You are on page 1of 3

ΠΑΝΗΓΥΡΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΟΡΤΗ

ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΙΕΡΑΡΧΩΝ

Αρχικά θα ήθελα να ευχαριστήσω τους µαθητές για όσα µε τόση


προθυµία αλλά και επιµέλεια ετοίµασαν µε σκοπό να µας θυµίσουν
σχετικά µε τις φυσιογνωµίες των µεγάλων αυτών ανδρών, άλλωστε ό,τι
δε δόθηκε σαν πληροφορία για τη ζωή και το έργο τους ψάλθηκε
µελίρρυτα από τα παιδιά.
Το µόνο ιστορικό στοιχείο, το οποίο χρειάζεται ίσως να θυµίσω
είναι ότι η εορτή θεσπίστηκε εξ αιτίας µιας επανάστασης που ξέσπασε
στην Κωνσταντινούπολη, όταν έγινε βασιλιάς ο Αλέξιος ο Κοµνηνός τον
11ο αι. Τουλάχιστον δηλαδή πέντε (5) αιώνες µετά το θάνατο και του
τελευταίου από τους τρεις ιεράρχες, του Ιωάννη του Χρυσοστόµου.
Αφορµή γι’ αυτή την εξέγερση ήταν η διαφωνία ανάµεσα σε
αξιόλογους και πολύ ενάρετους άνδρες της εποχής για το ποιου ιεράρχη
από τους τρεις η προσωπικότητα ήταν περισσότερο σηµαντική και ποιος
από τους τρεις είχε περισσότερα προσφέρει στην κοινωνία.
Αλήθεια ποιοι
ποιοι λόγοι οδηγούσαν τότε τον κόσµο σε επανάσταση!
επανάσταση!
Ο λαός εξαιτίας αυτού του ζητήµατος είχε διαιρεθεί στα τρία και είχαν
λάβει και ονόµατα το κάθε µέρος αντίστοιχα. Έτσι, τους µεν ονόµαζαν
Ιωαννίτες, τους δε Βασιλείτες και τους λοιπούς Γρηγορίτες.
Στην πόλη τώρα των Ευχαϊτών ζούσε ένας µετέπειτα άγιος της
Εκκλησίας µας, ο οποίος τότε ήταν µητροπολίτης ο Ιωάννης ο
Μαυρόπους. Ήταν άνδρας αξιόλογος, πάρα πολύ µορφωµένος που είχε
λάβει την ελληνική παιδεία και ο οποίος ήταν εξίσου ενάρετος όσο και
ξακουστός.
Σ’ αυτόν τον άνθρωπο εµφανίστηκαν οι ιεράρχες για να λύσουν
την αναστάτωση που συνέχιζε να υπάρχει και του είπαν: « Κοίταξέ µας,
εµείς ενώπιον του Θεού είµαστε ένα. ∆εν υπάρχει κάτι το αντίθετο
ανάµεσά µας. Το µόνο που έκανε ο καθένας στην εποχή του ήταν ότι
έγραψε και έδωσε διδασκαλίες που αφορούσαν την σωτηρία των
ανθρώπων «τω θείω κρουόµενοι Πνεύµατι» όπως γράφει και το
Συναξάρι τους σήµερα στο Μηναίο δηλ. χτυπηµένοι από το Άγιο
Πνεύµα. ∆εν είναι κανείς µας πρώτος, κανείς δεύτερος αλλά «αν τον ένα
λέξεις, οι δύο παρέπονται» που σηµαίνει αν µιλήσεις για τον ένα, οι άλλοι
δύο τον συντροφεύουν, τον ακολουθούν, τον συνοδεύουν.
Για το λόγο αυτό αναθέτουν στον Ιωάννη Μαυρόπου να ζητήσει
να σταµατήσουν οι άνθρωποι να διαφωνούν και να διαχωρίζονται,
αλλά όπως και οι ίδιοι ενώπιον του Θεού έν είναι, έτσι και οι πιστοί «έν
ώσιν» να έρθουν δηλαδή σε ένωση, σε οµόνοια, σε ειρήνη.
Και είναι οι ίδιοι οι άγιοι που προτείνουν στον Ιωάννη Μαυρόπου
να βρει µία ηµέρα για τον κοινό εορτασµό τους.
Κατ’ εντολή των αγίων πλέον ο Ιωάννης Μαυρόπους επιλέγει ως
µήνα για να συνεορτάζουν τον Ιανουάριο, γιατί ήδη µέσα σ’ αυτό το
µήνα και συγκεκριµένα:
Την 1η ηµέρα τελούσαν οι χριστιανοί τη µνήµη του Μεγάλου Βασιλείου
Την 25η ηµέρα τελούσαν τη µνήµη του αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου
και
Την 27η ηµέρα εόρταζαν την ανακοµιδή των λειψάνων του αγ. Ιωάννη
του Χρυσοστόµου. Έτσι θεσπίζεται να κλείνει σχεδόν ο µήνας µε τον κοινό
πλέον εορτασµό των τριών ιεραρχών.
Οκτώ αιώνες αργότερα και συγκεκριµένα το 1843 τα τρία αυτά
πρόσωπα της Εκκλησίας µας επιλέγονται από το ελεύθερο πια ελληνικό
