv.

3 IbiJ.

Ep. ccxxxix, ccxl, cclxxv.

* Afl. i. p. 1

Ep. cur. ccxLii.

.TOANNis xxrr
pos
ipsi ducli
lieatoc consideralioiiis

ANNUS

2.

criRrsTi

1317.
pifcdicti regni

65
gubernaculasus([uo nobis

s|)iiilii eideiii

qiio,

Deo volcntc,
Ecclesiaj

Ecclcsix' conliilei'iint, clircC niemori;c Joannes rex

ce[isti,

usiiuc ad prtcsciitem anniim,

An^liic,

unns de principibns
cl

anlediclis, devole
,

ct

considerans et cliani recoHnoscens


ipsc:

(|nod

eliarn

de diclo censu salislactionem impendisti dcbitam, ct le per nuntios speciales

cidcm

Dentn
;

derat

matreni Ecclesiam in nuillis ofTcn (juod piopterea divina misericordia plnri;

ccrto inodo salisfacturum de ipsius census residuo


[nomisisti, a soliitionc census hiijusmodi propler

mum
pro eo

indi^cbat

ncc quod
ipsi

luibi ret,

(|uo(l

dii;iio

inciimbenlia vobis onera diversa cessastis, dunlax;it exce|)tis) aliijiii

pro satisfaclioiie iJeo ct


se

Ecclesiii;

debita ta-

tamen ex successoribus
,

ipsis,

cienda nisi sei|)snm et rcgna sna


(jiii

|)ossel otVerre,

ct

pra^scrlim tu ac gcnitor antedictus, [ira^stare

biiniiliavit iis^iue
saiicli

ad morlcm lniniigralla
iiispiranle,

fidclilatis

hiijusmodi jiiramenlum

et

recognoprx'dc-

liare se
11011

volens Spiiitus

scerc

mcnior;itiim

bom;igiiim
igitiir,

eisdem

dolo iiiductus

iiec ni(!lu coactus, simI

mcra

el

ccssoribiis nostris

Romanis

Poiitificibus oniisistis.

S|)ontanca voluiitate conimuniiiiie coiiseiisu baro-

48. Qu.Tsiimus

am;intissimc
ct

flli,

cclsi-

iium suoruiii, Deo et bcatis Aposlolis Pctro ct Paulo et eideni Uomaiia) Ecclcsiic malri suaj, ac
fclicis rccordalioiiis Ini.occiilio III

tudincm rcgiam
in
illo,

rog;iiiiiis atlcntiiis

hortaiiiur

qui rctiibus dat salulem,

tibi palris

more

pncdecessori et

bcncvoli lu;e [)olissiiTiecoiisiderationcs s;iIutissano


consilio

siiccessoribus ejus Aiigli;u et llibcrni;c regna cuin

omiiibus juribus et perlinciitiis suis pro remissione |ieccatorum suorum ct omniiim de generc siio tam vivorum (iiiam ctiaiii mortiiorum, totalitcr obtulil et concessit, ex tunc a Deo ct al) eadcni
Ecclesia Roinana recipieiis, et tanqiiam feiidatarius

suademus, quatcnus [^riidentcr atlendciis, quod revocari non dcbcnt, (jua? Deo sunt afTcctu
jiiic

dcvotioiiis

oblata

et

attcnte
[)ropri;u

considcraiis,

qiiod

gravilcr,

non absiiue

detrimento
recognilione

salulis, dis|)licuerint Altissiino, qiii a

dictihomagii ct praestatione juramcnti hujiisniodi


ccss;ivcriint
;

tcnens

illa

iii

[ira-scntia

boncc mcmori;e

in maiiibiis
tit.

dileclorum flliorum no-

B. Tiiscnlaiii episcopi tuiic Apostolicai Sedis legati


et Paiidiiliihi
ris

slroriim Gaucclini

S. Marcelliiii et Petri pre-

siibdiacoiii ct familiaris pra^dccesso-

sbytcri ac Liiciu S. Maria; in Via-Lata diaconi car-

cjiisdem, Deo et Aposlolis pr;cdcccssori ac suc:

ccssoiibus et Ecclcsia; Romaiiai prjcdictis


ravit, ct eideni legalo

el

ju-

dinalium nuntiorum Scdis cjusdcm, vcl altcrius eorunidcm, si casu contiiigerct ipsorum aliqueni
impcdiri, hom;igium recogiioscere, ac juramentuni cxhibcre preedicta, nostro et ipsius Ecclesiaj

bomagiuin

ligiiim pro regnis

cisdem Dco
ccssoribus ac
vice
et

et A|>ostolis,

ac prajdecessori ct sucsucccssorcs
iit

Romance

Ecclesia; praedictis, loco et


;

Romanae

vice ac nomine, pro divina et dicta3 Sedis

ipsornm

recipienli publicc fecit

ac nostra

reverentia, tuffique salutis auginento,


filiiis

bajredes suos, de uxore legilima procrcatos,


Pontifici,

sicut benediclioiiis

spontaneus non oinittas

Roniano

qui csset pro tempore etipsi

ut proinde superna clementia in tuis processibus


et agendis tibi

Ecclcsife Roiiianaj fldelitatcni

dcberent secunduni

conditioiiem pra;stare
in

et

boniagium recognoscere

perpetuum

obligaiido. Et ad hujusmoiii perpe-

tuJE

obligationis et concessionis indicium voluit


et

dexteram suae protectionis extenbenignam, et s[)iritualis patris aiiimus ad tam chari filii [)roHcuum incremeiitum fervens et anxius, quantum cum Deo
dat magis propitiam et
fieri

idem Joannes rex


pro

etiam

stabilivit, ut

de pro-

poterit,

promovendum
XVI
Pontificiis jussis

tanto efficacius excikal.

priis et specialibus reddifibus

regnorum ipsorum
S. Pelri,

tetur, etc. Dal. Avin.

Aprilis

anno

omni

servitio et consuetiidinc, qu;E pro ipsis

Obsecutum
stat
:

Eduardum non con-

faceie deberet, salvo per

omnia dcnario

eadein Ecclesia

Rom.

mille marcas sterlingorum

illuin certe censum mille niarcharum pro regnis Aiiglia? et Hibernia) a Joanne rege constitu-

yidelicet in sancli Michaelis quingentas et in Resurrectionisfestivit;itibus tolidem

tum

i|isis

idibus Aprilis hiijus anni Pontificio ;cra-

marcas ejusdem

rio intulisse, cujus

media pars

festo

Resurrectio-

inoncla}, scplingenlas videlicet pro Anglicc, et tre-

nis Dominica^, altera die S. Michaeli sacra pen-

centas pro HibernitC regno,


ret
et perciperet

iii

perpctuum recipe-

denda

annuatim,
et

justitiis, libertatibus

soluto

etregalibussuis sibi

hajrcdibus ejus salvis. Qua3

erat, docet Joannis syngrapha, qua de eo Eduardo cavit '. Duni in Anglia cardinales impositosibi mu-

quidem oninia rex


petuoatque firme

praifatus rata volens esse, per-

se ac succcssores suos contra ea


:

siint

nere fungebantur, a nefariis pra;donibus spoliati ^. Ad ((uoruin vindicandam injuriam Joannes


censuras
iis,

non venire
ret,

specialiter obligavit

ct si ipse vel ali-

qui cardinales insigni injuria


III

affl'

quis successorum

suorum
nisi

id attentare

prajsume,

ciunt.incussas ab Honorio

cujus Diploma

suo

quicumque

esset,

commonitus
:

resi[)i-

loco attuliiuus, in facinoris auctores distringere


jussit
:

scerel, a rcgni jure caderet su|)radicti

prout hajc

eosdemi[ue cardinales, ne adversis con*


:

omuia

faina notificat

manifcstat. Et licet

Ghronicarum inspectlo tam idem Joanncs, quam alii


et

staiitiam fraiigerent, salubribus monitis erexit


Gauceliiio tit. SS. Marcellini et Pelri et

Lucae

successorcs sui

hiijusniodi cciisum cx dicta causa

S. Mariai in Via-Lata

diacono cardiualibus.

solvisse ferantur (clarae

memoria; Eduardo rege


succedis ab eo tcmpore,
' An. 1. p. 3. Ep. coai. mmccc. lom. XIII. aa. Chr. 1223, sub lin.

Aogliaj geiiitori tuo, qui aliquanto tempore, ac te,

qui

sibi in regiio |ira'falo

'

\Vj. iu

luar.
V.\\

II.

'

K\l.

Toin.

ll.

?cct.

coixii.

Ann.

Touus XXIV.

Rayn. V.

66
Qiiis

JOANNIS XXII ANNUS


anirno nou amaricnlo consifleret, vos

2.

CHRISTI 1317.

delractiim est notabiliter dccentiffi regalishonoris,


qiiod rcgiii lui sic enormiter fuerit violata tran(luillilas
,

pacis semitas proseqnenlcs, et proinde


jusvis PUspic.Tnles iiijuriam,

minus

cii-

bus

lot

non exspectalis liosliangustiarum vulncra pertulisse ? Quis


ferat, patris miltenlis calcata reverentia

iit

cardinalibus
tuis
et

(ifliciiim

jiro

ipsis injunclum sibi ejusdem regni compendiis

amarenon
cis

jiromovendis
violeiiter

utiliter ac

humiliter cupientibus, sic

ct matris lionore

posllinhilo, discolos filios in pa-

Angclos
malis

sic eleclos

hiliter fuisse molitos ?


liis

unanimiter, sicque damnaa Sed quia in Kl infra


: :

pncclusus extilerit securus accessus ? Quoiiiodo ergo nos et tu tam graves et tam accumulatas dissiiiiulare possemus injurias? Quomodo
noster et tiius
rctiir
ita

eum, qui

se (liligenlibus

omnia

rcducit

tepet alfeclus, ut

uon accendetot

ad l)onum, aliquid ulile speramiis cliceic, devolionem vestram conforlamus et horlamur in Doniino,
adversi

velut ignis ad
et

castigandum
etc.

scelerum

jiatratores debita;

crudelitatis lantse ministros poenae

quatenus animiis vcster a


ojiproliriis

facie

alicujus

sup]ionendos?

non concidat; scd cum Apostoio speclacuet

PitTleiea

eumdem regem
,

aliis

lilteris

est

lum

facli

lurbalionibiis

ra|iinam

adhoitatus

',

ut libertatis Ecclesiastica; violatores


et

lionorum vcstrorum cum gaudio supportelis, vos babere mcliorcm ct mnnentcm suljslantiam cognoscenles. Nec vos iliata^ graves contiimelisR ad impatientiam moveant, quinimo vestris Salvaloris cxempla, (]ui pio noliis lot probra sustinuit omni
confiisione conlempla, ad lauilabiiem suslinentiam vos inducant:in illo singulariler confidatis, qui

comiirinieret

cardinalibus

ad

Ecclesiarum

spleiidorem asserendum opera non deesset.


/tO.

aliis

rcgnis collectus,

mililiic

Denarius S. Petri ex Anglia, Suecia et Devoverat se religiosae acceplo criicis symbolo, ad instaurandas

res Syriacas Ediiardiis

cujus jiium consiliiim ut

])romoveret Pontifex, ex sexennali decima,

qme

vulneral elmedetur,
tcnlia

el

ad

multum

sua oninipo-

Clementc V

in Concilio

Viennensi

jiro

exjieditione

liumiliat

et

sulilimat,

cenlia} dexlera reslituet in

quod sua; benefiintegrum stalum ve-

Asialica conficienda decreta erat, unius anni de-

cuinam

in
,

Anglia, Scotia, Wallia et Hibernia colut

strum. Nos autem et fratres vcstri, qui in vestro contempUi nos (sse conlemiitos adscribimus, attenla deliberatione super Iiisliabita, jain coG|iimus quod circa Iia^c facienda vidimus agere, nil in
antea de conlingciilibus omissuri. Et ecce vobis per Aposlolicas cerli tenoris litteras quas vobis

ligendam

nomina ingenlia quaj contraxerat


^
:

dissolveret, altribuit

atque etiam vncantium in

iisdein regnis, excepta Scotia,

primo anno sacerfisco

dotiorum
Ecclesiffi

vecligalium,

quic

Ajiostolico

ad

levanda onera
',

iiiferri

jusserat,

mediam
aliis

])arlem contulit
diviiiis
:

Cumulavit ha?c beneficia


i]isi

plenam concedimus potestalem pa^nas omncs at^iue scntenlias in Conlalor pra!sentium assignabit,

ad conciliandam eniin
noiinulla
',

atque Isabellaj

reginffi

Numinis gratiam,
,

et coelestia

comparanda
praimia
iis

stitutionc' lelicis rccordationis


jiraidecessoris noslri contenlas
]irffidicti

Houorii

papcX-

III

munera
derent
diendae
:

indulgenliariim
vellet rex

omnes
in

et singulas

projiosuil

qui
ut

])ro ipsis

apud Deum preces funsacerdotem au-

facinoris aclorcs aut conscios incurrisse


et

lum

quem
\

liublice nuniiandi

alias

etiani

eos

prout

exhomologesi

sine

casuum exceplione

contumacia; qualilas cxigit, exaggerandi processus, elc. Dat. XI 1 kal. becembris . Nc vero liomines imiiii censuras Ecclesiaslicas sacrilego contcmjilu
pra^sules

adhibercf, conccssit

cluderent

Pontifex

Ediiardum regem,
',

hoc loco reticendum videtur, Pontificem exigi jussisse a Rigando quKstore ' B. Petri dcnariiim in Anglia, Wallia et Hibernia.
Neqiie illud

Anglos

'

ac ]iroceres

ut

illos

meiitis

pocnis afficerent accendil*


a

zelotes et

Numquid, inquit, non indignari debet Deus Dominus ultionum, quod cbrislos suos
immaniter conspicit, quos ulique

traclalos essc sic

Utque similia adjungamus; cum electo Upsalensi et canouicorum collegio iirovinciam Joanues dedisset ', ut denarium beati Pelri iu Suecia cogereiit, regem Sueciic rogavit, bortatusque est, ne quid impedimenti ineo censuaSuecis persolvendo
inferret

nolle tangi per proiilietam expressit? Numquid et uon la;sa est niater Ecclesia, qu;c in iicisonis tam
s|iecialium filiorum lol et taiilis conlumeliis est allecla? Annon csl nostiic et A]iostoIica3 Sedis reverenlia!
religioiiis

Charissimo in Chrislo
diivotione
*

filio

regi Sueciaj illu-

slri.
B In

inatris Ecclesia; sicut

bene-

derogatum
liis

iii

quoddam Chrisliamu
qui bonorari debe-

dictionis filius perscverans, beneplacilis libenter

oiiinobrium,

dum

adhasres

i]isamque veneraris ut matreiii cuni


filiali
:

remus
ad

in iiiissis,

pncsertiin, quos Sedes ipsa

Chrisliauorum omiiium salubie consilium servitiunuiue conlinue taiKiuam firmissimas Kciucksiai columnas assumit, tam ignominiose
bonorali rc]icriuntur
et sprcli ?

proi)terquod celsitudinem tuam ad eoruin promolionem speramus invenire parareverentia


taui, qua; i])sius Kcclesi;c

honorem

contingiint, ac
i)la-

iioslris et A]iostolic;c Sedis

noveris alfeclibus

Numquid

et iion
'Toiii.
p.
1.

Ep. ccc.u-.vi.

'

IbiJ.

Ep. secr. ccLXViii et an. I,


Ct

J,

V.\\.

Cun.

MUCCLX.tVI,
CLV.
'

lla;c

ConbliUiliu iiitcrla lsI ad

calccui

aii.

li'io.

,,.

3. t,p. CD, CDIl,

lip. sccr.

cccxcvi

et

CDMI. ccclxvi.

''

llllll.

tp- CCUiCVllI.

'

Aii.

i.

Ibiil.

Kp. sccr.

loui. I.

MMccLX.MX.

UMU.

M.MCCL.X.^CVll

MMCCLXXXIV.
co n.
loiu.
1.

An.

t.

p. 3.

Ibid. lip.

MMCCLXxxi.
ciii.

'

An.

1. p. t.

Ep. com.

Ep.
"

MUCCLVlll,
lip. secr.

^ Ujij, i^p. ^ur.

xcv.

JOANNIS XXir ANNUS


citura. Ciitn ilaqiie censiis, qiii

2.

CHRISTr 1317.

07

vocatur denarius

Dei fimore |iost|)osifo et fidelitatis debilo violalo,


illius

beali i'elri in ret,'no tuo(iel)itus Kcclesia!


a pluribus

Hoinana^
Ecelesi.c

qui primuin scbisina suscitavit in ccelu,


ut credifur,
agifatiis,
iios

sfi-

relroactis fern|ioril)us

eiileiii

mulis,

et

[irajdicfos

non

exlilerit persoliitus, nosijiie

ad coiiservalionein
ut teiieniur,

frafres nostros, qiii

in charilatis
iii

juriuiii ejiisdeiii

EcclesicC sollicitis,

inissimi et unius inoris


miis,

domo

unione fore firhabitare debe-

studiis inlendenles, colleclionein census cjusdein

ab invicem dividere, ac per exclusioneni

dilecto

filio

electo et capilulo Upsalensi per iiostras

uiiaiiimifatis separare [iro posse sategit; et [ler se

sub cerla forina


darn
;

litteras duxerimiis coiniiiitteninagnitudineni regiain |)aterno rogainus et

ac iiiedialores iiiqirobos zizaniam seininans, iionniiUis ex eisdeni fratribus,


iit

contra nos congre-

liortamur
supradictis,

afTectu
re{^ii

quateniis

electo

et

caiiitulo

gafinnes, conjiirationes et coiispirafioiies iiii(|uas


inireiit,

favoris auxiliiiiii

circa colleclio-

detestandis suggestionibus [lersuasif, (|uo


sic([iie

nem

liujusmodi, quod sperainns et crLdiiniis in

sic separati

divisi in

inundi sujiporlandis
;

liac parte

debere inultipliciler existere frucluo.suin,


Seilis

oneribus debiliores essemus


facta relatibus consonant, se

unde nimirum,
la^sa)

si

pro nosfra et dicta}


giaris
etc.

reverentia libcraliter larIII

reum
et

consfituit
etiain

Daf.

Avin.

non.

Februarii aiino

majeslatis

cumqiie pro[)terea,

[lerjurii

primo . Nec solum ex Anglia


vegia
',

in nostra prajsenfia [ler


et Suecia,
'

euni coinmissi pnEtexlu,

veruin e Norexegisse dena-

euin nostro fecerimiis carceri definere, multa([iia)

etiaiii

Dania

et Polonia

rium S. Peiri, dat;e ad eanim partluiii reges, ac Lundensem, Nidrosiensem Gnesneiisemiiue arctiiepiscopos Apostolicai
litterae

hiicusque iios de i[)sius tur[)i vita latiierant, niiiic ad nostrain audientiam sunt ali(|uoruin delalioiie
[lerlafa, elc.
)>

docent.
',

Gnesnensi
conciliaret.
itivilali.

52.

Sedata cardinalium conjiirafio, sed


iii

ali-

vero

[lartes praiterea

imposuit

ut iiifer Joanneiu

episcopum ac
50.

diicrin Cracoviac
ct

Rhntmi

pacem Uthuani ad fidem


[lopuli

orum dium
tifex
qiii

improbitas
:

niajus exarsit odiorum incen-

Cingebant Poloiiiam infideles


fici

ac scbisma-

appefitiis eiiiin est insidiis hoc anno Ponab inimicis, ([uorum odia livor accenderat priiiiuin ad tegendum scelus veneno ipsuiii
'.

Litliuani et Piiiflieni, crebris ia

illud

regnuni

inficure inoliti siint

Quo

[lafefaclo flagifio,

Jo-

fiiiitimaH|ue

provincias

excursionibus inlestisCliristianaiii

simi

quos Pontifex ad

mansuelu-

dinem ac fidem
inscribendie vice

pellicere studiiit.

Quo argumento

ad duces Rutbenoruni,
:

[iraeflxo boc titulo, salutis Illum sujier cuncta venerari,


'

annesantidotaadversus venelicoruin im^irobitalem com[)aiavit, transiiiisit(|ue - ad i[isuin Margareta coniitissa Fuxensiscornii serpentinum, magiiaruiii ad venena deiegenda viriuiu quod cum iiiajsli:

mabilis pretii ceiiseretur, Pontifex

cui ciim voluerit siibest [)osse ; extant liltenc

tum ad ducem Lilbuanorum, quem,


Ecclesia) castris se conjungeret,

ut Uomanaj

omnia sua bona immobilia comilissic acfis graliis eo nomine obligavit, atque anathematis [icKnani iis,
mobilia
qni
et
illiid

eleganli oratione

iiivita

i[)sa

detinuissent, incussit.

Cum

bortatur
i[isuin
a|)Uil

'
:

ex eo triiimphaturos

onmes

fldeles

igitur Pontifex adversus

veneficorum insidias se
dteinoiuiinque opera

iiiagnum collecturum apiid morlalesdecus,


vero
ffitenia sibi

muniret, impiorum vesania in tantuin prorn[)it


scelus,

Deum

praemia coin|iaratu-

ut magicis

artibus

ruin. Fuisse illuiu Viteneiii ex Polonis fiistoricis


colligitur,

i[)suin et noiinullos

cardinales inorte afficere

mo-

quem bellum

as[ieiTimum

cum

Ilen-

rico ma^istro Prussia? gessisse, ac inutuas


intulisse accejiisseque, refenint.

clades

Sed divina providentia iinmane flagitiuin oppressit quod cuin in lucem einanasset, tanto sui horrore audietifes perfudif, ut vix narranli
liretur.
:

et

51 Pontifcx insidiis appetitiis : hinc magorum lii eo [lublico orbis veneficorum scandala. malo, ac frementibus civilibus bellis regnis omiii-

fides

probis Iiaberi posset. De

quo ambigente

admodum Carolo Marcliice


oinne discussit
'
:

comite, Poiitifex dubiuin

Ut cujusvis, inquit, dubita-

bus

et

provinciis,
extifil
:

Ponfificia
instigati

aula discordiaruin

tionis scru[iulu;ii

a corde tuo su[)er hoc auferat

expers non
contlarent

enim sunt

noniuilli

detectio veiitatis, scire te facinius, ([uod nonnulli

cardinales, ut conjurationes adversus Pontificem

degeneres

filii,

ac [iroditores

iniijui, in

nos et ali-

quibus facem praetulisse Bernardiim de Arfigia Ponliflcium capellanum, Joannes quelitur in litferis, quibus in nefarium hominem inquirendi partes Galhardo Regensi episco[io et Ad nostrum, inquit, Petro e Pratis commisit " asserlio fide digna perduxit auditum, quod magi;
:

(|uos ex fratribus nostris S. R. E.


s[iiralione coinniissa, doluin

cardinales con[ler-

conceperunt ut

derent
Jratres
silis.

et

ut iniquitafem

[larerent, potiones et

iinagines

paraverunt ad extinguendum nos et eosdem, o[iportunitatibus scepius perquilUe tanien in ciijus [lotestafe hominis mors
nianuni

Bernardus de Artigia, cantor Pictaviensis, cominensalis ca[iellanus noster, et Sedis ejusdem


ster

et vita consistil, niisericorditer resistentis

apjicsuit, et a
noii permisit.

nocere nitentibus noceri innoxiis


Dat. Aviii.

reverenfiie

filialis

otflcium inofficiose prceteriens,

VI kal. Augusti d.

Nec

An.

I.

llud.
1.

p 1. Ep. xcvii, xcvHi. ' llnd. Ep. c. Ep. ci.

hnv.

IV. c. 14

el alii.


il.

^
'

ihiJ. Ep.
IbiJ.

.tcvi et .'ccix

'

Toui.

" .\liEp. ciii. p. 2, Ep. sec. cccL.xxvii.

' An. 1. p. t, Eii. Ep. ccLli, ccLXi:.

ciir.

cxv. et tom.
['oui. i.

i,

Ep. secr. et tom.

'-

sup. Ep. secr.

Lxxv.

ii, p. 2,

^ Ibid.

Ep. secr. cccxvi.

68

JOANNIS XXn ANNUS


marchiae coniitem, verum etiam pervulgata slructarum
,

2,

CHRISTI 1317.

modo Carolum
alios

princi[)cs ac reges

fama, armoiuui polentiam Joaniii adversus ipsius liostes detulisse, e Pontitlciis lilteris coliigilur, quibus eo noinine
Chrisli vicario insidiarum
Pliilippo,

Francorum

regi grates egit

*.

a Ad nostrum assertio fide digna et sonoruni quoddani viilgaris famm proloquium noviter perduxit auditum, quod Joannes de Lemovicis, Jacobiis diclus Rarabantinus, Joannnes de Amanto medicus , et infra, o et nonnuUi alii, in nostra curia residenlcs, nolentcs juxta doclrinam Apo-

Agendum
et

lcgilius

censuit Pontifex in tanti

sloli

sobrie sapere, sed nimiaj vanitatis ehrielale

sceleris auctores, et Galliardo episcopo

Regensi
'

dcsipcre, reprobis aujibus appetentes, se iiecro-

Petro Te.xtoris dccretorum doctori, ac Pelio


civiils

e
*,

mantite, geomanti;c etaliarum

magicarum artium
:

Pratis juris
atqiie
cliallo

perito, Petro e

Via equili

moliminibus

iiiiplicarunt et iinplicant, scripla et

Arnaldo

Triamno

aulje Pontificiae seuts-

libros habentes hujusinodi artiuiti


cuiii sint arles

(\ux

quidem

provinciaiu imposuit, ut (|UBeslionem in eos


:

da;monvun, exquadam pestiferasoet

magos exercerent ()uo edicto flagilii immanitatem itasuiscircumstantiisac ponderibus a Non attento, inquit, quod leges huinanaj librat ' atrociiis judicant homiuem veneno extinguere, quam gladio trucidare, potiones et venena mortiveneficos et
:

cielate

hominuin

Angelorum

iiialoruiii exorta;,

vilandae forent cuilibet Cliristiauo et omiii penitus

execratione dauinanda;. Speculis et

secundum

fera prajpari fecerunt, ut ex illoruin propinatione

nos et aiiquos ex eisdem fratribus nostiis extinguerent, Et ne deficerent in sui mali executione
propositi, i)ropinationis habilitate negata, iiiiagines

imaginibus execrabilem consecratis, usi fuere frequcnter ac in circulis se ponentes, malignos spiritus sffipius invocarunt, ut jier eos contra salutem hominuin molirentur, aut eos inrituni

suum
;

cereas fecerunt sub nostro et i|)sorum

fratriim

nominibus
tionibus

confici, ut
,

magicis artibus, incanta-

terimendo violentia carminis, aut eoruin abbreviando vilam violentia immissa languoris. Daemones in speculis, circulis, seu annulis interdum iiiclnserunt, ut eos nedum de prffiteritis, sed et de
tuluris

vetitis

ac

dajmonuin invocationibus

inquirerent,

futura ipsa, quaj

praescire

reprobandis adhibitis, vitam labefactarent insontium per piinctionem iinaginum j^raidiclarum. Porro licet liujusmodi perfidi j^roditores conceperint

solius Dei est, ex illorum consultationibus praedicturi. Divinationibus et sorlilegiis se

immiscue-

dolum

iiujusniodi, et ut ini(|uitatem pare-

renl, oppoitunitates qua^rere, suos(jue frequenter


ille curaverunt pro viribus exercere conatus tamen, in cujiis potestale liominis et mors et vita consistit, misericorditer resistentiic manum apposuit, et a nocere nitentibus innoxiis noceri nou sinens, potiorcs et tres ex imaginibus antedictis ab
;

runt iierperam, Diaiiis nonnunquam utentes. Sed etiani experimenta quainplurima quandoque fecerunt circa hacc et alia, per eos daemonibus
invocatis .

Quod magos

illos

Dianis usos narrat

daemonibus succubis, qui olim genliles venalricis muiieris forma delusere, reni habuisse. Simililer daemones per htcc tempora muliebrem sexuin contaminasse incuboPonlifex, indicat ipsos

cum

insperato in

manus

nostras devenireconcessit, etc.


Instructa est ab
iis

rum
nunt

specie

plangit Alvarns Pelagius


'
:

episcopus

Datum X
anuo
rente
,

kal.

Maii .

judi-

Silvensis hisce verbis


se

Aliquaj, inqiiit, suppo-

ciaria actio,

redactaque in publicas Tabulas hoc

daeinoni transfigurato incubo, sicut in

qutc in archffo Avenionensis palatii ge-

cardinale repertffi
53.

Venusianam legationem Octavio Aquaviva Romamqiie perlataj an. mdxciv.

quodam coenobio sanctimonialium eam dacmoniacam vexationem post multas poenitentias et consiinilia et pr;edicalioiies

Fascinatarum illarum imaginum pra?cipuos artifices fuisse Joannem de Amanto medicum barbitonsorem ac plures aula; Poutificia; clericos, cultu daiinonum et commercio inquina,

non usquequaque de eis enim lamiharitatem cum quibusdam ex eis isti diemones conlraxeranl, quod ad eorum asiiectuui non terrebantur sed absque
potui extirpaic
:

tantain

pavore
sicut ex
spiritus

cum

eis

loquebantur
in

et

contreclabantur,
delectatur.
di.
ii.

tos,

ex

aliis litteris

colligitur

(iiii

abjecto vero
se addixe-

earum

judiciali confessione habui. Vere

Numine, necromantiai geomantiajque


rant
:

immundus
IV.

immunditia
de poenit.

incluserant sicpiiis annujis

speculis

et

(Luc. XI. xxxii. q.

In eo

Si

captanda vaticinia : succubis abuti non perliorruerant ; nec venena modo, sed solis etiam verbis perdere homiiies posse affirmaveraiit. Iii (juos Rarlholomajus episcopus Forojuliensis ac Pelrus Textor in jure caiionico emericirculis daiinones ad tus,

enim

in fin. Job. xxxviii.)


;

Dormit

in locis

humen-

tibiis id est luxuria hiimorosa . H;cc Alvarus. Ut vero magi nelaria daeinonum societate et vi

plures homiiiibus inferant calamilates, ex Pontifice

audiamus.

Nec verentur

a,-sereie,

quod ne-

legum stverilatem
:

distringere jussi sunt hisce

duiii iiotus vel cibi iJiopinatione,

quin eliam solius

litteris

verbi prolatione
etc. venerabili fralri

Rartholoma^o episcopo Forojuliensi, et dilecto magistro Petro Tcxtoris doctori decretorum.


a

Joannes,

gare

hominum abbreviare seu proroaut prorsus jierimere, ct ab omni possent infiniiilate curare, talibus sc usos fuisse
vitaiii,

firmiler aflirmantes.
a Reliclo

^ Tom. 2, p. 2. Ep. sec. ccclx.viv Ep. secr. CLii). IbM. Kp. ccclxxxv. ' Ibid. Kp. ccclxxv. el DCCLSXxi. ^ Ms. Vat. Aicli. sigu. num. 19. ' Ead. Ep. cccLxxiv.
>

Tom.

l.

prieterea Creatore suo, in hujus-

.\lvar. 1'elag. lU; plauctu Eiclcs.

1.

u. c.

K.

JOANNIS XXll ANNUS


niodi

2.

CHRISTI 1317.

(i9

claBmonum

sufrnif,'iis

cotifideulcs,

eosqiie

in vetcribus Mss. jiidiciaria' Acta


tuiii

adversus Rober-

dignos arbitraiites, (|uibus servianl ct (niii)us honores divinos iiiipendant, illos idololatrarum

BononiiC magicas arles laudavcral cxcrcuerat(|ue. Sed ea scelestissi(jiii

cpiscopiim Aqueiiseiii,
projsulibus ad

more adorarc
tiaj

cuiii cxliibilione

cultus et revcrciisii|ierslitioiiibus

iiiis

sanctiim

arcliie|iisco|)um le-

pra^sumpscrunt. His ct

aliis

ctorein tol

criminum borrore

iierfusuin revoce-

detestandis, et advcrsaiitibus Catliolica! fidei


fati clerici et

pra)-

mus.
fio.

barbcrius ct coruiii
in

(juilibct,

neciion
ra;

Cottcilittm /lonoiiicnse et

non senicl, sed lilurics inslitisse fcrnntur, ncdum in suarum, scd et in quaiii|iliirium aliarum pcriculum aiiimarum, ctc. Ad cxsciiidciidam pcrniciosissiiiiam pcstem Forojiilicnsi episcopo ac Pctio Tcxtoiis et
aliqui
alii

rcsidcntcs

curia

a Monlefulcone.
vitic
et

Celebratuin
:

miracula B. Cla^

Boiionia) lioc

anno

est Uayiialdo areliiepiscopo

Havcimate. viro

sanclitate

miiaculis insigni, Conciliuiii

episcoporum

Petro e

l'ratis

doctoribus, Pontificiis capellanis,

in qiio ad rcstituendam Ecclesiasticam disciplinam vetera a Latino Ai)(istolictc Sedis legato, at(]ue a Boiiifacio pivcdeces-

proviiiciac

contra cos cjusmodi labc iii(|uinatos (|iifCstioiiem

sore

decrcta

reiiovata

tiim

ad

componcndas
cleri

exercerc jubct.
Marlii .

Daluni

Aviii.

III

kalcndaiiim

Ecclesias, excolendos iiietate iiopulos,

e.xpo-

5i. Geraldus cpisc. Cadnrc. ler/c majestatis Postiilatum cfiam judicio niajcslatis, danmatus. ac nccis parata) Poiitifici Hiigoncm Geraldum

licndos niores, rcligiosos viros ad vitte sanctitatem revocaiidos, coiiferenda sacerdotia , diviua siiie

'

episcoi>uni (laturccnscm, feruiit


aliis

(jucni pluriiiiis

peragenda, ac publica vitia reprimenda, plura religiosissime saiicita (juic cum siiit typis inter reliqua Concilia cusa lucc nobis delibassc
strepitii
:

in eiim

criminibus focdasse diguitatem, ex Aiiostolica lata seiitenlia li(|uet '. Arsisse quidcin
nt vi

sulfecerit.

Nec sanctissimis modo bujus


sulis exemiilis illustrabatiir liisce
lia
;

beati arcliipra;-

avaritia adco,

ac

dolo

ingentes pecuiiias
[loslca
:

extorqueret a subditis,

qnos sacramento

vcruin B. Clar;c

temporibus ItaMontefalcone iiioiiaslerii


:

devinciebat, nun(|uain de ea ro expostulatiiros

S. Crucis abbatissa; miraculis

quorum gloriacum
,

ncc niinore elatum supcrbia iii iis rejicieiidis, (|ui ad Scdem Apostolicam provocassent; atque ob id
flagitium episcopatu
etiani onini episco|iali

in dies cffloresceret,
et

Fiilgiiiatuiii

Periisinoriiiii

exauctoratum. Dcjectum ' muiicrc ac privilcgio, caralia

Spoletanorum precibiis adductus Ponlifex Perusiiio ct Urbevetano episcopis partes dedit^, ut sacrum de iis examen, ac publicas Tabulas rite confieerent.

cerique ])crpeluo ad crimeii cxpiandum lacryiiiis

maiicipalum'
consignata

ostcndunt
kal. Jiinii.

edicta

PontiOcia

Attendentes, iiiquit,
iii

quod Romana

Ecclesia,

Veruni ipsum e carcere a foro sa'culari raptum ad supplicium et unco ractum, nudatum cute, ac flammis crematum, tradil Bernardus'; ciijus verba Pontificiis lilteris consciitiunt , arguntijue de immaiii flagitio convietiim
fuisse
:

XV

pr.Tscrtim

taiito

fidei

ncgotio,

consuevit

cum

magiia maturitate procedere, ubi videlicet de re tain ardua qiiteritur sensibus quidem abdita, ignota scientiis, et novo ([uodam probandi geiiere
,

Uegradavit, (nimirum Pontifex)

difficile

ac deposuit a sacerdotali ac pontificali ordinc ac


dignitatc

utique et iiiiraculis comprobanda naiii si existimamiis, quaj in terra sunt, et qujE in prosiicctu sunt invenimus cum labore, qua3 in
vila
;

episcopum Catiircensem Ilugonem Geablatis

raldum,
licet

abeodem omiiibus
et
:

iiisigniis, vide-

amuilo, atcjue niitra,


et

cajipa cuin

Romana
siinplici

suiit quis investigabit ? dilecto filio nostro Neapoli S. Adriani diac. card. cominisimus, ut apud Sedein Apostolicam de bujusmodisanctilate,
caelis

camisia

biirelo

sicque relictus in

vita?

acmiracnlis pnTdictae

Clarc-c

informationem

babitu saeculari
ceri IV die

fuit

adjudicatus

perpetuo car-

mensis Maii apud Avinionem anno


relictus curiaisffi-

pcr testimonia fide digiiorum reciperet, illamqne nobis referre curaret, etc. Addit illum, deiiiandato

Dom. McccxvH. Qui iiostmodum


et excoriatus

culari fuit per ejusdem curia3 in judicium tractus,


atijue combustus . Eadem Martinus Polonus ", et Ploienia;us Lucensis ' referiint. Quibus conseiitaiiea tradunlur subjectis verbis in

niunere perfectum, nonnulla miracula in cardinalium seiiatu proposuisse, magnis teslinio-

niis corroborata,

Ms. bibliotliec;c Valicantc

Fuit degradatus

[ler

quK cum amplius silentio obscuranda non sint illis instituendi ex praescripta forma sacri examinis de vita et miraculis illius opera |)alratis provinciam imponit. Dat. Avin.
,

Tusculanum
ris

episcopuiii cardinalein et curiaj sa:-

VIII kal.

Novembris anno
\

ii

culari traditus, traelusque fuit et in aliqua corpo-

56.

arice Fraticellorum

parte cxcoriatus

demuin

in

mense

Jiilii

Pontificia Constituiio.

conibustus, quia in mortein suiiimi PontiQcis, ut


dicebatur, fuit macliinatus . His addiraus extare

hoc anno, niniiruin Ili kalend. Januarias, damnavit Pontifex' varias pseudoreligiosorum sive Fraticelloruiii sectas,

Exeuiite

species

et

iti

eos

quae fucatae pietatis lenocinio veram sancti-

'

Marl.
11.

Pol
|j.

Apijen.

An.

1.

'

Tom.
Mart.

1).

lip. secr.

cccLsxx.

Eslrav. Divinis
*

exemp.

ife poeiiis.

Holon.

p.

i.
*

Ep. com. Dccxciii.


Ibid.

Ep. ccCLX.xxi. Est

5 [jern.

Chron. liom. Pont.


1.

'

Ptol. Luc.

Ilist.

Eccl. Ms.

xxiy.

c.

42.

'

et in

Roniam

fieper. in art. A\iii.jisii. nuuj. ll.j. le|;alo Oclav. card. Aijuav. - liier. Rub. Hist. Raven. translata. 3 [Tjt. 1. vi.

lom. Conc.

p.

2.

'

Au. 2. p.

1.

Ep. com. cccxj.

Extrav.

Ms. Vat s.sn

num.3763.

in Ju.

XXli.

Suncta

Romuna de

retiij.

dom.

70
taletn

JOANNIS XXir ANNUS


labefactabant
;

2.

CHRISTI 1317.
rfe re/e.

et apnslataruin

per

orbem
sae|)ius

cantcs ab Ecclesia approbati, (Extr.

dom.

vagantiuni lieenliam coercuil.

Cum

\ero

Iklujionum
inei|iiiint,

lih. vi, et inferius

Declaralo,) vagari

de Fraticellis nienlio oceursura sit, varioequesectaj eo nomiiie notata) reperiantur, visum est eorum percenscre discriinina, ne duin plerunique quasdain pseudoininurilaruiii facliones perstringiiiius,
pulel aliquis alias liccreseon pestes, Fraticelloruni

ad homines se convertunt, laborare re:

fuginnt, quia i^anem otiosum inveniiint iamiliaritates, maxime feminarum, nunc spiritualium,

nunc aliarum
et
c.

accipiunt, (xviii. q.
:)

ii.

Diffinimus

Perniciosam

eis

praedicant contra illud


)

nominis Lequivocalioiie deceplus, ex sacra Minoritaruin familia emersisse. Fraterculorum secla^im-

Ae Deo lo[E\\xi\. de hceresi. Cum ex injtmcto : quuntur, dulces sermones proferunt (11 ad Tiinoth.
III.

purissimw, qua; promiscuos concubitus sectariis


permitlebal, et infaiiticidio
teni,

Rom.

ult.)

suum

sacrabat antisti;

doniinorum
(II

et

simplices se ostendunl, per domos viduarum convivantur, otiovacant,

meminit Joannes IJaptista 1'igna ' illiusque conditorem ex vetustis monumentis refert Armannuiii Pungiiupum Ferrariensem, cujus ossa refossa sepulcbro undelrigesimo ab ba^resiarcbse morle anno, ejusque memoriic vesligia abolila vidimus
aniio Cbristi mccci
bit

Tbessal. ult.) dictiset enumeratis aliquot Pater

noster, reliquo

nem
infra

dant
:

aut in suis

tempore aut pedes in coiuinotiocellis dormitant . Et


ligati

58.
liiiito

Et quia obedientia
et

non sunt, pro

IMgna

^ llaiic vero seclam ita dcsoriFraterculorum ea labes fuit Anabaad communitalem revocautium,

comedunt

bibunt, surgunt et ambulant,

et ex occasione libertatis,

quia corrigi non timent,

|itislaruin, oiniiia

necper homincm

visitari,

necexcitari,commiiniter
est,

non
ulia

pi"eesse imperio,

non rem
salis

fdcere aut civilia

poltronizant (vnlgare est Ilalorum) id

vitam
:

inunera suscipere
exislimaiis.
Hi,

digniim Cbrisliaua

quaiitum Ferrariensium Annales produnt, virgines, nuptas viduasque iectissimas iiislar sacerdotum sacris initiabant, quibuscuni antislites sine iillo discrimine coibaiit. Parius primuin iii lueeiu editus, scelestum alque inaudilffi feritatis commentum statim coaclo caiu in siiblime jaclabatur, singulis ab sese rejicienlicujiis bus; quoad exlreniuni siiiritum exbalaret in inanus venisset in ipso fugientis animulce artipielate
!
:

l)inguem volunt cum libertate et sine labore detliti soinno et vagationl conlinua;, et pro levi commotione suborla loca , in quibus habitant,
diniittunt et ab invicem se dividunl, et sicut passeres insolentes de inonle in

montem

transinigrant

(Psal. X.) et torporeet tepore letba^o te|iefacti,


ciirtis

cum

eapitiis et

repetiatis, et

cum

amictibus et

babitibus, (juos sibi contra Ecclesiam invenerunt,

discurrunt per niundum.

Et quia circa jejunia et oraliones et obser-

culo,

is

pontifex sacrabatur .

5-7.

Allerius Fraticellorum secia3

meminit AI,

varus Pelagius ', eosque cuni Sarrabaytis, id est, pseudoeremitis, BegardiSj Beguinis Aiiostolieis
coiifundit
;

Domino non promiserunt, sed quod faciunt de specie boni ex libertate propria faciunt, ideo recedente primo igne, forsan divino,
vationes regulares

qui eos
ininico

urebat, pejores

quam
iii.)

frigidi

essent

in

in eo

eiiim

consentiebaiit

universi,

sa?cuIo, quia tepidi recedente calore, ab

ore Do-

quod religioso cullii impietalein velarent, ipsosque graphiee ita depingit a Istis ultiinis tempori:

evomuntur
11

(Apocal.

speciem quidem
sua hypocrisi se et primaabstinentia
in

sanctitatis habentes,
(ad litteram

virtutem autein abnegantes,


iii.)

l)us

bypocritalibus plurimi, maxiine in Italia et


el

ad Tiinolh.

in

Alemannia

provincia Piovinciic, ubi tales Be-

munduin
vigilia

dccipiunt:

nam eorum

gardi et Biguini voeautur, nulenles


verai obedientiae, sed

jugum

subire

in gastrimargiam vertitur, paupertasin peculium,


in

nec servare regulam aliquam ab Ecciesiaapprobatam,


libertate iioxia
potiri,
siib iiianu picEceptoris et
ticelli, alii

somnolentiam, silentium

multilo;

qiiium, iuaxime siib specie loquendi de Deo


plieitas in

simfa-

ducis legitimi vocati Fraalii

militiam, solitudo in con?orlium et

de paupere
qui

vita,

Apostolici, ati(|ui

miiiaritateiti

s;rcularium et mulieruni.
in civilatibus et villis
alii

Eorum

Begardi

citum

in

Alemannia
;

habuerunt
religio-

etiam

ali(|ui

prope ba-

specie tenus, et

quantum ad hoininem exteriorem


et dicentes,

bitant, et a sa^cularibus de die in

diem convivia

mundo

renuntiare videntur

reci|duntsul) specie cbaritatis (XLIV. di. Convivia,)

sos ab Ecclesia approbatos [iromissas regulas

non

coinmatres
de cotisecr.
qiicnti
;)

et

coinpatres sibi faciunt, (coiitra illud

servare, durante priino fervore deserta doinestica


lienetrant, soli sedent vel paiici siinul,
i)au|)erta-

d\. IV.

Non

licet
est,

abbati, et

cap. se-

ainbaxatas, id

legationes

faciunt et
Extr. de

tem servare videntur, abslineiitiis se macerant, sed ventrem replent, discipliiKC operain dant: scd
deficiente fcrvore, (]uasi
post

refcrunt,
idiote
se

de

animaruni

consiliis

pr;csum|ituosi
c.

intromiltunt (contra illud

annum

sedent siib

ceta. et quali.

Cum

umbra

juniiieii (Joiue
:

iii)

ciijus ciiiis ignein us^iue

regrinatioiiem
cella

de peregrinatione in pediscurrunt , quia acedia eos de


sit
:)

ad amiuiii conservat

oceasione de petenda eleeino-

syna, quaiii nequeunt petere nisi religiosi inendi-

'

Pigna de Atest. Priv.


c.

1.

iii.

Praleo in voce Fraticell.

tom. XIV. an. Chr


tccl.
1.

1301. num. 15.

exiiellit, quam cum sic credunt expellere, sub specie boni percgrinando per mundum per sanctos, tunc eam amplius nutriunt b. Et infra Ilodie cellukc nostrorum anaclioretarum bypo:

Annal.

Alvarus Pelag;. de plaaclu

crilariim a mulierculis visitantur


Assisii
et alibi

quod

eis

stepe

11.

51.

pioliibui

advcnientibus sa^cula-

.TOANNIS XXII
ribiis, siil)
iiifra
:

ANNUS
.

2.

CHRISTI 1317.
,

71
aiit

spccic clmritali?

monsns parant

Et

dani carhonarii, (]ui(lam fabriferrarii divcrsis opcrihiis mancijiati dc labore


justc
t;ilcm
ctiiiii

aiiis

manuiiin
faniili;e

a Quidani cliain ex cis, <;uiicrins AposloBepardi noniinati, i)au])crlalcm Evangclicam se servarc iliccnlcs, (]uia ncc locuni li;ib( iit nec ali(]ui(i se i)orlarc (licnnl, vcrc ;i;irovajii ct vere ribaldi pcr miinduin ciirsilanl, in plalcis
;j9.

sihi

lici et

saiictum

victum qua;rciitcs laborcm el


(Geiies.

et

sii;e

Domino
quia

indiiia-

rcfugientcs

iii.)

homo

scitur ad

labonindiim, (Job. v.) miilato hahitii, quciii sibi adinvciierunt, sed non corde, de labore
ct ;eruiniia, vililatc ct

coincdunt, (]uia aliqui


aliquid pclcndi

corum

conscicntiain lia-

paupcrlatc

;id

otiuin et re-

bent coinedciidi in domo,


;

et spccialilcr

ab

alii]no

scd clamant in platcis eli^cniosy-

nam

sibi

dari, vcl cantant, nil cxprcssc pelcndo,


;

scd clamando

nec laborarc volunt conscicnlias


:

aliquod o]nis facianl corporalc dicunt cnim, (juod dcbcntorarc coiilinuc, nc cadant in tentationeiii, ct (juia Apostolus dicil I ad Tlicshabentcs,
si

noxiam Porro nullus (]uasi sii]ira(lictorum Sarrabaitarnm girovagoruni ct jiseudoaposhdorum Bcgardoriim ct Fraticelloriim, et illornm dc panpcrc vita laborare vull niaiiihus
(jnicm
corporis nl)crl;itcm et lihcrlatem
tr;iiisierunt. Etinfra:
,

suis; sed de elecmosynis viviint. Et infra

Sed

certiim cst,

quod omnes
:

iir.Tcdicli

ali(]iicm
,

inodnm

sal. ult.

Shie intcrmissione orale ;ct


x,) el

Mariam

opti-

ordinis sibi coiisliliiunt in hahitu

in vila et in

mam
Isti

partetn elegit (Luc.


in vestibns oviiim

similia allc^ant(;s.
(Matlli.
vii.)

congrcg;itionc
tcs, siib

quidam cx

eis in

sua sccta vivcnde nuilo approtcmiioribns


sic vi-

veninnt
Isli

scd

cujiis colorc mcndicaiit,

inlus sunt lupi rapaccs.


vidcntiir, (lui

illos

hacrclicos scqni

balo ab Ecclcsia Ordine mcndicaiitiiim cxistciiles,

qui

nuncu]ianliir, iii canonc Aj^oslolici proprium possideiitcs, ncquaquam rccipiunt cos, qui aliijuid proprium possidcnt in hoc
nil

contra Ecclesiam viviint.


favcntcs

Imo

istis

doniinus papa Joannes XXii conlra omncs


vciites ct cis

mundo.
Et infra
istius

(xxiv. q.
:

iii.

Quidam

vero Aposlolici.]
ct

Scd

isti

pseudoajiostoli

Bcgardi

temporis pcrfccliores apparerc desidcrant, quam veri Apostoli et veri anachorehx, qui ct viri Aposlolici extiterunt sed mentita est iniquitas
:

excommunicationis scntenliam promulgavit in qiiadam Extravaganti edita contra eos, (luoiiiicipit Sancta Romana . Gl. In hac porro Constilntioncobscrvatiir lios
'

Fraticellos, qui rcligioso

ciillii

sanclitatis larvain
;

pra;fcrebant, triplicis Ordiiiis fuisse

atque alios

eis,

quia

ijisi

profcssionem Apostolicam non ser:

pnclcxuisse, liabitnm sc el

vil;c ritiim
;

ab cpiscopis

vant, nec vitani


(xxiv. q.
II.

Ajiosloli

enim

in se pcrfcctissimi

aut Ecclesiarnm

])ra;latis acccjiisse
j

alios jactnsse,

et

nlt. Lerjalur^) et

paupcrrinii in sa-

sc tcrlii Ordinis S. Francisci,

oenilentium vocali,

lutem gcntium jicr orbcm a Doniino missi suiit ad baptizandum, ad prcedicandum (Marc. ult. de conse. d. iv. Proprie,) ad ligandum et solvcnduin
per claves
di.
I.

habituni iiiduisse
Minoruiii profiteri

fmxissc alios Ordinem fratriim


ct S.

Francisci regulam ad
fiico, ipsos

lit-

tcram obscrvarc, ohjecto eo


Qiiinto

a Cailestino

eis

Domino
:)

datas (Jo. xx. de poen.


isti

hiijusmodi
ea ratio

vila;

et

status

privilegium,

pscudobovessint ad praesepe cvacuandiiin, non triturandum et praidicandum (xiii. q. i. Ilisitn.) quia missi ab Ecclesed
sia

Qiiem panitet

quamvis

non

valeal,

cnm

Bonifacins VIII

concessa a

Cffilcstiiio rescidcrit,

ac posleriori de-

non

suiit,

sed

spiritu

maligno ad
lia^rel.)

illos

de
cx

Ecclesia dccipicndum, (Extr. de

Cum

injuncto non catcchizaiit, ncque baplizant, nci]ue


prffidicant iiisi dc facto (xvi. q. i.) Adjicimus, (]uia nec preshyleri sunt, ct si ali^iui sint, non curati, nec absolvuut nec ligant quia claves iion hahcnt (xvi. q. I. . Ecce et ii) vcre poltrones cl ribaldi et ab homiiiihus detestandi sunt, quia iicc Ecclesiae serviunt, ncc proximo, nec sibi in Clirislo, iicc
i

cretostandum csset. Hoc porro triplex Fraticellorum sive pseudomonachoriim genus in hac imliictate consensissc queritur Joannes a Quia, inquit, in errorum barathrum faciliter ruunt, (]ui
:

coiice]itus proprios Patruin definitionihus ante])0iiunt,

tionc

ipsorum quam])Inrimi, sicut fide digna relapercepimus, a veritatc Catholic;c fidei de-

viantes, Ecclcsiastica sacranieiita dcspiciunt, ac errorcsalios studeut multipliciter seminare . Ut vero in ea pseudoiniiioritarum superba factione,

Domino Jesu
deus, (Phil.
tra

Christo iiinulloordinc ]iermancntcs


]ilcnis

qua; a sodalibiis divulsa se S]iiiitualem venditabat

de paupertatc

venlribus,

quorum

ipsi

sunt

iii.)

ct vita

Apostolica gloriantcs, con-

ad hypocrisis pomjiam, el instar religiosa; fainilia) adolescebal, ct in Provincia, Etruria, Calabria


et Triiiacria
,

rius in principio

enim Dci Ecclcsiani etsuasacra Concilia (supcistius . alleg.) sibi ordinem in oculis honiinum iiiveiierunt )>. Et infra Utinam hi tales pscudoapostoli ct licti rcligiosi non sic
:

monasteria occupabat condcbatve,


dctcct;c sint
-,

nonnullffi

ha;rcses

proximo anno

dicclur. Secuti vero Ponlificiarum Conslitutionuin

scntcntiam

Fraticellorum nomine

nunc maxiine

orarent,

scd

fuderent et ararent (Cenes.

iii.)

et

intelligimus Petri Joaiiiiis Olivi sc(]uaces, et alios

panem
sicut

in

sudore vultus sui manducarent,


siniplices hujus niundi, ut

et ora-

pscudominoritas, quiS. Francisci instituta non ex


Pontiflciis decrehs, scd ex nefaria et delira inter-

tione vocali Doiuinica Pater noster contcnti cssent,


alii

non cum sua

pretatione sua sectari vohierunt, et in varias pro-

simulata

et iniaginaria oralione pcrirent.

60. a Sed

quidam

armenlarii,

quidam ex eis in mundo porcarii, quidam cementarii, qui-

< Exlrav. Sancla Scm. dc riosam Ecdesiam,

Relig. domib.

Jo.

iii

CoDst. Glo-

72
lu|>si

JOANNIS XXir ANNUS


haereses

3.

CHRISTI 1318.
quffi illuni

ab Ecclesia aberrariint

in

qiios

vulpeculis

venenosis morsibus demohri


',

veri Minoritae pie consurrexere.

(ionec ea pestis

praesiimunt, fructus aflerat Catliolica; puritatis.

penilus cxcisa est. Nec vero hi pseudoniinorita3 oinnes, sive fucrint Orilinis Franciscani apostatac
et pertluelles, sive

Prajtereasanxit Pontifex

iit

lucretici et Apustalas

a religione Catholica ad Judaicam superstitionem


deficicnles, ()ui ad teinpla [lerfugerent,
soribiis dederentur.
fidei

ex profana mnltitudine ad eos

cen-

se contulerint, eosdeni penitus errores tenuerc:

quippe nonnulli etiam reperti, ut plangil Alvarus


Pelajiius
',

62. Arnaldi e Villanova erro7'es damnati.


IIoc

(jui

Bt^guardoruin inipurilati.'m scclati


fratres

anno cum

libri

Arnaldi e Villanova variis

sunt
pro

Miilli, in(|uit, Sirciilares et

Minores

isto carnali

spiritu libnrtatis per inqnisitoris

hrereticae pravilatis iiicarcerafi

fueruntn.Et infra:

Tales valde spirituales videbantnr, in lucis


.

Anpo-

contaminati erroribus, quos sparserat, vulgi manibus tererentur, a Joaiine Longerio fidei censore et prffiposito Tarraconensi, Ecclesia illa suo tum pastore orbata, habitis docloruni coetibus, damnata; ha^reses, ex ejiis nefariis scriptis decerptae:

geluin transforniali

Ut vero Fraticelloruni tur-

bam

alii

auxerint, vel iiovain conflarint, qui

steriores Pontificum Constitutiones

inipugnarunt
infe-

duce apostata Michaele Cssenate, dicetur


rius.

Ex Pontiticiis quoque littcrisconstat, plures hoc tempore solo cultu externo Franciscanam sanctitatem professos, re autein vera haresi
fuisse,et
iiifectos

Qnod natura huinana a Dco assumi>ta est tequaDeo in omnibus bonis suis, et quod tam alta et tansit humanitas in Christo, quanlum deitas tum possit. Quod quam cito anima Christi fuit unita divinilati, stalim ipsa anima scivit omnia, quae Deus scit quia alias, ut dicebat, non fuisset cum ea una persona, pra;cipue, quia scire est cirlis
; :

improborum dogmalum virus simplicibus


:

cumslantia pertinens ad suppositum individuale,


et

populis atflasse
critas
dalitio

eaque de causa ejusmodi hypoprivilegiis, sacro S.

omnibus

Francisci so-

non ad naturam. Quod in sacrificio missae iion laudatur Deus opere, sed solum ore. Proscripti
alii

ab Apostolica Sede concessis, a Joanne papa

ejus crrores,

quod niniirum universi

Ecclesiac

exutos; illorumque antesignanuin exlitisse Joaii-

ordines a Christi fide et a charitate defecissent,

nein Barraut, in gere jussus est


lerter juxta
^

quem
:

ac socios Michael ejusdem


distrin-

quod inonachi

a salutis via aberrareiit,

qnod

elee-

Ordinis, fidei censor,

legum severitatem

mosyna

sacrificio altaris esset

inaestantior,

quod

Sic,

inquit, efficaciter et so-

sacra pro mortuis peragenda

statuta canonica

procedere studeas,

stituenda sacerdotia

quod pertuae
tiam
dicti

sollicitudinis circumsp(;ctam
,

pruden-

desiturus foret
censet.

non essent, nec inquod mundus an. mcccxxxv. quae accurate Aymericus ' per;

Ordinis sacra plantatio

exleriuinatis

'

Alvar. Pelag.

(ie

plaiict. Eccl.

I.

ir.

c.

\V.

iii

B' giiar. crrore.

q.

'

Bullar. in Joann. XXII.


XI.

Const. 1.

Aymer.

2.

JiriCt.

inq.

' Jo. an. S. p. t. Ei). cur. c.XLil.

JOANNIS XXII ANNQS

3.

CIIRISTl

1318.

1.

Tarlarorum imperatorem
Pontifex.

toriis adit

Condita estin Persideanno


decimo

litleris

adhorla-

taris

leiitiani explicuerat

Usbec, qui erga Christianos regiam benevoadeo, ut sub illius aus[iiciis


;

Cliristiaiue salutis millesinio treceiitesimo

religio felicissime efflorescerel

cuin nonnulli

viri

octavo,

Indictione

prima, archiepiscopahs sedes


ad gentes
jiro

imiiii, diabolico instinctn concitati,

ad progressus

Soltaniensis, missique plures antistites et Evaiigclii


pru;coiies religiosi viri
lide

latius

Evangclii disturbandos barbarorum auribiis afflaruiit, cam[)anas, qu;e ad diviiia [leragenda et con-

proferenda

instructi

sacris ritibus Ariueni,

Tartari ad Dci cultuni iirovocati. Impcrabat Tur-

gregandum ad sacras concioncs populuni pulsabanlur, triste aUquod Tartaris onicn [lortcndere.

JOANWIS XXII ANNUS


Quibus
susiirris in

3.

CIIUISTI

1318.
noii formideiit
;

73
(|iiin

media baibarie simplex

iinpe-

sionis

molimina
Cn^leriim

polius assi-

raUir subornalus, ediclo piilsari iilas vetuit.

Ver-

due

securilalis dulcedine valeant gloriari.

lebalur ea res in rclifrionis noslr;e dedecus, ne(|ue


ila faciie

cum,

proiit accepimiis,

ob

ilivini

neopiiyti,
:

iit

pietate

exeolerentiir, jiote-

rev(Teiitiam noininis (Jirislianos pricdictos campaiias,


iiire

rant eoiivocari

di!

(|ua re cerlior lactus


iit

Pontifex,

ad

(|iiaruiii

puls;ilionem ad diviiKi coiive-

ad Tartaroruni iinpeiatorem,
rescinderel,
tuiii

(ijusmodi edictum

poss('nl olficia,

dudum

per

ali(|U()(l

temporis
qui

ad

(lliristi

lidem noii parum, ut

s(iatiiim

babere,

ac

pulsare

libere

permisisses,
Clirisli
,

pra; sefcrebat, ineain |iropeiisiiiii pelliceret, basce


lilteras dedit
'.

()uamvis
(luaiiliim

postmodiim

iniinicorum

possuiil licet supervaciie,

non desiniint
ipsum, Iraupulsandi

2. Mafniifieo

viro Usliec, iniperalori Tarta-

sua' iiii(|uilatis jiicula jacere contra

rorum
a

illiislri,

divin;e inspirationis

gratiam in
ai)S(|ue
(llirisli

diilenta

sediictiis

instantia

camiiaiias

pra?scnli et friiiiionis seternie gloriani in fiitiiro.

pnedictas eis interdicli

fecisti a

tribus annis iiro-

speciali

Ladantcr audivinius, quod tu, noii motione divina, oli reverenliam


infra iniperii
tiii

ximo

pncteritis facultatem ; rogaimis denuo ut suggestioiies liiijusmodi, qu;e de i|isoriim sentina

esu Oomini Salvatoris, religionis Cluistianae


tores,

ciil-

veuenosa prociulant, omnino


ciillores

des|)iciens,

Cbristi

teiniinos constitutos, beel jiertiactas


:

eosdem

iinefatas liabeie ac pulsare cainsiiie

nigno favore prose(|ueris


pcr
te ageiite illo, qiii

lioc in

te

panas, pro diviiii bonore nominis, |iermittas


difficullate aliqua et conced;is. S[ieramiis

pro sua volunlate bona in

enim

in

nobis velle
oiiines

ac

perficere

operatur

qiiique vult

Domino, qnod ex
giiitas, qiii

lioc tibi vit;e praisentis augiiienta

bomines salvos

fieri, et

ad agnitionem pcr-

provenient, noslri(|ue Redem|itoris

immensa

beiii-

tingere veritatis. Nos igitur qui principis Aposto-

loriim Petri, (|uem Christus coeliim ascendens in


terris

nun(|uam irremuueratum bonuiii aliquod iiraetermittit, ad sui nominis gloriam agnoscendain oculos tiia; nientis facilius siuc lucis splendoribus illustrabit. Dat. Avinione V kal.
April.
4.

suum vicarium

dereliquit,

regni coelestis
et claiidendi
,

traditis sibi clavibus, per

quas ipse suique succes-

sores potestatem aperiendi

omnibus

anno secundo

ejusdem regni januam obtinerent successoies sumiis, sola Dei patieiitia non nostris meritis constitutis, animas Deo lucrifacere siiper omnia cupientes, et errantes in viain
verilatis reducere
et
;

Sedes pntriarchalis Soltaniensis excitata in Perside. Ditluderat se nou inodo in Cambaliensi urbe imperiali, aiiisijue Scythia; Asiatica> oris re-

ut

ipsum agnoscant Deum vivum


conditorem, qui de tenebris

verum omnium
vocavit, atque

iios

utinam

te

ac

tibi

subjectos pojiulos vocare digne-

iii Perside etiam et liidiis id vero vicarium inipulit, ut Soltaniensem sedem patriarchalem in Perside excitaret qu;e fidclibus Tartarorum imperatori Persidis principi, Chaydo

ligio

verum

Christi

tur in admirabile liimen

suum

magnitudinem
illiiis

et

Doha atque Indiarum


;

tuam rogamus

et

hortamur
:

attentius, et per

noxiis prsesset
nis
ria;

illique

et i^thiopi;p regibus obFraiicum Perusinum Ordi-

imaginem

misericordiam obsecramus, qui te ad suam ficit se capacem qui mortisel inferniclaves

Pncdicatorum
socios

prseficeret,

ac laborum et glo-

obtiiiens, cui claudit,

nemo

a|)erit, et ciii

aperit,

suffraganeos sex episcojios ex sacro Ordine adjungeret '.


,

eodem

nenio claudit

quateniis priidenter considerans,

quod

vita

nostra vapor ad

modicum parens

esse

Joannes etc. dilecto filio fratri Franco Perusino Ordinis fratrum Praedicatorum, eleclo
,

dignoscitur,

umbra

quodque dies nostri transeiint veliil saluberrimam fidei Catbolicae veritatem, qiiam sacrosancta Romanaservat, pra>dicatetdocet Ecclesia, sine qua creatori Deo est impdssibile com;

Soltaiiiensi.

Prideiu gratis relatibus inlellecto, quod


aliis

iti

partibus Persidis et terris

circum|iositis, siib

magui

im|ieratoris

Tarlarorum Persidis imperio


et

placere, reverenter amplectens

cum

subjectis tibi

coustilutis,

venusta fidelium
plantasse

novella plantatio,

populis per sacratam ac sacrantem undain Baptis-

quam

inibi

dignoscitur

misericordia

matis
sic

per

quam,

ut

fllii

simus Dei, acciiiimus


:

Conditoris, regenerata

potestatem, spiritiialiter regenereris in Chrisio

ul

veneralur Altissimi,
extollit

et

unda Baptismatis, nomen inspiciens lucem niagnam,


prreconia

ab ipso regni
ipsis
3.

ca;lestis

coronam incorruplibilem
qui est veritas.

laudibus

nostri

Redemploris
;

una cum

populis consequi merearis.


qiiin ipse Cbristus,

Verum

ingeiitem suscejiimus in corde lajtitiam votis fervenlibus atfectantes, ut viros, virtutis, honoris
et griitiae titulo refiilgentes,

favores et bona, qu;e suis exhibentur cultonbus,

ad cnltum novellae
indnstrios et
cultiira
latitu-

personoe suae exclamal el reputat esse facta

celsi-

viueac verae vitis

tanquam
iii

cultores

tudinem tuani
ad Cbristianne
inibi

in

Doimno deprecamur,

quateniis

operarios opportunos, qiiorum ejiisdem vineae paimites


auxiiiante, succrescant
dinis et diligentiae

curiosa

liilei

professores, qui dominationis

illanim partium
orbis

tuae terrain inhabilant, et

maxime

qui prfedicant

dinem usque ad extremos


,

verbum

Dei, sic tuaj beniguitatis affectu con-

terminos, Deo per opportunaj solhcitu-

tinues, ipsosoperosisfavoribus prose(|uendo,


tusB protecti defensionis clypeo,

quod
offen-

cujusquam

studium poneremus, Propter quod villam Soltaniensem in eisdem partibus et


1

'

Au. 2. p.

1.

Ep. cur. XL.

Aa.

2. p.

1.

Ep. LXiU el post

eairiJ.

Ep.

ANN.

TOMLS XXIV.

R.4YN. V.

10

JOANNIS XXII ANNUS


dominio conslilutam, iiitor alias villas (lir.tarum fide dignorum liabet assertio, insigneni, nobilein et famosnm, ac liabentem populum copiosum, ac fralnim nostrorum consilio, et
Apostolicx plenitndine
|)nteslalis,
iri

3.

CHRISTI 1318.
;

cramento adactum, eo ornaret


ctus sacramenti
[)tam in
ret,

adjecitque ut eleverbis descriliiteris


:

parlium, prout

formam conce[)tis suisad Sedem A[iostolicam

insere-

chirographoqiie suo muniret

iila

vero a

civitatem
:

me-

Pontifice transmis^a estin litteris ad suffraganeos


datis

tropolitanam duxirnus erigendam

ac ad perso-

\ quibus

significavit,

se electi laboribus ac

nam tuam,

evangelizantem in
de cujus
siuictitate

illis

partibus ver-

bum

Dei

vita;,

litterarum

Ecientia, et aliis copiosis

virtulum meritis
te

magna

nobis et eisilem fralribus fide digna testimonia

sunt relata, ocnlos dirigentes,


ct
diclre

Ordinis Prsedicaconsilio,
dicta;

torum professorem de ipsorum fratrum


potestatis
in

subeunda essent, pepercisse, si ex antiqno Romanfe Ecclesia; niore ad consecrationem obtinendam metropolitanussead Apostolicam Srdem non conferret: in sacramenti tamen forma vcuiendi singulis sex annis, atque adSynodos cum vocatus esset accedendi legem indixit. Qnibus
periculis, qufe
,

plenitudine,

Ecclesia?

porro diebus
tes,

pallio

utendum

esset
^

in
:

aliis

ad

civitatis
;

rem animarum omnium exlstentium


bus,
quffi

arcbiepiscopum praefecimiis et pastocuram el administrationem et solliciludinem


in

eumdemFrancum
ad

Cupieninquit, piv-edictam Soltanienscm Ecclesiam,


litteris praescri|isit

eisdem partiprinci-

subduntur
tibi

preefati

imperatoris, necnon

Chaydo

et

yElbiopiaj ac lndias

regum seu

quam velut opus manuum nostrarum intenta mente afficimur, cujusque exaltationem desideramus ex animo, bonoribus gratiosis attollere
tibi et

puni doniiniis,
spectare

plenarie committentes; tibiqne

successoribiis tuis archiepiscopis Soitanien-

exercendi omnia, quae ad jura archiepisco|)alia

sibus, qui

pro tempore fuerint, in Nativitatis et


seqiientibiis,

noscuntur, secundum quod

est

sacris

duobus diebus

Circumcisionis, Epi-

canonibus diffinilum, concedentes plenain

et libe-

phaniae, Resurrectionis et

duobus diebus sequenBaptistae

ram

potestatem, prout hsecetalia in nostris super


litteris

tibus, et Ascensionis, et Pentecostes, et in

hoc confectis
5. B

plenius continenlur.
fidei veritas

B. Marice; Nativilatis B. Joannis

Volentes igitur ut CatholicLB


in

stolorum Petri
Sancloruni,

et Pauli, et
,

Omnium
martyris
,

quatuor ApoSanctorum,
,

semper de bono illarum partium


cescat,

melius

auctore Domino, in
Ordinis,
videlicet

Ramis Palmarum

commemoratione Omnium
B.
Georgii,

latitudine exi^ulsis tenebris eludicti

B. Laurenlii

sex

de fratribus

B. Gregorii, B. Augustini, B. Dominici, etin principalis ipsius Ecclesiae festivitatibus,

Geraldum Caluensem, Guillelmum AdcE, Bartholomreum de Podio , Bernardum de Placentia Bernardum Moreti et Bartholomaeum Abaliati in lege Domini eruditos, vita et religione prseclaros et multarum virlulum titulis commen,

ac in dedica-

tionibus Ecclesiarum, consecrationibus eidscopo-

rum,

in ordinationibus clcricorum, in

ac abbalissaruin et

abbatum monialium benedictionibus,

necnon

et in die

consecrationis tuae, ipsique suc-

datos, de

dictorum fratrum consilio etejusdem


potestatis

cessores infra dictam Ecclesiam et totam provin-

plenitudine

assumpsimus

et

praefeci-

mus

in episcopos et paslores ipsosque in

adju-

ciam Sollaniensem pallio de corpora B. Petri sum[)to, quod tibi et iisdem successoribus per certos

torium commissa? tibi sollicitudinis pro majori aniinarum salute in [irsefatis partibns duximus deputandos, etc. Datuin Avinione kai. Maii anno secundo . Iin[)Osuit eidem Soltaniensi archiepiscopo provinciam ut si pluribus episcopis ad
,

nuntios ad partes ipsas transmittimus


,

utj

licite valeatis

auctoritate
kal.

praesentium indulge-

mus,

elc. Dat.

Avinione

Aug, anno secundo

7.

Evangelici proecones ad gentes missi.

proferendos Evangelii limites o|)us esset,


excitis

i[)S0S,

Nec ad Tartaros modo Pontifex praecones Evangelicos cx Ordine PrBedicatorum; verum etiam ad
alias nationes, toto

duobus

Catholicis antistitibus, sacris ponti-

orbe diffusas, veteriqiie sujjer-

ficalibus

initiaret

auctoritate

Apostolica

quos

stitione

aut schismatis et ha;resis erroribus im-

cum

e vivis excedere contigisset, ut Prffidicatorum

earum partium Ecclesiarum curani gererent, constituit. Quo vero archiepiscopalis muneris numeros oinnes Soltaniensis ipse impleret,
sodalitia

butas, colkutrandas divina luce transmisit; quos ad excolendam vineam Domini instruxit auctoritate

snbjectis litleris^, accenditque sacro profe-

rendi Evangelii ardore?


Joannes, etc. dilectis filiis fratribus Ordinis Pracdicatorum in terris Saracenorum, paganorum, Graecorum, Bulgarorum, Cumanorum,Ibero-

Pontifex
traderent.

pallium suffraganeis

transmisit

',

ut
ei

post consecralionem in Perside

conferendam,

6. Extant in Pontificio regesto hujusmodi litterapGuillelmoAda! eplscopo Soltanieiisis Ecclesise

suflVaganeo,
familiaj

ac Joanni
data;

e Florentia

D.iminiLanai

alumno

^ quos palliuin episcopo,


consignare jussit, verba solemni sa^

rum, Alanoriim, Gazaroiuni, Gothorum, Rulhenorum, Jacobitarum, Nubianorum, Nestorianorum, Georgianorum, Armenorum, ndorum, Mocolitarum aliarumque non credentiuni nationum
,

cujus partiuin erat Soltaniensem archiei)iscopum


sactis
i)ontificalibus
iii

iniliare,
lontificis

partium proficiscenlibus Orientis etAquilonis, seu quaruincumque aliarum.

ut ipsuin

Uoinani

'

An.

2. p. 2. tii. coiii. Mn<;c.i;Liv.

'

Rog. post eainJ.

lip.

Ibid.

An. 2, p. 2. Ep. coin. mdccxlvi. Ep. cur. lxii.

' Ibid.

Ep. mdccxlv.

'

.TOANNIS XXIl AXNTTS 3.


a

CHRrSTI

1318.

7,-

Grnlins aRiimis gratiaiiim

oimiinm

larj^itori,

eraiit
ii

ad discutieiidas errorum lcnebras, quihus


iit

qui fluritio coniium infideliiim, in noiiiiullis locis


Aiiuiloiiarium ct Oricntalium
tiiim,
iiartiuiii

piipuli crant olfusi,

Arnieni ad Koiiian;e Ec-

consislcniiiil)re

clesia)

grcmium

fucrint revocati.

Quarn quidem
lit-

tan(|iiam tcrne vastac solitudinis, et

redintegratam
tera;docent'

cum Koinana

Ecclesia Arinenorujn

divinae gratiic indif^eiiti,

imbrcm
illam

comjiliiit

pluvia;

conjunctioneiii, Pontiiiciic ad
:

Ossinium regem

baplismalis, et per ministerium vestrum el alio-

(|uibus ipsius oratorcs

perhuma-

rum
slis

religiosoriim tcrram

vomcre

sancta)

pra?dicationis cvcoluit, semeiuiue verbi Dei coele-

agricola sciniiiavit,

quod

felicilcr
illic

in scjj;ctcm

comperissequc JacoCabanciisem in omiiibus fidei articulis Latino dogmati consentienlem, cxcepto eo capite,
niter sc excepisse signiflcat,

bum

pullulat, ita qiiod regiones

ostendunt

qua; quidein

mcssem miiltam daiite Domino iiicrc-

mentum, plures requirit operarios, ut conquisita jam mcssis Dominica iiiferatiir in horrca; et alio-

quod sacramentum Conflrmationis apiid Arnienos eodemque oleum, quo infirmi inungercntur, consecratur demum illi servatLc hactenus a iSomuna Ecclesia fldei forconlerliira puro sacerdote, ab
:

rum
dit,

terra,

(|uam imbcr
meritis

ccelcslis

gratia;

uon

infu-

mulam
B

tradidisse.

dc vcna superioris irrigui madefacta, capiat verlium Dei , reddatiir apta


vcstris

colentibus
seges

ut tandem, iu

ipsa divini

verbi sc-

Joannes etc. Ossinio regi Armenije illuslri. a Fili cbarissime venerabili fralre nostro Jacobo episcopo Cabanensi, et dilectis Uliis nobi,

mine seminato, iii foecundam segetem pullulct, uberem foccundetur iu messein, ut crccumuletur.
iu

libus viris Stcphano et Cirardo inilitibus, ac Grc-

scente vestro ct alioriim opcrarioriim ministcrio


spiritualis consortii sacris horrcis

gorio Trucimano ambassatoribus tuis ct nuntiis a tua magniflcentia pro anliiis regni tui negotiis ad

Ad coutinuandum

igitur

parlibus

illis

nos missis, nuper in curia nostra pra'sentibus, nostro per nonnullos fuil instillatum auditui,
a

salutis

versitati

culogium Evangelic;everitatis, tubam uninou credentium intonandam, sacris quoramis


fidei

que

olivfe

Christiana; Aquilonaris

et

quod Armeni, Christiani nominis titulo insigniti, Roniana Ecclesia matre tua, qiuT caput est et magistra circa dogmata Catholic;e fldei et ritus
nos, licet ad id facile noslne
;

Orientalis infructiferi oleastri

girmina inserenda,

Ecclesiasticos in alii|uibus discrepabanl. Projder

utfiat Christianae gratia; latitudo, seque per partes


totius orbis

quod

non
et

inciinaret

extendaf; vos liortandos duximiis ac

credulilalis assensus
lute solliciti, et ne

de tua tamen
et

tuorum

sa-

etiam excitandos, vobis in rcmissionein peccaminum injungcntes ut tanquam fideles ministri


,

tuam

illorum innocentiam

cujusvis obloquii

semen gratia; in agrum sterilem non crcdcntium animarum, neophytorum et nutantium animos conQrmetis iu Hde corda
satoris icterni seratis
,

muriiiur obriieret, aut tui nominis gloriam impositio falsa mendaciter obumbraret; praedictos ambassatorcs tuos et nuntios ad nostram fecimus seorsum in camera convocari
prffisentiam, et adhibito per interpretem Gregorio

fldelium confortelis in luce sermonis et rectitu-

dine operis, proposilum vobis


libet otTensione curatis.

iter sine

quorum-

prosperetur,
fulti
;

Ut autem ministerium vestrum eo plenius quo majori fueritis auctoritate suf-

memorato non in velamentis ainigmatum, sed in verbis explicitis et aptis recensuimus, ut infra describitur, professionem fldei quam tenemus, et
quos servamus. Quam utique fldem praefatnsepiscopus, super hoc interrogatus a nobis, non sub involucro aut verborum ambaritus Ecclesiasticos,

vobis Aposlolica auctoritate concedimus, ut

in terris illarum partium, qua3


slolica;

adhuc Sedis Apo-

bum

magisterio non intcndunt, proponere verDei; et constilutis ibidem, non obstante si


officio,

gibus, sed clare ac pure fuit professus ibidem, idque teac tuos asseruit corde flrmiter credere, et

aliqui fueriut majori exconimimicatione ligali, in

verbo,

cibo ac in

aliis

honestis et

licitis

ore simpliciter conflteri, quod tenet et docet mana mater Ecclesia in hac parte.

Pio-

communicaresecure; ipsosqueseualios, quos converti

ad unitatem
,

Christianee

fidei

affectamus,

9. Porro circa Ecclcsiasticorum observantiam rituuiii, in hoc tantum non quidem ex con-

baptizare et aggregare ovili fidelium ut per regeneratiouis gratiam de ioiiginquo ad suum revertentes auctorem liberi efflrecipere
valeatis
: ,

ttmptu, sed ex

quadam

ignorantia

et

simplicitate

Armenos
ruiii

discrepare subjunxita nobis, quod eosimplices sacerdotes Coiifirmationisconferunt

ciantur ex servis,
fllios,

de extraneis

provehantur in

ex corriiplibili carne nati ex Dei spiritu re;

sacrainenlum, quod apud nossoli conferre debent episcopi per maniis imposilionem, in frontc chrisiiiando renatos. Ipsi etiam sacerdotes

nascantur
Maii

et obtineant per

gratiam, quod non


kal.

oleum,quod

obtinent per naluram, etc.

Datum Avmione

infirmorum

dicilur,

coiisecrant pro sacramenlo

anno secundo
8.

Rediiitegrata

Armenorum cum Romana


ad qucs

Ecclesia conjunctio,

doctrinales et parceneticce.

littercB Apostolicce

cum tamen id apud nos ad episcopos solos speclet. Caeterum ne in his tufe ac tuorum sinceritatis extollenda praeconia celarenUuctionis-Extremae;
tur,

Desiidatum

esl

voluimus quod ad Dei laudem

et

gloriam,

adeo strenue ab
Lennd.

iis,

qui antea iu

Armcniam
IV.tI.

missi

tuaeque sublimitatis extollentiam


Vnm.

atque decus

1.

ni. Micli. Pius

1.

i.

dc

viris

ill.

'

I.

Ep. secr. DCCLXXXi.

7G
idem episcopus

JOANNIS XXII ANNUS

3.

cimisTr 1318.

in iioslra et fratrum noslroruni pramissa omnia recenseret; quod et diclamque uihilomifecit prudeiiler et provide nus professionem a se factaiii noLis dedit in scriplis, ut in fulurum conservarelur rei gestai menioria , et ipsorum receus nolitia posteris se

et veteris Testamenti,

praesentia

Legis, ac Prophelarum et Apostolorum unum esse auctoreiu Deum ac Dominum omnipotentem. Uxc est vera fldes Catholica, et hanc super diclis articulistenetelprtedicat

sacrosancta Roin. Ecciesia.

Sed

ct

piopler diversos errores, a quibusaliis

offerret. Ul auteni ipsius sincerilas et veritas fidei

dam

ex ignorantia et ab

ex malitia inlrodu-

tjuam praedicla tenel Ecclesia, quainque nos flrmiler credimusetsiniplicitercoiifitemur, etquam


eliam praedictus e|)iscopus iiatenter confessus
asserent ipsum, ut Roniana docel Ecclesia,
est,
te cre-

ctos, dicil et

pradicat eos, qui post Baptismum in peccala labuntur, non rebaptizandos; sed per vepoenitentiam

ram

suorum
si

|iosse

consequi veniam

peccalorum. Quod
decesserint,

vere iioenitentes in charitate


pcenitentiae fructibus
et omissis,

et tenere, fiat tam tibi, quam tuis omnibus manifesla eam per praesentes plene projionimus, et exponimus evidenter. 10. Credimus etenim sanctam Trinitatem Patrem et Filium et Spirilum sanctum, unum

dere firmiter

anlequamdignae

de conimissis satisfecerint

eorum

ani-

inas poenis purgatorii post niorlem purgari; et ad

poenas hiijusmodi relevandasprodesse eisfidelium

vivorum

suffragia,

missarum
aliis

scilicet

sacrificia,

Deum

oninipotentem, totamquedeitatem coessentialem, consubstanlialem, coaeternam et cooniiii])otenlem, uiiius voluulatis, polestalis et majesta-

orationes et eleemosynas, et alia pielatis officia,

quae a fidelibus pro


rint

fidelibus fleri consueve-

secundum

Etclesia; institula.

IUorum

igitur

Creatorem omnium creaturarum a quo omnja, et jier quem oninia, in quo oiuniaquae
tis
:
,

animas, qui post sacrum Baptisma susceptum

nuUam omnino
illas

peccati

maculam incurrerunt;
vel

sunt in ccelo

el in lerra, visibiliaetiuvisibilia,cor-

etiam, quic postpeccali contractam maculam,


in

poralia et spirilualia.

que

in sancta
et

Trinitale

Credimus singulam quampersouam unum verum


Dei,

vel

suis

manentes corporibus
est,

eisdem

exutffi,

prout superius dictum

sunt purgatae,
dece-

Deum

perfeclum.

in coelum

mox
in

recipi

illorum autemanimas, qui

Credimus ipsum Filium


iialum

Verbum

Dei

in mortali peccato, vel

cum

solo originali
[loenis

ajternaliter

de Patre,

consubstantialem,
jier

dunl,

mox

internum descendere,

tamen

coomni()otenteni, et aequalem
diviuitate,

omnia

Patri in

disparibus puniendas,

eadem

saucla Roinana Ec:

temporaliter

natum de

Spirilu sanclo

clesia credit et firmiter asseverat

cum aniiua rationali, duas habentem nalivitales, unam ex Patre aeternam, alteram ex uiatre teinporalem Deum verum et hominem verum, proprium in ulraque
cx Maria semper virgine
:

lominus in die
nal Christi

judicii

et quod nibiomnes bomines ante tribu-

cum

suis

corporibus comparebunt,

reddiluri de factis propriis rationem.


a Tenet eliam et docet eadem Romana Eccleseptem esse Ecclesiaslica sacramenta. Unum scilicet Baptisma, de quo diclum est supra. Aliud est sacraiuentum Conflrmationis, quod per manus impositionem episcopi conferunt, chrismando renatos. Aliud est Poenitentia. Aliud estEucharistia. sia,

adoplivum neque phantasmaticum, sed unum et unicum Filium Dei in duabus et ex duabus, divina scilicet et humana, naUiris; sed in uniupersoua3 singularitate impassibilem et iminortalein divinilate sed in
:

natura, atque iierfectum, non

humaiiitate pro nobis et salute iiostra passum vera carnis passione, mortuum etsepultum, et descendisse ad inferos, ac tertia die resurrexisse a
luls vera carnis resurreclione
:

Aliud est sacramenlum Ordinis. Aliud

est Matri-

mor-

die quadragesinio
iii

monium,AliudeslExlrema-Uiicti(j,quaesecundum doctrinam B. Jacobi iiifirmantibus exbibetur. Sacramentiim Eucharisliae ex azymo conficit eadem

post resurrectionem
ct

cum

carne

qua resurrexit,

Romana
et

Ecclesia, tenens et doceiis,

quod

in ipso

anima ascendisse iii coelum, et sedere ad dexteram Palris, inde venlurum judicare vivos et morel

sacramenlo panis \ere transubstantiatur incorpus


viiium
sli. lie

reddilurum unicuique secunduin oiiera sua, sive bona fuerint sive mala. Credinius eliam Spiriluiii sanctum, iiienum et perfeclum verumque Deum, ex Patre et Fiiio
iuos,

iiiul

in sanguinem Doiuini nostri Jesu Chrimatrimonio tenet, quod nec unus vir siplures uxores, nec una mulier sinuil habere
:

|iermittitur plures viros


iiionii

soluta vero lege matri-

per niortem allerulrius conjugum, secun-

proccdeiilem, coitqualem

et

coessentialem
per

el co-

das

et tertias et
si

deinceps nuplias successive

licitas

omnipotentcm
Filio.

el coa.'ternuin

omnia

Patri et

esse dicit,
alia

impedimentum canonicum ex causa


flli,

non

obsistat.
est,

Credimus bancsanctam Trinitatem non Ires Deos, sed uiium Deum oniiiipotenlcm, aslernum, invisibilein ct iucommulabilem.Credimussanctam Calholicam et Apostolicam unam esse veram Ecclesiam, in qna unum dalur Ba|)tisma, et veia

Uxc

purissima, certissima, et solifldei et ritus Ecclesiastici

dissima ortIiodox;e
tas, Evaiigi'Iic8B

veri-

doclrinae consoiia, a sanctis tra-

Synodis diffinitione

omnium

remissio pcccalorum.

Credimiis etiam

veram resurreclioiiem ejusdem

carnis, qiiam

nunc

Ronianorum Pontiflcum in suis firiiiala. Quod il.iqne ad hanc zelo devotionis afflceris quod veritateiii flilei ipsam devotus amplecteris, quod claras memoriae
dita Patribus, et
,

gcslanuis, etvilama^lerniiin.Crediinus eliain novi

regis iiiclyli palris

liii

laudabilia imilando vesli-

JOANNIS XXir ANNUS


gia, ad ejus unitatom ct obscrvantiaiii cunctossil)!
suljditus
excni|ilo

3.

CIIRISTI

I3"18.

ostciidalur, in opcrc, vciilas auleiii


ctfectu
.
r*i;i'cepisse

non

siil>e;it
'

in

lau<lan(hc

iinilatiuuis iiuluciis

scicns cuni Apo4olo,

quod
,

sicul

uuns

cst

Dcns,

Grcgoriuni 'IX
tioiiis

ct

(luoquc Innoccntium HI, Innocentiuni MV, ne Confirniainitiatis

unuini|uc Bapti-rna
tidcliuin

sic

cuiictoinni dcbcl csse

sacramentum ab
;

tanturn sacerdotio
id rite

uua

lidcs

ccdit evidcnlcr ad

aniniaruin
tui

conferrcliir, vidiinus

cum

ad

confereniu

salulcin ct tui iKnninis gloiiani ct insupcr ad

duin

ciiiscopalis

dignilas

desideretur
:

cunfc-

slabilinicntuin principalus acccdit. Qnid cniin puriori luce relucct


in

renle, ex potestate scilicet ordinaria

nain exlraor-

piinci|ic,

t|uain

fidci

rccta;

sinccritas et vcra
vila;

relijj;io,

qute cuin in hiininis ct


,

diiiaria posse saccrdolem, si ea auctoritatc a siimino Ecclcsi;c antistite instrnctus fuerit, sa-

dirif;antur

actoicm

tcnebras
,

i"cspuunt,

nesciunt subjaccre dcfcctui


casuin
?

nec

verenlur oc-

craincnlum iliud conferre ex sanch Grtgorii cxeinplo ostensum esl ', Pergunt Aposlolica; liltcra;
:

Ha'C profcclo ciinctis audiciitibus, qui spi-

Efficias

etiain

quantiim in

te

fuerit

el

ritu Dei

aguntnr, gaudii

ct cxiiltatiunisin
:

Donniio

procurcs,
olcniii

(|uod

niiUus dcinceps nisi

episcopus

materiain subniinistranl

h;cc Catliulicos rci coii-

sanctificet inflnnoruni,

cum

ul pr.cfertur,

scios in jubiluin aiiimos excitant.


Iffititia

Scd cor noslrum

situdinciu tiiani
cx
oflicii

co iiidubic profusiori rcspcr;;unt, quo celjiotiori cliaritate proscquiiuur, ct


debilo ac
patcriiffi

ad solos spcctct cpiscopos ipsius olci matcriam consccrare ad inungeudum infinnos. Si neinpe,
ut praemitlilur, in fide fnndali stabilcs et iiiimobilcs in illapcnnanserilistu ettui
;

charitatis iiiducto ad

si

prafalonlui
opinionis

tuorumque salutcm ferventius anhelauius. Tu quoque, ainantissime flli, cx iis habes unde Domino Dco tuo in vocem exultatiouis et confcstuain
siouis
tibi et

nostro vosconlorniare curabitis, ne


vcstra; custodcs esse ac de

dum

dicemini, sed et
laudis

buno nomine habcre retributionis pra-mia, non sine


et Apostolici favoris

erumpas, exulles in eo, et fatearishuiniliter luis de ininicnso ipsiiis dono concessum

humana; picEconio

au-

inter perfldas nationcs vera; fidei agnoscere veriiateni, illanuiue devotis aflectibus conlitcri. Pcrsta igitur, nosli

gmenlo. B Nec oinitlimus, quod

ipsa sacrosancla

Ro-

mana

cnim quod perseveianliic


offerri, ille

palina de-

pleiium primatum et principatum supcr univcrsam Catholicam EccleEcclesio,


et

suminum

betur

cumque

praicepto lcgis cauda hostiae in

sacrificio

jubeatur

sacriflciuiii

bene iminulat, qui boni operis usque ad fineni pcrducil


circa sacramenta, vel ritus Ecet te ac

siamobtinens (quem seab ipso Domiiio inD. Pctro Apostolorum principe, scu verticc, cujus Romanus
Puntifex cst successor, ciim potcstatis plenitudinc
recepisse veracitcr et humilitcr rccugnoscil) sicut
\n-x caeteris tenetur fidei veritatem dcfeiidere, sic,
et si

debita; actionis.

11.

Ne vero

clesiasticos inter

nos

tuos rcliquia! dissotuis et illo-

qua' dc fidc suborta; fuerint quajstiones, suo


:

nantia;

qualiscumque supeisint, qua;


et saluti
;

debctjudicio difflnire
quilibet in negotiis ad

ad queni potcst gravatus

rum

honori derogent

cxcellentiam

tuam
tu

instaiiter requirinius et

rogamus, obsecrauteseain
et

nentibus ap|icllare

forum Ecclesiasticum perlised et in omnibus causis, ad


,
:

per illum, cujus perfecta sunt opcra,


creatura
illius in

quem

tam placidiconsummatiuneboni pro viribus imilari teneris, quatenuscnicacem pro posse des opcm et operam, quud totus clerus ct populus regni tiii rituin ipsius Romana; Ecclesia;
circa

examen Ecclcsiasticum spectantibus ad ipsius jiotcst recurri judicium et eidcm oinnes Ecclesia;
sunt subjeclae, i|isarunique pra^lati et obedienliam ct revcienti;im sibi debeut apud quam sic jiotes;

talis

plenitudo consistit, quod Ecclesias ca;terasad


:

sacramcnta Confirniationis
observent
:

et Extieiiia)-Un-

soUicitudinis partem adinittit

quariim multas,

el

sacramentum ipsum Confirmationis, quod non legitur neque scitur ab Apostolorum tempore ab aliis quam ab quin potius in eorum acipsis fuisse peractum tibus scribitur, quod ad coiiflnnandum baptizatos in nominc Domini Jesu Christi Petrus et Joannes in Samariam de Hicrosolymis transmissi fuerunt quod utique sacramentum post tempus illonim
clionis

ut

videlicet

patriarchales pracipue, diversis privilegiis

eadem

Romaiia Ecclesia honoravit, sua tamen praerogativa

tam

in generalibus Conciliis
aliis

quam

in quibus-

cumque

seniper salva, etc.


his

Subjicil episco-

pum Cabauensem
se ad niaxinias

omnibus

assensissc, ex

Deo

gratias agendas, qui

quo Armenos

sua; ita verae fidei luce collustravit, ut circumja-

centium nationum
excitatum
ait
:

erroribus

nou iuvolvantur,
si

eorumdem Apostolorum locuin succedentibus reservatum, nulli alii quam episcopi exhibere, nec aliqui ab aliis quam ab
fuit solis pontificibiis in

certissima vero ipsuin ac suos,

in ea fide ac

Roniana; Ecclesiaj conjunctione con-

stantes perstiterint,

apud Deuin

prajinia

manere.

episcopis

quoquo niodo proesumant. Licet namque sacrainentuin ipsum non sit a fidelibus contemnendum, tutius taineu est illud sine periculo, qnod necessitatem non habet, omitlere quam si ab iis, a quibus illud confcrri non licet, ex temeritute, quee lege damnatur, non sine gravi periculo inaniter conteratur, cum uinbiaqua;dam
suscipere

Dat.

III kal.

Maii . Data; sunt

eodem argumento
^,

ad

cathulicum

Armenorum
obiioxios

cajterosque priesules
litleriE

ipsius

auctoritali

in

quibus

'

Aiiiial.

tora.

iiini. :!9

el

au.

XIV. an. Chr.


>

H99. num.

ka. 12b4. uuid. 7.

6.3.

^n. 1231.

An. 1231

nuin. 30.

P.p.

DCCLXXXII.

78
praefaliis,

JOANXIS XXII ANNUS


quanlnm
Christus

3.

