1945-2012

¨Η ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΩΝ ΣΤΟ ΚΟΣΣΥΦΟΠΈΔΙΟ¨

Ευάγγελος Π. Ξηνταρόπουλος
Αθήνα, 2012

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Εισαγωγή: «Косово Поље ή Fushë Kosovë;»

4

1ο Κεφάλαιο: «Το πολιτικό πείραμα της Γιουγκοσλαβίας»

9

Α΄ Μέρος: 1945-1988 Το γιουγκοσλαβικό αστέρι θαμπώνει τα εθνικά πάθη
Β΄ Μέρος: 1989-1999 Ενταφιάζοντας το ¨Bратство и јединство¨

14

2ο Κεφάλαιο: «Από τους ανθρωπιστικούς βομβαρδισμούς στην ¨Republika e
Kosovës¨»

20

Α΄ Μέρος: 2000-2008 Η ανάδυση του διεθνούς προτεκτοράτου
Β΄ Μέρος: 2008-2012 Η ¨κηδεμονευομένη¨ Δημοκρατία

28

Επίλογος: «Κοστολόγηση Αξιών»

40

Βιβλιογραφία

44

2

Πρόλογος

Χωρίς αμφιβολία, μία μελέτη ενός ακανθώδους ζητήματος, όπως είναι η
προστασία των μειονοτήτων, και δη στην Βαλκανική, οφείλει να εξετάζει πέρα από
την νομική διάσταση του πράγματος και πολιτικο-ιστορικά δεδομένα. Είναι προφανές
εκ του τίτλου και μόνο ότι η θεματική συνιστά ένα εξόχως πολιτικό ζήτημα, θα ήταν
δε, ψευδές να υποστηριχθεί ότι ένα τέτοιο ζήτημα με τόσο νωπές εξελίξεις μπορεί να
παρουσιαστεί με αδέκαστη αντικειμενικότητα, παρόλα αυτά η όλη προσπάθεια
συγγραφής γίνεται με τρόπο νηφάλιο, λαμβάνοντας υπόψιν πληθώρα πηγών
προερχομένων από όλες τις εμπλεκόμενες πλευρές, Σέρβους, Αλβανούς και Δυτικούς.
Εν τέλει, το παρόν άρθρο έχει ως στόχο να παρουσιάζει το ρυθμιστικό πλαίσιο της
μειονοτικής προστασίας στην περιοχή του Κοσσυφοπεδίου από το τέλος του Β΄
Παγκοσμίου Πολέμου έως σήμερα ως νομικό ζήτημα, αλλά και να αναδείξει την
σύνδεση του θέματος αυτού με τις γεωπολιτικές εξελίξεις στην περιοχή, είτε σε
επίπεδο σερβο-αλβανικών σχέσεων είτε στο πλαίσιο αναθεώρησης του status quo των
Δυτικών Βαλκανίων.

Εισαγωγή
3

«Косово Поље ή Fushë Kosovë;»

«Kosovska» του Petar Radicevic

Το «πεδίο των μαύρων πουλιών» έμελλε να κατέχει ξεχωριστή σημασία τόσο
για την διαμόρφωση της σερβικής εθνικής ιδέας όσο και της αλβανικής. Για τον
σερβικό λαό το Κόσοβο-Μετόχια ή παλιά Σερβία, όπως το αποκαλούν, είναι το λίκνο
της σερβικής ορθοδοξίας καθώς στο Peć (Ιπέκιο) ήταν η έδρα του σερβικού
Πατριαρχείου. Είναι ένας ιερός τόπος όχι μόνον γιατί εκεί δημιούργησαν το
μεσαιωνικό τους κράτος, αλλά και γιατί σε εκείνα τα χώματα έλαβε χώρα το 1389 η
θρυλική μάχη του «Косово Поље»1, κατά την οποία οι Σέρβοι επέλεξαν να πεθάνουν
μαχόμενοι ηρωικά κατά των Οθωμανών. Η μάχη αυτή αν και αποτέλεσε την αρχή της
οθωμανικής κυριαρχίας στην περιοχή είναι θεμελιώδης για την ίδια την ύπαρξη του
σερβικού έθνους. Για να γίνει αντιληπτό ο καθοριστικός της χαρακτήρας για την
διαμόρφωση της σερβικής εθνικής ιδέας πρέπει να αναλογιστούμε τον αντίκτυπο της
αλώσεως της Κων/πόλεως για τον Ελληνισμό. Το πλήγμα είναι τεράστιο και οι δύο
λαοί υποδουλώνονται στον «άπιστο» Αγαρηνό, όμως ο ηρωισμός των υπερασπιστών
τόσο στην Άλωση όσο και στην μάχη του Κοσόβου θωρακίζει την εθνική τους
ιδιοσυστασία, παρηγορεί τον ραγιά και τον κάνει να ελπίζει σε μια μελλοντική
«Ανάσταση». Κατ’ αυτόν τον τρόπο, όπως ο Ρωμιός ραγιάς υπομένει τον τουρκικό
ζυγό με τον θρύλο του μαρμαρωμένου βασιλιά και την υπόσχεση πως η Βασιλεύουσα
θα ξαναγίνει το κέντρο μιας χριστιανικής αυτοκρατορίας, έτσι και ο Σέρβος
αγκαλιάζει την ηρωική θυσία των προγόνων του και τον αγώνα τους για ελευθερία.
1

Ο κεντρικός ρόλος της μάχης αυτής στο σερβικό εθνικό πάνθεον διαγράφεται με γλαφυρό τρόπο στο
βιβλίο του Tim Judah, The Serbs, New Haven and London 1997, σελ. 29-47.

4

στην ομώνυμη πόλη του Κοσσυφοπεδίου. Έτσι λοιπόν ας ξετυλίξουμε τον ιστορικό αυτό μίτο. 5 . Ερζεγοβίνης και Νότιας Δαλματίας) και βαθμιαία θα εκχριστιανιστούν από την Κωνσταντινούπολη. η σερβο-αλβανική διαμάχη επί του Κοσόβου δεν εξαντλείται βεβαίως σε ιδεολογικό επίπεδο. Εντούτοις. 3 Για την δράση της Λίγκας βλέπε Miranda Vickers. αργότερα όμως θα ζητήσουν και αυτοί με την σειρά να συστήσουν ένα ανεξάρτητο αλβανικό κράτος που θα περιελάμβανε τα βιλαέτια Σκόδρας. αλλά ένα μυθικό σύμβολο του ίδιου του έθνους τους. Η ιστορική αναδρομή αυτής της περιόδου έχει αξία κυρίως για να συγκεκριμενοποιηθούν οι αιτίες της έχθρας και να καταδειχθεί το ούτως ή άλλως δύσκολο εγχείρημα της μειονοτικής προστασίας στην περιοχή. θα μπορούσαμε να χαρακτηρίσουμε το Κοσσυφοπέδιο ως την Ιερουσαλήμ των Βαλκανίων. 142. Κροάτες και Σέρβους. Αρχικώς. στόχος της ένωσης είναι η αφύπνιση τον Αλβανόφωνων και η αυτονομία τους εντός της Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Οι Σέρβοι θα εγκατασταθούν νοτιότερα όλων (στις περιοχές της Raška. Ελλάδα). σελ. οι Σλάβοι περνούν το όριο του Δούναβη και εισρέουν στην Βαλκανική από τον 6ο αιώνα μ. 41-44. σελ. Ιωαννίνων. Κοσόβου. Υπό την απειλή του διαμελισμού των ευρωπαϊκών εδαφών της οθωμανικής αυτοκρατορίας και την ένταξή τους στα βαλκανικά χριστιανικά κράτη (Σερβία. Μοναστηρίου. Είναι λοιπόν προφανές πως και για τους δύο λαούς το Κόσοβο δεν είναι απλός μια περιοχή της ευρύτερης πατρίδας τους. κατά τον ορισμό του Ευάγγελου Κωφού. βιβλίο Miranda Vickers and James Pettifer. η αιματηρή αντιπαλότητα είναι διάχυτη καθ’ όλη την περίοδο που κατοικείται το Κοσσυφοπέδιο από τις δύο εθνότητες. στερεώνουν την εχθρότητα και την μισαλλοδοξία μεταξύ Σέρβων και Αλβανών. The Albanians. κατακτά ένα μεγάλο τμήμα της άλλοτε κραταιούς αυτοκρατορίας που εκτίνεται από το Δούναβη έως την Πελοπόννησο και ανακηρύσσεται αυτοκράτορας Σέρβων και Ελλήνων το 1346. Μαυροβούνιο. Το Κοσσυφοπέδιο-Μετόχια θα αποτελέσει το κέντρο ενός ισχυρού σερβικού κράτους το οποίο θα φτάσει στην μέγιστη ακμή του στα χρόνια της βασιλείας του Στέφανου Δουσάν (Стефан Урош IV Душан Силни 1308-1355). λοιπόν.Χ. Γι’ αυτούς το Κόσοβο είναι ο γενέθλιος τόπος της εθνικής τους αφύπνισης. Περί τα τέλη το 12ου αιώνα θα απλώσουν την κυριαρχία τους υπό τον Στέφανο Νεμάνια στις περιοχές του Κοσσυφοπεδίου. οι Αλβανοί ιδρύουν την «Λίγκα του Πρίζρεν»3 το 1878. Αρχικά. Αυτή. New York 1997. New York 1975. Μαυροβουνίου. Τα σλαβικά αυτά στίφη διαχωρίζονται σε Σλοβένους. για τους Αλβανούς το σύνθημα: «Δεν υπάρχει Αλβανία χωρίς Κόσοβο και αντιστρόφως»2 εκφράζει απόλυτα την σημασία που προσδίδουν στην περιοχή. Η σερβική κυριαρχία στην περιοχή φθίνει σταδιακά υπό τον όγκο της οθωμανικής πλημμυρίδας που σαρώνει τα Βαλκάνια. αυτή καθεαυτή η συνύπαρξή τους στο τόπο και η διαρκής αλλαγή ρόλων «κυριάρχου-υποτελούς». Η 28η Ιουνίου του 1389 είναι η ημερομηνία κλειδί στην 2 Βλ.. Albania: From Anarchy to a Balkan Identity.Από την άλλη. Βουλγαρία. ο οποίος εκμεταλλευόμενος την προϊούσα βυζαντινή παρακμή καθώς και τις έριδες της αυτοκρατορικής διαδοχής.

Χαρακτηριστικό της αλλαγής της πληθυσμιακής φυσιογνωμίας της περιοχής αποτελεί η μεγάλη έξοδος του σερβικού λαού προς βορρά υπό τον πατριάρχη Αρσένιο ΙΙΙ κατά το 1690 σε προσπάθειας διαφυγής των τουρκικών αντιποίνων. 246-269 και στο βιβλίο του Βασίλη Ραφαηλίδη. όπως παρουσιάζεται στην ιστορική έρευνα του Dr. Κόσοβο και Μετόχια. που πυκνώνουν συνεχώς πληθυσμιακά. Συνεπώς η αλβανική κυριαρχία επί της περιοχής συνοδεύεται με ένα αυξανόμενο εποικισμό της περιοχής. Επί παραδείγματι βλ. Αρβανίτες. αν και εξισλαμίστηκε στην παιδική του ηλικία και ξεκίνησε την στρατιωτική του σταδιοδρομία στο πλευρό των Οθωμανών. Περισσότερες λεπτομέρειες στο βιβλίο του Σαράντου Καργάκου. Αθήνα 1994. την δεκάτη και τον «φόρο αίματος». αργότερα ανανέωσε την χριστιανική του πίστη και επιδόθηκε σε σκληρούς αγώνες κατά των Τούρκων για 25 έτη μέχρι τον θάνατό του. 6 Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι ο Αλή Τεπελενλής πασάς των Ιωαννίνων και ο Μωχάμετ της Αιγύπτου. όπως φαίνεται στα χρυσόβουλα των μοναστηρίων της περιοχής. Όμως οι μαζικοί εξισλαμισμοί που εφαρμόστηκαν στην ευρύτερη περιοχή προς εδραίωση της οθωμανοκρατίας στα Βαλκάνια στιγμάτισαν ανεξίτηλα τις σερβο-αλβανικές σχέσεις. 5 Ο Γεώργιος Καστριώτης ή Ισκεντέρ-μπέης (άρχοντας Αλέξανδρος). ήταν γιός του Ηπειρώτη άρχοντα της Κρόιας Ιωάννη Καστριώτη και της Σέρβας Βοϊσάβας. Αθήνα 2005. Οι λαοί των Βαλκανίων. Τότε διεξάγεται η περιώνυμη μάχη του Κοσσυφοπεδίου που σηματοδοτεί την αρχή της τουρκοκρατίας στα σερβικά εδάφη. Άλλωστε πολλοί Αλβανοί θα στελεχώσουν τον οθωμανικό στρατό και την διοίκηση6. Από την άλλη πλευρά. Έως την ολοκλήρωση της τουρκικής κατάκτησης περί τα τέλη του 15ου δεν φαίνεται να υπάρχουν ιδιαίτερες προστριβές μεταξύ του σερβικού πληθυσμού και των υπολοίπων εθνοτήτων που κατοικούσαν στο Κόσοβο4. σελ. καθώς οι πάντα πρόθυμοι για στάσεις και ξεσηκωμούς Σέρβοι έρχονται σε πάμπολλες συγκρούσεις με τους Οθωμανούς με σύνηθες αποτέλεσμα την αιματηρή κατάπνιξη της όποιας απόπειρας απελευθέρωσης. Βλάχοι και σε λιγότερους αριθμούς Έλληνες. απέκτησαν τα ίδια δικαιώματα με τους υπόλοιπους μουσουλμάνους. Έλληνες.182-187. Σάξονες και Βούλγαροι. κυρίως λόγω της ορθόδοξης κοινής τους πίστης. Κατ’ αυτόν τον τρόπο η τύχη των εξισλαμισμένων Αλβανών διαφοροποιείται ολοκληρωτικά. Αρμένιοι. του επονομαζόμενου Σκεντέρμπεη άρχισαν να εξισλαμίζονται μαζικά. 4 Μαζί με τον πλειοψηφούντα ακμάζοντα σερβικό πληθυσμό συνυπήρχαν και Αλβανοί. και μύρια άλλα δεινά. Dusan Batakovic. Η αλλαξοπιστία τους μετέβαλλε άρδην τη θέση τους. ενώ οι Αλβανοί. 6 . ύστερα από τον αποτυχημένο ξεσηκωμό τους με αφορμή την κατάληψη του Βελιγραδίου από τα αυστριακά στρατεύματα (1688). Στο Κόσοβο αυτή η διαφοροποίηση γίνεται ολοένα εμφανής. παράλληλα με τη δραματική σερβική πληθυσμιακή μείωση. πατέρας του γνωστού από την ελληνική επανάσταση. σελ. αναλαμβάνουν τη διατήρηση της εξουσίας της Υψηλής Πύλης in situ. Ιμπραήμ πασά. με αποτέλεσμα η κυριαρχία των Τούρκων σε ένα μεγάλο μέρος της δυτικής Βαλκανική από τη Νότια Σερβία ως την Πελοπόννησο να στηρίζεται κατ’ ουσίαν σε αυτούς τους «Τουρκαλβανούς». Αλβανοί.σερβική ιστορία. αφού από υπόδουλοι ραγιάδες βαρυνόμενοι από τον κεφαλικό φόρο. το παιδομάζωμα. Οι Αλβανοί μετά την ήττα του εθνικού τους ήρωα Γεωργίου Καστριώτη5. την Χάρτα Δεκανίου 1330. κατά κύματα καταφθάνουν Γκέγκηδες μουσουλμάνοι από τα βουνά της Βόρειας Αλβανίας στο έδαφος του Κοσσυφοπεδίου.

Αθήνα 1999. Από τα τέλη του αιώνα έως και τον Α΄ Παγκόσμιο. βιβλίο Λένας Διβάνη. Μαυροβουνίου. όσο και ο χριστιανικός ανταγωνισμός για το διαμελισμό των ευρωπαϊκών εδαφών της αυτοκρατορίας. την επαύριο δηλαδή της Συνθήκης του Αγίου Στεφάνου στις 3 Μαΐου 1878. χωρίς βέβαια να βελτιωθούν οι σχέσεις των δύο εθνοτήτων. Έκτοτε το πάνω χέρι στην περιοχή το έχουν οι Σέρβοι. Β΄ 1913) και κατά τον Α΄ Παγκόσμιο (1914-1918) κάνει όλες της πλευρές να σκληραίνουν την στάση τους και να πλήττουν βάναυσα τον άμαχο πληθυσμό του αντιπάλου. καθώς και το ιταλικής 7 . Η κλιμακούμενη ένταση τόσο μεταξύ χριστιανών και Οθωμανών. φυσικά χωρίς καμία επιτυχία. όταν τα ναζιστικά στρατεύματα θα εισβάλλουν στην Γιουγκοσλαβία. ο Το τέλος του Β΄ Βαλκανικού. Η ίδρυση της φασιστικής Κροατίας (στα εδάφη της σημερινής Κροατίας και Βοσνίας) και του Μπανάτ (στις ανατολικές περιοχές της Βοϊδοντίνας) η δημιουργία της Μεγάλης Βουλγαρίας (με την ενσωμάτωση μέρους της Δυτικής Θράκης και της Βαρντάσκας) και της Μεγάλης Αλβανίας (με την προσάρτηση Κοσσυφοπεδίου και δυτικών εδαφών της Βαρντάσκας). θα βάλλει τελικά και τους Αλβανούς στο παιχνίδι της εθνικής ολοκλήρωσης. 7 Δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι η ίδρυση της λίγκας γίνεται στις 1 ο Ιουνίου του 1878. όπου ιδρύεται η Μεγάλη Βουλγαρία εκτεινόμενη μέχρι και περιοχές της σημερινής Αλβανίας. Οι Γερμανοί ναζί και οι Ιταλοί φασίστες θα ιδρύσουν ανάμεσα στα άλλα φασιστικά κρατίδια10 την Μεγάλη Αλβανία. 1908 πλήρης ανεξαρτησία Βουλγαρίας). το οποίο και θα ενταχθεί στο βασίλειό τους με την συνθήκη του Λονδίνου το 1913. ύστερα από κλιμάκωση της μεταξύ τους έντασης. Ρουμανίας. 48-51. Richard Jansen κατά το 1931 οι αλβανοί ανέρχονται στο 63% του συνολικού πληθυσμού. σελ. Στο πλαίσιο της εθνικής ομοιογενοποίησης και της εμπέδωση του νέου συνοριακού status quo γίνεται εποικισμός του Κοσόβου από σερβικό πληθυσμό (χωρίς ιδιαίτερη επιτυχία8). Η κατάσταση θα ανατραπεί το 1941. το τοπίο στην Βαλκανική θα αλλάξει εντελώς. 9 Σχετικά με την καταχρηστική χρήση του συστήματος μειονοτικής προστασίας της ΚτΕ από τις αναθεωρητικές χώρες βλ. Η γενικευμένη σύγκρουση κατά τους Βαλκανικούς (Α΄ 1912. Ελλάδα και Μειονότητες. που ανακηρύσσει επίσης και την ίδρυση του ανεξάρτητου Αλβανικού κράτους (υπό τις ευλογίες και την συνδρομή της Ιταλίας και της Αυστρουγγαρίας). 8 Σύμφωνα με την έρευνα του G. Η περίοδος του Μεσοπολέμου (1918-1940) έχει αρχίσει και χαρακτηρίζεται από τις προσπάθειες των αναθεωρητικών κρατών για ανατροπή του καθεστώς ειρήνης της Κοινωνίας των Εθνών. έχει αρχίσει να γέρνει σιγά-σιγά η πλάστιγγα προς στην άλλη πλευρά. ενδεικτικό της οξύτητας στις σχέσεις των δύο πλευρών είναι το αίτημα των Κοσοβάρων. με την δράση της Λίγκας της Πριζρένης μετά το 18787. βρίσκει τους Σέρβους νικητές στο Κοσσυφοπέδιο. χρησιμοποιώντας τις ίδιες τις ρυθμίσεις του νεοσύστατου οργανισμού για προστασία των μειονοτήτων9. μόνο που τώρα πια έχοντας δημιουργηθεί τα χριστιανικά κράτη της Βαλκανικής (1878 Συνέδριο Βερολίνου – ανεξαρτησία Σερβίας. Αναφορικά με το κοσοβικό ζήτημα. 10 Την περίοδο της γερμανο-ιταλικής κατοχής η Βαλκανική θα γνωρίζει πληθώρα συνοριακών αλλαγών. μία μόλις ποσοστιαία μονάδα λιγότερο από το 1920. οι οποίοι θα προσπαθήσουν να κλείσουν τους παλιούς λογαριασμούς με το αλβανικό στοιχείο. ενώ οι ντόπιοι Αλβανοί αρχίζουν να αντιλαμβάνονται τον νέο ρόλο τους ως υποτελούς.Η δύσκολη συμβίωση μεταξύ Σέρβων και Αλβανών θα συνεχιστεί και κατά τον 19 αιώνα.

φέρνει σημαντικές εξελίξεις στο ζήτημα του Κοσόβου. 1ο Κεφάλαιο: ΤΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΠΕΙΡΑΜΑ ΤΗΣ ΓΙΟΥΓΚΟΣΛΑΒΙΑΣ Α΄ Μέρος: 1945-1988 «Το γιουγκοσλαβικό αστέρι θαμπώνει τα εθνικά πάθη» εμπνεύσεως βραχύβιο βλάχικο πριγκιπάτο της Πίνδου είναι ενδεικτικές εξελίξεις της τότε Νέας Τάξης πραγμάτων. Η επικράτηση αυτή και η αναμφίβολα ηγετική φυσιογνωμία του στρατάρχη Γιόσιπ Μπρόζ Τίτο. Η ήττα των δυνάμεων του Άξονα και η κυριαρχία του τιτοϊκού κομμουνισμού στην Γιουγκοσλαβία. τα οποία είναι υπεύθυνα για πολλές θηριωδίες εναντίον του άμαχου σερβικού πληθυσμού. θα κατευνάσει τα εθνικά πάθη και θα κρύψει την προβληματική συνοχή της Γιουγκοσλαβίας έως το πρόσφατο παρελθόν (1989). όσο και στην προστασία των μειονοτικών δικαιωμάτων. Σχηματίζουν δε. 8 . Οι Κοσοβάροι υποδέχονται τις δυνάμεις του άξονα ως ελευθερωτές και πολλοί εξ αυτών.περιλαμβάνοντας σε αυτή και το Κόσοβο. και τάγματα θανάτου με την επονομασία ¨Skanderberg SS¨. όπως και οι Τσάμηδες της Θεσπρωτίας συνεργάζονται με τις κατοχικές αρχές.