κράτος και ανακηρύσσονται ως προστάτες των γραµµάτων και της
παιδείας.
Αναρωτήθηκα λαµβάνοντας αυτή την πληροφορία. Γιατί αυτοί;
Άραγε µέσα από το πέρασµα τόσων αιώνων δεν υπήρξαν άλλοι πιο
µορφωµένοι από τους τρεις αυτούς άνδρες; Ειδικά σε µια χώρα σαν την
Ελλάδα µε τόσο υψηλό στα γράµµατα και τις τέχνες επίπεδο; Ποιο ήταν
εκείνο το χαρακτηριστικό που τους έκανε να ξεχωρίσουν και να λάβουν
αυτό τον τιµητικό τίτλο: «Προστάτες της παιδείας»;
Προσπαθώντας να δώσω απάντηση σ΄ αυτό το γιατί, ξεκίνησα
ψάχνοντας αρχικά να βρω τι σηµαίνει η λέξη «παιδεία».
Ο πιο άρτιος από τους ορισµούς και τις ερµηνείες που δίνονται στα
λεξικά ήταν αυτός που έλεγε ότι παιδεία είναι η σωµατική και ψυχική
ανατροφή παιδιού και στη συνέχεια αναφερόταν και στη διδασκαλία,
την εκπαίδευση κλπ.
Αυτό στο οποίο µε οδήγησε η µελέτη του βίου τους ήταν ότι
πραγµατικά και στους τρεις είχε δοθεί η υψηλότερη ποιοτικά εκπαίδευση.
Η µόρφωσή τους ήταν όχι απλά πανεπιστηµιακή αλλά
πανεπιστηµονική. Όµως δεν µπορεί να ήταν µόνο αυτό. Άλλωστε ποτέ
δε φτάνει µόνο αυτό που έχουµε για να µας κάνει αυτό που είµαστε, αλλά
εκείνο που κυρίως δρα καταλυτικά είναι ο τρόπος που το
διαχειριζόµαστε.
Κατέχοντας οι ίδιοι την αρχαία ελληνική παιδεία, ό,τι δηλαδή πιο
ολοκληρωµένο διέθετε ο τότε κόσµος γνωστικά, στη συνέχεια το
συνέθεσαν µε τη χριστιανική κοσµοθεωρία και το κατέθεσαν για να
οδηγήσουν τους ανθρώπους στην αληθινή γνώση. Κατ΄ αρχήν στη
γνώση της οντολογικής τους ύπαρξης, να καταλάβουν δηλαδή τι
σηµαίνει να είσαι άνθρωπος. Κατόπιν στην κατανόηση της σχέσης τους
µε τον κόσµο γύρω τους και µέσα από αυτή την απτή και προσιτή
γνώση και αλήθεια να µπορέσουν να φτάσουν στην απόλυτη Αλήθεια,
στο Χριστό.
Οι ίδιοι υπήρξαν άριστοι µαθητές, αφού αγάπησαν κάθε είδος
επιστηµονικής γνώσης που τους δόθηκε κι έτσι σήµερα αποτελούν αγαθά
πρότυπα για κάθε µαθητή.
Υπήρξαν ταυτόχρονα και σπουδαίοι παιδαγωγοί, όπως φαίνεται
µέσα από τα παιδαγωγικά έργα που µας κληρονόµησαν τα οποία
διακρίνονται για τις ψυχολογικές και παιδαγωγικές παρατηρήσεις τους
και στα οποία φανερώνεται η πολυµερής γνώση που διέθεταν για την
παιδική ψυχολογία, πριν την ύπαρξη της ψυχολογίας ως κλάδο των
ανθρωπιστικών επιστηµών.
Τους απασχόλησε η ελκυστικότητα του µαθήµατος, οι
αντιληπτικές ικανότητες των µαθητών και πρότειναν µεθόδους
διδασκαλίας δίνοντας συγκεκριµένες οδηγίες ως πρώτοι διδακτιολόγοι
πολύ πριν καν εφευρεθεί αυτός ο όρος.
Ενδιαφέρθηκαν τόσο για το σκοπό της αγωγής, ο οποίος δήλωναν
ότι πρέπει να αποσκοπεί στη διαµόρφωση του παιδιού ως εικόνα Θεού
και να είναι ηθικά ακέραιος όσο και για την προσωπικότητα του
παιδαγωγού του οποίου βασικό χαρακτηριστικό γνώρισµα
διακήρυτταν ότι πρέπει να είναι η ανεξάντλητη αγάπη.
Είναι νοµίζω µια καλή στιγµή αυτή για να αναλογιστούµε όλοι
όσοι φέρουµε τον παιδαγωγικό τίτλο πόσο κοντά ή όχι βρισκόµαστε σ΄
όσα µας διδάσκουν οι άγιοι που µας προστατεύουν στο εκπαιδευτικό µας
έργο.
Κλείνοντας ας ευχηθούµε όλοι οι τρεις ιεράρχες να συνεχίσουν να
πρεσβεύουν στον Κύριο για το φωτισµό, την ενίσχυση και την
καθοδήγησή µας, όπως µας λέει ότι ήδη πράττουν που θα ακούσουµε να
ψάλλουν οι µαθήτριες της Α΄ Λυκείου.

Αναστασία Ρασιώτη, Θεολόγος καθηγήτρια.