CHRISTI 1318.

mutuam

inter suos

aniicorum conjiiiictionein commendnrit, snbjicit oratorem Ossiiiii rej,'is episcopiim Cnhanensem professum csse fidei CatliohoGC, quam Roniana colit Ecclesia, formulam, qunG iisdem sententiis ac verbis conceptaest atque illa, quam Ossinio tr.msmissani vidinuis us(]ue ad ea verba a ex causaalia non obsistat ; quibus alia de primatu annectit a Nec omittimus , usque semper salva ; tum

amplexi

Armenia agebant, Romanae Ecclcfiac dogma sunt verum alii eliani, qui a Saracenis suis
:

pulsi sedibus in Taurica

Chersoneso agebant, Caid

phensi episcopo Latino Romana Ecclesiac nomine

obsequium devovere

quibus

Pontifex gratu-

latus est, ipsosque insiruxit, utin divinis mysteriis

substanlia panis et vini integris speciebus


Chrisli

cum

bxc adjungit
12.

con:mutaretur, et vino consecrando aqua modica affundenda esset ac divina ea re adumbrata mysteria aperuit *.
et

corpore

sanguine

Qua; omnia et singula praefainsepiscopus

Venerabili

fratri

in nostra et

fratrum prajsentia proedictorum spontanee recognoscens et revercnter acceptans, vos et


et

et dilectis filiis presbyteris

archiepiscopoArmenorum, per Caphensem dicece-

sim

constitutis.

totum clerum
vit.

populum,

anteilictos

eadem

reco-

Exultavit cor nostrum in


Iffititia

Domino, multaque
noviter intel-

pnitione et acceptatione devote persistere affirma-

perfudit
lecto,

mentem noslram,

Super quibus omnibus gaudemus in illo, qui mirabiliter ab a;ternis praeferens lumina montibus,
cunctos in bunc

quod
:

lucis Creator

omnipotens, vobiscum

virtutem faciens, mentes vestras verae lucis radiis


illustravit

et

mundum

venientes illuminans,

dum

Catholicam fidem,

quam

veraci-

vestras et

ipsorum

cleri et popiili nientes in praj-

ter tenet, Gdeliier docet et

praedicat sacrosancta

dictis vera;

lucis radio

illustravit
et

illi

vitulum

Romana

niater

Ecclesia, promisistis,

juramento

labiorum exsolvimus, qui vos


inter babilantes in regione

eos in his tanta

praestito, inviolabiliter

observare

venerabili fratri

prosecuius est gratia, tanto prffivehit beneficio, ut

nostro Hieronymo episcopo Caphensi


tificis

RomaniPonet

umbrse mortis iux declaresceret,


et

et ipsius Ecclesiae

nomine obedientiam
sinceris

votionis

vestra?

sic

aperte

velut

reverentiam exbibentes humiliter


mittentes.

et firmiter pro-

lilium inler spinas salubriter emicaret.


fecto Catbolicos rei conscios in

Uxc

pro-

Propter

quod

desideramus

jubilum animos

affectibiis, et inslantia

multa; solliciiudinis excita-

cxcitant

ha3C cunctis audientibus, qui spiritu Dei


et exultationis in

mur, ut ejusdem
])raesertim

Ecclesiae salutifera

documenta

aguntur, gaudii
prffilati

Domino

niate-

servantes, ejus observautias servetis fideliter, et


in altaris inefl^abili ac potissimo sacrain

riam subiuiuislraat. Sed


regni
|iritdicti

et vos, fratres, caeteriquc


istis,

specialiter habetis ex

inento.
et

Quanquam enim

sacramentis

CEeteris

unde
[jatis

vocem exultationis el confessionis erumDomino Deo vestro, exultetis in eo, et humiin

per ipsa gratia conferatur sanctificans, in hoc


et

tamen sacramento
corpus
,

liter

lateamini, pradictis clero et populo regimini

transubstantiatis pane in Christi viuo in sanguinem, sub speciebus

vestro conimissis, de

immenso

ipsius

dono con-

utriusque, quaj remanent, coniinelur vere sacramentaliter totus Christus. Itaiiue nosse vos volu-

cessum
fiteri

inter perfidas nationes verae fides agno-

scere verilatem, illamque devotis affatibus cou-

mus

nec latere, quod

taris calicetenetsancta

aquam mifceri vino in saluRomana Ecclesia, prcedicat,


nou
falsis

Quia
in

igitiir spiritualis ille

cithara;dus testatar

praBcipit et observat

ad hoc fictionibus

Psalmis, bonuni paritcr et juciindum existere fratres in unum, et unius moris in domo Doiuini
habitare, ut

circiunvenla, sed divinis edocta verbis, et rationi-

denmm
,

introeaut

Domini lu^tantes frateruitaiem vestram monenuis et


in illa tribus

bus validis sancto afflante Spiritu, per quem gubernatur et regitur, coinmunita. Hunc namque servando rilum , hoc sacramentnm celebrans
,

boitamur
Christo,

attente

obsecrantes in

vobisque per Aposlolica

Domino Jesu scripta man-

Cluisto

ipsum

slatuenti

veraciier se conformat.

Non

eiiim credendus est Cbristus ipse, qui tempe-

dantes, quatenus cogitatione recogitantes intenta, quod ad hoc praslatos Domiuus in Ecclesia sua
pnefici voluit, ut exerceani iu ea quae solili sint

rantiae

summae

cunctis se prabuit in

exemplum,
vino

in dieCcena;,

qua hoc sacramenium

instituit,

puro, sed lyinjihato potius usus esse;


[irffidicente in
(iie
:

Salomoue
pro
et

pastores

introduxit

ad hoc in vineam suam illos operarios ut suic cultune studio uberior illa ,
iii

Christi persona discipulis

hac

Venite,

comedile

panem meiim;

bibile

constituatur

fructu; ad hoc

illos

in

specula

statuit, ul aliis

lumiue

verilalis osiendant,

nedum

in fidci confessione praedictae, et recognilione pri-

vinum, quod miscui vobis. Vino etiam in hoc sacro mysterio aquam misccns, expresse commemoral morteiu Christi,
de cujus latere in cruce dormientis dira perfosso laucea non solum sangnis, sed cnm ipso pariter

malus Uomana' Ecclesia; ac Ecclesiasticornm observanlia riluum inconcussa soliditate sedulo persislatis,

sed

et

in

eorum immobili

persistentia,

subditos videlicet clerum et populum couflriuelis, ut eis jugiter in confessioue divini nominis
adunatis,

una

sit

fides
II

mentium

et

pietas actio-

aqua fluxit, Evangelista dicente Joanne quod unus milituin lancea latus ejus aperiiit, et continue exivit sanguis et aqua. Apostolus eliain Paulus verba Christi do hac conimemoratione rccituns,
,
'

num,

etc.

Datum

kal. Maii . in
Cilicia

13.

Nec Anncni modo, qui

atque

An. 2. p.

I.

Ep. cur. xxxvi.

JOANNIS XXII ANNUS


(licit
:

3.

CHRISTI 1318.
fides sit ex

7'J

Hoc

facite

in

meam

coiiimcmoratioiiem

tcstante,

auditu, auditus aulem per


est, ul

quoliescuirH|iie
et

cnim
aqua

nianiliicabilis

paneni hwnc sacramenli

vcrbum
lciilia

Dei, valde

necensarium

liiigiiarum
inso-

calicem

Itiberitis,
ciiiii

mortem
viiio

Uomiiii amiunliabitis.

coiifusionem,

quam

superboruiii

hominum

Dcnique

apponitur,

fructus, qul est siimcntes uiiiri Christo, clarius

plcal

meruit, diversoruiii idiomatum pcritia supet defectiim,quem culpa intulit, hiimanuiii


fnlgeat,
,

designatur; per aquas enim figuratiir iiopiilus in


Scripluris,
lypsi
:

studiiim pra'via Dei boiiitatc depcllat. Qiiis enim,


licet

Angelo dicente beato


vidifsti,

.loaiiiii

in

Apocapcr

eximia) sanctitatis splcndore


elo(iiieiiti;c

licet

Aqua', quas
quoii

pnpnli sunt
infuiuiilur,

; iil sic

lacteo

foiite
at^iiie

decurrat
dcvotis

verbuni

Dei

hoc

vino

aqua

Christianus

eliam

bcnevolis

auribiis

utiliter

sumi'ns populus incorporari Christo vere intelM-

profcrat, qiiando vis


pcrcipitur,
as[eritate

verborum ab
cujiis

audiciitibus

non

Ncc quemquam adversus debet, quod per a(|uam, (|ii;c de


gitur.

pra^dicta

movere

et audienlis

aiiimus voci- barbaiicaj

Christi profluxil

vexatur? Aut

latere,(iesignalur uiidaiiaptisiiialis:

aqua n;im(iue
:

tissimi viri gratus [loterit essc conviclus,

un(|uam pra;stansi sermo

noiisolum sordes carnisabluitet enunidat; veruiii


etiam jiincta vino
reficit et

huinana) menlis interpres a convivente omiiifa-

confortat

ut sic ai^ua

riam
stoli
'

fuerit alienus? ut
:

enim verbis ulamur Apo-

pnudicta accepta perse Baplisiiium signiQcet, pcr-

mixta vero sanguinis sacrainentuiii. 14. Vos igitur, o dilecti frater


Isaiae

Si nesciero virlutem vocis, ero ci, cui loquor barbarus : et qui loquitur, mihi barbarus;

et

fllii,

juxta

unde

et

Salvator noster ad praiclaram confcssio-

consihum attendontes ad Abraham palrcm

nem

sui iiominis diversitatem

gentium vocaturus,

vestriini,

Romanum

videlicet foiitificem

et

ad

bcatis Apostolis, ut

linguis loquerenlur

omnium,

Saram

qun3 peperit vos, Roiiianamsciliccl

matrem

Ecclesiam, quiC vos per Baptismum in Christo gcnuit, et alere ac complecti dulciter proiiipta est et

divina vocatioiiis novitatem nova lingua promeret, et veritatem Christianai


potestatcm
tribiiit, ut

fidei inaiidita! facundia;

celebre

miraculum

confir-

parala suis uberibus

ct

bradiiis charitatis;

ejus

maret.
40.
et

legem devota iiiente suscipite, qua statuit, quod in hoc adniirabili sacramento nec aqua sine vino, nec vinum absque aqua per ministrum aliquateniis olTcratur. Ilanc ergo servare legem universilatem vcstrain rogamus et hortamur in Domino, et obseciamus per viscera misericordiffi Dei nostri,
charitatique vestrte in virtule Dei pra;cipimus ct

Cupicntes,
iii

igitiir,

ut ubilibet gentium,

pra'cipue

siibjecto tibi rcgiio diviiia

nominis

reverentia crescat, augeatiir Chrisliana religio, et fides Catholica dilatetur ; in meniorato regno
miiltiplicare

proponimus viios religione


et
scieiitiie

claros,
;

devotione

gratos

decore venustos

videiicet fratrem

Raimundum

Stephani

Ordinis

mandamus. Nani
aqua
ha)c,

juxta Christi fidele

promissum

Pra^dicatorum,

et

quain ipse protulit de seipso, fons aqua; salientis in vitam aiternam ritiim sacramenti pi\Tdictum observanlibus vobis flet dictaque
, ;

subjeclum
ad

tibi

quosdam alios suos socios, qui populum verbo saIiitifer;E praediexemplo


graaccendaiit, et Latini
officio,

cationis instruant, sanctffl conversationis

amorem

patriae ccelestis
fuiicti

maler Ecelesia fruclus


actibus virtuosis.

colliget uberes ex vestris

sermonis peritiam,
tis

pncceptoris

Datum Avenione V

kal. Aprilis,

anno secnndo
13.

et

atque copiose diffundant. Nam etsi veneranda prona devotione colenda est illorum gloria, qui

Gyynnasia in Armenia instituta ad docendas Latinas litteras. Ne vero facile fidei

divino

munere linguis variis Dei magnalia ioquebantur; laudandanihilominuset prorsus imitanda


fidei

puritas inter

Armenos

exsolescerct, Pontifcx ape-

illorum scdulitas, qui pro dilalatione Chiistiana^


interpretandi scieiitiam comparare in continiiati laboris probitate
est,

rienda in Armenia gymnasia putavil, in quibus

Armeni linguam Latinam discerent

quoque ma-

nitunlur;

et, si

impossibile

jor interpretum copia foret, injuncta est ea PicT-

dicatoribus proviiicia , ut simul ad Armenos erudiendos incumberent, quos regi Ossinio com-

omnes gentes ad unius iingua; iabiuin redeant non impossibile, sed facile et periitilc est,
ut
:

si,

accedente magisfro et non dcficiente discipulo,

mendavit Joannes ', ut ipsis domicilia in Cilicia; extrema ora maritima sita
tueret
a

Ajacii qiuc
esl, consti-

interpretum multitudo succiescat,


citroque

quorum

sullra-

gio ad tuas accedentes partes faciie possint, ultro

mutuum

ferendo atque referendo sermo-

Joanaes,

etc. charissiino in Chiislo filio rcgi

Armeniae

illustri.

nem, conceptus mcntis vicissim promere, nutrire pacem, socialem vitam ducere, et de impugnatione atque expiignatione inimicorum Christiana)
fidei

Quoniam
gratis

Majestati divinte, qua3 nos gratis

condidit,

redemit,

gratis

eliam ab oiuni

agcre cautius liberiusque suscipias

et nos,

mentis

et corporis adversitate custodit, nihil offer-

imoSalvatorem nostrum, pro cujus amore longum


alque laboriosam peregrinationem subeunt, in ipsis attendens, illos juxta regalem uiagnificentiain
opporlunis favoribus prosequi non desistas
;

tur gratius, uihii acceptius exhibetur,

quam

si

homo hominem
sine

ad vitam trahat,

et tiiviiiae graliaj,

qua

salvi esse
;

non possuiuus, fervidus coope-

pro-

rator existal

proinde cum, doctorc geutium at-

vidiiudo celerius, ut certa loca iu rcgno tuo, et

>

Aa. 2. p.

1.

Ep. cur. Lxvii.

'

Cor. XIV.

80

JOANNIS XXU ANNUS

3.

CHRISTI 1318.

praccipue in civitate Ajacii praedicUs Dei famiilis


assigiienlur, in quibus devotiim et di

bitum

servi-

tium Deo reddere, confluenlein |)lebern instruere, et Latini sernionis copiam vaieant ministrare. Ad quod saliibre exercitium jnvcnilis at(|ue puerilis manus e?t per tuam diligentiam inducenda, ac etiam, si opus fueritj coinpcllenda quoniam haec
:

18. Discordias inter Robertum Flandr/ce comitem, Phili/jpum Francorum regem Belgasque componere studens Joannes, ad sonctam expeditionemeos addttcere conatnr. Recruduit iiiter Philippiim Francorum regem ac Roberlum comi-

teni Flaniiris foederatosque


dia,

ad

quam

populos vetus discorextinguendain missi inlernuntii


Ste-

aetas, varietates idionnatiim

et faciiius capit, et te-

Petrus e Palude Ordinis Praedicatorum, ac


])haniise Neiraco et Guillelmus e
rilae
:

nacius servat,
refundit.

el

suavius atque efticacius promendo


VI idus Junii, anno se-

Gandavo Mino-

Datum Avinione

tum

exciti

ad

cundo

B.

47. Ikgi

Armenice concessos prcerogativoe.

regis ac Roberti

Sedem Apostolicam Philippi Belgarumque oratores pro exipacis legesservandascautione,

genda hinc inde ad

Porrexerant Ossinius rex atque regina Joaniia, ex Sicula stirpe regia S. Ludovici confessoris episcopi
neptis,

ac post ancipiles tractatus Belgae ducentorum mil-

lium librarum mulctam,


admisere, et Insulam,
regi traditum
iri,

si

a fcedere resilirent,

suppiices

Pontiflci

preces,

ut sacerdoti,

quem

ad exhomologesim excipiendam adhiberent,

solvendorum omnium criminum. indulgentiaeque


in ancipiti mortis discrimine confereudac auctorita-

tem
Aliis

traderel

quorum

piis votis

Joannes annuit.

autem

litteris

Pontifex eidem Armeniae regina;

comniendavit \ ut virum honore amoreque prosequeretur,

magnoque

studio tueretur Calholicos,

et Berlhuniam neque Curtracum novis operibus firmandum, sacramento spopondere. Regiis vero oratoribus Philippi nomine varia cautionum genera offerentibus, eaque Belgis respuentibus, Pontifex adductis in consilium non cardinalibus modo, verum aliis rernm peritia viris conspicuis, hoc consilium dedit, quod Francorum regi subjectis

Duacum,

Cffiterum contulere se

Armenorum

oraiores ad

verbis significavit
19,

'

Robertum SicilicC regem -, Philippum principem Tarentinum ^ ac Pliilippum Francorum regem * ut ipsos ad sacram in Asiam expeditionem concitarent. De quibus Ossinio rescripsit Ponlifex ^ Philippum regem Belgico bello implicitum sed stre. nuuin ducem cuni lectissimis copiis ipsi in auxilium submissum iri cum vero ea discordia, quae
; :

Consuluimus, el consulendo diximus, quod tu semel dumtaxat per certam personam, ad hoc a te deputandam, in animain tuam jures,

quod

tu dictas conventiones inviolabiliter obser-

vabis, [ler te vel alium

non venturus aut facturus

aliquid contra eas, vel aliquam

earumdem

et

pro

observatione hujusmodi tu obliges bona tua praesentia et futura. Singuli etiam snccessores tui in

Ossinio ipsi

cum

Henrico Cypri rege intercedebat,


perniciemalferat, legatum

magnam

rei Christianac

regno semel dumtaxat juramentum hujusmodi


(facient) per te et successores

Apostolicum ad conciliandam inter eos pacem transmissurum. Excercebat etiam Cypri rex alias cum Genuensibus inirnicitias, quae in bellum atrox erupissent, nisi Ponlificia sollicitudo eas sedare stu-

praescripta (faciendum),

praedictos in forma quando comites Flandriae

ad

homagium

et

fidelitatem recipientur, in cra-

stino videlicet

postquam hujusmodi homagium et fidelitatem comites ipsi praestiterint, et conventiones servare juraverint anledictas ;curabisetiam

duisset.

Quo argumento extanttumadGenuenses", Cyprum classi m immitterent tumad Henricum regem ', ut bello injuriisque inferendis abstineret tum de pace inler eos agitari coepta
ne adversus
; ;

bona fide absque fraude aliqua, quantum poquod frater et patrui et consanguinei tui de Valesio et de Borbonio, comes S. Pauli, ac pares
tu
teris,

|)lures lilterae. Exagitabat

etiam tunc Cyprius rex


illius

FranciiT coiiventiones ipsas,

quantum
eis

in eisfuerit,

Tyri

regulum sororium, quem Pontifex erigeread


"
;

observare promittant

et qiiod tibi, si

contra con-

constantiam studuit

auditasque
:

querelas,

ventiones ipsas vel aliquam ex

faceres aut ve-

Audivimus oppressiones hisce verbis signiflcat atque molestias in tuis et liberorum tuorum bonis el juril)us, quibus per charissiinuin in Christo

nires, per se vel alium in hoc assistere aut te juvare niinime teneantur. Ubi tamen Flandrenses
ipsi

de facto conventiones ipsas velearumaliquam

filinm nostriini

Henricum regcm Cypri sororium tuum alflci diceris; a qiio quidem propter afflnitatis vinculum exspectare potiusconjfctura probadebuisses impendium gratiae et favoris , bili Hactenus de Asiuticis rebiis, qu;e si dissidiis non carebant, EiiropeaB non minus eodem malo fluctuabaiit. Ul^iuc a Belgico bello, de quo paulo superius, nt rebus Oiienljlibus exitiali illata mentio
est,

infringerent, aut contra te


verent,
dictis

guerram
et

fortasse
et

moa

tunc pra^nominati omnes


(iromissionibus sint liberi

singuli

immunes.

Pontifex ' non Roherto comiti modo, venim eliam Eduardo Anglorum, Alfonso Gaslellae, Jacoho Aragonum, Dionysio Lusilaniae,

Exposuit eadem

et Sancio

Kalearitiin

rt-gibus

cum omnes eam


;

inchoemus.

discordiam conciliari cuperent. Respuere Belgae Pontificium consilium


de re Joannes gravissime questus est
:

qua Non

'

'

Ibid.

' Toiti. l. Ep. secr. dxxvii. Aq. 2. p. 1. E[). Dxxxvii. e Ibid. * Ep. xxxvi. ' Ibid. Ep. secr. DXXVlii.

Ep. secr. dclxxviii, dci.xxix, dccxciv.

Drcxcv.

"

Ibid.

Kp. dclxxvii,

* ibid.

Ep. dlii.

^ ibid. Ep. secr. lxsx, lxsxi, 1 Tom. II. Ep. secr. lxxxiv. LXXXII, LXXXIII, LXXXIV, LXXXV, C, CI, CII, CIII, CIV.

JOANNMS XXTI ANNUS


sufficimu?, inquit, niirari,qund pax

3.

CHRISTI 1318.

81

tam iructuosa

diulius uiulla pervenerunt


sidia dispeiidiosa

mundo

flagitia, et dis~
[le-

Flan(liensil)us ipsis ninitonliljiis adeo differalur.

gucrrarum, qua^ animarum

Occulla lanicn divina jmiicia iiovinnis, luinc cnim indurare novit in sua nialitia, hunc vcio ad mise-

ricordiam
Iniitalis
1).

revocare juxla suk

Ik

neplacilum voest Petrus

Cajlerum vocalns
(1)

in crinien

corporum stragcs, facultatum lapsus et di'.structioni;s innumeras iiiduxernnt . El infra Considura ergo, fili, coiisidera, quod cum in his ct aliis tuiirn oQenderis Reilemplnrem, qui paccm
ricula,
:

Paludanus

scicnlia et auctoritate florentis?iinus


faiuilia!

promisit boiiic voluiitatis hominibiis; qiiiiiue doniiiiis

Domiiiicana)
pacis

aluiiiniis,

nuiinulla \erba

non tantuiu bonis


pirecepit;
tiia

ct

modcstis, sed ctiam


in vila;

effudisse lcinero,
iiionila

ob qua; Itobertus ac populi ad


:

discolis obedire

nunc sallem

obduruissenl
ciiiii

ex

(]iio

Piiili|ipus

vespera constilutus,

delicta corrigere, ct a via

Francorum

rex

iras coiicepisset, Ponlifex

signiQcavitque

si

euindcm Petrum f,Tavcs mulccrc ipsum stiiduit ', qua; ille laxasset verba, ea non
in
ipsi excidisse,

uiala pedeiii tuuin cohibcre salubriter ac Domini faciem in confcssione oris et satisfaclione 0[tcris
[)ra;venire teneris. Considera
flcus,

quod Rex

ipsc jiaci-

ex consilio, sed ex iinprudenlia

ac

cujus in

[laco factus

est locus,

corda seditu;e cum omnc quod

jurejurando

id conDrmasse. Al si Pelrus e Paludc nimio iu Flaiidros studio Pliili|)pi incurrit odia, uon miiius duo Minorit;n, (|ui Uobertum ad pa-

tiosa

non

incolil,

nec in opere peccatis subdito


vita;

requiescit.

Considera brevitatem

jam senilem

perveneris ad ;elatein, et

cem
mis
rci

flccterc nitebantiir,
:

Roberti iras in se coiiciatqucobji,'citquanta


iiilulissct
:

taruiit

quem

Ponlifex ad concordiam gravissi",

antiquatur et scnescit proi^e iuteritum esseconslet, et rccogitans in amaritudine diestuos, tui taiidcm
incipias misereri, initurus pacis optanda) consilia
et

liltcris

revocare sluduit

Cbristiame niala sua pertinacia


a>lale,

in-

qua; tuo acccpta Creatori [tutaverisimplelurus,

clinanleque jam in senium

non funestum

ut securus judicem videas,


tucC

quem Redem|itorcm

belluni cogitandum, sed divinam ipsi misericor-

exspectas. Considera et quanta poterunt posteritati

diam

opliniis operibus conciliandatu.

21. Joaniies, efc. Roberto comiti Flandria;.

nibus odiorum
tain, etc. Dat.

immiuere discrimina, si eain ndinquas turbiet guerrarum fluclibus iiivoluAvin.


Ill

Ecce

nosli,

cum

sit

longe late(|ue iiotorium,

kal. Maii .
ei

quod ex
in

iiidevolione, lapsii et rebellioiiisstrepitu,

22. Proposuit ctiam


litteris

ac Belgisfoederalisaliis

comitatu Flandriaj contra clarie meniori;e Pbilijilium regem Francorum ab oliiu ex adipe iniquilatis exorto, et per te

Joannes

',
:

ut reges

Francorum
iisse roin

a bello sa-

cro dislraxissent

crevisse inlerim animis solda-

caeterosque Flaminingos
et cbaris-

num

Dabyloniuin, pessum
exilii et

Cliristianam,

contra recolciida! memorise Ludovicum,

tantique

simum

in Cliristo filium nostruin Pbilippuin

Fran-

aliorum malorum, qua) emergcrent, ni conficerent pacem, causam iii ipsos derivatura
iri.

coruin ct Navarraj reges illusties,


Philippi
filios

pnefati regis

et

hajredes,

iii

culpam continuato.

Joannes,

etc.

nobili viro Roberto comiti, et

comniunitalibuscivitatuin etconununiialum Fian'

Toin.

liollum.

I.

Ep. sccr.

Dcv.

Mcycr.

Hist.

Klmid.

iii

Robert.
'

Tom.

ii.

Ep. secr. xciy.

Tom.

II.

Ep. secr. lx.^xih.

(1)

In

liis

qiia;

ia

annalista nostro

desideratur.

tmetanda inler Galloi Gelgasque paee a legatis Aposlolicis hoc aano gesta sunt pro plus aliqiiid diligenti^ in Igitur qui piiini omnuiiii venerunt a Poiitilice missi, non quiJem Petrus Paludanus cum i\linoritis duobus

assignandi sunt

annalista; sed munus illnd priiis demandatmn suspicor Raynaudo archiepiscopo Bituricensi, et Berengano e LanJora Ordinis Pra;dicatorum Magi^tro. Hos enim uunlios suos ad Belgas deputaYit Joanues litleris dalis 111 kalenJ. .Maii, ut c.\ annalisla num. 23, ex interrogatione testium in causa F. Pctri Paludani coraai Pontince agitata, de qua sunt Acta putjlica apud Baluzium .Miscella. toni. I, pag. 133, eonsiet F. Petruin cum sociis die xii niensis Maii adhuc Belgicam legalionera egissc. Quin et continuator N.ingii lega Papa ilerum alios nuutios dirigil ad Fbminingo.-:, tioiiem iilam Pelri de Palude secundam statuit earum quaa papa misit; ita enim scribit scilicet niagistrum Pctrura Paludanum, et iluos fratres Minoros . Si'd et idem conliuuator Nangii legationcm arcliiepiscopi Bituricensis cum magistro Ordinis Pra;dicalorum in pracedenteni annum ucccxvn refert, quod veritati coha;rere judico. Cum euimaiThiepiscopus cum socio

cum codem

depulati fuerint legali liltcris a Pontilice datis

III

kal. Jlaii, et Maii die v, Petrus

de Palude

cum

soeiis legatione

illa

fnngeretur, ut ex .Vciis

inox laudatis constat, vel brevem, vel nullam archiepiscu|ii legationem extitisse oporteret, si ambo ad eumdem anuum pertinerent. Igitur turbatum Regesti Puntiriciarum litterarum ordinem suspicor; el litteras de legatione Belgica archiepiscopi ad Regestum superioris anni
pertinere vix dubito. Quibus reslitutis,
ita

rem

totani

digero.

Superiori anno Pont fex

|.er

lcgatos suos archiepiscopuni Biluricensem, et

Berengarium

hoc anno iiovos legatos 1'etrum de Paludc cum sociis. Venisse vero illosin Galliaiu priimiui, dein ad Belgas perrexissi', Aprili, quantum ex conjectura assequor, inense, ex Actis supra laudalis eruo. Ex ilis enim coustatin Belgio fuisse legalos die v M:iii cum antea Lutftiic cuiu rege de pace tractissent. In Belgio vern agenti Petro de Palude nounihil excidit quo excusare a crimiue ilcfectionis Belgas videbalur, cum nullo criiniiie illos lencri dixissct, si juslam sc causam haberc belli
e

Landora pacem conciliare

frustra conatus, misit

iuferendi

censereut.

Adjecit

abiolveudos

ab

omui culpa

foro

si

co"sullis tlieologis et jurisperitis justiliam belli sui

illis

approbareul.

Demum

do pace componenda adinouitionem csse paternaui, non vero canonicam monitioneiu dixit quare >i i'lam negligercnt, non staim ceusura puniendos se fore metuereut, cum ad illam canonica monitio pr;cmiltenda sil. Parisiis vero agens, iiijuslum belium moiiri iu Belgas Philippuiu pro concione di.^iisse aicusabaiir. Ea res 1'bilippum esaspcravit, ncc Ponlilici arrisit,
ea
qua:ii PoutiUcis iiomine praistabat

qui actutmn Petrum

cum

sociis

audili sociilcgaiiiinis, qui eas

ad se accivil, ut de le tota inquireret. luslitutum tuuc juoiciiim in Petrum liie prima Julii hnjns anni, deposueruut qine adnolavi. Auditiis et Pelrus qui ita factum suura e.xcusavil, ut imprudenli qua;dam excidissc

tatcretur, quaiiudicta v"luisset.

Cum

impuue dimissus videtur. Interroga'iouis


Ponlilice destinatos ad conventuui

vero juiMtiis afliimasset nihil a se gestum vel dictura ea niente, ut Be'gai iu defeclione persi-lerent, hiijus Acta in publicas Tabulas rtlata a Baluzio ubi supra vulgala sunt. Vacuara lunc lcgationcm

aJiveriint Heruardus Guidonis ex Ordine Pr;edicatoiura, qui dein ad insulas

Lodovenses accitus

fuit

et

Bernardus a Turre Minorila quos a

Nangii qui additBelgas

lidei

Compeudieiisem in Octavis Assumptionis B. M. V., ubi de pace traclandum tuerat, asseril conlinuator a se data: de sistendo se conventui defuisse. Extracta res fuit in biennium, prout in Nola ad seiiuenteni annum

demousttabo.

Maxsi.

Akn.

ToMUS XXIV.

Rayn. V.

11

: ;

82
(Iriee,

.TOANXIS XXII ANNTUS 3.


spirilum cogitandiqiirerecta
siinl ct afzendi

CHRISTI 1318.
cl fiuillelmo
p,irtes

Stophano,

dedil

',

ut Belgas

superliaiiue

non

sapere, sed huiiiilihusconsentire.


et iniperscrulabiii divini judicii

ccDSurarum terrore ad

officiiim

adducerent. Sed
valuisseni,

Ex abysso,

cum parum

auctoritatc,

vel

perilia

altiludine

retrolapsis

tcniporihus super sortem

Pontifex alios nuntios,

nimirum Rainaudum

archi-

justorum virga
versis

pcrtransiit

prccatorum,

et in di-

cpiscop. Bituricensem et Derengarium e Landora

jam regionibus

infidoles, fidelibus praiva-

Ordinis Pr;edicalorum magislrum,


chiepiscopalii

qiii [)05tea

ar-

lentes, occupatis et demolilis castris, civitalibus,


viris ct

Compostellano donatus
'.

est, III kal.

mulieribus caplivatis, loca divino quon-

Maii a Belgas legavit

dam

cultui mancipata

imnc gentes obtinent, qnce

PrcEfntctiorem se ad jussa Apostolica prsetulit

nonien Domini noii noverunt. Inter (ju.-c Terra;Sanchc captivitatem et miseriam, quam soldani Bahylonia; oppressit rabies, amplius deploramus.

Robertus comcs Belgio iudictum


severitatis

',

atque ideo sacrorum justitium


:

est

cumque

ille

Ecclesiasticae

vim
*
:

divinis mystcriis celebrari jussis


illi

Vcrum
cla,

licet a

charis suis sola sedens civitas sanfacta quasi

cluderet, Joannes graviorum

poenarum
'
:

lerrofregit,

olim plena populo,


geiitiuni, princeps
et

vidna tunc

rem

incussit

demiim

ejus pertinaciam

domina
ilie

provinciarum destitnta

ut inducias imperatas adniilteiet


loco ac

cumque de

siibsidio,

humano

carere auxilio crederelur

lamen, qui eam suo sanguine consecravit, multisque prajvenil honoribus, et ex insperato SLEpius jiriscis visitavit temporibus, ac crebris recuperavit miraculis, cujus

tempore ad pacem agitandam conventum esset, Bernardum Guidonis censorem sacrae fidei iu Galliis Ordinis Pra;dicatorum ac Bertrandum e Turre Minoritam, gesta anno superiori apud Insubres
legatioiie

manus neqiiaquain abPhilippum Franciae

celebres,

XIV
,

kal.

Oct.

creavit

'

brcviata existit, in Concilio Vionnffi novissime celebralo clarissima! niemorire


el

Ludovicum ejus filium Navarra; rcgts, charissimusque fliios nostros Carolun) Valesii et Ludovidicti Phiiippi fratres,

Joannes Apostolicos nuntios ut adversas partes saluherrimis monitis ad pacem perpellerent. Tum ha!C graviter de Roberto comite horum belloruin Ne inveniatur face couquestus inquit, pa'^

cum Ebroicensem

Alfonsum (Philippum) Pictavife, et chia; cjusdem filios comitesad dictffiTerrsD-Sancta!


recuperationem adeo
pia;

necnon et Carolum Mar-

tientia divinae longanimitatis abuti,

qua;ipsum ad
:

pcenitenliam de commissis

debet adducere; ne

iram

devotiouis affectihus di-

vina gratia animavit, quod propter Chrislum abnegantes semetipsos, terrena regna, muiKlanos

verenctenim est, ne ipsum Deum huc usque longanimein, cui impedimenta succursus praedicti
in

die irae sibi finaliter thezaurizel

dum
non

levilcr, ut

creditur,

disf)Iicent;

acerrimum

honores, uxores, liberos et sfEcuiaria desideria contemnenles, ad crucisassumptionem et passagii, infra septennium per eos faciendi, prosecutionem se in dicto Coiicilio obligarunt, dictamque crucem

cum
rem,

in brevi ira ejus exarserit, juste probet ultoetc. Dat.

24.

XV kal. Octobris anno ni . Nec solum in regem Francorum bellum


sed
etiain

gesserat Roberlus,

Joanneni fratrem
sa-

una cum charissimo

filio

nostro Eduardo rege

Namurci comilem insectabatur ob servatam


cramenti, Clemente

Angloruin illuslri, el innumera baronum, proceruni, nobilium ac populi multitudine postniodum Parisiis de nianu dilecti filii nostri Nicolai til.
S. Eusebii presbyteri card. per bona;

sedenle, nuncupati religio-

nem, quem

mem.

Cffiie-

Poiitifex a fratre oppriinendo sibi tum publico edicto Joannem temperare jussit ipsuin nulla oh non secutas in eo bello Roberli
:

stinum V (Clementeiii), praidecessorem noslrum ad hoc specialiter deslinati, in Francia solemniler


receperunt.
a

fratris partes

notandum infamia,
*
:

sed laude dignis-

simum

esse pronuntiavit
filio

Dilecto

nobili viro comiti Flandria;, sa-

Porro

cunii sc

ad

dicti passagii proscculio-

humani generis ininiicus, rancorum, odiorum et discordiarum seminalor in cordibus impiorum, a quibus pacis bonum, quod bona conlinet immensa, tollitur. Et iiifra; vos ad scditiosas guerrarum commotiones contradictumregem Philipi)um ma-

nem

pararc disponerent,

lutem. Sedes Apostolica pia cunctorum inater

fide-

pacis lemulus,

lium

ingentem sumens de illorum tranquillo statu K-etitiain, actus eoruni, quos |)roet

inagistra,

Sfiicit

fore pacificos, laudis

tfferl

condignas

pra;-

ligno conatu perduxit, etc. Proponit ingentia mala, qua; ex co bello in rcm Ghristianam redundent, cl qua; bona pax aliatura esset.
23.
tiavil

nec dcsinit illos clypeo defensionis opportuniu protegere, quibus pro religione fidei data, seu juramenli ])ra'stiti inviolabiliter observanda, prospicit pericula iiimiinere. Sane teiiii)or;.Iia dilecti filii nobilisviri Joan;iis de Flandria comitis
coniis,

Joannes, se

Neque oraloribus modo Belgarum denunFrancorum regis caiisain cuin


conjunctam susccpturum ac foederatis popu;

Nainurcensis Leodiensis dicccesis


inter clar;e
ct te

fratris tui

oblata

nobis petitio continebat, quod duduin ipse

paccm

Ecclesiai et fidci causa

memoriae Pliilippum regem Franciae


et

veruin etiam Roberto comiti


lis

'

concordatam,

per

felicis

rccordationis

cas

minas
:

incussil

",

ut ipsos ad concordiani
" Ep. xr.v. ' Ep. Lxxix et cxviii. Toin. i. Ep. secr. dcxcij. Ep. xr.vi, csii, cxiii. ' An. 2. p. 2. Ep. coai. ccsxji. Ep. cvii.
'

infringeret

ac nunliis Apostolicis Petro Paludauo,

Ep. secr, Lsxiv.

Ep. Lsxiit.

Ep. lsxv, lxxvi, lxxvii, lxxvih.

* Ibid.
'

Ib.

JOANNrS XXII ANNUS


Clemenlom papam V praedecessorem iiostrum auctoriliile

3.

CHRISTl 1318.

83
jiixta

offiiium [)acem et

juramenfum hujusmodi

Apostolica confirmatam, variis(|ue poeiiis

et

suiiteiitiis

roboratam,
iii

omnesi|ue

ct siiigulos

articulos coiiteiilos

ea ad reiiuisitioncm et inet servare,

ordinationem prxdccessoris ejusdem facere observaii, quod dictiun nobilem in persona sua el liieredum suoriim, et super locis et lerris eidein
nobili ejus(|ue hieredibus donatis et concessis
iii

stantiam tuam juravit tenere firmiler


seijue ac iia;redes et |)Osteros

sub gravibus poenis ad


obligavit
:

ojiisdem

pacis observantiaiii iiicentorc

(juodiiue

comitatu tuo Flaiidria; et exlra per quondam Guidonern comitem Mandria; communern [)alrem ve-

postmodum,
j,'eneris

nialorum hoste Inimani


pra;dictum et
te

strum per
quietes
,

te vel

aliuin seu alios nullatenus iu-

procuraiite,

inter rej^em

discordia snscitata, idcm Joaiines re(]uisitus a rc^c


praifato

ut juxta

prajstitum
observari,

dictum jiiramentum per euin pacem liujusmodi observaret, etfaceret


noleiis

et hajredes suos dicloruiii terrarumpermittas pacifica possessione gaudere. Dat. Avin. II kai. Aprilis anno secundo.

sed

ipsuin

locorum

et

Ad tuendam etiam ejusdem Namurcensis


rnitis

co-

reatum

perjurii nec

pceiias ac

dignitalem,

at(|tie

ab oinni infamiae labe

seiiteiitias in

violatores pacis liujusmodi per di-

ctiim prncdecessorem prolatas incurrere, sed ac(luiesceiis in liac parle requisitionibus dicti re^'is,
tibi

vindicandam ob desertas in eo bello fratris sui Rolierti [)arles, ciiin illius bona ah invasorum inanibiis erijiienda Pontifex ad universos provincia-

in

liujusmodi guerra contra dictum regem

rum

[)icefectos,

duces, comites, aliosque nobiiilate,

iion adslitit; sed

i|uantum in eo

fuit

pacem

et ju-

opibiis, auctoritate vel


scri|)sit
'

arinorum laude

fiorentes

ramentum hujusmodi
(jiianiiuain

inviolabiliter

observavit,

illiim

iii

ea re servata dati jurisjurandi

idem Joannes

in oinniixis, qua; viola-

religione, pneclare se gessisse,

tioiiem
i;erint.

pacis et juramenti

hujusinodi non conti-

pcena aut censurcC

nota dignam

neque ob id ulla imo ut apud


;

paratus fuerit

et cxistat tibi tan(|uain lioino

tuus ligius
et fideliter

et feudalis devoteiiiteiidere, ut teiielur,

obedire; veruni tu

propter lioc contra

diclum Joaniieni tratrem luum coniinotus indebite graviter extitisti, et etiain conturbatiis, non atteiidens qiianiam infainicE labem, quantumque propriaisalutisdispendium etaniinae [lericulum iiictirrisset, si tuo in dicta gnerra favendo proposito se

decus peiiererat, ita apud homines commendalionenr promeruisse. Ut porro jura regia adversus princi|)uin coitiones defendenda suscepit Ponlifex, ila IMiilipimm
sibi gloria;

Deum suminuni

regem, ne jus Ecclesiasticum


litteris

violaret, gravissimis

dehortatus est
tua;

clari-c, inqiiit,

magniabsit,

tudinis
qiiod

statu

iniquum compendiuni

ejusdem reato
clus Joannes

peijurii ac jnffidictis poenis et seii:

tentiis darnnabiliter involvisset

proi^ter

quod

disi

pro alicujus iniqu;e suggoslioiiis applausu in his regalis declinet iiiteiitio, ut pro inodico caduc;e temporali(atis'augmeuto jurisdictio seu jiira
Ecclesiastica rninuantur
:

nobis humiliter siqiplieavit, ne


)

absit ut

Rex

.xternus,

deinceps (qiiod absit


et te eveniant,

casus

similes
est pro

movendce
tempore,

guerrae inter regein Francia?,

(|iii

qui in Ecclesiis et juribus Ecclesiasticis honoiatur, ([uique cunctis regibus dat regnare, per te,

dictumque Joaniiem ulrin^iue inter pericula constitutum, quod tutius esl pro animai sua; profectii contingat eligerej ac luam propler hoc indignationem incurrere, in rebus tem|ioralibus subire possil indebita detrimenta, providere
sibi

quem

in regali solio collocavit, in suorum usurpatione jurium offendatur. Ipsum etiam pluri-

bus aliis litleris^ ad [)rivilegia a S. Ludovicu abavo Ecclesic-c GaliicancC concessa instauranda *,
ad
caluinnias aulicorum re|)riinendas =, regium decus servandum, divinum eultum tuenduin, et

super hoc de opi)ortuno remedio dignaremiir.

Ne igitur uiide

prffilatiis iiobilis

apnd.Deum

colendam pietatem
gioe dignitatis

excitavit; vertitquc magiio rcsi

retributionis relerniE praeniium, et a[)iid liomines

probro,
in

cum

divina peragerenlur

pneconia laudis condigna promeruit, inde ((juod auctoritale absil) indebitam [irajferat lassionem Apostoliea, si [iriEinissis veritas suffragatur, tenore pra>seiitiiim deciaramus, et ad notiliam tuam de;

mysteria,

animum

preces ardentissimas

non

effunderet, sed in verba inania laxaret.


23. Motis
telce

Pessulanus Sedi Apostolicce clien-

nomine addictus.

Coiitendere

a Ponlifice

duciinus, qtiod idein nobilis laudabililer egit, non


assistendo in dicta guerra tibi, sed dictam [lacem

Montispessulani cives, ut vetera ab Innocentio III, Honorio III et Gregorio IX ipsis concessa privilegia,

per dictain

Sedem

Apostolicain confirmatam, gra-

vibusiiue i5oenis sententiisque vallatam, et juraliter ol)servando,


|)er aiios

fuerant, etclientelae
Ponlificio

quibus patrocinio Sedis Aposlolicae addicli nomrne duasauri marcas fisco


inferre
jussi,

mentdin per euin super lioc praestituin inviolaiiiet quantuin iu eo fuit facicndo
observari
si
:

redintegraret.

Qiioruin

votis annuit Joannes, renovalo

Gregoriauo Rescri:

quod((iie

laudabiliter aget in

pto, cnjus pars haec potissima est

[loslerum,

per se ac hteredes et posleros suos

siam Roinanum
gralitc,

filiali

a Cum Ecclereverentia venerantes, ejus


filii

jusiiiodi

jurainentum huobservando transgressionis ipsorum realuni ac puenarum et sentenliarum hiijusmodi incursionein studuerit evitare; tibi et hominibus tuis tenore priesenlium uihilominus dislrictius insiiiiilibus evenientilius [laceni el

vos beneplacitis,

lanquam

benedictionis et

laudabililer exponatis; nos vestris suppli-

Post eaind. Gp. jijiccxxii.


1.

jg^p

Tom.

i:.

Ep. secr. txr.

Ton).

Ep

secr. r.DLSiix. el tora.

jungeules, ut

cum

ad A|)oslolalus noslruui

siieclel

lip. secr.

Dcccii.

ii. F.|i.

secr. csLll.

Toin.

i.

5 |i)jj_

|r^|_

cULXXVii.

84

JOANNIS XXII ANNUS

3.

CHRISTI 1318.
filiis,

calionibus annuente?, ad exemplar felicis


riae

memo-

nera, et abjectis bujusmodi desertse

obse-

Innocenlii et Honorii i)raedec(S5ori.im nostrovestras el villam Monlispessulani


aliis

rum, personas

cnm

consuialu et

omnil)us, quai in pra;senpossidetis,

quioruni licitorum vel illicitorum retributiones sequuntur, unde ijisa Universitas miseiabiliter ac lamenlabiliter deficere cogilur, nisi per vos ca;te-

tiarum

ralionaliiliter

sub B. Petri

et

rosque Ecclesiarum prx-latos relevetur,


reslituei)dam
pariter
pristina;

etc.

Ad

nostra proleclione suscipimu>, et pra?sentis scripti

dignitali

Acade-

commuuinius. Ad pcrpeluum autem centum lassannitinis coniputandis pro marcha, quasSedi


patrocinio

miam

devotionis indicium duas marcbas auri,

Aurelianeiisem incubuit .loanncs , quam provinciam iu Rainaudum arcbiepiscopnin Bituricensem contulit ', ac Phiiippum, ut studium

Apostolicai oblul'stis, nobis et successoribus nostris

singulis annis in festo Resurrectionis


persolvelis . Uis
:

Domi-

regium iu ea re explicaret, esl bortatus mata etiaiii ab eodein Pontifice Perusina


constiluta

'.

Confir-

in Italia ',

nicie

Gre^orii

lilteris

subjecit

Joaunes

Licet adjeclione

plenitudo non egeat,


prffiscriptas litte-

ul tamen nostra erga vos benignitas clareat, vestris su|)plicalionibus inclinati,

Cantabrigiana ' in Anglia Academiffi, qiiam postremani Eduardi regis precibusexcitasse, ac privilegiis amplissimis exornasse, datfe ad Cantabrigiani gymnasii professores ostenduntlittera;
Apostolica, inquit, auctoritate statuimus, ut in
prajdicto loco Cantabrigia; sit de csetero

ras,

per ipsos pnedecessores nostros acla sunt in pra^missis, rata gerimus, etc. Dat. Aviet qua3

studium

nione IV non. Novembris, anno


ancta.

iii

generale, illudque ibideni vigeat perpetuis futuris

26. Academice Parisiensis et alianim dignitas

Neque

temporibus

in qualitiet facultate;

volentes aucto-

lioc loco

prictereundum videtur,
PariPari-

rifate prajdicta, et

Joannem ad restituendam pristino splendori siensem Academiam dala jam ante episcopo
siensi

imperia renetiisse ', jussisseque auctorum pradecliones ad uormam optiiuam revocari - ; lum singularis suec in eam Acadeniiam, in qua scien-

etiam decernentes, quod coUegium magistrorum et scliolarium ejusdein sludii Universitas sit censenda, et omniljus jurilius gaudeat, quibus gaudere potest et debetqufelibelUniversitas

legiUme ordinata,

etc. Dat.

Avinion. V

id.

Jiinii

an. secuiido .

tiarum

latices bauserat, benevolentiae

causas rete-

xens, nionuit Academicos professores, ut sumnia cura ac diligentiaciivercnt, ne peregrinumali^iuid


in scieiitias inducerent: Ne, inquit,
tis

2". Ab Eduardo rege Anrjlice parta victoria in Robertum Briimim unde litterce gratulatoria
,

Joanuis.

Eluserat hactenus Apostolicam solli-

unde

verita-

derivari

consuevit,

irriguum

remotissimas

eliam irrigaus nationes indc'scaturire, quod absit, videantur errores, salubrem Apostoli doctrinam seciili suggeriuius ; ut non plus sapere qiiam oportet, sed sapere ad sobrietatem unusquisque conetur nuUus in verborum novitatibus aul ni:

citudinem Scotos inter et Anglos odioruin perUnacia ad quam infringendam Joannes Pontificia auctoritate., mutuamqiie i)acem faciiius adducendam indiicias indixil \ Sed Robertum eas violasse colUgitur, cum Pontifex provinciam Gaucelino et
,

Luca3 cardinalibus, ut

Robertum Brusium

Eccle-

siastica execratione defigerenl, imposiiit"; fiincto-

mia^ curiositalis egressu se occupet, ut doclior videatur; sed juxta sapientis eloquium quivis sua; prudeiitite modum ponat sicque comedat ex melle
;

que

officio

cardinales ex

tradit

enim PonUficia
et

auctoritale

Walsingbamo constaf Roberlum in


:

Anglia

Scolia soleiiini ritu sacris de[iulsum.

ne illud evomat satiatus. Quo vero allicerenlur plures ad eam Academiam,


invento quod
sufficit,

ut scientiis expolirenlur,
spe, (lua; illorum

adeundam pisemiorum
projiosila forent,

scientise

pa-

triarcbas
tatus
',

arcbiepiscopos el episcopos est adhoriitteris

ut eos, qui in Academia Parisiensi

exculti essent,

in conferendis sacerdotiis caiteris


illius Acadeniioe

Nec Robertum modo, veriini etiam ipsius fratrem, qui Hiberniam occup.irat, censuris irretitum docent PonUficia; iittera; ". Nec vana in Hiberniam invadentes EcclesiasUca fuimina cecidere, cum hoc ipso anno cruenUssimo praelio obtriti sint ^ FacUonis princeps Eduardus erat Roberti Rrusii fraler, cujus exemplo Hibernicam coronam, ut
ille

praeferrent
dignilateiu

ex eo cnim detectu et
obsolescero
,

Scoticam, corripuerat. Qui in

jireelio

captus

et

Ecclesias

pastoribus
:

gestati diademalis

poenas infelicis victinuT instar

scienliarum ornamentis instructis carere Ipsa, inquit, Uuiversitas, quajmultos habuilDlios, uunc
infirniala est;

capiteluit. Accejito victoriio nuntiic e.veunle aniio,

tanquam

Racliel plorat, fere


Doiiiiiii

filiis

destituta

gemit deserta vinea


:

sabbaotb,

Joannes papa Ediiardum estaiihortatus '", iit illius gloriam Deo referret; nec fastu iusolesceret, sed poUus divinain majeslatem majori deinissione
prosequeretur.

lati

pulchios liabens palmites, (juos Lcclusiarum prtcrespicere dedignautur debila namque virlu-

Sane,

inquit

liberationein

regni

AnglijB

tibus pra.'niia

non impendunt, honorem


itotius

sapientiic

iniliatam in virorum sceleratorum occubilu spe-

non tribuunt; sed


ficare

Sion ex sanguinibusaidideteslabilius judica-

ramus
1

in

noniine Domini feliciter consuminari.

conleudunt:

et

quod

mus, nonnulli
Toni.

Ecclesia;

principes diligunl

mu'

TiMii. II.

Kp.

.x.xiii.

"

Aii

Ip.
Ang.
I.

2. lip. cuiii.

MDXC.

'

II,

l'-p

=pcr. CLVil.

'

lljid.

Ep, r.LVi,

s Toiii. 1.
'

Ep. fecr. Dxx.

Ibnl.

lip,

Hist.
'"

''

Tom.
'*

I.

F.p.

secr.

mr^xvii.

Ibid.

Ep. coin. mmcc\.^.\.


di.xviii.

Ibid.

Kp

Tnm.

l.

Kp.

?eci'.

WCLX.

"

Wa'siiig.
siip.

'

WhI. nb

sccr. CLV.

Toiii.

Ep. secr. dccclvi.

JOANNIS XXII ANNTIS


si

3.

CHRISTI 1318.
unione, qiiam

85

tu \e conspectui Ropis

repum humilies
soli
dc;l)itani

si

non

indissolnliiliori

tibi,

scd divino nomini


:

adscrilins
in cjns

sponso suo,
29.

elc. Dat.
liol^erto

alia, conjungilur Avinione XIII kal. Maii n.

gloriam

si

tccnm pngnanlem Dominum


kal.

De

archicpiscopo Cantiuiriensi et

Ecclesiis ct min'stris

Avinionc XII

nequaqnam inipugncs. Dat. .laiiuarii . Do parta cadcm vi-

Thoma Aquinale
clis.

in sancloriim

Expetiit a Seile Apostolica

numero collocanThomas Lan-

ctoria cxtanl ali.c {iralulaloritc ad

eumdcm
',

regeni
'

',

tum ad Joaiincm Wintoniensem episcopum

ct

Thomam comitem
diant. 28. Retulit

regcm ad benencium referendum divino Numlni eruLancaslrisG


datai

ut

eam

victoriam Ediiardiis, cuni jam

ante prO|)ensiorc studio piclali sc addixissct

de re

ipsi

gratulatus erat Potitifex

qua \ monueral:

que ne

jus Ecclesiaslicum violaret.


etc.

comes, iit Robcrtum Canlnariensem archicpiscopum vila; sanctilate et miraculis celebrem (de quo, ut vitiornm hosle acerbissimo, virlulum assertore, vindice libertatis Ecclesiaslicaj acerrimo, in qua iiropugiianda exilium ab Eduardo I crat passns, agil Harpsfeldius ) sanciorum Catalogo apponcret. Cui resiiondit Joannes ' ni magna consilii niatnritate rem perfici non posse (jiiam si iiromovendam putaret, cardinalium concastria;
,
' :

Joannes,
Exultavit
lili

Eduardo
et

regi Anglia) illuslri.

sistorio Anglicani clcri

nomine

rite

adduclis in
curaret
:

cor noslruin in Domino. tuorum,

medium
c<

edilis

miraculis, exponcnda

multoruni aliorum fide digna relatione pcrccpto , quod mutatns in virnm alterum, mane surgens ct divinis primilus
vacans
et

charissimc, nunliorum

Circa id, inquit, quod dc canonizatione sanctie

niemoria) Roberti Cantuariensisarchiepiscopi supplicasti scire te voluimis, quod Romana mater


;

obsequiis

ad ea, quie virum decent


;

ct

Ecclesia

non consuevit super

tanta causa praeser-

principi congruunt, inlendis sedulo

personaj tua)

donmi

regia; statuens

ordinem congruum, quo


ct

tim, pra3cipitanter aliquid agere; quin potius tale ncgotium solcmnis execulionis indagine, ponderare. Propter

sludes resecare suiicrllua,

snpplere

pro\ide

diminuta, juslitiam abnndanlius solito niinistrare subditis, et a multis Ecclesiarum gravaminiljus


abstinere. Profeclo,
lili,

movendum
nostris in

ncgolium ipsum credis proquod illud coram fratribus consistorio per solemnes personas ex
si
,

quod

oportet

h;ec miitalio est

non ho-

mini, sed Excclsi dextera) asscribenda. Pro hac

habes
et a

illi,

pev

quem

datur regnare princiiiibus,


spiritu

parle prajlatornm et cleri et populi Anglicani vitam, merita alque miracula ipsinsarchiepiscopi attestantium specialiterdeslinatas, solemniler pro-

quo

cuiicta

bona proccdunt, hnmiliato


ac continualione

ponalur; supiilicatione subjuncta, ut inquisilio de

talium operum residua vilai tuae tempora devoverc. Porro, fili, unum tibi arbitramur pr^ter prccmissa necessagratias

agere,

hujusmodi

vila mirabili, miraculis ejus et merilis

gloriosis personis

iddueis comniillatur; ut juxta

rium admodum, circa quod nibil reformatiim audivimus sed potiiis, quod dolentcs referimus, deformatuni. Qiiid illud sil qures? lUud utique, (juod in regno tuo sacrosanctee Romanae Eccb siaj
;

malri

tua;,

qate tuos gessit progeuit wres iu cliari-

talis visceribns,

qnibusque

in periculis variis asti-

titconsiliis et auxiliis opportunis,

teque sincera;

exitum inquisilionis ipsius canoiiizatio fieri debeat, vel omilti, etc. Dat. Avinione VI kd. Jan. . 30. Servatus quidem is sacer ritus in B. Thoma Aquinate in sanctorum numerum referendo. Regina enim Maria S. Ludovici episcopi mater, Philippus Tarenlinus princeps, Joannes GravincB comes, ac Neapolilana Academia oraloruiii opera primo in purpuratorum Patrum consessu illius vita; sanctilatem, et divinitus collala illius sufFragiis beneficia exposuere, ac Pontifex

charilalis

amplectitur

brachiis,

honor debitns

non servatur, sibi debita non pra-stantur, et in suorum prosecutione jurium mullipliciter niolestatur. Ut enim de recognitione faceanuis ad prsesens, census pro eodem regno debiUis non exsolvitur,
in exactioiic

nonnullis cardinalibns
davit
:

qui adductis in religiosum

remcognoscendam demanexamen miraretuIere.Tum


Vilerbiensi

culis dicta verilali consentire Joanoi

denarii H.

Petri

sibi

debiti

Neapolitano archieidscopo,
ac Pandulpho
inissc-E
'

episcopo

perturbatur, illisque frequenter, qnibus ipsa de


bencficiis
Ecclesiaslicis
in

Sabello

partes a

Pontifice

com-

regno

illo

jirovidet,

ut miraculorum testes e forn;a ipsis prce-

causa non cognila spoliatis aliis ipsa beneficia confernntur; ac in perceptione fructuum beneficioruni vacantium, et nuiltis
aliis

Ecripta liiscuterent.

Joannes,

etc.

venerabilibus fratribus arViturbiensi


,

mullipliciler.

cliiep.

Neapolitano, et episcopo

et

Putasne bonorem siionso posse impendere, sponsam adeo inlionorans? Putasne sponsum placare
posse quibusvis obse([uiis, in lestiis perseverans? Profecto,
sapis
:

dilecto filio niagistro Pandulplio de Sabello notario nostro.

iliatis
fili,

sponsaj niosi

Dudum

ex parte charissimae in Christo

filiaj

desipis,

sic

nostree

Mariaj reginaj Sicilia;, claraB memoriai

cum

enini sponsa) coiru[ilibiIis et mortalis

Caroli Secundi regis Sicili;c relictBp, et dileclorum

injuriam rcdundare, redundabit utique multo forlius immortalis, qujB


injuria iioscalur in sponsi

filiorum nobilium virorum Philippi principis Tarentini, ac Joannis comitis Gravinensis, et aliorum

Tom.

1.

Kp.

DrccLxn:.

'

Ibid.
11.

Rp. ncccL.Mi. tp. secr. cdlv.

DCCCLViii

el Dcci.LXiv.

Ibiii. lip.

'

Haipsfel. Hisl. Aiigl. Kccl. xiii

Toin.

secr. DCCCLvii.

sec. c. 9.

Ton,^

,,

i/p

' .\n. 3.

p. 1.

Ep. coin. x.

86
plurium comituni
et

.lOANXrS XXII baiomini


re:ni

ANNUS
;

3.

CHRISTI 1318.

praBdicli

comiiiunis (luociuc, ac universilatis magislrorum et scholariuni Neapolilanorum coram nobis et fratribus noslris propositiim cxlilit, et per corum
litteras

id. Septembris adeo accurate imperia, ut decreti B. Thomre sanclorum honorcs fuerint, de

proccdere valeamus. Dat. Avinione

anno
qiio

ni . Peregere

illi

nuntialum quod recolenckc memori;c fraler Thomas de Aquiuo Oniinis fratrum Praedicatorum sacra; TheologiaJ doclor, dum viveret,
,

suo loco agetur remus.

nunc

res Siculas percur-

31. Genueijse bellnm, Friderico Trinacricerege

Gibellinis, et Roberto Guelfis favente.

Iiiitis

'

su-

nilore sanctitatis emicuit, conversatione res|ilen-

periori

anno Trecensis episcopi


Sicilia;

et Petri

Textoris
Po-

duit, ac niultis

magnis tam ante, quam post


quare pro humilUcr supplicatum,
coruscavit
:

opera induciis inter Fridericura Trinacria; et

suum obitum

miraculis

bertum
si

reges

iisquc ad

firmandam pacem,
infer agressuros

parte ipsorum nobis fuit

res fcrret, ad

Scdem Apostolicam
:

ut de ejusduni fratris
inquisitione pncmissa
verilale fulciri,
,

Thoma;
si

vita et miraculis

pollicilis,

Eridericus quidein constiliito tempore

reperiremus iJivxmissa

oratores inisit

quibus admissis Ponlifex,


exspectaret
,

cum

ipsiim adscriberemiis saiiclorum

Roberti

regis

advenlum

Jacobum

Catalogo, ipsumque faceremiis per universas Ec-

regem Aragonum
res.
siios

rogavit, ut suos mitteret oratohresit,

honore congruo soleinniter veiierari. Verum licet uobis et eisdem fratribus nostris exposila, si vera sint, nostrum et fralrum ipsorum corda multiplici jucunditalere[)leverint
clcsias

Sed Roberlus adeo


ex
aiila

ut Fndericus legatos
'

Pontificia

revocarit.

De Roberto

porro, qui die constituta, ut promiserat, ad cu-

attendentes tamen qiiod

Romana

Ecclesia, prai-

serlim in lanto fidei negotio, uhi videiicet de re

tam ardua
rilate

qiueritur,
:

procedere

ningna consuevit matuquod scriptum sit Causam ',


:

cum

riam Pontificiam se non contulit, gravissime c,\postulavit Joannes ', illnm rcgibus Aragonum et Trinacriaj Sedique ApostolicEE illusisse nec in leve discrimcn, non sopito periculosissimo bello
,

res suas adducere.

quam nescicjjam nam et si gloria


tainen

diligenlissime

investigabam

Joannes, etc, charissimo

in

Christo

filio

Dei

sit

celare verbuiii, gloria

regum

est investigare

sermonem

venera-

bili fratii
filiis

Arnaldo episcopo Albanensi,

et dilectis

Roberto regi Siciliae illustri. Mirantur ^ fili charissime, apud nos qui te diligunt universi, quod ardua tua negolia toties
procrastinalioiium
sic

nostris Guilleliiio tit. S. Cyriaci in Thermis presbytero ac Guillelmo S. Nicolai in Carcere-Tulliano diacono cardinalibus commisimus, ut apud

discriminibus subjicis

qnod
quod datum

negligis

statum tuum, non curans advertere


differre paratis. Mirantur,

quantum nocuit
initio, et cui

Sedem

Aposlolicani de hujusmodi sanctilalis

vita3

f;!ctum Januaj sub spe tui favoris laudabili

ac miraculuruin

fama

prredicli

fratris

Thoin;e

ex tui adventus celeritate felix exitus

informationem per teslimonia lide dignoruiu reciperent illamque nobis referre curareiit, ut verisi;

arridebat, ex

milituiline inde suinpta, lutius

possemus proce-

tam diuiina niora tua sic periclitari quanlum commodum illius expcditio prospera, et ad quantum
permittis quasi nolis advertere ad
tibi

dere in negolio pnclibato.


o Et

dispendiuin successsus ejus adversus


r(;dundare. Mirantnr et tertio,
gitans
,

valeat

quia per dicloriim cardinalium rclatio-

nem fidelem, coram nobis ct fr.itiibus nostris factam, accepimus aliqualem informationem de
sanctitatis
ct

ut

quod tu non recovidetur, quot gravium sumptuum

miraculorum fama
lateant, de ipsoruni

pra;dicta; nos
si vera sint fratrum nostro-

onera, sfrages corporiim, animarum pericula et dispendia facultatum tuo corpore, ut de prseteritis

pium

et

congruum
non

n-putanles, ut

prsedicta,

rum

consilio supplicalioni liujiismodi, prout pra;-

sentium describilur serie, duximus aimuendum. Quocirca discretioni veslra; de qiia plenam iii Domino fiduciam oblinemus, per Apostolica scripta maiidamus, quateniis vos, vel duo veslrum in
,

temporibus faceamus, inuliliter hucusque produxerit guerra Siciliae, et quae, si conlinuabilur, Iioferit germinaie, quibus onuiibus in tuo ad curiam adventu per reformationem pacis obviari posse probabiliter sperabatiir; tamdiu distulisti vcnire, vcl saltein mitterc nuntios super hoc ad

plenum
filii

inslruclos, nuntiis charissiiiii in Christo

loco vel locis, ubi expedire videritis, de

vit;i,

con-

nostri Friderici regis Trinacria; illustris, te

versatione, ac miraculis factis

Thoma;

prajdicti,

jam
cuiu

a pristino praevenientibus, tuaeque exspecl;i;

caelerisquecircumstantiisiiujusmodi negoliumcontingentilius, juxta

tionis anxi;e licdio diebtis pluribus fatigatis

qui
ter-

iormam, (]uam vobis sub Bnlla

mandatum de redeundo
;i

infra

ccrtum

noslra transiiiittimus interclusam, inqtiiratis diligentius veritalem ; et quod super pricmissis inveucritis, fideliler in scriptis rcdacta siib teslimonio

minum

rcjje

prafato habere se dicant,

jam

nobis et a fratribiis nostris inslanter petiere redeundi liccnliam, quam nos decenler non pote-

sigillorum vcslrorum per viros idoneos ad

Sedem

Apostolicam
exp(-diens

destinefis

ut

per

inqnisitionem
exigit, et

rimus dciiegare. Sed et nos super omncs in admiralione stupemus (quod) sic nobis illuseris, ut

veslram sulficienter inslructi, sicut res

visum

fucrit, sccurius ia

ipso negotio
'

J.i.

Vill.

1.

IX. c. 82.

ii.

Toin.
sccr.

i.

Ep. secr. dxcv.


cl

Ibid.

'

Job. x\ix.

l'iov. .v\v.

Kli.
''

ucLXX.xii. 'Toni.

Ep

dclxu

dclx.wvi, dcxciv.

EoJ. Ep. seer. dclxi.\.

JOANNr.s xxrr
elsi

annus

3.

CHRISTI 1318.

87

per varias tuas litteras nobis missas ailvcnlui tuo pcr varios stalucris lerminos; in inillo lamcn

judiccs causai constiluerat, componi non potuis.^(.nt,

intcndit
' :

judicium

cnjus

litis

causas

ita

cornm vcDirc
Julii .

curaris

elc.

Dat. Avinione non.

relexit

Joannes,

etc. jiidicibus.

32. Iniplicilus crat

Gcnucnsi bcllo Robcrliis',


iirgerct lilteris

noc quanivis
niilite et

eiini Poiilifex

^ ut

Posldcpositum seu finitum eoruin officium, qui tunc civitatis (nimirum Gcnua') rcgimini prse

coinnicalu coniuiunita Cienua, ad aulam

sidcbant, duos ejusdem civitalis cives et incolas,

Pontiliciam accctieret, nisi scqucnli auno


(liscedere
potuil.

Gcnua

Premcbant (Jenuam Auria; ct Spinol'', Matlh.xi vicccomitis aliorumque Gibcllinorum et Germanorum copiissuccincti duceMarco vicecomitis lilio obsidione, jam anlc Saona' mense
Marlio noclu proditione occupala, ac pluribus ar-

Carolum de Gasparem de Grimaldis jiixta niorcm bacteniis in talibus observalum concoiditer elcgcrunt: sed pacisa;mnlo malorumque omnium incenloreperverso hujusmodi statui
videlicet dilectos fiiios nobiles viros

Flisco comitein Lavania;, et

cibus Giielpliis
tuiii

ere[)tis

quocirca Pontifcx Pobcr-

pacifico invidente, ac inter eos intestina dissidia seminante, nonnulli ex |ira>dictiscivibiis, quicum

VII kal. Aprilis, ut prompla Genucnsibus ac Pedemontanis laborantibus auxilia submilteret,

suis

concivibus,

si

voluissent, civiliter in pacis

unanimitate convivcre, polerantcummiituis utro-

excitarat

\ Paruil ille monitis Pontilkiis, atque ad tuendum adversus Gibellinos Insubres Pedemonlium copias conlraxit
vit; et

Muin validissiinam

classem,

precibus eliam Genuensium impulsus, compara-

una cum

Pliilippo i^rincipe Tarentino et

Joanne Gravinajcomite Genuam appulil ", urbcniquc iii discrimen adduclam commeatu refccit.

Nec tainen

Gibollini cojpta consilia abjecere '; scd

rumqiie profectibus pacis tranquillilate bctari quique sfppius niodo simili assiimpti fucruiit ad rcgimcn antedictum inhianlcs ad dictum reginien impudcnter, ex hoc tanUc dedignationis, vel poliiis indignationis niateriam conccpenmt, quod nulla causa ralionabili prtccedenle civitatis ambitum cxiverunl;ac post hujusmodi exitiim suorum concivium, inio potius proprium inedilantes exi;

novis coUectis viribns, ac foedere

cum

imperatore

tiiim, et ut rei jiandit eventus, et


lis

ad totius civita-

Grfficorum, Friderico Trinacriic reae, marcbione


Monlisferrati, Castrucio Lucano, ac Pisanis confir-

exterminium

volis liostilibiis aspirantes,

non-

nullas civitalcs, villas et loca eidem

communi

urbe obsidione diruta moenium parte, in urbem irrumpcre perlentarint, nec nisi magua cxde utrinque cdita propulsari potuerint. Audilo illius discrimine, Florcntini, Bononienses aliique Guelpbarum partium ad regis auxilium conduxere nec tamen nisi sequenti anno soluta obsidio est. Csetcrum provocavit Robertum Marcus vicecomitis Matlliaei filiusadcertamen singulare, ea legc, ut \ictorGenua polirctur: sed rex teraerariam provociiUoncm repudiavit. Nec defuit iiarlibus suis Pontifex, ulejusmodi belli flammam extingueret atque ideo idiljus Marlii Genuenses hortatus cst^ ut concordiaiii inter se redintegrarent ad quam conciliandam Bernardum Guidonis et Berlrandum e Turre de quibus supra memoravi \ transniisit: accensoque
cinxerc
;

malo, rcgein Roberfum in ea

tamque

acriter ursere, ut

subjecla hostilitcr invasernnt et occujiarunt, ipsaquc contracomilem praifatum ad rebellionis deviuin deducentes detinent occupata; ac deinde ex certis congeslis pra;sidiis, ac suorum complicum
et

sequacium ex

silis

diversis partibus auxiliis conquiviribusque conflalis, ad civilateni Januensein

se liostiliter contulcrunt,

delincnles obstrictam

die

ipsamque dura obsidione noctuque instructis


instrumeutis

machinis
gnant.

et

aliis

bellicis

impu-

Et

licet prffidicti

capitanei hiijusmodi capi-

tancatus officium duxerint

deponendum

ac prai-

fatum commune charissimo inChristo filio nostro Roberto Siciliaeregi illustri usque ad certum tempus dictaj civitatis et ejus districtus concorditer dominium et regimen duxerint concedendum dictusquerex, hujusmodi concessionem acceptans,
;

jam

bello VIII kal. Septenib. indixit inducias'", ac

et

ad

bonum

pacis et concordia; intrinsecorum et

Trecensem episcopum ct abbalem S. Salurnini ad dissentientes in niuiuam paccm adducendos misit ". Quo etiam argumento ad Rubcrtiim Sicilia; regem et Carolum Fliscum Lavania; comitem, ut eain re operam suain collocarent, hortatus est'^ lum Gibellina} faclionis Genuenses obsidiouein
:

extiinsccorum civium
rans,

eorumdem

ferventer aspi-

eosdem extrinsecos

requisiverit,

quod cum

ipse paratns esset ipsos gratiose iecipere,'eos paci-

gubernare, ac utrosque prout ad suum ejussuscepU rcgiminis oflicium pcrlinebat, in justa; direcUonis asquitale servare, sibi tanquam
fice

dem

solvere
sit'*.

'^,

aliosverofoedus cuni

iis

contrabere jusa;quilate
si

eorum

Denique ad dirimendam

non

vi

civilaUs cjusdem rectoii, in liis, qua; ad pnedictum spectabant officium, obedire, et ad

conlroversiam, adversis partibus,

ab

iis,

quos

obsidione prajdicta recedere procurarent; iidem taiiien extrinseci, in detestabilem erecUsu[terbiam,


requisiUoni ejusdem
regis

'

Tom.
3

I,

Ep. secr. dcxsi^.


1.

Jo. Vill.

is. c. 92.

Ibid.

Ep. CLXiJi.
I.


et

laudabili

- Ibitl.

Toin.

Ep. sccr. dcxliv, dcxciv. l. Ep. sccr. cdlxx.vi.

plurimuin

Jo. Vill. ubi siip.

Tnm.
">

Ep. seir.

Ep. Dcciii.

cdlxxxv
'1

dclxxv.

'3 ibid.

Ep. Dcxcvii.

MA.

Ep. DCCiv.

'

IbiJ. c.

Ibid.

4S Ibid.

91. Ep. dclxsxi. Ep. dcxcix.

parere non minus

insi|)ieiiter,

contem[.serunt, ctc.

quam contumaciter Subdit, cum ex eo intestino


I.

'* Ibid.

Ep. dcxcvi.

Tom.

I.

Ep. DCCV. Jo.

Vill.

ix, c. &o, 92.

88

.TOANNTS XXIT

AXNUS

3.

- CHRISTI

1318

Geniicnsium bello publicae rei exifii pericultim impendeat, ac Terrce-Sancla?, quae eorum -viribus,
recuperanda foret recuperatio dislurbelur tuui eliam cum imperiosuo principe viduato ad Sedem Aposlolicam, qna; bumana divialiiue

exhnrtationes respuerenf, ipsiusque socii undique


periculis circumfusi esscnt,

indusliia
;

conjige
in
ciis

quem etiam nna cum circumclusum ab bostibus, et grave discrimen adductum, ex liltoris Pontifiet fralribus
'

colligilur.

naque
bat

componenda bn.jiismodi discordia poUeauctoritate, confugieudum esset, ejusque auxiin


iis,

34.
dit.

Rex

TrinacricB Pontipci

Ut vero

vecticjal penRoberlurn Guelpha Genuensium

lium ab
reutur,

qui se aliqua
;

iii

re oppressos arbilra-

factio sibi prasfecit, ita

Gibelliuam exnlem Fridesibi

imploraudum gravissime in cingenda obsidione Genua lapsos esse ad componendam


:

ricum regem Trinacria;


visse refcrtSurita
*

in

dominum

adsci-

tannui discordiam nunliosa se mitti, qui divisos


inter
se

alque ex eo Genuensi bello coeptum inter reges pacis tracfatum, de quo supe(1)

animos concilient, atque obsidenlibus


poeiiarum incusso ter-

rius

actum

est,

abruptum

sed de eo redinlegrato

Genuam gravissimarum
rore denuiitiont, ut

postea suo loco.

Jam

reliqua ad Fridericum spe-

Iroversias suas disccptent. Daf. Vlll kal.


bris .
33.

coram Apostolica Sede conSeptem-

tria

clantia,conjungamus. IntulilipsePontiQcio aerario niillia uiiciarum auri , de quibus acceptis


ei cavit '
:

Joannes syngraplia

tum

reliqui census,

Ne vero

illius belli

flammam

aleret invisa

Gibellinis polontia Roberti, ()ui Genuensis reijiu-

blica;gubernaculaPontiflcio nominecapessiverat',

illum Pontifex Genua, ubi ipsam necessariis

om-

nibus instruxisset, discedere jussit '. PerstLiuxit vero non exspectato Pontificio imperio eam provinciam suscepisfe : Dilecli, inquit, filii populus et commune civilatis Janua; siucerum ad personam nostram ex nunc devotionis affectum aperlis ostendnnt indiciis, nobis et tibi usque ad cerfi

duobus lapsis supcrioribus annis non persoluti terminum prorogavit ea lege, ut qua; inter eum ac Bonifacium VIII de illo in fcsto Apostolorum Petri et Pauli pendendo erant constituta firma esscnt. Quas vero poenas antea contraxisset, Apo,

stolica
8

clemenfia venia delevit.

Non

obstantibus, inquit, convenfionibus in

concessione ejusdem

insnhE olim facta tibi per sancfam Roraanam Ecclesiam apposifis, quibus
alias

volumus nullum
niliiloniinus ab

pra-judiciuin generari et

temporis spatium dictaj civitatis suique dislrictus dominium conferendo. Licel enim tu, proiit nobis
tuis litteris
intiinasti,

inconcussas et illibatas eas omnino servari. Et te

excommunicatione

scntentiis,

quas

nostro acceptiris
;

nomine

projiter cessationem dicti census pro annis sexto-

collationem hujusmodi de quo mirati fiiimus et miiamur, cuni nec nostram conscientiam inde
cognosceres, nec ad id

decimo

et

decimo septimo supradicfis incurrisse

dignosceris, absolvimus; ctinterdicti, cui propter-

mandatum haberes;

quia

ea insula praidicta subjacct,


S[)irituales,

necnonomnespoenas

tamen
tibi,

certis

considerationibus nec nobis,

nec

nec ipsis populo et communi expedit, ut eidem collationi prsebeamus assensum pr.tsertim neadjicere videamur innumeris et immensis
;

quas temporales propfer cessafionem prajdictam praifati census sextidecimi


quas, et
si

et

decimiseptimi
,

annorum

incurristi,

vel potuisti

oneribus, quae sollicitudo


officii,

pastoralis

rcquirit et

sis

ab acceptioneipsius collati dominii ex cauratioualibus providimus abstinendum, per alias

nostras litteras exliorlantes


prajdictos, ut id moleste

Septembris . Extaut eaj tera.', quibus ipsos borlatus

populum et commune non ferant. Dat. VH kal. ad Genuenses datte litest,

relaxamus ac prorsus viribus vacuamus abolentes omnem notam, sive maculam, si quas ex cessafione vel incursione poenarum quarumcuinque hujusmodi conlraxisfi, de gratia speciali etc. Dal. Avenione XIV kal. Augusli
incurrere
:

anno
tifex,

ii

Ut clemcntiam in Fridericum explicuit Ponifa

ut

rem

aequi bo-

ipsum

in

Zacharia; pafrilii

Genuensis

nique acciperent
exuere,

', si

pacis studio Robertus

Genua

fllium a Calalanis, quos Achaiam, ca3S0 Gualtero

Pontificio jussu abscederet.

Non

potuit rcx muniis

Brenna, invasisse, supremumque


in

illius

doininium

cum
I.

Gibellini Poutificias ad

concordiam

regem
'

Trinacria; transfudisse vidimus,

caplum
= .\D.

'

Toni.

Ep. Df.xciv.

- Jo.

Viil.

IX. c. 93.

' Toni.

I.

Tom.

i. Ej).

ncvii.

gur.

1,

vi. Aimal. c. 29.

l.

Ep. seor. dcxcv.

p. 2. E;). coai. MCCCL.\in.

ao annalista brevi comiiendio tradunluv, ea acciiralius exponerc ex anonymo Sieiilo Martenii oppottunum censeo. Cum ,su|ieri"ra contra Giliellinos coueives siios obtinuissent, faccssere illos ex urbe coegerunt die x Decembris anni superioris, rerum Geniiensium .-crivitore, vulgato Rer. llalic. lom. svii. SeJ brevi viribus resum|itis Gihellini leste Gregoiio slelia, di.igfnli et vetusto in palriain arm.i lulerunt, urbem die xxv .Mirtii \v\y\i anni obsidione prementos. Cessissent adversirii Guelphi, nisi fractas vires infesta
(1)

QaB

hic

Cenucnses Guelplii

Iloberlo rege quCMi eo veiiis>e die xxi Jnlii cum xxv Iriremibus ciiciier idera xxvii eju^ilcm nieusis, supremi GenuensiuT] miigislratus, qua se abdicariint digniSlella ad hunc annum nolavil. Uebus ila constilutis, variis utrimiue aggressioiiihus pugiiatiim cst, victorii plernmiue alternantj. CceiJtinn anno praicedeiiti bolliim in decem aniios exlractum, tesle adversariis sentirent, quaQqudm sub corum insignibus mi.itanibus Maffeo Viiecomile MediolaStelia ibid. Cum vero Gibullini impares se Fridoiicum Trinacri;e regcm ut arma a.lversus lemulum sumn Robortum juugeret, nensi Cane Grandi dc Scala Vcroiue domino aliisque,

suas

reiiar^ie

s'.iccurrissel,

acciio

ad opein

ferendani
dif

Genuensis annalista
latcin in

tes'atiir.

Robertum,

el

Hiud Joannem

diu post,

n^mje

Poijlilicem Iranstulerunt ad deccnniiiin, ut

iucitaruul; slatimquc ille clasie inslrncta accurrit, porlumvc Genua; dic i.l Septemhris lenuit. llwc tamen Kriderici cxpeditio, quanquam biennio post, auno scilicet mcccxx, Stcila ct anonymo Siculo cup. 90 testautibus, cocpit. Brevis hoc anno ab annalista narratur, nonnisi

tamen Fridcrici

in ditione

Genuensi inora

cxtitit,

cum codem quo

venit Scptcmbri

mense

redicrit, ait

anonymus Siculus ibidem.

Mansi,

JOANNIS XXII ANNUS


et in Siciliam iiliduclLiin re^Ma
uti

3.
in

CIIUISTI

1318.

89

cleinentia per-

iiublicuiii

suasit

'

Cuni

sicul, in(|uil,

audivinms dileclnrn
de Jauiia pcr
qute
collif^itidiicni.

mini,

qnod ad tempus dissiiiiulare cogiquodque latet d. sinceritate veslrae Ddei ac


Porro,
filii ,

filiurn noiiilis viii Martini Zicliaiia^

devotionis introrsnni.

de

taiii

lau-

societatcin

ill iiii,

ne dicaiiius

ducatuin Athciiienseni tenieritate


pare
|)ra3suiii|isit, et
;

ilainiiabili

oecu-

detinet occiipatuin sine causa

dando vcstropiopositogratulamur, quod nimirum acceptum babemiis in gcrniine, d profeeto fiet accejitius diiin suo tempore ad fructum pervenerit
consuinmatiim.
Perslate
igitiir,

ratioiiabili

(incilatos

enim

scbismaticis Gifficis

adversus Gallica^

stirpis Catbolicos vidinius,

ciim

el

spiritum

iiolitis

extin-

tanien in Orientein, ut in Turcas belluni sacruin


gererciit, trajecisscnt); caplus extiterit et
Siciliain

guere

ad

te in

tam laudandiim veslrum in hac parte conccptum qiiam celerius, tute ac opportune po;

el

cum

eisdcin concaptivis addiictus; nos

teiitis,iii partuiii

producere viriliterstudeatis. Nec

captivorum injusta; detentioni coinpatimur, ac desideramus claritati consuli fama! tuiB, ne in ejiis (|uod absit, redundet infainiam malitia iierversoruui maguiludinein tnani bortamur, etc. Addit prcccs iit ipsos restituat bbertati. Dat. VII kal. Julii . Ca5teruni ut Acbaia e Calalanorum manibus, qui injustis armis eani subegerant, eriperetiir concibalum est iiiler Isabellam principatus bajredein ac Joaiiiieiii Gravina! comiteni fralreiu Siculi regis niatrimonium ad quorum fjraliam, ut iniri posset, lcgem de consanguinitatis gradibus Poiitifex solvit'.
qui et
eisileni
; :

vos ijisins schismatici malignitas terreat, non qua;vis tiirbatio iu


lat
:

partem alteram claudicare coinpelEcclesiie, qu;e

sed spe sub Oiunipolentis flducia de nostra et

Romanae matris
fldelium
l;etatur,
ct

caput est omniuiu

magislra, et qn;c de filiorum salute


[lersccutione concepta, ipsius
roborati, ac confortali in virtutis
:

favorabili

spei fortitudiiie

Ut vero bic reliqua ad Graecas res spectantia

conjungamus; Cepbalonise comes Tbomasiuni levirum Gra^ciae despotam iiecavit, invasitque principatuin, qiiein ex pactis conventis, ac jure ha^re-

divinae potentia, robur spiritus assumalis et quod nunc sub dissimulatione transiie vos expedit, suis loco et tempore nullatenus omittatis implere bcatam spem, ac niagni Dei et Apostolicae Sedis auxiliuin, quod vobis, ut speramus, aderit de piopiiiquo, fiducialiter exspectantes, etc. o Subdit eos tam egregio faciiiore suininam apud Deum hominesque gloriam collecturos, Circenseinque episcopum , quid factii opus sit i|)sis dicturos.
;

conjugi suscisptoipie ex ea filio deberi conlendebat qua de re Joannes Francorum regem


ditario
:

Dat. Aviiiiune
excitavit
'

XV

kal. Julii b. Aliis

etiam

lilteris

ad constantiam in fide Cathoiica, inqiia

ex Philippi principis Tarentini


fecit
'.

litteris

certiorem

33.
ptilsus.

Coiere eo

Uroshes Rascicc rex schismalicus reqno

h ictenus perstiterant, Mentuium Musatium coinitem Clissaniae, Andream Musatium regni Albanite marescallum, et Theodorum Musatiuiii protosevastoreni
;

moriim

Macedoiiia; proceresad

tempore intcr se foedera arexcutiendum Urosii


juguni, Roiiia:

atque

in

suscepto

de pellendae

iiniiii

Rasci;e regis servilutis, tuendajque fidei Catholicie

Rasci.T! regis scliismatici scrvitutis

consilio ciinfirmavit.
Diocleae et

Prajterea Bladislaum Coiioic


A.lbaui;E

naeque Ecclesia; obsequium aniplectendum


tulerunt prius ea consiiia
ipsos ad ea

coii,

maritimac

coinitem,

virum

cuin

Pontifice

qui

Catbolicuiii, ad

prcmeuda

allo pectore egiegiailla

perducenda bisce

litteris

inflamma-

consilia,

cumque

alTulgeret

occasio,

explicaiuia

vit':

Joannes, etc, dilectis

flliis

nobilibus viris

perducendaque est adbortatus -, Animati Pontificiis exhortalionibus


auxilii spe Albanice

atiiue

Guillelmo Blcniste Proto^evastori, Guillelmo comiti, Paulo Materaiigo CEeterisque baronibus regni Albanise.

proceres, abjurato schismate

ad tucndum Catholicum
surrexere.
tiain

dogma in tyrannum inQuo accepto Joannes eorum constanextulit^


:

Ex

flde

digna; insinuationis assertione

non

his

verbis

Inducti fortitudine

absque paternae compassionis aflectu percepimus, quod vos sub gravi tyrannide iliius regis perfidi Rascia3,nedum scbismatici et religionis Christiana) quin etiam oinni humanitatis totaliler inimici
;

curastis opportunitate captata consurgere, et jugo


suac tyranuidis
et

iniqua conversahone, (Urosii


fldei prosilire,

scilicet Rasciae regis schismatici), abjeclo in liber-

tatem et confessionem
eiluceiites in

laudabiliter

destituti fcedere, et ultra feralem saevitiam efl"erato

publicum, quod quandoque latueiat

animo

sajvientis

quasi ex cujusdam

necessitalis
inviti

de siiiceritate vestiaefldeiacdevotionisiutrorsuin
et ;id

indicto propter temporis corrupti malitiam


convivilis, firmo coiicepto

proposito illius decli-

nandi perfidiam quainprimum opportunitas arridebit, iie ab ipsius coiivictu mores perdiio? contrabalis
fidei
;

indicium plenius devotionis vestrae laudabilis de Roniaua Ecclesia, niatre vcstra quae caput est oinnium fidelium et niagistra, et qua; de fideliuiu
salutu lEEtutur,
ter in
flliaii securit;ite confisi,

eam

tiiieu-

tanquam

viri

Catbolici et in orthodoxic

vestrum auxilium advocastis,

etc.

Addit
ipsos

veritate fuiKJati,

ac spiritu inspiiati Domi-

fldeUs

omnes

ingenti perfusos

laetitia,

cum

nico, duin favebil aura felicior, edncluri libeuler

seivitutis schismaticai

jugum

e suis ceivicibusde-

pulisse acceperunt, iieque

illis

opeia defuturos.

Toai.

I.

D..CCLK.

Ep. sccr. dlxxx.


* Ibid.

Ibid. Ep. dli.

3 IbiJ.

Ep.

Ep. Lvn.

'TODl.

I.

Ep. DLXXI.

Ep

DLSXll.',

Ep. DLXXI,

Ann.

T0.1IUS

XXIV.

Ray.n. V.

12

90
Profecto iniisse in eoruin

JOAXNIS XXII ANNUS


auxiliiiiii

3.

CHRISTI 1318.

armorum

lce-

propriam exponere.in ipsorum prosecutioneperso-

dus Phiiippum Tareiilinum principem, Carolum Ungaria; regcm, ac B;inuni Maladinuni Bossiiienscni, innuunt littera; Pontificia; ad Philippiim Ta-

nam
nuus

sicque pio ductus proposito,


athleta

tanquam

stre-

rentinum
tulatur,

data;',

quibus belliim adversiis

Grfficos

Domini ncgotium impugnationis perfldorum Agarenorum, a quitius regnum Granata; in Dei contumeliam (ietinetur, tutorio nomine
charissimi in Christo
fliii

scliismalicos, ac

maxmic Urosium

suscepisse gra-

nostri Alfonsi Casleila;

Pontiflciaque

opera se non defuturum


in

regis iliustris, qui sub teneritudine puerilis a;tatis

pollicetur.
36.

Mauros Granatenses. Neque adversus s^chisniaticos modo sacrum bellum, sed etiam in Mauios susceptum. Preeclara
Ikllnm sacrum
adversus Saracenos Granatenses Petri Sancii
nora,
faci-

adhuc dignoscilurconstitutus, assumpsisti siibspe


cseiestis auxiiii

ferventer et viriiiter prosequendura.


et tu

Ut igitur rex pra;fatus


pti

ex prjEinissis in prom-

exhibitione favoris percipialisapertius


;

mentem

quK anno superiori explicuerat, illius patruum Joannem e Castellana stirpe regia principem, alterum Alfonsi pueri regis tutorem, iaudis
cupiditate incendere, ut in barbaros, sacrse militia;

nostram, personam dicti regis et tuam necnon et ipsius regis, regna ac ejusdem et tuas terras etdominia, ac bona mobiiia et immobilia, qutE in prae-

sentiarum juste
die

et rationabiiiter possidetis,

ab eo

accepto crucis symbolo,


consilia proveheret,

anna devoveret. Utque


p;ipa egil*,

pia

cum Joaune
sibi

ut

Usus cst ctiam illius ex fralre nepos Petrus Sancii, qua florebat apud Ponlilicem gratia, ut Joannem, qui
divina

humanaque

auxilia porrigeret.

quo tu personalitcr coeperis m executione hujusmodi offlcii proflcisci, et quamdiu proseculioni hujusmodi institeris; sub B. Peti'i et nostra protectioiiesusci|)imus, etc SubilitseToietanoatque
Hispalensi archiepiscopis, et episcopo Cordubensi

equites quingentos cataphraclos, nc nomiuliastrireines in ea expedilione se diice vei


tiiio

confl-

cienda,

meditabatur, Sidi Apostolicse commeniiaret. Sed cum procuratoiem ea, quse


instruere

provinciam demandare, ut censurarum Ecclesiaslicarum terrorem iilis, qui beiium iis moverint, aut in bona ipsorum invoiarint, iucutiant. Dat. Avin. id. Aug. anno secundo .
Extant hujusmodi litiene
datae,
'

ad eos pra;sules
extollit,

necessaria eral, auctorit;ite pollenleni non misisset,

quibus

di\ina;ii

clemenliain

quaj

Pontifex ne sacro belio mora; laniiores objicerentur,

Joaunis

animum

ad exscindeiidos Saracenos, de-

Composteliano archiepiscopo atque e|iiscot>o Cordubensi provinciam dedit, ut Joannem princi-

lendamque

iliam Christiaui nominis iabem ac pestem excitavit; priecipitque tuin, ut principem


in eo sacro bello districtuin tueantur,

pem ram
])is

in beili

navarent, atque una


fiiia

Granatensis societatem adscisci opecum Maria Lupi comltis


et Elisai)etha

tum

Castei-

lanis, Aragoniis, Cathalanis, Valentinis, et aliis,

Lusitanis

Farensis

Alfonsi Lusitanae stir-

qui in

illius belli

societatem confluxerint,

principis nata iislegibusconvenirent,


P( tri

quajcum
consti-

eadem indulgentiarum
in
;

Raimundo Cardona
tutffi;

nomine fuerant

obstringerentetiam fidem Joannes princeps


vei ducturos

quibus Terram-Saiictam transfretaturi afflci consueverunt eaque ad pelliciendos ad tanti operis gloriam,
pra;iuia proponant,
et

ac

filius

exercitum, vel strenuum


regiae pro-

commovendos
sitis,

Christianos

in Ecclesiis,

iis

in

ducem missuros

ac

pacem cum Petro


:

regnis

solemni ritu promulgent.


elidendas vero Saracenoruin vires in-

turatore regeque Alfonso servaturos

ipsisque ad
cuti

37.
iis

Ad

comparandas copias

in

Granatenses decimarum

Ecciesiasticas poenas, atque in Aragonia,

mediam partem

conferrent.
,

Quod ad Mariam
' e.-e

et

Castella et Balearibus promuigari jussit-, qui Gra-

Elisabetliam spectat

ducenda;

erant in uxores

a Joanne principe ac Dlio, solvente ad

eorum

gra-

tiam legem de consanguinilatis gradibus Pontiflce


ea conditione, ui

cum

re

Christiana foret, in

natensibiis commeatus mercesque vetitas inferrcnt,siqui vero eo crimine se deviuxissent, ea legeaComposleliano, Toletano etHispalensi archicpiscopis absolvendos couimisit ^ ut injuste apud

regni Granatensis limite belium adversus barbaros

Granatenses

iiarta

ad eos

gererent

inflaminavit etiam Christi vicarius

pium
iit-

Pra;terea pra;sulibus iisdem injuiixit\

edomandos converterent. utdecumas


Ecclesiarum beiium Gra-

Joannis Castellani principis everlendcB ex Hispaniis


Saracena;
teris
'
:

ac duas partes decuma; reparandis


sortis lectis ad.lictas cogerent, atque in

superstitionis

ardorem

subjectis

natense derivarent
fllio nol)ili

tum ad

conciiiaiulam inter

Joannes, elc, dilecto

viro Joanni
regis

proceres concordiam incumbereut. Constituta'ea


est Vallisoleti, ubi regni

infanti,
stella;.

nato clara; niemoria; Alfonsi

Ca-

conventus habili,

pra;ci-

pua regina; industria


Copiosus in misericordia Dominus, qni de pielatis corda fldelium ad suae maardore succeudit pra;ca;lcstis inspi-

ac sancitum, ut Joannes et

sua abundantia

Maurorum

jestatis obseijuia devotionis

Petrus priiicipes divisis copiis pubiico a;rario in flnes irruerent: sed quani Iristi rerum exitu, scquenti anno dicetur , ne iuctnm ante
divini

cordiis tuis adeo

copiosie gratiani

tempus accersamus. Juslo quidem

Numiuis

rationis

infudit

quod

libi

deieclabile

reiiutas
'

Tom.

I.

Ep. CLXii.

An. 2.

p. 2.

p. MDCLXXxviii, MDCLxxxix, MDCXc.

Ep. com. CLVii.


'

ibij.

* Ibid. Ep. uccxsvi, mccxxvii. An. 2. p. 2. Ep. MDCXCV. * Ibid. Ep. uccxxiii, ibid. Ep. uccxxv, mcclxviii.

Il.id.

Ep. MDcxciv.

Mccsxiv.

'

Marlan.

I.

XV.

c.

IC.

JOANNIS XXII ANXnS


Caslellannruni plcclentis crimina iuciicio ea ciades
adscrilii
iiotrrit
:

3.

CHRISTI

1318.
in

psil

Joannes legibus

ip=um
in

agi

non posse

cuin mores populi a Cliristiana


ac
prirsules vilioruni
:

deinde ad
iii

confirmandum
sinc hiclu

adversis

animum,

pietate

deficrrent,

|)otius

()acem((iie cuin suis sccl.uulam hoilatus est,

cum

qu;im virtiitum exempla translundereiit


ganeis
jeclos
litleris

quos

eo bello

vicor
nr(iolis

Pontifex inissis Toletano arcIiiepisco()0 et siiUra-

de((iie

morte Dionysii

non moerentem
ei^.-^e

(losset;
esl so-

ad sanclitateni colendain, ac sub-

latus'. Alfonsiim vero filiuni gravissiinis lilteris a

poi)Ulos

verborum
'.

et

operum
in

nilore eru-

gercndis in (larentem armis deterriiit


filii

",

ne

iinpii

diendos est colioitatus


38.

Cicsaranfjmlana sedcs

archiepiscopa-

lem

excitata, et Tarracunensis divisa.

Ut

faci-

nomensibi j^areret: tum delractorum consiliis subornari sc non paterelur, qui ad aiicupanda sua commoda ipsum in flagilium prBecipitem agerent.

lius pristinus rclij^ionis

splendor

in finitinio

Aia-

gonia; regiio refloresceret, iKivain in eo aicliiepi-

Joannes, etc. dilcclo


filii

filio

nobili viro Alfonso,

scoj^alem sedem, Ca'saraugustannm scilicet cxcitavit^,


(t) (le

charissimi in Cliristo

nostri Diony^ii regis Por-

(|ua liax
,

Bcniardus

'

Anno Do>

tugallia; illuslris priniogeiiito.


n Ailvcrsiis taliuni

mini mcccxviu domiiius Jo.iniies


et constituit esse

in

inense Angusti

nie

oratns

molitiones iniqiias conslanet rejirobuiii

pajia arcliiepiscopatnm

Tirraco-

tiain tiia-

magiianimitatis o()()one. Considera, qua;-

nensem unicum antea


august.main
in

in regno Aragoniw liivisit, duos. episcopalem sedem Ca-sar-

suiiius, quaiii
f.itos

indecens csset

pra;-

arcliiepiscopalem erigens pro se-

cundo, qiiiiique sibi suffraganeis episcopis designalis ex illis undecim, quos prius Terraconensis metropolitanus obtinebat, sex sibi tantum suffraganeis
reservatis . Extant

^cnilorem ac genitricem ab iiivicem (lividi, qui dcbent in unanimitate convivere, et iucuiiibentia onera communi et concordi consilio et anxilio sn^iportare. Considera qiiam abominatuos

ad Jacobum
;

regem

Aragonum

ea de re Pontificis litterse*

qui

cum

Aragoniae episcopatus in plures, ut in Galliis aniio


superiori egerat, dividere meditaretur, Terraco-

Deo et bominibus censeretur dissidere inter patrem et filium cum civilis auctoritas (latrem pro filio consilium capere, et in eo plus((uain in se ipso pati (lerhibeat filiusqiie totum qnod est
bile

se

[lost

creatorcm
et

suum

tiebeat genilori

tle

ciijus

nensis

archiepiscopus, ne id piacstaret, |)recibus

carne

sanguine, semenlativa; originis et natuise

ab eo contendit ^ cum episcopatuum vectigalia adeo ampla non essenl, ut suslinenda; episcopali
dignifati partita sufQcerent. 39. Dissidia
tifex

beneficio corporalera existentiaiii princi(ialiter


tuavil.
(j

nmho-

Considera quantuin
et
sit

sit

apud

Deum

et

regum

Ltcsitanice

componit Poti-

mines commendabilis
reverentia
infaiislis
,

acccpta exhibita
execrabilis et

patri

ope Elizabethce regincB.

Simililer de Uiyssi-

quamque

damnata
Et
et

ponensi in Lusitaiiia episco()atu dividendo agilavit


Pontifex, Coinposlellanoque arcliitpis ojio provin-

eventibus irrevereiitia in parentcs.


parenlcs honorari
illis

quidi

Dominus

()ia;cepit,

ciam dedit*, ut de vecligalium ae dicEcesis aniplitudine cogiiosceret. Tiactabat tunc Ulyssiponensis EccIesicB gubernacula Stepbanus ', quem discordias de quibus anno superiori actum est, inter Dionysium regem et Alfonsum liliuni ac reginani disseniiiiasse, Pontifex arguit. Asperserat illi hoc
,

pro nonore
promittit.

exbibilo dieiuin loiigitudinem re-

Deo vero abominabilis esse dignoscitur,

qui muleslare patrem aut irritare conatur:


siciit (lufrescit

imo

membriim

se|iaratum a cor[)ore, et
;

crimen Lusitanigp rex sed cuni uullus


:

in Slepha-

rauiusab arbore avulsus arescit sic et liiius sejunctus a devotioiie pateriia jam non estfilius, sed frater et collega illorum, qui ex (latre diabolo describuntur. Cousidera denique, quod in sectione bujusmodi si quod absit, forle procederet, regno,

num
'

accusator legitimus coinpareret, regi rescriI.

T.im

F.p.

secr.

dlxv/.

An. 2.

p. \.

Ep.

riir.

.\cvii.

Bern. Chr.

Cleui. V.

et Ms. Val. bibl. sign. niim. 3763. in s Ep. secr Dccxxiv. (bij Ep_ dlxsxvi. ' Ibid Ep. secr. Dii. Ibd. Ep. UL.xvix.

Hom.

cujus es post dictum regem, volente Deo, gubernaTom.


I.

Pout.
i.

''

Toni.

t'p.

DLXNVi.

'

Ibid.

Ep.

Di.

(1)

De eonsliluio hoe aano Caesaraugustoino arehiepiscopatii, cum antea Ecclesia

illa

suffraganea

esset

Ecclesia;

Tarraconensi, agit

Aragonia hoe anno diio celebrata sunt. Caisaraugustaeoiistituti conveuit, assiJeulibus arcliiepiscjpo Petro .le Uina, cum episcopis Oscensi, nau) nempe quo die siii Tirasonensi, Calaguritauo, etvicariis episcoporura absentium, duorum nempealiorum episcop.irum, (]uie Terraconensi melrop.ili avulsiCasaraugustanamtoustii,uerant. Quid in eo Concilio acliiin ^u, quamvis niillibi legitur, faciie mteiligimus ; agebitur eniin de iegil)us nova merropoli
hic aunalista. Hiijus erectioais,

quam Pontifex meditabalur,

oecasione, Concilia

iu

Decemi)ris metropoU jam

coustitueudis.

Suum pariter Concilium ante metropolis sue scissiouem habiut Eximenus arihiepiacopus Tarracouensis die viii Martii anni ucccxvn, stilo veteri, niivo vero anno ucccxviii, cui prffiter archiepiscopum episcopi septem adfueruut, per procuratorem laniumuiodo Caesarauguslano cieterisque prasseuiibus. Litterie a Patribus iliis ad Puntiliccm ilutte pru adlegendo iu sanctoruiu Album s. Raymundo. Nec Colleciionc canonum TaiTaeonensium, plura de rebus in eoconslitutis iu Collectione Veueto-Labbeana. Sed ejus duo canones leferuntur approbata a Cuncilio Tarraconensi anui sicctxxix, legcndo inCodectioue Veueto-Labbeana tom. sv, col. 37li, tau. Lviii et lis. Dein in Collectione .Marteuii toui vii, eol. 303 exiaut eius Concilii canones vii, inier qiios duo iHi a Concilio aiini Mcccxsix relati occurruut, h c lan.ummodo discrimine quod in cauonibus Lollecli.mis jubeumr clerici et canonici non sacerdotes (''' i'i aaiio co/Hm;iiC(j'-e; tum tis tanlummodo i .\larteuii Actis legatur. Utra lecti.i pnefereuda sit iguoro. lu re.iquis canonibus quiodam statuunlur de Be;:uardis et Begtuuis, ne scilicet conveulus extra Eccltsiam agant, ue cohabitent in eodem domo, ne vestes pr.eter cousuetas provine je et loui g.;'aiit, iie libros

Theol.igis veruaculi sctiptos baliejnt


virginalis contiuenlia; puellarum

sed ibos actutu.u

ad

dioecesanos

ref.^rant. Nihil

tamen novi injungitur


ne quis,
..
.

ilis qui

Teitii Ordiuis S. Fraucisci a .Nicolao lU appiobaia; vitam lu Collegio

coiuumne.u

iuslituerini. Deniiiue

nisi
i

(luibus a jure
..
-

ad uurmam regute cuucessum,

votum

exigat vel aduiiltat.

...

.,

Mansi.

92

jOANNis xxrr anxus

3.

'

christi 1318.
;

po?sessiirus, desolationis |)0?pct imniinere discri-

men,

etc. Dat.

XII

iial.

Aprilis .
jiarles

ac duo Angelorum signa argento conflata a Beavero comitissa Lucembiirgensi tabulas retrice
fertas reliquiis sant

Niillas

practtriiiisil

rcgina Elisabetha,

torum, cui grates hisce verbis


variis

quam

admirandaj virlutes et miracula insignia ad sanctorum numerum extulere, ut pacem inter filium marilum(|ue conciliarct; qua de re Pontifex ipsi est gratulalus
' :

exsolvit

Jocale pulchcrrimum, tabulas videlicet,

nediim decoratas ornatu mirabili, scd etiam


tua nuper devotio offerre curavit, tanto

sanctoriim reliquiis copiose munitas, (pias nobis


laetiori

Displiceiiter , inquit,

aauiiivimus, filia, qualiler nonnulli illius, qui primum schisma suscilavit in calo vestigia prosequentes, infer charissimum in Christo filium

manu

suscepimus, quanto magis in spiritualis


auxilium,
et

n^dificationis
assidiia;
ris

remedium

consolationis

tam

pretiosissimis beatissimisque thesaupiaj

nostrum Dionysium regem 1'orlugallise, virum tiium cx una |)arte, et te ac dilcctum fllium nobilem virum Alfonsum utrinsqiie primogenitum
cx altera, nisi snnt occultis machinatioiiibus disac tuuin el ipsius iirimogeniti cordiam ponere
,

rcliqniarum bujusmodi optamus


41.

ambilio-

nis afTectu ditari .

Ferrarienses et marchiones Atestini

ad

Pontificis imperia redeunt.

gum
nuUi

et

ab eo reprinci|)um in Christi vicariumstudio nonac viri nobiles, qui ex ejus

Abcrant
novam

animos contra regcm ipsum latentcr perversis peisuasionibiis concitare. Sane quod hujusmodi discolorum iii hac parte non habuit, sicut gratanter accepimus, conatus cflectum, in illo gaude-

Ecclesiffi clientes,

spoliis opes aggerere,

atque ad

annili po-

lentiam moliebantur. Defixi

anno superiori ob

mus,

elc.

Hortatur, ut fllium in parentis obse-

Ferrariam ereptam Ecclesiae marchiones Attestini ac Ferrarienses ob initam cum iis coitionem censuris Ecclesiasticis, misso ad

quio contineat, maritoque obtemperet. Pontiflciis monitis adco sedulo regina sanclissima morem gessit,

veniam deprecandam
'

oratore

-,

Pontificiis imperiis se subjecerant (1).

ut quamvis ferret fama Dionysium

ipsiiis

filio

Pontifex itaquead amissajur;i recuperanda

Atre-

legitimo eripere haireditarium sceptrum moliri, ut in spurium transfunderet, adversus ipsum non

batensem
divinis

et

Bononiensem episcopos, magistrum


e Castro-Lucii nuntios Apostolicos, in

Aymericum
aucloritate

modo

in

arma non

prosilierit, sed

ut

utrumque

humanisque Feirariensibus rebus summa


fultos misit
*,

dium omne

demulceret, atque acies appositas dirimeret, stucollocarit ac licet Dionysius thori


;

provincia imposita, ut
^,

urbis palalia et arces a marchionibus reciperent

jura violasset, ipsa tamen adulterae fllios divini amoris intuitu, ut suos raro exemi)Io tractaret.
40.

qua etiam de
cipibus

re Raynaldo, Azoni el Opizoni prin',

imperia dedit
et

utque ipsorum fratres


,

Munera a

LusitaiiicB

et

Gallice regibus

Bertoldus

Nicolaus procuratorum opera

ut

missa Pontifici.
tifex

Transmisit ad Dionysium
munere
;

Pon-

conventum

erat, id

ratum haberent

Nobilita-

^ ut ipsum ad pietatem excitaret, uonnullas sanctorum reliquias, in itrelioso vasculo reconditas ac vicissim Lusitanus rex Pontificem qua:

tem, inquit, vestram

monemus

et

hortainur at-

tenle, per Apostolica vobis scripta districte prae-

cipiendo mandantes, quatenus palatia supradicta

tuor millium aureorum

est

prosecutus ^

ciim

forfalitiis,
siciit

appenditiis et pertinentiis supra-

Utque adjnngamus similia suscepisse Joannem a Philippo Longo Francorum rege pretiosa inunera, docent Pontificiffi ad regem ipsum datte litterae^ ex quibus hoec decerpsi Prajsentata nobis nuper in festo Circumcisionis Dommica? gramlia tuae serenitatis muiiera, ipsa quidem materia, necminus opere superante in pleris(iue materiam pretiosa,
:

dictis,

per

eadem

confinia designantur, eopraefatis nuntiis,


alii

rum

possessionem paciflcam
ipsi

aut

duot)us vel uni eorum, seu

vel aliis, cui vel

quibus

vel

duo ex

eis id

duxerint committen-

dum,

infra

nostro et

terminum antedictum plene et inte^e Ecclesiae prffidictae nomine reddere et

assignare curetis; ratiticationem, confirmationem


et

pulchros videlicet scyjibos, potos atque barilia

annulos, speculumellinguaria serpentina, aflectu grato suscepimus, etc. gratias plunhus verborum officiis agit. Dat. Avinione XV kal. Febr. Exceperal etiam superiori auno ^ a Maria regina

Sicilia2'annulum aureum pulcberrimo smaragdo insignem el a Guidouc episcopo Aretino crucem ',
:

approbationem praedictas per Nicolaum et Berloldum eosdcm cuin auctoritate curatorum suorum, ut praeinittitur, fieri sine difficultate qualibet facientes, etc. Dat. Avinion. VIII kal. Julii anno secundo . Ad constituendam deniqne rem Ferrariensem Joannes redintegrata a Clemente cum Venetis

i Tom. cuxcvni.

1. F.|i.

6 iDili.

u.

'

Ihid.

'

lliiJ-

lip-

cuLXVii.

' Ibid. Kp- secr. dlxxiv. ^ Ibid. Kp. cdxxxix.

lip.

'

Toin.

I.

lip

cxxiii.

K|i. L.

An.
L.

Ibid.

Ep

3.

p. 1.

Kp. cur. cxxiv.

^ Ibid.

Ep cxxii.

' Ihid.

Ibid.

Ep.

'

Ibid. lip.

XLVIII.

CXMll.

{\)

De restiluenda (juiJem rerraria

Ponlifici

boc anno agiialum

fuisse consilium,

non abnuo, sed nunquam reipsa redditam censeo.

Cum enim
colliu'0

Estensis deeesseril, (obiit enim eo foite tempore, (luo 1'ontifex littens iv de re scribebat e;is qu in Annalibiis recilantur, .\zo Estensis cbionista Rei. lt.ilic. tom. xv coi. 382,) hiiic forte Mmuis do paee iractatio abrupta est. Id dic XXIX Junii ut asserit aiionymus iiujns Enrrariensium ad Poiitificein hoe anno facti nuspi^m meminernnt. Quin, et ex sileutio eoaivorum scriptorum, qui reditus
liua; reruin

Ferrarii^nses sob .vti^stinorum jugum iterum rediisse. iiisemet aiinalista faieiur, hoc ipso aiiuo anonyiiins Esleusis nuiiqua n pr;eteriisiet. fuisseut, et bclluui, si quod interccssisset,

vicissimdines

nunquam

sine bello

.\l.*Nsi.

.TOANNIS XXri
pncln, qiia; inlcr
ip?os ac

ANNUS

3.

CFIRISTI

1318.

03
et

Ferrarienscs Opizrinis
'.

liibuisse auclorilatem

ad tmntios Atrebalensem
litterae doceiil
'

aU|ue Azonis temporibus viguerant, confiriiiavit


Ubi -eliain,
acldiiclis in iiieilium

Bononiensem episcopos, Rambaldum comitem


Colle;ilto, ac

Venelorum, Fer-

Tarvisinos

'.

Pari etiam

rariensiiim, at(iiie imperatoruin publicis Tabiilis, Fcrrariam ditionis esse Ecclesiasticte comprobat ^

studio contcndit Pontifex


ut Jauriense

a Carolo Ungaria; rege,

caslrum juris Ecclesiastici episcopo


;

Qu;e illustrant etiain

aliis

inscrta litteris

Ferra-

Jaurisiensi
coris fore
:

restilueret

id

regii

honoris
fili

et

de-

riensium pubiica monumenta ([uibus oratorum opera Clemeiiti V ut vero ac justo domino, fidem obseqiiiumi|ue devovere. Pnclerca Joaiines Patavinos
',

liidubitanter, inquit,

charissime,

tenere

te

volumus, tjuod luos

honores tuaequc
dili-

laiidis et

famiE pivcconium atfectione paterna

Tarvisinos', Ravennates
",

',

Brixienses" el Flocoierent,

gimus,
st;item

et sic in

virluosis tuis actibus, qui hone-

rcntinos

ut

paceiucum Ferrariensibus

sollicitavit.

dam

Bononienses vero, (|ui ad conlinenin Ecclesise obsequio Fcrrariam ej^rcgiam


:

0|icram navarant, comnumdavil"'


roliim Robcrli Jerusalem et Sicili;c

pariterque Carcj;is

majoreiu

nalu lilium

ducem

Calabri;c coortam Beneveveiiti

seditionem, immisso milite compressisse, est gratulatus ". C;eterum Atestini iterum Ferrariam
in

regiam condecent, (lelectainur. Sic equia laudibus et modestia deviant, zelo benevoIenli;E commovemur optainus etenim aclus tuos illa sempcr maturitato fulciri, quod in conspcctu omnium [)Iaceant, el (iuetii[ii;im non offendant j). Cotnmemlavit eidem regi ' Ungaricas Ecclesi;is, ut ad tiicnda earum jura regiam potenliam

dem,

si

explicarct

ac Strigoniensi archiepiscopo et sufpra^cepit


*,

defectioncm traxere.
42.

fraganeis episcopis

ut clerum, cujiis

tatm.

Fluctuabant eliam
et

jEmilia

et alice provincicR discordiis agialiae Ecclesiastici priii-

more obsoletiores
sanctitatem
vil;c

erant, ab impudiciliac labe ad


illiul

revocare stiiderent. Neque

cipatiis provinci;e. ^niiliatii

quidem OrdchilTus

'-,

qni Foroliviensium
frctus, inita

Foropopuliensium studiis

cum

nonnullis Imolensibus, Faventi-

nis et Cassenatibus exiilibus coitione turbare


liebalur.

mo-

Adversus

quem

ac foederalos Apostolicis

praetereundum videlur, excitatiim a Pontifice Moguntinum archiepiscopum ', ut Brunsvicensem ducem, qui Pisoviense tnonasterium in Nuembergensi dioecesi diripucrat, ad crimen expiandum pr;Edamque restituendam incusso anathcmate
,

Bernardo Atrebatensi, cui curam postea provinci;B commisit '^ ac Bononiensi episcopis, atque Aymerico e Castrolucii sine forensi slrepitu
nuntiis

pracdiorumqiie ac locortim bcneficio Ecclesia; ac-

ceplorum privalione intentata, subditisfidei sacramento exhibito pronuntiatis liberi.s cogeret ac nl


:

inquirendi, ac fcederis injnsti rescindendi partes

offlcio

defungeretur, archiepiscopus censuras

ipsi

demandavit. Infensus eliam erat EcclesiaB Fridericus comes e Monteferetro, qui licet Callenseiii comilatum Anconitanae marchi;c praesidi restituisset Urbinum tamen atque alias terras Ecclcsi;e
;

objecit.
'(3. Hwreses in Boemia et Polonia ; et nmltiplex Pseiido-Minoritaritm haresis, ejnsque origo,

progressus
Ecclesiae
vici

et

confutatio.

Exposita; erant crebris


.\ustriaci et

injusta sibi dominalione subjecerat; qiias ut restitueret, Ponlifcx litteris sollicitavit


creliras
'*.

diripientium rapinis hisce temporibiis Germanicae

Pariebat sane
,

ob continua Friderici

Ludo:

populorum

defeclioncs

nimia libertas
arrogabant;

Bavari, de imperio certantium, pralia

sed

quam
ras

Ecclesiae subditi

in adsciscendis siiie

Apolibc-

levior haec erat, quani


ctura. Illagravior

bonorum

patieb;iiifur, ja-

stolica auctoritate praefectis sibi

animarum, quac

turbulenlis

iis

enim

ii

publica^ rei habenas nacti, ad stabi:

liendam potentiam in tyrannos desciscebant atque id in posterum fleri pluribus rescriptis '" Joanues
vetuit.

Gliscebat etiam in

aliis Ifalia^ terris

discordi;c

malum

ac Senae "'Guelpha; Gibtdlinceque factio-

temporibus profanis erroribus inflciebantur. Serpebat variis in locis, ac maximein Boemia, Misnia et Polonia fcedarum h;creseon lues, ad quam prajfocandam Joannes pr;esiiles earum partium e.xciinfer quos Joaniiein iMuscatam episco[ium tavit Cracoviensem, qui munus^piscopale negligentius
:

nis turbine concnss;E sunt.

Cremonaquaesuperiori anno Cauis Scaligcri ac Gibellinorum impetus fregerat ", mense Aprilis proditione capta sub illius
potentia succubuit. Occupavit etiam Scaliger, juncto

tractabat, ut ad nascensmalum, qiio par erat zelo, exscindendum incuniberet, hisce litferis adhorta-

tus est

Joannes,

etc. venerabili fratri

episcopo Cra-

cum

Goritiae

comite

armorum

fcedere,

non-

coviensi.
a

nullas Tarvisinae ditionis terras, quae ut pristinis

Non

sine amaritudine cordis

accepimus

dominis restituerentur, Joannem Apostolicam ad-

qnod

in aliquibus partibus

regnorum Boemiae

ac

Poloniae, et in
An. 3. p. t. Ep. Li et lii et clii et CLiii et cliv. et an. 2. ^ Sup. Ep. lii. an ' Ibid. Ep. 3 p. 1. Ep. cur. cciv, ccv. * Tom. I. Ep. secr. Dcccxxiv. ^ gp. pcccxxv. Ep. ccv.

eorum conflnibus

etlimitibus, prae-

cipue in

civitate et

dioecesi Cracoviensi

adeo pa-

CCCCXXVI. cccxxx. '- An.


'*

Ep. DCCCXXVII. Ep. Ep. DCCCXXVIII. Ep. DCLxii. " An. Ep. cur. cLxxxiii. " Tom. Ep. cur dcccliv. Au. p. Ep. cur. CLXxxvii an. 3. p. Ep. cur. sxxvi, XXXVII. 95. 87. jo. IX.
1.
'

tenler Iiasreticae infidelitatis error invaluit,

quod

ibidem quamplurimi a via


'T.im.
1.

veritalis prorsus aversi,

'"

i. p. 1.

3. p. 1

E|i.

Liii.

i.

secr.
I.

1.

et

is

vill.

1.

c.

' Ibid. c.

2 au. 3. I. Ep. secr. ocrcxLi, dcccxlii, dcixxliii. * Tom. i. Ep. secr. dclxxi. * Ibid. Ep. cur. CLVii. ' An. 3. p. 1. Ep. com. CLvxiy. Ad. 2. p. 1. Ep. DCLXXii.

p.

"

IbiJ.

C.90.

F.]'.

cur. Liv.

94
eunles post
(i(;viiim

.TOANNIS XXTI
falfilati?,

ANNUS

3.

CHRTSTI 1318.

ac soipsos diversis

Eodem,inqiiit, oaniio(niinirnmMCC(:ix),<iuidatu
liypocrit;c gyrovagi, qui Lollardi, sive

et variis liffiresibus

maculantes, peslifcras ad confidei

Deum

lau-

cutiendum

ortliddoxac soliditateni

machinas

dantes vocabantur, per Ilannoniam el Brabantiam


(luasdain uiuli(;res nobiles deceperunt . Ex
constat eos hallucinatos
',

construnnt, ipsamque sui)vertLrc

faisis et vul|iinis

quo

impnlsilius fallaciuin arguuienlationum intendunt.

qui ad posteriora longe

Quid ergo,

frater, tu

ad

li.-cc?

Niimquid
sil tibi

stabis tola

teinpora Lollardorum originem retulerunl, (|uod WHcleffo primuni suas spargente hcereses, Lollar-

die otiosus, et lanquaui nulla

cura de oviIsrael, te
,

bnsiis, qui exprobrant nomiiii


zelo
fidei

agminuni

dorum noinen
fuerit
:

non oppones ? Annon attendis quod clamat ad te Dominus per Proplietam, ut loqiiaris ad omnes civitates Juda sermones, quos loculus est tibi et sermones illos exprimendo subjuugit Vade el clama Reverlere adversalrix Israel, dicit Dominus, et uon avertam faciem meam a te? Numquid eliam clamat idem Dominus per Ezechielem dicens Si speciilator viderit gladium venientem, et nou intonuerit buccina veneritque
:

inf ime W'icleffistis inditum vulgo quare Walsingainus ' passim W'icleffistas Lollardos vocat. C.Tterum de Lollardorum principe Waltero quodaui hoc tempore nefaria dog-

gladius, et tulerit

animam unain de

populo, san-

guinem ejus de maiiu speculatoris requiram ? Redde ergo tu;e testimonium fidei, et in Chrisli nec sit apud te negotio ulterius non lentescas verbum Domini alligalum sed diligenter pasto:
;

ralis partes officii

exequaris. Noli otiari in talenlo

mata disscminante per Germaniam, Austriam et Boeiiiiam meminere Tritheniius ^, Sanderus *, Genebrardus ^ et alii. Fcedissimi erant illorum hxreticorum errores, quos hisce verbis recenset Tri' Articulorum ha'reseos eorumdem theniius primus erat isle missas vanitatem esse dicebant, et nullius vel n^vercntiae vel utilitatis. Secundus articulus fuit, Luciferum cuiu dKinonibus suis cojlo injuria pulsum dicebat, tandemque beatituMichaelem dini cum omnibus suis restiluendum et Angelos omnes ajternis cruciatibus deputandos, hominesque ab eorum secta alienos similiter esse
:
: :

Domini
Insta

sed ut illud

Dominus cum
:

fcenoris acces-

damnandos
bant
:

unde cum

se

mutuo

salutarent, dice-

sione recipiat, Evangelicam uegotiationem exerce.

Salutet te injuriam passus, id est, Lucifer.

importune et opportune opus fac Evangeministerium tuum imple, et animam, si necesse fuerit, pro defeusione fidei pouere non formides, etc. Dat, Avin. kal. Maii anno secundo .
listge,

Teitius articulus iste nefandissimus fuit, dicebant

enim
nou

Maria,
sed

si

virgo

mansit post partum, non


peperit
:

hominem
fuit.

Angelum

virgo post partum

44. Fuisse eos haereticos


refert

secta

Dulcinianos,

stolos,

Ilem dicebant se habere duodecim Apoqui totum imperium singulis annis perlu-

Dubravius'

atque in eos voluptatum aucu:

slrarent, et

duos ex

eis

ordine et professione
:

se-

JoanueBoemia; rege sKvitum Hoc,inquit, laudedignum,quoiinocturnispervigilationibus ritu Dulciuianorum fraterculorum, de quibus supra comniemoravimus, Piagae occulte
pes ignissupplicioa
fleri
rit
:

niores singulis annis paradisuni iutrarent

pote-

slatem ab Elia

incipienlibus, in ipso stalim intruifu obstiteexustisque qualuordecim viris mulieribusque hac dulcedine corruptelaque depravatis, reliquis eum metum injecerit, ut bacchanalia facere desi-

et Enoch ligandi etsolvendi accipere communicabant in eadem secta constitutis. Sacramentum Baptismiirridebant, dicentes; Si baptismus est sacramentum, ergo quodlibet balneum est sacramentum, et per consequensqui-

quam

aliis

libet
tiffi

balneator esset Deus. Saciamentuiii Poeniten-

turpiter vitiabant, coufitenles

nou sacerdolibus,

nerent,

contenti

poslhac religione incorrupta a

sed laicis

in geiiere peccata sua, in specie (non)

Patribus accepta . Dandum id studiu Romaui Pontificis, qui Joannem regem Boemioe, Wladislaum Cracoviensem, Boleslaum Lokteknui Wratislavien-

exprimentes, sperantes se ex hac confessione

om-

nium peccatorum

sem duces,

et

marchionem

Misniaj adhortatus est,


et

remissionem plenariam ruce|)turos. Sacramentuni Dominici hostiam consecratam Corporis non credebant
,

a poena et culpa

ne religionem novis erroribus obsolescere


et studio

ob-

Deum

fictitiiim appellantes.

Sacramentumquoque
irri-

scurari paterentur, ac sacra? fidei censoribus opera

Matrimonii juratum meretricium in vulgari nun-

non

decssent. Injunctum id
et

munus

fuil-

cupabant. Sacramentum Extremae Unctionis


debant, et interrogati

Peregrino Oppoliensi
catoribus, ColdE et
ipsis

Nicolao Hippodiues

Pr<fidi-

super eo quid sentirenl,


:

Hermanno

Minoritis, dataque

imperia, ut adversus fontes divini cultus zeexplicarent


'.

lum

unanimiter respouderunt Nos credimus , olera quanto fuerint oleo plus condita, tanlo esse meliora. Consecratioiies Ecclesiarum cdineteriorumbenedictiones palmarum, salis, aquse et cacterorum, quaj in Ecclesia fiunt, nihil esse diceqiie et
liant.

Pra;ter Beguardos,

quos

in

Germania

incerto

auctore pullulasse ex Alvaro Pelagio aiitea dictum est, aliaiii Lollardorum pestem grassatam ferunt.

una cuni Beguardis LoUardos emersisse, cum Henricus VII sceplrum Germanicum suscepit, indical Hocsemius* ejus temporisauctor:
Et (luidem
Bocm.

Item dicebant

Dcum

nec scire nec punire


:

mala,

qux sub

lerra fierenl

unde

in speluncis et

'

Pratcnl.

'

Dubrav.
R(i.

' Ibld.

xx. txvni.
I.

Ilisl.

I.

in

elench. hires.

'
i.

Ari. 2.

p.

I.

Ep. cur. LVi.


, ,

^
'

Tiilli. Clirou.

Uer. saiig.

Ilocsem.

c.

31.
.

Geuebr.

in

Chron.

Walsing.

in

EiJuarJ.

III.

Sander. de

visibil.

monarch,

Trithem. nbi sup.

JOANNIS XXII AXNUS


cnvornis sublerrancis
(ilia,

3.

CHRISTI 1318.

95

convcnientes,

patcM-

cum
Roinfi-

Joanncs, otc. venerabilibus patriarchis, arcliiepisc. et ei)iscopis ac dilectis


filiis

frater

fum

soiore, ac fllius

cum

matre indif-

electis

ad

ferenter tur|iiludincm lar nis sua3 exerecbant.

(|uos littcnc
a

istic

perv(^nerint, etc.

nianam Ecclesiani non


(lelium esse dicel)ant
;

Christi, sed

gentium

Minorum fratrum

sacer Ordo ab ipso sua:


Francisci

oiimiaiiue statula Ecclesiie


ejiis

fiindationis exordio almi confessoris B.

cmn

i)ra^latis el

minislris
;

junium

iiiidcbaiit

contemmbant. Jecarnibus omni tcjmporeetiam

regulari traditioiie, et Apostolic;c Scdisauctoritate

atque confirmalione indissolubili qiiadam textura


coniiexiis, fide clarus, spe validus,

in sexla feria

Parascevts vescebaiitur. Dies festos

charitate per-

non servabaiit, sed in die Pasclite laborabant. Purjurium dicebaiit noii esse peccalum. Merita et intercessiones (iiioruinlibet saiictoriim posse liomi-

iusus, humilitate placidus, obedienti.i devotus, velut singulare jiibar sanclitatis exeiiiploacdoctrinai

nibus apud Deum prajstare suffragia, nejiabant. Sed et alios complures arliculos profitebaiitur erroris, (]uonim prolixitas iiiserta bis ta}dium lectoribus, ut vereor, generaret.

verbo per uiiiversum orbem claruit, et Ecclesiadecori miiltum utilitatis et iilurimum inclytai al icritatis invexit. Veruni quia humani generis iiiimicus ubi virlutum segetes uberius videt
slico

Magnus eoriim nuine-

exurgere,

ibi

scandaloruni vepres et dissidiorum

rus fuit in Aiislria, Boemia et terris viciuis . Et


infra
:

zizania satagit cumulatins seminare, ncnnulli hu-

Mulli eo tempore in Auslria fuerunt in

jus sacrae religionis solo iiomine |)rofessorcs,


altiora se petimt,

dum

diversis locis combiisti, (jui


suis erroribus

omnes unanimiter
:

in

dum

pra'posteris et perturbatis

pertinacissime ustjue ad

cum

niagna

liilaritate

permaiiserunt

inter

morteni quos
esset
esset

graiiibus, citius ruituri, in

magnis

et

mirabilibus

supra se ambulare conantur,


qui
se,
;

illius delusifallaciis,

puella

una

speciosa

nomine

Gista, duiii
si

jam

ut alios decipial, in lucis Angcluiii transfisibimelipsis ruinain, infirmioribus scaii-

crenianda, interrogatiir a judice,


virgo. Quai

adhuc
:

gurat

coram oimiibus respoiidit Siiper terram adhuc virgo sum, sub terra vero miiiime credebant enim statui virgines sub terra non posse
;

daliim, solidioribus vero probationem et

meritum
per-

pepererunt, pro viribus satagentcs tam pricclari


Oidiiiis

unitatem sciudere, obnubilare

famam

deflorari, etiam

si

mille viris cognoscerentur,

turbare quietem.

neque

tale stu|iruin esse

peccatum

. Gloriari ta-

Diidum siquidem bujusmodi


iii

superstiliosi

bujus seculi novatores, qui plura ab his veneiia bausere. Non tulit autem impunescelusscctte princeps Wallerus, quem Colonia; exuslum anno sicccxxii
libus patriarcbis
foederalis possimt

daemonum

et discoli hoiiiines,

provincia Provinciic adverOrdinis insurgentes,et

sus

communitatem

pra,fati

ferunt',

cum

haeresim,

quam

scriptis

propagarat,

suosque com[dices de observantia reguUc B. Francisci mira vanitate jactanles, reliquani Orde transgressione regulfe dinis multitudinem
se solos
,

tueretur pertiiiaciter. Ut vero daemon impios illos


iii

apcrla scelera voluptatuni lenociiiio impulit,


alios
,

ita

qui

pietatis

studio vidcbantur

deli-

perperam judicando, notabant nonnullos proianx multitudinis verbis mendacibus, et mentilaj sanctitatis oblentu in sui erroris devium adducen;

buti, adunibratae sanctitalis fullaci specie deliisit.

tes.

Quorum

vipereos partus in ipso sui

exortu

45. Siguifer

horum hypocritarum

extitit

ricus

'

e Ceva Frauciscaiue familiae a|iostata

Henatque

felicis

recordationis Nicolaus papa IV prcedecessor

hffiresiarcha, qui plures ex eo sacro


rat. Desciverant
ii

Ordine infeceinslitutis,

adeo a B. Francisci

quem

suis, ut

reverentiam in Christi vicarium, atque in

multoruin perniciem alerentur, ad petiam elidere cupiens, generali ministro, qui tunc temporis memorato Ordini praesidebat, districte praecipiendo mandavit, ut hujusnoster, ne in
veritatis

cardinales ac praesules religiosissime colerent, imperasse vidimus


:

modi pra;sumptores
:

disciplina debita

coerceret,

eam superbiam

viri

impii proruperant, ut duas fingerent Ecclesias, alteram diffluentem opibus et deliciis, obsitamque
sordibus, cui praeesset

prout in litlerisipsius praedecessoris nostri plenius continetur sed horum pestilentissimas novitates
Iioc

remedio compressas fuisse potius

quam

extin-

Romanus

Pontifex

alterani

ctas, redivivus error

enuntiat et tristisexperientia
factiouis superstiles

humanarum rerum inopia divitem, omnium geuere exornatam, qua ipsi


rentur
lere
:

ac virtulum
soli

manifestat,

contine-

Nuper enim nonnulli


sibi

negarent priisules ulla vel ad jus exervel diviiia coiiDcienda auctoritate pol-

memoratae, adjunctis

cenduni,
:

provincia Proviuciae, el

quampliiribus de dicta provincia Tusciae, et aliis

virtutem sacramentorum a sacerdotis sanctitate pendere, jusjiirandum sine crimine usurpari

non

posse,

Chrisli

Evangelium extinctum

antea fuisse, atque in ipsis revixisse et florere


eflutiebant. Ut vero nefandasadeoba-resesJoannes
elideret, eas singulas cumiilalis

diversarum fratribus nationuin, coram picE memorite Clemente papa V praedecessore nostro diversas regute quiestiones, diversasquecontra universitatein dicli Ordinis proposuere querelas et
:

quasi

ipsi soli,

ipsorumque complices

B. Francisci

pluribus divinte

Scripturae oraculis refellit

'

regulam et perspicacius intelligereut, etefficcius adimplerent, notam actionis contrariae in universitatem praifati Ordinis impie detor(|Upbant. Qui

'

Tiit. ubi sup. et alii.

Aii.

1. p.

I.

Ep. com. CCCLXXXI.

Eod. Ep.cccLXx.x:!. Exl. in Call. Jo. KXll.

Clemens praedecessor, hujusmodi homines benignitate magis quam severitate satagens emendare,

96

JOANNIS XXir ANNUS

3.

CHRISTI 1318.
et praedicationis officiuiu
locis

illorurn pestiferos conatus patieutiae virtute tolerans, prajdiclas (luipstioiics atque querelas pluri-

hujusmodi confessiouis
transmitteie
;

loca etiam a

fratruni

ipsius

bus

.irchiepiscopis, episcopis, el sacra; tbeologia)


aliis

professoribus, et

juris scientia

prffirlitis,

dis-

Ordinis semota ad habitandiiui de novo construere, seu constriicta recipere coutra Romanorum instituta Poiitificum in

cretione dolatis exauiinaudas couimisit, el ad suaui audientiaui proferendas.


H

animarum suaruui

periculuin,

Quil)us diligenler et cuni niulta maturitate

Clemens prasdecessor, de verilale cerlior factiis, pra;fatani religionem sanperactis, s;ppenoiiiinatus

aliorumque perniciem attentanles. Et ut ipsorum error veritas et impietas religio putaretur, temeritate propria quosdam babilus cum parvis caputiis

curlos

strictos,

inusitatos

et

squallidos

ulamur sermonibus, murls observantia; regularis firmiter undique asseruit circumclusam, et (piaedam, qua; circa regulam dubium sensum afferre poteraut, declaravit districte prscipiendo mandans, ut dicti fratres, qui
et ut ejus
;

ctam,

simulatioiiis coiiscios, irrisionis

amicos ac

dissidii

contra piffifatam coniiuunilatem Ordinis hujus-

modi

quffistiones

moveranl

et querelas,

ad con-

ventus,

unde

discesserant reverterentur, et suis

superioriiius obedirent humiliter et devole, ba-

rum

querelarum praetextu ad Rominiiue reversuri. Etut ipsius salubris ordiiiatio ad optalum duceretur efet

qutestiouum

nianam curiam de
fectuiu,

CcCtero

non ignaros, discrepantes a communitate Ordinis supiadicli, assumere et in simplicium cordibus, ut eosdem secus in devium erroris adducerent seminare, dictos habitus fore secundum regulam B. Francisci, et in ipsis solum [iseudofratribus Ordinem consistere, famamque aliorum fratrum praefatae communilatis diversis conviciis lacerare procaci impudentique versulia pra;sum|iserunt. Veruui quia sic sunlcasus nientis, ut primo quidem infelix aniinus persuperbiain intumescat,
:

et inde iu

contenlionem, de coiitentione in schisma,


in ha^resim et

veiierabiiibus fiatribus nostris archiepict

de scbismate
mias, infelici

de haeresi in blasjiheinio
precii)iti

scopo Jauuensi,

Lucano ac Bononiensi episcopis

gradatione

ruina

per suas lilteras demandavit, ut ipsi vel alter eorum, per se seu alium vel alios, fratres illos de provincia Tuscioe, qui occasione prtcfalae dissensionis et adhffirentiffi ad illicita laxatis habenis quae-

descendat; praedicti temeritatis atque impietatis

habet fide digna relatio, ad eam sunt filii, ut mentis inopiam devoluli, quod adversus praeclarissimam et saluberrimam Cliristiana; fidei verila-

dam loca dicti Ordinis in provincia Tusciae coustituta occupaveraiit, et pccupata temerilate daiiinabili detinebant, suis alias obedire superioribus
aspernantes, compellerunt ut, eisdem locis per eos occupatis omnino dimissis, ad suorum suptirio-

rum

postposilis reverterentur,
sicut iideni

obedieutiam qualibet exceptione et occasione moraturi ubicumque et


superiores ducerent disponenduin litterarum auctoritale dilectus fllius Ber:

tem impie sentiunt, sacrameuta Ecclesia; veneranda contemnunt , et in religiosum Ecclesiaa RomauEC primatuin cunctis nationibus j^ercolendum, ab ipso coercendi citius, iinpetu caeci furoris impingunt. Et ne aliquid praedictarum blasphemiarum tolerabile videatur aut dubium, de plu,

rimis

eorum

erroribus aliquos

ne

latere

et

proinde nocere valeant, praesenlibus duximus aniiotandos.


46.

quarum
nardus

|)rior Ecclesiai S. Fidelis

juxta Senas, cui

Primus itaque error, qui de istorum


prorumpit, duas
divitiis

praifatus Bouoniensis episcopus super

miserat vices suas, in ipsos fratres contem[)tores, eorum exigente contumacia, excoinmunicationis sententiam proinulgavit, et eos fecit

boc comdicti mandati

officina tenebrosa
sias,

fingil

Eccle-

unam carnalem
,

pressani, effluentein
,

deliciis

sceleribus

maculatam

cui

Romanum

praesulem aliosque inleriores praelatos dominari

excommunicalos publice nuntiari. Qui Ecclesiastica vincula non verentes, non absque temeritatis audacia, apostasict nola, mentisque vesania, coutra Apostolica

mandata

et dicli

Ordinis instiluta se ad partes iusulae Siciiiae transtulerunt, et inibi ab obedienlia et unitate dicti Ordinis et prffilalorum ejus se totaliter separantes,
quasi meiiiorati Ordinis beati Fiancisci slabilem firmamque compaginem rescindere stolida pra;-

aliam spiritualem, frugalitate mundam, decoram, paupertate succinctam iu qua ipsi soli eorumque complices conlineulur, cui etiam ipsi spiritualis vilae nierito, si qua fides est adhibenda inendaciis, principantur. Quse impielas
asserunt
virtute
: ;

sic istis

sceleratis est propria, ut a nulla haeresi


:

possit esse sejuncta

qiiippe

prave in

flde sentiunt,

dum

omnes impii, duin ab unilate Ecclesiae

sumptione valeient, novi

Onliiiis,

imo abomina-

atque obedientia per coutumaciam separantur, universitatem fidelium carni, seipsos vero spiritui
servire frivolis assertionibus mentiuntur.

bilis liorroris cassis conatibus luoliti suut jionere fundainenla, tam detestabili turba! prasficieutes magis idoluin quam prajlatuiii Henricum de Cuva dicli

Qiiorum

demenlia; nihil adjici posse


scunt, qui
siciit

illi

manifeste coi;nopraedicant, sic

uuum
ait
:

Ghristum
;

Ordinis refugam et apostatum fugilivum. Et


fcedo capiti

uiiam Ecclesiain
attestante
,

profilentur

doclore
dedit

genlium

ut

tam

membra

caetera respDuderent,

qui

Ipsum

caput super

proviuciales miiiislros, custodes prwlerea etguardianos eligere temeritate simili praesumpserunl,

plurimos ad ipsorum sectam recipere, piEedicatores el confessores assumere , eosdemque ad

omnern Ecclesiam, qua; est corjius ejus. Una est igitur sancta, uiiiversalis, Apostolica, atque Romana Ecclesia, qua; non humana prKSumplionc scu potestate nilitur; sed divina et

JOANNIS XXII ANNUS


pror?us incomimitnbili aucloritatefiiiKl.iliir; ciijus
egi-cj^iuMi |iriiiiatiiiii
si

3.

crrRrsTi

1318.

97

quis

iiiipie

ddcuniio iicgat,

non soliun cnniiiiosus aut


vincitur,
scd
liiEielicus

scliisinaticus csse

con.te

iin|iietatis

sua;

uicrilo

diviiia ctiaiii al([ue

huuaua

ratione et auctoiit
paf^anilatis

ccnsctur
stolica'
lioc

quia

peccatum

iucnrrit

quisi|uis, diiiii se Clirislianum asserit, Sedi

nbcdire coiilemnil. Cni inter

caeler.i

Apodona

qua re Dosequunlur errorcin, qui olim facto scliismate ab unitate Ecclesiaj reccdenl(!s, ita iii siia secta Dei graliam dixcrunt esse coactain, ut nulliis eain recipere esset idoneus, qui non furct ipsorum scelere maculatus quorum impiclatcni zeliis lidcliuin illo in tempore sic exliorruit, sic
sanctitas, sic auctorilas perseverat. In

natistaruiu

pi.i

perseciitionc compressit,

iit

hominestam

pesti-

i)rivata

laryilione coiicessnm cst, ut salnber-

rinia lidcs, (|iiani B. Pctnis, coelcsti I'alri rcvelaiite,


cof,Miovit; et

contagione respersos, el censina Ecclesiaslica analhemalis mucrone ferircl, et Jegum piiblicaleiiti

immeiisa poteslas,
iiriiiciiie

quam

ei

in eodein
sic

riini

sanclio exlreino judicio pra;daiiinaret


et

quia

A|iosto!oriim
iegiliinain
illibala

(Jliristiis

iiidiilsit,

pcr

dignnm
pot(;stas

aei|uum, ulcontr.i

illos utrius(|uegla(lii

Uomaiiornm
inaciilct,

1'oiitilicum
iisi|iie

siiccessioiiem

exiirgeiet, qui aiictorilateiu

Ecclesiasli-

dccurral, ut iilaiu

ad liiicm scculi

cain a solo Dco traditam el in perpetiium duraturaiii, [irofanis


a

nec perfidia
tiriciiiin

inlcrriimpat
diviiiffi

nec adiilleiini pasloris ponquaiu velut validissimam

assertionibus abnegarent.
igitur,

iiet

eliam

islis

nclamantibus,
sic

et

navcin
tani,

fiiibernalioiiis pr.csidio

communiiiec
:

usijue ad fiiiein seculi

permanebitapudR imanum
aiiclorilas,

nec variaruin opinionuin alque lia^resiim

[irivsulem sicut
|)otestas
:

summa
siciit

imrnensa
unitate

turbines a suic unitatis


tyiaiinica;

compagc

divelluiit,

quam

gnitis accepil, sic in eos,


in

potcslatis incursus ad

ima deprimit

qiios in
fidei

partem sollicitudinis evdcat,

quin potius
perans
,

et illos aucloritale atqiie veritate suistos

et

Romanne Sedis obedienlia


;

|)eriiiaiientes

et

patieutia)

virlute

supplantans,
et

benigne rcfundit
deramiiia

tani fortiter ali]iie siiiivilcr

mo-

inter blandilias terreniT- felicitatis

asperitates

iiidultflc

polestatis

exercens, ut in cor-

seculi fclici navijj;atione miidia graditur,

donec ad

pore Christi, qiiod est Ecclesia, a sumino verlice


iisque ad extrema vestigia nihil pcr inobedientiam

portuni futur;e beatitudiiiis, duce Domino, veiiiatur. In qua, velul


iii
:

arca, animalia niunda atque


sicnt in area

dissolutum

nihil

relin(|uat

ordinis coiifnsione

immiinda servaulur
permiscenlur
:

frumenta
in

paleis

turbatum
jiigiim

ciijiis

suavijsimum sed validissimum


linmililer gestare refngiiiUt

quemadmodum
:

sai;ena

boni
triti-

iin|)ii,

qiiia

pisces et mali coeunt

ut in apro zizania et
;

cum

simili

germinatione succrescuat

iiec

lamen

rebusnon |)os-;cnt, lacesseremaledictis alque conviciis non desistunt.


(juod
48.

ipsain

memhrorum

infirinantium iminunditi.i pol-

Tertins istorum error in W.iMensiiim

corrumpit nequitia, insolentia scindit; sed manens iiitegra atque perfecla, adoptionis filios fitle generat, verbo nutrit, anctoiitate
luit, extollit levitas,

errore conjurat,

quoniam et ii et ilii in nulliim eventuni assenint fore jurandum, doginatizantes morlalis criininis coiit.igione poUui, et iioeiia teneri(|uosconligerit juramenti religioneconstringi.
pietas Chrisliana

defenditjjpoenitentia purgat, patientia' virtute sup-

nec illam divitiarum cumuliis suffncat, quia illis tanquam creatura Dei bona cum gratiarum actione bene ulitur et aurum lialiet, non ut
portat
:

Quorum blasphemias
nans non
co.icta,
levitiite

condem-

mota,sed

utilitate aut necessitate

veritatem pra>terilorum atque pra^sentium,

in illo finem constiluat, sed ut necessitatem

[la-

et cerLitudincin

fnturorum

jurisjuriuidi religiune

tientibus,

misericorditer
saliis

largiendo
potest,
et

succurrat.

Extra

quam

esse

non
sinit,

non non
ris

patitur, ratio
periiiltit, ut

non

quia nalura divina prudentia


a totius corpo-

membrum, quod

unit.ite sejungitur,
influit,

virtute quae a vertice iu


:

corpus

aliqualiter vegetetur

quo

fit,

ut

quod nullatenus de suo genere potest esse peccalnm, quod Chiislus exercuit, qui peccatum non fecit, sed peccatum 01!. ne sua passione damnavit. Juravit etenim Dominus, jiiravit et Apostulus Paulus, sua; ojierationis exem[il;i monstiantes, ad hoc taiitum jura:

confirmat

certissime tenens

apud

istos

vaniloquos nec sancta pauperiis, nec


iiec virlus

mentiim

castitas

munda,

possit esse perfecta

quin consequens

esl

ut oiiini virtute, omiii bonivirtiitum, cujus est

esse prohibituni ne jmandi facditas fiequentiam, fiequeiitia consiietudiuem, consuetudo perjiirium introducat. Bonum est ergo jura,

tate priventur, qui

Dominum

totum quod
linquunt.
47.
a

est

optimuni, per iuobedientiam dereerror,

cunfirmatur
tur, et a

meiilum, perquod veiilasrerum divino testimonio sed malum est illi, qui eo male uti:

malo

infirmitatis huiuana; est,

iit

aliquis

Secundus

quo prffidictonim

inso-

verum proferens jurare

cogatur.

lentium conscientia maculatur, venerabilesEcclesiiB sacerdoti's,

aliosque ministros sicjurisdictionis

et ordiiiis

aucloritate desertos, ut nec nec sacramenta conticere, nec subjecluni populum instruere valeant vcl docere;
claniitat

49. Quarta hiijiismodi impiorum blasphemia, de [)ra;dictorum W.ildensium venenato fonte prorum[)eiis, sacerdotes rite etiam et legitime se-

sententias

ferre,

cundum formam
tamen

Ecclesiae oidinatos, quibuslibet

illos

fiiigentes

omni

Ecclesiastica potestate piiva:

tos,

qnos

a sua pc rfidia vider't alienos

qnia apud

non posse conficere vel conferre Ecclesiastiua Sacriuiienta confiiigit quorum utroruiiKiue dementiam EcclesiasticiE verit;icriininibiis [)ressos;
:

ipsos solos, ut ipsi somniant, sicut spiritualis vilaj

tis

doctriua redarguit, el ceusura

[lercellil,

quo-

A^N.

Tojiis

XXIV.

Rayn. V.

13

98
niam
nil a

JOANNIS XXri ANNUS


bono majus,
nil a

3.

CHRISTI 1318.

malo minus

perficitur

malrimoniuin separari. Hoc Cbrislus


dociiit,

sacerdote; (|uia sacramentoruin virlus non in mcrito consecraiilis, sed in virtnlc saiicti Spiritus, et

veritas non imo i)robibuit, qui interrogatus (M;dtli. XIX.) an liceret homini uxorem diniiltere quacumque

verbo perficitur Creatoris. 50. Quintus error

ex cuusa, respondeiis Pharis;eis tentanlibus ait:


sic

istorum

hominum

Non
lioc

legistis,

quia

iiui fecit

hoinines ab inilio
'
:

ma-

menles obcscat, ut Evangelium Cbristi in se solis hoc in tempore a?seraiit cssc coinpletum, quotl hactenus, ut ipsi somniant, obteclum fuerat, imo
prorsus extinclum. Qu;e impietas
sic

sculuin et

feminam

fecit

eos ? et dixit

Propler

tenebrosos

M;uiich;vorum calles obcrrat, ut tamen Moiilani

atque

Priscilla; fceda vestigia

non relinquat.
tle

llli

etiam promissioncm Doinini

Spiritu

saucto
esse
in

non

in

Aposlolis, sed in scipsis coiiipletam


:

asserunt

isti

Evangelium

Cbristi

cujns virtus

adhsduo in c;;rneuna: itaque jam non sunt duo, sed una caro. Quod erpo Deus conjunxit liomo non separet. Sic etiam Apostolus (II Cor. VII.) pracipit ex ijncdicta scntenlia Domini , quod vir uxoris non dimittat, nec uxor virum et ponit rationem, quod vir non habet igilur non potestatem corporis sui, sed mulier
relinquet hoiiio [latrem et matrem, et
rebil uxori sua;, et erunt
; :

sancli Spiiitus perceptione consistit, ita in se

com-

pletiim auluniaiit, ut ab illius claro intellectu et vera observalione universilatem Ddelium inen-

tiendc secluilant. Sancta vero et universabs Ecciesia,

corpus continentiBe dare sine voluiitate et consensu uxoris cujus est, etediverso; unde ait Apostolus Nolite fraudare invicem nisi forte ex consensu, ut vacetis orationi. Contradicunt
potest vir
:

suum

taiiiim

hominum
et

fignienta deiidens, Ormis-

ergo Aposbdo

et

etiam Christo minislri Sathanae

sime

lenet

nullatenus
die

dubitat

Spiritum
in

pseudoiipcstoli, dicentes

quod nialriinoniiim sine

Sauctuin

jnxta fldele

Salvatoris
Pentt^costes

promissum
sic

mutno consensu
vivil, et e

possit per continentiaiii separari

beatos AposUdos

plenissime

fuisse refusiiin, ut illos

omnein verilatem, qua; ad


;

satutom perlinet,

pei ftxle doceret

ut ipsos ad

amorem
contra

Uei mirabiliter inflainmaret, et

uteosdem

oinnem

lentationein invict;B virtulis nrnii-

tate inuniret. Cujus Spiritus virtus ita sanctain Ecclesiam usque ad fliiem seculi nova sem|ier prole foecundal, ut renati fonte Baptismatis una Al fides

legi viri quandiu vir ejus nnde ab hac lege non possunt solvi nisi ex niutiio consensu . Secuti etiain eamdcin impietatem suiit in Oriente dnce Gregorio P.ilama pseudomonachi Graeci, tiui matrimonia dissolvere *, et \iros invitis conjugibus altonsos cucullo induere pra^sumpserunt, Prteter quos er-

qnia mulier ;dligata est


divetso
;

rores alios etiam devariis

bominum

statibus vario

mentiuni
essel, si
fldei

non

quod profecttt sanctum Evangelium, in quo Cliriet pielas actionuin


:

temporum
de
fiiie

flexii

ex Petri Joannis Olivi deliriis et

seculi, vel

eodem somniatore,
:

vel praesti-

stianaj

regula continetur

oninibus esset
cogitare im-

clausum,
piissimuin
51.
a

et istis
est,

solummodo, quod
isti

apertum. Mulla sunt alia, quaj

Arnaldo Villanova auctoribus, effutiisse Multa sunt queritur Pontifex subjettis verbis quae de cursu temporum et fine seculi somniant,
giatore

praisuinptuosi

niulta qua; de anlicliristi adventu,


stare

quem jam
;

in-

homines contia conjugii venerabile sacramentum garrire dicuiitur . Contemptuin a nonnullis, ni-

asserunt

flebili

vanitate

divulgant

quae

mirum
monii

Lollardis haireticis, sacrainentum Matri-

onniia quia partim baeretica, partiin insana, partim fabulosa cognoscimus, tlamnanda potius cuin
snis aucloribus, quain stylo proseqiienda aut re-

juralum meretricium scelus appellalum, vidimus eamdemque h;eresiin Beguardum queindam Durandum de Baldacb Geruii(l;E in medio rogo propngnasse, refert Eymericus'.
el

jjaulo ante

fellenda

censemus

ipsa eniin

mendosa commenta

seipsa deslruunt, quia nec ratione vigent, nec auctorilate constant, nec aliqua verisimilitudine ful-

Alio errore buic affini de uxoreinvita dimittenda,

solvendoque Matriinonii sacramento tinctus fuisse videtur Petrus Corbaria, qui postea Ludovici Bavari scelere Pontiflcatum invasit, quippe ut ex judiciariis Actis constat, Minorilis uxore repugnante se aggregavit, ul suo loco dicelur. Hunc vero errorem a pseudoapostolis, tiui plures errorcs cum Waldeiisibus et Beguardis babuere communcs, hausissc indicat Guido - Elnensis episcopus,

hujusmodi doctrinis variis et peregrihomines stiidia sua conterunt ad huc siniplicium corda blandis fictisque sermociuntur
:

in

nis sacpenominati

nibus

et simulatte bumilitatis prffitextu

attrahere

moliuntur. 52. Cupientes igitur quod dicti pesliferi homines, aut in melius commutato coiisilio a suis
perversitalibns resilirent, aut saltein alios perniciusis seriiionibus el sute pravitatis exeui|ilo

con-

eumdemtpie

confutat.
,

taniinare
in(]iiit,

Pseudoapostoli

Apostolorum do-

filiuin

non possent charissimuin in Cliristo nostrum Fridericum regein Trinacri;i3 illu;

ctrina; Evangelicffi et Aposlolicte sunt adversi, di-

strem liactenus rogaviinuset nionuiinus, per Apostolica

cenles
potest

quod vir ipsorum

sine conscr.su uxoris el e diverso


scctain ingredi, et propler

scripta
et

mandantes

sum
1

malcdicta; secta;

ingn spotest sine nuiluo consensu

pesliferos

seminalores

ut hnjusmodi viios enoruin de pncdicla


:

insula expellerel et penilus exstirparet

et

mini-

Eymer.

ii.

o. direct. iuq. q. xi,

'

Guitlo siimina

ile

iKores.

'

Gcn.

II.

'

Dccr.
I.

Jyn. Grac. apud Leon, Allat. de coiiseM.


ii. c.

scu(Joapost. c. 2.

Eccl.

Oneu.

el Occid.

16.

.TOANNIS XXII
slris, custodiltiis,

ANNUS

3.

CHRISTl 1318.

09
enim utuntur nomine non resisliint,
qui
et

scu guardianis dicli Ordinis Mi(;is

spiciiint insanirc. Fruslra

nonim, cuin ab
cieiido ctiai)!
si

super

Ikic

requiieretur, fa-

Cliristiano, (jui lalibus imiiietalibns


el

exiiediret, siriiedictos |iseiidoli;ilres


su|ierioril)iis tradi ca|iitulos,
jiixla

consequcns
talia

est,

ul possint haic credere,

ca|ii, et edriiiii

])ossunt

jiatienter andire.

Tantas

igitiir

disciplinain Ordinis corripeiidos, studeret iin|ieii-

tam graves
biles

insolenti.js,

errores pesUfirros. detestapopuli

dere favorein, consiliiim etaiixilium o|)|)oriuiium. Ipse vero tanquniii oliedieiilia' lilius per suas jiatentes lilteras, nostiaruiii
lilti

blasiiliemias in Creatoris iiijuiiam,

Clirisliani perniciein, et nefaiia; operationis exein-

larnm seriem
perdiclaiii

coiiti-

pliim
lciiles

[ler
;

palientiam, imo vecordiam

tol.

rare nosedule,

nentes, singulis oliicialibus

siiis

insulam

universitatem vestram

monemus

constitutis prnxipiendo inandavit, nt ad capieiidos

liorlainur attcnte per Apostolica vobis scripta in


virtute obedientice (lislnde prajcipiendo inandarites,

hujusmodi
ut

falsos Iratres rectoribus dicti Onlinis,

iirTdictae
,

noslra)

littirae

conliiit bant,

darent
i|)sa

(|iiateniis

pra^falo

Ilcnrico de Ceva

aliis iiie

consilium

auxiliuni

et

favorem qnodque
lilleris

pseud'ifratribus, qui ad

inemoratam

S;cilia;

insu-

manrlata in nostris contenta

studerent exe-

lam bactenus confugeriint,


quantiim
in

niilluin detis, vcldari,


[irajmissis

cutioni in oinnib'is demaiidare.

vobis

esl,

permittatis in
;

Qua; p-a^seiitienles pesliferi memorati,


pia'

cum

consilium, auxiliiini
ipsos velul afiostalas,
clesia;

ad sinum

malris redire salteni Ecclesii.slica bumililer dibuissent, salubrem


ad ine-

favurem qniii polius cxcomnuinicatos iiisius Ecvel


,

disciplina coacti

Romana!

rebelles, schismaticos, et pnrversi


t.'iaves

coercitionem
nullis

et felicem necessitatem, (|ua;

dojjmatis assertnns, lupos

grcgi Dominico
;

liora compLllit, fnga; praisidio

declinarunt, nonet

non parcentes, a

vestris flnibus arceatis

capienles

eorum

in

locis

abditis

lalebrosis dicta-

ipsos vel capi facientcs, etcaptos tradcntes reclo-

insulae derelictis, qui suis faiitoriiius, siibqiioium

ribus sa^penominati

Ordinis fratruiii

Minoriim,

defcnsione consistunt, pro mercede


loca inlidelium discurrentes

iiii(|ui

favoris

cum rnm

ab

ipsis, vpI

eoriim vicariis, procuiatoribus


r('(|iiisiti,

perversi dogmatis veiiena rependunl. Alii vero per

seii niintiis fnerilis

per eos jnxta ipso-

mare

et

aridam

cir-

cuire feruiitur, ul

unum

sallem

f.iciant prosely-

demcrita ca<ligatione debita [)uniendos ctc. Dat. Avinione X kalendas Februarii, Pontificalus
nostri
53.

tum,

siniul
li

dum.

gehennBP ignibus applicansunt quos doctor gentium caute vitaiidos


illis
:

cum

anno seciinlo . Tantarum luereseon caliimnias


(1)
',

falso

im-

admonuit dicens ambulans

Nemo

vos seducat, volens in

pactas his [iseudominoritis

conteiidit cx inaniet

humilitate et religione Angelorum, qua3 non vidit,


fruslra inflatus sensii carnis suae,

bus conjecturis auctor recentior


coiilra
S. fas

a sodaiibns

etnon

accusatos

eo

quod

obsolescentem

tenens caput, ex qiio totum corpus per nexus et conjunctiones subministratum et constriictum
crescit in

Fiancisci
;

disci[ilinain

suo splendori restitui

cupercnt

Non

leve,

inquit, sed evidens argu-

augmentum

Dei.
a

li

suiit diffldentiai

filii,

mentnm

est

falsii)

informationis nimia acerbilas

nubes sine aqua, qux


servata est
(lui

venlis

circiimferunlur,

sidera erranfia, qiiibiis procella tenebrarum re;

juxta Psalmistai vaticinium


:

Ne-

personarum acceptione adversus eos, qui regulari observantia; et purilati adba?rebant, eamdemque in alios transformare
et invectio slyli, sine nlla

scierunt neque intellexerunt


lant.

in

tenebiis

ambu;

Erraverunt ab utero, a veritalescilicetsanctai locuti sunt falsa matris Ecclesi.T recedendo


,

specialiter namque perstringit fratrem Petriim Joannis, qui sub Nicolao IV inciirrit ali-

satagebant

quorum,

quibiis via latior placuit, indigiiationem

vanos

errorum tribulos pcr diversas giones prsesumptione danmabili seminando.


et varios

re-

a Quamobrem zelus fidei, fervor compassionis animarum excilare debent corda omnium, qiii

. Crediderim ignorasse auctorem liiinc Petrum Joannis insignem hypocritam pluriinum hoerescon inventorem judiciaria neque advertisse Ecclesiae sententia daiiinatum

ox stiidio vera; disciplinae

Christi

nomine

gloriaiitur, et

ipsius sancta;

Ro-

quam

mange ac universalis Ecclesia; fiiiibus continentiir, ut contraistorum insaniam quasi contra publicam pestem valenter exurgant, nec eos in locis, iibi
Christianae
religionis
viget auctoritas, patiantur
et

longe absit a Sedis Apostolicae in condendis decretis maturitate dignitateque, ad leves obtre-

paciflce vivere,

quos ad versus matrem


scilicet

dominam

ctatorum susurros ita Cbristianorum orbem commovere. Certe hujusmodi apostaiirum seclam, quae Cffilestino Pontifice piilliilarat, contaminatam haeresibus fuisse, atque in eam zelum acuisse
'

suam, sanclam

Romanam

Ecclesiam, reAuct. Fraacisc.


nilelic c. 7.

bellionis sua; calcibus et

errorum blasphemiis con-

(1)

BaHiziiis

in

Micellineis lim.
niiuiiiia

Fratrum illorum hiec


caciter insistcbani,

summa

ia quatuor Fralres Miiiores Massiilia; institutK. Ei bis vero I, pag- 108, producit Acla inquisilionis discimus, Joaunes Bairani, Deodatus Miehaelis, riuiUelmus Saulonis, Poncius Rooha. Ha;re-um, quibus perviha-c fuit, quod nec Pontifici fas es-et Fratrilms Minoribus mandare ut nimiuui in vestibus paupertatis rigirtm

lenirent, atque ad coii.munem


saeculari

cum
die

reliquis Fratribus vivendi

poleslati

tradi>ren'u-

va

Maii

Mcccsviir,

in

die

legem sese componerent. Sententia in illos lata ab inquisit^ne .Massiliensi, uf i. Hac latiu^ deduxi ut consiant nullam esse lidem Ms. Vlicani, iu quo
memoranliir. F. Bern;irdus Delitiosus
Delitiosi
iiiter

damnatiad fuit de maityrum


tom.
11,

suppliciuin die reve.alionis S. MiCbaclis anni


elogio his homiuibus impenso.

acccxvn

cstera crimiua reu5po>:ulatn3

De tausa hnjus Bernardi


sciiteritia

siloiibus lidoi li\ictaia fuit, atque de lata in

ilum

pag. ,S41.

mouaibi Ordinis Minorum, qu;e anno seque.ni ab iiiquicarceris aliarum.|ue poenarum, vide Acta apud Baliizium iu Vita Papar. Aven. Mansi.

100

JOANKIS XXII ANNCS

3.

CHRISTl 1318.

Bonifacium VIII vidimus', necnon Benedictum*


XII et Cleinentem VI
\isuri suiiius
:

crimen,
cani

cum

'

in eauHleni legf-s dislrinxisse

in.slituti

negarent Pontificem contra Francisforinulum cellas frumentariis ac concedere. Al non ob eum,


eriores

iiiterque alia eosiiein sectarios con-

viiiaiia Minorilis [insse

finxisse licclesire auclurilatein

sam

oninem in ipsos refuPontiDcis vero inanein mnbrani larvaniriue


:

sed alios de qiiibus


fide Clirisliana

memoravimus,
iii

cum

pugnantus, flammis injectos [lutanPr^fatione Coustitu',

pra'forre

neijue excusari i>ossunt, quiu percussi

duin

est

[irirserlim ciini
iiicipit,

anatlieii ale aurtoiitateni

sulvendipeccatasibicon-

tionis, (juiE

Gloriosam Ecclesiam

pro-

tra ias arrognrint, ob qiiani et superioreni li.x>resim,

niuLel Joaniies, eos

facliosos Minoritas, qui tanto

hujusinodi psenduminoritis rogi paratifuerunt. Et quidem lioc aiino qu;ituur ejus Ordinis hypocritas
Massilitc

ardiire arcliorisiiistitutiamatoresse profltebantur,


siibjictas hi-reses in suis conventiculis effudisse
:

flammis addictos refert Eymericus': rem vero superiori anno geslam narratMs. Vaticanum'.
Iloc aiino,

quanquam [lutandum
se

est,

nonnullos, qui pio zelo


aliis initio

adducti de collapsa disci[)lina conquesti


conjiinxerunt
,

(nempe

Mcccxvii) in vigilia revelatio-

animadversa sociorum impia

nis S. Micliaelis conibu^ti fiiurunt in Massilia qua-

tuor fratres Minores propter bffiresim de pauperlate .

Oborta; fuerunt circa paupcrtatem


reses
:

variffi hae-

quainpseudominoritas concrematos, qiiia,ut refert Eymericus ', noiebant assentire in laxationein regulae, nec rehy|)ocrisi, erruruin prEecipitia defugisse: et
vis Fratricelli dixerint, superiores

non

|)otiiit

auteiii illa esse,

quam
:

Micliael

cipeie

dis|)ensationem

praedicti

doinini

papse

Caesenas aniplilicavit, an Cliristus et Apostoli jus in bis quibiis usi sunt, obtinuerint cum is error

factam siiper illam

potueriint

tamen more
illa

haereticorum mentiri, veram subllcendo cansam.


Cieteruin Jonnnes papa
'

ncndum damnaius
ferius
:

ess(!t

hu;reseos, de
luneresis

quo

fuse

iii-

indicata superius

sed

alia

potius

foedissima esse

duo

exorlae inter Franciscanos dearctiori et laxiori

potuit a Doiiatislis, Catliaris, Waldensibus, pseudoapostolicis excepta, dcinde ad alios tenebriones


pro|)agala,

vita disceptautes,

de habilus

et caputii
cellis

forina, ac

de fruinenlariis ac vinariis

habendis, con-

qua etlutiebant, Pontificemac praesules

troversiaj capita ea ratione definivit, ut [irovincia-

omni

auctoiitate sacra spolialos adeo, ut sacraiis

lium, ut vocant,
exarato
ex

Ordinis judicio
*

rem

permiserit

inenta ob

non
;

confici contenderent

',

quod

ni-

rescripto A|ioslolico
:

nonis Octobris bujus anni

mirum
iis et

pauperlateni Cbrisli et Apostoloruin non

quo

insani Fraticelli

fundendarum
"

in

iirJtarLntur

unde

Ecclesiastica sacramenla et ab

Ecclesiam
bis, (luin

Romanam blasphemariim vocum


Beguinorum

occaver-

ab

aliis

despecta Joannes in Conslitutione,


atrjue universalis Ecclesia,
licet sacris

sionem sunipsere, ut narrat Eymericus

liis

Sancla liomana
queritur'
liati
:

con-

errores recensel: Quartus

iidem vero

ordinibus ini-

non

essent,

tamen non sacerdotaiem niodo,

sed pontificalem quocjue anctoritatem sibi arroga-

bant', exomologeses siinplieium audiebant, et inanes indulgentias ipsis flagitio conferebant :


quip[)e eos veros

Apostolornm successores
vitain profiterentnr ilichaulis hieresim
:

jacta-

decimus, in(|iiit, error et haeresis est, quod dominus [lapa Joannes XXII faciendo quanulam Coiistitutionem, quaeincipit, Quorumdam., iii qiia dicitur conccdeie ac dis[)ensaie cum fratribus Minoribus, quod possint congregare vinum et bladum in granariis vel cellariis pro tempore futuro ad arbitriuin [iraelatorum Ordinis ipsorum, fecit contra Evangelicam paupertatem et per consequens, ut et ideo dicunt aiunt, coiitra Evangelium Christi quod factus est ha-reticus, et quod ex hoc perdidit
; :

bant, qui

inopem

postea vero

cffiteris lioeresibus

de [^roprio

addiderunt; in quas [)estes fiiil flamma saeviendum. Memoratos porro lia;reticos exustos a sequacibus cultos fuisse ut martyres ferunt ^ babitosin
Teneratione

eorum

cineres, et

nomina
;

in

kalendain
iis

ciendi,

potestatem [lapalem ligandi et solvendi et alia faet quod [)r,xlali si in lioc perseveraverit
;

ria et litanias relata,

jactatumque Clirislum

per

eum

faeti,

ex qiio dictain Constitutionem fecit,

fui^se spiritualiter

cruciDxum

Pontiflcem autem
Massiliae, sed
(^aj^ite

non babentaliquam Ecclesiasticam jurisdictionem


seu polestateiii . Ut vero jure condere inemoratam Constilutionem [jotuerit, qiiidve possit decernere, quidve non, ex doctore
signi,
'

et pra^sules, ix fldei censores ul ba.'reticos execratioiie deflxos '". Nec vero tantum Narbonensi etiain [irovincia, et iu

in

stagni, et

ejus temporis in-

Bitterris, et
tensi, et

apud Lodovam, et in dioecesi Agaapud Lunellum et in Magaloneusi dice:

qui tuin

in

curia Pontificia versabatur

cesi hiijiismodi

novatores addictos incendio nardlci nt ",

adversus pseudominoritas Pontificias Constitutiones impugnantcs disputante, decerpere visum est.


54.

rant Bernardus " et Eymericus.

Prima

concliisio.

Dominus|iapanon

potest

Sunt
'

([ui

impactnm
5,').

iis

hfereseos

Annal. toin. xiv. an. Clir

Ep. CLXXXIX. direct. q. xv.


in snpr. Consl.

1297. num,
Kp. serr

' Clein.

I.

III.

Lii.


lit.

'

Bened. an. 2.
Eyiner.
Jo.
ii.

condere canoncs conlra determinata [ler sacram Scri|iturain. Secunda, quod nec contri ([uatuor Concilia [)riiici[ialia (adde nec aha OEcumenica
'

Ms

hibl. V.it. sign.

iium. 376.;.

p.

X.VII.

Jo

aii.
lil.

2. p.

II.

Gloriosnm Ecclfs. Anl. lu. p


Ii.

Pcg.

in

Cant. 41.

p. direct. inqnisit.

xxi.

c.

.'i.

i.

et int.
II

Apost.

|iro offic.
-

Ep. com. cccLXXXi. Ext. in Bull. constit. ili. * Eyraer, direct. Inquis. S. Inquisit.

'

Exlray. Sanctn

de
II.

relig.

p. direcl.

dom. q.xv.

' Joan.

vm.
Ibiil.

p. n.

bibl. Vai. sign. D,

2013.

Ep. sccf. cc.xxx..


Bern. (Ihion

Rom.
liym.

p.
I.

'

p.

q XV. err. 19. Ep. Lli. elExtiav.

Ms. Vat. sign.

num. 3765

Qmrumdamveib.siyn.

"

Roni. Ponl. Ms.

inqui.?. II. p. q.

xv. error. 14,

'

Jo. an. 1.

l'.ym. direct,
uuiii,

Ms. bibl. Vat, sign,

4S69.

'^

Wad.

iu

Anual. Miuor. hocan. n. 20,

p.

2).

.TOANNIS XXII

ANNUS

3.

CHRISTI 1318.
si

101
libroium
()eiiitus
:

quoad decrela
sia lidoi
,

fldei,

nec jiidiciariam in controverpiudccessoris vcl


sui

maiia? imperitia; regatur infirniitas,

Poiilificis

ipsius

salubcrriina auctoritas

aut contempta

senlentiam). Tciiia, quod polcsl coiilra deteniiinata por qiioscuinquo


Augiistiiiuiii
ct

aboleliir, aul inlerminata confiiiidilur . Et intra


Sei|uitiir

dnctores sanctos,
,

scilicut
aliis.

ergo conclusio, (luod non potest


sic

coii-

llKTonyiiiuin

et

sic

de

tra deteniiiiiala |ier sacrain Scripturain

coiidere

Quarla, (|uod toiitia detcnninala per [ira;dt;cesso-

canoncs. Tcrlio

Inferior noii

potest delermi-

ressuos

vcl scipsuiii

(iii

iisniiiiirum quic ad

Ddem

non

speclaiil).

nare contra decreta sui siiperioris. SidScriptura digesta est Spiritu Sancto dicente B. Petro in
I. caii.

Priniam concliisionem probo

et aucloritate
iiostri

sua cap.
:

Aun

voluntate

humana

allata

et ralinne. Priiiio
(].
I.

aucloritate doiiiini

xxv.
ubi

est

prophetia

sed Spiritu sancto inspirati locuti


;

c.

Sunl

(|uidaiii dicentes, (jiiod

HoiiKino Ponnisi

sunt sancti Dei honiines


dicitur
et
:

et Ecclesiastici

primo

tiflci

seni|)er licuit

novas coudcie legcs,

Unus

est

AUissimtis creator onmipotens,


;

Evangelista, Uoiiiinns,

vel ejus Apostoli, el eos


(iiffi-

Rex

polens, etc. et se(|uitur

Ipse creavit

eam
men-

sequeiitcs saiicti Paties sentcntialiler ali(iuid

in Spiritu sancto, et vidit, et dinumeravit, et

niverunt

in eis vero

non novani lc^^em Hoiiianus


coiifiimare de-

sus est, etc.


55. Secnnda conclusio est, quod nec dominus papa potest condere canones coiilra quatuor Concilia principalia et hanc conclusionem probo
:

Pontilex dare, sed

potius qiiod pr;cilicatum est,


et saiinuiiiem

usque ad aniniam
bet. Qiiia
si

(|uod dociierunt Apostoli el propheta)

destrueret,

quod

absit, viderctiir noii

seiitcnliam
Isliid

auctoritate Gregorii in decr. xv. d.

c. Siciit

sancli

darc, scd magis eirare coiivincerctiir.

idem
est.

Evangelii qiiatuor Iibros,s


cipere et venerari

ic

quatnor Concilia sus-

probatur ibideni

c.

Omne qund rfprehensibUe


:

me

faleor . Objicit sibi auctor

Ex hoc arguo

iirimo sic
iii

Illnd

noa
si

est

licitum

decreta Conciliorum revocari pnsse, (juia a Conciliuiii

Romano

Poiitilici,

quo conviiiceretur

noii sen-

non dat auctoritatcm siimino


(|.

Poiitiflci,

sed
:

tenliam dare, sed magis errare. Sed


hypotesi neinpe impossibili ob

deteriniua-

snniinus Poiitifex Concilio


B

xvii .

Respnndet

ret contra (lelerminata per sacrain Scii|)turaiii (ex

tus Sancti prxsidium), cnnvinccretur

tiamdare, sed errare, ut Conflrmatur quia sccunduin Augustiiiiim

promissum Spirinon sentenprobatum est. Ergo, elc.


(IV.

Quud hoc competit quatuor quantum Concilia sunt, sed in


et sic (lico,
liis,

Conciliis,

nnn

in
fali

quaiituin de

inateria sunt, scilicet de veritatearliciiloruiii fidei;

de

quod coinpetit hoc illis quatuor Conciquod revocari non possunt, propter hoc scili;

Trin. c. vii), contra rationeiii nemo sobrius, contraScripturasncmo Christianus, contra Ecclesiam neino iiaciflcus. Si ergo coiitra Scripluras deler-

cet de verilale arliculoruni fidei

etsic dico,

quod

competit hoc

illis

(luatuor Conciliis, quod revocari


lioc

non
runt

possiint,

piopter

scilicet

quia non fue-

minaret, non esset Christiaiius. Eigo,

ctc.

nisi declaraliva et

articulorum

Secundo
trariari veritali,

Impossibile
siciit

esl

veritatem con(I

vero de Conciliis

Ilem Ponliflcum sanctionibus ex


veritatis .

quia

dicitur

Ethic.)

vero

omnia consonanl. Sed inconcusse


Ergo nulla

el

indubitanter

calhedra Petri editisin conlraversodogmale diccndum : in iis enim, qiiee ad finem speclantia de-

quidqiiid in Sacra scriptura contiiietur veruin est.


verilas sibi potest contrariari. Si ergo

cernunt, revocari non po^siint.


B Tertia conclusio est, quod potest condere canones contra determiiiala per quoscumque doctores quantuincumque saaclos, et hoc probo auc-

determinarctur contra sacram Scripturam, necessario illud non esset verum, sed falsum. Probatur

minor ex Provcrb.
guttnr
vitCB et
tis ; ct

viii.

Veritatem medilabitur
xxiv
;

toritate et ratioue. Auctoritate xx. di.


les Epistols, etc.

c.

Decreta-

menm;

et Eccles.

Hoec omnia liber


et

testamentum Altissimi,
Apoc. XXI
;

agnitio verita-

potestas est

Cujus auctoritas et supra alterius polestatem et auctorita:

Ratione sic

Hoec verba fidelissima sunt et vera ; et pluribus locis sacrae Scripturai. Item Augustiiius primo de doctrina Chiistiana dicit, quod
titubat fides,
si

tem,
tra
:

illius

legibus non ligatur, sed potius e con-

hoc

patet, quia inferior

non impomt legem

divinarum Scripturaruin
:

vacillet

superiori, sed superior infeiiori. Sed auctoritas e potLStas doinini papaj est super auctoritatem et po-

auctoritas . Et infra
dicit
ris
:

Et xi. q. coiiira

Faustum

Extat auctoritas Scripturarum novi et vetequffi

Testamenti,

Apostolorumconfirmata temet

testatem omnium doctorum talium, imo omnium Apostolorum aliorum a Petro. Ergo ipse potest eis legem imponere, non ipsi sibi. Sed dices charis:

poribus per successiones episcoporum,


gationes Ecclesiarum
:

propa-

siine,

tu videris tibi contradicere

nunc

dicis,

quiB in fide quadain sublilicet dicere

matum
rei

constituta est, cui pius cl fldelissubserviat


:

quod sua potestas est superinr rum Apostolorum a Petro. Eigo


cludit,

poteslate caetero-

intellectus

ibi

enim non

auctor hiijus
:

hic

ipse

poteiit

si ratio tua concondere canones contra

non tenuit veritatem,

etc. Et subdit

lu illa

dicta per

Paulum

in Epistolis suis, el contra


;

qua-

canonica sicrarum eminentia litteraiuni,

eliaiiisi

tuor Evangelislas

inio fererontra totain Scriptu-

minus Propheta seu Apnstolus,


aliqnid iu
firinatione
siiis litteris

aiit

Evaugelista

ram sacram

ciijus

oppositum dicebas in prima

posuit,
noii

si i|isa

caiionis con-

declaratur,
:

licet

dubitaie quod

conclusione. Resiiondendo dico, quod contra dicta oinnium A|iostoloruin extra Scripturam saciam
potest

verum

sit

aUoquin nulla

erit pagina,

qua bu-

domiuus papa, quia

sic

superior est

sed

102

JOANNIS XXII ANNUS

3.

CHRISTI 1318.
exaltari

contra iHcta contenla in Scri[)tura sacra non potest, non quia Panli sunt, spii (|nia in Scriptura
suiit,

Dominus mandavit
de.-erto,

serpentem a^neum in
xxi, qiiod

uteum

aspicientes sanarentur a morsibus

qua: necessario contiiiel inlaliiliilem veritacst principaliter, a

seri>entum, sicut patet

Numer.

tamen

tem, qiia;a Spirilu sancto

Paulo
;

po^tea Ezechias rex confregit, sicut patet IV Re-

autcm
et idoo

solum

niinisterialiter,

accidentario

ac
:

guin, XVIII, quii


suni.

filii

Israel sibi adolebaiit incenillud,

attribuuiilur principali agenti,

nou

niinisteriali

Ex

qiio patet,

quod

cum

Spiritns Sanclus

sii

superior papa,

si

cepto

communi

rationabili

qnod est ex praeordinatum postmo,

faccret coiitra Spiritum

Sanclum, assercre non est contradictorium . Idem dicondum de decrelis fidei editis a Conciliis OEcumenicis el a Romanis
Pontificilms
a
'.

diim instinctu ejusdem ratioiiabilius revocatur; quia frequiiiter (juod pro uno fempore fuit expe(iiens, alio tempore reperitur nocivnm. Istud eliam probo ratione sic Par in parem non habet
:

Sed contra istam conclusionem insto, sicut instat Gratianus xx di. c. Decretales E/Jistol^r, et arguo sic. Quanto quisque magis utilur ratione, tanto majoris auctoritalis ejns verba videntur. Scd tales doctores, cum fuerint majori scienlia prffiditi, magis ratione utuntur. Ergo dicta eorum
suiit dictis

dominum.

Extra.

de

election.

c.

InriOtuit,

et

prob. XXI. Inferior. Sed tantain potestatem habet

unus summiis Pontifex sicut alius. Ergo constitutio primo f.icta non arctat alium, quin possit eam,
si

voluerit, revocare. Conflrmatur quia sicut im-

perator ad im|)eratorem, sic papa ad papam. Sed

Ronianorum

Poiitilicum prffiferemla.

Respimdeo
resjiondet

sicut respondet Gr;ilianus, qui quasi

impcrator potcst conlra determinata per alium prajdecessorem. Ergo, etc. Et ideo valde pulchre
dicit

tur in constitiitionc

eodem modo quodoiniiius noster loquidicil enim, quod unum est,


:

quud

slale

quod ad deliniendum alifiuid nou sufticit et lioc salis


;

scientia sine potepatet,

quia omnis

dominus Ronifacius de r, p. c. ult. li. vi, licet papa non possit suo successori legera imponere, potest tanien quod sibi licere non patitur suis successoribus indicare. Ratio autem
quare rationabiliter hoc potest facere,
licet istiid

lex debet habere virtiitem coercitivam. Licet ergo tales doctores in scieiilia excellaiit; tanien quia talem potestatem, qualeni papa adepti non sunt,

ratiunnbiliter fucritor(linalum,estista, quiasecun-

dum
ita

Dionysium bonum constat ex omiii causa,


defectus

ideo et

si
;

forte in Scripturaruni expositione pra;fe-

qiiod

unius

circumslantiaB

debitjE

rantur
tione

tamen

in

causarum seu dubiorum

detini-

inesse statim

ponit rationem mali, et ideo secunii.

nierito postponuntur. Quare Romanorum Pontificum determinationi merilo praferenda. 56. Quarta coiiclusio est, (juod polest condere canones coiitra delerminata per pra;decesso-

dum

pliilosophum
:

Etliic.

virtus consistit in

medio rationis et quia aliud expedit iini quam alii, uno tempore quam alio, etsicdealiiscircumstantiis, omni enim negotio tempus est et opportunitas, ut dicitur Ecclesiast. viii, ideo frequenter

res suos, et coutra determinata pcr se ipsum valde, rationabiliter iilerum(|ae (si ea nimirum non

ea qua; primo fuerunt rationabiliter ordinata,

fucrint decreta fidei judiciaria),

et lioc

probo auc-

postmodum
certitudo
((
;

rationabiliter revocanlur;

maxime

in

toritalibus, excculione et ration(>. Primo auctoriputare debetate Esllier xvi, ubi dicilur sic : N(fc

agibilibus, in quibus

non

potest baberi infallibilis

quare, etc.
elicio

diversa jubeamus, ex animi nostri venire levitate, sed pro qualitale et necessilate teniporura,
tis, si

est,
illis

Nunc ex istis quod dominus

duo

corollaria.

Primum

noster ea qua; continentur in

ut

sententiam et rei publica; poscil utiiitas, lerre reprensiExtra. de consang. et afQ. c. Non debet temporum bile judicari, si secundum varietalein statula varientur humana; et Extr. de sent. ex.
;

Constitiitionibus, etc, potuit valde rationabi-

liter et salubriter

his qurn
craiii

ordinare, quod probo slatiin. In non sunt contra fidem, bonos mores etsaet editos a

Scriptnram, necquatnorprincipalia Concilia,

lib. VI. c.

Alma maler,

Ecclesia noiinulla pleruin-

potest

dominus noster condere canones


eorum, qua;
in

que

ralionabiliter ordinat et consulte,

qme
;

post-

suispra^decessoribus, proutexpediensvidcrit, revocare. Sed nihil


dictis Constitutio-

modum

liusve comiiiutat, ut

consultius etratioiiabilius revocat in medominus noster in Constit.


:

Qnianonnunquam^iWu^. valde pulclire sic Quia nonnunquam quod conjeclura profuturum credidit, subsequens experientia nocivum ostendit,

non debet

reprebeiisibile judicari

si

canonum

nec contra , bonos mores, nec contra Scripturain sacram, nec contra qualuor Concilia (adde, ut dictum cst, neque contra alia, qnod ad decreta fldei attinet, neque contia sanctiones Romanorum Ponliflcum in
nibus continetur, est contra fidem
controverso doginate e Petri calhedra editas), vel in Scriptura vel in symbolo fidei de illis nientio
|)uta de paiiperlate magis ex Scriptura Iiabetur, quod ipse determinat, qnam ejus oppositum. Eigo (iui(l(]uid in dictis Constitutionibus ordinavit,

conditor canones a se vel suis praedecessoribus editos, vel aliqua in eisdem contenta canonibus si revocare, modilicare vel suspendere stndeat
:

non

liabetur, vel

si

habetur, ut

ea obesse potius videril quam prodcsse. Probatur etiam hoc in di. v. Verton. Islud etiam confirma-

Christi et Apostolorum,

tur exeinplo sacra; Scriptura;

coiistal

eiiim (jnod

poluil
1

valde

rationabililer oidinare.
,

Secundum
,

Turrec.

Summ.

dc Eccl.

I.

ii.

c.

im.

Ilrll.de liom. I'(inl.

corcllariuin est
1.

quod cum

(letrahentes

sacris

iv.

canonibus, ut blasphcnii et Spiritui sanclo resi-

JOANNIS XXII ANNUS


stentes, ut probatur.

3.

CHRISTI 1318.
non haberent errorcm

103
fidci in

xv

j).

i.

c.

Violatores

ilciri

talia ficienles, etsi

analliematiz;ili, vel sallem anattiematizandi;

item

intellectu,

si

facereut hoc |ira;cise propter ali^jiiod

pra-varicatores

(iilei

Calliolica^ ut

iirobatur ibitales,

pactuin cimi d;emone habitum vclul hx-retici puniiciilnr


;

dem
eis

c.

Geiierali decreto siint etiain

quod

el foi>itan expedirct, iit

propt r gravila-

veiiia
c.

deinceps est (leneganda

ut probatur

teni iiceua; liomiucs atalibus aicereiitur.


iiiodo

Non

lue

Ex his enitcscit, ut cum noii si)eclet ad fidem neque ad saiutem necessario, cellas Irument.irias vel vinarias ijaliere, vel non liabere, et sununMS I*onlifex confirmaudi abroibidem
.

Omnta

pesles

emerserant

iii

Occidenle

veriim

etiam

in ea Gr;cci;e piirle Lalini rilus et juriserat,


viriis dilliiderat: (luod

iKcresissiium
tiiKipolil^inum

ne

latius ser-

peret, Pontifex

Apostolico zelo incensus Constan-

gandive relisiosos Ordines, vel eoruni disci|dinam


coiistituendi |iolleat auctorilale;

patriarchain
n;ivarcnt

archiepiscopos
',

et
liis

nullam birrcsim
propterea
Ciirisli

episcopos Oriciitalcs monuit


zizaiiiis

ut evellendis

edila saiiclionc,
si

QHorumdam

pxigit, admisisse; ct

operam

tum

Achai;c principem

|iseu(l(iminorita; liaiielicum

et Laliiii

generis proceres, ut sacra; fidei censori-

vicarium nuncuparint, ipsos vera3 pietati deiiria

bus

iii

coiitamiiiatisea labe insectandis studio

sua

pr;etulisse.

dcesscnt. Qiio arguiiieiito

non Venetorum ducem, iit

Nei|ue vcro ex liis, qu;c dictasunt, dicenturve adversus hujusmodi pcstiferos homines, qui a
S. Francisci inslitulis defcc(;re, ulla labes reii^nKC

suam
a

adliiberct

iii

defendenda religione aucloriuobili

tatcm, esl adliortaliis'.


Dilcclo
filio

viro duci Veneliarum.

MinoritauDB mullitudini doctriiia et sanclitale clarissinut!,

(n

vinea Domiiii constituti superna disposiiii


,

qua; partim in Occidente pr;efocaiHlis

liis

tione cultores, spiiitiialeiu

illa

cultiiram vigi-

lia;resibus

sedulam

Oricnle

reli^nonem

dabal operam partim in propn}j:;il)at , aspergilur; ut


,

Liutibus studiis cxcrceinus


ciUidinis

inslaiitia niull;c sojli-

\igilanfes, ut iu ca,
iiiillius

fnige

sandorum
frii-

nulla aliena uitela egeat Franciscana religio, quaj

opcniin succrcsccnte,
convalescat. Ipsius

radiis aniaritudinis

suo spleiulore nilet et sicut non dclraxere A|)0stolorum collegio Eva ;gelist;i', cum in eo Judam
:

quidem
ha;retici

vinea; p;iluiites
pestiferis

ctuosos

pestileutes

morsibus

proditionis in Chrisluin accnsarunt


bit aiilislitum

ne(]ue putasi

pra-cidere moiientes, fidelium aninias


aninialia venenosa coiiantLir extinguere,

tanquam
illis

ordo, illatam sibi injiiriain,


imi)ietatis

ali-

virus

quos cpiscopos inagica;

crimine damPontifi-

mortiferum

natos reterant Annales;nec

summorum

aliquorum vilia perstringantiir ila nou deteritiir sacra; Miuoritarum faniilia; splendor, si ex ea aliiiui haerelici emerseviolatur inajestas,
;

cum

si

aureo B;ibyIonis calicc propinando. Proptcrea nos qui viilpeculas jiarvulas voce sponsi ca|iere cominoneuiur, ad exslirpandam peslem
in
h;eietica; pravifatis eo ferventius slu(!iuin Aposto-

rint;

cum

in iisdcbellandis clarissimos triuinplios

adhibemus, quo desiderabilius concupimus, ut ubique cultus fidei Catholicaj dilalica; sollicitudinis

retulerit. Ut ergo exortos in reliqiia Ecclesia ha;-

tetur.
a

resiarchas,

quamvis

patriarchali fulgerent apice,

Cum

igitur dilecto filio priori provinciali

non

tacet Ecclesiastica Ilistoria, ita

neque

haereli-

cos in religiosis familiis emergeiiles silentio pr;Btermittet.

fratrum Ordinis Pr;c(iic;itorum in Gra;cia dederimus noviter per nostras sub certa forina litteras
in mandatis, ut aliquos
sibi comniissis,

Sed de

his

satis

ad

Apostolica in

exscindeudis
cemiis.

erroribus

studia oraliunem

revo-

Distringi 57. Marji ad suppUcium qumsiti. eodem tempore jussit Pontifex judiciorum severitatem in Aymericum e Custio, atque alios in Carcassonensi dioecesi ha^reseos nota aspersos : tum iu nonnuUos etiain magos *, qui veneficiis ad inferendain mortem, vel pliillris ad homines mu'

de ipsius Ordinis frafribus quos ad hoc idoneos f(jre cognoverit, iniiuisifores adversus eosdem h.-ereticos in partibus illis sludeat deputare nobilitatem tuam
;

rogamus

et

hortainur

in

Domiiio, ac per Dei ini-

sericordiam obsccranius, tibique iu reinissionem injungimus pcccatorum, quatenus diligenter attendens, quod neduin ha;reticos, sed receptafores,
fautores
et

defeiisores

eoruin poenis percellunt


;

lierum irrctiendos amoribus utebantur consulebant d;cinoues in speculis vocabant in


:

gravissiiiiis canonicae sanctioues


ctis

quoslibet in di-

parfibus Grfeciae, tua" ditioni subjectos, a quoconsilio et favore


ha;reticis,
faiitori;

circulos,
qiios

cum

succubis sive Diaiiis coibant

in

vis auxilio,
,

etiam supcriori anno legibus agi cceptum vidimus. Invaluisse vero d;tmonis cultiim teinpore hoc insignis ejus
bis
a;vi

auctor

subjectis ver,

queritur

Adorare dajinonem

baptizare

imagines, et

sunt valde gravia peccata, et modernis temporibus iiiultum iucipiunt pullulare.


talia

bus receptaforibns et defensoribus antcdictis necnon et Judaeis qui contra fidei veritafem plura nefanda commitfunt, et religionis Cbristianae cultores perversis corrumpiint dogmatibus, quoinodolibet impeiidendo cohibeiis, abstinere eis mandes disfriclius et iiijungas, nt inquisitoribiis, pcr
liiovinciam deputandis
duiii

Valde rationabiliter posset Ecclesia slatuere, quod

de partibn*

illis

eamdem, ad exterminanpestem hujusinodi, dictosque


punicndum
ferventer assis-

An. 2. p. 1. Ep. com. Dccxxviii. p. 2. Ep. com. cccLXxviii, cccLXxrs.

Jud;eo3 pcena debita

Ibid. '

Ep. Di. et an. 2.


bibl.

Ms.

Vat.

sign.

iium. 4569. p.

7'J,

An. 2. p. 2. posl Ep. com. mcdxxivi.

'

Ibid.

104
stant, et auxilium efficnx,
liurn et anxilimn

JOANNIS XXir ANNUS


opportunumqne
;

4.

CHRISTI 1319.
fideles,

consiifisi,

campana ad pra?monendos
tur
;

ut salutafione

lar^;i;intnr

ul inquisitores

Angelica Virginis snfTragia implorarent, pulsarePoutifex deccin

hiijnsniodi auxilii et favoris snffnlti Juvamine, in


inc]nisilionis

dierum indnigentiain

iis,

qui

negotio C(Uitra pravjlalem eamdeni,


el

ad

(livini

nominis landfin
;

gloriam, utilins pro-

eam oralionem flexis genibus funderent. si vere eos criminnm poeniteret, concessit '. Quaj
pie ter

ficere valeanl

ac tn et ip-i, pra^ter

mercedem

re-

vero de matre Dei encomia in


praeteriri a nobis
in(]nil, (inain

iis
:

litteris exararil,

triliutionis etern.TC,
tas

quam
et

tua el ipsorum sinceri-

inde merebitur, nostram et Apostolicae S^^dis

Qiiam pium, non poluerunt debitum et jucundnm exislit, liudi-

valeatis
reri.

benediclionem

gratiam nbcrius prome-

bus Virginis glorioste Dei genitricis


neribus honorare
plene devota

insistere, di-

Dat. Avinioue Vlll kal. Augusti


.

anno

se-

gnis sibi jnbilare praeconiis, et mysticis


;

eam muconspicit,

cundo

mens

Pulsarant jnstis querelis


patriarcha

Sedem Apostolicam
,

quffi

ad landem et gioriam Redemptoris quidi|uid

Conslantinopolitanus

aique

alii

in

genitrici

honoris impenditnr pertinere

summae
divinis

Orienle episcopi Lilini, quos lucrand.irum Cliristo

devolionis spiritn inluelur. Iluic


et angelicis laiKlatae pr;econiis,
biliter

namque

animarum
ranl,

zelus urebal, nonnullas foeminas, qnae

abjnratis erroribus, Catholicis thoro junct;c tue-

ab Angelo veneraatque officiosissime salutatcE, in mulieribus


;

Grgecornm, tum etiam Tartaroruin imperio postea, fide turpissime prodita, ad pristinos errores deflectere. Ad quod tollendum malum Joannes Venetorum, Genuensium et Pi^anoin

tum

benedicta', gratia plen;e


terris

qusededitccelisgloriam,
viliis, vilaeor-

Deum, fidem

gentibus, finem

dinem, moribus

disci[iliiiam,

non desinat huiuana

lingua cantica landis exsolvere, et spiiitualis

mu-

Tum

magistratibus, qui

illis

in

regionibus verjussit

nerisim[)enderefamulatum. Hnichumann devotio,

sabantur,

Apostolica anctoritate ad

illarum
bere.

muliercularum levitatem

coercendam incumAngelicam
de-

quod nequit, vocis


ir.anitatis

et cordis

desideriis exequatur,

ut qua^ super cboros

Angelorum

ultra

omnemhu-

58. Indiilgentia: recitantibns

ter

orationern sub vesptrtino crepnsculo.

Hoc

nique anno ad iucendendam


fidelium pietatem,

in

Deiparae cultum

naturam meruit exallari, pronobisapud Kedeniptorem nostrum ad Patris dexteram residentem jugiler intercedat, etc. Dat. Avin. III id. Octobris anno iii .
'

cum

pius nios in Xantonensi

'Ecclesia susceptus esset, ut vergente in

noctem die

Au. 3.

p.

1.

Ep. coin. L.

JOANNIS XXII ANNUS

4.

CHRISTI

1319.

\.

Regiam

dif/nitatem in Polonia

restituit

Po7itifex, fruslra renuente Doetnice rege.

Re-

Apostolicam, qui ab ea precibus contenderent, ut regio fastigio Wladislaiim ornaret. At Boemiae rex

stituta est Poloniae intermissa regia diguitas

anno

a paitu Virginis snpra millesimum trecentesimo decimo nono, Indiclione secunda, ut eoangustiore
titulo

insignifa
,

vires

thuandrum

Rhnlenornm

adversus Tarlarorum, Lialiorniii(|ne barbaro-

Joannes snam dignitatem infringendam ralus, si Poloni regium decus recuperarent, oratores ad reiu discuticniiam misit, nonnulla iu Poloniam jnra obtendens, qnae cum atqiiilatc non niti contenderenl Poloni, alque Wiadislaum successione

rum

excursiones coiifirmarel, ac religionem Chrivotis

stianain lueri facilius, et felicius prop;igare posset.

Voeabalur coniinuinbns Polonoi uin

ad re-

principatum adiptnm, Ponlifex ut utrisque consnlerel, bcnelicinm distulit, ac Gnesnensem archiepiscopuiu alqne episcopos sutfraganeos certores fecit factalnni
B
,

ginm apicem Wladislans

Lokt(.kns Wladisliviae,

l'olonoruin jnra ca luora

nou

labe-

Cracovia aliarum(|ue prdvinciarniu dnx, ditionis

iri.

amplitndine, popnlorum numero, opurn magnitudine inler eos florenlissimus; decreti(|ne sunt
a publicis ordiuuin coiuiliis oratores ad

Venerabilibus fralribus archiepiscopo Gnes-

nensi ejnsqne sulfniganeis.


a

Sedem

Dudum

venerabilis fraler noster

Genbardus

, ,

joANxis xxrr annus


episcopns Wlailislnviensis,
vcstor
et

4.
et

criRisTi 1319,

105
;

(lilectonnn
l'rie-

eliam

possessorem
oiiustnm,

strenuilate

sublimein
et

filiormn ablialiini, inoiiasleiioriiiii, prioniin


dicatornin, ct gnaidiaiioinin MiMorntn
et coiivciitniiin

indnslri;! [iroviduin, mililia slipalnm, mullituiliiie

Oniiruim,

vas<;illoruin

divitiis,

muniliunibus
[ler

eornnulein

necnoii et capiluio-

fort;ililiis [)ra!|iotentein,

proinovendum

nos in

rum,
el

p]cclesiariim ac nol)iliiim viroruin, (Inciim,

rcgem Poionia? eoncorditer nomin;indo;


caiitcs
iiistanter ut
i[isins
|ir;rfaliiin

sup[)li-

comituin,

baronnm
jier
lio',;

ac univcrsilatiini, civilatiiin

dueem

in

regem

castrornm

regnuin Poloniaj consislentium,


atl

digiiaremur

rcgni Polonia) de benignilale

nuntius ad
tiam

specialiter (lcslinalus,

prtesen-

noslram accideiis, iiobis vestras (;t eoriim lilteras pracsenlavit, per qnas Aposlolalni nostro
inler cactera sigiiificare curastis, (piod al)olim post

A|iostolica promoveri,et coronari diademate regio mandarenius. Quia vero vobis ex prrcmissis firm;c spei

fidncia suggerebat, (|uod

[incfalum regnum,

[ler

obitum bon;f memori.r... regis


criminibus inlfstinis

l*o!onia;, qui tuiic

erat, sei!ilioiiil>us et dissiiliis, ac

guerrarmn

dis-

[iromolionem liujnsmodi ad viriiim siiarum [)0tenliam reslauratiim, foi lius dictorum p:iganorum
pr;evaleret incnrsibus, el tacilius jiestiferos conalus

iiiter ipsiiis liabilatores

regni

peccalis exigenlibiis snscilatis,

regni slatiis ejiis-

reprimeret eoruindem, uberlale


jiistilia;

[lacis

cultu scrvato

dem, quod
hoc, (piam

soleb;it

flnrere

dixiliis,

tam

|iropt(;r

fruerelur, liberlas Ecclesiastica ex pia>conciilcala siuini resumeret


;

etiain
,

propter crebros Taitaroruiii


et

missis dissidiis

Deo

Litluiaiiorum

Rullie.iorum
qui

aliorum pagano-

propitiante, vigorem

Ecciesiastic;e

dicti

regni

rum

incursiis,
in fide

Polonorum

gentem

(piasi

persona;, etiam Ecclesiis eoriiindem ab o[)|iressio-

novellam

captivam, diversis vicibns abdiiredcf^erant servitutem, et


noslri eoiiliiineliain lle-

nibus relevalis, possent vacare coiiimodiiis circa


culluin divini

cenles, in miserabilem

nominis am|)Iiaiiduin

i|isiusque

lumine

lidei derelicto in

regni fideles in divinis bene[ilatilis [irosequendis,


et

demptoris idnloialriae servire cogebantiir; necnon et propter cccuiiationesdiversarum ejusdein rejrni

ejusdem
et

Ecclesi;e Roinana},

quam

ipsi

matrem
et

eorum

dominam

recognoscnnt,

fidelitatis
;

partium etlocorum, defensore


sima depressione collapsus;
monasteriis
et
aliis

carentis, (]ua!

nonvero

devotionis firmius stabiliri constantia

pra^dictos

nulli alienigenoe violenter invaserant, erat gravisin

e|iiscopuni et litteras benigne recepiinus, et ea,

Ecelesiis
locis,

qucB idem

e|iiscopus sujier

ejusdem [iromotione

Deo

diealis

fideliuin

ducis [iro[ioiiere voluit coram nobis, libenter au-

devotione constructis, in quibus devotis laudibus colebatur Omnipotens, cultus diviiii nominis neglectiii

divimus, (lictaruni(|ue litterarum tenorem

cum
filii

tradcbatur

tronum

elfecta, aiiqua solitudini derelicla et

quornin aliqua spelunca' lamulla


supradictis,

multa jucunditate prospexiinus diligenter. A. Demum antem cbarissimi in Cbristo

nostri Joannis regisBoemia? illustris su[iervenien-

ipsorum ruinai
tes niliiloiiiiniis

vaslitatibus snbjacebant; adjicienin


litleris

tibus nuntiis, per eos A[iostiilatui nostro fuit liu-

quod

nisi

militer supplic;itum, ut

cum eidem

regi jiis in
se offere-

per Sedis Apostolic;e providenliam circuiiispeclam super bis occurreretur celeriler de remedio o|iportuno, verisiniiliter poteral formidari, ne terra ipsa ad exinanitionem irre[)arabilein deveniret ; propter
qiiod

diclo Poloniaj rcgiio competerct,

quod

tam

vos,

per episcopum

et

lilteras

supraJictas,

quam idem

episcopus per se ipsum

cum multa
nae

nobis inslanlia suiiplicastis, ut cuin


esset nobis et Ecclesia; Roina-

tempore probaturos, abstinere ab i[isius [iromotione ducis Poloui;p dignaremur. Sed idein e[iiscopiis [lost nuntionim i|isorum instantiain sicnt [irius, crebris vicibus contrarium certitudiiKiliter afQrinando, proposuil quod rcx pr;efatus nulluin in dicto regno Puloniae jus[)roprietatis
bant suo loco
et

regnum praidictum
nullo
niediante

seu [lossessionis sibi poterat vindicare,

cum

ple-

subjectum , et in sigiuim subjectionis bnjusmodi, census, qui denarius beati Petii vocalur, nobis et eidem Ecclesia; aiinis ejusdem regni lidelibus apesingnlis deberelur
;

num

jus

[irirdicto

duci

tanquam

ipsius

regni

domiiK. nalurali et ha^redi legitimo, cui successio


jnre natnr;B a snis progeiiitoribns debebalur, in

regno com|)eteret supradiclo,


pcdicti
|)roiiiolione

[iro

hujusmoili
insistendo.

sae-

rientes viscera pielalis, et eornin calaniilalibiis ac

ducis tam pro parte vestra,


su|)[)liciter

pressuris pateriio
clemeiitis

compatientes
oculis

alTeclu, et

illud
tali

qnam
jiis

per se ipsum

Nos

proiiiliatonis

inluentes, de

i^ilur volentes unicuique jura sua servari, ab liu-

rege providereinus eisdem,

qiii se

patenter

exem-

plum

ostenderet, qnaliler subdilos oporteret per


seinitas

justili;e

ambulare

quiiiue in

potentia

virtulis

Allissiini dirigeret in

directa, insolentes

promoliiine petila ad prssens providimns abstinendum, non iiitendentes per hoc juri veslro et aliorum sup[)licanliuin pra;dictorum [iraejudicium aliquod geiierari, qnin illo sic uti, si, et ([uando
vobis expedire vidcbitnr valealis, (juod taiiieu cujnsvis alterius non tedatur. Dat. AviuioneXlIIkal.

reprimeret,

restauraret

deperdita,

dictumque

regnum

quibus subjiiilur, iiicessanter Deo auxiliante subductiim, slatum


tanta) calamitalis angustiis,

Septenibris anno tertio .


5.

resumeret
ctuiii

qiiielis,

et

dulcedinis |irimiliva?; dile-

Intellexere ex his,

filium nobilem virum Wlailislauin Cracovia?,

cui Pontifex ex arcano


Poloiii,

Sandomiri;t,S5radiae,Lancili;v,Ciij;ivia!, regnique
Polonia^, ac terr;e Pumeranicc

quid

sibi

tum Gerardi episcopi, mentem a[)eruerat, litteris agendum inciiinberet. Proximo


honos apud eos
14

ducem,

el h;erei.lem

itaque iaeunte anno regii fasligii

Ann.

ToMCS XXIV.

Rayn. V.

106
revocafus', aegre

JOANXIS XXII ANNUS

^.

CHRISTI ]319.

admndum rem

ferente Joanne

posset, ad nos perlinebat, sicut dignoscitur perti-

rege Bocmix. Ex ea vero occasioiie Poioiios ad iiislauramlos excilatos ferunt : veteres titulos

nere
et

ac insnper comiti Gorilia;, Cam, Uguilioni, Guecello supradictis elqnibusiibet aliis de piae-

tus,

Joannes Boenius a W.-rneroPrussia} magislro exciiit Prulenis olim ab Oliiogaro clientclic iiomine
fcedcratos auxilio esset ere|ita in Prussia Po-

fato

Rambaldo comite

et

coinmuni Tarvisino, ac
offe-

singulis de ipso

communi conquerentibus
justitiae

regilnis BoemiaB addictis contra Littiuanos Polono-

rentes liberaliter exhibere, et nihilominns per vos


fieri

rum
ac

mandantes
etc.

complemeutum
litleras

vobis

lonis Dobriiia, ac Wladislaviensi

ditione subacta,

per noslras sub cerla forma

mox

ulra(|ue in

niam

irru|iil,

Werni;rum transfiis i, in LitliiiaPomcraniamque jiiris Polonici proregioque confirniavit


illata

mandatis
tos

Addit Joaniies se

dedimus in memoratis inter-

nnnliis dedisse imperia, ut Sealigerum ac foedcraiiitentata

viiiciam cruciferis attriliuit,

Diplomate
illiim

(]ueieni('(|iie

de

injuna Wladi-

Tarvisinis

censurarum religione ab inferendo (oruuique pra'tori Rambaldo coiriti


:

slao Loiiti ko, respondit se

PolonicE

regem

esse,

autem principem

pliis

vero dignitalein re-

billo sibi temperare jubereiit ac si ilerum illi obsidionem, qiiam solvisse acceperal, adversus

giam,

quam pnncipalem,
iie

in jiire

suo vindicando

Tarvisiiim

designant,

censuras

iis

incuti jubet.

pollere. Perculit ea vox

WladisLium ac reliquos
inferiores esseiit,

Tum Paganum

Turrianumepisco|)um Patavinuni,

Polonos, qui

Boemis

regiam

cui Alhertiniis Mnssatus

suam de

geslis

Italorum

coronam
git

a Sede Apostolica poposcerunt. Perstrm-

historiam inseripsit,designatum patriarchamAqui-

Romanum
:

Pontificem Dubravius

*,

creato Po-

leiensem monuil', ne ex patriarcbali ditione subsidia

loniiE rege

imperatnris partcs ijtsuiu sibi vindi-

ab hoste inferri pateretur.

llliiin

quidem
:

casse

sed uulla certe Cesaris injuria id factum

Tarvisinis

amicum

fuisse, refert Bonifacius '; sed

fuisset,

cuiu Polonia imperio non esset obnoxia

ex equo in teiram allisum brevi interiisse


rasse vero Tarvisinos Pontiliciam

implo-

quidiii

enim apud

Poloiios Pontifex regiam pote-

opem

ait.

Verum

rat revocare dignitatem, qui jani ante illani ajiud

ciim

liostes, piofessi

se iin|ierii jura tutari, cen-

Ungaros, Armeiios, Russos, Bilgaros, Litbuanos et alios, de quibns sparsa iii B iroiiianis et uostris Annalibus exeiiipla repetere opus non est, cum
ipsuiii etiiim

suras Ecclisiasticas spern- rent, diutui no Tarvisioi


bello altrili siint a Scaligero,

donec

ii

interprete

GoritiiEComite Friderici Austriacidesignati discordibiis

imperium

restiluissi

Occidenliconstet,

suffragiis
iruiil'.

rcgis

Roinanorum

clieiitelae

se

qua- jure facta docent pluribiis tliiolngi, qui tem-

poralem polestatem EccleMasliciE subjeet:m proAdde iniperialeni auctorilatein, (junB ad hoc non erat m cessaria, vidu^ito ob Ludovici Bivariet Friderici Austriaci di-cordem eleclionem suo principe iiiiperio, jienes Riimaniim {"(intiiicem finsse
baiit'.
:

commend liger cum


jiinxit
:

Qiiam ob rem exa-peratus ScaFriderici a'muloLndovico Bavarofoedus at(|iie ita Gcrmanicae dissensiones inter
iiominis studiosos irrepsere.
Gibellinae

Caesarei

[)orro factionis
iiiulli,

splendiduin

nomen

aucuiiabaiitur

ut eo fuco lalrociuiorum turpitudinem co-

qua eliam Joannem usuin

constat velnti in

Riiii-

lorarent.
7. Gitel/is et Gibellinis

baldi eomilis ac Tarvisinorum causa, cuin Ilenii-

fnrentibus. urbes vns-

cus Goriliae comes, Cani.- Scaliger pra-fectns Veronensis, Ugudo Fagiolanus magister militum, et
Giiecellus e Cainino inita

talce,

inslgnia scelera palrata.


s,

Iiitcr lios

in

Pi-

ceno Recineteiisi
petu
facto

armorum

societ te extre-

Ameliuin provincicB praesideni Cdnjiiratione inita*, excilis Auximanis, imiu

mosuperiorianiioT.irvisium ol)siiiioneciiixissent*, delatum a Tarvisinis patrocinium suscepit; utpote


in

iu

Pontifi.ios ailministros
:

trecentos

ferro concidere

eos

qiii

cum

Ponlificiis sense-

quem

imperialis auctnritas ad injusteoppressos

rant, detrusere in carceres, ac liberos

summo

fu-

a potentinrum tyraiinide vindicandos inlerregni tempore devuiuta esset, ut ipsemet his veibis profilelur iii litteris ' ad Atrebatensem et Bononiensem episcopns, et Ayiiiericum arcbidiaconum internuntios Aiiostolicus datis.
6.

rore enecarunt: rapuere virgines, conjuges viola-

sanclimoniales stuiirarunt episcopum et clerum pepulcre ', eorum bona diripuere, ui bisque admiiii^trationem in Fiidericiiiii comitem
runt,
,

Montisferetri Gibcllinum conlulere

'.

Inter coiiju-

Atlendentes,

iiniuil,

quod imperii Romani


coiitingit,

ralionis el latrociiiii j^rincipes

'

erant Li|)palius et
patrilii

tempore, quo illud vacare


yacabat, et

sicul tunc

Andiease Gonzelina
nefaiiosquo-que
iii

stirp

',

Auxiinini

qui

adhuc vacare dignoscitiir, regimcn, cura et administratio necnon ct defensio fidelium ejusdem im|ierii oppressonim, ac puiiitio subjecloruni eorumdein cum ad aliiiin pra;terquam ad Rom. l*ontificem recursus haberi noa
; <

suani societateni adsciverant


Inter

quam.
leges,

ut n,igitiiim pietale colorarent, B. Virginis

sodalitium

iiuncupabant.

ca'teras

autem
ut siue

qiias suis pr<EScripscraut,

ea

er.it,

ullo poeiiiE

metu quosque

Ecclesiie

partium ueci
Pontificis

tradereul, maxiine eos,


Mattli. Michov.

1,

qui in

Romani

iv.
1

1.

XJ.

Uubr. siipr.
sisin.

Ms. bibl. Val.

iiuin.

Palud. de EcclesiaRllca [lOtosiate 4109. Aug, Triuniph. de potest liccl. q.


ii.

XX.

c.

9. Cliron.

1.

xi. Diilirav.

Ilist.

Boem.

graliam verba fecissent.


'

Cum

vero [ileriquc consu-

XXXVIII.
Eccl.
I.

art. 6. Alc.

de S. Kipid. Iractal.

c. 3. Tuir(.'C.

sum. de

I.
I.

90. Card. Bellar


II,

de Roui. Poiil.
1.

* Cortus.

IV. Donif. Ilist. Tarvis.

viii.

I.

v. c. 7 et ahi.

An.
I.

3. p. 3.
c. 4.

tiis.

11.

An. 3.

p. 3.

Ep.

An.

3. p. 1. lip. cur.

^ Bonif. Ilisl. Tarv. 1. viii. CoN Ep. cviii. ' An. 3. p. 1 pag. UJO, Itl, 192, 193. ^ ibid. Ep. CLXXXV. Ibid. Ep. CLX.

'^

cur. cx.

CLXX.

JOAXNTS xxrr anxus


ras Ecclosiasticas contiMnptu sactilcpo cliKliTciit,

4.

CHRLSTI 1310.
officii,

107
volcn-

exposcit

di^-ciplina didiita casfigare

PontiCfX

lif.'atiiin

iii
iii

ipsos jiuiicio linTcseos ajrere,

tcs, n(! iii-^oriim


aiisiis

impiinifas
;

ausum
al(|iic

in aliis parial, et
(lui

ac pocnas slatiitis
siuin

liaTcticos

(iisliin^'i rc jii^sit ',

excessiim
lionore
,

iii

Isnardum pr.Tdictnm,

Fiiileiicus pra^lciea Moiili^feri tri


,

comcs

[{eciiietin-

oiiini

dij;nitate

adininisliatioiie

Aiixiinanornm

et

cxuliim

i^E^inorum se

diicem

(lixil, atijiie ail iioviiin

piincip ilum in rui-

coiisilio

adco rcddidit se indignum, de fratriim nostroriim pcrpctmc dc(io>itioiiis scntenliam piDiiiiilgamiis, cuiiKnie lam a patrian
liali

nis Ecclcsiie cxcitaniliim S|iolet:inos (jihclliiiaium

qii.im pontifipriv:iiites
offi-

partiiim subornavit
pellerent,
atciue in

',

ut correptis ainii- Giicl|)lio^

c.ili,

el omiii sacerdolali cl clericali

ipsuni urhis translumlereiit

cio,

coiKlcmiiamus; ac('orpusejus dantes Sillian;c,


fi.il. iii

dominatiim.

ut cjiis spiritiis sidviis


c;iti()iiis

ipsum cxcommuniiii

Guclplionim Giliellinorumi|uc fiirifu Insiibriam ad (inam pacamliim Bertraiidum tit. S. Marcelli preshytiTum cardina8. Exaf.Mt.il)antca?ilcm
:

siiitcuiiam proiiiiilg imiis. Nulli ergo, etc.


11!

Dat. Aviiiiiine
9.

kil. Aiig.

anno

fnienlavit
'

etiain

ceiisurarum
regia;

terrorem

lem A.

S. L.

kal. Auj?.

misit
*

',

amplissiinis in-

Pontitex

l*liilippo S;ihaii(ia.'

principi, qui

structiim mandalis.

Gremona

proditioiie a Giberlo

Floreiilno

um

oratores ad aiilam

Poiitifi'd

im ac-

Corregia et Brixianis ca|>ta in Guelptiorum iinpe-

rium

coiicessit, qiiae

urhs olim florenli.^sima opiet

cedentes noii sine injuiia Sedis Aiiostolica; interceperal ac T;iurinensi episcopo, nisi ab evolulo
:

bus, ob inteslinas seditiones velerem spleiukirem

mcnse rcstituerenlur
ut T;iiirinnm et
ali;i

libertali,

provinciam dedit,

admiserat

Ticinum ad GuelplKTum

Ecclcsi;e

loca, in qiiibus tcnerentur ia

partes spcctahat,

Isnardiis pdriarcha Antioclie-

vinculis, Ecclesiastico interdiclo supponeiet. Saevieb.it in eos Pliilippiis

nus Ecclesiic Ticinensis ailniinislrator acceptoriim a Sede Apostolica heneficiiTum inimcmorohstilisset, Dislrinxit ilaiiue in eum Joannes aiialliem.iis
sententiam ' ipsuiii(]iie omni (lif;nilale exuit, cuin nimiriim gravissimis sacnlegiis, caidihus, rapinis,
incendiis, perjuriis aliisiiue scideribus sese iiuiui-

Guelpliarum partium odio,

cuin Elorcntini Rohcrto regi, a (ino dissenticiiat, sfiidcrent. El sane egrcgias illi auxiliares copi;is ia
GeniKKisi ohsilione periclilanti siibuiisere
*
:

qiii-

bus

classi iniposilis,
cofiiis

ciim semcstii iidcgro G belli-

norum
porlu,

circiimseptus esset, exsceiisione in

nasset

(iihellinis partihus se implicuiss.t,

addic-

cui

Srxtus

nomen

cst,

facta

in

hostcm
|);irta

tos Roiiiano Pontifici

saevissime

inscctalus essct,

niagno impefu
vii toria,

irrupit, ipsiim(|iie fiidil

Qua

invasisset aliena
qiie

virorum nobilium bona; bcllumPontiticio!

Riciiardo Gamhatcsla Ahrutiuo ciim pr;c-

contra

digiiitalis

decus

injiislc

sidiario milile

niovisset, in
trata,

quo gravissima
:

scelera fuerant pa-

trircmium
contulit
sione,
ginti
'.

classe

Gcniiam dimisso, cum quadniginta Avinionem ad Ponlificem se


Roberti regis recessus

incensa leinpla,

profaiiatix? ar^B, caedes edilae,

Captata
'

occa-

pra^doi abacta;
prajerat,

fcE|iius

etiam in

iis

locis,

(|uihus

Genuenses

exules vires collegere, ac vi-

insanis vocibiis deposci

Guelpbos ab excubitorihus ad morteni non modo tulis-et aqiio

octo triremiiim

classem prajfecto Conrado

Aiiria instruxere, novisqiie copiis cx

Germanis

et

animo, verum etiam vulluin ad eas voccs a.\ hilaritatem porrcxisset cuini|ueTiciniim eo tempore, quo a Guelpliarum paitium magislratihus admi:

Insubribus compandis, Gcnuam obsidione tentaruut in qua plurima hinc inde illata acceptaque
:

clades,
10. nelhim intrr Gemienses ei Cj/pri reqem per arbitrum componere stitdet Joaniies. Non iiitesfino modo in Italia, viTiim eliam externo in

nistrahaliir, defecisset ad cives, qui


eaiii

Gibellinos, ac nonnulli

defectioiiem
auxilia

inique fercbant,
Roberti
Sicili.c

in

spem

erigerentur,
;

regis

afTutura

ille

inter aiigustissiiiia missae

solemnia,

Oriente bello
iiifer atijiie

iinpliciti

eranl Gcniicnses

duni ad populum concioiiem habcbat, scelerate pronuntiarat, dandus ueci illos, qui spein auxilii
Roberti
rcgis injicerent; adjeccratque illos,
(|iii

lleniiciim Cypri
rci Cbrislianae

quo ipsos rcgem consiirgenle,


:

ciim extrema

in Oriente calamitas

bujusinodi \iros e medio tollerent,


noxaj religioue
liberandos.

a se omnis Denique vocatus ad

impendend, Pontifex ad illiiis semina pni focanda, ciim acccpisset Genuenses classem ad iiivadendam
Cypriim
acceptasq'ie

nlcisccndas

injiiri;is

appa-

Sjdem
garet,
tata

Apostol. ut ab impositiscrimiiiibus se pur-

rare, missis A|ioslolicis nuntiis,

apud eos

instilit^,

cum
,

insignis pei jurii


so

convinciTetnr, niu-

ut coeptis absislereiit

permitttreiit siias injurias

veste

proripuil,

atque ad Pontiflciam
:

Sedi

AposloliciC

illam

parles

Ponlifici;is

adeo

auiam redire jussus imperia respuit quare oblirmatuiii in pertinacia virum l>oiitifex hac senteiitia
perculit
:

solerlir adliihiluram, ut illata

damna

sarcireiifur,
:

ipsoiumiiue dignilati consultum foret


Heiirico rcgi signilicavit, ut
tciidos
se
;ib

inoxque

opcram suam ad aver-

I|)sum

contumacem merito

reputantes, in

infcst;indo ipsius rcgno Genuenses.

cum

nomiiie

Dommi cum

Apostolo tanlam inobediensic

tiam

pf

irrcverentiam ulcisci, excessiisqne

de-

pro cx'genda injuriarum ultione compararent, collocasset proinde ad propulsunda


ad
bclliim
:
I

testabiles, sic

enormes, sicut

etiaiii

noslri

debilum
.\n.

4. p. 1.
tll.

Ep
!i7.

com. cv.
c. 4.

'

An. 3.
i.

|i.

1.

Kp. cuc.

cr.i.

'

,lo.

Vill.

I.

IX. c.

103.

An.

p.

I.

Kp. cur.

cxlv.

Ibid.

4.

Anl. iiL p.
J.i.
,\).

XXI.

Vill.

1.

IX. c

3.

Jo. ViH.

].

1 Aii.

p. 2

jx. c. 91 el 96. Ep. eoiu. ccCLXXii.

id. c.

98. et Aiit. ubi siip.

ad. 3.

Ibid.

Kp. cxcvi.

coui.

UXXXVIII.

108
imminenlia pericula,
soIliLitavil.

JOANNIS XXII ANNTJS


et

4.

CHRISTI 1319.

pacandos quos

laiserat,

cnjuslibet sortis dubia; auferatur evenfus,

cum

Cypiio vero rege suos oratores mitdisciitieniii

ad nos, qui
versali

(licel

iinmerili)

vices Regis pacifici

tente, ut in PoiitiGcem, uti fidissimum arljitrum,

gerimus, singulariler pertinere noscalur in uniEcclisia tolaque coiigregafioiie


et

compromissum ederent
parlis juris Joannes

ulriusqne

fidelium

provinciam non admisit, cum aliorum ncgotiorum rnole premeretur. Sed adbibitis in consiliiim viris prudentia conspicuis sanxit, ut illata utrinque damna sarcirentur, pristinae immunitatiquc in insula Cypro restiii libertati
tuerentur,
rentur,
illatic injuriaj

pacem quaerere,
vari
;

eam

dilig^mlius facere obsercoiisilio

de fiatrum nostrorum

inter te et

subdifos luos piaedictos et praefiitnm

singulares personas ipsius


giias

commnne et usquead unum annum


numeranduin, treu-

a die rece|ilionis pra^senlium

venia

et oblivioiie dele-

rentur, mancipati
(|uaE

vinculis in libertatem assere-

indicimus, a vobis hinc inde inviolabiliter observandas : ut interini (auxilionte Deo) quantocius sedetur ulrinque discordia, et
jjcr conimoditatem medii operationis, ac per efficacem obser-

erepta constaret sine forensi strepitu


:

redderentur
prudentia
judicii
et

ad ea vero

qnx

rentur illustranda, niitteret


contentione
e suis

ambigui videad Genuenses virum


juris
:

auctoritate instructum, ut ea sine

vantiam ordinationis pnedicta; pax invicem solidetur celsitudini tuoe et subdilis rcgni tui, et
;

dirinierentur

vicissimque

Genuenses

alium

pari induslria et potestate

sonis

auctum dirigerentad

ca, qua; in

Cyprio rcgno in

disceptatiouem caderent, tlirimenda. Si vero designali arbilri inter se dissentirent,

rem

totain Sedis

Apostolicae judicio perinilterent, ut


aequitas

quod suaderet
ijisos

et populo et singiilaiibus perquibus super lioc siniiles litleras destinamus, sub exconimunicationis in singulares personas, et interdicli in rcgnuin tuuin et in civifatem pia;dictam poenis et sententiis, quas in non servantes vel violantes treuguas easdem ex

pracfatis

conimuni

ipsius,

servandae

inutiia;

inter

ainicitia;

nunc ferimus,
facere
|)er

districlius

injungentes, ut dictas
recipi et servari

studio definiret. Contendit

demum

Fonlifex pre-

treuguas recipere

et servare, et

cibus ab Henrico ut suos ab inferenda ulla Ge-

dictuin anniim inviolabiliter sludealis;


privilegiis tibi,

nuensibus injuria contineret, paciijue sanciendae accommodaret, et quae Sedes Aposlolica statuerat religiosisfime servaret exploratum vero huberet, se illam parlem studiis suis promoluruin, quae bujusmodi Aposlolico decreto paruisset. At ne interiin nova; repullularent dissensiones, annuas indueias Cypriis ac Genuensibus imperavit, quas a Nicosiensi archieniscopo in Cypro in
se
: ;

non obstantibus qiiibuscnmque


fili,

et

proedictis Jaiiuensibus

ac

quibuscumque
elc. Dat.

aliis
II

ab Aposlolica Sede concessis, kal. Augusti anno iii .

Avin.

H. Ueliomis Rhodiorum equitum magister


Nec Cyprus modo, verum eliam Rliodus dissensionibus non carebat ad quas sopiendas, ne rei Cbrislianffl afferrent exilium, abdicante se justis ex causis sumini Hospilalariorum equitiim magistri munere Fnlcone Villarelo, et Mauritio Pagnaco aBmulo exauctorato, sollicitus Pontifex
crealus.
:

Liguria a Catanensi episcopo et Saonensi i)raesule


designafo promulgari jussit
' atque anatlieina seu Liguribus seu Cypriis nova moturis bella inten-

tavit

de quibus extant hae ad Cyprium regeni

lit-

tiMiisfimdendse in

eum

dignitatis, (|ui pares

tanto

terffi '

oneri virtufes haberet, Franciae, Tolosa',

Campa-

Charissimo in Christo
Cypri
a

filio

Henrico regi

iiiEC,

Alverniffi, Castellae
et

ac Legionis, Porlugalliae,

illustri.

Navarrae
sit

Quam

utile

tibi,

fili

charissime, cuin
dilectis
in pacis unitale

omnibus
filiis

Cliristi fidelibus et

pra'cipuecum

Venetiarum priores, qui in aula Ponfificia versabanlur, excivit, ut ipsorum in re dubia consilium exqiiireret cunique in sancliore car:

communi
;

et

populo Janueiisi
sit

dinaliuin

consislorio

illi

seorsim inler se de eo

convenire
et

quaiii

iiericulosiim

cnm

talibus

contulisseiif, qiii regiinini

admovendus

videretur,
vitae rejirae-

discordiam enutrire, regni tui dispositio indicat,

uiianiuii coiisensu
ligiosae

iii

Helionum, qui tum

blaspiiemorum crucis, qui ad luas jngiter


ordiiiationis tractatii,
iiiter

asjii-

pulcherrimis exeni|dis fulgebat, tuin

rant injuiias, vicinitas niaiiifcstat. Licet igitur ex

clara adversus Saracenos belli faciiioraexplicuerat,


suffragia

cujusdam
siiigulares

te cf

subet

conjecerunt

dilos tuos ex parte

una

et

pra'fafum
ex altera

commune

aperuissent, illorum

cunique vola Pontilici adduclus precibus, quein


:

personas
et

illius

peificiendED

designarant, gerendo muneri piaDfecit, atque ad


iilud capesseiidum Aposlolicis litteris instruxil'.
12.

nuper
rcgia;

liabito,sicut per nostras Iifler.is magiiitudini

clare

seriosius

intimamus, inter
Jaiiueiises, si votis

te et

Catalana societas furit


Gallici

in Grcecia.

In

subditos tuos et

Aposloliciscuin efricaciaoperis exhibeasauremcordis,

eosdem

Graecia sociitas Catalana,


bcdlo
iii

quam

oniisso Turcico

generis

reli(iuias,

quaj Achaiae

speremus soliditatem (dante Doinino) plen;c coiicordia) proventuiam ne tamen (qiiod absit) inferim ex quaiicumque scintilla discordia; qua-vis
;

insidebant,

anna

vertisse jain aiifc

vidimus, ut

latius limifes

proferrenf,

Gualterum Albenarum
Qiiain reni gravis-

ducein
siiiie

iiifestis

sigiiis petiere.

utrinque exerceatur hoslilitas

neve

dictis

blasi

accepit Pontifex, fideles ab ea sociefafe in,

sphemis unquam machinationis janua


An.
i.

patcal,

fcL^ari

quos Latinarum
IICCCL.\X.\IV.

partium

studio

lueri

Kp. Mcx.xxvii.

Ibiil.

l!.|i.

JOANNIS XXII ANNTJS


debuisset; ac ne mnneri (lecssel Atlicnanim ducahis clientes,
at(|iie Ai},^(ilic(;nses

4.
et

CnRTSTI 1310.
corrigiam circa collum,
;

109
si

secure poterit, ince-

anirnos ac \ires,
arfninieiito

dat

cl aiite forcs

ipsariim

Eci lesiarum a prcsby-

nec

(luiillero diici

(lecsseiit

c'0(]iie

teris

eanimdcm. psalnmm
siiniii

poenitcntialcm
iiiajor
iii

(liceiiti-

Gnalleriim
acceiidil.

Fiiiclieroiis

Arfjonim
eai

iiia^fcrtnm

bns, se faciat vcrberari,

cum

eis adcrit

aliosiinc nobiles ad

retiindendos
eranl

liostiles

conatns
coliortes

populi mnllitndo,
tniii
:

piiblice coiifitendo rea-

Addiclic

luidcral.e

ct

si

aIi(|uo(l

fcudum,
vcl

officiiim, vel

beiicfi-

cli"ntel;e iioinine, ut rcgia aiictoritate luliecssent,


ri'};i

cium Eccbsi.islicum
tcniiit, vel

lemporale.i dictiEcclesia
pri-

Fiidcrico. Oneni lioc


Biif^ije

anno

Tunctano

rcge,

jusiialroiiatusobtinel in cadeiii, (luibus


siiit

qni regiio

rege Araimni opera piilsns fucrat,

ipse cjiis(|iic liicrcdes ipso jiire perpctuo


vati, ea

ad expedilioncm Africaiia sollicitalnm niaj^no anii pondere ferunl ' cuin olisessiis liarbariis iiiajoie
:

Ecclesiis, a (luibus illa tcneb^t,


sic

diiniltat

oninino,

(luod

Ecclesia' ips;c

de

illiiis

disposi:

auri vi Fridericum
ctis al)

silii

conciliavit; qui ila eniuiiiii^'eiitibus opibiis

tione valeaiit, prout eis vidcbitiir, expedire

et

ne

utroque barbaro

obsidioallcro

iiiinns vindicta;, (luain excessus meiiKiria prnroge-

nein solvit, Bugiaiqui! rcx Tiineto, quo

ali

tur, usqiie ad qu;irlam generatioiiem ipsius posteritas in

primuin fuerat
Poiitilicia

rejectus,

potilus est. Fridericum


Tiiii.icri.e

clcricorum collcgium, vel aliijuod Eccle-

porro censum pro rcgiio

persolvisse,
Iiilulil

siaslicum bcnellcium, seu officium seculare vel

de eo accepto syiif^rapba docct*.

rcgulare nullatcnns possit assumi.

quoque fisco Apostolico Uobciius Sicili;e rex ' decem millia uiiciariini auri. In utraiii(|iie vero
ulteriorem etciteriorem Siciliam l*ontifcx Stcplia-

Nos(|ue proptcr Iioc sibi dari


criicis
iii

fccimus

si-

nuin e Pinu clericum Lemovicciisem inisit, ut abbatiarum non conventnalium vacantiiini vecligaiia

sulisidium Terr;e-Saiict;e, et pro poenilcnlia eidcm diiximus iiijnngenduin, ut cum fiicrit |)a^^s;igium generale vcd parliciilare per Ec-

gnuni

clesiam

Romanam

indictiim, pcrsonalilcr legitimo


tr;iiisfretare
;

colligerel

Apostolic.is

Coiislitutiones

in

impcdimeiito cessante debeat


eiim prius
rit,

el si

eos, qiii saceidotia curae animaniin addicla sacris

ordiiiibus iniliari ncglexissenl, iinde diviniis cnltns


exolesceret, proniuli,'an(las cuiaret";

de rcbus suis si habnedifponat niitteie idoiieum belbitorem liinina


iiiori coiiligerit,
:

cognitaque

Apostolornm
senul

Petri et raiili tribiis vicibiis, et seniel


:

causa, ipsos contcntas in Sanctione, qiiae a verbo,

B. Jacobi dcbeal visitaie

usiiiie

Execrabllis, ducit exordiiim, ob retcnta injiiria


sacerdolia conlraxissc proiiunliarel'.
13. Salisfaclio pceiiitmtialis imposita Rogerio

qualibct

hcbdomada

iinaiii

ad seplem aiinos missain pro

anima
a

occisi cpiscopi

faciat decantari, et qualibet

sexta feria in pane et aqua jejunel, et qiiarla feria


carniiiiii

interfectori episcopi Ferentini.

PicCterea Aria-

esu abstineat, nisi fuerit iiiflrmitate


;

nensi episcopo provinciam dedit, ul pocnas, quas

detentus, vel in itinere constitutus


tioneiii

el decies ora-

ob c.Tsum rrequenlinum episciipiim statucrat, divulgaret, ac ni crimcn rite expiaret, anatliemate devinctum declararet, Quse
in

Rogerium

e Bonito

Domiiiicain recitct
istam
poeiiitenliam

omni

dic.

praeler

injungas

vero poena; ad tantiiin scelus luendum incussae,


subjecta; littera?

anima; suac saluti videris expcdire. Si tionem pradictam, aut s;itisfactionem,

Tu autem sibi quod enim causi

poterit,

oslendunf

non

prasliterit, ut praefcrtur, et alia, qua?

manda-

Joannes,

etc.

venerabili fratri episcopo Arianiilitem

tur facere forte

contempserit
el

nunties

eum

in

nensi.

eamdem
Rogerium de Bonito
Arianensis

excomnuinicationis sententiam recidisse.


pr;rsentium
tibi

Cieterum volumus,

auctoritate

dioecesis,

lalorem praesentium, qui Rogeiium epi-

mandamus quod
,

per singnlas dioeceses BenevenAugiisti

scopuin Freqiicnlinum ausu sacrilego interfccit, ab excoinniunicatioiie, quam propter hoc incuriit,
in

tanae provinci.-e su|)radict;is poenasfaciaspublicari.


Dat. Aviiiione
k;il.

anno

iii

bujiismodi bomicidii reatu ad

te

reinillimus

14. Litterce AposloliccB

ad Maladimtm Chroaanimaium, ne
hareti-

juxta

formam
et

Ecclesite

absolutum, mandautes
,

sub debito
sufficienter
frascripta,

prastiti

juramenti

ut anle
te,

oninia
in-

Consulturiis ctiam
corum
cis, vel

tioe et

BosnicB coridtem pro reprimendis hcBreticis.


saluti

idonee cavcat coraiii

qnod

erroribiis irreliientur, Ponliflciis et


II

impe-

per nos sibi injiincta, et a te eliam

rialibus Frideiicl

sanctionibus inflictas haerclipasii;is

injungenda com(ilebit; qnodque Ecclesiae, ciijns episcopum interfecit, satisf.iclionem congruam, cum piimum poterit, ad arbitrinm tuum, ciijus conscientiam oneramus exhibetit. Injnnximus
,

ea aspersis infainia,
tit.

renovavit, quas

aBcrtrando

S. Marcclli A. S. L. in

Insnbria iu

illos distringi jussit'.

Cumqiie ea lues plures in


inficeret,

Chroalia eliam

ac Bosnia

Maladinum

quoque

sibi

subdebito juraii enti


illius

pra'dicli, ul per

banuiii gravissimis senlenliis ad zcluiii in ea extin-

majores omnes Ecclesias

loci,

ubi tiinc fuit

facinus perpetratnm, nudus et discalcealus, braccis dumlaxat retentis, virgam ferens in manibus

Jo.

Vill.

1.

An. 4. p. I. Ep. Ep. cur. XIV.

K. c. 1C4. Aal. III com sxxxvu. ^


^

p.

tit.

XXI.

c.

4.

ibid. Ep. cur. xi.

JbiJ. Ep. cd.^lvi.


^ Ibid.

4.
*

Ibid.

Ep. cur. sill.

guenda, divinoque cullu in ipsius ditione revononnulli enim cando exercendiim excilavit ' emenlito sanctitatis habilu ex Wabiensium impia propagine siiis erroribus simplices circumvenerant, ut viviflcas cruci nuUus honos deferretur,
:

'

Ad.

III.

Ep. com. MDXxiv.

'

An. 3.

p. 1.

Ep, cur. cci.

'

ibid.

Ep. com. uccxlviii.

110

JOANNIS XXII ANNUS


eliani

4.

CIIRISTI 1319,

non perciperetnr Encharislia, nec


pleriS(iiie in locis coiifcrrtiiir.

Baptismus

Ponlifex, nc Carolnsrexaliqiia suspicione suffiisus


cssel, sigiiificavit ip-i', nollade coinmendalione digna relulisse; abiue ad Ecclcsiim revciii patiTctur, ncve obtrectitoriim susurros admiltcn t. Eximia eliaoi sunt in re siinlii pro deffiidendo magistro Radulpho Ptintificia pra?cepta ' Pliilippo regi Fraiicorum,

episcopo infcnpiis
illo nisi laiiile et

hileclo

filio

nohili viro Maladino, Chroato-

rum

et Bosnac coniiti, alias dicto


a Miilla,

bano,

nec inimciilo, iiuMitcm noslram amaritudo i)erfundil, gravis dolor nos allitil, cum audiviiiuis esse in iiopiiloDomini perditionis filios,
malediclionis aluinnos, tiui a Cliristiaiiic relifiionis observaniia deviaiites, et \oleiiles suo poliiis errore perire, quam aliena pcrsuasione proficere,
in lenebiis ambiilant
:

apuil

et obcoecati

nientii,

ut lu-

(luem in invidiam erat adducliis, dala a In benigniorem, inquit, parlein sernper inlerpreteris, in diihio iiullum babilurus ex levi causa suspeclum fidelcs etcnim si putavcris facies, et dum
:
:

men

ca'li

non vidcant, errores

hffircticos daiiinaif.'ilur

qiiilibct ctinfidcnli.im

tuam

in se fidcnter

recum-

bilitcr

edocent et obscrvant. Spectat

ad

bcre

vitlerit,

ab omnibus, qua; infidelitatcm sa-

unumquemqiie fiddem

hostiliter contra lales in-

pere valcant, caulius, ut credinius, abstinebit.


Adiit eo lempore Pliilippus una cuin regina Joanna, ut sunt instabiles humanaB res ac tenui etiam filo regum scefdra pendent, ingeiis vitae

surgere, siique ipsos in bracliio virlulis Allissimi radicilus exstirpare, qiiod iiestifera eoruni rabies
percat, et fideles alios, favenle Doniiiio,
tingat.

non

coii-

Sspe namqiie, non absque


relatioiie fide

giavi lurbatioiie

disciimen, vixi]ne e parietis ruinis emersit. Quod


accejiit Pontifcx,

digna perccpiinus, quod lerra Bosnensis, cjusqiie paliia hsBreticoriini, ob rectorum negligentiam longo teinpore ibidem degen-

menlis

grates divino Nuinini ob serva;

tium, lanla

sii iiifidelitatis

lahe pollula, qiiod


sit

ibi

tum Philippum egit sumptaque inde occasione regem ', ac regiiiam *gravibus pra?ccptis eriidivit, ut ah bumanis rebus adeo fragilibus ad divina
nientem studiumi|ue transfiiniierent Ha>c te m (regcm alloquitur,) contiahostisillius insidias debcnt reddere et promptiorem, ut libe:

desolentur Ecclcsiae, ckricalis ordo

exstirpalus

radicilus, et Cbri^ti sacra irrisione pestifera con-

cautioci

culcentur: non

ibi

crucis reverentia,

tle

qua

sola

\oluit Apostolus gloriari, noii vivifici

sacrameiiti

ratori tiio sliideas devoliiis et studiosius deservire,

communio

ipsius etiam baptisini, qiiod est reli-

Ex

bis,

fili

cbarissinie, tiia providentia potest perpotcstatis siihliinitas, necgcncris nec formositas aut valetiido corporis a

gionis initium,

nomen

in pleiist|ue p.irlibns

igno-

cipere,

quod nec

retur, agentibus proculdubio peslitcris docloiibiis,

nobilitas,

qui fidem siin|diciuiii simulato religionis liabilu

periculis

lihciant, quae nec possunt ulique


;

hu-

pravorum dogiDalum
feclo

coiisper^ione ftEdarunl. Prodoloris

mano

ingeiiio prajvideri

scd

non

indigne gravi
et

aculeo

noster

speclu sunl niille anni

fiituri

consicut dies hesterna


ille,

in cujus

aninius saucialur,
Creatoris injurias

ad vindicandas tantas nostri industriam,


probitas,

qua; pra?terit, tjuos vult illasuliire permittit, etc,


Iiistruxit

animamur,
fili,

eumdem regem

saluberrimis

aliis

prae-

Tuam
litas

ig<tur,

quam

et nobi-

ceplis, ut concessa Gallicanae Ecclesiae a S.

Ludo-

generis, et

moruni

et ortliodoxiE

vico privilcgia restitueret',


rerel splendori
:

eamque

pristino asse-

fidei religiosa

professio tlignis laudibus effeiunt,

palerna duximus diligentia commonendam, ut ad exslirpandos errores de tcrra et patria supradictis,


et pra'|idraiiduin

familiarem in principum aula pestem calumniatores, qui regias aures obsiderent,


Conciliandaesl
lioc

reprimeret,

vene

religioiiis cultuin, potcntia;


:

anno, acseqnenti corrobolil,


;

iuae

dexteram sollicitudine religiosa conveitas tuncetenim vere poterisliosliumtuorum triuniphator existere cum de agio Dominico crucis Christi
nostiuc, qui tolis aemuios sludueris exstirpare aniini volis ad veraj lidei gloriani jugiter aspira:

rala a Pontiflce concordia iiiter Pliili()|)um Fran-

corum rrgcm
lini

et

Bclgas Gaiicelini
cardinalis

SS, Marcel-

et

Petii

preshyleri

censuiarum
,

quam navandani
fex'
:

ad metuin Bclgis incutientis, pra'cipua opera streiiue incitaral ipsum Ponliqui


rege
illius nunlit)

Dius, qiiiqiie luiis in liac parle laboies gratos plu-

iiigenli

gaudio perfusus,

rimiim hiibcbinius et aceeplos, in tua; nobilitatis promovendis negoliis constitues promptiores. Dat.

ut

eam

coiifirmaret,
',

plurilius lilteris
',

lipl^o

regiiia Joaniie

cum Phicomite Valcsioriim ',


ac foederatis urEp. secr. xxv.
^

Avmione XV

kal. Angiisti aniio ui ,

io. Cleri llKngarici legatio

ad

Poiitificem.

Boberto Belgarum principe


'

', (1)

In Ungaria clerns Auguslinum Zagabriensciii cpiscopuiiiUngaritariimlicclesiarumdignilalis lucntl-E


gratia ad

An.

't.

p. 1. Ep.

cnm. XLV.

lli;il.

Kp. secr. ixvi.

Tom.

II.

* Iliiil.

lliid

Kp. seiT. LXV.

Sedem Apostolicam

niisil,

Audila causa

Ep. ccix.

Ep. Lxvii,

Hjni.

"

Iliiil.

Ept^cvii.

Ep dcccii. Ep. ccviu.

" Ep. ccxc

ad ccvcvii.

(1) Isto quiilem aniio

pacem

intor Pliilippum
ille

rcjem,

el

legatus.

Qiam

el

comp)sui.se

sibi

blaiidieb.itur,

cum

Ri)bertum Uclgarum comitem conciiiMe adnisus fnit Gocelinus eardinalis A. S. Kobertani comltcm coegisset ut Luteiiam vcnieis reL'is I'iiili|.pi clem.nt ani
more suo frivolas excusaliones per iniornnnlios Robertus qnid.im venire; sod cavi laiionibns quibusdam rem
url)iii:ii

implorarft; scd iUe nullateuus comiiaruit ,scribil coiitinualor iNmgii ad liun; aiinum,

allegando . Quare rcs ad

annum sequ.-ntem
clam
ilestiluenda luisset,

exir.ictJ.

Se inenti veio anno

primoquidom
inlclligenlcs,
lirinarcl. lla:c
si

in

lougum

proiraxit, dein

se ex urbe proripnit.

Nequi iiiuam timen; nam

Bel-^icarum

lciiali

periclitari se<e vila

Phi ippi lepis tunc agerent, illum cociieruni, ut invitus licit conventiones conliniialor Nangii, cx quo aiinulisla qui paccni lioc iinno linualain statuil corrigas. Aniniadveriere liic juval ex Baluzio io
res

inlecta

cum

in potestate

JOANNFS XXrr ANNUS


bibus cgit
;

A.

cHRisTi ir5io.

111

Gaiicelinoquc caniinaii pr;ccc|iil' ne,


re,

nvM

|)crtccla

(iisccdercl

auia

rc};ia,

in

lua

pluriiiuuii (loruissc gialia alquc a Sudc Apustulica


coiiiiiiissa iniiilcvissi' cst gnilulaliis
*.

et Trinacri.T reges; non esl ulique pax inler eos, sed soliim Ircngua bicvi teiiipnie diinituia iiec vidcmus, quod (lolciiles relcrimiis, ad pacem iiiler
:

ipsos dispoiii ncgolia, sed potius augcri contiuue

16.

De

exitediiione Asialicn litterce Poyilificice

ad
gici

reges Gnll/CR et Ancjlia'.


iiiciinilu!

Uelariiarint PliiI5t:l-

lippi

Asialicic cxpi ditioiiis cousilia


:

rancores. Et iie omiltamus Cypri ct Armeiiiic reges, pax non est iiti(|iie inler ipsos, sed odia, susidciones et iiisidiic crescunt
odia, ct multiplicari

tumiiltus

(|iiil)us

coinposilis aniinuin ad in-

coutinu;c binc ct indc.

Uegua quoque
lili

llispania-

staurandam rcm Syriacam, pro cujus apparatu


inslriicndo,

rum
siilis

coiitra

rcgiium Granalic,
ad
])arlcs

et siias froiiterias

tum

rclicinuio

a^rario, ijuod

in

i)a-

reperies occupiita. Couverte,


iiituiliim

cliarissirne,
:

renlis

et

fralris

rcgum

testnmcnlis

exc^juendis

tuum
iiiio,

Loiiibardi<'E

piolecto
aliaiii
;

exiiauscral, diias excuircnlis Iriciiuii spalio d(ci-

repcrics uuiim civilaUjiii insurgere coiitra

nias exif:cnilas olitiiiucrat


riori aniio

',

advurlit

cum

su|ie-

(]uod gravins csl, invcnics quasi quainbbct


iiilcstinis odiis

ab

Ossiiiii rcgis Ai in(;ni;c

oraloribus ad

civilatem

el

iiisidiis

esse

)dcnaiii,
])er-

id cgrcjjie

animalus
i

essel

(|uoaiguiiici.lo dala.>ad

ac tyrannos illarum iiarliiim igiie ct gbidio

Arnicniim xlant littcra!'. Sed lam ardiia provincia sine aliorum regum opera non suscipicnda ab
ipso, Poiitifici visa cst
'

sequi sibi iion


civilatcm
et i]isaiii
quiisi

iiarciitcs.

Vide illam tam insigiiein


odia
des(dataiii
rejieri, ct

.laiiua>,

tam

piU'i'itoncgotiooji])ortuiiam,

cuni inipar

illius

potculia

]iro])lcr

lalia

Saraccnic;c vidt rclur

siiperiori(|ueaiino vergciile
G;illias,

signifuavit non sufficere pacalas essc

scd

relitiuum orbcm Clirislianum ad muliiam pacem

Mare qiioque in p;irlibus ijisis invcnics iiivium, et jicr terram iler iliiieraiilibiis nou iiateie, iicc de jirffimissis regnis

omni

aiixilio

destitiilam.

rcvocandum
ut sine
17.
a

laniatum vero adco

bellis civililnis,

el teriis |)iiles

provenirc,

iii

pra'f;iti

[(crseciitione

magno

discrimine reni aggrt di non possct.

iiegotii, ]ir;cniissis diirantibus,siibsidiuiii vel auxi-

Joanncs, etc. Pbilippo rcgi Fiancia) ct


cbarissime, desiderium,
a pacis;iuctore leddila

liiim, scd ])otius nocuiiicntuin.

Considera iiisuper

Navarr.T!

illiislri.
fili

statum
bet

nii-crabileiii

Ordinis

Ilosiiiialis S. Joaniiis
:

latcnsiim tuiim,
te

Jcrosolymitani, jam quasi disiiositum ad ruiiiam


(i(

quod
rcgno
tiavil,

ad proscculionem negotii Teir;r-Sanct;c

siquidem

solis

(lu;il)us

societatibus

ultra

gcrere, pr;cseiliiii p;ice


tiio,

jam

trccenla sexagiuta millia florenorum; sicqiiod de


diclo Ordine

missa

iiobis

noNiUr Epistola rcgia nun(|ui

nuUum,

aut

])ariiiii

potest jirosecu:

mullipliciler in Uomiiio mcrito comiiicnei

tione

dicti

negotii

])roveniie

subsidium

quo

dantes, iilud

adscribeiulum crediiniis,
tiiibeiis

ubi

tauicn
iiilra
:

niaximum
Si b;ec,

probabilitcr sperabatur . Et

vult spirat
potcst;ilis

quiqiic conla rcgiim

in siuc

arbilrio, eadeiii ad

niitum su; vtdunbumilitale


si,

18.

cbarissime,

et alia,

qu;E tibi

tutis atlrabit et incliiiat: ciii gralias in

Dominus

circa Iutc niiiiistiabil,deduxeris inrcct;e

sjiiritus exPolviiiius,quas v;ilemus.

S;ine

jiixta

coiisideratiiinis cxauicn,

jirofedo prociil tem|ius

sapieiitis

sententiam,

in

omni ncgolio sunt tempus


in

et opportunit;itciii ])ro proscculioncpr;T'f;ili negotii

et

opporliinil;is alteiideinla,
ulii|iie

hoc profccto neprob non adcs-e


:

gotio,

nimirniii ardiio el (lifncullale re-

plelo, suut ii.Tc singiilariler in(|uiicnda. Scd,

dolor

ba?c procul abcs^e cuiispicimus,


iiiler

non i.rope. Ideoque iiobis et aliis, quibus delibcravimus, expcdiens videretur, qiiod aiile oiiinia ad sedaiid;is et sopicndas, vel salleni usiiue ad tciiqius uon modicum jjcr treuj)crspicics, et
cuiii

pax si(|ui(lem, quEc


culioni
pr;ecipiie

Ciirislicoias ejus

prose-

neccssaiia
;

noscilur,

pane ab

jusiiiodi laiu

giiarum beueficium dilTereiidas disseusiones butu, fili cliarissime, quain nos opeet

ipsis Cliristicolis exultal

cujus loco turbatio, et

rosuin stiidium

studiosam operain iin|icnilcre

adeo dura viget commotio, quod ut ailer offciidat alteruiii offeiisam propriam non abliorret el ut in pcricuhim pra?(ipitct aliuin, pr;rccps pnccipi;

curaremus: quod profccto jam dudum fecimus,


nec cessamus.
Si

tium

fcstiiial in

suum. Leva,
tiiae
;

nii

ciuirissime,

in

praemissis

aulem rcgali providentiae videaiur, quod non obslanlibus sit ad jirosccutiunein

circuitu oculos mcntis

el piofecto (|uasi

ubifre-

que rcperies,
mitus
coiitra

peccatis exigentibus,

gucriarum

(ira^fiiti iicgolii pror.edciidum, attcnde, fili cbarissimc, quoiuodo iicgotium ipsiim jiriidcnier valeat

ct bellicos

app

iratus. Vide

rcgiium Angli;B

iiiclioari.

Coiisub ra (]ualitcr cnntiiiiiari

])oteril, et

regiiiim Scolia?, cl e contiario iiisurgcns.


giicrris tt bellicis

adverle

quoinodo
et

felicder

valeat coiisiimniari.

Attende priiui[ics Aienianiii;E


actibus cuntra se

Examina
tium
:

muluo

intcndi nles.
tilios

Considera cLarissimos

nostros

Siciliai

slriiri

lantuin requiret negoproinde jirovide, unde poterunt mininec ad impossibilia, sicut audiviinus alias,
qiias i^xpeiisas

tui consiIi;irii
*

convertant acies nientis

suffi.

Metire

Ep.

cc.tLVii.

eamd. Ep.

i.

Tom.

Ep. sec. DCsxxiv et post Ep. cci. ^ Toiu. ii. Ep. sec. Liv. Ep. sec. ccclxsi.
*

viics tiias, et circumsiiice in (juo exccllentiaregia,

tuique regni magnates, zelum babeutes, ad ante-

Arinolat. ad Vilas papar. Aven. lom.

i,

col.

"20, male hic ab aanalista

nomea

cardinalis scribi

Gocelinum, cum ex probatissimis,

et coaeTis

documenlis vocandum esse

Gaucelmum

constet.

Ma.nsi.

112

JOANNIS XXII ANNUS


:

4.

CHRISTI 1319.
illius

fatum negotium voletis et potcrids snbvenire et super his leliberatione praeliabila dilij<enli, miltat
uiajfriificeiitia rcj^ia viros |)iu(lcnt('S et fjiiaros

atfecerat, injecta spe


tiile

ipsum Asiam debcllalurum.

inunctionis vir-

Qiia

de re consuluit

ve-

Poiilificem rexdepromptis nonnullis argiimentis,

ritatis, ac

pra'fati

ne^otii zdatores, ref^alis con-

qu;e dictis fidem conciliare videreiitur; ac flagitavil, ut alicui


flcio

scientiie plene conscios,


:

elsuper prfeinissis plcnius

episcopo inungendi
audita
:

illius

Ponti-

informalos (|Uos iiti(jiie aiiilire, dante Deo, proponinius.et in (luibnssecundum Deum poterimus, exaudire. Dal. 111 kal. Deceinbris aiinoiii .
t9. Prae se eliam feiebal Ediiardiis Anglii! rex

nomiiie provinciam Iraderet.

Verum Joannes
constaret,

re,

ciim de ea

hirc respoiidit

Retiilit

N. (nimirum Domiiiicaiiae familiai


cousidtraiis, tibi

sibi non idem frater alumnus, qui


tii,

ingens

expeditionis
cui
Pontifex,

illius

agffiedienda}
pia

(k^side-

regias litteras Poiitifici reddidit), (|uod

attente

rium
yilia

comniendata
(]iii

ejusmodi
Exculeret

postmodum regnoque tuo adverinformatus ab aliqiiibus,


pricdicta;
tibi

voluntale, ut prius liostes,


scilicet,

latebantin pectore,
*.

sitatcs pliirimas accidisse,

exscinderel, rescripsit

pulabas indubie, ea
ptcr

ac rcgiio evcni?se luo pro;

diligenter conscienlia;
niiiii

omncs

sinus,

rie

(|uam Nu:

omissionem unctiouis
suscijieres, a te

(juodque

si

im infcrret ita enim sedatis animi motibiis, facile regni motus composilurum, pacemque revocnlnrum, sine qua expeditionis Asiaticaj consilia nunquam perducere
divino
injiiri

vd proximo

eam

cuncta pellereiitur adversa,

teque fclices successus in omnibus seiiuarentur,


uiide ipsam suscipere terveiiti desiderio aCfectabas

veruin, pnefito non obstaule desiderio, hoc facere

posset
a

Joannes, etc. Eduardo regi Anglia;

illustri.

Quia, dileclissime

fili,

promolurum

in

his

donec noslrum accepisses responsum, an pcccaluiii esset ipsaiii suscipere, et au te ipsa inungi bouum et expediens putaremus quaprodislulisti,
:

Domini sic condecel proprige consulere puritali, ut pacem in domo, id est, conet aliis negotia

pter iuemoratus frater N. pro sereuitate tua nobis

scienlia sua, primitus solidet

ne

si

forsan intus

noslriim

humiliter siipplicabat, qualeiius super praemissis tibi consilium miltere dignaremur, et

pugna domeslica lacesscnte di.^trahilur, miiius timeatur ab exleris, etculpa in eum.cui obsequium
crcditur
pra?stari

commissa, fructum impediat


te priiis

quod ubi nostro judicio accipere unctionem illam uon esset, alteri dilectoruiu filiorum nostrorum cardinalium, qui apud te tunc temporis
cul|)a

assumpli laboris, vellemus

insi)icerequid

prajsentes erant, aut pnelab) alicui rcgiii tui,quod

tiimullum faciant, si tibi moveaiit praelium in eadem commissae per te in Deum et proximum interdum offensre, vellemiis
:

domi agilur

et si forte

eam

libi

impenderet, daremus per nostras

lif.eras

ut prius su|)er

illis te

et libi

consuleres, et in con-

fessione oiis ac satislactione 0|ieris faciem

Domini

prajvenires

ut per id

eum

tibi

placalum

efficcres,

utabeo
sine

tibi ct regno tuo tranquillilalem et iiaccm, quibus ultr.imarino passagio te commode ne(|uis impendere, facilius impetrares. S:tper (|uibus illius, in cujus manu corda sunt principum, miscricordiam suiqiliciler imploramus, ut cor

tuum

ad piffimissa et alia sua beneiilacita execoiivcrtat, dies et actus tuos

Nos veio volentes tibi super iis maturius res[)ondere, diximus fralri praefato, quoJ nobis unuin de cardinalibus, cuin quo conferre l)Ossemus, et de quo tu plene coiifideres nominaret: qiiod nomiiiante Sabinensem episcopum, ipsoque ad prcesenliam nostram proplerea evocalo, et sibi iinposito (|uod secretu teueret omnia, qu;c audirel tan^entia factum istud, voluimus ut iii cjus^deiu episcopi prieseiitia omnia, quae nobis solis super hoc dixerat, eiiarrarel, ipsique simul ad partein couferret su[)er hujusmodi negotio diin mandalis.

quenda
dirigat,

in sua pace

ligenter.

regniim
;

tuum

solid.e

quietis

amceiiitate
in

Praimissis igitur iu

nostram conslderatio-

corroboret

et te circa diclai Terrte

subsidium

nem

dediictis, et

superhis

cum

siepediclo (iiempe

tam

saiicli

propositi soliditate
ipsi

conservel, etc.

Sabinensi
diligenli,
fuit

episcopo), cardinali

collatioue

habita

Addil ad conciliandam
chiepiscopis se

divinum gratiam, arAnglicanis pncepisse, ut populum


s o

quoad primum qutcsitum; visum nobis liiialiler, siipposito tamen quod tu, fili, ex
ratioiialibus conjecturis
Virgiiie

ad porrigendas pro ipsius ac regiii salutesupplici

prob.ibilibus et
firmiter
et
te

crederes
esse,

Deo preces iucenderent.


Junii D.
20. Persuasuni
Viris rcligiosis,

Datum

Vlll

kalendas

unclioncm hanc a B.

datam

esse illum, qui

primiis ex ea

praedicitur

fuerat Eduardo a nonnuUis ipsum divina ope regni lumultus

comprcssurum
fecturuin,
si

Deipara S. a
ffidicula

ac feliciter bellum A.-iaticum cou(|uodam balsamo liiiirt'tur, (jiiod a Tlioma! martyri datum, ejusque jiissu
Pictavicnsi monasterii S. Cyjiriani in

inungendus, nec uon quod banc optabas accipere ad houorem Dei, et specialiter ad debellaudos ultra mare fidei iuimicos; quod cum nou colligerelur ex nobis relatis observatio diei vel bora>, seu
superslitiosae rei alterius,

ipsam suinere noii pote;

monacho
S.

rat supcrstilio, nec peccatiim esse

unctio etiam

Georgii

rccondilum acceperat

tum

vcro a duobus Orientalibus Cliristianisexrcsponso

damonum

soldanoSaraceuorum dato comperlum

fingcbatur, ac priuiuiii lleiirico impcr. tradituin,

deinde duci Brabautiie, qui eo muuerc

Eduaidum

non derogat, quam sumpsisti, tuin quia regalis unclio in anima quidquam non impriniil, tum etiain quod ab illa isla csse alterius ratiouisdicilur (]uoad materiam et ad formani. Secunduj vero pelilioni luae, quapelebasper
hacc priiiuc

JOANNIS XXir ANNUS


nos consnli tibi, an dcljorpsrflcipiirc, ct de conferenda d.irt^tmis praBlalo alicni iii niaiidatis; taliter tnnc (Inximus rrspondciiiliim, qiKid cnm de pricprout cnnvcnil, non conslaret, qiiod ca ungi dcbercs nolcbamiis consulen! sed nec
dictis nobis,
:

4.

CHRISTI 131 9.

113

ad.unda eadem sede cxcnsarent, iliornm sninti syiigni|ilia iiberi coniiiicalus cantum iri poUicitus vA.
22. Pnslulavit ctiam juilicio Rolxirluni, nt re-

cnrrcntibiis inscqiienlis anni


stolica;

Ivai.

Maii Sedi Apo-

concedere vel ncgare. Diximiis tamcn


te

ei,

(|Uod

si

ad dicendam

causam
:

se sisteret, evulgatis

reciperc ipsani contingcrct, iioc per episcopum


si

ca de re snbjcctis litteris'

clani fierct et secreto: n.im

palam, possent ex

.loannes, etc. ad perpetnam rei

memnriam.
et intcr-

hoc admir.itio magna ct scamlalum forsilan exoriri. Cominiltcrcantem pra-lalo cnicn' que, (|U(id
tibi

Ciim Robertus cxcommnnicalionis


alias senlenlias, cl.aves

dicti, et

EccIesi.T

conferrct

eamdcm,

oniiiino reiiiiiinns
sii|ier

(inin

nendo
rato

oiiinino, snslinnerit per

annum

et

conlemamplius
indii-

potinspetilionem fact.nn
totaliter
Vcruiii

hoc ccrtis excansis


.

et adhiic snslineat, sicut


;

acccpimus,

aniiiio

duxinuis demfiand.un
ciim
tiios IVIiccs

sicqne a se videatur timorem Dei el liomirepuiissc, ut quasi clavo perlinacio; in con-

snccessns ex nostri

num

cordis iiilimis afTcctimns, hoc


tncc per
lilleras

dnilum
tibi

celsitndini

cepta pervorsUateconfixus nec conscienliacslimiilo


urge.itiir,

diclum N. (ommisiiiius ac
iil

per nostras

iilciii

nian^lavimns, (|uod

ctio

nec

aliqiiid aliiiil, nisi

ad

cum nec nnDenm esses disponiagiio afrecln

poenis pro cnlpa

nec pndore confiindalnr infamiie neqiic imminenlibns bTreatiir ; scd po-

sitns, pioficere

(iiiidi|uam

posset,

tius mala maiis in su.t d.iinnationis cumnlum coacervans, de nnvodicti rcgis Angliaj terram ciim

hortabimnr
plnries

te,

sicut et hoc iiisnm recnlimus alias

gentibiis

iios fecisse,

qnod

te sollicite

diviniscoaptain teet

res bi'neplacilis, virtnosani


tuis subditis

ducrndo vitam,

suis manu armata iinstilit(!r ingredi , digna percepininsrelatione, pra>sumpsif, castra, villas et loca dicti regis post iilaliomm
sicut fide

colendo justitiam, ac recognoscendo, ut teneris, Roiiianain Ecclrsiam iiiatrem tuini,

damnorum gravium

pcr rapinas et incendia

iila-

necnon etomnes Ecclesias


suis

tiii

regni et dominii in
integre conser-

iibeitalibus
.

et

privilcgiis

vando

21. Inter

hertum Br?i.mim

et

Eduardum

re-

torum ibidem invadere satagendo proiter quod nos tascrnpulo nnn caref h.Tretici' pravitatis men, volentes ex mansnetndine dictT Sedis ipsins in hac parte nobiiitati deferre, ennidim Rnbertnm cum, sicut polest colligi verisimiliter ex pra;mis;

gem

innnvatnm certamen et pnctce indnci(P. ingravHscente intcr Ednardiim Anglise regem ac Robertum Rnisinm bello Gancelin'is et
Aiiglifr'

sis, his,

geret, ad

quibus citationem Iiiijus comniitti contindictnm regnnin ScnfuT pro citatione hu;

Lucas cardinales leg..ti, cnm ipsis tntns in ScoPontificias litteras tiam accessus non [i.iteret qnibns ad poncnda arma soliicitabalur Rnbertus,
,

transmisere

'.

in consiiio se

Qnibns 'lle acceptis, rem cnm suis agitaturum respnndit nnntiis vero
:

jusmodi facienda tnliis non paferet accessns tenore jiraesi ntinm, hac fidcliuih adstante nnilliludine cnpiosn, citivimns nt usqne ad kilendas M.iii proximo venturas, quas pro peremptorio termino assignamiis, per se vel procuratorem idoneum
Apostolico se cons[iectui repiTsentet, legitime in

cardinalium
suin
nisi
est,

a Scolis

proceribiis in scriptis respon-

nnlium
in

pacis tractaliim ipsos ndmissuros

Robertus

eo regio nomine insignirelur

hnjusmodi negotio processurns ac facturus, et recepturusquod justitiasnadebit, etc. Dat. Aviuione XIV kal. Decembris aiino iv.
23. Paiuit Pontificio ediclo Roberlns Rrusius

cum
dc

cardinales, ne discordiae

malum

ulleriiis gli-

sceret, iiuiucias
iis

imperarnnt. Ciimqne in Scoliam promnlgandis littera? transmissa? essent,


allatae,
is

ac

sequcnti aiino oralon


Pontificis

ad

dilucndi objecta,
misil.

gratiamque
vero ad

comparaiidam
i|)so

Qnod

Roberloiiue

nuntium
;

intentata

capilis

Warvicum ab

rcgi AngliiT er(|itum


[lojinlationes sjiectat
fert

poena regno jussit abscedere

ac postea caniinali-

illatasque caedes el

agrorum

bns

fallaci

spe concordioealiquandiu deliisis, W.ir-

cajitum [iroditione fuisse, n

vicuiii aliaque rcgis Angliae ioca, effuso

multohnob

Dum

vero Warvici

obsidumem

rex

Wal-iiigamus -. E uardus iir-

mano

sangnine,

in

suam

potestatem reijegit. Cuin

gebat, atque

iliius

urbis recipiendic

spem

effe-

itaque exploralum esset

eum

poenis adjeciis

rebalur, lemere verba i[isum laxassc, quibuscaiilas

temeralas indiicias se implicnissc, cardinaies Scotiam sacris inlerdixere, veruiii aiitistitibus sententiain

urbis (jiisdem praefectnrani Hngoiii S()inserio et

Rogerlo Tamaii tradifurum indicabat


exacerSiatum Tlioinam
castris

eaijue voce

temnentilins, Pontifix (juatuor Scolos praepartes efferebant,

ducem
,

Lancastriie, regiis

sules, qui Rolierli


S. Andreaj,

Willelmum

Dunclieldensem, Henricnm Arbodensem, et Davidem Moraviensem episcojios ad Seilem Apostolicam accersivit, tum ut nieiita; a coutumacibns poenae exigeientur, tnm nt cum iis de pace in Scotiam, qua? belli malis attrita erat, adiluccnda
tractaret
:

coactnmque Eduardum se snbduxisse obsidionem solvere. Quilius rex conflictatus malis blennales inducias cum Roberto pepigil. De tractala vero iiiter eos

pace sequenti anno dicelur

nunc

.d

Hispanicas res variis inquietas tumulti-

bus, stylum convertamus.

ac ne

inanibus

excusalionibus se ab
'

Ad.

4. p.
I.

1.
1.

Ep. cur. sxil.


i.

Wals.
1.

Hist.

Angl. Poljd. Virg.

'

An.

4. p. 1.

Ep. cur. xviil.

in Edu.ird.

Bnctian.

tlist.

Scol.

vill.

Ann.

ToMts XXIV.

R.WN. V.

14

JOAXNTS XXII ANNUS

/l.

CnRISTI 1310.

5/(-. In nispanio contentio de regno, el clades Christiauorum a Mauris accepta. Confugernt ad Sedem Aposlolicam Alfonsns Cerda S. Lndovici

ordinationes ejusdem, dictusque Alfonsus post as-

signationem hujusmodi per scx annos eam possedissct integre, pa< ifice et quiete dictus tamen Fernandus rex, dum adhuc ageret in hnmanis, non attondens quam periculosum, quanique inde;

ex BJMnca

filia,

alqne ex Fcrnando Castellani scc-

plri iKTrede Alfonsi

X Roniannrum

r''Kis de.=ignati

iiepos, cujus cansa

atrox lielluni Gailos inler et

cens

sit

censendum

in

quolibet juramento praesti-

Castcllanos exortuni superiori tonio vidimus;


Galli

cum
illins

tum non

servare, sed praesiTtim in principe, cujus

Fernandi, ut niajoris nalu, atque in


filiis

eliam verbasimplicia nullatenusirrita fore debent


gloria servare promifsa ; contra ordinalionem hujusmodi pro libito veniens spretis juramento prjcdicto et pcenis in illo contentis,
ciiui regis sit

jura succedentihns
exlincti

conlenderent, Alfonsns
ac post dinturna bella
delccti controversia;

vero rex secundnm natu, Sanctium, primogcnili


filiis

pr.xtnlisset

Lnsitania> et

Arugoni reges

arbilri. Lata in

potentioris graliam sententia, AI-

eumdem Allonsuin majori iiiata manu per violentiam

parte dictae terrae arspoliavit,

qua dictus
post ejus

fonso ac fratri nonnulla pnedia atijue oppida regis


Castellaj

Alfonsus tam ipso rege superstite,

quam

imperio libera altribuerant.

Quam

le-

vem regni compensationem iiidignatus Alfonsus regno abcesseiat, et adliuc bonis dejecfus exul vagusque extilcrat. Movit illius calamitas ad misericordiam Pontificem, qui Coniposlellano arcliiepiscopo provinciain imposuit ', ut apud Mariam re-

obitum remanserat destitutus, in juris injuriam, suunique dispendium, etseandalum jilurimorum, ct in periculum anima; dicti regis, quae ut probabiliter credi potest, poenis

inde gravibus subjacet,

cum non

dimittatur peccatum, nisi restituatur

ginam Alfonsi regis impuberis aviam ac tutricem; tuni apud Joannem ac 1'etrum principes, quibus summa rerum Castellaj demandala erat, incussa censurarum religione, ad principatuni Alfonso a
regibus arbitris Jacobo et Dionysio adjudicatum restitiiendum adigeref.
25.

ablatum, dictoque Alfonso super his Apostolicae Sedis auxilium implorante ; nos charissimam in Christo filiam nostraiii Mariam reginam Castella)
illiistrem
filii

aviam

et

tutriccm cliarissimi in Christo

nostri Alfonsi regis CastellaB iUustris pupilli,

et dilectos filios

nobiles viros

Alfonsi et
stellffi filios

Petrum quondam

Sanctii

Joanuem quondam regum Caet hortati

Joannes,

etc.

venerabili fratri

Berenviro

tutores ejusdem regis pupilii per spe-

gario aichiep. Compostellano.

ciales nostras litteras


filio

rogavimus

fuimus

Insinuante
,

nobis dilecto

nobili

in

Domino Jesu
quod

Christo, et eisdem propriae salutis


fide, ut considerantes hnc prffisertim tempore

Alfonso
clarae

nato

quondam

Fernaiidi

primogeniti

obteutu consuluimus bona


attente,
eideiii pupillo

memoriae Alfonsi regis


filii

Castellae,

cum

charissinii inCbristo

nostri

quod olini JacobusAra-

gonuin et Dionysius Portugalliae regis illustres a clarae memoria} Fernando rege Castellae ac eodeni Allonso super sopiendo gravi dissidio animarum discriiiiina grandiaque corporum rerumque dispendia producente, inter ijisos ab olim exorln, arbitrationes et amicabiles composiliones sub certis poenis ac iiraestifis hinc inde jurameniis electi, pro bono pacis et concordiae inter caelera ordinas-

plurimum expediebat et expedit ad se pro sua et regnoiuin suorum tranquillitate corda magiiatum atlrahere, et omnem scandalorum niateriam amputare ; una cum magnatibus aliis regnorum
ipsorum ac communitatibus supradictis, quarum ad consilium prospicerent adhibendum, sic ordinarent, sicque dispouereut, quod dicta terra, qua
dictus Alfonsus laliter extitit spnliatus, eiilem AIfonso, qui sicut asserit constanti
bili voluiitate,

animo etinvaria-

haredes ac successiones ipsiiis infra Castellae et Legionis regiia cerlam terram per reges designatam eosdeni in francum allodium cum mero et mixto iniperio liberam cl exceptam ab omni jurisdictione, dominio, subjesent, ut dictus Alfonsus et

ubisibi fieretdebita restitutio sublapupilli regis et reginae beneplaci-

torum, se
tis

dicti

coaptare totaliter disponebat, restituerelur ac

dimittcretur libere et qiiiete; necnon de fructibus


redditibus etproventibus medio tempore perceptis
debita sibi satisfactioue praberetur.

ctione, servitute ac etiam appellatione

tam

dicli

regis Fernandi,

quam

aliorum post

eum

futuro-

26.Cumautem prafata reginatutrixactutores


|)raedicli,

rum

Castellaj
;

et

Legionis

regum

in

perpetuum
(ler se,

sicut ex

ejusdem Alfonsi

iterata

conque-

obtinerent

et

tam dictus Fernandus, quain pluac

stione percepimus, hiijusmodi precibus et borta-

res nobiles ct barones illarum partium

communitates civitatum et villarum insignium dictorum regnorum per eorum synnonnulla}


dicos et procuratores legitimos super observafione

tionibus Apostolicis, quai ejusdem i\gis pupilli profeclum, et taiii regis pra;mortui patris sui,

ordinationis prsdictae emologatu' a partibus jura-

mentum

praestilissent.

prout Instrumenlis publi-

(juam proiiriam tutricis et tutoruiu piaidictoriira salutem, dictorumque regnorum tranquillitatera et pacem proculdubio sapiebant, parere efficaciter non cuiarint nos attendentes, quod ad nos perti:

cisctaulhenticis litterisinde confectis i)lenius dici-

net omnis censura peccati, et ubi piaesertim agi-

lur contineri ; idemqiie rex Fernandus dictam terram assignassel Alloiiso praelato juxta formam

imo lur de jurisjurandi religione contempta etiam violata, justitiam dinegare non debemus opiiressis, ne deferre videamur homini contra
,

'

An. 2.

1).

2. Ep. com. ur.cLxxi.

Deuni,

elc.

Imponit provinciam archiepiscopo,

JOANXIS XXII ANNUS


ut in oa loca se conferat, excitisi|ue
iis,

4.

CHRISTr 1310.
siti

111

qui cvo-

affligendus
cffsis

exercitus irruere et compluribus

candi

visi fuerint,

ac sine forensi slrepilu i|ux'sita


re tota veritate, pupillurM re-

diripuere

impedimenfa.
siti,

Petrus

princeps

at(|ne explorata

(le

in ipso belli ardore


furcliisa
(lissimili

solc, laboru,
:

molestia in-

gcm,

aviaui ac tutorcs rcgios .loanneni ac Petruui

repuntc anima, concidit


,

locorum magistratus ae populos, qui se jurejurando obstriuxere, daturos operam, ut Fernandus rex sacramento prouiissa servarut, incusso censurarum Ecclesiasticarum aliarum(|ue pocnapraiterea

morte occubuit nata minte sjjirare visiis


praluroces ea victoria
in
iis
,

ad
:

Joannes liaud noctem abaliehic luctuosus

at^iue

Granalensis illiusexpeditionis
excurrere, nonnullas(pie
dia vero
iiifer

linis extitit.

Barbari

Cliristianorum terras
arccs eripuere
(|ui
:

rum

juris terrore ad
coiitra

rescindenda revocaiidaque
tentata
fueriul,

discor-

omnia, quai
adigat:

datam fidem

tum

Pontiliciaauctoritate irritas essejubut

rege impubere ad regni administratioiiem enitcbantur, accensa; nec


leves |)luribusin locis tuuiultus excitati.
28.

proceres

omnes
Dat.

pra;rogativas, (juai

arcbiepiseopi diligen-

liam, at(|ue imporia Aposlolica

eludere possent.

Aviuione XIII kal. Julii aiino ui . 27. Perfunctuui imposito sibi nuniere Berengarium archiepiscopum Compostullaiium, paulo ante ea iusignitum dignitato, refert Mariana ',
atque in conventu Castellae ordinum Vallisoleti a
a regina Maria liabito Pontificias niinas objecissc,
ni Alfonso Cerda) atlributi a regibus Lusitano el

pum
tum

De Cotnposteltce domiiiatu inter archiepiscoAl/o7isumrer/em controversia. Recruduit caCompostulla! controversi;i,(|Utcde urbis imet

perio inter archiupiscopum

(I) et

cives vertubatur.

Adducti fiiurant anteaad archiepiscopi obsequium Coiiipostellaiii censiirarum religione, quas Sedes
Apost. infligi jusserat
ac Burengarius ex Ordinis magislro in eain sedem eveclus paternainsuos maiisuetudine, precibusque regina) Castullai cum civibus at([iic Alfonso Sugerio, qui
;

Prajdicatorum

Aragonio agri traderentur


ceres
niisericordia

Castellanos vero proviri


:

quidem

in

spem

regiii

nati, fortunis spoliati, tactos

sed sacramenta ob-

nrbem
qiiod

arcliie|iisiO|)o

obnoxiain

sibi subjecerat, in
'
:

tendisse,

quibus

se obstrinxerant,

quidquam ex
suros. In
iis

illius

minore rege ditione detrahi non permis-

hanc concordiac

tormaiii descenderat

Vidulicet

eadem

Ecclesia, libure dicto archie|iisco[)o

restituta, sibi

ima de
pur

portis civitalis

ujusdem cuiu

Vallisoletanis conventibus constitutum,

suo

fortelitio,

quam idem

archie[)iscopus in-

ut regise procuratores Joannes ac Petrus patruus

gredi et egredi liberu posst^t, et

neposque
discordiis,

alternae

potentige

aeinuli

conciliatis

tam per eam quaiu pur alias portas civitatis ejusdein necessaria pro
ipsius Ecclusi;c defensione in illain introducere,

arma

in

Mauros verterent. Nec minus

ad sustinendos eoruin impetus Ismael Granatensis rex se comparabat, atque ex Africa auxilia, attributis regi Marrochitano Algezira et

tiaderetur d. Addit Pontifex paulo

[losl

Coinposlel-

lanos, sacraiiienli !'uligione temeiata, archiepisco|)im) obsidiojie cinxisse, interclusisse

Arunda cum
Granatense
:

commealus,
[)a-

inlerjectis agris, evocarat. Irrupere in

duuique mortis intentato terrore ad deditionem


cisquu subjectasiegesconipulisse
:

regnum

rum
rem
que

agminibusJoannes ac Petrus aPetroexpugnatum reliqua prona ad


variis
:

Tisavicto-

ut arcein Alfonsi

fuere. Joannes illius facinoris gloria invidiaperstrictus,

affmi viro piaenobili custodiendam traderet, doiiec rex Castellic e puerili aetate ad annos viriles pervenisset
:

majus aggredi atquu adprinci|)em


Conjunctte ad
:

tum Alfonsum, quianathematedefixusfuefldelium restitueret. At Pontilex tuendi ergo inturnunliis

regni

urbem

|ienutrare constituit.

rat, coefui

equitum novem Alcaudetem copia3 collataeque Toletanus millia, peditum mniimera multitudo
:

juris

Compostellana! Ecclesitc

A[)Ostolicis et Ilispanis prffisulibus dedit

et

Hispalensis

archiepiscopi

cum

religiosorum

equitum magistri

in castris erant.

Perrupere

illi

impeiia % Composfellanos censuris percellerent Philip|)Uiiique principem ob priesidium Composfelte


ut
,

iniuferiores turras, ingentique illata vastitate, castra in Granalae conspuctu duflxure


alia gesta tertio die

imposifum
29.

purstrinxit.

ac nulla ru

Equesler religiosus Ordo

profecto S. Joannis Baptistte

Lusitunia.
ligiosus

lu Lusitania inslitutus
ad

instiliitus

in

equesfer ru-

retro

movere.

Ducebat primum agmen Petrus


:

Ordo

coniprimendas

atque postremuni Joaunes cum barbari ui nostros in loco, in quo a([ua! penuria erat, atque ex ajstu

cxcursiones, militia! Jesu Christi

Saracenorum nomine insigni-

'

Ail.

p.

i.

Ep. com. CiLiv.

Aii.

4. p.

I.

Ep

com.

'

Jo. M.iriau.

I.

s.\. c.

iO.

CXLIV.

(1) Bereugarius Coiiipostellanus archiepUcopus, qui cum Alplionso Sugeiio de jure in urbem Composlellanani lioe anno conleadit, allir plane fuit a Bereug.irio Composteilauo ilideui areliiepiscO|jo, aJ quem Clemeus V anuo ucr.cxiu littenis suas pro tituenda Salinanliua Acadeiuia dodit; qua de re in Annalibus adan. Mccc.viii, 27. Igitur Berengarius iste monacbuui egit Ordiiiis Prffidicatorum, pro Jiiaune XXII

legationem obiit in Gallia ad pacem

cum

Belgis

Ordmis Fraidicatorum
de se
fact:c eleciioni

uia'.;isterium gerebat,

ex quo

onciliaudam anno mcccsvii, ut in Nota ad an. ucd:xviij, 20. Tunc vero supremum demum anno Mcccxviii a Joanne Ponlifice ad Compostellauas iiisulas arcitus ftiit. Huic
Guidonis, qui tune in Ordiac Pnediapud Marlenium Vet. .Monum. tom. vi col. 413. Ex his vero corrigenda; sunt prarerum iu calce voluuiinis gesta ulriusque Berengarii uni eidemque assignant;
JIansi,

assensuni legi'unum pra-buit die XIV kal. Octobris ejusdem auni testc Beruardo Auiialium editioues,
iudice

catorum Uorebat
cedeutes ouines
quiHl
iii

in libi-llo de .Magistiis Ord. Prxdicat.

borum

qiia; iu

uosira editioue tmeudaudiim cuiavimus.

116
lus(l).

.TOAXNIS XXII

AXXUS

4.

CHRISTl

131'J.

cnicerubra linra c.mdida


,

intersccaiite dis-

Conlrariis studiis jactata est Aragonia, Jaco-

lincta lccoius

ciii

prBerlia

a^desque Teniplario'
:

bus enim regis Aragouum


Iraniiuillioris
vita;

filius sceptii ha-res,

rum

attribiila

de qiio Iwc Bcrnardus


sui

Anno

dchiderio

regni

haereditate,
ut

Doiiiiiiica;

iMcarnationisMcccxix, pridie idus Martii


instiluit

reluctaiile patre ac

nequidquam

nionita,

non
De-

idem doniinus papa Poniificatus


fratrum consilio
regnis Portiigr
in
illis

anno iii, de novum Ordinem niiliJesu Christi in

tantum

sibi,

sed orbi

natiim se memiuisset pa-

truecjue consuleret ingerente, vigesimo terlio

tum, qui dicerentur de


llia;

inilitia

cenibris die in publicis comitiis, uxore Eleonora


inlacta in Castellam. ad suos dimissa, et Caiatravae
babitii

et

Algarbii, ad

resistendum

partibus S.iraccnis pro defensione fidei et


:

sum|it(i se abdicavil

indeque regni jus


est

Christianorum
dioecesis,

cnjus Ordiiiis capiit seu liomiim


iii

proxiiiio

nalu

Alfonso

quaesitum. Certalum
re

conslituit priiicip.iK

in

castro Mariiio Silvensis

muitorum sernionibus de
daniibus
aliis. aliis

adeo nova, collau;

concessitque et donavit dominus pa|ia


dicti

daiiu.ant bus

demuni

licentia

niiliiibus

Ordinis bona

omnia cum pleno


Templi
in

morum
plures

efireiiata

ad

eam

levitati

adscribendam

jure, quee fuerunt Ordinis quond.im


])r(Bdiciis regiiis,

adiliixil.

accedente ad prsemissa beneplatio.

consensu regis Portugalliae et Algarbii, qui preedictuni castium eiitem Ordini munificentia regia contnlit el concessit, Sede Apostolica confirmante. Ordo vero pnedictus debet vivere et milicilo et

30. 5. Ludovic/ episcopi

reliquiarum translaest

Hoc aniio celebrata