εκδ. Πλέον κάθε ¨έθνος¨ υπάγεται σε ένα ομόσπονδο κρατίδιο απολύτως ισότιμο το ένα με το άλλο. Η έως τότε διαμελισμένη εδαφικά και χωρισμένη από τα εθνικά μίση χώρα υπό την νέα ιδεολογία προβάλει στην ευρύτερη περιοχή σαν μια βαλκανική σοσιαλιστική ένωση έτοιμη να απορροφήσει και γειτονικά εδάφη11. ή καλύτερα μια προσπάθεια συμβιβασμού των δύο πλευρών. που είχαν αποδεχθεί τη μη επιστροφή 300. συνέχισαν να αισθάνονταν καταπίεση ως πολίτες β΄ κατηγορίας.Δ.000 ομοεθνών τους προσφύγων στην περιοχή. Οι περιπτώσεις της αυτονομίας των Κοσοβάρων και των Ούγγρων της Βοϊδοντίνας καθώς και η βάπτιση του βουλγαρίζοντα πληθυσμού της επαρχίας του Βαρβάρη. καίτοι τους είχε υποσχεθεί αυτοδιάθεση προπολεμικά. το άστρο του μεγάλου Κροάτη σοσιαλιστή μεσουρανεί στην Βαλκανική. αυτό το νέο καθεστώς αυτονομίας του Κοσόβου αποτέλεσε μία συμβιβαστική λύση. Ίκαρος 1979. οι Αλβανοί του Κοσσυφοπεδίου. σελ. 9 . «Vardaska Banovina». Όμως. Κατά αυτόν τον τρόπο. ενώ ποτέ για όσο θα υφίσταται Γιουγκοσλαβία δεν θα αποτελέσουν συνιστώσα εθνότητά της.Μεταπολεμικά. της Σερβίας (1946). σε «Μακεδόνες». αλλά και γίνονταν άρμα για μελλοντικές εδαφικές διεκδικήσεις. 12 Ο Αλεξάνταρ Ράνκοβιτς (Александар Лека Ранковић 1909-1983) πρωτοστάτησε στον αγώνα των παρτιζάνων κατά την γερμανική κατοχή και ήταν μετέπειτα υπουργός εσωτερικών και επικεφαλής της μυστικής αστυνομίας έως το 1966. Με αυτήν την κατάσταση καμία πλευρά δεν φαινόταν ιδιαίτερα ικανοποιημένη. Η μετατροπή του πρώην νοτιοσλαβικού βασιλείου στην Σοσιαλιστική Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας μεταβάλλει την όλη δομή του κράτος. θα αρκεστούν σε ένα καθεστώς αυτονομίας εντός της Σ. όπου στο πλαίσιο της παρουσίασης των διπλωματικών μηχανορραφιών και της ασταθέστατης πολιτικής των εξόριστων ελληνικών κυβερνήσεων αναφέρεται και το όραμα του Τίτο για μια ένωση των εκτός ΕΣΣΔ σλαβικών χωρών που θα απορροφούσε και τα λοιπά κράτη της Βαλκανικής. οι μεν Σέρβοι. Πολιτικό Ημερολόγιο Α΄ 1935-1944. 129-130. λαμπρό παράδειγμα αποτελεί και μια περικοπή από το έργο του Γιώργου Σεφέρη. όχι μόνο εξυπηρετούσαν την αποσόβηση αποσχιστικών τάσεων και την εμπέδωση της γιουγκοσλαβικής ενότητας. ήδη από την περίοδο της κατοχής οι χειρισμοί του στην διεθνή σκακιέρα θα σώσουν την θρυμματισμένη συνοχή της χώρας και θα την μεταβάλλουν σε πρωταγωνιστή της περιοχής. ένοιωθαν ότι το Κόσοβο αλβανοποιείται. παρά τις όποιες 11 Η μεγάλη προσωπικότητα του Τίτο καθώς και τα μεγαλεπήβολα σχέδιά του διαφαίνονται σε ποικίλα κείμενα ¨εχθρών¨ και ¨φίλων¨. οι δε Αλβανοί έχοντας χάσει την ευκαιρία για ένωση με την Αλβανία και ζώντας υπό τον στενό κλοιό που τους επέβαλλε ο σέρβος κομμουνιστής Αλεξάνταρ Ράνκοβιτς 12.

ασκώντας κριτική τόσο στις πολιτικές των ΗΠΑ. στο οποίο εντάσσονται οι τροποποιήσεις του 1969 και 1971. Αφρικής και Λατινικής Αμερικής καθώς και την Μάλτα και την Κύπρο.κομμουνιστικού τύπου ρυθμίσεις υπέρ του εργαζομένου λαού ανεξαρτήτως εθνικού υποβάθρου. αφού από το 1968 η Αλβανία τίθεται εκτός του Συμφώνου της Βαρσοβίας. οι συνταγματικές ρυθμίσεις του 1974 προέβλεπαν καταρχήν στο αρ. το οποίο θύμιζε έντονα τον ορθόδοξο χαρακτήρα της. 10 . Η τάση αλλαγής πολιτικής την συγκεκριμένη περίοδο είναι ενδεικτική και από την ίδρυση του Πανεπιστημίου της Πρίστινα το 1969. Η αυτονομία της περιοχής αναβαθμίζεται και στην ουσία αποτελεί μία de facto δημοκρατία στο έδαφος της ΣΔ της Σερβίας. με το «host state». «συγγενικού κράτους». τα περισσότερα κράτη της Μέσης Ανατολής. «κράτος υποδοχής». 1 την ύπαρξη της αυτόνομης επαρχίας του Κοσσυφοπεδίου ως συστατικό μέρος 13 Το κίνημα των Αδεσμεύτων αποτέλεσε μία απάντηση των αναπτυσσόμενων κυρίως κρατών στην σύγκρουση των δύο μεγάλων συνασπισμών. κατά το Σύνταγμα του 1974. Δικαστήρια. Εκπαίδευση) ανεξάρτητους από αυτούς της ΣΔ Σερβίας. την Ινδονησία (Σουκάρνο) και την Γκάνα (Kwame Nkrumah). προβλέπεται ότι η σοσιαλιστική αυτόνομη επαρχία του Κοσόβου (όπως και της Βοϊβοντίνας) αποκτά συνταγματικό χάρτη και κρατικούς θεσμούς (Κυβέρνηση. οι οποίες ας σημειωθεί ότι λαμβάνουν χώρα σε μία περίοδο που και οι σοβιετο-αλβανικές σχέσεις περνούν κρίση. η ποιότητα της ζωής τους συνδέθηκε για μια ακόμα φορά με τις διεθνείς σχέσεις του «kin state». η πολιτική ρήξης του Τίτο με τον Στάλιν και η πρωτοπορία της χώρας στο κίνημα των Αδεσμεύτων13 δεν διευκόλυνε πάντα τις μεταξύ του σχέσεις. Καθοριστικά γεγονότα για την φιλελευθεροποίηση της κατάστασης στο Κόσοβο αποτελούν τόσο η πτώση του Ράνκοβιτς το 1966. Ιδρύθηκε επισήμως στο Βελιγράδι τον Σεπτέμβριο του 1961 από την Γιουγκοσλαβία (Τίτο). την Ινδία (Νεχρού). Αν και η Γιουγκοσλαβία με την Αλβανία βρέθηκαν στην ίδια όχθη του σιδηρού παραπετάσματος. Έτσι. Όπως και στο παρελθόν. Η απάλειψη του συνθετικού Μετόχια από την ονομασία της περιοχής. καθώς και από μια δέσμη μέτρων που επέτρεπε την εισαγωγή εκπαιδευτικού υλικού από την Αλβανία. οι διακυμάνσεις στις σχέσεις των δύο χωρών είναι συχνές και το επίπεδο διαβίωσης των Αλβανών στο Κοσσυφοπέδιο μεταβάλλεται αναλόγως. των τροποποιήσεων του 1969 και 1971 και της υιοθέτησης του Συντάγματος του 1974. Συμπεριέλαβε δε. Το σύνταγμα του 1974 αποτελεί πραγματικά τομή για την κατάσταση της αλβανικής μειονότητας στην περιοχή του Κοσσυφοπεδίου. την Αίγυπτο (Νάσερ). Ενώ. Κοινοβούλιο. Συγκεκριμένα. όσο και στην ΕΣΣΔ. όλο το πνεύμα των ρυθμίσεων κατατείνει σε πλήρη εξίσωση μεταξύ των εθνών «narod» και των εθνοτήτων «narodnost» (πρώην μειονοτήτων) και κατ’ επέκταση μεταξύ ομόσπονδων δημοκρατιών και αυτόνομων επαρχιών. αφού το καθεστώς εκπροσώπησης στην ομοσπονδία είναι ισότιμο με ατό των υπόλοιπων ομόσπονδων κρατιδίων. και το δικαίωμα έπαρσης της αλβανικής σημαίας αποτελούν την σημειολογική απόδειξη της αλλαγής πολιτικής. όσο και οι συνταγματικές εξελίξεις. Αναλυτικά.

ένας νέος γύρος στην σερβο-αλβανική διαμάχη φαίνεται να ανατέλλει μαζί με την έναρξη της αλβανική άνοιξη στο Κοσσυφοπέδιο (19751981). Επίσης. το καθεστώς του Κοσόβου λαμβάνει έναν sui generis χαρακτήρα. β΄). 11 . και η συρρίκνωσή του στα όρια της ΣΔ Σερβίας γίνεται πια και επισήμως εμφανής. αφού το νέο πολιτειακό καθεστώς μοιάζει να είναι μόνο η αρχή σε ένα αγώνα για de jure αναγνώριση του Κοσόβου ως ομοσπονδιακή Δημοκρατία και για μία ενδεχόμενη απόσχιση της περιοχής από τους κόλπους της Γιουγκοσλαβίας. Όπως είναι φυσικό οι νομοθετικές αυτές αλλαγές δεν χαροποίησαν το σερβικό στοιχείο της περιοχής. Για τους Κοσοβάρους αποτελεί μια πρώτης τάξεως ευκαιρία για νέες διεκδικήσεις. Συμπληρωματικώς στα ανωτέρω. καθώς και την ισότητα των δικαιωμάτων των εθνών και των εθνοτήτων. όπως είχαν μετονομαστεί οι μειονότητες. η προστασία της αλβανικής μειονότητας στην περιοχή θα αγγίξει τo maximum δυνατό όριο. σύμφωνα με τα αρ. είναι πρόδηλο ότι μετά την υιοθέτηση του Συνταγματικού Χάρτη του 1974. το Σ 1974 καθιερώνει την πλήρη ισοτιμία των γλωσσών και αλφαβήτων τόσο των εθνών και όσο των εθνοτήτων σε όλη την γιουγκοσλαβική επικράτεια σύμφωνα με το αρ. καθώς επίσης ότι δεν είναι δυνατή η αλλαγή ορίων μεταξύ δημοκρατιών και μιας αυτόνομης επαρχίας χωρίς την συμφωνία της (αρ. Συγκεφαλαιωτικά. Ακόμα. Ενώ στο αρ. είναι το άρθρο 5 στο οποίο ορίζεται ότι όπως και στις Δημοκρατίες και η μεταβολή της επικράτειας μιας αυτόνομης περιοχής δε δύναται χωρίς την συγκατάθεσή της (αρ. όπως είχε διαφανεί και από την απομάκρυνση του Ράνκοβιτς. ας σημειωθεί και ότι η ομοσπονδιακή νομοθεσία εκδίδεται στα αλβανικά και στα ουγγρικά (αρ. Το Σ 1974 άνοιξε ένα νέο κεφάλαιο στην γιουγκοσλαβική ιστορία.5§4). Αποτελεί μια de facto δημοκρατία ισότιμη με τα άλλα ομόσπονδα κρατίδια που ενώ έχει ανεξάρτητα όργανα τα οποία ελέγχονται μόνο από την κεντρική ομοσπονδιακή κυβέρνηση. 246. Συνεπώς. 247 διασφαλίζεται το δικαίωμα έκφρασης της ταυτότητας και του πολιτισμού των εθνοτήτων με την ελεύθερη χρήση της γλώσσας και του αλφαβήτου της και με την ανάπτυξη του πολιτισμού της ιδρύοντας για τον σκοπό αυτό οργανισμούς.της ΣΔ της Σερβίας. 265 και 268. Έτσι λοιπόν. όπως και τα έθνη που συνιστούν την ΣΟΔΓ. Επιπλέον. παραμένει μέρος της ΣΔ της Σερβίας. 269) Η ισοτιμία μεταξύ ομοσπονδιακών κρατών και αυτόνομων επαρχιών διαφαίνεται και από την αναγνώριση νομοθετικών αρμοδιοτήτων και στις αυτόνομες επαρχίες. σημαντικότατες ρυθμίσεις αποτελούν και τα άρθρα 398 και 402 κατά τα οποία ορίζεται αφενός ότι οι συνταγματικές τροποποιήσεις αποφασίζονται από την ομοσπονδιακή Βουλή με συμφωνία συνελεύσεων Δημοκρατιών και Αυτόνομων περιοχών και αφετέρου ότι η τυχόν αναθεώρηση του Ομοσπονδιακού Συντάγματος απαιτεί την συμφωνία όλων των Δημοκρατιών και των αυτόνομων επαρχιών για να θεωρηθεί έγκυρη. 4 είναι ξεκάθαρο το ότι οι εθνότητες ασκούν κυριαρχικά δικαιώματα. η αποδυνάμωση του σερβικού στοιχείου. βάσει του αρ. Σημαντικό δε. 5 § 2 εδ.

παρατηρείται μια συγκράτηση των αλβανικών ποσοστών. Hivzi Islami. Η τάξη θα επανέλθει ύστερα από τη βίαια επέμβαση της Ομοσπονδιακής κυβέρνησης με δυνάμεις του στρατού και της αστυνομίας και κήρυξη της επαρχίας σε κατάσταση πολιορκίας. 1948-1981 Έτος Αλβανοί % Σέρβοι % Μαυροβούνιοι % 1948 498. είναι φανερή η σταθερή μείωση των Σλάβων στην περιοχή μετά το 1971. σελ.2 227. Περιστατικά όπως αυτό εις βάρος του Ντζόρντζε Μαρτίνοβιτς15 ενεργοποιούν περισσότερο τα εθνικά 14 Ο πίνακας αυτός παρουσιάζεται στο βιβλίο του Tim Judah.242 68.555 2.2 27.4 31. Την άνοιξη του 1981 (Μάρτιος.6 28.869 23.Αξίζει στο σημείο αυτό να σημειωθεί η σύνθεση του πληθυσμού του Κοσσυφοπεδίου την εν λόγω χρονική περίοδο.9 189. New Haven and London 1997. όπου έχουμε εποικιστικές προσπάθειες με σερβικό πληθυσμό με παράλληλες μεθόδους εκτοπισμού και εθελούσιας μετανάστευσης των Αλβανοφώνων. n.914 23.3114 Μέτα τον θάνατο του μεγάλου ηγέτη στις 4 Μαΐου 1980 οι παλιοί εθνικοί ανταγωνισμοί αφυπνίζονται.5 171.4 209.9 1961 646. Δημογραφική πραγματικότητα στο Κόσοβο (Kosova Information Centre. απλώς τώρα οι ρόλοι του θύτη και του θύματος αλλάζουν.599 64.5 1981 1.605 67. Το Κόσοβο δεν αποτελεί εξαίρεση.7 228. Δεν μοιάζει τυχαία η εξέλιξη των ποσοστών των διαφόρων εθνοτήτων. 152. 15 Το περίεργο αυτό περιστατικό είχε ως εξής: ο αγρότης Μαρτίνοβιτς ύστερα από μια επίθεση κουκουλοφόρων καταλήγει σε νοσοκομείο με ένα μπουκάλι στην έδρα.9 1953 524.000 φοιτητών ύστερα από μόλυνση των δεξαμενών νερού των πανεπιστημιακών κοιτώνων.261 18. αρκετοί Σέρβοι εγκαταλείπουν την περιοχή κυρίως λόγω της διακριτικής στάσης της τοπικής κυβέρνησης και τη μη δίωξη εγκλημάτων που στρέφονταν κατά του σερβικού στοιχείου. The Serbs. Κατά την περίοδο Ράνκοβιτς.050 3.588 3.5 31. αποτέλεσμα που προφανώς δεν οφείλεται μόνο στην κακή οικονομική κατάσταση που επικρατούσε στην περιοχή.9 1971 916. Περαιτέρω. αφού ποτέ τα πάθη δεν σίγασαν.028 1. Στο περιστατικό δόθηκε 12 .343 3. Πληθυσμός Κοσσυφοπεδίου.6 37.497 13. Απρίλιος) ξεσπούν μεγάλες ταραχές ύστερα από σειρά μαζικών φοιτητικών διαδηλώσεων με αίτημα την ανακήρυξη του Κοσόβου σε Δημοκρατία. Οι ταραχές μεταφέρονται και στα Σκόπια. Μετά από τις ταραχές του 1981.7 Πηγή: Δρ.167 73.) σελ.d.736 77.016 23. Μάλιστα ενδεικτικό του κλίματος εκείνης της περιόδου είναι το περιστατικό δηλητηρίασης 2.226.

Ο νέος πρωταγωνιστής της σερβο-αλβανικής διελκυστίνδας θα εμφανισθεί δυναμικά τον Αύγουστο του 1987 στους εορτασμούς των Σέρβων για την ιστορική μάχη του Κοσσυφοπεδίου.ch/index. Είναι προφανές πλέον ότι οι Σέρβοι είναι τα νέα θύματα διακρίσεων. 16 Ο Λάζαρος ο τσάρος ( Lazar Hrebeljanović / Лазар Хребељановић ). 13 . ως νέος διάδοχος του τσάρου Λαζάρου16. Η δήλωση του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς (Слободан Милошевић 1941-2006) προς το συγκεντρωμένο πλήθος θα δώσει και το στίγμα της νέας πολιτικής: «Κανείς δεν τολμά να σας νικήσει!». υπήρξε ο ηγέτης των Σέρβων στην μάχη του Κοσσυφοπεδίου του 1389 και μετά τον χαμό του αγιοποιήθηκε από την σερβική ορθόδοξη εκκλησία βλ.spcoluzern.php?pg=2005&lang=en. http://www. μάλλον το σύστημα ¨μειονοτικής προστασίας¨ δεν προέβλεψε την αντιστροφή της καταπίεσης ή αυτή η διαφαινόμενη αλλαγή δεν βάρυνε αρκετά στην ζυγαριά των πολιτικών συμφερόντων.αντανακλαστικά και ανεβάζουν την ένταση. Τελικώς. Β΄ Μέρος: 1989-1999 «Ενταφιάζοντας το ¨Bratstvo i jedinstvo¨/ ¨Bратство и јединство¨» μεγάλη έκταση. θεωρήθηκε δε ότι αναβίωνε την οθωμανική τακτική ανασκολοπισμού των εχθρών και συμβόλιζε το σερβικό μέλλον στην περιοχή. Η αλλαγή φρουράς στην εξουσία της ΣΔ της Σερβίας και η ανέλιξη ενός νέου άγνωστου έως τότε Σέρβου πολιτικού στο προσκήνιο θα ανατρέψουν άλλη μια φορά το σκηνικό.

Η πρόκληση αυτή θα αποτελέσει ιδανική αφορμή για την σερβική πλευρά. στη διακοπή της λειτουργίας του Πανεπιστημίου της Πρίστινας και στην επιβολή νόμου εκτάκτων μέτρων διακυβέρνησης της επαρχίας. Τον Νοέμβριο του 1989 ύστερα από τροποποίηση του Συντάγματος της ΣΔ της Σερβίας ο πρόεδρος της. η ανακήρυξη του Κοσόβου από 115 Κοσοβάροι βουλευτές σε ισότιμο ομόσπονδο κρατίδιο τον Ιούλιο του 1990. αντιδρά μαζικές διαδηλώσεις και απεργίες.Το μνημείο ¨Αδελφότητα και Ενότητα¨ στην Πρίστινα Το τιτοϊκό σύνθημα «αδελφότητα και ενότητα» θα συναντήσει τον κύριο εκφραστή του το σωτήριον έτος 1989. Παρά στην αιματηρή κατάπνιξη του αλβανικού κινήματος σχηματίζονται διάφορες πολιτικές οργανώσεις. Η εποχή της μετωπικής σύγκρουσης των εθνικισμών στην Γιουγκοσλαβία αρχίζει και η πρώτη πράξη της δραματικής σύγκρουσης θα λάβει χώρα στο φόντο του Κοσσυφοπεδίου. Η σερβική Βουλή θα προβεί στη διάλυση της τοπικής βουλής. Η αλβανική πλευρά το διάστημα αυτό δεν μένει αδρανής. Μιλόσεβιτς καταργεί ουσιαστικά το καθεστώς της αυτονομίας του Κοσόβου. Σ. Όμως η απάντηση θα έλθει με μια σκληρότατη επέμβαση του στρατού με αρκετά θύματα. στην κατάργηση της τοπικής κυβέρνησης. αφήνοντας μια για πάντα τον «γιουγκοσλαβικό σοσιαλιστικό παράδεισο». Το νέο σύνταγμα (1990) 14 . συνταγματική τροποποίηση της σερβικής κεντρικής εξουσίας θα αντιπαρατεθεί. Η περίοδος σερβοποίησης του Κοσσυφοπεδίου ξεκινά και οι δύο πλευρές είναι διατεθειμένες να φτάσουν στα άκρα. όπως ο «Δημοκρατικός Σύνδεσμος Κοσόβας» υπό τον Ιμπραήμ Ρουγκόβα. ενώ και οι αλβανόφωνες ραδιοτηλεοπτικές εκπομπές απαγορεύονται. Στην δε.

τα οποία όμως υποχρεούνται να εκτελούν τις πολιτικές της Δημοκρατίας της Σερβίας και όχι της Ομοσπονδίας της Γιουγκοσλαβίας όπως στο παρελθόν. βάσει του αρ. ενώ κατ’ αρ. όμως υπόκειται στην προηγούμενη έγκριση της εθνοσυνέλευσης. 112. 8. διαπιστώνεται εύκολα το γενικό πνεύμα το οποίο και διαφοροποιεί το Σ 1990 από εκείνο της σοσιαλιστικής ομοσπονδίας στο θέμα της μειονοτικής 15 . για τις αυτόνομες επαρχίες.της αστικής πλέον Δημοκρατίας της Σερβίας θα επισημοποιήσει τις αλλαγές στο καθεστώς του Κοσόβου. λ. 45 περί εγγυήσεων ελευθερίας συνείδησης. ενδεικτικό του άμεσου ελέγχου της περιοχής από την κεντρική σερβική διοίκηση αποτελεί και η ρύθμιση του αρ. οργάνωσης και λειτουργίας των οργάνων της. 110 προβλέπεται ότι ο καταστατικός χάρτης της αυτόνομης περιοχής θα αποτελεί την υπέρτατή νομική πράξη της επαρχίας και θα ρυθμίζει τα θέματα αρμοδιοτήτων της και ζητήματα εκλογής. πολιτικά και κοινωνικά δικαιώματα των δυτικών δημοκρατιών και θεσπίζει το σύστημα ελεύθερων εκλογών. 109 οι επαρχίες αυτές διαθέτουν τα δικά τους όργανα. Επιπλέον. ούτε και έχουν αποκλειστική αρμοδιότητα. το αρ. Είναι προφανές ότι η εκτέλεση αποφάσεων ή πράξεων δεν επαφίεται στην διακριτική ευχέρεια των διοικητικών οργάνων της επαρχίας. βάσει του οποίου επιτρέπεται η επίσημη χρήση της γλώσσας και του αλφαβήτου μειονοτήτων στις περιοχές όπου κατοικούν μέλη της. Ακόμα. ενδιαφέρον έχουν και οι σχετικές ρυθμίσεις με την γλωσσική ισοτιμία. αφού τα όργανα της κεντρικής διοίκηση μπορούν να παρέμβουν και να τα αναπληρώσουν εκτελώντας μια απόφαση ή κάποια πράξη. Παρότι το αστικό σύνταγμα του 1990 εισάγει όλα εκείνα τα ατομικά. Παρά το γεγονός ότι υπάρχουν προβλέψεις αναφορικά με την προστασία του δικαιώματος εκπαίδευσης και χρήσης της γλώσσας της μειονότητας και επισήμως σύμφωνα με τα αρ. την ελευθερία του τύπου. Ειδικότερα. 32 και ενώ καθιερώνονται τα ευρύτερης εφαρμογής άρθρα 13 περί μη διακριτικής μεταχείρισης. Συγκεκριμένα. κατά το οποίο σε περίπτωση αρνήσεως οργάνου της αυτόνομης επαρχίας εκτελέσεως αποφάσεως ή γενικής νομοθετικής πράξης της επαρχίας. 8 και αρ. σε μειονοτικά θέματα επαναφέρει τον άμεσο σερβικό έλεγχο επί των αυτόνομων επαρχιών. ενώ καθιερώνει την ελεύθερη οικονομία της αγορά και την προστασία της ιδιωτικής περιουσίας. η γενική τάση συνίσταται στον μη προσδιορισμό του δικαιώματος έναντι μιας ειδικής ομάδας. ορίζεται η εδαφική τους αυτονομίας όπως επιτάσσει το αρ. Ο χάρτης αυτός θεσπίζεται από την συνέλευση της επαρχίας. είναι δυνατή η υποκατάστασή του από όργανο της Δημοκρατίας. σκέψης και δημόσια έκφρασης και 49 περί ελεύθερης έκφρασης της εθνικής ταυτότητας και πολιτισμού με την χρήσης της γλώσσας και του αλφαβήτου του. το οποίο και μπορεί να αναλάβει την άμεση εκτέλεσή του. Ακολούθως. ενώ όπου θα γίνεται λόγος περί μειονότητας ο χαρακτήρας της ρύθμισης θα έχει τοπικό χαρακτήρα.χ. 6 του συντάγματος. Κοσσυφοπέδιο-Μετόχια και Βοϊβοντίνα.

Κατά αυτόν τον τρόπο. ή δημοκρατίας μέλους της. 17 Βλ.00017. το αλβανικό στοιχείο. Κατ’ αυτόν λοιπόν τον τρόπο ολοκληρώνεται νομοθετικά μία πρώτη προσπάθεια επαναφορά της de facto δημοκρατίας του Κοσόβου στους κόλπους της Σερβίας. το 1991 οι σερβικές αρχές κλείνουν το Πανεπιστήμιο και την Ακαδημία Επιστημών στην Πρίστινα. οδηγείται προοδευτικά σε πιο ακραίες μορφές αντίστασης. άρθρα 4 και 6) γίνεται ξεκάθαρο ότι ανακόπτεται κάθε περαιτέρω συζήτηση περί ουσιαστικής αυτονομίας του Κοσσυφοπεδίου. Από το 1990 και εξής. η Νέα Γιουγκοσλαβία (Σερβία. Ενδεικτικά κατοχυρώνεται το δικαίωμα χρήσης της γλώσσας και του αλφαβήτου του αρ. 49. Το Ο. ενώ το χάσμα των δύο λαών φαίνεται να είναι οριστικό. Οι μειονότητες στα μετα-κομμουνιστικά Βαλκάνια. Άλλωστε με αυτό τον συνταγματικό χάρτη ήδη από τα πρώτα άρθρα (λ. Σαφέστατα. ήτοι τα 2/3 των μισθωτών. σελ.προστασίας από τη σημειολογική επαναφορά της χρήσης του όρου εθνική μειονότητα και όχι εθνότητα. απλώς θα επαναλάβει τις ίδιες δεσμεύσεις της σερβικής δημοκρατίας προς τις εθνικές μειονότητες σε ομοσπονδιακό τώρα επίπεδο. 137. ο προηγούμενος όρος ήταν πολιτικά πιο ουδέτερος. το βιβλίο της Μαριλένας Κόππα. Πάρα τις προβλέψεις του Σ 1990. Επιπλέον. ακόμα και ενώπιον δικαστικών ή άλλων διοικητικών αρχών βάσει του αρ. ενώ απολύονται πάνω από 100. μέσα σε μια δεκαετία η τοπική αστυνομία θα καλέσει έναν στους δύο ενήλικες. Προς επίρρωση αυτού δε γίνεται καμία αναφορά σε όρια αυτόνομων περιοχών. Αθήνα 1997. 47 η ίδρυσης μειονοτικών εκπαιδευτικών και πολιτιστικών οργανώσεων. Μάλιστα. υπό την προϋπόθεση μη βλαπτικών ενεργειών εις βάρος της Ο. Οι εξελίξεις τρέχουν στην Γιουγκοσλαβία και ύστερα μετά τις ανακηρύξεις της ανεξαρτησίας της Σλοβενίας (1990) και της Κροατίας (1991). δηλαδή περί τις 700. ενώ σύμφωνα με το αρ.Δ. η εφαρμογή των προστατευτικών ρυθμίσεων για την αλβανική μειονότητα είναι προβληματική εξ αρχής. το οποίο θα καλύπτει ιατροφαρμακευτικές και εκπαιδευτικές ανάγκες.000-800. Ενώ θα προχωρήσει στη δημιουργία ενός παράλληλου δημόσιου συστήματος. που ήδη επιθυμούσε μεγαλύτερη αυτονομία.15. εγγυάται επίσης κατά το αρ. 48 δεν εμποδίζονται οι σχέσεις των μειονοτικών με άλλους ομοεθνείς τους εντός και εκτός γιουγκοσλαβικής επικρατείας. Στην περιοχή είναι τόσο διαδεδομένη η πρακτική καταπίεσης και δίωξης του αλβανικού στοιχείου που λαμβάνει μορφή ακήρυχτου «apartheid». ενώ έδινε μια αίσθηση ισότητας μεταξύ εθνών και εθνοτήτων. 16 . Μαυροβούνιο) αποκτά το δικό της ομοσπονδιακό Σύνταγμα του 1992. οι Αλβανοί απομακρύνονται από τις δημόσιες θέσεις. μποϊκοτάροντας με αυτόν τον τρόπο το επίσημο σερβικών κρατικών δομών στην περιοχή.000 Αλβανοί.Γ. Η αλβανική πλευρά θα ανακηρύξει την ανεξαρτησία του κράτους «Kosova» του με δημοψήφισμα τον Σεπτέμβριο του 1991.1992 δεν θα επιφέρει αλλαγές στο καθεστώς του Κοσσυφοπεδίου ούτε βέβαια στη μειονοτική προστασία.χ.Σ.

Κόσοβο: Η εικόνα του Πολέμου.35. η οποία εξέταζε διάφορα νομικά ζητήματα σχετιζόμενα με τη διάλυση της πρώην Γιουγκοσλαβίας και κυρίως με την αναγνώριση των νέων Δημοκρατιών. βιβλίο Χρ. σελ. Κεφαλά. Διεθνείς κρίσεις και παρέμβαση της διεθνούς οργάνωσης. σελ. Σισιλιάνου. γιατί το έθνος είναι όπως το άτομο μπορείς να σπάσεις το σώμα σε κομμάτια. Αναφορικά με τα πεπραγμένα της επιτροπής «Badinter». σελ. Kosovo and Montenegro. πρόεδρο του Συνταγματικού Δικαστηρίου της Γαλλίας. προφανώς για λόγους αποφυγής γενικευμένων συγκρούσεων (!). και σε δηλώσεις του ύφους: «Χωρίς μια δίκαιη λύση του Αλβανικού προβλήματος και απόλυτου σεβασμού των εθνικών και ανθρώπινων δικαιωμάτων των Αλβανών σύμφωνα με τις αρχές της Επιτροπής για την Ασφάλεια και την Συνεργασία στην Ευρώπη. σχημάτισε πενταμελή γνωμοδοτική επιτροπή υπό τον Γάλλο Robert Badinter. 19 Βλ. το βιβλίο της Μαριλένας Κόππα. δηλαδή την αρχή της διατήρησης των συνόρων που είχαν προηγουμένως τεθεί. Η μόνη χώρα που θα αναγνωρίσει το κρατίδιο αυτό θα είναι η Αλβανία. αρχικά είχε εκφρασθεί υπέρ του σεβασμού της εδαφικής ακεραιότητας της ΣΟΔΓ (Ιούλιος 1991). που αργότερα θα γίνει γνωστή ως UÇK (Ushtria Çlirimtare e Kosovës). η κρίση στην περιοχή δεν μπορεί να λυθεί. Αθήνα 2001. η Ευρωπαϊκή Κοινότητα θα απορρίψει το αίτημα υποψηφιότητας αναγνώρισης του Κοσόβου ως ανεξάρτητο κράτος (Δεκέμβριο 1991). επιφορτισμένη με θέματα αναγνώρισης δημοκρατιών της πρώην Γιουγκοσλαβίας. Αθήνα 1994 σελ. θάλασσες και ωκεανοί. επικρατούσε ανησυχητική ηρεμία στο αστυνομοκρατούμενο Κόσοβο. αλλά θα αρκεστεί στην ρητορική του τότε Πρωθυπουργού της. αλλά δεν μπορείς να σπάσεις την ψυχή!»19. Απελευθερωτικός Στρατός Κοσόβου (1979-1999).Η διεθνής κοινότητα απασχολημένη από την μετωπική στρατιωτική σύγκρουση στο κέντρο της πρώην ενωμένης Γιουγκοσλαβίας (Πόλεμος Βοσνίας Απρίλιος 1992Δεκέμβριος 1995). όμως το αίμα και το γάλα των Αλβανίδων μανάδων μας ενώνουν… η ψυχή μας ενώνει. 325-348 και S. 18 Το 1991 το Συμβούλιο Υπουργών της ΕΟΚ. German Yearbook of International Law 2007 vol. Το πρόβλημα αναγνώρισης των πρώην ομόσπονδων κρατών της Γιουγκοσλαβίας. ΕΛΙΑΜΕΠ 2000. Σαλί Μπερίσα.176 21 Βλ. Ενώ η αλβανική μαφία. δεν θα ασχοληθεί ιδιαίτερα με το ζήτημα του Κοσόβου. σελ. εν συνεχεία υπό τις γερμανικές πιέσεις αναγνώρισε της πρώην γιουγκοσλαβικές δημοκρατίες. 457-470. Οι μειονότητες στα μετα-κομμουνιστικά Βαλκάνια. Αθήνα 1997. 17 . η επιτροπή «Badinter» χαρακτηρίζοντας υπό διάλυση την γιουγκοσλαβική ομοσπονδία.-Α. Αν και το πρώτο επεισόδιο της αιματηρής διάλυσης της Γιουγκοσλαβίας έλαβε χώρα στο Κοσσυφοπέδιο όπως αναφέρθηκε ανωτέρω. όπλων και λευκής σαρκός θα τροφοδοτήσει την ένοπλη δράση μιας νέας εξτρεμιστικής οργάνωσης. Συγκεκριμένα. δεν θα εξετάσει καν τα του Κοσσυφοπεδίου. The Dismemberment of Yugoslavia: An Update on Bosnia and Herzegovina. Μετά το τέλος του βοσνιακού πολέμου (1995-6). Είναι αλήθεια ότι σε αυτόν τον αγώνα μας χωρίσουν σύνορα. Oeter. οι αρχές της «Δημοκρατίας του Κοσόβου» βρήκαν την απαραίτητη οικονομική στήριξη από την αλβανική διασπορά20. βλ. απέφυγε να τοποθετηθεί ανοικτά επί του νομικού θέματος της απόσχισης των ομόσπονδων σοσιαλιστικών δημοκρατιών. Ας σημειωθεί ότι η τότε ΕΟΚ καίτοι. Εντούτοις. The Albanian Factor. 20 Βλ. βιβλίο Δημητρίου Τριανταφύλλου. ενδεικτικά Λ.Γιαλλουρίδη και Β. ενώ η ειδική Επιτροπή της «Badinter»18. ενώ παράλληλα τάχθηκε υπέρ της εφαρμογής της αρχής ¨uti possidetis juris¨ αναφορικά με τα όρια των πρώην ομόσπονδων κρατιδίων. με τα παράνομα κέρδη21 από το εμπόριο ναρκωτικών.33. Περσικός κόλπος και τέως Γιουγκοσλαβία. 50. η οποία όμως δεν θα στηρίξει ουσιωδώς τις «κοσοβάρικες αρχές». Μάλιστα. στα χρόνια της μεγάλης σύγκρουσης στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη.

icj-cij. θα δει τον αναγεννημένο UÇK να αντιτίθεται στην γκαντική πολιτική «παθητικής αντίστασης» που εξέφραζε. Εν συνεχεία. Φανερό της κατάστασης αυτής ήταν τα γεγονότα του καλοκαιριού του 1998 στην πόλη «Orahovac». Για τα επόμενα δύο χρόνια 1997-1999. Βρετανία. 23 Για την συνδιάσκεψη του Ραμπουγιέ βλ. όπως ήταν αναμενόμενο. οι μικροσυμπλοκές θα γίνουν ρουτίνα. βλ. δεν μπορούσε να κατανικήσει έναν αντίπαλο που χτυπούσε και έφευγε. αποτέλεσε κομβικό σημείο του βοσνιακού πολέμου (1992-1995) και προκάλεσε την δυναμική επέμβαση του ΝΑΤΟ στην περιοχή. Το Σύνταγμα. που ακόμα κι έτσι είχε σαφέστατη στρατιωτική υπεροχή έναντι του αλβανικού αντάρτικου. λόγω της σφαγής της Σρεμπρένιτσα.senate. Ακολουθούν στα μέσα του Φεβρουαρίου του 1999 οι άκαρπες διαπραγματεύσεις στο Ραμπουγιέ23 της Γαλλίας υπό την σκέπη του ΝΑΤΟ. http://www. τα θλιβερά γεγονότα της σφαγής αμάχων στην πόλη Ρατσάκ ξύπνησαν τις μνήμες της Σρεμπρένιτσας22 στην διεθνή κοινότητα. η Ομάδα Επαφής για την Γιουγκοσλαβία (Η.4 / 2001 εκδ. Ο UÇK σταδιακά θα υποσκελίσει τον Ρουγκόβα και θα επιδοθεί σε ένα ευρύτερο ανταρτοπόλεμο.Α. διοικητικά κτίρια και κέντρα Σέρβων προσφύγων).Σ.gov/releases/1999/fr033199. τευχ. με σωρεία ένοπλων επιθέσεων κατά σερβικών στόχων (αστυνομικά τμήματα. 24 Έντονη ήταν η κριτική σχετικά με την δράση του UÇK και συγκεκριμένα για τις διασυνδέσεις του με το οργανωμένο έγκλημα και την τρομοκρατία.Π. Ιταλία. Σάκκουλα. τα απομεινάρια του ομοσπονδιακού στρατού. Η σφαγή αυτή.pdf. Γαλλία. Η Γιουγκοσλαβία του Μιλόσεβιτς δεν θα μπορέσει να δεχθεί το νατοϊκό τελεσίγραφο και την 22 Τον Ιούλιο του 1995 στην Σρεμπρένιτσα της Βοσνίας σφαγιάστηκαν πάνω από 7. στις 26 Φεβρουαρίου του 2007 το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης καταδίκασε την Σερβία-Μαυροβούνιο για τη μη πρόληψη του εγκλήματος της γενοκτονίας και για την αποτυχία προσαγωγής του Ratko Mladić στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για την πρώην Γιουγκοσλαβία. αφού διέφυγαν περνώντας τα σύνορα. όπου οι σερβικές δυνάμεις εξαπέλυσαν επίθεση κατά των ανταρτών ισοπεδώνοντας κάθε μορφή αντίστασης. http://www. οργάνωση που μέχρι και το 1998 η Διεθνής Κοινότητα θεωρούσε τρομοκρατική24. Καμία όμως πλευρά δεν φαινόταν να μπορεί να επικρατήσει ολοκληρωτικά. ο δε Ο. Γερμανία και Ρωσία) πιέζει τις αντιμαχόμενες πλευρές για να ξεκινήσουν ειρηνευτικές συνομιλίες. Μάλιστα.Γ. Μετά την κρίση του Κοσσυφοπεδίου. ο μετριοπαθής ηγέτης των Κοσοβάρων Ιμπραχήμ Ρουγκόβα. άρθρο Αντώνη Μπρεδήμα.άρχισαν να πυκνώνουν τα σύννεφα του πολέμου στην περιοχή. μια de lege ferenda προσέγγιση της ανθρωπιστικής επέμβασης. ιδίως μέρος ΙΙ.§4. Για την καταστολή του οι γιουγκοσλαβικές αρχές θα κινητοποιήσουν. σχετικές πληροφορίες για την «Επιχείρηση Σκόπιμη Δύναμη» / «Operation Deliberate Force».htm. αποκτώντας τον έλεγχο ολόκληρων περιοχών όπως η «Drenica». 18 . τι. στις οποίες συμμετέχουν και μέλη του UÇK. οι μεν αντάρτες του UÇK δεν μπορούσαν να αντιπαρατεθούν σε ευρείας κλίμακας επιχειρήσεις των σερβικών στρατευμάτων. βλ. χαρακτηριστική είναι η από 31 Μαρτίου1999 έκθεση της ρεπουμπλικανικής επιτροπής της αμερικανικής Γερουσίας http://rpc.. Αντ.org/docket/files/91/13687.int/docu/review/2005/issue3/offprint_autumn_eng.000 μουσουλμάνοι από τις σερβοβοσνιακές στρατιωτικές δυνάμεις του Ratko Mladić.nato. Όμως οι αντάρτες του UÇK.pdf. αναδιπλώθηκαν και επανεμφανίστηκαν στην περιοχή. Ενώ.

το οποίο θα τελούσε υπό ξένη διοίκηση. αφού όχι μόνο θα έπρεπε να αποσύρει τα στρατεύματά της από το Κόσοβο. θα προσπαθήσει να δώσει μία «τελική λύση» στο ζήτημα του Κοσόβου.αποικιοκρατικοποίηση της. απαντώντας έτσι στην επιτυχημένη ευρείας κλίμακας επιχείρηση συντριβής του UÇK από τον γιουγκοσλαβικό στρατό. τον Μάρτιο του 1999.Σ. η «πεπολιτισμένη» Δύση θα βάλλει τέλος στην διαμάχη με μια «ανθρωπιστική επέμβαση» βομβαρδισμών. αλλά και να παρέχει διευκολύνσεις και ελευθερία κινήσεως στα στρατεύματα του ΝΑΤΟ σε όλη την επικράτειά της. ωσάν να ήταν αυτά δυνάμεις κατοχής. θέλοντας να συντρίψει το αλβανικό αντάρτικο μια και καλή. 2ο Κεφάλαιο: Από τους ανθρωπιστικούς βομβαρδισμούς στην Republika e Kosovës Α΄ Μέρος: 2000-2008 «Η ανάδυση του διεθνούς προτεκτοράτου» 19 . αλλά όφειλε να αποδεχτεί την νατοϊκή στρατιωτική παρουσία στην περιοχή. Με αφορμή την πρόληψη μιας ακόμη εθνοκάθαρσης στην πρώην Γιουγκοσλαβία.Γ. Ο Ο.

σχετική έκθεση με τίτλο «Kosovo/Kosova As Seen. Ας σημειωθεί ότι ο συνολικός αριθμός προσφύγων σύμφωνα με άλλες πηγές εμφανίζεται έως και 1. που συχνά επέδειξε ευαισθησία και ευήκοα ώτα σε διάφορες μικρές και μεγάλες παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων. αν και σε άλλες περιπτώσεις είχε δεχθεί την «εξωεδαφικότητα» της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και σε περιοχές μη συμβαλλόμενων κρατών. το ΔΔΧ θεώρησε ότι είναι αναρμόδιο να επιληφθεί της εκδίκασης της υπόθεσης.000.χ. Εντούτοις. As Told».Φωτογραφία του βομβαρδισμένου Βελιγραδίου 25 Μετά την «ανθρωπιστική επέμβαση»26 του ΝΑΤΟ στην Γιουγκοσλαβία και τον ανηλεή βομβαρδισμό της χώρας για 11 εβδομάδες από τις 24 Μαρτίου έως τις 10 Ιουνίου του 199927.php?id=201271. αν και σειρά υποθέσεων σχηματίστηκαν ενώπιον του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης από την Σερβία-Μαυροβούνιο κατά των χωρών του ΝΑΤΟ που έλαβαν μέρος στην επίθεση (π. στην υπόθεση «Bankovic κατά Γερμανίας» (υπ’ αριθμ.nato. διότι παραβίαζε το αρ. συνεπεία του οποίου σκοτώθηκαν εκατοντάδες άμαχοι28 και καταστράφηκε μεγάλο μέρος των υποδομών της χώρας. την απόφαση αυτή στον ισχυρισμό ότι η επικράτεια της Σερβίας-Μαυροβουνίου βρισκόταν εκτός πεδίου εφαρμογής της ΕΣΔΑ. 52207/99) επέλεξε να απεμπλακεί από τον σκόπελο του ζητήματος. το ΔΔΧ απέφυγε να εξετάσει την ουσία της διαφοράς προτάσσοντας δικονομικά επιχειρήματα. βάσει του αρ. 20 .beograd. 10 (1999) σελ.htm. σχετική αναφορά με τίτλο «The Crisis in Kosovo» http://www.hrw. Ex iniuria ius oritur: are we moving towards international legitimation of forcible humanitarian countermeasures in the world community?. υπόθεση Νομιμότητα Χρήσης Βίας.asylumlaw. http://www. βλ. http://www. 2 του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών περί σεβασμού της εθνικής κυριαρχίας και της αποχής από χρήση βίας. την επίσημη ιστοσελίδα του ΝΑΤΟ. 29 Κατά τον ΟΑΣΕ από τον Μάρτιο έως των Ιούνιο του 1999 εκδιώχθησαν από τις σερβικές δυνάμεις 863.rs/cms/view. Επιπλέον. ενδεικτικά το άρθρο του Antonio Cassese. Σερβία-Μαυροβούνιο κατά Ην.00029 25 Βλ.200 αμάχους.int/kosovo/all-frce. ενώ κατά την ΜΚΟ «HUMAN RIGHT WATCH» οι απώλειες αμάχων ανέρχονται στα 500 άτομα βλ. Κατά συνέπεια.000 ενώ κατά άλλες είναι πολύ μικρότερος. καθώς έκρινε ότι η Σερβία-Μαυροβούνιο κατά τον χρόνο κίνησης της διαδικασίας δεν ήταν μέλος των Ηνωμένων Εθνών και κατ’ επέκταση και του Καταστατικού του ΔΔΧ. κρίνοντας μη παραδεκτή την αίτηση. ιστοσελίδα Δήμου Βελιγραδίου. ακόμα και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. 26 27 Για την «Επιχείρηση Συμμαχική Δύναμη» / « Operation Allied Force» βλ. Αιτιολόγησε δε. European Journal of International Law. Η χωρίς προηγούμενη άδεια του Συμβουλίου Ασφαλείας στρατιωτική επέμβαση του ΝΑΤΟ κατακρίθηκε από μεγάλη μερίδα της διεθνούς νομικής θεωρίας. Βασιλείου). η ΣερβίαΜαυροβούνιο δεν είχε πρόσβαση σε αυτό και επομένως δεν ήταν δυνατή η κατ’ ουσίαν εξέταση της υπόθεσης. 35 § 1 και 2 του Καταστατικού του Δικαστηρίου. αναφέρεται ότι στην προσφυγική ροή συνέτεινε και ο φόβος από αυτούς καθαυτούς τους βομβαρδισμούς.org/docs/kosovo/osce99_kosovo_asseenastold. Issue Vol.23-30).htm. http://www. και ενώ 863. 28 Σύμφωνα με τις σερβικές αρχές κατά τους νατοϊκούς βομβαρδισμούς σκοτώθηκαν περί τους 1. (Για την προβληματική της νομιμότητας της χρήσης βίας βλ.000 Κοσοβάροι από την περιοχή.org/reports/2000/nato/Natbm200-01. Ακόμη. σύμφωνα με την κρίση του ΔΔΧ. κεφάλαιο 14. Συγκεκριμένα.pdf.

8. της προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της οικονομικής ανάπτυξης δεν θα έλθει στο καθημαγμένο Κοσσυφοπέδιο ούτε και αυτήν την φορά. μειονοτικό πια.venice. η Γιουγκοσλαβία τελικά συνθηκολογεί. πρόδηλη ήταν η αναποτελεσματικότητα34 του νέου καθεστώτος στο Κοσσυφοπέδιο κατά τα αιματηρά γεγονότα του Μαρτίου του 200435.18 Μαρτίου 2004. 247. http://daccess-dds-ny. όπως παρουσιάζεται από την Επιτροπή της Βενετίας.a). 32 Βλ.b). τεύχος 4/2001.Κοσοβάρων είχαν πάρει τον δρόμο της προσφυγιάς. εκδ. 34 Η υπ’ αρ. http://www. σελ. τα οποία 30 Βλ. Ειδικότερα. εντολή διαχείρισης ή υποκατάσταση στοιχείων κυριαρχίας. Παρά την ανάληψη της διοίκησης και της αναδιοργάνωσης της περιοχής του Κοσσυφοπεδίου από την πολιτική αποστολή της UNMIK31 και την τήρηση της τάξης από την στρατιωτική αποστολή της KFOR32. Είναι σαφές ότι το νέο καθεστώς διεθνούς κηδεμονίας στην περιοχή. με την δραστηριοποίηση της διεθνούς αποστολής στην περιοχή. σερβικών δυνάμεων από το Κοσσυφοπέδιο (9. καθώς και για την καταστροφή ιστορικών ορθόδοξων μνημείων. 21 . τεύχος 4/2001.pdf? OpenElement.un. 280/2004 έκθεση της Επιτροπής της Βενετίας αναφέρει χαρακτηριστικά για τα γεγονότα του Μαρτίου 2004 ότι: «La KFOR. 33 Βλ. Ακολούθως. η διεθνής πολιτικο-στρατιωτική παρουσία στην περιοχή δέχθηκε δριμεία κριτική εξαιτίας του μη πραγματικού αφοπλισμού του UÇK και την μετατροπή του σε «οιονεί» εθνοφρουράς. Το τέλος του πολέμου θα σφραγιστεί με το από 10-6-1999 υπ’ αρ. «UNMIK» (Παράρτημα 2. Η ¨διεθνής πολιτική παρουσία¨ στο Κοσσυφοπέδιο: διεθνής ανθρωπιστική συνδρομή υπό διεθνή έλεγχο.» (Παράρτημα 2. 8. της «United Nations Mission In Kosovo». η ασφαλή επιστροφή όλων των προσφύγων (9. Λ. Σισιλιάνου.coe. Η στρατιωτική Δύναμη στο Κοσσυφοπέδιο (KFOR). είναι ενδεικτικός για την κατάσταση των μη αλβανικών πληθυσμών 19 νεκροί και 954 τραυματίες. Ενώ ορίσθηκε η αυτονομία του Κοσόβου εντός του πλαισίου της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γιουγκοσλαβίας (10). Α. «KFOR». ο αφοπλισμός του UÇK (9. la police de la MINUK et le service de police du Kosovo (SPK) se sont révélés incapables d’opposer une résistance coordonnée aux émeutiers et de maintenir l’ordre public. και λόγω της μαζικής εξόδου των Σέρβων από το Κόσοβο και της γκετοποίηση των εναπομεινάντων σε μικρές περίκλειστες κοινότητες. η πολυπόθητη εποχή της δημοκρατίας. δεν κατάφερε να δώσει επαρκείς λύσεις στα προβλήματα της περιοχής και να δημιουργήσει συνθήκες ασφαλείας για όλους τους κατοίκους του Κοσσυφοπεδίου και ιδιαίτερα τον σερβικό. έκθεση 280/2004 σκέψη 29 σελ. βιβλίο Jean Arnault Dérens. το οποίο τίθεται υπό τη διεθνή κηδεμονία των Η. 1244 ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών30. Συγκεκριμένα..org/doc/UNDOC/GEN/N99/172/89/PDF/N9917289. 31 Βλ.4).3).Ε. Γιόκαρη. που σκωπτικά ονομάστηκε «UNMIKιστάν»33. S/RES/1244 (1999). 35 Ο απολογισμός του διαστήματος 16 . Το Σύνταγμα.pdf. ¨Le piège du Kosovo¨.int/docs/2004/CDL-AD(2004)033-e. NON LIEU 2008 . Το Σύνταγμα.100 άνθρωποι εγκατέλειψαν τις εστίες τους βλ. 550 σπίτια και 27 εκκλησίες παραδόθηκαν στις φλόγες και 4.-Α. με σκοπό να αναλάβουν την τήρηση της τάξης και να δημιουργήσουν «…ένα ασφαλές περιβάλλον για όλους τους κατοίκους του Κοσόβου. πληθυσμό.c). Σύμφωνα με αυτό αποφασίστηκε η αποχώρηση των στρατιωτικών και αστυνομικών. οι χώρες του ΝΑΤΟ μαζί με τις ρωσικές στρατιωτικές δυνάμεις αντικαθιστώντας τις σερβικές αρχές ασφαλείας συνέστησαν την «Kosovo Force».» σκέψη 28 σελ..

δεν αποδίδεται σε μια από τις αντίπαλες πλευρές αλλά στον Ο. αυτή την φορά εις βάρος της σερβικής μειονότητας. βεβαιώνει την προβληματική εφαρμογή του όποιου κανονιστικού πλαισίου μειονοτικής προστασίας.Ε. Δυστυχώς αυτήν την φορά. Η συρρίκνωση του σερβικού πληθυσμού. όπως παρουσιάζεται στους παρακάτω πίνακες. οργανισμό που κατεξοχήν στοχεύει στην εμπέδωση της ειρήνης και της συνεργασίας των λαών.. Η ζοφερή πραγματικότητα για τους Σέρβους του Κοσσυφοπεδίου αποτυπώνεται ανάγλυφα στον χάρτη της περιοχής. η ειδοποιός διαφορά της κενότητας των ρυθμίσεων της μειονοτικής προστασίας στο Κοσσυφοπέδιο.Η. Εξελίξεις στην εθνολογική σύσταση του πληθυσμού του Κοσσυφοπεδίου 1999-2004 Πηγή: Σερβικό Πατριαρχείο 22 .κατέληξαν σε μια βαλκανική εκδοχή της «Kristallnacht». αν μη τι άλλο.

Χάρτης Εθνολογικής Σύστασης του Κοσσυφοπεδίου Πηγή: Le Monde Diplomatique Μαρτίου 2007 Πέραν της κριτικής σχετικά με την κατ’ ουσία προστασία των μειονοτικών πληθυσμών στο Κοσσυφοπέδιο και την εν τοις πράγμασι αλλοίωση της εθνολογικής σύστασης της περιοχής. Μάλιστα. ναρκωτικών και ανθρωπίνων οργάνων βλ.guardian. με αποτέλεσμα το Κοσσυφοπέδιο να είναι από τις πιο φτωχές περιοχές στην Ευρώπη. αφού η μαφία και οι πρώην πολέμαρχοι του UÇK36 έχουν μετατραπεί στους κύριους οικονομικούς παράγοντες. ο οποίος φέρεται να είναι αναμεμειγμένος με το οργανωμένο έγκλημα. πρώην ηγέτης του UÇK. Συχνά όμως. με την ανάπτυξη της περιοχής υπό τα Ηνωμένα Έθνη. πρέπει να σημειωθεί ότι έως και σήμερα η οικονομία στηρίζεται εξ ολοκλήρου στον πακτωλό χρημάτων που στέλνει η ΕΕ. 23 . Hashim Thaçi.co. λοιπόν. Αναφορικά. και συγκεκριμένα κατηγορείται ότι κατά τον πόλεμου του Κοσόβου μεταξύ 1998-1999 ηγείτο κυκλώματος εμπορίας όπλων. http://www. 36 Τυπικό παράδειγμα της πολιτικής ζωής του Κοσόβου αποτελεί και ο σημερινός πρωθυπουργός. οι πόροι αυτοί δεν καταλήγουν στον προορισμό τους.uk/world/2011/jan/24/hashim-thaci-kosovo-organised-crime. ενδεικτικά το από 2401-2011 άρθρο της βρετανικής εφημερίδας «The Guardian». αμφισβητήσιμο είναι και το έργο της διεθνούς πολιτικοστρατιωτικής διοίκησης για την βελτίωση των γενικότερων συνθηκών ζωής όλων των κατοίκων ανεξαρτήτως εθνικής προελεύσεως.

οι πιθανές παραβιάσεις των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου από τα όργανα της διεθνούς διοίκησης του Κοσόβου παρέμεναν εκτός δικαστικού ελέγχου.html 38 Σύμφωνα με τον υπ’ αρ. και ιδιαίτερα την νεολαία. δεν οριζόταν από τους κανονισμούς της UNMIK ή το ισχύον ομοσπονδιακό δίκαιο (μέχρι της 22-3-1989) και εφόσον το γράμμα του είναι σύμφωνο με τα διεθνή στάνταρ για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. 39 Βλ.. β) οι εν ισχύ νόμοι στην περιοχή πριν την 22 Μαρτίου 1989. ότι τα Η. vol. δικαιικό σύστημα υπό το 1244 ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ38. τόσο επί της UNMIK όσο και επί της KFOR. ενδεικτικά: Case Comment Kosovo: Contracting States acting under UN mandate – Inadmissibility Ratione Personae. Εξάλλου.worldbank. 323-331 καθώς και G.102.00. European Convention on Human Rights – jurisdiction ratione personae – attribution of conduct to an international organization – delegation of authority by the Security Council – effective control. S. Verdirame. δηλαδή το γιουγκοσλαβικό ομοσπονδιακό δίκαιο. διατηρούν τελική εξουσία και έλεγχο. 24/1999 κανονισμός της UNMIK (UNMIK/REG/1999/24.Ε. Χαρακτηριστικές υπήρξαν οι αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. April 2008. ενώ δ) το γιουγκοσλαβικό δίκαιο μετά τις 22-3-1989 επικρατεί σε περίπτωση που μια έννομη σχέση. γ) τα διεθνή ¨στάνταρ¨ ανθρωπίνων δδικαιωμάτων. η ευθύνη των πράξεων των οργάνων που απαρτίζουν την διεθνή πολιτικο-στρατιωτική παρουσία στο Κόσοβο δεν είναι καταλογιστέα στα κράτη που συμμετέχουν σε αυτή. http://www. σε κανονιστικό επίπεδο η διεθνής κηδεμονία των Ηνωμένων Εθνών στο Κοσσυφοπέδιο δημιούργησε ένα ιδιόμορφο. λ. δαιδαλώδες. Γερμανίας. 78166/01 24 .http://web. Κατά αυτόν τον τρόπο. εντός του οποίου η κατοχυρωμένη στον ευρωπαϊκό χώρο ατομική πρόσβαση στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ανακοπτόταν. Σύμφωνα με το σκεπτικό του Δικαστηρίου.org/regulations/1999/re1999_24. 71412/01 41 App. ενώ η ανεργία να μαστίζει περί το 47% του ενεργού πληθυσμού.org/constframework.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/ECAEXT/KOSOVOEXTN/0. «ultimate authority and control».htm) ορίζονταν ως πηγές της κείμενης νομοθεσίας του Κοσόβου: α) οι κανονισμοί της UNMIK.Ε.unmikonline. p. με αποτέλεσμα να παρέχεται με αυτόν τον τρόπο μια «χωλή» προστασία των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Επιπλέον.Buzzini. Bodeau-Livinec. 9/2001 κανονισμό της UNMIK (UNMIK/REG/2001/9. με άμεση μάλιστα εφαρμογή. P.contentMDK :20629286~menuPK:297777~pagePK:141137~piPK:141127~theSitePK:297770.htm). Νορβηγίας»41. Villalpando.No.850 € και το 45% του συνολικού πληθυσμού διαβιούσε κάτω από τα όρια της φτώχιας. Breaches of the European Convention on Human Rights resulting from the conduct of international organizations. αλλά στον ΟΗΕ. το ΕΔΔΑ διαπιστώνει την αναρμοδιότητά του rationae personae. European Human Rights Law Review 2007.unmikonline. δεν αποτελούν συμβαλλόμενο μέρος στην ΕΣΔΑ. No.σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας37.χ.European Human Rights Law Review 2008 40 App. 37 Βλ. στις υποθέσεις «Agim Behrami & Bekir Behrami κατά Γαλλίας»40 και «Ruzhdi Saramati κατά Γαλλίας. American Journal of International Law. συμπεριλαμβάνονταν στο εφαρμοστέο δίκαιο και ε) οι ψηφιζόμενοι νόμοι από την τοπική Βουλή. Το Δικαστήριο καταλήγει στο συμπέρασμα αυτό υπό την σκέψη ότι τα Η. το 2007 το κατά κεφαλήν εισόδημα ήταν 1. G. μετά την θέση σε ισχύ του υπ’ αρ. no 2. http://www. στα ευρωπαϊκά κράτη μέλη του ΝΑΤΟ. με τον οποίο δημιουργήθηκε ένα «συνταγματικό πλαίσιο» για την ίδρυση και λειτουργία των τοπικών αρχών. δεδομένου δε. περί τον καταλογισμό ευθύνης της UNMIK και της KFOR39. στις οποίες κρίθηκε ότι το Δικαστήριο ήταν αναρμόδιο να προβεί στην εξέταση της ουσίας των προσφυγών.

να έχουν πρόσβαση και ειδική αντιπροσώπευση στα δημόσια μέσα μαζικής ενημέρωσης με προγράμματα και στην γλώσσα τους κτλ (αρ. που θα συνεργάζεται με την κυβέρνηση σε θέματα κοινοτικού ενδιαφέροντος (αρ. Ειδικά για το ζήτημα της μειονοτικής προστασίας αναφέρονται τα εξής στην «Συνολική Πρόταση για τη Διευθέτηση του Καθεστώτος του Κοσόβου»45: ότι καθώς προστατεύονται τα ανθρώπινα δικαιώματα και οι θεμελιώδεις ελευθερίες (αρ. διετέλεσε πρόεδρος της Φιλανδίας από 1994-2000 υπό την σκέπη του σοσιαλδημοκρατικού κόμματος.pdf? OpenElement. και των μελών τους που παραδοσιακά κατοικούν στο Κοσσυφοπέδιο (αρ. 3).. 5).1 http://daccess-dds-ny. προτείνεται η σύσταση ενός πολυεθνικού κράτους του Κοσόβου.Παρά. έγγραφο S/2007/168 § 11. 4) και διασφαλίζεται η αυτονομία και τα περιουσιακά δικαιώματα της σερβικής ορθόδοξης εκκλησίας στην περιοχή (αρ. Τέλος. η δημοκρατική ανάπτυξη. 4 Παράρτημα ΙΙ) . ρυθμίζεται η συμμετοχή των κοινοτήτων στο δημόσιο βίο. τις όποιες προσπάθειες της διεθνούς πολιτικο-στρατιωτικής αποστολής στην περιοχή. ενώ σημαντική είναι η πρόταση ίδρυσης ενός ειδικού συμβουλίου των κοινοτήτων. σε καταφανή αντίθεση με το γράμμα του ψηφίσματος 1244. προβλέπεται ότι όλοι οι πρόσφυγες έχουν δικαίωμα επανεγκατάστασης στις αρχικές τους εστίες και διεκδίκησης των περιουσιών τους (αρ.org/doc/UNDOC/GEN/N07/279/01/IMG/N0727901. οι κοινότητες έχουν δικαίωμα να εκφράζουν. λοιπόν. 25 . 2). 3. εγγυάται και η προστασία της εθνικής. 3 Παραρτήματος ΙΙ).1 Παραρτήματος ΙΙ). γλωσσικής και θρησκευτικής ταυτότητας των «κοινοτήτων» / «communities».un. να χρησιμοποιούν την γλώσσα και το αλφάβητό τους ελεύθερα. σελ. σελ. στο οποίο μάλιστα θα εφαρμόζεται ένα ευνοϊκό καθεστώς μειονοτικής προστασίας και θα διασφαλίζεται η προστασία της θρησκευτικής και πολιτιστικής κληρονομιάς της περιοχής. Πιο συγκεκριμένα. 45 S /2007/168/Add. Έτσι. να εκπαιδεύονται σε γλώσσα τις δικής τους επιλογής στα δημόσια σχολεία. να διατηρούν και να αναπτύσσουν ελεύθερα την κουλτούρα τους. κρίνεται ότι λύσεις στα προβλήματα αυτά θα δώσει ένα ανεξάρτητο κοσοβαρικό κράτος. η οικονομική αναδιοργάνωση και η κοινωνική συμφιλίωση είναι περιορισμένες44. να ιδρύουν τα δικά τους ιδιωτικά σχολεία. του «community consultative council». που έκανε λόγο για αυτονομία της περιοχής εντός της Σερβίας. για παράδειγμα με τη διάθεση 20 εδρών της εθνοσυνέλευσης από τις 120 συνολικά ειδικά για τις κοινότητες (3. να χρησιμοποιούν σύμβολα της κοινότητας. Μάλιστα. δεν θα ήταν υπερβολή ο χαρακτηρισμός του Κοσσυφοπεδίου ως «μαύρη τρύπα» για την αποτελεσματική προστασία των ανθρώπινων και μειονοτικών δικαιωμάτων. καίτοι είναι παραδεκτό κατά τον συντάκτη του σχεδίου ότι η UNMIK δεν κατάφερε να αναπτύξει μία σταθερή οικονομία43 και ότι η μειονοτική προστασία. Σε αυτό το πολιτικο-οικονομικό-δικαιικό πλαίσιο εμφανίζεται το 2007 το σχέδιο του Φιλανδού διπλωμάτη Μάρτι Αχτισάαρι42. 4. έγγραφο S/2007/168 § 9. 42 Martti Oiva Kalevi Ahtisaari. 43 Βλ. 44 Βλ. σύμφωνα με το οποίο προκρίνεται ως συνολική λύση του κοσοβικού ζητήματος η ανεξαρτητοποίηση της περιοχής. πολιτιστικής.Ε. διπλωμάτης και διαμεσολαβητής των Η.

Ακολούθως. περιουσιακά). σε ορισμένες περιοχές όπου το σερβικό στοιχείο υπερτερεί. ΙΙΙ). Παραρτήματος VΙΙΙ). καθιερώνεται η εκπροσώπηση των κοινοτήτων. Πέρα από την προστασία των δικαιωμάτων (π. ειδικό κεφάλαιο (Παράρτημα V) αφιερώνεται για την σερβική ορθόδοξη εκκλησία. ο αριθμός των μελών των κοινοτήτων δεν μπορεί να είναι λιγότερος από τρία άτομα (Παράρτημα ΙV). λόγω του 26 . Πανεπιστήμιο της «Mitrovica» θα είναι ένα ανεξάρτητο ίδρυμα ανώτατης εκπαίδευσης (αρ. και της θεμελίωσης ενός ειδικού πλαισίου αυτορρύθμισης σε εκπαιδευτική και θρησκευτικά θέματα προσπάθησε να δημιουργήσει τις αναγκαίες ισορροπίες για να επέλθει μια σύγκλιση μεταξύ Αλβανών και Σέρβων. V) απαγορεύοντας διάφορες βιομηχανικές και κατασκευαστικές δραστηριότητες και περιορίζοντας άλλες εμπορικές κτλ. Εξάλλου μεγάλο μέρος της Διεθνούς Κοινότητας διατηρούσε. Τέλος. μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. 10. 2. αμφιβολίες σχετικά με το ζήτημα της ανεξαρτησίας των Κοσοβάρων. εκκλησίες και μοναστήρια. δίνεται έμφαση στην τοπική αυτοδιοίκηση η οποία διαθέτει αρκετές αρμοδιότητες στα πλαίσια ενός αποκεντρωτικού συστήματος δημόσιας διοίκησης. ΙΙΙ). Π. Παραρτήματος ΙΙΙ). Ποσοστώσεις προβλέπονται και για την παρουσία «μειονοτικών» στις αστυνομικές αρχές (αρ. (αρ. της οποίας η άρνηση αποδοχής της απόσχισης του Κοσσυφοπεδίου ήταν έως τότε δεδομένη. Π.3. όπως στην «Mitrovica» και στην «Gracanica» κ.. Π.Επίσης. Σχετικά με το ζήτημα της εκπαίδευση προβλέπεται ότι τα «σερβικά» σχολεία μπορούν να διαμορφώνουν το εκπαιδευτικό τους υλικό και να χρησιμοποιούν βιβλία σύμφωνα με τα προγράμματα του σερβικού υπουργείου παιδείας.α. Το δε. π. το σχέδιο «Αχτισάαρι» θεσπίζει ένα ειδικό προστατευτικό καθεστώς για συγκεκριμένες περιοχές όπου βρίσκονται διάφορα ιστορικά θρησκευτικά μνημεία. όσο και από την Ρωσία και την Κίνα. Εν τέλει. διευρύνονται οι αρμοδιότητες σχετικά με θέματα εκπαίδευσης και δημόσιας υγείας (αρ. ΙΙΙ). στην δικαστική λειτουργία. 4. ενώ ακόμη προβλέπεται και η οικονομική υποστήριξή τους από την Σερβία (αρ. Σύμφωνα. και διατηρεί. το σχέδιο «Αχτισάαρι».χ. προνομίων και ατελειών της και την ελεύθερη άσκηση του έργου της σερβικής εκκλησίας. Π. των οποίων τα συμφέροντα στην ευρύτερη Βαλκανική δεν ταυτίζονται με τις κινήσεις των Δυτικών. 4. λοιπόν. όπως είναι γνωστό παρά το προωθημένο περιεχόμενο των ρυθμίσεων της μειονοτικής προστασίας. 7.χ. 11. με τα ανωτέρω η προτεινόμενη λύση της ανεξαρτησίας των τοπικών αρχών του Κοσόβου ενσωματώνοντας μια δέσμη εγγυήσεων μειονοτικής προστασίας στον άξονα της διασφάλισης της συμμετοχής των «μειονοτικών» στην δημόσια διοίκηση δια ποσοστώσεως. δεν έτυχε θερμής υποδοχής τόσο από την σερβική πλευρά. «communities». στο Ανώτατο Δικαστήριο του Κοσόβου. Σημαντική ρύθμιση για τις σερβικές κοινότητες «municipalities» είναι η δυνατότητα συνεργασίας με ιδρύματα και διοικητικά όργανα της Δημοκρατίας της Σερβίας στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τους (αρ. Ενώ.

Βλ. Μάλιστα. αλλά και ότι δεν προσβάλλεται το γράμμα του ψηφίσματος 1244 του Συμβουλίου Ασφαλείας. American Journal of International Law. 105.ch/tbs/doc. 47 Βλ. January 2011. όπως το δικαίωμα αυτοδιάθεσης των λαών 48 και την απόσχιση περιοχών εκτός του πλαισίου της απόαποικιοποίησης.pdf. το ΔΔΧ απέφυγε να ασχοληθεί με κυρίαρχα θέματα που συνδέονται άμεσα με την κοσοβαρική ανεξαρτησία. με άλλα λόγια η πλήρης ανεξαρτησία και ε) η ικανότητα σύναψη διπλωματικών σχέσεων με άλλα κράτη. Σιδέρης 2008. Κόσοβο. Β΄ Μέρος: 2008-2012 «Η κηδεμονευομένη ανεξαρτησία» 46 Σχετικά με την προβληματική της μονομερούς κήρυξης της ανεξαρτησίας των αρχών του Κοσόβου στο πλαίσιο του Διεθνούς δικαίου βλ. 49 Σύμφωνα με την Συνθήκη του Μοντεβιδέο του 1933. 27 . διότι δεν υφίσταται κάποια συγκεκριμένη απαγόρευση περί τούτου. 1. No.unhchr. Accordance With International Law of the Unilateral Declaration of Independence in Respect of Kosovo. Σ.nsf/ (Symbol)/f3c99406d528f37fc12563ed004960b4?Opendocument. κατά μια νεώτερη προσέγγιση προστίθεται στα ανωτέρω κριτήρια και ο σεβασμός των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. 1 του Διεθνούς Συμφώνου του 1966 για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα. καθώς και σχετικό άρθρο του Ralph Wilde. εκδόσεις Ι. αναγκαία στοιχεία της ιδιότητας του κράτους είναι: α) ο μόνιμος πληθυσμός. λοιπόν. Περράκη. 48 Το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης των λαών κατοχυρώνεται από το αρ. δηλαδή εκτός αρμοδιοτήτων τους.icj-cij. αν και θεωρήθηκε από την πλειοψηφία των δικαστών ότι η ανακήρυξη της ανεξαρτησίας δεν παραβιάζει κάποιο γενικό κανόνα του διεθνούς δικαίου. δ) η μη εξάρτηση από οποιαδήποτε άλλη αρχή. Vol. δεδομένου ότι οι συντάχτες της ανακήρυξης της ανεξαρτησίας ενήργησαν ως οι εκλεγμένοι αντιπρόσωποι του λαού του Κοσόβου και όχι ως όργανα των τοπικών αρχών που θεσπίστηκαν εντός του πλαισίου του ανωτέρω ψηφίσματος. β) η ορισμένη επικράτεια. Καθώς. γ) η ύπαρξη κυβέρνηση που ασκεί αποτελεσματικό έλεγχο στην εδαφική επικράτεια. Ακόμη και η έκδοση της απόφασης του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης τον Ιούλιο του 2010 επί του ερωτήματος: «Η συμφωνία με το διεθνές δίκαιο της μονομερούς ανακήρυξης της ανεξαρτησίας σε σχέση με το Κόσοβο»47 δεν θα διαφωτίσει πλήρως το ζήτημα.org/docket/files/141/16010. Γενικό Σχόλιο Επιτροπής ΗΕ για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου Νο 12 13/03/84 περί την ερμηνεία του άρθρου 1 του Διεθνούς Συμφώνου του 1966 για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα. ώστε η πράξη τους να θεωρείται ultra vires. http://www. η διεθνής ανησυχία περί το ζήτημα δεν υποχώρησε. αλλά και το εάν το Κόσοβο απέκτησε κρατική υπόσταση 49 ή εάν ορθά έπραξαν όσα κράτη προέβησαν στην αναγνώρισή του. το βιβλίο επιμ. Περίληψη της από 22 Ιουλίου 2010 γνωμοδότησης του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης http://www.υπαρκτού κινδύνου «νομιμοποίησης»46 στο πλαίσιο του Διεθνούς Δικαίου των αποσχιστικών τάσεων και άλλων μειονοτήτων ανά τον κόσμο ακολουθώντας το κοσοβικό πρότυπο. ανατρέποντας τη διεθνή δικαιοταξία: αυτοδιάθεση και απόσχιση εθνοτήτων στον 21ο αιώνα.

όπως το δικαίωμα στην ζωή. 88 κράτη αναγνώρισαν την ανεξαρτησία του Κοσόβου.net/?page=2. θα σπεύσουν να αναγνωρίσουν το νέο κρατίδιο51. αυτή τη φορά όμως υποστηρίζονται από την Δύση.org/external/np/sec/pr/2009/pr09240. Στην συνέχεια. η 50 Η σημαία του Κοσόβου προέκυψε από διεθνή διαγωνισμό και ακολουθεί το πρότυπο της Βοσνίας Ερζεγοβίνης. η Δημοκρατία του Κοσόβου είναι μέλος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και της Παγκόσμιας Τράπεζας. είναι επίσημες σε τοπικό επίπεδο. βλ. επίσημη ιστοσελίδα κοσοβαρικής προεδρίας http://www.kushtetutakosoves.htm. η βοσνιακή και η γλώσσα των Ρομά. Ενώ στο άρθρο 5 καθιερώνονται ως επίσημες γλώσσες του κράτους τα αλβανικά και τα σερβικά.the. το σχέδιο «Αχτισάαρι» θα εφαρμοστεί στην πράξη. και οι περισσότερες χώρες της Ε.Α.54.Π. Το νέο Σύνταγμα της Δημοκρατίας του Κοσόβου. διακηρύσσεται ότι το Κόσοβο είναι μια πολυεθνική κοινωνία στην οποία τόσο οι Αλβανοί όσο και τα μέλη των εθνικών κοινοτήτων (μειονοτήτων) αντιμετωπίζονται ισοτίμως. http://www.Ε. δηλαδή η τουρκική.info/repository/docs/Constitution.Η σημαία της Δημοκρατίας του Κοσόβου50 Στις 17 Φεβρουαρίου του 2008 οι Κοσοβάροι για άλλη μια φορά στην ιστορία τους κηρύσσουν μονομερώς την ανεξαρτησία τους.of.pdf 28 . Έτσι. Σε αυτό όπως και στο πρότυπό του σχέδιο «Αχτισάαρι» ρυθμίζονται ειδικώς θέματα μειονοτικής προστασίας. 51 Έως τις 17 Φεβρουαρίου 2012.Republic.imf.Kosovo. http://www. οι γλώσσες των άλλων κοινοτήτων. Τα έξη αστέρια πάνω από τον χάρτη του Κοσσυφοπεδίου συμβολίζουν τις 6 βασικές εθνότητες της περιοχής. Ενώ από τις 29 Ιουνίου 2009. τέθηκε σε ισχύ στις 15 Ιουνίου του 2008.president-ksgov. 52 Βλ. Στο άρθρο 3 περί ισότητας ενώπιον του νόμου. οι δε νομοθετικού χαρακτήρα ρυθμίσεις του θα αποτελέσουν και την βάση για το Σύνταγμα52 της νεοσύστατης Δημοκρατίας. Ήδη από το πρώτο κεφάλαιο του Συντάγματος αποτυπώνεται η πολυεθνική σύσταση του Κοσόβου. Οι Η. αφού προβλεφθούν στο Κεφάλαιο ΙΙ του Συντάγματος όλα εκείνα τα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα και ελευθερίες που κάθε δυτικού τύπου δημοκρατία επιφυλάσσει στους πολίτες της.of. βλ.

Και τέλος. γλώσσα. του «συνέρχεσθαι» και του «συνεταιρίζεσθαι».ελευθερία της έκφρασης. προβλέπεται στο αρ.α. καθώς και η οικονομική. Αρχικά. καθιερώνεται η ελεύθερη επικοινωνία με άλλα άτομα οποιουδήποτε κράτους. το πνεύμα συνεργασίας και διαλόγου μεταξύ των κοινοτήτων. Επίσης. κουλτούρα κτλ. Ακολούθως.. ευνοϊκό πνεύμα του συνταγματικού χάρτη υπέρ της μειονοτικής προστασίας σχηματοποιείται από το γράμμα του αρ. ενώ είναι επιτρεπτή και στις σχέσεις με την διοίκηση. είναι ελεύθερη γενικώς η ίδρυση πολιτιστικών. Μάλιστα. 59 ότι τα μέλη των κοινοτήτων έχουν αφενός το δικαίωμα να επιλέγουν μία εκ των επισήμων γλωσσών του κράτους στην δημόσια εκπαίδευση και να λαμβάνουν προσχολική. διατυπώνεται ρητά ότι προστατεύονται όλα τα πολιτιστικά και θρησκευτικά μνημεία των κοινοτήτων του Κοσόβου. Η δημόσια χρήση της γλώσσας των κοινοτήτων και του αλφαβήτου είναι ελεύθερη. πολιτική και κοινωνική τους ισότητα. το σχέδιο ειδικού νόμου για την προαγωγή και προστασία των δικαιωμάτων των κοινοτήτων και των μελών τους στο Κόσοβο. το οποίο ακολουθώντας ανάλογη ρύθμιση του σχεδίου «Αχτισάαρι» (αρ. εκπαιδευτικών συλλόγων κ. Το ευρύτερο. Αν και η σύσταση του συμβουλίου αυτού δεν ενδύεται την ισχύ του υπέρτατου νόμου του κράτους. 59. Τέλος.. προβλέπεται ότι το κράτος εγγυάται την προστασία των κοινοτήτων. πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση στην γλώσσα τους και αφετέρου είναι δυνατό να ιδρύουν και να διοικούν τα δικά τους ιδιωτικά εκπαιδευτικά ιδρύματα. Ειδικά. Έτσι δίδεται η ευκαιρία στις κοινότητες να παρουσιάζουν τις απόψεις τους σε διάφορα θέματα πριν την τελική τους νομοθετική ρύθμιση. το άρθρο 60 ρυθμίζει την σύσταση του Συμβουλευτικού Συμβουλίου των Κοινοτήτων.Μ. ιδιαίτερα με εκείνα που μοιράζονται την ίδια καταγωγή. επιστημονικών. Ακόμα. ως προέβλεπε το σχέδιο «Αχτισάαρι». Το συμβούλιο αυτό λειτουργεί υπό τον πρόεδρο της Δημοκρατίας και έχει ως στόχο να προάγει το διάλογο και την συνεργασία μεταξύ των κοινοτήτων και της κυβέρνησης του Κοσόβου. στο ζήτημα της μειονοτικής εκπαίδευσης. και η αρχή της μη διακριτικής μεταχείρισης. το κράτος δεσμεύεται να διασφαλίζει την άσκηση των συνταγματικών δικαιωμάτων των κοινοτήτων χωρίς διακρίσεις. 3 Παράρτημα ΙΙ) συγκεκριμενοποιεί το δικαίωμα ελεύθερης έκφρασης και ανάπτυξης της διαφορετικής ταυτότητας των μελών των κοινοτήτων ατομικά ή εν συνόλω.Ε. 29 . επιφύλασσε στις κοινότητες των Ρομά. όπως επιτρεπτά είναι και τα σύμβολα των κοινοτήτων. καλλιτεχνικών. γίνεται λόγος για την ελεύθερη έκφραση ή μη της διαφορετικής ταυτότητας των μελών των κοινοτήτων (αρ. Προωθείται δε.. Επιπροσθέτως. της συνείδησης. αναπτύσσονται στο τρίτο κεφάλαιο τα δικαιώματα των κοινοτήτων και των μελών τους. ιδιαίτερα σημαντική είναι η ρύθμιση του ίδιου άρθρου για πρόσβαση των κοινοτήτων στα δημόσια μέσα μαζικής ενημέρωσης και ύπαρξη προγραμμάτων στην γλώσσα τους και η δυνατότητά τους να κατέχουν τα δικά του Μ. κατά το άρθρο 58 περί κρατικής ευθύνης. 57 § 3).

τα δε μέλη της τελευταία φυλή αυτοπροσδιορίζονται ως καταγόμενα από την Αίγυπτο. Φυσικά μια mimimum εκπροσώπηση τηρείται και για την βοσνιακή και την τουρκική κοινότητα. Αρχίζοντας από την νομοθετική λειτουργία.000. Ασκάλι και Αιγυπτίους συνίσταται στο ότι οι Ρομά μιλούν την διάλεκτο ρομανύ και σέρβικα. Συγκεκριμένα. Συγκεκριμένα.org/?cid=2. των Ασκάλι και των Αιγυπτίων. κατά το άρθρο 64 § 2 προβλέπεται κατ’ επιταγή της πρότασης «Αχτισάαρι». είναι μουσουλμάνοι στο θρήσκευμα και μιλούν μία σλαβική διάλεκτο την τορλάκ που έχει σερβικά και βουλγαρικά στοιχεία. σε αντίθεση με τους Ασκάλι και τους Αιγυπτίους που μιλούν αλβανικά και είναι μουσουλμάνοι.000 το 1991 στην περιοχή.107 55 Οι Gorani. εξόχως σημαντικές είναι οι διατάξεις που ρυθμίζουν τα της αντιπροσώπευσης των κοινοτήτων στις διαφορετικές λειτουργίες του πολιτεύματος. Πέραν τούτο θεσπίζεται. στην τουρκική και βοσνιακή κοινότητα τρείς και για την σερβική πέντε εκπροσώπους (αρ. 62). στο επίπεδο της τοπικής αυτοδιοίκησης κατοχυρώνεται η αντιπροσώπευση των κοινοτήτων με την διάθεση της θέσης του αντιπροέδρου της κοινοτικής συνέλευσης. σε περίπτωση που το σύνολο των εδρών που συμπληρώνουν οι ως άνω κοινότητες είναι λιγότερο από τις 20 προβλεπόμενες έδρες. 30 . ειδική επιτροπή επί τον δικαιωμάτων και των 53 Η διαφοροποίηση των κοινοτήτων των αθίγγανων σε Ρομά. Αν και αριθμούσαν τις 16. την συμμετοχή δύο εκπροσώπων. εκ της λέξεως «gora» που σημαίνει όρος στις σλάβικες διαλέκτους. δεδομένου ότι εισάγεται ποσόστωση συμμετοχής για τους μειονοτικούς πληθυσμούς. 78. δηλ. βάσει του αρ.των Ασκάλι και των «Αιγυπτίων»53. άλλοι θεωρούν τους εαυτούς τους Σέρβους. 10 έδρες κατ’ ελάχιστον προορίζονται για την σερβική κοινότητα. «municipal assembly». οι οποίες λαμβάνουν από τρείς και δύο έδρες κάθε μια. Τέλος. Τέλος. Επιπλέον. σήμερα υπολογίζεται ότι παραμένουν λιγότεροι από 10. στον πρωτεύσαντα «μειονοτικού» υποψήφιο προερχόμενο από κοινότητα-μειονότητα που αριθμεί τουλάχιστον το 10% των κατοίκων μιας περιοχής (αρ. στον συνταγματικό χάρτη του Κοσσυφοπεδίου εντάσσεται ρητή διάταξη αναφορικά με την συμμετοχής των μελών των κοινοτήτων σε όλο το φάσμα της δημόσιας διοίκησης συμπεριλαμβανομένου και των αστυνομικών αρχών (αρ. αναφορικά με την εθνική τους συνείδηση. Μάλιστα. η διάθεση τουλάχιστον 20 εδρών του κοινοβουλίου των 120 εδρών για υποψηφίους προερχόμενους από τις κοινότητες54. τότε μία έδρα του κοινοβουλίου καταλαμβάνει η κοινότητα των Gorani55. ενώ άλλοι έχουν «εξαλβανισθεί». οι «Ορεσίβιοι» βρίσκονται εγκατεστημένοι στο νοτιότερο τμήμα του Κοσόβου. με μία έδρα θα εκπροσωπούνται κάθε μια από τις κοινότητες των Ρομά.11). 61). στου πλαίσιο επαρκούς εκπροσώπησης των κοινοτήτων στο νομοθετικό σώμα του Κοσόβου συμπεριλαμβάνεται και η κατάληψη μιας τουλάχιστον θέσης του αντιπροέδρου κάθε κοινοβουλευτικής επιτροπής σε έναν εκ των εκλεγμένων αντιπροσώπων των κοινοτήτων στη βουλή (αρ. ενώ άλλη μια θα δίδεται στην πλειοψηφούσα εκ των τριών αυτών κοινοτήτων. Για την σύνθεση της βουλής του Κοσόβου την επίσημη ιστοσελιδά http://www. 77 § 3). Σε επίπεδο κεντρικής διοίκησης.kuvendikosoves. 54 Βλ.

Επιπλέον. 31 . θεσπίζεται και ένα Δικαστικό Συμβούλιο με αρμοδιότητες την επιλογή υποψηφίων για την στελέχωση του δικαστικού κλάδου. η συμμετοχή των κοινοτήτων. ο συνταγματικός χάρτης του Κοσόβου επιβάλλει την συμμετοχή «μειονοτικών» και στο κυβερνητικό σχήμα. αλλά και της δύναμης ασφαλείας του Κοσόβου προβλέπεται χωρίς συγκεκριμένη όμως ποσόστωση.108). των αστυνομικών αρχών. πρέπει να συμπεριληφθούν ένας υπουργός προερχόμενος από μία μη πλειοψηφούσα κοινότητα καθώς και δύο υφυπουργοί. Συγκεκριμένα. Αναφορικά δε. τον έλεγχος και η δικαστηριακή διοίκηση. καταγράφεται ότι το Ανώτατο Δικαστήριο του Κοσόβου θα πρέπει να έχει στις τάξεις του τουλάχιστον κατά 15% δικαστές προερχόμενους από μειοψηφούσες κοινότητες και πάντως αυτοί δεν μπορεί να είναι λιγότεροι από 3. και για την στελέχωση των εισαγγελικών. κατά το αρ. αξίζει να σημειωθεί ότι σε αντίθεση με τις προβλέψεις του σχεδίου «Αχτισάαρι» το Σύνταγμα της Δημοκρατίας του Κοσόβου δεν περιέχει καμία ξεχωριστή προστατευτική ρύθμιση ειδικά για την σερβική ορθόδοξη εκκλησία και τα μνημεία της. άλλο 1/3 προέρχεται από άλλους «μειονοτικούς» και το υπόλοιπο 1/3 προέρχεται από την πλειοψηφούσα εθνότητα στη βουλή. Επιπροσθέτως. Συνεπώς ο κοινός νομοθέτης μπορεί ελεύθερα να διαμορφώσει ένα καθεστώς αναφορικά με την προστασία της εκκλησίας εύκολα τροποποιήσιμο και μεταβλητό. των οποίων ο φυσικός αριθμός δεν πρέπει να είναι μικρότερος από 2 (αρ. ένας από την σερβική και ένας από άλλη μειοψηφούσα κοινότητα. 109. Ακολούθως. και τη δυνατότητα με δική της πρωτοβουλία να προτείνει νόμους και άλλα μέτρα για θέματα των κοινοτήτων. ύστερα από αίτηση ενός μέλους του προεδρείου της εθνοσυνέλευσης και να καταθέσει της προτάσεις σχετικά με το θέμα. ώστε να ανακλάται η εθνολογική ποικιλομορφία του Κοσόβου και στις υπηρεσίες αυτές (αρ. 128. με την δικαστική εξουσία. η οποία συντίθεται κατά το 1/3 από τους αντιπροσώπους της σερβικής κοινότητας στην βουλή. πρέπει να συμμετέχει στο κυβερνητικό συμβούλιο τουλάχιστον ένας υπουργός και δύο υφυπουργοί από την σερβική κοινότητα. 126 αντιστοίχως). Η επιτροπή αυτή μπορεί να εξετάσει οποιοδήποτε νομοσχέδιο.συμφερόντων των κοινοτήτων. εκ των οποίων τα 4 εκλέγονται με την βουλευτική ψήφο από τις μειοψηφούσες κοινότητες στην εθνική αντιπροσωπεία. Έχει δε. Αλλά και τα εφετεία θα απαρτίζονται τουλάχιστον κατά 15% από «μειονοτικούς». 103). Επιπροσθέτως. αρκεί ένας εκ των δύο για κάθε διαφορετική κοινοτική ψήφο να είναι δικαστής (αρ.96. μετά από ψηφοφορία. Στην περίπτωση που η κυβέρνηση αποτελείται πάνω από 12 υπουργεία. συγκεκριμένα 2 μέλη από την σερβική και 2 από τις υπόλοιπες. καθώς και ένας υπουργός και δύο υφυπουργοί από μια άλλη μη πλειοψηφούσα κοινότητα. Αυτό το σώμα αποτελείται από 13 μέλη.

57 Συγκεκριμένα.eu/LexUriServ/LexUriServ. κύριο ζητούμενο παραμένει η εν τοις πράγμασι εφαρμογή της ευνοϊκής συνταγματικής πλατφόρμας της μειονοτικής προστασίας. δηλαδή του αναγκαίου υποβάθρου για την θωράκιση της μειονοτικής προστασίας αλλά και για την εν γένει εφαρμογή οποιουδήποτε κανόνα δικαίου. Όλοι οι νόμιμοι κάτοικοι της Δημοκρατίας του Κοσσυφοπεδίου από την ημερομηνία υιοθέτησης του παρόντος Συντάγματος έχουν το δικαίωμα στην ιθαγένεια της Δημοκρατίας του Κοσόβου. Η αναδιάταξη58 της διεθνούς πολιτικής διοίκησης της UNMIK. SC/9407 (25 -7-2008) http://www. δεν απαγκιστρώνεται από τις διακυμάνσεις της ευρύτερης πολιτικής. όπως και στα μέλη της μειονότητας που παρέμειναν στο Κόσοβο από την ιθαγένεια της νέας Δημοκρατίας. 156.do?uri=OJ:L:2008:042:0092:0098:EL:PDF.org/News/Press/docs/2008/sc9407. 59 Βλ. στο οποίο εκκολάφτηκε αυτό το νέο κρατικό μόρφωμα. η μονομερής ανακήρυξη της ανεξαρτησίας των αρχών του Κοσόβου εκκίνησε ένα ντόμινο εξελίξεων και στην τοπική δικαιοταξία.Πέραν του εν στενή εννοία μειονοτικού προστατευτικού πλαισίου. πλέον. εξασφαλίζει τουλάχιστον νομικά το μη αποκλεισμό του μειονοτικού προσφυγικού πληθυσμού. κατά το αρ. σε συνδυασμό με την προώθηση ενός παράλληλου συστήματος διοίκησης από την Σερβία επέφεραν σημαντικές αλλαγές στο εσωτερικό του νομικού καθεστώτος του Κοσόβου. που στο πλαίσιο του ανεξάρτητου. στην βάση της μόνιμης εγκατάστασης στην περιοχή κατά την 1η Ιανουαρίου του 1998. 32 . 155 ρύθμιση της κοσοβαρικής ιθαγένειας57. ενώ η εμπέδωση των αρχών του κράτους δικαίου. με σκοπό την συνδρομή των τοπικών δικαστικών αρχών και των αρχών επιβολής του νόμου. Η Δημοκρατία του Κοσόβου αναγνωρίζει το δικαίωμα όλων των πολιτών της πρώην Ομοσπονδιακής Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας που κατοικούσαν στο Κόσοβο την 1η Ιανουαρίου 1998 και των άμεσων απογόνων τους στην ιθαγένεια της Δημοκρατία του Κοσόβου ανεξάρτητα από την τρέχουσα διαμονής τους και την όποια άλλη ιθαγένεια ενδεχομένως κατέχουν. Είναι σαφές ότι εκτός της επίδρασης σε διεθνές επίπεδο. 155 του Συντάγματος της Δημοκρατίας του Κοσόβου προβλέπεται (σε ελεύθερη μετάφραση): «1. 132 εισαγωγή του θεσμού του «Ombudsperson»56 στην κοσοβική έννομη τάξη ως ανεξάρτητη αρχή ελέγχου της διοίκησης φαντάζει ως μια ακόμη δικλίδα προάσπισης των δικαιωμάτων όλων των πολιτών του Κοσόβου ανεξαρτήτως «κοινοτικής» προέλευση.htm.europa. http://eur-lex. Σε κάθε περίπτωση.un. αλλά και η σύμφωνα με το αρ. Κοσόβου θα αντιμετωπίσει σειρά εμποδίων και λόγω του περίπλοκου νομικού καθεστώτος. η οποία συρρικνώθηκε ακολουθούμενη από την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής αποστολής της EULEX59. η δια του αρ.doc. όπως προβλέπει το αρ. η οποία εμφανώς ξεπερνά τα γεωγραφικά όρια του Κοσόβου και την σερβο-αλβανική διαμάχη. 56 Στην ελληνική έννομη τάξη ο θεσμός του «Ombudsperson» αντιστοιχεί σε αυτόν του «Συνηγόρου του Πολίτη». L 42/92 στο από 16-2-2008 φύλλο της Επίσημης Εφημερίδας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. το «δικαιικό περιβάλλον» του Κοσσυφοπεδίου γίνεται για μια ακόμη φορά πιο σύνθετο χωρίς κατ’ ανάγκη να «επουλώνονται» βασικά τρωτά σημεία της διεθνούς πολιτικο-στρατιωτικής παρουσίας. 58 Βλ. ΚΟΙΝΗ ΔΡΑΣΗ 2008/124/ΚΕΠΠΑ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 4ης Φεβρουαρίου 2008. Ενώ και η συνταγματική κατοχύρωση του δικαιώματος επιστροφής όλων των προσφύγων στην περιοχή. Κατά αυτόν τον τρόπο. 2.

τις μεταφορές και τις υποδομές της περιοχής. με αποτέλεσμα Σερβία και ΕΕ να καταλήξουν σε συμφωνία. είτε ανεξάρτητα από τις αρχές του Κοσσυφοπεδίου είτε σε υποστήριξη του έργου τους. 61 Βλ. ε) Συμβάλλει στην ενίσχυση της συνεργασίας και του συντονισμού καθ’ όλη τη δικαστική διαδικασία. Ειδικότερα. Το έργο αυτό ασκείται κατά τα δέοντα είτε από διεθνείς ανακριτές. η διαφθορά. καθοδηγεί και συμβουλεύει τους αρμόδιους οργανισμούς του Κοσσυφοπεδίου (συμπεριλαμβανομένης της τελωνειακής υπηρεσίας) σε όλους τους τομείς που αφορούν το κράτος δικαίου υπό την ευρύτερη έννοια. δικάζονται και οι σχετικές αποφάσεις εκτελούνται σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία. δ) Εξασφαλίζει ότι τα εγκλήματα πολέμου. συνεπεία της μη αποδοχή του σχεδίου «Αχτισσάρι» και της συνεπαγόμενης ανεξαρτησίας του Κοσόβου από την Σερβία. εφόσον κρίνονται σκόπιμες. ιδίως στον τομέα του οργανωμένου εγκλήματος. την δικαιοσύνη. η EULEX Κοσσυφοπέδιο: α) Παρακολουθεί. προβληματική εμφανιζόταν και η δραστηριοποίηση της ευρωπαϊκής αποστολής στην περιοχή. του «σχεδίου των 6 σημείων»60. οι τρομοκρατικές πράξεις. υπογραμμιζόταν πως η EULEX θα διατηρεί ουδέτερη στάση έναντι των τοπικών αρχών και της Σερβίας σύμφωνα με τις αρχές του 1244. 33 . αναλαμβάνει άλλες αρμοδιότητες που αποσκοπούν στην επικράτηση και προαγωγή του κράτους δικαίου. και με μέσα που περιλαμβάνουν. β) Εξασφαλίζει τη διατήρηση και την προαγωγή του κράτους δικαίου. συμπεριλαμβανομένης της τελωνειακής υπηρεσίας. Ενδεικτικό του μεγέθους της εμπλοκής της EULEX στο τοπικό δικαιίκο σύστημα είναι η δυνατότητα της ευρωπαϊκής αποστολής να ανατρέπει ή και να ακυρώνει εκτελεστικές αποφάσεις των τοπικών οργάνων. όπου χρειάζεται. είναι απαλλαγμένες από πολιτικές παρεμβάσεις. η) Βάσει διαβουλεύσεων με τα σχετικά όργανα του Συμβουλίου. Αντίστοιχα. Με την μεσολάβηση του Γενικού Γραμματέα των ΗΕ και με την υιοθέτηση της πρότασής του. εισαγγελείς και δικαστές από το Κοσσυφοπέδιο. 60 Η υπ’ αριθμ. της δημόσιας τάξης και ασφάλειας. που αντιβαίνουν τις αρχές προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και τον πολυεθνικό χαρακτήρα της περιοχής του Κοσσυφοπεδίου. προβλεπόταν ο περιορισμός της παρουσία της UNMIK στο Κοσσυφοπέδιο με παραμονή κυρίως σε περιοχές όπου ζουν μειονότητες.pdf?OpenElement) που έγινε γνωστό ως το «σχέδιο των 6 σημείων» λόγω των ισάριθμων θεματικών του σχετικά με τις αστυνομικές αρχές.Ε.un. μέσω της αναστροφής ή της ακύρωσης επιχειρησιακών αποφάσεων που έχουν ληφθεί από τις αρμόδιες αρχές του Κοσσυφοπεδίου. διατηρεί δε ορισμένες εκτελεστικές αρμοδιότητες. τα χρηματοοικονομικά/οικονομικά εγκλήματα και άλλα ιδιαιτέρως σοβαρά εγκλήματα ερευνώνται. Στο νέο πολιτειακό καθεστώς του «ανεξάρτητου» Κοσόβου. αφού στα καθήκοντά της61 γίνεται ξεκάθαρα λόγος για επιτήρηση των οργάνων διοίκησης του Κοσόβου. «νομιμοποιήθηκε» η παρουσία της EULEX στην βάση του ψηφίσματος 1244. S/2008/692 της 24-11-2008 αναφορά του ΓΓ των ΗΕ (http://daccess-dds- ny. το σχέδιο αυτό όριζε ότι η EULEX τελεί υπό την εποπτεία του Ειδικού Αντιπροσώπου του Γενικού Γραμματέα. της απάτης και του χρηματοοικονομικού εγκλήματος. Άρθρο 3 ΚΟΙΝΗΣ ΔΡΑΣΗΣ 2008/124/ΚΕΠΠΑ. τα τελωνεία. θ) Εξασφαλίζει ότι όλες οι δραστηριότητές της συνάδουν με τα διεθνή πρότυπα στον τομέα των ανθρώπινων δικαιωμάτων και περιλαμβάνουν συνεκτίμηση της διάστασης του φύλου. στ) Συντρέχει την καταπολέμηση της διαφθοράς.Αναλυτικότερα. εισαγγελείς και δικαστές σε συνεργασία με ανακριτές. διαθέτει δε τις ασυλίες και τα προνόμια που απολαμβάνει και η UNMIK. διαβουλευόμενη εν ανάγκη με τις οικείες διεθνείς μη στρατιωτικές αρχές στο Κοσσυφοπέδιο. το οργανωμένο έγκλημα. Ιδίως.org/doc/UNDOC/GEN/N08/518/31/PDF/N0851831. τα διεθνοτικά εγκλήματα.Καθήκοντα για την εκπλήρωση της δήλωσης αποστολής βάσει του άρθρου 2. γ) Βοηθά ώστε να εξασφαλίζεται ότι όλες οι υπηρεσίες του Κοσσυφοπεδίου με αρμοδιότητες στον τομέα του κράτους δικαίου. είτε ανεξαρτήτως. τη δημιουργία δομών συνεργασίας και συντονισμού μεταξύ αστυνομικών και εισαγγελικών αρχών. προέβλεπε ουσιαστικά την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής αποστολής υπό την σκέπη των Η. τα σύνορα και την σερβική πολιτιστική κληρονομιά. σύμφωνα με το ψήφισμα 1244 του ΣΑ του ΟΗΕ. ζ) Συμβάλλει στην εφαρμογή της στρατηγικής κατά της διαφθοράς στο Κοσσυφοπέδιο και του οικείου προγράμματος δράσης. της δημόσιας τάξης και της ασφάλειας. διώκονται. αξίζει ιδιαίτερα να υπογραμμισθεί ο παρεμβατισμός της EULEX στην κοσοβική έννομη τάξη.

europa. δεν είναι μέλος του Συμβουλίου της Ευρώπης και του ΕΔΔΑ. η παρουσία ευρωπαίων δικαστών και εισαγγελέων στο Κοσσυφοπέδιο δεν αποτελεί λύση για το συστημικό μειονέκτημα της τοπικής έννομης τάξης σχετικά με τον μη έλεγχο των παραβιάσεων των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Μάλιστα η ΕΕ βάσει του αρ. Είναι σαφές λοιπόν ότι η ευρωπαϊκή αποστολή έχει καθοριστικό ρόλο στην λειτουργία της δικαιοσύνης του νέου κρατικού μορφώματος. αλλά και σε σημαντικές αστικές δίκες63 σχετιζόμενες με περιουσιακά θέματα που εμπίπτουν στην καθ’ ύλην αρμοδιότητα της Επιτροπής Περιουσιακών Διεκδικήσεων του Κοσόβου. υποθέσεις «Behrami» και «Saramati» που αναλύθηκαν ανωτέρω. στο Βόρειο Κοσσυφοπέδιο και στους σερβικούς θύλακες δημιουργήθηκε ένα 62 Βλ. Με την συνθήκη της Λισαβόνας η ΕΕ απέκτησε νομική προσωπικότητα. άποψη η παρουσία της EULEX συνιστά μια περαιτέρω εγγύηση για την εγκαθίδρυση κράτους δικαίου στο Κόσοβο. «trafficking» και ανθρωποκτονιών. στην περίπτωση που θεωρηθεί ότι σύμφωνα με το ψήφισμα 1244 ο ΓΓ των ΗΕ διατηρεί τελική εξουσία και έλεγχο και επί της ευρωπαϊκής αποστολής. ακόμη και αν είναι άμεση η εμπλοκή της ΕΕ64 ή των κρατών μελών της. αρ. 34 . Law No.com/e-gov/index. 47 Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή ένωση. και συνεπώς συνιστά υποκείμενο του διεθνούς δικαίου. ή με ζητήματα που εκδικάζει η Ειδική Σύνθεση του Ανωτάτου Δικαστηρίου του Κοσόβου και αφορούν την Πιστωτική Υπηρεσία. 63 Βλ. εισάγεται στην έννομη τάξη του Κοσόβου η ευρωπαϊκή αποστολή. Παρόλα αυτά. Χαρακτηριστική είναι η εκ του υπ’ αριθμ. 03/L-053.php? option=com_content&task=view&id=144&Itemid=56&lang=en. http://www.eu/LexUriServ/LexUriServ. Άλλωστε σύμφωνα με την νομολογία του ΕΔΔΑ. όπως εμπορίας ναρκωτικών. Κατά μία. 03/L-053 άρθρο 5. ως «ανεξάρτητο» κράτος.do?uri=OJ:C:2010:083:FULL:EL:PDF. η αντίδραση της σερβικής πλευράς στην ανακήρυξη ανεξαρτησίας του Κοσόβου με την δημιουργία ενός παράλληλου σερβικού συστήματος θα επιφέρει περαιτέρω στρεβλώσεις στο δικαιικό σύστημα της περιοχής. Όπως έχει καταγραφεί. Κατά αυτόν τον τρόπο. η οποία τηρώντας κατά τις δεσμεύσεις του ψηφίσματος 1244 μια ουδέτερη στάση έναντι των δύο αντιμαχόμενων πλευρών στο πολιτικό ζήτημα του τελικού καθεστώτος της περιοχής. http://eur64 lex. άρθρο 3§3. 03/L053 νόμου διακριτική ευχέρεια62 του Προέδρου του Συμβουλίου των δικαστών της ευρωπαϊκής αποστολής να διορίσει σε οποιοδήποτε στάδιο της ποινικής διαδικασίας δικαστές της EULEX προς εξασφάλιση της καλής διοίκησης της δικαιοσύνης ειδικά σε υποθέσεις διεθνοτικών και άλλων σοβαρών εγκλημάτων. ιδίως στο πλαίσιο σοβαρών δικαστικών υποθέσεων. δεδομένου ότι το Κόσοβο. Ακολούθως. λοιπόν.Μάλιστα στο πεδίο της απονομής δικαιοσύνης η παρουσία των δικαστών της EULEX είναι ιδιαιτέρως σημαντική. είναι εξαιρετικά πιθανό να κριθεί η αναρμοδιότητα του ευρωπαϊκού δικαστηρίου επί των πράξεων και των αποφάσεων της EULEX. αλλά και ειδικότερα για την διασφάλιση την ισότιμη μεταχείριση όλων των πολιτών ανεξαρτήτως εθνικής καταγωγής και την μη διακριτική τους μεταχείριση. 6 §2 της ΣΕΑ προσχωρεί στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Law No.gazetazyrtare.

69 Η κομματική σύνθεση της σερβικής συνέλευσης στο Βόρειο Κοσσυφοπέδιο είναι η εξής: Serbian Radical Party 17 έδρες.com/search? q=cache:X-W4CmJHryMJ:www.crisisgroup.ecmi-map. πρόεδρος της συνέλευσης είναι ο Radovan Nicic (βλ.8132/Update_Report_No_5brKosovobr1 3_June_2008. (http://www. εμβληματικής σημασίας είναι η δημιουργία μιας νέας τοπικής βουλής 69 με βάση τα αποτελέσματα των εκλογών της 11ης Μαΐου. 70 Βλ.php? id=46841).sr.4201481/k. Socialist Party of Serbia 4. ότι στις 11 Μαΐου 2008 διεξήχθησαν βουλευτικές εκλογές στην Σερβία.srbija.2. http://www. Συγκεκριμένα. συμπεριλαμβανομένου και των σερβικών περιοχών του Κοσόβου.googleusercontent. Βόσνιων και Ρομά. http://www. European Centre for Minority Issues – Kosovo.worldstatesmen. http://webcache. η οποία εκπροσωπεί 26 κοινότητες της περιοχής με την συμμετοχή μάλιστα Gorani. αλλά και καταβάλλοντας μισθούς και συντάξεις στον σερβικό πληθυσμό67 κάνει όχι μόνο εμφανή την παρουσία του. όπως εκπαιδευτικά προγράμματα και ιατροφαρμακευτική περίθαλψη66. G17 Plus 1. σελ.securitycouncilreport. North Kosovo: Dual Sovereignty in Practice.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/features/setimes/features/2008/06/30/feature-01).yu/kosovo-metohija/index. 6.php? option=com_content&view=category&layout=blog&id=30&Itemid=58&lang=en 67 Βλ. http://daccess-ddsny. Στο βαθμό που εφαρμοστέο δίκαιο στις σερβικές περιοχές του Κοσσυφοπεδίου και ιδίως βόρεια του ποταμού Ίμπαρ είναι το σερβικό Σύνταγμα.un. Democratic Party 3. http://www.org/site/c.setimes.org/Kosovo.gov. 14 March 2011. 65 Βλ.5. Ας σημειωθεί δε. Report of the Secretary-General on the United Nations Interim Administration Mission in Kosovo. το σερβικό κράτος θεσπίζοντας νέα όργανα διοίκησης.glKWLeMTIsG/b. Europe Report N°211. η «Δημοκρατίας του Κοσόβου» υπό την κηδεμονία της ευρωπαϊκής αποστολής θα υποστεί μια de facto δικαιική διχοτόμηση.com/map/index. Σε αυτό το πλαίσιο ανατεκμηρίωσης της σερβικής κυριαρχίας στην περιοχή. Civic Initiative of Gora 1. προσφέροντας δημόσιες υπηρεσίες65 στην περιοχή. 35 .org/~/media/Files/europe/balkans/kosovo/211%20North%20Kosovo%20--%20Dual%20Sovereignty%20in%20Practice. κρίνεται σκόπιμο για την πληρότητα της παρούσας μελέτης να παρουσιαστούν και οι σχετικές με την μειονοτική προστασία ρυθμίσεις. δημοτικά και κοινοτικά καταστήματα. 2. από τις 28 Ιούνιο του 2008 λειτουργεί στην πόλη «Mitrovica» σερβική συνέλευση 45 μελών70.pdf 68 Βλ. Democratic Party of Serbia 13.παράλληλο σύστημα διοίκησης κατά τα πρότυπα της «ρουγκόβιας» μεθόδου μη συνεργασίας και συνεχούς υπονόμευσης της κυριαρχίας των κοσοβαρικών αρχών. Είναι λοιπόν.§ 4 και 5. σαφές ότι με την λειτουργία του παράλληλου σερβικού συστήματος διοίκησης. ωστόσο η εκλογική διαδικασία στο Κοσσυφοπέδιο θεωρήθηκε παράνομη από την UNMIK68. Με αυτόν τον τρόπο. Crisis Group.org/doc/UNDOC/GEN/N08/518/31/PDF/N0851831. Συγκεκριμένα. 66 Βλ. σελ. S/2008/692. «Declaration on establishing the assembly of the community of municipalities from the autonomous province of Kosovo-Metohija». p. 24 November 2008. http://www. Security Council Report (13-6-2008) No. Ανεξάρτητοι 4 έδρες (βλ. αλλά και καταβάλλει προσπάθειες για να ασκήσει αποτελεσματικό έλεγχο στην περιοχή. Ενώ.html+&cd=4&hl=el&ct=clnk&gl=gr).pdf?OpenElement.htm. σηματοδοτήθηκε η προσπάθεια επαναφοράς του Βορείου Κοσσυφοπεδίου και των σερβικών θυλάκων εντός της συνταγματικής έννομης τάξης της Σερβίας.

ο συνταγματικός νομοθέτης καθιερώνει και την δυνατότητα δημιουργίας μειονοτικών μέσων μαζικής ενημέρωσης. 81). το 2004 ήρθε και το βελούδινο διαζύγιο των δύο ομόσπονδων κρατιδίων. 22). πολιτιστική. το άρθρο 48 αναφορικά με την προαγωγή του σεβασμού της εθνικής. Ρυθμίζεται επίσης το δικαίωμα εκπαίδευσής τους στην γλώσσα τους σε δημόσια ιδρύματα. Μάλιστα. Και τέλος. 59 του συντάγματος του Κοσόβου. να χρησιμοποιούν τα σύμβολά τους. θεσπίζονται όλα εκείνα τα ατομικά ανθρώπινα δικαιώματα που καθιερώνουν οι σύγχρονες δημοκρατίες. επαναλαμβάνεται η απαγόρευση των διακρίσεων εις βάρος των εθνικών μειονοτήτων (αρ. 14) και η δικαστική προστασίας σε περίπτωση παραβίασης ανθρώπινου δικαιώματος ή μειονοτικού δικαιώματος και ελευθερίας (αρ. είναι το άρθρο 47 περί ελεύθερης έκφρασης ή μη εθνικών συναισθημάτων. να διατηρούν και να αναπτύσσουν δημοσίως την εθνική. 77). λοιπόν. το σερβικό κράτος θεσπίζει ειδικά ατομικά και συλλογικά δικαιώματα για τους πολίτες που ανήκουν σε μειονότητες. ενώ απαγορεύεται ρητά η βίαια αφομοίωση των μελών των μειονοτήτων (αρ. που έχει το ίδιο περιεχόμενο με το αρ. Ακολούθως. οι οποίοι δύνανται να λαμβάνουν μέρος στην λήψη αποφάσεων σχετικά με πολιτιστικά. θρησκευτική τους ιδιοσυστασία. η Σερβία μετά τους σαρωτικούς βομβαρδισμούς και την πτώση του Μιλόσεβιτς υπέστη μεγάλες πολιτειακές αλλαγές. διατάξεις για μειονοτικούς. εκπαιδευτικά θέματα καθώς και με ζητήματα πληροφόρησης και χρήσης της γλώσσας και της γραφής. 76) και η ισότητα των μειονοτήτων στην συμμετοχή τους στον δημόσιο βίο και διοίκηση (αρ. Πιο συγκεκριμένα. Σημαντικές δε. αναπτύσσεται εν γένει πνεύμα ανεκτικότητας και διαπολιτισμικού διαλόγου (αρ. Σύμφωνα. 78). αλλά και να εκλέγουν συμβούλια προς διευκόλυνση της αυτοδιοικήσεώς τους επί των ως άνω θεμάτων (αρ. 75). με το Σ 2006 κατοχυρώνεται κατά γενικό τρόπο η προστασία των εθνικών μειονοτήτων (αρ. αλλά και η ίδρυση ιδιωτικών εκπαιδευτικών ιδρυμάτων.Όπως είναι γνωστό. θρησκευτικής. πέρα από τις ελευθερίες σκέψης. συνειδήσεως. την γλώσσα και την γραφή τους. Με αυτόν τον τρόπο. η μειονοτική προστασία θα αποτελέσει ειδικό κεφάλαιο του Σ 2006 στα άρθρα 75-81. Αναλυτικά δε. γλωσσικής και πολιτιστικής διαφορετικότητας και το άρθρο 49 σχετικά με την απαγόρευση παρακίνησης φυλετικού εθνικού και θρησκευτικού μίσους. αναφέρεται το δικαίωμα των μειονοτικών να εκφράζουν. έκφρασης. Έτσι το 2006 η Δημοκρατία της Σερβίας ως ανεξάρτητο κράτος αποκτά ένα νέο συνταγματικό χάρτη. 36 . Ακόμα θεσπίζεται το δικαίωμα των μειονοτικών να ιδρύουν εκπαιδευτικούς και πολιτιστικούς συλλόγους και να συνεργάζονται με συμπατριώτες τους εκτός των συνόρων της Σερβίας (αρ. Στο δε άρθρο 79. Αφού πρώτα η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας μετονομάστηκε σε ΣερβίαΜαυροβούνιο. 80).

AS/Jur (2010) 46. βλ. με πρόσθετη εγγύηση της ατομική προσφυγή ενώπιον του ΕΔΔΑ σε ενδεχόμενη κρατική παράβαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων διαμορφώνεται ένα αποτελεσματικότερο προστατευτικό πλαίσιο για όλους τους πολίτες της Σερβίας.Επιπροσθέτως.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/kv. Έχουν επιπλέον οικονομική αυτοτέλεια (αρ.529 και το είναι αλβανικής καταγωγής. η επιστροφή των προσφύγων παραμένει προβληματική με αποτέλεσμα την παγίωση της αλλοίωσης της εθνολογικής σύσταση71 της περιοχής. όπως οι περιπτώσεις εμπορίας ανθρωπίνων οργάνων72. Ως προς το νομικό καθεστώς. 186). Σε κάθε περίπτωση. 180). ακόμη η υψηλή εγκληματικότητα με την εμπλοκή μάλιστα της κυβερνώσας αλβανικής ελίτ μαστίζει την περιοχή. 187). η τοπική οικονομία.cia. In concreto. ως αυτόνομες περιοχές αναφέρονται η Βοϊβοντίνα και το Κοσσυφοπέδιο-Μετόχια. Το δε Συνταγματικό Δικαστήριο θα κρίνει κατόπιν αιτήσεως της κυβέρνησης την συνταγματικότητα και τη νομιμότητα των αποφάσεων που ελήφθησαν από τις αυτόνομες επαρχίες πριν αυτές τεθούν σε ισχύ (αρ. 185). η 71 Υπολογίζεται ότι το 92% του συνολικού πληθυσμού του Κοσόβου. τονίζεται ότι δικλίδα ασφαλείας για την γενικότερη προστασία των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου συνιστά το γεγονός ότι πλέον η Σερβία έχοντας κυρώσει την ΕΣΔΑ. 1. ο χάρτης της τοπικής συνέλευσης (το σημείο αυτό αναφέρεται μόνο για την Βοϊβοντίνα) θα είναι η ανώτατη νομική πράξη των αυτόνομων περιοχών (αρ.html 72 Βλ. Πεδίο των αρμοδιοτήτων των αυτόνομων επαρχιών είναι ο αστικός σχεδιασμός και ανάπτυξη. Στην πράξη. ενώ με δημοψήφισμα όλων των πολιτών είναι δυνατή η δημιουργία νέων (αρ. η επικράτεια των οποίων δύναται να αλλάξει μόνο με δημοψήφισμα των πολιτών τους. Εξάλλου.182). θα είναι δυνατή επίσης η κίνηση διαδικασιών αναφορικά με την συνταγματικότητα των νόμων ή των νομικών πράξεων του κράτους ή της τοπικής αυτοδιοίκησης που παραβιάζουν το δικαίωμα της αυτονομίας των επαρχιών (αρ. η εκπαίδευση και η υγεία (αρ. ρυθμίζονται ειδικά τα θέματα οργάνωσης αυτόνομων επαρχιών στα άρθρα 182-187. Ενώ ένα ειδικό σώμα των αυτόνομων περιοχών θα μπορεί να προσβάλλει ενώπιον του Συνταγματικού Δικαστηρίου οποιαδήποτε νομική ενέργεια ή πράξη κρατικού ή τοπικής αυτοδιοίκησης οργάνου θίγει τις αρμοδιότητές τους. 183). Αναμφίβολα. λοιπόν. 184). 37 . https://www. Πρώτα όμως αναγνωρίζεται σε αυτές το δικαίωμα να διαρθρώνουν ανεξάρτητα την οργάνωση και τις αρμοδιότητες διοικητικών οργάνων και δημοσίων υπηρεσιών (αρ. πλήττοντας ή στοχοποιώντας μειονοτικούς πληθυσμούς. την από 12-12-2010 αναφορά του Dick Marty με τίτλο «Inhuman treatment of people and illicit trafficking in human organs in Kosovo» που υποβλήθηκε στην κοινοβουλευτική συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης. είναι σαφές ότι ακόμη και σήμερα στο Κοσσυφοπέδιο αποτελεί ζητούμενο η εφαρμογή των ρυθμίσεων της μειονοτικής προστασίας και η δημιουργία δομών ενός σύγχρονου κράτους δικαίου που θα κατοχυρώνει τα δικαιώματα των πολιτών ανεξάρτητα από την εθνική τους καταγωγή ή τις θρησκευτικές τους πεποιθήσεις. είναι μέλος του Συμβουλίου της Ευρώπης και του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.836. 179) και κηρύσσεται η τοπική συνέλευση ως ανώτατο σώμα των περιοχών αυτών (αρ.

Επιπροσθέτως.gr/world/article/?aid=1231122941. καταγράφησαν περί τα 60 διεθνοτικά περιστατικά βίας κατά τους πρώτους εννέα μήνες του 2011. αλλά και στρατιωτών της KFOR. ιατροφαρμακευτική http://www. την από αναφορά του «Internal Displacement Monitoring Centre». την αναφορά της Georgina Stevens. http://daccess-ddsny.org/doc/UNDOC/GEN/N11/435/23/PDF/N1143523. Επιπροσθέτως. την από 12 Αυγούστου 2011 αναφορά του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ για το Κόσοβο.coe. σελ. η πρόσβασή τους σε βασικές υπηρεσίες. ταλανίζεται από την ανεργία.org/world-report2012/serbia.00074. δια του οποίου με συντριπτικό ποσοστό 99. ενώ ούτε λόγος για ουσιαστική συμφιλίωση μεταξύ Αλβανών και Σέρβων. Αδιάσειστη απόδειξη του κλίματος αβεβαιότητας και ανασφάλειας που επικρατεί στο Κοσσυφοπέδιο είναι το γεγονός ότι από τον Ιανουάριο του 2000 μέχρι τον Μάρτιο του 2011 επέστρεψαν μόλις 22.un. returns remain stalled but integration prospects improving». το από 16-02-2012 δημοσίευμα του πρακτορείου «TANJUG» http://www. το από 5 Αυγούστου 2011 δημοσίευμα του «In.pdf.coe.gr». http://news. με τίτλο «World Report 2012: Serbia». ας σημειωθεί ότι οι κοινότητες των Ρομά εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν προβλήματα κοινωνικού αποκλεισμού και περιθωριοποίησης77 στο Κόσοβο. http://www. οι Σέρβοι του Βορείου Κοσόβου δεν αναγνώρισαν τις κοσοβαρικές αρχές.int/texis/ThunderstoneSearchService/pdfhi.rs/news/33159/referendum-ends--turnout-totals-75-per-cent. καθώς και ανθρωποκτονίες. στο 75. 38 .minorityrights. Εκτός της προβληματικής σερβο-αλβανικής συνύπαρξης.pdf#xml=http://thunders tone6. http://www. μέρος VIII. με συνέπεια τα μέλη της αυτών των κοινοτήτων να διαβιούν σε συνθήκες απόλυτης ένδειας. 98%.hrw. 76 Βλ. που επενέβησαν προς αποκατάσταση της τάξης. 77 Ενδεικτικά βλ.org/8025708F004BE3B1/ (httpInfoFiles)/8ECBED3F03BF2C22C12578010039E088/$file/Serbia_Overview_Dec10. 9-10. § 40. και αναφορά του «Human Rights Watch». 8.28%.int/CommitteeDocs/2010/20101218_ajdoc462010provamended. Minority Rights Group International 2009. Η πλειονότητα των Ρομά. 74 Βλ.google. στα οποία συμπεριλαμβάνονται και περιπτώσεις βανδαλισμών σε τόπους λατρείας.tanjug. Τέλος.org%2Fdownload.assembly. κατά την διεθνή κοινότητα. πέραν των γνωστών ταραχών75 που ξεκίνησαν τον Αύγουστο του 2011 στο Βόρειο Κόσοβο μετά την προσπάθεια των κοσοβαρικών αρχών να επαναλειτουργήσουν τους τελωνειακούς σταθμούς. δημοψήφισμα της 15ης Φεβρουαρίου του 201276. S/2011/514. ενώ ο συνολικός αριθμός των εσωτερικώς εκτοπισμένων από το Κόσοβο στην κυρίως Σερβία έως τον Δεκέμβριο του 2010 υπολογιζόταν σε 230.htm. αλλά και σοβαρές επιθέσεις. 75 Στα τέλη Ιουλίου του 2011 οι αρχές της Πρίστινας προσπάθησαν να ελέγξουν τις τελωνειακές πύλες 1 και 31 μεταξύ των ορίων του Βορείου Κοσόβου και της κυρίως Σερβίας.φτώχεια δε για μεγάλο ποσοστό του πληθυσμού είναι δεδομένη. σελ.1.internal-displacement.pdf?OpenElement. «Filling the Vacuum: Ensuring Protection and Legal Remedies for Minorities in Kosovo». Η κατάσταση παρέμεινε τεταμένη έως και τον Νοέμβριο του 2011 βλ.63073. ενώ ακολούθησαν συμπλοκές.php%3Fid%3D635&ei=RkRaTqKHqiK4gTe2LmgDw&usg=AFQjCNEgpyeQWnR1FOddDNVVOkqXtGr8lQ&sig2=abk6r8INr_yY1KF9zsGXZ Q.in. με τίτλο «SERBIA: Ten years after displacement. ιδίως θεματική «Protections of Minorities». 73 Βλ. με δεδομένη την μη επίσημη καταγραφή των Ρομά.74% και μαζική συμμετοχή.com/url? sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=1&cts=1331315811569&ved=0CCYQFjAA&url=http%3A%2F %2Fwww. http://www.txt? query=Carla+Del+Ponte+human+organs+report&pr=Internet_D5&prox=page&rorder=500&rprox=500&rdfreq=5 00&rwfreq=500&rlead=500&rdepth=250&sufs=1&order=r&cq=&rpp=10&id=4f07a5521e. επιστέγασμα της σερβο-αλβανικής διαίρεσης είναι και το παράνομο. σελ. με αποτέλεσμα τον θάνατο ενός Κοσοβάρου αστυνομικού και τον τραυματισμό Σέρβων διαδηλωτών. Αντιδρώντας οι κάτοικοι της περιοχής έστησαν οδοφράγματα.

εκπαίδευση. ότι η άρση των ανισοτήτων και η γεφύρωση των αντιθέσεων δεν αποτυπώθηκε και σε 39 .περίθαλψη. Διαχρονικά. καθώς η αλβανική πλειοψηφία τους θεωρεί «συνεργάτες των Σέρβων». με συνέπεια το όποιο προστατευτικό κανονιστικό πλαίσιο να τίθεται εν τοις πράγμασι σε αχρηστία. Κατά συνέπεια. η ανάλυση του ζητήματος δεν μπορεί να περιορισθεί στο καθεαυτό νομικό μέρος. δεν επέτρεψαν την εξομάλυνση του status quo της μειονότητας και τελικά την σταθεροποίηση της κατάστασης της περιοχής. θυμίζοντας την κίνηση εκκρεμούς. μετακινούμενη από το ένα άκρο της άκρατης φιλελευθεροποίησης και της μεταβολής της μειονότητας σε κράτος εν κράτη. του Κοσόβου είναι εμφανής η ταύτιση του μειονοτικού ζητήματος με το επίπεδο των διακρατικών σχέσεων μεταξύ του «kin state». κοινωνική πρόνοια. Αντί Επιλόγου Αναμφίβολα το θέμα της παρούσας μελέτης παρουσιάζει εξαιρετικό ενδιαφέρον. Συχνά δε. και του «host state». αλλά και η καθοριστική εμπλοκή του διεθνούς παράγοντα. Επομένως. αλλά και στην δικαιοσύνη είναι περιορισμένη. αν όχι και το ίδιο το μέλλον. ανεξάρτητα από το ιδεολογικό υπόβαθρο του κράτους. υπό το πρίσμα της θεματικής της «Προστασίας των Μειονοτήτων στο Κοσσυφοπέδιο» αναδεικνύεται η ιστορικότητα της σερβο-αλβανικής διαμάχης για τον έλεγχο της περιοχής. Ενώ είναι σε σαφές. επηρέασαν καταλυτικά τις συνθήκες ζωής των μειονοτήτων. οι εναλλαγές της κρατικής πολιτικής στο μειονοτικό. στο άλλο άκρο της πλήρους περιστολής δικαιωμάτων και της απόλυτης καταπίεσης. Σε αδρές γραμμές. το πολύκροτο του ζητήματος του Κοσσυφοπεδίου αποδεικνύεται περίτρανα από τον πραγματικό ωκεανό της παγκόσμιας βιβλιογραφίας που σχολίασε και σχολιάζει διάφορες πτυχές τoυ προβλήματος. Αναντίρρητα οι σχέσεις της πρώην Γιουγκοσλαβίας με την Αλβανία. Εξάλλου. παρά την ύπαρξη ευνοϊκότατου ρυθμιστικού πλαισίου η εν τοις πράγμασι προστασία των μειονοτήτων στο Κοσσυφοπέδιο εξακολουθεί να τελεί υπό αίρεση και στο επιτηρούμενο από την EULEX κοσοβαρικό κρατικό μόρφωμα. Στην περίπτωση δε. η ύπαρξη μειονοτικών εκλαμβάνεται συχνά ως εν δυνάμει απειλή για την εδαφική ακεραιότητα του κράτους. στοχοποιούνται και γίνονται θύματα επιθέσεων. Είναι πρόδηλο δε. η σύνδεση του μειονοτικού προβλήματος με τις διακρατικές σχέσεις. σχετικοποίησε την εφαρμογή των μειονοτικών νόμων. Από το 1945 έως και το 1999. ότι η εξεύρεση μιας συνολικότερης λύσης για το status της περιοχής θα προδιαγράψει εν τέλει και τις συνθήκες ζωής. των μειονοτικών πληθυσμών. Κατ’ επέκταση η μη αντιμετώπιση του μειονοτικού προβλήματος ως εσωτερικού θέματος συνδεόμενο αποκλειστικά και μόνο με τις αρχές του Κράτους Δικαίου.

Άλλωστε. θα καταστούν τοποτηρητές των Οθωμανών στην περιοχή. Κάτι τέτοιο όμως. το Κόσοβο αποτελεί το αναγκαίο προγεφύρωμα για τον στρατιωτικό έλεγχο της ευρύτερης περιοχής. τόσο οι τοπικοί εθνικιστικοί ανταγωνισμοί. Ιδίως στην περιοχή των Βαλκανίων. Συγκεκριμένα. η ίδρυση της Αλβανίας θα εξυπηρετήσει την Αυστροουγγαρία και την Ιταλία. αφού όχι μόνο «καταπραΰνει» τις διενέξεις. δεδομένου της θέσης τους στο δυτικό άκρο της χερσονήσου του Αίμου. Δεδομένης της γεωγραφικής θέση της περιοχής στο κέντρο των Δυτικών Βαλκανίων. οι εξισλαμισμένοι Αλβανοί. γνωστά είναι τα αποτελέσματα της πραγμάτωσης των σχεδίων του Άξονα κατά την διάρκεια της κατοχής τόσο στην Γιουγκοσλαβία όσο και στον ελλαδικό χώρο.προς την Αδριατική. δεν μπορεί να παραγνωρίσει κανείς την σύνδεση των μειονοτικών ζητημάτων με τα διεθνή γεωπολιτικά συμφέροντα.και δευτερευόντως της Ελλάδας . ολοκληρώνοντας για την Υψηλής Πύλη ένα σύστημα ελέγχου επί των χριστιανικών πληθυσμών της Βαλκανικής εγκλωβίζοντάς τους μεταξύ «σφύρας και άκμονος» μεταξύ ανατολής και δύσης τους υπόλοιπους λαούς στην κυριαρχία της. Η οικονομική ανάπτυξη αποτελεί καταλύτη για την ενσωμάτωση των μειονοτήτων στον εθνικό κορμό. Μετά την διάλυση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. που το Κοσσυφοπέδιο παραμένει μέχρι τις ημέρες μας. μιας και οι οικονομικοί πόροι των σοσιαλιστικών προγραμμάτων έως την σημερινή ευρωπαϊκή βοήθεια δεν επενδύθηκαν σε υποδομές και σε θέσεις εργασίας με τέτοιο τρόπο που οι διαφορετικές εθνότητες να αποκτήσουν μερίδιο στην οικονομική πρόοδο και στην βελτίωση των συνθηκών ζωής. το Κοσσυφοπέδιο αποτέλεσε διαχρονικά πεδίο εμπλοκής των Μεγάλων Δυνάμεων λόγω της γεωστρατηγικής σημασίας του για την Βαλκανική. Ιδίως τα ιταλικά συμφέροντα θα χρησιμοποιήσουν το αλβανικό κράτος ως τείχος για να σταματήσουν την επέκταση της Γιουγκοσλαβίας κυρίως . Εξάλλου σαφής υπήρξε ιστορικά και ο ρόλος του αλβανικού στοιχείου για τον έλεγχο των Βαλκανίων. με την αιματηρή διάλυση Γιουγκοσλαβίας και την δημιουργία «αναιμικών κρατικών οντοτήτων» υπό πρόφαση της αυτοδιάθεσης των λαών συνιστά μια άνευ προηγουμένου φάρσα της της την της 40 . αλλά και ως βάση εκκίνησης για την ιταλική εξάπλωση στα Βαλκάνια. ΠΓΔΜ και της κυρίως Σερβίας. Δεν είναι τυχαίο. όσο και συμφέροντα μεγάλων ξένων δυνάμεων μετέτρεψαν την μειονοτική προστασία σε άρμα εδαφικών και πολιτικών διεκδικήσεων. Μαυροβουνίου. αλλά συνδέει ουσιαστικά τα συμφέροντα των μειονοτικών με το κεντρικό κράτος. μεταξύ Αλβανίας. η νεκρανάσταση των φασιστικών σχεδίων στην περιοχή ανατολικής Ευρώπης και ιδιαίτερα στην Βαλκανική.μια πολιτική οικονομικής ανάπτυξης που θα συμπεριελάμβανε και το σύνολο των μειονοτικών πληθυσμών. Ακολούθως. Στην εποχή μας. Αδιάσειστη απόδειξη είναι η ανεξίτηλη αποτύπωση των συνοριακών αλλαγών στην περιοχή υπό την επίδραση συγκεκριμένων γεωπολιτικών συμφερόντων για την πραγμάτωση των οποίων το μειονοτικό ζήτημα υπήρξε κεντρικής σημασίας. Αρχικά. μια από τις φτωχότερες περιοχές της Ευρώπης. άλλωστε. ποτέ δεν συνέβη στο Κοσσυφοπέδιο.

euun.htm) με την υιοθέτηση της φόρμουλας «Gymnich». όπως οι «PEOP»80 και «ΑΜΒΟ»81 και οι «South Stream»82 και «Nabucco»83. Τελικά μετά την επανέναρξη του διαλόγου μεταξύ Βελιγραδίου και Πρίστινας στις 24-02-2012 (βλ. Η αμερικανική στρατιωτική παρουσία στην ευρύτερη περιοχή συμπληρώνεται με τις μικρότερες βάσεις «Monteith» στο «Gnjilane». τονίζεται ότι ο έλεγχος του Κοσόβου συνεπάγεται οικονομικά κέρδη.pdf. οι ΗΠΑ με αφορμή την γιουγκοσλαβική κρίση όχι μόνο επιβεβαιώνουν εκ νέου τον ρόλο τους ως η απόλυτη στρατιωτική δύναμη εγγυήτρια της διεθνούς παγκόσμιας τάξης. μολύβδου και ψευδαργύρου. 83 Βλ. αλλά και την «Able Sentry» πλησίον των Σκοπίων.htm). δεδομένης της ύπαρξης σημαντικών κοιτασμάτων ορυκτού πλούτου85. αλλά και χρυσού των ορυχείων «Trepča» που εντοπίζονται κυρίως στην ευρύτερη περιοχή της «Mitrovica» (βλ. σχετικά με τον πετρελαϊκό αγωγό «PEOP».29. 79 Βλ. 82 Βλ. http://www. http://ec. 84 Βλ. για τον σχεδιασμό του πετρελαϊκού αγωγού «ΑΜΒΟ» http://www.Ιστορίας. http://www. 80 Βλ.org/work/2009/forum/Ferguson.com/portal/page/portal/en/pipeline/overview.europa.mineralinfo.bbc. δηλ. Είναι γνωστό 78 Ενδεικτική είναι η γερμανική πίεση στην διαδικασία ένταξη της Σερβίας στην ΕΕ. 32 και 41). η Σερβία θα λάβει το καθεστώς υποψήφιας χώρας για ένταξη στην ΕΕ στις 02-03-2012 (βλ. http://www. http://bankwatch.org/military/facility/campbondsteel. 31. κοβαλτίου χρωμίτη. σχεδίαση αγωγών σε χάρτη Βαλκανίων.info/?L=1.nabucco-pipeline. αλλά και δια της ενθάρρυνσης του αλβανικού επεκτατισμού στο δόγμα «divide et impera» προωθούν την επικυριαρχία τους στα Δυτικά Βαλκάνια διαμορφώνοντας μια εύθραυστη ισορροπία.86 km2 και 7. Είναι παραδεκτό ότι τα γερμανικά συμφέροντα ευνοήθηκαν από την πολυδιάσπαση της πάλαι ποτέ κραταιάς Γιουγκοσλαβίας. http://www. 41 . την διευκόλυνση της λειτουργίας της EULEX σε όλο το Κόσοβο και την κατάργηση του παράλληλου συστήματος διοίκησης (βλ. Αξίζει ιδιαιτέρως να σημειωθεί η συνολική αναβάθμιση της γεωστρατηγικής αξίας της Βαλκανικής με μια πιθανή κατασκευή αγωγών79 πετρελαίου και φυσικού αερίου. το από 2308-2011 δημοσίευμα του «BBC» http://www. ιδίως σελ. όχι μόνο γιατί οι νέες «ασθενικές» δημοκρατίες συνωθούνται ασθμαίνοντας σε έναν ευρωπαϊκό μονόδρομο υπό τους γερμανικούς όρους78. εκ των οποίων μόλις το 3% έχει εκσκαφθεί βλ. 81 Βλ. Επιπλέον στη ίδια έκθεση γίνεται ειδική μνεία στα κοιτάσματα νικελίου. με αποτέλεσμα μόνο τυχαία να μην θεωρείται η ανάπτυξη ενός συμπλέγματος αμερικανικών βάσεων με κέντρο το κολοσσιαίων διαστάσεων στρατόπεδο «Bondsteel»84 στο «Uroševac». αλλά και γιατί αποσοβήθηκε η αναδιοργάνωση μιας περιφερειακή δύναμης στο μαλακό υπογάστριο της γερμανικής οικονομικής σφαίρας επιρροής.eu/enlargement/candidate-countries/serbia/index_en.globalsecurity.iea. Η γερμανίδα καγκελάριος Ανγκέλα Μέρκελ έθεσε ως όρους για την αποδοχή της υποψηφιότητας της Σερβίας. την εποικοδομητική επανάληψη του διαλόγου με την Πρίστινα. Το στρατόπεδο «Bondsteel» με έκταση 3. http://www. σελ.pdf.europa. άτυπη σύνοδο υπουργών εξωτερικών με την μη τήρηση πρακτικών και την λήψη αποφάσεων.000 προσωπικό είναι μία από τις μεγαλύτερες αμερικανικές βάσεις στην Ευρώπη. ο ρόλος του οποίου ξεπερνά τα γεωγραφικά όρια της περιοχής και συνδέεται με ευρύτερους σχεδιασμούς. Επιπλέον. 85 Σύμφωνα με το σερβικό Υπουργείο Ορυχείων και Ενέργειας στο Κοσσυφοπέδιο εντοπίζονται 12 δισεκατομμύρια τόνοι λιγνίτη.htm. http://south-stream. έκθεση Μαρτίου 2002 με τίτλο «Mineral deposits and mining districts of Serbia . Ακολούθως.org/work/2009/forum/Transnafta2.iea.org/balkan_energy/ . οι ΗΠΑ και η Γερμανία σε ένα συμπληρωματικό δίπολο επιχείρησαν να ελέγξουν τις ισορροπίες στην περιοχή.co.Compilation map and GIS databases».uk/news/world-europe-14631297).org/Cartes/Serbie/pot_minier.eu/articles/en/article_11884_en. Πρωτίστως.pdf. απομειώνοντας την πολιτικοοικονομικο-στρατιωτική οντότητα της Σερβίας.

Την από 09-02-2012 αναφορά του Steven Woehrel με τίτλο «Kosovo: Current Issues and U.5 δισεκατομμύρια δολάρια86. Σε κάθε περίπτωση τυπικό παράδειγμα της δυναμικής. η ενδεδειγμένη λύση συνολικά για το συνολικό κοσοβικό ζήτημα μοιάζει να είναι η αποδοχής της επί του πεδίου καταστάσεως87 και όχι η υιοθέτηση ενός φιλόδοξου θεωρητικού σχήματος μειονοτικής προστασίας. είναι απολύτως σαφές ότι το Κοσσυφοπέδιο υπήρξε διαχρονικά το θυσιαστήριο των μειονοτικών πληθυσμών. Άλλωστε.pdf. Για τους θιασώτες της «Realpolitik». Η εναλλαγή κάθε είδους μειονοτικού καθεστώτος συναρτήσει των πολιτειακών μεταβολών της περιοχής συνιστούν. http://www. Παρά τον έκδηλο κυνισμό μιας τέτοιας επιλογής. http://www. Στο από 22-11-2005 δημοσίευμα από το «Economic Initiative for Kosovo» αποτυπώνεται η κριτική ακαδημαϊκών κύκλων αναφορικά με τον «μη επαγγελματικό» υπολογισμό της αξίας του ορυκτού πλούτου στο Κόσοβο (βλ. Σε αυτό λοιπόν το πλαίσιο φαίνεται απατηλή η οποιαδήποτε ιδέα περί εφαρμογής ενός συστήματος μειονοτικής προστασίας.fas.html). ούτως ώστε να είναι εν τέλει δυνατή η απαγκίστρωση του μειονοτικού ζητήματος από τις διακυμάνσεις των διακρατικών σχέσεων και των διεθνών συσχετισμών. Καταλήγοντας. Policy» για το «Congressional Research Service».org/refworld/docid/3ae6a6de8. με τίτλο «Trepca: Making Sense of the Labyrinth». Πρέπει να γίνει δεκτό ότι μια συμφωνία που δεν ικανοποιεί πλήρως τις δύο πλευρές. αλλά και των προβλημάτων που συνεπάγεται η εκμετάλλευση των μεταλλείων στο Κόσοβο αποτελεί η βιομηχανία «Trepča». τα ορυχεία της οποίας βρίσκονται στην περιοχή της «Mitrovica» (βλ.5-6.eciks. ιδίως σελ. συνοδευόμενη από την προώθηση της ισότιμης συμμετοχής όλων των πολιτών στην δημόσια ζωή δια της οικονομικής προόδου.ότι από το Κοσσυφοπεδίου προερχόταν το 50% των συνολικών αποθεμάτων άνθρακα και αντιστοίχως το 60% του ψευδαργύρου και του μολύβδου της τέως Γιουγκοσλαβίας. υπολογίζεται σύμφωνα με μετριοπαθείς υπολογισμούς σε 13. το διαρκές κοσοβικό αδιέξοδο αναδεικνύει ότι η ασφαλέστερη οδός για την αρμονική συμβίωση διαφορετικών εθνοτήτων σε ένα κράτος είναι η υιοθέτηση μιας σταθερής μειονοτικής πολιτικής στην βάση της εμπέδωσης των αρχών του Κράτους Δικαίου. η δε σημερινή του αξία των μεταλλευμάτων. θεωρητικά τουλάχιστον.org/english/lajme. 87 Βλ. η απουσία «τελικών λύσεων» υπήρξε δεδομένη για οποιαδήποτε ιστορική φάση. Σε τελική ανάλυση. 86 Βλ. σε αντίθεση με μια επιβολή ταπεινωτικών όρων μπορεί να αποτελέσει έναν ιστορικό συμβιβασμό.org/sgp/crs/row/RS21721. η αναγνώριση της ανεξαρτησίας του Κοσόβου από την Σερβία σε συνδυασμό με την πλήρη αποκατάσταση της σερβικής κυριαρχίας στα εδάφη του Βορείου Κοσσυφοπεδίου. http://www.unhcr. την από 26-11-1990 αναφορά του «International Crisis Group». αλλά και την αποκατάσταση της διασαλευθείσας από την κοσοβαρική ανεξαρτησία διεθνούς δικαιοταξίας.S. 42 . την επιτομή του Μειονοτικού Δικαίου.php? action=total_news&main_id=264). ενδεχομένωους να επέτρεπε την αποκλιμάκωση της έντασης στην περιοχή σε μόνιμη βάση.

S/RES/1244 (1999) 2. 5. Cultural heritage in south-east Europe: Kosovo protection and conservation of 2. S /2007/168/Add. UNMIK/REG/1999/24 7. committee on legal affairs and human rights of parliamentary assembly of Council of Europe Kosovo / Kosova as seen. UNESCO Inhuman treatment of people and illicit trafficking in human organs in Kosovo. S/2007/168 3. Internal Displacement Monitoring Centre 7. provisional institutions of self government government of Kosovo. returns remain stalled but integration prospects improving. 6. World report 2012: Serbia. S/2008/692 5. The crisis in Κosovo. S/2011/514 6. 4. january 2006 Opinion on human rights in Kosovo : possible establishment of review mechanisms. 8-9 October 2004) Serbia: ten years after displacement. a multi-ethnic heritage in danger. ministry of public services.1 / Comprehensive Proposal for the Kosovo Status Settlement 4. Human Right Watch 8. 3. mission report 26-30 april 2004. adopted by the Venice Commission at its 60th plenary session (Venice. as told. the human rights findings of the OSCE Kosovo verification mission Kosovo in figures 2005.Βιβλιογραφία Πρωτογενείς Πηγές Επίσημες Εκθέσεις 1. UNMIK/REG/2001/9 Νομοθετικά Κείμενα 43 . «Human Rights Watch Κείμενα Ηνωμένων Εθνών 1. cultural heritage in south-east Europe series n˚ 2.

Σιδέρης 2007 10. Αλβανία εκδ. Constitution of Serbia 1990. εκδ. Ι. ΙΣΤΑΜΕ 2000 Χριστόδουλος Κ. Ελλάδα και Μειονότητες. εκδ. Αρβανίτες. Ευάγγελος Κωφός. Κοσσυφοπέδιο και αλβανική ολοκλήρωση. Η κρίση στο Κόσοβο. Αθήνα 2001 4. Ψυχογιός 1993 13. Law No. 3. επιμ.Α. Constitution of Republic of Kosovo 2008 2. 11. Βασίλης Ραφαηλίδης. 5. Γιώργος Σεφέρης. 2006 3. επιμ. Παρατηρητήριο Βαλκάνια. Κόσοβο: Η εικόνα του πολέμου. Καστανιώτης 1999 Γ. Σωτήρη Ντάλη. Γιαλλουρίδης. Βαλκανικές εκδόσεις.Ε. Οι Βαλκανικοί Λαοί: από την τουρκική κατάκτηση στην εθνική αποκατάσταση [14ος -19ος]. εκδ.Α. Ίκαρος 1979 44 . Παπαζήση 1999 Μαρία Νυσταζοπούλου-Πελεκίδου. εκδ. 21ου 1994 12. Κεφαλά. εκδ. Ευάγγελος Κωφός. εκδ. 03/L-053 4.Σιδέρης 2005 Μαριλένα Κόππα. ΚΟΙΝΗ ΔΡΑΣΗ 2008/124/ΚΕΠΠΑ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 4ης Φεβρουαρίου 2008. Ι. Δουδούμη. εκδ. Παπαζήση 1998 7. Η γιουγκοσλαβική αποσύνθεση 1991-2001. 8. Οι λαοί των Βαλκανίων. Σιδέρης 2001 2. Άρνολντ Σέρμαν. Ι. Έλληνες. Αλβανοί. Βιβή δ. εκδ. Σαράντος Καργάκος. Λιβάνη 1997 6. εκδ. Νέα σύνορα . Οι μειονότητες στα μετα-κουμμουνιστικά Βαλκάνια. Βάνιας 1991 9. Δευτερογενείς πηγές Ελληνικά Βιβλία 1. Κακοπιστία στα Βαλκάνια. Λένα Διβάνη. εκδ. Στέλιου Περράκη.1. Κόσοβο – ανατρέποντας τη διεθνή δικαιοταξία: αυτοδιάθεση και απόσχιση εθνοτήτων στον 21ο αιώνα. Πολιτικό Ημερολόγιο Α΄ 1935-1944. εκδ.

The Serbs: history. Dimitris Triantaphyllou. Shoup editor 1990 3. Το Σύνταγμα. The Albanian factor. Balkan Babel: the disintegration of Yugoslavia from the death of Tito to Ethnic war. Westview Press 1996 7. myths and destruction of Yugoslavia. Hurst & Company 2003 6. 1995 Miranda Vickers and James Pettifer. 5. Paul S.New York 11. Hoffmann project director. Tim Judah. Kosovo: Avoiding another Balkan War. ELIAMEP 2001 1. New York 1997 12. Από το «Κόσοβο-Μετόχια» στην «Κοσόβα».Ξενόγλωσσα Βιβλία Yannis Alexandros. τευχ. Thanos Veremis.o. τεύχος 4/2001 2. Kosovo under International Administration – An Unfinished Conflight. Kosovo and the Albanian dimension in Southeastern Europe: The needs for regional security and conflict prevention. ELIAMEP 1999 10. London . Papermac 1998 Sabrina-Petra Ramet. ΕΛΙΑΜΕΠ 2007 45 . εντολή διαχείρισης ή υποκατάσταση στοιχείων κυριαρχίας. 3. Thanos Veremis. Κόσοβο: Το χρονικό ενός προαναγγελθέντος θανάτου. The Albanians: A Modern History. Ευάγγελος Κωφός. Η ¨διεθνής πολιτική παρουσία¨ στο Κοσσυφοπέδιο: διεθνής ανθρωπιστική συνδρομή υπό διεθνή έλεγχο. Kosovo: a short History. ELIAMEP & U. Paulin Kola. Problems of Balkan security. Miranda Vickers.A. Λένα Διβάνη.4 / 2001 1. Ελληνικά άρθρα Άγγελος Γιόκαρης. George W. Evangelos Kofos. Το Σύνταγμα. Yale University Press 1997 4. ELIAMEP 2000 8. Dimitris Triantaphyllou. Jean Arnault Dérens.. 1998 9. NON LIEU 2008 2. The search for greater Albania. Noel Malcolm. Albania: From Anarchy to a Balkan Identity. ¨Le piège du Kosovo¨.

Αντ. τι. Το Σύνταγμα. Kosovo : l’indépendance. fevrier 2008 9. http://www.Buzzini. Διεθνείς κρίσεις και παρέμβαση της διεθνούς οργάνωσης. American Journal of International Law. Crisis Group. A dual challenge for the year of equal opportunities for all: Roms in the Western Balkans. Yannis Alexandros The UN as government in Kosovo. τεύχος 4/2001 6. diplomatique. mars 2007 8. Το πρόβλημα αναγνώρισης των πρώην ομόσπονδων κρατών της Γιουγκοσλαβίας. Indépendance du Kosovo. Jean –Arnault Derens.-Α. G. Batakovic. Bodeau-Livinec. μια de lege ferenda προσέγγιση της ανθρωπιστικής επέμβασης. Σισιλιάνος. Le monde Eben Friedman. Europe Report N°211. Λ. April 2008. Jean –Arnault Derens. Security Aspects of the Protection of Minorities in Kosovo 46 .yu/eng/science. European Human Rights Law Review 2007 2. 20 February 2008 6. European Journal of International Law. Chicago-Kent Law Review 2005 Jean –Arnault Derens 7. Istvan Gyarmati. Αθήνα 1994 σελ.102. Λ. Η στρατιωτική Δύναμη στο Κοσσυφοπέδιο (KFOR). Le Kosovo au cœur de la géopolitique des Balkans . Kosovo and Metohija . 12. 10 (1999) p. 323-331 Antonio Cassese.23-30 5.Αντώνης Μπρεδήμας. Dusan T. no 2. 325-348 4. S.4 / 2001 εκδ. p. vol. Μετά την κρίση του Κοσσυφοπεδίου. Villalpando. North Kosovo: Dual Sovereignty in Practice. Σάκκουλα 5.-Α. avril 2008 11. Wolfgang Benedek. Global Governance 2004 4. 14 March 2011 3. Case Comment Kosovo: Contracting States acting under UN mandate – Inadmissibility Ratione Personae. JEMIE 2007 10. τευχ. Final status of Kosovo: the role of Human Rights and Minority Rights. Le monde diplomatique. Le monde diplomatique. Issue Vol. Σισιλιάνος. Περσικός κόλπος και τέως Γιουγκοσλαβία. Ex iniuria ius oritur: are we moving towards international legitimation of forcible humanitarian countermeasures in the world community?. Prof.spc. Laurent Geslin.A Historical Survey (1). une bombe à retardement. Dr. European Convention on Human Rights – jurisdiction ratione personae –attribution of conduct to an international organization – delegation of authority by the Security Council – effective control. Ξενόγλωσσα άρθρα 1. Το Σύνταγμα. et après ? . P.

UNMIK: Lessons from the Early Institution-Building Phase.13. The protection of cultural property and post-conflict Kosovo. Congressional Research Service 9 February 2012 28. Alexandros Mallias. The Dismemberment of Yugoslavia: An Update on Bosnia and Herzegovina. Foreign Affairs 2005 17. Kosovo: Current Issues and U. 2010 6/2010 19. Eduard Sebenco. Richard Jansen. Revue quebecoise de droit international 2005 22. Vol. Chicago-Kent Law Review 2005 23. The European Union and the final status for Kosovo. Updated June 15. Adrian Zeqiri. European Human Rights Law Review 2008 Ralph Wilde. Yale Journal of International Law 2007 24. G. Foreign Affairs 1999 18. Colorado State University. JEMIE 2007 . January 2011 26. Equal Opportunities Provisions for the Communities in the Comprehensive Proposal for the Kosovo Status Settlement. 2007 14. Albanians and Serbs in Kosovo: An Abbreviated History An Opening for the The Islamic Jihad in Europe. σελ. Noel Malcolm. Verena Knaus. Accordance With International Law of the Unilateral Declaration of Independence in Respect of Kosovo. 47 . Recent developments Lessons from Kosovo status talks: On Humanitarian Intervention and Self-determination. Yielding to Balkan Reality. ELIAMEP Thesis Nov. No. Is Kosovo real? The battle over history continues. Kosovo after the Hague. G. Kupchan. Miller. 457-470. 50 21. Steven Woehrel. Adrian Toschev & Gregory Cheikhameguyaz. 27. Tim Judah. The Fletcher Forum of World Affairs 2006 15. Viola Trebicka. Breaches of the European Convention on Human Rights resulting from the conduct of international organizations. New England Law Review 2004-2005 20. Chicago journal of International Law 2005 25. 1.S. Fort Collins CO 80523 April 25. Divorcing Serbia: The Western Balkans in 2006. Oeter. The Mitrovica Dilemma. Policy. S. 1999. American Journal of International Law. Epaminontas Triantafyllou. 105. Verdirame. Kosovo and Montenegro. Question of Policy: Kosovo’s Current and Future status under International Law. Charles A. Matter of Law. German Yearbook of International Law 2007 vol. Chicago-Kent Law Review 2005 16. Independence for Kosovo. Antony J.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful