You are on page 1of 35

3

İş Tasarımı ve Analizi

© 2002 Pearson Education Canada Inc., Toronto, Ontario

4-1

İş hayatımızdan farklı sesler…          Benim işim değil kardeşim..... Torpilli adam. Suç var ama sorumlusunu bulamadık.. Bu iş yerinde sadece ben mi çalışıyorum? İşler arap saçına dönmüş... Bankamatik memur. işini biliyor.... Bir yıl köle gibi çalıştım ama terfi eden başkası oldu!! Nerde yanlışlık var? ... Benimle aynı işi yapıyor ama benden daha çok maaş alıyor!!! Yarın gelin beyefendi.

Her işin analizi yapılabilir mi? Neden? Bilimsel Yönetim Yaklaşımı .

.

İşletme Faaliyetlerinin Organizasyonu Genel Müdür Üretim Pazarlama Muhasebe/Finansman İnsan Kaynakları Yönetimi .

Amaç: Kişi ve İş arasında Uyum Sağlamak Person KSAs Talents & Interests Motivation Job Tasks & Duties Rewards Job Outcomes Performance Satisfaction  Need information about the Person & about the Job .

değerlendirilmesi ve bunlara ilişkin bilgilerin yazılı hale getirildiği bir süreçtir.İş Analizi  İş analizi. değerlendirilmesi ve örgütlenmesidir. bir işletmede yapılmakta olan işler hakkında gerekli bilgilerin toplanması. toplanan verilerin sistematik şekilde incelenmesi. işletmede yapılacak her bir işin niteliği için genel durumu ve özellikleri. Yada iş analizi.   İşle ilgili görev ve sorumlulukların işi yapmak işin . işin yapılacağı çevre ve çalışma koşulları hakkında bilgi toplanması.

İşe Göre Kişi mi. Kişiye göre İş Mi? .

İş: Sınıflandırma Yöntemleri 11 MESLEKLER •Geniş •Dar İŞ AİLELERİ İŞLER POZİSYONLAR .

MESLEK: MÜHENDİS MAKİNA İNŞAAT KİMYA İŞ AİLESİ: İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ İŞ KONTROLÖR ŞANTİYE AR-GE POZİSYON POZİSYON POZİSYON ŞANTİYE ŞEFİ ŞANTİYE MÜH. PROJE KONT. GÖREV GÖREV GÖREV .

Bir örgütte herkes için bir pozisyon vardır.Tanımlar 13 İş – Örgütün amacına ulaşmak için yapılması gereken görevler toplulugudur.  Pozisyon – Bir kişi tarafından yerine getirilen görev ve sorumlulukların toplamıdır.  .

İş Analizi: Temel İnsan Kaynağı Yönetimi Aracı 14 Görevler Sorumluluklar İşler İK planlaması Aday toplama Personel seçimi İş Eğitim Performans Değerleme Ücretlendirme İş Analizi Tanımları İş Gerekleri İş sağlığı ve güveniliği İşçi-İşveren İlişkileri Yasal düzenlemeler İş tasarımı Bilgi Beceri Kabiliyet .

yükseltme ve tayin işlemleri Adil bir ücret sisteminin geliştirilmesi .İş Analizinde Elde Edilecek Bilgilerin Kullanım Alanları           Çevresel değişikliklerin işleri nasıl etkilediğinin değerlendirilmesi Gereksiz iş gereklerinin elimine edilmesi İş yaşamının kalitesini engelleyen ve arttıran unsurları belirleyerek gereken önlemleri alma Gelecekteki insan kaynağı gereklerinin planlanması İş başvuruları ile iş açıkları arasında uyumun sağlanması İşe yeni alınan personel ile mevcut personelin eğitim ihtiyacının belirlenmesi ve eğitim-geliştirme programlarının hazırlanması Çalışanların potansiyelini geliştirmek için planlar hazırlanması Personeli objektif bir şekilde değerleyecek başarı standartlarını oluşturma Personeli yetenekelrini en iyi şekilde kullanabiceği işlere yerleştirme.

İş Tasarımı Uzmanlaşma ve Endüstri Mühendisliği -İş basitleştirme -Endüstri mühendisliği Davranışsal unsurlar -İş genişletme -İş rotasyonu -İş zenginleştirme İnsan Mühendisliği Unsurları -Ergonomi .

İyi Tasarlanmış İş Tasarımı Şunları Sağlar İşle ilgili kimlik (task identity) Açık amaçlar ve görülebilir sonuçlarla işin bütünü ve tanımlanabilir parçaları İşle ilgili anlam (Task significance) İşin örgütün amacına uygunluğu Beceri çeşitliliği (Skill variety) Otonomi (Autonomy) Geribildirim (Feedback) İş Ortamı (Working environment) İşin çeşitli alanlarda beceri ve yetenek gerektirmesi İnisiyatif kullanabilme ve sorumluluk alabilme İşteki etkililik ve performans ile ilgili açık bilgi sağlanabilmesi Başkaları ile etkileşim kurma fırsatı .

İş Ünvanları Eski ünvanlar Tezgahtar Memur Raf görevlisi Bilgisayar programcısı Mutemet           Yeni Unvanlar Satış Danışmanı Uzman Stok ikmal yöneticisi Kaynak analisti Yönetim asistanı Mali İşler Yöneticisi Pazarlama Müdürü Müşteri temsilcisi Müşteri ilişkileri yöneticisi Veznedar Muhasebeci Ticari Müdür Teknik ressam Sekreter İkinci müdür .

Örgütlerde İş tasarımı 19 Bireysel (iş tasarımı) Davranışsal •İş zenginleştirme •İş genişletme İş Analizi ve •Personel Tanımları güçlendirme Grup İş programları •Çalışan katılımını esas alan gruplar •Takımlar •Sıkıştırılmış çalışma zamanı •Esnek zaman •İş paylaşımı Teknoloji •Endüstri mühendisliği •Ergonomi Sanal gruplar Bilgisayar programı aracılığıyla evden çalışmak (Telecommuting) .

1. yetki ve sorumlulardan oluşur. Bütün işler açık bir şekilde tanımlanmış görev.İyi tasarlanmış İşlere ilişkin İlkeler………. yoksa örgütün ihtiyaçlarına göre mi tasarlanmaktadır? . Dikkate alınması gereken hususlar:  Hangi fonksiyon ve faaliyetler yürütülmelidir? Bunlara neden gereksinim vardır?  Bunlar örgütün amaçlarına nasıl katkıda bulunur?  Faaliyetler işgücü planları ile nasıl ilişkilendirilir?  İş mevcut personel etrafında mı.

2 İşler örgüt içinde yerleştirilmelidir? Dikkate alınması gereken hususlar:  İlişki haritası – Örgütsel birimler arasında fonksiyonlar arasında ve roller açısından nasıl bir etkileşim gereklidir?  Görevlerin gruplandırılması maliyet etkinliğini ne kadar sağlamaktadır?  Uzmanlıklar ve zor bulunan yetenekler en iyi şekilde gruplandırılmakta mıdır? .İyi tasarlanmış İşlere ilişkin İlkeler……….

3 Çalışanlara belirli düzeyde takdire ve karar vermeye izin verilmelidir. bu uygulanabilir mi? .İyi tasarlanmış İşlere ilişkin İlkeler………. Dikkate alınması gereken hususlar:     Sorumluluk ve yetkiler optimal bir şekilde dağıtıldı mı? Görevler çalışan personel için hem işin özünü hem de çeşitliliği sağlıyor mu? Kararlar nerede alınıyor? İşteki sorumluluk yönetmeye mi yapmaya mı yönelik – her ikisi ise.

ya da daha verimli hale getirilebilir mi? 5 Mevcut teknolojiden en iyi şekilde yararlanılmalıdır. Dikkate alınması gereken hususlar:  Teknolojik çözümlerle kazanılabilecek verimlilik ve iş tatmini .İyi tasarlanmış İşlere ilişkin İlkeler………. Dikkate alınması gereken hususlar:  Görev neden yapılıyor?  Bazı iş akışları elenebilir. basitleştirilebilir. 4 Gereksiz yere karmaşık olan ya da örgütsel amaçların gerçekleştirilmesine katkı saglamayan görevler dahil edilmemelidir.

İş alımında açık ve kesin kriterler oluşturmak.Amaçlar       Performans standartlarını belirlemek. … END 302 İş Analizi ve Tasarımı Güz 2007 .İş Analizi . Olumsuz çalışma koşullarını ortadan kaldırmak. Kariyer planının sağlıklı bir şekilde yapılmasını sağlamak. Şu andaki ya da gelecekte ortaya çıkabilecek eğitim ihtiyacını tespit etmek.

İş Analizi .Sorular      Çalışanlar ne gibi bedensel ve zihinsel görevler yapabilir? İş ne kadar sürede tamamlanabilir? İş nerede ve nasıl yapılabilecektir? İş neden yapılmaktadır? İşin yapılması için gerekli nitelikler nelerdir? .

İş Analizinin Safhaları İŞ ANALİZİ İÇİN HAZIRLIK Organizasyon yapısının incelenmesi ve işlerin niteliği hakkında bilgi sahibi olunması İŞ ANALİZİ BİLGİLERİNİN TOPLANMASI İŞ ANALİZİ BİLGİLERİNİN UYGULANMASI Uygulamalar: İK Bilgi sisteminin güncelleştirilmesi Anket formu Veri İşlerin tanımlanması geliştirilmesi toplama •İş tanımları •İş gerekleri •İş standartları .

Analiz edilecek işlerin ve pozisyonların seçilmesi 2. İş analizi için uygun anket formu geliştirilmesi 3. İş analizi bilgilerinin İKY sürecinde kullanılması 6.Aşama Aşama İş Analizi 7. Örgüt yapısının incelenerek işlerin tespiti . İş tanımlarının ve gereklerinin hazırlanması 4. İş analizi bilgilerinin ne amaçla kullanılacağının tanımlanması 1. İş standartlarının belirlenmesi 5. İş analizi bilgisinin toplanması 3.

İş Analizi Anket Formunda Yer Alabilecek Bölümler      İş Analizi Hakkında Bilgi ve İşin Tanımlanması İşle ilgili görev ve sorumluluklar İşin yapılabilmesi için gerekli insan nitelikleri/İş gerekleri Çalışma koşulları Performans standartları .

İş Analizinde Bilgi Toplama Yöntemleri Görüşme Anket Gözlem Uzmanlar Kurulu İşgören Günlüğü .

İş Analizi Anket Formunda Yer Alabilecek Bölümler      İş Analizi Hakkında Bilgi ve İşin Tanımlanması İşle ilgili görev ve sorumluluklar İşin yapılabilmesi için gerekli insan nitelikleri/İş gerekleri Çalışma koşulları Performans standartları .

İş Tanımlarının Yazılması İş Tanımları • İşgörence yapılan işin niteliği • İşin nasıl yapıldığı • İşin hangi koşullar altında yapıldığı .

sorumluluk ve ilişkiler Çalışma koşulları Onaylar .İş Tanımlarının Yazılması İş Tanımının Kapsamı • • • • • İşin kimliği İşin özeti İşin gerektirdiği görev.

İş Gereklerinin Yazımı İş Gereklerinin Kapsamı: • • • • • İnsan özellikleri Tecrübe Beceri / Yetenek Efort Çalışma koşulları .

İş Analizi Bilgilerinin Kullanım Alanları .

İş Analizinin Kapsamı .