Istorija

Tokom istorije, na teritoriji današnje Vojvodine trag su ostavili mnogi narodi: Srbi, Iliri, Tračani, Kelti, Rimljani, Sarmati,Goti, Huni, Gepidi, Ostrogoti, Lombardi, Vizantinci, Stari Sloveni, Avari, Franci, Bugari, Mađari, Turci, Austrijanci i drugi. U vreme rimske uprave, područje današnje Vojvodine bilo je u samom središtu svetskih...

dešavanja, budući da je grad Sirmijum(današnja Sremska Mitrovica) bio jedan od četiri glavna grada Rimskog carstva, a u samom gradu ili njegovoj okolini rođeno je šestrimskih careva.

Sloveni (uglavnom preci današnjih Srba) se naseljavaju na teritoriju današnje Vojvodine u šestom veku, zajedno sa Avarima (a u manjim grupama verovatno i pre šestog veka). Za vreme avarske i bugarske uprave, delovima današnje Vojvodine su upravljali lokalni vladari koji su nosili titule vojvode ili župana. Takvi vladari bili su Kuver (7. vek), Buta-ul (8. vek), Salan sa rezidencijom u gradu Titelu i Glad (9. vek), kao i Ahtum i Sermon (11. vek). Između desetog i dvanaestog veka, na području današnje Vojvodine se ustaljuje ugarska vlast. Stanovništvo srednjovekovne Ugarske bilo je etnički mešovito i uključivalo je Mađare, Slovene, Kumane, Sase, Sekelje, Jase, Vlahe, itd. Mađari su u početku činili vladajući sloj ugarskog društva, dok su kmetovi bili uglavnom Sloveni. Krajem 13. i početkom 14. veka, donjim i gornjim Sremom (današnja Mačva i današnji Srem), vladali su srpski kralj Stefan Dragutin(između 1282. i 1316. godine) i ugarski velikaš Ugrin Čak (umro 1311. godine), a obojica su bili faktički nezavisni vladari.

1/5

Srbi su tada priznati za jednu od nacija Habsburške monarhije (Natio Rasciana) i priznato im je pravo na jedno posebno 2/5 . koji su pretežno živeli u selima. Uz pomoć vojske prvobitno sastavljene od srpskih plaćenika. Neposredno pred otomansko osvajanje ovih prostora. dotadašnji vrhovni komandant njegove armije. Posle Karlovačkog (1699) i Požarevačkog mira (1718). godine. veći broj Srba počinje da se naseljava na ovo područje počevši od četrnaestog veka. Ubrzo posle Mohačke bitke (1526. godine. kojim je tada upravljalo Osmansko carstvo. veći deo stanovništva Vojvodine činili su Srbi. a rezidencija mu se nalazila u gradu Slankamenu. Rome. tada pod upravom Ugarske. vojnom granicom upravljalo se direktno iz Beča. koju su poštovali čak i muslimani srpskog porekla. Rezidencija srpskih despota nalazila se u gradu Kupiniku (današnje Kupinovo) u Sremu. čiji je glavni grad bila Subotica. godine. pravoslavni Srbi sa područja Vojvodine došli su pod njenu jurisdikciju. da bi ubrzo došli pod direktnu otomansku upravu. godine. celokupna teritorija današnje Vojvodine dolazi pod austrijsku (habsburšku) vlast. Na vrhuncu moći. Grke. Bugara. Tokom otomanskog osvajanja i uspostave otomanske vlasti mađarsko i katoličko slovensko (šokačko) stanovništvo se uglavnom iselilo sa ovih prostora. Čelnik je za sebe uzeo titulu sremskog vojvode i vladao Sremom od 1527. Bačka i delovi Banata kojima je upravljao dolaze za kratko vreme ponovo pod ugarsku upravu.Istorija Iako su Srbi na teritoriji Vojvodine bili deo starosedelačkog slovenskog stanovništva (posebno u Sremu).Arapi). Jovan Nenad se u Subotici krunisao za srpskog cara. godine) i vojnog poraza koji je Ugarskoj nanelo Osmansko carstvo. premestio se sa delom bivše careve vojske iz Bačke u Srem. Srbi su činili znatan deo stanovništva današnje Vojvodine. Za razliku od teritorija pod civilnom upravom. severnom Banatu i delu Srema i stvara jednu prolaznu nezavisnu državu. Radoslav Čelnik. kojima je pojačana brojnost srpskog stanovništva na području Vojvodine. a carevina im se osvetila spaljivanjem moštiju Svetog Save – najveće srpske relikvije. Posle propasti careve države. koje je izdejstvovao Mehmed paša Sokolović. Cincare. Posle ubistva cara Jovana Nenada. despoti Srbije su nastavili da vladaju na teritoriji današnje Vojvodine (uglavnom u Sremu). a poglavar patrijaršije imao je tada titulu "patrijarha Srba. a car Jovan Nenad je ubijen. pomorskih i severnih strana". Jovan Nenad. Pošto je Čelnik raskinuo svoj savez sa Turcima i premestio se na habsburšku teritoriju. Ugarski plemići su se udružili protiv Jovana Nenada i porazili njegovu vojsku u leto 1527. Srbi u Banatu su podigli veliki ustanak protiv turske vlasti 1594. Jovan Nenad uspostavlja svoju vlast u Bačkoj. Delovi teritorije današnje Vojvodine uključeni su tada u vojnu granicu. Srem dolazi pod direktnu otomansku upravu posle 1530. koje je uključivalo Srbe. Posle pada Srbije pod Turke (1459. godine kao otomanski vazal. Tokom otomanske vladavine. godine). do 1530. Ova srpska država bila je kratkog veka. dok je gradove nastanjivalo etnički i verski mešovito stanovništvo. a drugi delovi su došli pod civilnu (županijsku) vlast. Iz ovog perioda su poznate i dve velike seobe Srba u Austrijsku carevinu (1690. Jevreje. muslimane (Turci. itd. na istorijsku scenu izlazi samozvani srpski car. i 1739. kao vazali ugarskih kraljeva. godine). Posle obnove Pećke patrijaršije 1557. islamizovani Srbi.

Delegaciju predstavnika Banata. Nepopustljivost mađarske vlade iskoristilo je srpsko vođstvo. Rusini. godine. najviše Nemci i Mađari. Josif Rajačić. Ovo pravo je. a tadašnji mitropolit.). čije se sedište nalazilo u Temišvaru. se takođe izjasnila za priključenje Srema Srbiji. Bačke i Baranje. marta 1848. Bunjevaca i ostalih Slovena u Banatu. proglašen je za srpskog patrijarha. održana u Rumi. Rumuni i drugi. Velika narodna skupština Srba. koja kasnije postaje deo Kraljevine Hrvatske-Slavonije u okviru habsburške Ugarske. na teritoriju Vojvodine su se. Banata. U prvim srpskim zahtevima ne spominju se ni vojvoda ni vojvodina ni autonomija. srpske trupe iz Vojvodine uključile su se u carsku vojsku i učestvovale su u gušenju revolucije u Ugarskoj. godine. godine). Izabran je narodni odbor kao privremena vlada Srpske Vojvodine. Za vojvodu je izabran Stevan Šupljikac. ostvareno tek u revoluciji 1848-1849. Posle poraza mađarske revolucije. što je kasnije ozakonjeno Vidovdanskim ustavom. 1848. Jedan dan pre toga (24. godine a veći deo njene teritorije (Banat i Bačka) je priključen habsburškoj Ugarskoj. odnosno teritorijalnu autonomiju.Bačke i Srema. delegacija vojvođanskih Srba krenula je u Požun. Mađarska vlada je ceo ovaj pokret srpskog naroda proglasila buntovničkim i rešila da ga slomi vojnički. Posle neuspelih pregovora. Bačke i Baranje od Ugarske i njihovo prisajedinjenje Kraljevini Srbiji. skupština Srema. to su ovi zahtevi postajali radikalniji. pored Srba. Što je mađarska vlada bila nepopustljivija prema umerenim srpskim zahtevima. koja se sastojala odSrema. oktobra 1918. da novoj mađarskoj vladi dostavi zahteve Srba za ravnopravnim položajem u Ugarskoj.Hrvati. sa izuzetkom Srema koji je priključen Kraljevini Slavoniji. Srbi su pružili energičan otpor i u današnjoj Vojvodini je besneo pravi rat. godine). Srbi su proglasili Srpsku Vojvodinu. na čelu sa patrijarhom Rajačićem. naselili i mnogi kolonisti. Bačkoj i Baranji je Novom Sadu 25. Na Majskoj skupštini u Sremskim Karlovcima (13-15 maj. Posle raspada Austrougarske monarhije (29. odlukom austrijskog cara. Bačke i Baranje primio je regent Aleksandar u Beogradu 1. godine). koja se sastojala od delova Banata. Kad je austrijski car proglasio Mađare za buntovnike. Tokom austrijske vladavine. u novembru 1849. formirana je jedna zasebna austrijska pokrajina nazvana Vojvodstvo Srbija i Tamiški Banat (Wojwodschaft Serbien und Tamisch Banat). Službeni jezici Vojvodstva Srbije bili su nemački i ilirski (srpski). decembra 1918. Pokrajinom je upravljao austrijski guverner. kada je proglašeno stvaranjeKraljevine 3/5 . međutim. Odluke Majske skupštine potvrđene su kasnije od strane austrijskog dvora. ali takođe i Slovaci. ali će to veoma brzo postati glavne tačke srpskih zahteva. kojom prilikom su Srbi spalili matične knjige vođene na mađarskom jeziku. Pokrajina Vojvodstvo Srbija i Tamiški Banat je ukinuta 1860. godine proglasila otcepljenje Banata. Karlovačka mitropolijaje uzdignuta na rang patrijaršije. novembra 1918. novembra 1918. Posle izbijanja mađarske revolucije (15. došlo je do nemira u vojvođanskim gradovima. a titula vojvode je pripadala austrijskom caru.Istorija vojvodstvo. godine.

1929. zlostavljano i mučeno. a za predsednika velikog narodnog saveta dr Slavko Miletić. sa masovnim antifašističkim organizacijama. Hrvata i Slovenaca bilo je u početku podeljeno na okruge i županije.000 ljudi ubijeno. pretrpeo je u Banatu i Bačkoj težak poraz. Velika narodna skupština u Novom Sadu je takođe donela odluku o formiranju pokrajinske vlade (narodne uprave) i pokrajinske skupštine (velikog narodnog saveta) za Banat. veći deo Banata i Srema. Hrvata i Slovenaca. kao i postojanje većeg broja pripadnika nacionalnih manjina. Teror i fizičko uništenje nedužnog naroda. a zatim na oblasti. štampom i školstvom. Baranju. kao i deo Šumadije i Braničeva. ovde već bila ustrojena nova narodna vlast sa oslobodilačkim institucijama. tako da je pre dolaska Crvene armije. koja je obuhvatala Bačku. beda i očaj karakterisali su četvorogodišnju okupaciju (1941-1944). s obzirom na istorijske. Na oslobođenoj teritoriji u Sremu organizovana je i partizanska vlast. godine. postepeno prerastao u opštenarodni ustanak. Za predsednika narodne uprave izabran je dr Jovan Lalošević. iako je formalno pripadao NedićevojSrbiji. Posle kratkotrajnog Aprilskog rata i brze kapitulacije Kraljevine Jugoslavije 1941. Bačku i Baranju bila je aktivna sve do 11. dok je u Sremu. U toku fašističke okupacije u Vojvodini je oko 50. jula 1945. kada je održala svoju poslednju sednicu. opšta obespravljenost. a preko 280. sa ustrojenim Pokrajinskim narodnooslobodilačkim odborom (od novembra 1943). godine formirana je pokrajina Kraljevine Jugoslavije. Skupština izaslanika naroda Vojvodine 31. Pokret otpora. ekonomske i kulturne momente. Iskustva iz Srema u organizovanju oslobodilačke borbe prenesena su u leto 1944. Vojvodina je okupirana od strane Sila Osovine i podeljena na tri okupacione zone: Srem su Nemci predali takozvanoj Nezavisnoj Državi Hrvatskoj. nazvana Dunavska banovina. Bačku i Baranju. Pored odluke o prisajedinjenju Kraljevini Srbiji. posle solidnijih priprema.000 je bilo internirano. hapšeno. privredna pljačka. koji su komunisti pokrenuli već u leto 1941. marta 1919. oktobra 1944. Vojvodina je tokom Narodnooslobodilačke borbe. dobila u okviru oslobodilačkog pokreta autonomiju kao pokrajina. u Banat. Narodna uprava za Banat. Bačku iBaranju je anektirala Hortijeva Mađarska. godine. Kraljevstvo Srba.Istorija Srba. dok je Banat potpao pod vlast domaćih Nemaca. sa sedištem u Novom Sadu. Bačku i Baranju. nedovoljno pripremljen i osmišljen prema datim uslovima. u Novom Sadu odlučila je da Autonomna Pokrajina Vojvodina uđe u sastav 4/5 .

iako formalno u sastavu Srbije. iako se stepen autonomije menjao tokom vremena. 5/5 .Istorija Narodne Republike Srbije. Najveći stepen autonomije Vojvodina je imala između 1974. godine. i 1990. Status autonomne pokrajine u Srbiji. imala status federalnog subjekta Jugoslavije sa elementima državnosti. Vojvodina je zadržala do danas. kada je.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful