You are on page 1of 93

1)Definiite tekua sredstva i navedite nekoliko karakteristinih pozicija tekuih sredstava u obliku stvari i obliku prava?

Obrtna sredstva u procesu proizvodnje na novi proizvod prenose cjelokupnu svoju vrijednost,gubei,pri tome,svoj oblik i troei se u cjelini. Zbog ove svoje karakteristike se i nazivaju tekuom aktivom. Ova sredstva u procesu proizvodnje stalno prelaze iz jednog oblika u drugi tj.transformiu se i to:iz novanog oblika u robni,iz robnog u proizvodni,zatim u robni,robni ponovo u novani. I obrtna sredstva se takoe javljaju u obliku stvari,prava i novca. U obrtna sredstva u obliku stvari ubrajaju se: -materijal, -sitan inventar, -ambalaa, -auto gume, -nedovrena proizvodnja, -poluproizvodi i dijelovi, -gotovi proizvodi, -trgovaka roba i sl. Sljedei oblici obrtnih sredstava javljaju se u vidu prava: -potraivanja od kupaca, -potraivanja iz zajednikog poslovanja, -dati avansi,depoziti i kaucije,ostala potraivanja,i sl. U obrtna sredstva u obliku novca ubrajaju se: -novana sredstva na iro-raunu, -gotovina u blagajni i sl. Prema kriterijumu raspoloivosti obrtna sredstva se dijele na etiri stepena raspoloivosti. Obrtna sredstva prvog stepena ine:blagajna ,iro-raun, valute i devize, i zidvojena novana sredstva. Obrtna sredstva drugos stepena ine: primljeni ekovi,mjenice i druge hartije od vrijednosti,potraivanja od kupaca, potraivanja iz poslovnih odnosa, i ostala potrivanja. Strukturu obrtnih sredstava treeg stepena ine: preplaene obaveze, dobavljai dunici, AVR, zalihe proizvodnje, sirovina i materijala, sumnjiva i sporna potraivanja. Strukturu etvrtog stepena ine: oroeni ulozi, dugorona potraivanja,udruena sredstva i ostali dugoroni plasmani.

2)Prikaite shematska pravila za knjienje na raunima istog stanja i na raunima rezultata! RAUN ISTOG STANJA Kao to iz njihovog naziva ve moe da se nasluti,rauni istog stanja karakteristini su to po svojim saldom indicioraju na isto stanje odreenog imovinskog dijela,s jedne strane,kao i obaveza s dr. strane. Shematski prikaz aktivnih rauna: D Aktivni rauni P Poet. stanje Odlivi Prilivi Saldo za izravnanje

Kao to shematski prikaz indicira,na lijevoj strani aktivnih rauna obuhvataju se poetno stanje iz aktive poetnog bilansa stanja kao i svi prilivi nastali po osnovu poslovne aktivnosti preduzea.Promet lijeve strane aktivnih rauna uvijek je vei od prometa desne strane a to indicira na dugovnu prirodu salda ovih rauna.Saglasno navedenom razlika lijeve i desne strabe aktivnih rauna tj.saldo unosi se na manju, desnu stranu zbog izravnanja. Shematski prikaz pasivnih rauna: D Pasivni rauni P Odlivi Poetno stanje Saldo za izrav. Prilivi

Na desnoj strani pasivnih rauna knjii se u prvom redu poetno stanje preuzeto iz pasive poetnog bilansa stanja a potom i svi prilivi.Odlivi se obuhvataju na lijevoj strani pasivnih rauna.Kod pasivnih rauna promet desne strane uvek je vei od prometa lijeve strane,to ukazuje na potranu prirodu salda ovih rauna.To znai da se razlika izmeu desne i lijeve strane pasivnih rauna obuhvata na lijevoj strani zbog izravnanja.

RAUNI REZULTATA Ovi rauni strukturni su segmenti bilansa uspeha tj. Iskazuju se u vidu rashoda i prihoda.U grupu rashoda ubrajalju se:redovni rashodi,rashodi finansiranja i vanredni rashodi.Analogno njima, u grupu prihoda ubrajaju se:redovni prihodi prihodi od finansiranja i vanredni prihodi.Rauni rezultata se smatraju vremenskim raunima,jer se na kraju obraunskog perioda gase. D P Prilivi Rashodi Odlivi P D Odlivi Prihodi Prilivi Saldo za izravn.

Saldo za izr.

Na lijevoj strani rauna rashoda obuhvataju se prilivi,a na desnoj odlivi,kao i saldo za izravljanje.U proizvodnom preduzeu rauni rashoda e karakter uspjenih rauna dobiti tek u fazi realizacije proizvedenih uinaka,zato to tek tada imaju uticaja na financijski rezultat.Meutim u trgovinskim preduzeima,ovi rauni e stei karakter uspjenih rauna u momentu nastanka,jer upravo tada oni umanjuju visinu ostvarene razlike u ceni.Prihodi,bez obzira na to kojoj vrsti pripadaju(redovni,od finansiranja ili vanredni),obuhvataju se u momentu nastanka na potranoj strani rauna prihoda. Na levoj strani rauna prihoda knjie se svi odlivi i saldo izravnanje,a na desnoj,kako smo ve istakli,prilivi.

3) Raun predstavlja... Raun predstavlja poseban dvostrani pregled kod koga se na jednoj strani(dugovnoj ili potranoj) samostalno evidentira poetno stanje i svi prilivi,dok se na drugoj strani(dugovnoj ili potranoj) evidentiraju svi odlivi. Lijeva strana svakog rauna obiljeava se terminom duguje,dok se za desnu stranu koristi termin potrauje. Na lijevoj strani aktive i rashoda uvijek se knjii poetno stanje,kao i sva poveanja stanja(prilivi) dok se na desnoj strani obuhvataju sva smanjenja stanja(odlivi). to se rauna tie pasive i prihoda tie,knjienje je obrnuto. Naime,poetno stanje i svi prilivi obuhvataju se na desnoj strani,dok se svi odlivi knjie na lijevoj strani rauna. Shematski prikaz pravila za knjienje na raunima angaovanja sredstava: D Rauni aktive (0) Poetno stanje P (-)Odlivi (smanjenje stanja) (+)Prilivi (poveanje stanja)

D Rauni rashoda P (+)Prilivi (poveanje stanja) (-)Odlivi (smanjenje stanja)

Shematski prikaz pravila za knjienje na raunima izvora sredstava: D Rauni pasive P (-)Odlivi (smanjenje stanja) (0)Poetno stanje (+)Prilivi(poveanje stanja)

D Rauni prihoda P (-)Odlivi (smanjenje stanja) (+)Prilivi(poveanje stanja)

4)Navedite osnovne karakteristike ekvivalentnih poslovnih promjena i prikaite ih shematski! Najprije emo se pozabaviti ekvivalentnim poslovnim promenama. Na stanje u okviru sredstava,odnosno izvora sredstava ekvivalentne poslovne promjene utiu dvostruko,tj.na etiri razliita naina. Predstaviemo ih ematski na sljedei nain: Shematski prikaz prve kategorije poslovnih promjena: AKTIVA(D) BILANS STANJA 1 PASIVA(P) (-)Smanjenje jedne poz.aktive Bez promjene u pasivi (+)Poveanje jedne poz.aktive Zbir bilansa nepromijenjen Shematski prikaz druge kategorije poslovnih promjena: AKTIVA(D) BILANS STANJA 2 PASIVA(P) Bez promjene u aktivi (-)Smanjenje jedne poz.pasive (+)Poveanje jedne poz.pasive Zbir bilansa nepromijenjen Shematski prikaz tree kategorije poslovnih promjena: AKTIVA(D) BILANS STANJA 3 PASIVA(P) (+)Poveanje jedne poz.aktive (+)Poveanje jedne poz.pasive Zbir bilansa se poveava Shematski prikaz etvrte kategorije poslovnih promjena: AKTIVA(D) BILANS STANJA 4 PASIVA(P) Smanjenje jedne poz.aktive (-)Smanjenje jedne poz.pasive Zbir bilansa se smanjuje

5)Definiite stalna sredstva i navedite nekoliko nekoliko karakteristinih pozicija stalnih sredstava u obliku:stvari,prava,novca! Elementarna karakteristika osnovnih sredstava je da na novi proizvod u procesu proizvodnje prenose samo jedan dio svoje vrijednosti.Iz injenice da ona uestvuju u vie procesa proizvodnje i pri tome zadravaju svoj prvobitni oblik,izvodi se zakljuak da ona u novi proizvod ulaze svojom vrijednou,ali ne i svojom supstancom,zbog ega se i nazivaju stalnim sredstvima. Njihov koristan vijek trajanja je dui od jedne godine. Osnovna sredstva javljaju se u obliku stvari,prava i novca. U vidu stvari tj.u materijalnom obliku osnovna sredstva slue neposredno za obavljanje osnovne djelatnosti ali ne ulaze direktno u proces proizvodnje,ve omoguavaju njegovo obavljanje. Dvije kategorije osnovnih sredstava se javljaju u obliku stvari i to: -prirodna bogatstva i -sredstva za rad. Sredstva uloena u zemljita,ume i druga prirodna bogastva,ubrajaju se u ovu prvu grupu. Oprema predstavlja najvaniju grupu druge kategorije. Tako na primjer u ovu kategoriju ubrajaju se i:pogonske,poslovne,skladine i upravne zgrade,putevi,saobraajnice,maine,ureaji,orua za rad,postrojenja,transportna sredstva,labaratorijska oprema,krupan alat,pogonski inventar,poslovni inventar i dr.oprema. Osnovna sredstva u vidu prava pojavljuju se u nematerijalnom obliku. Ona ekonomske efekte ne stvaraju svojim fizikim osobinama,ve putem steenog prava,po osnovu ulaganja. Tako npr.u ovu grupu osn.sred.ubrajaju se prava na:patente,licence,koncesije,model,ig,uzorak,lizing i sl. U novani oblik osnovnih sredstava ubrajaju se: -novac namijenjen nabavci osnovnih sredstava, -avansi dati dobavljaima za osnovna sredstva i sl.

6)Definiite prosto knjigovodstvo! Osnovna karakteristika ovog sistema knjigovodstva je to on predstavlja izolovanu evidenciju,tj.nepotpun raunski sistem u kome se rauni vode samo za pojedine dijelove aktive i pasive. U odnosu na prvobitno laikobiljeenje poslovnih promjena,prosto knjigovodstvo je predstavljalo prvi stepen modernog knjigovodstva. S obzirom na injenicu, da u prostom knjigovodstvu ne postoji zaokruenog raunarskog sistema, to upuuje na zakljuak da kod obuhvatanja veine poslovnih promjena nije zastupljen princip dvojnog knjienja, npr.iako su i izdavanje gotovih proizvoda i prijem novca kretanja izazvana realizacijom gotovih proizvoda, u prostom knjigovodstvu prijem novca knjii se izolovano od izdavanja gotovih proizvoda. U prostom knjigovodstvu ne postoji zaokruenost raunskog sistema,to nas upuuje na zakljuak da kod obuhvatanja veine poslovnih promjena nije zastupljen princip dvostranog knjienja. Upravo iz odsustva mogunosti dvostranog knjienja svake poslovne promjene izvodi se naredna karakteristika prostog knj.da ono nema sposobnost automatske kontrole knjienja to pored svega predstavlja najvei nedostatak prostog knjigovodstva. Iz evidencije prostog knjigovodstva moe se dobiti samo stanje onih dijelova aktive i pasive za koje se vode rauni u glavnoj knjizi. Da bi preduzee dolo do potrebnih informacija mora se izvriti popisivanje, odnosno inventarisanje, jer je samo pomou njega mogue doi do informacija o cjelokupnom stanju aktive i pasive. S obzirom na injenicu da se u prostom knjigovodstvu ne vodi evidencija o raunima uspjeha, tj.rashoda i prihoda, do finansijskog rezultata nije mogue doi do direktnim putem. To je bitan nedostatak ovog knjigovodstvenog sistema, i do izraaja opet dolazi inventarisanje koje omoguava da se do finasijskog rezultata doe posrednim putem preko inventara. Prosto knigovodstvo je imalo svoj raison dentre ali zbog njegovih nedostataka, koji su ograniili njegovu informacionu podobnost, ono danas nema nikakav praktini znaaj, te se treba smatrati istorijskom fazom u razvoju dvohnog knjigovodstva.

7.)Objasnite pojmove homogenost i integralnost rauna! Osnovne pretpostavke koje moraju biti zadovoljene da bi svaki raun emitovao tane podatke jesu homogenost i integralnost rauna,pri emu oba ova rauna moraju biti istovremeno zadovoljana. Ukoliko se na raun knjie samo one poslovne promjene koje se na jnega odnose takav raun je homogen. Drugi uslov koji istovremeno sa prethodnim mora biti zadovoljen je da na raun treba da budu proknjiene sve poslovne promjene koje se na njega odnose. Saglasno navedenom raun e biti homogen ako ja njemu obuhvaen i neki iznos koji je inae trebalo proknjiiti na neki drugi raun.Izostavljanje knjienja samo jednog iznosa od nekih poslovnih promjena ine raune neitegralnim. Proknjieni odnos koji se na njega odnosi doprinjee tome da raun Dobavljai indicira na netano stanje, a kao takav, moe navesti na pogrene zakljuke, a na taj nain i na donoenje pogrenih polsovnih odluka. U stanje homogenosti raun Dobavljai e se dovesti ispravljanjem, tj.storniranjem pogreno proknjienog iznosa. Odnosni raun nee pokazati tano stanje ni u sluaju da se na njega nije proknjiio neki iznos, koji se inae na njega odnosio. Izostavljanjem knjienje samo jednog iznosa od navedenih poslovnih promjena ini raun Dobavljai neintegralnim. Odgovarajuim dopunskim knjienjem isputenog iznosa raun e biti opet integralan i ponovo e(uz uslov da istovremeno bude i homogen)davati tanu sliku o kretanjima i o saldima pojedinih dijelova aktive,pasive,rashoda i prihoda.

8)Navedite osnovne nedostatke izraavanja imovinske situacije putem sukcesivnih bilansa! Ukoliko bi se sukcesivno, nakon svake promjene (s ciljem dobijanja slike o momentalnoj imovinskoj situaciji preduzea) sastavljao novi bilans, dolo bi do potekoa zbog velikog broja polslovnih promjena koje svakodnevno nastaju utiui na razliite promjene na sredstvima i izvorima sredstava, i na rashodima i prihodima. Sljedei nedostatak odnosi se na injenicu da bilansni agregati imaju mnogo bilansnih pozicija te bi se nakon svake poslovne promjene moralo prepisivati i sve ostale bilansne pozicije na koje poslovna promjena nije ni imala uticaja. Sukcesivni bilansi nisu u mogunosti da prue podatke o svim poveanjima i smanjenjima,odnosno prilivima i odlivima na pojedinim bilansnim pozicijama izazvanim djelovanjem poslovnih promjena. Naime, raspoloivi su jedino podaci o dejstvu poslovnih promjena na krajnja salda pojedinih bilansnih pozicija. Tehnika struktura koja treba da omoguava da se u noj svaka pozicija iskazuje samo na jednoj strani, ne omoguava da se tekue podvoje iznosi koji se odnose na poetno stanje od onih koji se odnose na poveanje poetnog stanja (prilivi)i smanjenja poetnog stanje (odlivi). To se odnosi na sljedee bilansne pozicije: iro-raun, Kupci, Materijal, Dobavljai, Kratkoroni krediti i Dugoroni krediti. Posljednji nedostatak sastoji se u tome da na osnovu izraavanja imovinske situacije putem sukcesivnih bilansa nije mogue na adekvatan nain sagledavati protekle aktivnosti preduzea, kao ni pravilno usmjeravanje preduzea u budunosti. Ovaj nedostatak proizilazi iz ogranienih sposobnosti sukcesivnih bilansa da prua podatke o poveanjima i smanjenjima bilansnih pozicija, do kojih dovode pojedine poslovne promjene.

9)Navedite osnovne karakteristike neekvivalentnih poslovnih promjena! Neekvivalentne poslovne promjene imaju takoe dvostrano dejstvo na bilans,ali za razliku od ekvivalentnih poslovnih promjena,ne uslovljavaju iskljuivo izmjenu stanja aktive tj.pasive,ve dovode istovremeno i do pojave rashoda,odnosno prihoda. I ove poslovne promjene takoe se svrstavaju u etiri posebne kategorije. Predstavit emo ih shematski na sljedei nain: Shematski prikaz pete kategorije poslovnih promjena: AKTIVA(D) BILANS STANJA 5 PASIVA(P) Neekvival.smanjenje jedne Bez promjene u pasivi pozicije aktive Zbir aktive se smanjuje Zbir pasive se ne mijenja Ova kategorija poslovnih promjena utie na bilansnu sliku dvostrano i to:smanjenje stanja jedne pozicije aktive zbog nastanka rashoda(vanrednih) Shematski prikaz este kategorije poslovnih promjena: AKTIVA(D) BILANS STANJA 6 PASIVA(P) Bez promjene u aktivi (-)Neekvivalentno smanjenje jedne pozicije pasive Zbir aktive se ne mijenja Zbir pasive se smanjuje RASHODI(D) BILANS USPJEHA UZ BILANS STANJA 6 PRIHODI Nastanak prihoda (vanrednih)

esta kategorija poslovnih promjena utie na neekvivalentno smanjenje pozicije pasive,izazvanog nastankom prihoda(vanrednih).

Shematski prikaz sedme kategorije poslovnih promjena: AKTIVA(D) BILANS STANJA 7 PASIVA(P) Bez promjene u aktivi (+)Neekvivalentno poveanje jedne pozicije pasive Zbir aktive se ne mijenja Zbir pasive se poveava RASHODI(D) BILANS USPJEHA UZ BILANS STANJA 7 PRIHODI(P) Nastanak rashoda(redovnih)

Ova kategorija poslovnih promjena utie na neekvivalentno poveanje sdamo jedne pozicije pasive,zbog nastanka rashoda(redovnih) Shematski prikaz osme kategorije poslovnih promjena: AKTIVA(D) BILANS STANJA 8 PASIVA(P) (+)Neekvivalentno poveanje jedne Bez promjene u pasivi pozicije aktive Zbir aktive se poveava Zbir pasive se ne mijenja

RASHODI(D) prihoda(redovnih)

BILANS USPJEHA UZ BILANS STANJA 8 PRIHODI(P) Nastanak

Osma kategorija poslovnih promjena dovodi do neekvivalentnog poveanja,stanja jedne pozicije aktive,izazvanog nastankom prihoda(redovnih).

10.)U najvanije interne korisnike raunovodstvenih informacija ubrajaju se: Kao korisnici raunovodstvenih informacija u preduzeima zapadnih zemalja javljaju se : - sopstvenici preduzea - akcionari - radniki sindikati (interni korisnici) - kreditori - dravni organi - javnost (eksterni kosrisnici) Polazei od preduzea korisnici raunovodstvenih informacija mogu imati interni i eksterni karakter,interni ako je struktura korisnika obuhvaena unutar preduzea,i eksterni ako je struktura van iste. Korisnik raunovodstvene informacije treba da je u stanju da shvati informaciju i da usvoji injenice o njoj. U preduzeu raunovodstvene informacije se koriste za potrebe neposrednog informisanja: -direktora preduzea -upravnog odbora -skuptine dioniara -radnikog sindikata -radnika i dr. Nivo odluivanja i frekventnost informisanja stoje u obrnuto proporcionalnom odnosu, to je vii nivo odluivanja informacije mogu biti manje este i obrnuto, to je nivo odluivanja nii one trebaju biti ee. Menadementu raunovodstvene informcije sluekao osnova za dononje konkretnih mjera, dispoziciju i planiranje i kao sredstvo putem kojeg e se ispitati dejstvo i efikasnost preduzetih mjera. Za donoenje svih finansijskih odluka u preduzeu osnov predstavljaju raunovodstvene informacije.

11)Objasnite privremeno transformisane raune! U praksi se moe desiti sluaj da se aktivan raun privremeno transformie u pasivan,kao i obrnuto da se pasivan raun takoe privremeno transformie u aktivan raun. Kao eklatantne ptrimjere za pomenuto privremeno transformisanje naveemo sluaj sa raunima na kojima se evidentiraju potraivanja(na primjer Kupci) i razne obaveze(raun Dobavljai). Najprije emo se pozabaviti sluajem aktivno-pasivnih rauna.U momentu kada se kupcima isporuii neki imovinski dio koji oni nisu platili kupci su dunici odnosno raun Kupci je aktivan raun. U praksi se esto desi sluaj da nam kupac s ciljem obezbjeenja stalnih isporuka uplati akontaciju tj.avans za sljedeu isporuku. inom uplate akontacije kupac se od dunika transformisao u povjerioca a aktivni raun kupci preuzeo osobine pasivnih rauna i postao aktivnopasivan raun. Ova pozicija bi se u bilans unijela na stranu pasive pod nazivom Kupcipovjerioci. Shematski prikaz aktivno-pasivnih rauna: D Kupci-povjerioci P (0) Poetno stanje Odlivi Saldo za izravn. Primljeni avansi U privremeno transformisane raune ubrajaju se i pasivno-aktivni rauni.Tako na primjer u momentu kada dobavljai isporue neku imovinski dio oni su povjerioci a raun dobavljai ima sva obiljeja pasivnog rauna.Meutim ako dobavlja od nas primi avans za narednu isporuku on prestaje biti povjerilac i postaje dobavlja-dunik a raun dobavljai preuzima osobine aktivnih rauna tj.transformie u aktivni raun.Na stranu aktive u bilansu stanja ova pozicija bi se unijela pod nazivom Dobavljai-dunici. Shematski prikaz pasivno-aktivnih rauna: D Dobavljai-dunici Odlivi Poetno stanje Dati avansi Saldo za izravn. P

Oba tretirana rauna(kupci-povjerioci i dobavljai-dunici)samo su privremeno transformisani.

12) Da bi se moglo izvriti kontiranje, neophodno je respektovati odreena pravila i to: Da bi se izvrilo pravilno kontiranje mora se voditi rauna da stav za knjienje moe biti prost i sloen a u oba sluaja ukupnost zaduenja mora biti identina ukupnosti odobrenja rauna. Prostim stavom za knjienje naziva se onaj kod koga jedan raun duguje a jedan raun potrauje. Sloeni stav za knienje ima tri varijante i to:jedan raun duguje,vie rauna potrauje,vie rauna duguje,jedan raun potrauje,vie rauna duguje,vie rauna potrauje. Da bi se mogli izvriti pravilno kontiranje,neophodno je respektovati odreena pravila. Tako npr.pri odreivanju rauna koji zaduuju odnosno rauna koji se odobravaju prethodno je potrebno utvrditi: *na koje raune se odnosi konkretna poslovna promjena; *u koju grupu rauna se ubrajaju rauni koje tangira odnosna poslovna promjena (aktivi,rashodima,pasivi,prihodima); *da li konkretna poslovna promjena izaziva prilive ili odlive na tangiranim raunima; *pri analizi poslovnih promjena rzonovati iskljuivo iz ugla preduzea za koje se vodi knjigovodstvo. Nakon knjienja konkretne poslovne promjene u dnevniku se ispod naziva rauna unosi saeto sa par rijei objanjenje tj.opis poslovne promjene koja je uzrokovala knjienje. Sve to podvlai se horizontalnom linijom,te na taj nain odvajaju poslovne promjene jedne od drugih.Zbir kolone duguje u dnevniku treba da bude identian zbiru kolone potrauje saglasno fenomenu dvostranog dejstva.

13)Teorija priliva i odliva! Pomou ove teorije na najcjelishodniji nain moe se objasniti fenomen dvostranosti svega onoga to se u knj.obuhvata. Tretirana teorija izvedena je iz Burijeve statiko-dinamike teorije 4 niza rauna. Ono po emu se teorija priliva i odliva razlikuje od izvorne Burijeve teorije je injenica da ona polazi od bruto bilansa ,tako da ne koristi kategoriju smanjenje. Naime ova teorija rauna prilikom svakog obuhvatanja poslovnih oromjena na raunima govorisamo o poveanju bilo priliva bilo odliva. Shematski prikaz teorije priliva i odliva: D Prilivi Odlivi Rauni aktive P

D Prilivi Odlivi

Rauni rashoda

D Odlivi Prilivi D Odlivi Prilivi

Rauni pasive

Rauni prihoda

Kao to prezentiramo,shematski prikaz pokazuje teorija priliva i odliva bazira na bruto bilansu,tj.na prometu koji se obuhvatanjem poslovnih promjena konstantno poveava .

14)U prostom knjigovodstvu inventar ima 2 vane funkcije...... Preduzee bi moralo u svakom momentu da zna stanje svih dijelova aktive i pasive ukoliko eli raspolagati relevantnim, informacijama o imovinskoj situaciji. Iz evidencije prostog knjigovodstva moe se dobiti sano stanje onih dijelova aktive i pasive za koje se vode rauni u glavnoj knjizi. Da bi preduzee ipak dolo do traenih informacija potrebno je izvriti popisivanje,odnosno inventarisanje jer se samo pomou njega moe doi do informacija o stanju ostalih dijelova aktive i pasive. Pored navedenog inventar ima jo jednu vanu funkciju u prostom knjigovodstvu. Naime do financijskog rezultata u ovom knjigovodstvenom sistemu mogue je doi jedino putem inventara,dakle posrednim putem.

15) Imovinu preduzea sainjavaju: Imovinu preduzea sainjavaju sva raspoloiva angaovana sredstva po pojavnim oblicima i funkcionalnoj namjeni s jedne strane kao i svi izvori sredstava koji idiciraju na porijeklo pribavljanja angaovanih sredstava s druge strane. Pred svakim preuzeem svakodnevno se nalazi rjeavanje brojnih i komplikovanih poslovnih zadataka, koji moraju biti kvalitetativno i kvantitativno usklaeni sa raspoloivom imovinom preduzea. Obim i struktura sredstava razliiti su od preduzea do preduzea, a zavise najprije od djelatanosti preduzea kao i od veliine. Veliina i struktura sredstava i njihovih izvora konkretnog preduzea predstavljaju njegovu ekonomsku odnosno imovinsku situaciju. Svi napori finansijskog menadmenta u preduzeu usmjereni su u pravcu uspostavljanja to povoljnije finansijske situacije. ovaj sloeni poslovni zadatak nastoji se ostvariti tako sto e se angaovana sredstva i njihovi izvori kvantitativno i kvalitativno uravnoteiti sa buducnosti ciljevima i poslovima zadacima,uz minimalne troskove funkcije. Kriterijumi za klasifikaciju sredstava mogu biti razliiti, a mogu se klasifikovati prema: - pojavnom obliku - namjeni - kombinovano - s gledita stepena ronosti Sredstva preduzea prema pojavnim oblicima mogu biti - stvari - prava - novac Sredstva preduzea prema namjeni mogu biti: - poslovna (osnovna, obrtna, ulaganja u druga preduzea) - vanposlovna ( sredstva zajednike potronje, sredstva solidarnosti, ostala vanposlovna sredstva)

16)Osnovna karakteristika materijalistikih teorija... Pristalice materijalistickih teorija rauna iste tumae na osnovu materijalne sadrine knjigovodstva. Sistem personifikacije rauna se naputa argumentujui to injenicom da se u knjigovodstvu ne radi uvijek o biljeenju pravnih odnosa,ve o isto realnim predmetima. Raunima se obuhvata vrijednost aktive i pasive,imovine i kapitala,sredstava i izvora sredstava ili rashoda i prihoda. Prama tome mehanizam dvojnog biljeenja s materijalne strane tumaci se kao povecanje ili smanjenje aktive,pasive,imovine,kapitala,sredstava,izvora sredstava,rashoda i prihoda. Materijalisticke teorije racuna mogu se klasificirati na: - statistike teorije racuna i - dinamicke teorije racuna. Statisticke teorije rauna polaze od ravnotee kontrolnog sistema,dok dinamicke teorije tumacenja dvojnogknjigovodstva baziraju na neposrednjom kretanju vrijednosti obuhvaenoj sistemom rauna. Obe pomenute grupe odnose se na teoriju:jednog,dva,tri i etiri niza rauna.

17)Korienje raunovodstvenih informacija podrazumijeva... Rezultat djelovanja raunovodstvenog informacionog sistema su polsovne informacije koje za razliku od drugih informacija nazivamo raunovodstvenim inforamacijama. Korienje ra.informacija podrazumijeva njihovo zasnivanje odnosno izraavanje na sreenim i obraenim podacima o poslovnim podacima i poslovnim procesima. Ovo izraavanje vri se za budue,sadanje i proteklo poslovanje pri emu se budue poslovanje vrijednosno izraava planom s predraunom,ekue poslovanje knjigovodstvom s parcijalnim obraunima,proteklo poslovanje knjigovodstvom s kompleksnim obaunima. Raunovodstvene informacije karakterie njihova kompleksnost izranea u obuhvatanju svih funkcija raunovodstva. Raunovodstvene informacije mogu biti izvorne i izvedene. I za jedne i za druge izvori su isti. Izvedene informacije dobijaju se putem raznih transformacija izvornih podataka primjenjujui pri tome odreene statistike i matematike metode. Transformacija izvornih podataka esto je uslovljena kombinacijom sa drugim odreenim podacima iji izvor nije knjigovodstvo, ve odreene posebne evidencije koje se u pojedinim sluajevima vode, ili posebni podaci koji se dobijaju na drugi nain. Prethosni izvori raunovodstvenih informacija imaju iskljuivo interni karakter, jer se i knjigovodstvo i operativne evidencije vode u okviru preduzea i za njegove potrebe. Za funkcionisanje preduzea neophodni su podaci za odgovarajue organizacije, grane, privredu,ili teritoriju radi uporeivanja sa sopstvenim podacima Ovi podaci imaju eksterni karakter,a obezbjeuju se na bazi posenbog prikupljanja, obrade i objavljivanja. Kao eksterni izvori raunovodstvenih informacija mogu se javljati i odreeni drugi podaci koje preduzee dobija po raznim osnovama, kao to su: informacije o poslovnom partneru , informacije i nalazi odreenih kontrolnih organa itd.

18)Strukturu raunovodstvenog informacionog sistema ine sljedei podsistemi: Strukturu jednog informacionog sistema preduzea sainjavaju odgovarajui podsistemi. Najznaajniji je raunovodstveni informacioni sistem (RIS) koji djeluje i finkcionie po principu povratne sprege, kako na integralni sistem, tako i na ostale informacione podsisteme. Bez raunovodstvene funkcije proces reprodukcije se ne moe bez poremeaja odvijati ali isto tako ni ona ne moe egzistirati izvan njega bilo u okvirima preduzea bilo u irim drutvenim okvirima.; Ostale podsisteme poslovnog informacionog sistema sainjavaju: *finansije *istraivanje trita *planski *konstrukcioni i tehnoloki *operativno-tehniki *kontrolni *komercijalni *pravni *analitiki i sl. Raununovodstvo ima sva obiljeja informacionog sistema: - cilj - funkcije - struktura - norme ponaanja - ulaz - izlaz - rezultat.. Raunovodstveni informacioni sistem je sastavljen od odreenog broja informacionih podsistema, a svaki od njih prua operativne informacije o pojedinim djelatnostima preduzea.

19)Definiite probni bilans! Korisnicima raunovodstvenih informacija esto zatreba informacija o cjelokupnoj imovinskoj situaciji preduzea. Da bi se dakle do informacija o imovinskoj situaciji ipak dolo neophodno je ponovno saimanje rauna u bilans. Za navedenu svrhu knjigovodstvo se slui probnim bilansom,odnosno zakljunim listom koji predstavlja tehniko sredstvo za povremeno dobijanje bilansne slike. Probni bilans je dio zakljunog lista ima izgled tabele sa sljedeim kolonama:redni broj,naziv rauna,promet(par kolona za iznos i to za iznos duguje i za iznos potrauje)i saldo(sa istim kolonama). Osnovna funkcija probnog bilansa je provjera raunske,odnosno fomalne ispravnosti izvrenih knjienja na raunima glavne knjige prvog stepena. To je i razumljivo, jer probni bilans predstavlja popis svih knigovodstvenih rauna glavne knjige i knjige prvog stepena otvorenih u knjigovodstvenoj evidenciji, na kojima se nalazi promet Probni bilans,pored navedenog,omoguava i kontrolu ukupnosti izvrenih knjienja. Zakonski propisi nalau da se on sastavlja 4 puta godinje. Za potrebe internih korisnika raunovdstvenih informacija bilo bi neophodno sastavljati ga u mnogo kraem vremenenskom intervalu zato to bi to omoguilo blagovremeno otkrivanje i ispravljanje formalnoraunskih greakaKljuni nedostatak probnog bilansa s gledita informisanja odnosi se na to da se na osnovu njega ne omoguava kontrola materijalne ispravnosti izvrenih knjienja. I u sluaju pogrenih knjienja zbir kolona bilanse e biti identian, tj. Nee indicirati na materijalnu ispravnost izvrenih knjienja. Ako se na probni bilans dodaju jo dva para kolona(bilans stanja i bilans uspjeha)dobija se zakljuni list koji se sastavlja jednom godinje krajem poslovne godine.

20)Navedite osnovne funkcije dnevnika! Dnevnik se ubraja u hronoloku evidenciju s obzirom na to da se knjienje poslovnih promjena u njemu priprema hronolokim redom tj.onim redom kako su po vremenu i nastajale. Do uvoenja ove poslovne knjige u sistem dvojnog knjigovodstva dolo je zbog toga to je u praxi bilo gotovo nemogue veliki broj poslovnih promjena direktno uknjiiti na raune. Iz navedenog proizilazi prva funkcija dnevnika tj.da se u njemu izvre pripreme prije knjienja poslovnih promjena na raunima. Poslovne promjene obuhvaene najprije u dnevniku mogu se u bilo koje vrijeme dalje prenositi u glavnu knjigu i sistematizovati po pojedinim knjigovdstvenim raunima. S obzirom na injenicu da je didaktiki posmatarano, italijanski dnevnik je najcjelishodniji. Postupak odreivanja rauna koji e u vezi odreene poslovne promjene biti zadueni odnosno odobreni naziva se kontiranje. Da bi se izvrilo pravilno kontiranje, mora se voditi rauna da stav za knjienje moe biti prost i sloen, a u oba sluaja ukupnost zaduenja mora biti identina ukupnosti odobrenja rauna. Prostim stavom za knjienje naziva se onaj kod koga jedan raun duguje, a jedan raun potrauje. Sloen stav za knjienje ima tri varijante: jedan raun duguje vie rauna potrauje; vie rauna duguje, jedan raun potrauje i vie rauna duguje, vie rauna potrauje. Zbir prometa u dnevniku treba da bude identian sa zbirom prometa u probnom bilansu to ukazuje na sljedeu kontrolnu funkciju dnevnika. Naime ova njegova funkcija proizilazi iz injenice da se i u dnevniku i u glavnoj knjizi i u probnom bilansu radi o istim iznosima tj.vrijednosnim elementima. Obuhvatanje poslovnih promjena u dnevniku vri se redom njihovog nastanka,odnosno hronolokim redom tako da se pored pripreme i kontrole moe govoriti i o funkciji hronolokog obuhvatanja poslovnih promjena. Pomenuemo jo i rekonstruktivnu funkciju dnevnika. Moe se desiti naime da glavna knjiga bude unitena u cjelini ili pojedini njeni dijelovi sluajno ili namjerno. Meutim na osnovu dnevnika mogue je rekonstruisati glavnu knjigu!

21.) Objasnite potpune, nepotpune i korektivne raune! Podjela na ovu grupu rauna bazira na kriterijumu potpunosti salda. U potpune raune svrstavaju se oni rauni koji svojim prometom i saldom iskazuju cjelinu imovinskog dijela i mogu samostalno egzistirati. To su rauni: drutveni kapital,nenominirani kapital,fond zajednike potronje,Kupci, Dobavljai,iroraun... Oni rauni koji svojim saldom ne prikazuju cjelinu imovinskog dijela,te zbog toga nisu u stanju samostalno egzistirati,nazivaju se nepotpunim raunima.Jednu cjelinu oni predstavljaju tek u sudejstvu sa korektivnim raunima. Korektivni rauni imaju zadatak da koriguju stanje nepotpunih rauna i to na taj nain to se saldo rauna korekcije dodaje ili oduzima nepotpunom raunu. Prema karakteru salda,razlikuju se 2 grupe korektivnih rauna i to: - korektivni rauni koji uvijek imaju iskljuivo potraan saldo - i rauni korekcije koji mogu imati i dugovni i potrani saldo. Rauni korekcije koji imaju uvek potrani saldo (slue za indirektno otpisivanje nekog sredstva)na najbolji nain cemo prezentirati putem raina Ispravka vrijednosti osnovnih sredstava. Naime, na dugovnoj strani rauna Osnovna sredstva iskazana je nabavna vrednost osnovnih sredstava. Aktiviranjem osnovnog sredstva njegova nabavna vrijednost poinje postepeno da se smanjuje,a odnosno smanjejne obuhvata se na potranoj strani rauna Ispravka vrijednosti osnovnih sredstava.

22.) Na visok nivo teorije 4 niza rauna ukazuju posebno sljedee injenice: Obzirom da se javlja kao sinteza statistikog i dinamikog shvatanja, teorija 4 niza rauna predstavlja neophodnu kariku za shvatanje razvoja savremenog RIS-a
razdvajanjem uspjenih rauna u posebne nizove stvorene su

pretpostavke za obraun fin.rezultata preduzea po tzv.bruto principu,koji predstavlja neophodnu osnovu za kalkulaciju i kontrolu poslovanja teorija 4 niza rauna je knjienjem rashoda i prihoda na posebnim raunima uticala na znaajno smanjenje broja mjeovitih rauna u sistemu knjigovodstvene evidencije I sa gledita obrauna trokova pomenuta teorija u skladu je sa zahtjevima modernog raunovodstva. Pomenuta teorija rauna znaajna je i s aspekta ustrojstva modernih kontnih planova Znakove,plus i minus,navedena teorija koristi u kvantitativnom smislu

23.) Struktura rauna aktive i pasive sainjavaju... Raun aktive:lijevu stranu obuhvataju po.stanje iz aktive poetnog bilansa stanja,kao i prilivi nastali po osnovu posl.aktivnosti preduzea. Na desnoj strani odnosnih rauna knjie se svi odlivi nastali po osnovu poslovanja preduzea. Raun pasive:Na desnoj strani pasivnih rauna knjii se po.stanje preuzeto iz pasive po.bilansa stanja,a potom svi prilivi. Odlivi se obuhvataju na lijevoj strani pasivnih rauna.

24.) O voenju knjiga u atinskim bankama,u jednoj svojoj besjedi Demosten kae: Svi bankari ,kada im neko lice povjeri novac koji treba da bude dostavljen treem licu,unose u svoje knjige,prije svega,ime polagaa i iznos poloene sume,najzad,ispisuju sa strane 'Po nalogu tog i tog'.

25.) Prikaite shematski vrste kretanja ekonomskih promjena (centripetalno,centrifugalno, koncentrino, periferijsko kod teroije cirkulacije (materijalistika teroija dva niza rauna) Vrste kretanja ekonimskih promjena: CENTRIPETALNO: D AKTIVNI RAUNI P D PASIVNI RAUNI P

CENTRIFUGALNO: D AKTIVNI RAUNI P D PASIVNI RAUNI P

KONCENTRINO: D AKTIVNI RAUNI P D AKTIVNI RAUNI P

PERIFERIJSKO: D PASIVNI RAUNI P D PASIVNI RAUNI P

26.)Teorija priliva i odliva razlikuje se od teorije 4 niza rauna po... Kao posebna varijanta teorije etiri niza rauna javlja se teorija priliva i odliva,pomou koje se na najcelishodniji nain moe objasniti fenomen Dvostranosti svega onoga to se u knjigovodstvu obuhvata (poetno,tekue,i zakljulno knjienje). Teorija privila i odliva potpuno je analogna teoriji etiri niza rauna. Na ovaj zakljuak upuuju sledee injenice:odnosna teorija polazi od ista etiri niza rauna,isto tako ona bazira na dva pravila za knjienje,i to jedno za knjienje na raunima aktive i rashoda ,a drugo na knjienje Ono po emu se teorija priliva i odliva razlikuje od teorije 4 niza rauna je injenica da ona polazi od bruto bilansa,tako da ne koristi kategoriju smanjenje. Naime,ova teorija rauna prilikom svakog obuhvatanja posl. promjena na raunima govori samo o poveanju,bilo priliva ili odliva. Teorija priliva i odliva se bazira na bruto bilansu tj na prometu koji se obuhvatanjem poslovnih promena konstatno poveava,bez obzira na to kako poslovne promene utiu na karakter salda rauna na kojima se vri knjienje. u sluaju smanjenja salda, promet na raunima se poveava (promet odlivne strane rauna). Sve pozitivne karakteristike koje ima Teorija etiri niza rauna zadrala je i teorija priliva i odliva,to indicira da je i na osnovu nje mogue na relatino jednostavan nain tumaiti dvojno knjigovodstvo.

27.) Izvori sredstava preduzea! Izvori sredstava preduzea indiciraju na porijeklo sredstava kojima raspolae preduzee. Njihova struktura predstavlja kvalitativan i kvantitativan izraz finansijske konstrukcije preduzea. Kod izvora sredstava posebno je interesantno nekoliko pitanja: -i to odnos izmeu sopstvenih i tuih izvora sredstava, sa jedne strane, -kao i rok dospelosti tuih sredstava, sa druge strane. Prema zahtjevima pravila finansiranja odnos izmeu sopstvenih i tuih sredstava treba da se kree u relacijama 1:1 . Od brojnih klasifikacija izvora sredstava,najbitnija je ona sa gledita namene. Izvori sredstava se dijele na : - izvore poslovnih sredstava - izvore vanposlovnih sredstava. U izvore poslovnih sredstava ubrajaju se : - obaveze za izvore po osnovu kapitala i - obaveze po osnovu dugova. Obaveze za izvore po osnovu kapitala sastoje se iz: - obaveza po osnovu drutvenog kapitala, - obaveza po osnovu dionikog kapitala,obaveze po osnovu inokosnog vlasnika -,trajnih uloga, - nenominiranog kapitala, -dugoronih rezervisanaja. U izvore vanposlovnih sredstava ubrajaju se: -sopstveni izvori sredstava zajednike potronje za potrebe stanovanja, - sopstveni izvori sredstva zajednike potrebe za druge potrebe, - izvori ostalih vanposlovnih namjena, - obaveze za udruena sredstva za potrebe stanovanja, - obaveze za udruena sredstva za druge potrebe, - obaveze za kredite za potrebe stanovanja, - dobavljai za sredstva zajednike potronje, i - ostale obaveze van poslovnih namjena.

28.) Evolucija raunovdstvenog informacionog sistema! Dugo vremena raunovodstvo se poistovjeivalo sa knjigovodstvom,to je znailoda se ra.funkcija svodila na obinog registratora,odn.evidentiara odreenih zbivanja u procesu reprodukcije. Meutim,u savremenim uslovima poslovanja takav stav je neodriv,jer se od RIS-a oekuje cjelovita i kompleksna raunovodstvena informacija,to je mnogo ire od knjigovodstvenih podataka. U pogledu komponenti,odnosno sastavnih dijelova raunovodstva,nema jedinstvenog gledita,kako u domaoj,tako ni u stranoj literaturi. Najprije se poelo razvijati knjigovodstvo,koje je do danas ostalo najvaniji dio raunovodstva.sto je bilo uslovljeno prvenstveno razvojem proizvodnih snaga. Svi autori daju primat knjigovodstvu,kao osnovnoj komponenti raunovodstva. Stavovi pojedinih autora su sljedei: Ch. Horngern: 1. Planiranje za kontrolne svrhe 2. Izvetavanje i interpretiranje 3. Evidentiranje i konsutlovanje K.Mellerowicz: 1.Knjigovodstvo i bilans 2.Vlastiti raun trokova 3.Statitstika i privredni plan Dr.Franjo Krajevi: 1. knjigovodstvo i bilans 2. Kalkulacije 3. Poslovna statistika i privredni plan Dr.imun Babi 1. Knjigovodstvo s bilansom 2. Pogonski obraun 3. Kalkulacije cijena

29.) Sinetiki i analitiki rauni! Sintetiki rauni su zbirni rauni i pripadaju glavnoj knjizi prvog stepena. Nisu svi rauni glavne knjige prvog stepena sintetiki. Oni su predstavniki rauni za najmanje 2 analitika rauna u glavnoj knjizi prvog stepena. Analitiki rauni predstavljaju pojedinanu evidenciju,a vode se po koliini i vrijednosti. Za svakodnevno rukovoenje preduzeem,pored podataka o optem uvidu u vrijednost i promjene vrijednosti sredstava i izvora sredstava,kao i u ostvareni rezultat preduzea,nuno je obezbijediti i podatke koje pruaju analitiki rauni. Za finansijskog rukovodioca preduzea,koji eli preduzeti adekvatne mjere u cilju unapreenja naplate potraivanja od kupca,pored podataka o ukupnoj ,tj zbirnoj vrijednosti odnosnih potraivanja,nephodno je upoznati se i sa iznosom potraivanja od svakog pojedinog kupca. Nema ustaljenog pravila koje se tie redoslijeda u pogledu prioriteta knjienja. Mogue su sljedece kombinacije: -Da se najprije ,knjii na sintetikim raunima,a potom na analitikim -Da se poslovne promjene obuhvataju,najprije analitikim raunima,a zatim sintetikim -Istovremeno knjienje na raunima glavne knjige drugog stepena i na raunima glavne knjige prvog stepana.

30.).Zakljuivanje i ponovno otvaranje poslovnih knjiga! Postupak zakljuivanja posl.knjiga nakon isteka posl.godine je sljedei: Prvo se stanje utvreno po knjigama mora svesti na stvarno stanje. Da bi se to obavilo,prethodno je potrebno izvriti inventarisanje,a onda ovo stanje uporediti sa stanjem po knjigama. Formalni zakljuak rauna glavne knjige obavlja se tako to se rauni pasive i prihoda zadue za salda koja oni iskazuju,a odobre se rauni aktive i rashoda za salda koja iskazuju. Ponovno otvaranje posl.knjiga: Dnevnik i glavna knjiga otvaraju se poetkom novog poslovnog perioda na osnovu bilansa stanja u kome je iskazano stanje preduzea krajem prethodne poslovne godine. U novoj poslovnoj godini rauni uspjeha se ne otvaraju na osnovu bilansa uspjeha,jer rauni rashoda i prihoda ne predstavljaju nikakvo stanje. Oni nestaju krajem poslovne godine. Na prednji nain se postupa zato to rauni rashoda i prihoda ne predstavljaju nikakvo stanje. Oni zato krajem poslovne godine nestaju,tj putem pozicije dobitak ili gubitak bivaju ukomponovani u bilans stanja. U sluaju ponovnog otvaranja poslovnih knjiga,potrebno je prethodno dati odgovarajui stav za knjienje u dnevniku,koji e se potom preneti na raune glavne knjige. Knjienje ponovnog otvaranja rauna u dnevniku obiljeava se sa 0, kao poetno stanje preduzea.

31.) Sljedea sredstva razvrstajte u oblike sredstava kojim pripadaju: Oprema zajednike potronje, tgovinska roba, ambalaa, transportna sredstva, koncesije, iro raun, avansi dati dobavljaima za stalna sredstva, pogonske zgrade, lizing, uzorak, kaucije, depoziti, auto-gume, gotovina u blagajni, graevinski objekti zajednike potronje, upravna zgrada, patenti, licence, potraivanja od kupaca, laboratorijska oprema,jal, pogonski inventar, polu-proizvodi, potraivanja iz zajendikih poslovanja, potraivanja iz zajednikog poslovanja, nedovrena proizvodnja, sitan inventar, krupan alat Osnovna sredstva u obliku stvari:oprema zajednike potronje,pogonske zgrade,graevinski objekat zajednike potronje,upravna zgrada, laboratorijska oprema,transportna sredstva,krupan alat,pogonski inventar. Osnovna sredstva u obliku prava:koncesije,lizing,uzorak,patenti,licence. Osnovna sredstva u obliku novca:avansi dati dobavljaima za osn.sredstva. Obrtna sredstva u obliku stvari:sitan inventar,ambalaa,autogume,nedovrena proizvodnja,poluproizvodi,trgovinska roba,materijal. Obrtna sredstva u obliku prava:potraivanja od kupaca,potraivanja iz zajednikog poslovanja,depoziti,kaucije. Obrtna sredstva u obliku novca:iroraun,gotovina u blagajni.

32.)Kritika analiza koritenja ra.informacija! Iako je za zadovoljenje potreba preduzea mnogo znaajnija interna uloga raunovodstva od njegove eksterne uloge,ipak se i u samom preduzeu onoj pravoj,internoj ulozi pridaje mnogo manji znaaj. Do takvog odnosa prema internoj ulozi raunovodstva dolazi uglavnom iz sljedeih razloga: stroge zakonske sankcije propisane su samo za neizvrenje zakonskih propisa,tj.eksternih,a ne i internih obaveza preduzea za informisanjem fin.-raunovodstvene slube preteno su zauzete eksternim obavezama,tako da nemaju dovoljno vremena da se posvete upravo sopstvenim potrebama i naroito to interne potrebe najee nisu jasno ni utvrene ni definisane. S obzirom na to ,da u takvim uslovima potrebe za informisanjemu preduzeima ne mogu u potpunosti biti zadovoljene,pa za potrebe organa koji vode poslovnu politku izgrauju se vrlo esto paralelne raunovodstvene informacije. Na taj nain ozbiljno se ugroava tanost raunovodstvenih informacija, jer u veini sluajeva dolazi do nepodudarnosti izmeu raunovodstvenih informacija koje se dostavljaju eksternim korisnicima i paralelnih raunovodstvenih informacija raenih za potrebe organa koji vode poslovnu politiku u preduzeima. Raunovodstveni informacioni sistem se moe smatrati savremeno organizovanim ako zadovolji odreene zahtjeve.

33.)Kritika ocjena materijalistikih teorija rauna! U dosadanjim izlaganjima testirane su teorije rauna koje su imale najvie uticaja na razvoj knjigovodstvenih terija, s jedne, i koje uzimaju u obzir prvenstveno materijalnu, a potom i formalnu stranu dvojnog knjigovodstva. Valjanost tretiranih teorija zavisi od toga koliko se poznatih sluajeva iz odreene oblasti moe pod nju podvesti. Potujui ovaj kriterij,teoriju priliva i odliva kao varijantu teorije 4 niza rauna,okvalifikovali bismo kao cjelishodniju od svih ostalih teorija rauna,jer se putem nje mogu objasniti fundamentalni pojmovi u knjigovodstvu,tj.sutina aktive i pasive,kao i rashoda i prihoda. Sve ostale teorije rauna,nisu u stanju na kosekvantan nain objasniti sutinu bilansnih agregata,kao njihove meusobne odnose. Ostale teorije rauna,predstavljaju samo posebne faze u tumaenju dvostranog obuhvatanja u knjihovodstvu. Teorija priliva i odliva ,omoguuje da se sutina i smisao dvojnog knjigovodstva prihvate na jednostavan nain,zatim da se osjeti znaaj dvojnog knjigovodstva,a tek onda da podstie na daljnje zanimanje za izuavanje sistema dvojnog knjigovodstva,kao raunske osnove svih ostalih dijelova raunovodsvenog informacionog sistema.

34.) Kritika ocjena personalistike teorije rauna! injenica je da su personalistike teorije rauna sluile prvobitno za tumaenje dvojnog biljeenja poslovnih dogaaja. Ta injenica indicira na njihov istorijski znaaj. Sve do danas zadrali su se formalni tragovi takvog tumaenja koji se ogledaju u obiljeavanju lijeve i desne strane terminima duguje i potrauje, u pisanju naziva rauna poetnim velikim slovom, kao da se radi u licima, i sl. Personalistikim teorijama ne moe se osporiti solidna didaktika vrijednost. One omoguavaju relativno lako i brzo ulaenje u elementarne principe dvojnog knjigovodstva. Ali se zato ovim teorijama mogu uiniti veoma ozbiljni prigovori koji su u velikoj mjeri devalvirali njihovu upotrebnu vrijednost. Svoje tumaenje rauna i sva kretanja vrijednosti obuhvaene knjigovodstvom personalistike teorije tretiraju iskljuivo kao odnose dugovanja i potraivanja, koji su zasnovani na tumaenju kreditnih odnosa, prvobitno odraenih u nerazvijenom knjigovodstvu. Prof.Simeon Babi ukazuje na nedostatke personalistike teorije rauna. Osnovni ndesostatak ove teorije rauna, po njemu je taj, to knjigovodstvo smatraju grafikim izrazom pravnih odnosa meu licima. Ukoliko bi se radilo samo o knjienju pravnih odnosa, simboli personalistike teorije bili bi shvatljiviji. Osnovno pravilo knjienja koje je proklamovala person.teorija nema univerzalan karakter,tj.ne moe se uvijek dosljedno primijeniti. Personalistika teorija nije primjenljiva ni za tumaenje knjigovodstvenih akcionarskih drutava,u kojima je izvreno izdvajanje sopstvenika od preduzea. Nosilac prava je akcija,a ne akcionar kao vlasnik.

35.)Osnovne razlike izmeu prostog i dvojnog knjigovodstva! Saglasno osnovnim principima na kojima se zasniva organizacija knjigovodstvene evidencije, poznati su sljedei sistemi knjigovodstva: - prosto (jednostvano - dvojno - ostali sistemi knjigovodstva (kameralno i konstantno) Osnovna karakteristika prostog knjgovodstva je to on predstavlja izolovanu evidenciju,tj. nepotpun raunski sistem,u kome se rauni vode samo za pojedine dijelove aktive i pasive. U odnosu na prvobitno laiko biljeenje poslovnih promjena,prosto knjigovodstvo je predstavljalo prvi stepen modernog knjigovodstva. Za obuhvatanje poslovnih promjena kod ovog sistema nije obuhvaen princip dvostranog knjienja Druga karakteristika ovog knjigovodstva je da ono nema sposobnost automatske kontrole knjienja to predstavlja najvei nedostatak prostog knjigovodstva. Iz evidencije prostog knjigovodstva moe se dobiti samo stanje svih dijelova aktive i pasive za koje se vode rauni u glavnoj knjizi. S obzirom na injenicu da se u prostom knjigovodstvu ne vodi evidencija o raunima uspjeha tj.rashoda i prihoda, do finasijskog rezultata nije mogue doi direktnim putem, to je bitan nedostatak prostog knjigovodstva. Karakteristika dvojnog knjigovodstva je da se svaka poslovna promjena istovremeno obuhvata u istom iznosu na lijevu i desnu stranu jednog ili vie rauna. Sistem dvojnog knjigovodstva omoguava da se putem iskazanog stanja na raunima u glavnoj knjizi sagleda ukupno imovinsko stanje preduzea,u svakom momentu. Sutinsko razumijevanje i shvatanje dvojnog knjigovodstva uslovljeno je poznavanjem veeg broja ostalih naunih disciplina. Zadatak dvojnog knjigovodstva je obezbjeenje podataka o imovinskoj situaciji preduzea i pojedinim dijelovima aktive. Sljedei zadatak je da ono postaje nezaobilazno sredstvo menadmentu preduzea za racionalno upravljanje i rukovoenje preduzeem. Dvojno knjigovodstvo emituje itavu masu podataka znaajnih aspekata analize, planiranja, kontrole i sl. Eksternim korisnicima raunovodstvenih informacija dvojno knjigovodstvo omoguava da na osnovu bilansa preduzea steknu predstavu o njegovom finansijskom poloaju, i da se osnovu njega podese svoju poslovnu politiku prema preduzeu.

36.)Osnovne karakteristike postojee poslovne filozofije,koje umnogome danas oteavaju i proces otrjenjenja i prihvatanja nove poslovne realnosti su sljedee i to! Reafirmacija preduzetnitva i preduzea, kao i realizacija ideje restrukturiranja uvodi nas u novu situaciju koja podrazumijeva novu terminologiju , kategorije, trine filozofije, drugaije polsovno ponaanje... Ukoliko elimo stvoriti preduzee koje je sposobno sa opstane na tritu, neophodno je razaranje postojee poslovne filozofije i organizacije privrede. Osnovne karakteristike koje u mnogome danas oteavju i proces otrenjenja i prihvatanje nove poslovne relanosti su sljedee: - voluntaristiko ureivanje uslova privreivanja od strane drutvenopolitikih zajednica; - dugogodinja dominacija filozofije izbjegavanja obuavanja,koordiniranja i kontrole radnika; - nagomilani mentalitet oportunizma i ziherakog ponaanja u naoj privredi; - donoenje odluka,skoro iskljuivo,na osnovu intuicije; - ignorantski odnos prema menadmentu,i sl.

37.)Navedite dvije nune injenice koje je nuno respektovati pri sueljavanju sa savremenim preduzeem! Kada je rije o sueljavanju sa savremenim preduzeem,neophodno je respektovati 2 veoma bitne injenice. U prvom redu,savremeno preduzee ima vrlo prepoznatljiv i moan centralni organ upravljanja,ija mo bazira ili na kapitalu ili na znanju. Druga relevantna injenica indicira,da diversifikacija i internacionalizacija poslovanja ine organizacionu strukturu savremenog preduzea vrlo sloenom. Da bi se na adekvatan nain upravljalo ovakvim preduzeem, neophodno je poznavati strategiju i taktiku. Zbog toga vrhovni menadment ima zadatak da prikuplja kapital bez obzira na nivo samostalnosti uih organizacionih dijelova preduzea. Predominantna uloga oko prikupljnja i alokacije kapitala unutar preduzea zapadne ekonomije dodjeljuje se centralnom organu, jer e vrh preduzea tu ulogu bolje izvriti nego eksterno trite. Centralna uloga organa upravljanja jeste da planira, koordinira, i kontrolie perfomanse uih organizacionih dijelova .

38.)Navedite prepoznatljive stilove upravljanja u savremenom trinom okruenju! U savremenom trinom okruenju prepoznatljiv je vei broj stilova upravljanja. Tako,jedan od stilova upravljanja,npr.,holding kompanijom je upravljanje sa dominantnom kontrolom kapitala. Naime,uloga centralnog organa upravljanja je prilino pasivna,jer se u razvoj strategije poslovnih jedinica vrh ukljuuje gotovo simbolino,ak je i kontrola preteno globalnog karaktera. Ostali stilovi upravljanja su: -strategijsko programiranje, -strategijska kontrola, -strategijsko rizikovanje, -finansijska kontrola, -finansijsko programiranje...

39.) Pomenite najtipinije promjene privredno-sistematsko, poslovno-organizacionog i finansijako-raunovodstvenog ambijenta, koje bi trebalo da budu stimulans za kvalitativno nove pristupe odreenim pitanjima restrukturiranja preduzea! Prva promjena se odnosi na injenicu da e se u ulozi definisanog investitora,umjesto drutvene zajednice kao imaginarnog vlasnika,sve vie pojavljivati mnotvo fizikih i pravnih lica. Zatim,uvoenje u ekonomski ambijent poduzetnikih banaka i drugih fin.institucija,umjesto dosadanjih, preteno distributivnih banaka,znatno e doprinijeti finansijskom uozbiljenju i zavoenju fin.discipline. Potom,uvee se preduzee kao dobitno orijentisana organizacija,slobodni uesnik u tritu roba,radne snage i kapitala i specifina kompleksna roba. Narednu promjenu predstavlja uvoenje poduzetnike uprave preduzea sa novom upravljakom filozofijom i novim znanjima,umjesto dosadanje podanike i iza samoupravnih organa skrivene uprave. Umjesto usitnjenih i pojednostavljenih privrednih subjekata,implementirae se poslovno-organizaciono sloena preduzea sa statusom jedinstvenog pravnog lica i finansijskog entiteta,to bi predstavljalo sljedeu promjenu ambijenta. Status dobitno orjentisane organizacije ima i pravno sloeno preduzee,koje ne gubi svojstvo entiteta u smislu upravljake kontrole uz napomenu da su naini i sredstva za ostvarivanje pomenute kontrole izuzetno sloeni. I,napokon,posljednja promjena ambijenta koju emo pomenuti odnosi se na kvalitativno novu ponudu izvora finansiranja.

40.) Definie preduzee! Novo preduzee se moe definisati kao dobitno orjentisana teevinska organizacija,potpun trini subjekt,ali i trini objekt,tj. specifina roba koja ima vrijednost i cijenu i mora biti otvoren sistem (u naim uslovima otvorenost preduzea je od posebnog znaaja) to pored ostalog podrazumijeva otvorenost preduzea za promjene organizacione strukture i statusa, to je bitna predpostavka uspjeha, esto znaajan osnov rasta, ali i uslov opstanka.

41.) Koji su modeli restrukturiranja preduzea najprimjereniji naoj privredi? Trine ekonomije nude brojne modele restrukturiranja preduzea od kojih su za nau privredu najprimjereniji i najinteresantniji: -merder (spajanje), -akvizicija (kupoprodaja preduzea ili njegovog ueg organizacionog dijela), -promjene vlasnike strukture preduzea, -organizovanje sloenih preduzea sa statusom holdinga, -pribavljanje dodatnog kapitala emitovanjem dionica, -definisanje titulara drutvenog kapitala putem podjele na zaposlene, -privlaenje udjela drugih pravnih i fizikih lica, -nasleivanje preduzea i -likvidacija preduzea ili njegovih dijelova. Bitne su i holding kompanije koje esto predstavljaju formalnoorganizacionog, pravnog i finansijskog nosioca realizovanja navedenih statusnih,kontrolnih promjena.

42.) Navedite mogue oblike promjene statusa preduzea prema t.copelandu i f.westonu! T.Copeland i F.Weston su mogue oblike promjene statusa svrstali u etiri grupe: 1.Strukturu prve grupe promjena tj. ekspanzije preduzea ine: -merder(spajanje), -akvizicija(kupovina)preduzea, -kupovina preduzea neposredno od akcionara i -zajednia ulaganja. 2.Redukcija preduzea sastoji se iz kreiranja novih pravnih lica iz dijelova preduzea i prodaja dijela preduzea. 3.Kontrolu preduzea ine: -otkup akcija, ograniavanje investiranja jednog ili grupe akcionara, -ograniavanje mogunostri preuzimanja preduzea i -prihvatanje spoljnog predstavnika u bordu direktora. 4.Promjenu vlasnike strukture preduzea ine: -zamjena hartija od vrijednosti, -kupovina dijela sopstvenih akcija, -kupovina ukupne neto imovine od strane grupe investitora(reprivatizacija korporativnog preduzea) i -preokret u finansiranju znaajnim zaduivanjem kod privatne kompanije.

43.) Navedite mogue vrijednosti na kojima moe biti zasnovano vrednovanje preduzea ili njegovog ueg organizacionog dijela! Prva mogunost je vrednovanje preduzea po knjigovodstvenoj vrijednosti odnosno historijskim trokovima, pri emu se polazi od neto sopstvenog kapitala,tj.vrijednosti iste imovine preduzea(razlika izmeu ukupne imovine i obaveza) na bazi redovnog trgovakog bilansa. Na veliki znaaj ove vrste vrijednosti utie injenica da je ona proizvod procesa vrednovanja za potrebe bilansiranja periodinog rezultata,meutim latentne rezerve, skriveni gubitci u znaajnim iznosima i neadekvatno adaptiranje poslovnih knjiga promjenama nivoa cijena, ine je neprihvatljivom metodom za vrednovanje preduzea. Druga mogunost je reprodukciona vrijednost koja se bazira na pojedinanim vrednovanjima imovinskih dijelova i obaveza i to po trokovima poslovne proizvodnje. Ovaj model je popularan kao aproksimacija gornje granice cijene koju bi ekvivalentni kupac preduzea mogao da plati. Mnogi privrednici ovaj model prihvataju zbog povremenih ili sistematskih austaa bilansa, isputajui iz vida da zahtjevima regularnog periodinog izvjetavanja vie odgovaraju informacije koje induciraju na neizmanipulisanu poslovno-finansijsku historiju i da se prilikom vrednovanja za potrebe restrukturiranjavrijednost sredstava ne moe posmatrati odvojeno od njihove vrijednosti u upotrebi. Trea mogunost je likvidaciona vrijednost preduzea i ovaj model je relevantan samo za odluivanje o pitanjima diskontinuiteta. Radi se o postupku likvidacije preduzea i vrijednosti koja se moe postii prodajom svih imovinskih dijelova,kako bi se iz te vrijednosti srazmjerno izmirili povjerioci. Postoji i vrednovasnje cjeline preduzea na osnovu buduih dobitaka koje je adekvatno za merder, kupoprodaju preduzea, promjenu vlasnike strukture preduzea i sl. modele restrukturiranja.

44.) itav niz faktora podsticajno djeluje na restrukturiranje u zapadnim ekonomijama.navedite ih! Faktori koji podsticajno djeluje na restrukturiranje u zapadnim ekonomijama su: -turbulencije u trinim odnosima, -ubrzanje tehnolokog razvoja, -skraivanje ivotnog ciklusa tehnologija i skraivanje vijeka eksplotacije pojedinih programa, -opta konkurentnost i sl. Nekoliko uslova moralo je biti zadovoljeno da bi se restrukturiranje razvilo. Prvi uslov je razvijenost trinog kapitala. Svi oni koji se uputaju u akvizicije i restrukturiranje, na taj nain imaju obezbjeenu finansijsku potporu. Na tritu kapitala su integrisani znaje, interes, kapital i sva najmodernija tehnologija sa ciljem pronalaenja kandidata za restrukturiranje. Transformacija vlasnika iz njegove uloge pasivnog posmatraa u aktvinog vlasnika, podrazumijeva drugi uslov. Do znaajnog obrta dolo je kada su tzv.institucionalni investitori odluili da ostvaruju uticaje, tj.da nadgledaju menadment kompanije Trei uslov moe se oznaiti kao nemo rukovodstva da se odupre promjenama. U situaciji kada jedna kompanija stavljena na lista za prodaju, direktori su obavezni slijediti proceduru koja obezbjeuje profdaju uz najpovoljnije uslove, ukoliko ne ele rizikovati velike kazne.

45.) Koje su to fundamentalne promjene na kojima se mora bazirati proces transformisanja socijalistikih sistema ureivanja ekonomije? Proces transformacije itave ekonomije mora zapoeti sa fundamentalnim promjena i to: -naputanje jednopartijske politike scene i pluralizacija te scene, -uklanjanje partijske drave i uvoenje modernog koncepta drave, -naputanje svojinskog monizma i implementiranje svojinskog pluralizma, -naputanje administrativne i voluntaristike komande ekonomije i uvoenje trita i sl. S obzirom na injenicu da zemlje sa administrativnim ekonomijama nisu u stanju same kontrolisati i voditi proces transformisanja, pojavljuje se sve vei broj institucija koje su programski usmjerene da pruaju strune pomoi u procesu transformacije. Pri tome se prave opte i specifine strategije koje se sastoje iz nekoliko faza. Ostvarivanje makroeknomske stabilnosti koja pretpostavlja stabilizaciju cijena i deviznog kursa je prva faza. Postepeno dolazi do uravnoteenja ponude i potranje i liberalizacije odnosa na tritu. Druga faza je stimulisanje razvoja privatnog sektora, i to na nain da se uklanjaju prepreke slobodnoj trgovini. Razvojem liberalizacije dolazi do otvaranje novih preduzea u privatnom sektoru, ime zapoinje proces privatizacije.

46.)Tek s ispunjenjem odreenih preduslova moe se oekivati znaajnije restrukturiranje funkcije raunovodstvenog i informacionog sistema u preduzeu? Aktuelan poloaj raunovostvenog informacionog sistema preduzea u tranziciji kao i gledita njegove drugaije strukture(sadrajne i organizacione) neophodno je razmotriti u funkciji afirmisanja trine privrede, jaanja prisustva privatnog sektora u njoj, kao i ekonomske odgovornosti menadmenta za upravljanje i rukovoenje korporativnim preduzeem. Znaajnije restrukturiranje funkcije raunovostvenog informacionog sistema u preduzeu moe se oekivati tek sa ispunjenjem navedenih uslova.

47.) Centralnu i najvaniju informacionu funkciju preduzea predstavlja... Raunovostvo(bilo da se radi o strategijskom odluivanju, bilo da se radi o tekuem poslovanju). Trina privreda i slobodno preduzetnitvo mogui su uz prisustvo potenog i pouzdanog finansijskog izvjetavanja koje nastaje u raunovodstveno- informacionom sistemu preduzea.

48.) Definiite savremeno raunovodstvo! Savremeno raunovodstvo je osnovna informaciona djelatnost u preduzeu i o preduzeu, kao ureeni sistem poslovnih informacija koje bazira na etiri informaciona podsistema: -dvojnom knjigovostvu, -raunovodstvenoj analizi, -raunovodstvenom planiranju i -raunovodstvenoj kontroli a sve su upuene ka brojnim interesentima( internim i eksternim). Raunovodstvu korporativnog preduzea razgraivanje ekonomije namee u procesima tranzicije drugaije ekonomsko-finansijske kategorije , poslovno-finansijskih transakcija, odnosno obavezu restrukturiranja. U zavisnosti od obima i sloenosti planiranja, raunovodstveno planiranje se moe organizovati kao poseban dio, ili kao posao raunovodstvenog menadera. U ovom podsistemu raunovodstvenog informacionog sistema, prikupljaju se, sreuju i objavljuju podaci o buduim ekonomskofinansijskim kategorijama, kao npr. Prihodi, rashodi, amortizacija, poreske obaveze, obaveze po osnovu zarada, investicije... Proizvod planiranja je konkretan finasijski plan. Da bi se utvrdila ispravnost, kao i ispostavljanje naloga za otklanjanje neispravnosti, menadment se slui raunovostvenom kontrolom. Srutukturu raunovodstvne kontrole ine: - kontrola ulazne dokumentacije - kontrola knjiga,obrauna - kontrola primjene zakonskih propisa i optih akata preduzea... Predmet raunovodstvene analize ine: - ispitivanje i ocjena finansijske pozicije i tezultata - korienje ostalih postupaka utvrivanja odstupanja i uzroka odtupanja, i njihovih posljedica Posebno mjesto u raunovodstvenoj analizi zauzima analiza finansijske situacije preduzea i to: analiza strukture imovine, struktura kapitala, finasijske strukture, likvidnosti, finansijske snage, uspjeh prodaje... Raunovodstvena analiza predstalja samo diote analize poslovanja preduzea koju menaderski tim koristi za dononje realnih i bitnih poslovnih odluka.

49.) U strategijskom i poslovnom odluivanju presudno je djelovanje sljedee etiri grupe Stockeholder-a: Na promjene u poslovanju, u rezultatima poslovanja, ako i razvojnoj strategiji preduzea trine privrede, mogu da utiu pojedinac ili odreene interesne grupe tzv. Stockholder-e o kojima raunovodstvo mora voditi rauna. Od kljunog znaaja u strategijskom i poslovnom odluivanju presudno je djelovanje sljedeih grupa Stockholder-a: - Akcionara(koji ulau svoj kapital), - menadera(koji upravljaju poslovanjem), - zaposlenih u preduzeu i - okruenje(kupci,dobavljai,banka,drava). Uticaj pomenutih Stockholdera-a raunovodstveni informacioni sistem mora biti u stanju da identifikuje u vidu numerikog inputa i outputa, odnosno u specifinom raunovodstvenom tehnologijom treba da ih transformie u relevantne poslovne informacije neophodne za upravljanje i rukovoenje savremenim trinim preduzeem.

50.) U kakvim tokovima mora biti savremeno raunovodstvo da bi u procesima tranzicije doprinosilo transformaciji preduzea iz drutvenog u korporativno? Da bi u procesima tranzicije doprinosilo transformaciji preduzea iz drutvenog u korporativno savremeno raunovostvo mora biti u tokovima razmatranja i oblikovanja stratekih odluka o budunosti,a stejkholderima mora biti u stanju pruiti informacije za sutra.

51.) Identifikujte centre odgovornosti u korporativnom preduzeu! U korporativnom preduzeu najee je po amerikoj literaturi prisutna sljedea klasifikacija centara odgovornosti: 1.trokovni centar(strukturu ovog centra ine fabrike,pogoni,linije proizvodnje, servisi,transport,raunovodstvo i sl. direktno su podreeni izvrnom direktoru ovlatenom samo za normirane trokove a sa prihodima nema nikakve veze) 2.prihodni centar(strukturu ovog centra ine:veleprodaja,prodavnice,trgovaki putnici i sl. Oni su ovlaeni izvrnim direktorima ovlatenim samo za stvaranje prihoda) 3.profitni centar(vri se bilansiranje efekata pojedinanih trokovnih i prihodnih centara odgovornosti.Ovaj hijerarhijski nivo je u direktnoj ingerenciji tzv. top menadera) 4.investicioni centar(inveticioni centri odgovornosti predstavljaju poseban organizacioni segment koji objedinjuje i trokovne i prihodne aspekte investicionih projekata u realizaciji). Izzmeu pomenutih odgovornosti dolazi do uspostavljanja linija odgovornosti i linija povratnih sprega za regovanje na promjene to je karakteristika trine ekonomije. Segment finansijskog(eksternog) raunovodstva mora obuhvatati: - bilans stanja - raun dobitka i gubitka - bilans novanih dobitaka Od upravljakog(internog) raunovodstva oekuje se da obezbjedi analitiku i sintetiku pogonskog obrauna, standardne kalkulacije, predraune i analizu dstupanja. Upravo na funkcionisanju i organizacionom obliku sadrine raunovodstva bazira se restrukturisanje raunovodstva preduzea u tranziciji.

52.)ime e u predstojeem periodu,biti limitirano restrukturiranje raunovodstva preduzea u tranziciji u naoj privredi? Restrukturiranje raunovodstva preduzea u tranziciji u naoj privredi e biti limitirano: - usporenim tempom vlasnike transformacije drutvenog preduzea, - odsustvom realnog trita ambijenta(naroito finansijskog trita) - neadekvatnim tempom reedukcije menadera i raunovodstvenih radnika preduzea u profesionalne raunovoe i revizore Aurnost i pouzdanost raunovodstvenih informacijarazliitih stejkoldera, polazei od izuzetno velikog broja inputa i outputa u polsovnim transakcijama savremnog preduzea, kao i sloene raunovodstvne tehnologije i njihove obrade nije mogue postii bez adekvatne raunarske podrke. Postupci prikupljanja podataka o preduzeu i njihovo transformisanje u poslovno-finanansijske informacije, ine tehnologiju raunvodstva. Pomenute informacije nastaju na osnovu raunovodstvenih standarda, algoritama i zakonskih propisa uz podrku raunovodstvenog softvera. Kao i svaki proizvod ili usluga, one imaju i cijenu kotanja (trokovna komponenta) i trina cijena (prihodna komponenta). Veliki obim obrade podataka, kontrola, proces obrade, tanost informacija, kao i brzinu obrade unijetih podataka ili aurnost u zahtjevu just in time, obezbjeuje hardverska osnova, tehnologije raunovodstva.

53.) Upravljaki vidik raunovodstva u naim uslovima sloen je uslijed nedostatka ... U naim uslovima nedostaju softveri pogonskog knjigovodstva kalkulacija, cash flow, analiza uzrok-posljedica, uslijed ega je suen upravljaki vidik raunovodstva. Pomenuti softveri nedostaju zato to je softverska podrka naeg raunovodstva prevashodno ograniena na knjigovodstveni dio raunovodstva uslijed nedovoljne razvijenosti svih sasdraja raunovodstvene podrke. Pomenuti softveri nedostaju zato to je softverska podrka naeg raunovodstva prevashodno na knjigovodstveni do raunovodstva, zbog nedovoljne razvijenosti svih sadraja raunovodstvene podrke. Uslijed usmjerenosti tehnologije raunovodstva u procesima tranzicije na obradu historijskih trokova dvojnog knjigovodstva nedostaju komparativne analize, projekcije buduih finansijskih situacija, izostaje i zaostaje podrka procesima vlasnike transformacije kao neophodnosti u trinoj privredi. Na ovaj nain odlae se adekvatno restrukturiranje organizacije, upravljanja, marketinga, i raunovodstva u preduzeu, a zateeno stanje raunovodstva u veini preduzea moe se okvaligikovati kao konzervativno i ravnoduno u odnosu na promjene koje sobom nosi trini nain privreivanja. Jedan od faktora koji se moe smatrati odgovornim za ovakvo stanje jeste neadekvatno obrazovanje i neodgovarajua profesionalna organizovanost raunovodstvenih kadrova u preduzeu.

54.) Definiite upravljako raunovodstvo! Upravljako raunovodstvo je kompleksna centralna informaciona djelatnost oslonjena na tehniku raunara, sa ekspertnim timom raunovoa, koji istorijske podatke knjigovodstva, uz internu reviziju i analitiku opservaciju preobraava u informacije od znaaja za oblikovanje stratekih opcija preduzea na tekui razvojni period.

55.) Navedite nuan preduslov za uspostavljanje upravljakog raunovodstva! Uspostavljanje upravljakog raunovodstva moe se reaizovati tek sa radikalnim restrukturiranjem sadanje izuzetno suene funkcionalne i kadrovske osnove raunovodstva.

56.)Dananji menader mora imati aktivno znanje iz oblasti raunovodstva,poslovnih finansija i revizije..zato? Dananji profesionalni raunovoa , polazei od injenice da je osnovni zadatak stratekog menadmenta identifikovanje misije i ciljeva korporativnog , kontinualno ( na neogranieni vremenski period) u uvijek u trinom okruenju (pod prinudom promjena i stalnih prilagoavanja uslovima konkurencije), treba pored posjedovanja raunovodstvenih vjetina i znanja, istovremene i simultano da bude preduzetnik , finansijski analitiar, globalni teoretiar, analitiar trita, vjet poslodavac, dobar komunikator, sposoban pregovara, analitiar, specijalista za odnose sa javnou... U savremenom preduzeu odnos raunovodstva,poslovnih finansija i revizije prema menadmentu preduzea predstavlja proizvod historijskog razvoja preduzea i njegovih elementarnih funkcija. U kojoj mjeri e danas postsocijalistika drutva i drave napraviti korjenite promjene ka razvijanju takve trine privrede koja e omoguiti konkurenciju vrijednosti, veu produktivnost i zaraivaku sposobnost kao i prilagoavanje zahtijeva trita i potroaa takvim promjenama, u ogromnoj mjeri zavisi od aktivnog znanja menadera iz oblasti raunovodstva,poslovnih finansija i revizije. Do tog se znanja dolazi brojnim obligacijama obrazovanja, tekuim obrazovanjem uz rad, polaganjem odreenih specijalistikih ispita i sl. Kadrovi koji realizuju menadment preduzea moraju konstantno inovirati svoja specijalistika znanja, kao i znanja iz kulture, i racionalno trebaju upravljati svojim slobodnim vremenom.

57.) Kada se i pod kojim pojmom javila nova filozofija rada, privreivanja, upravljanja resursima i rukovoenja ljudima u procesu rada? U uslovima stalnog procesa rasta i razvoja preduzea, prema vremenu, funkcijama, internom i eksternom okruenju i optoj organizaciji privrednih i pravnih subjekata, menadment peduzea kao sistem savremene ekonomije u upravljanju resursima preduzea, zahtjeva konstituisanje odreenog oblika organizacije raunovodstva kao i njihovu uslovljenost i povezanost u cjelini preduzea i po posebnim poslovnim funkcijama preduzea. U prvim decenijama 20. vijeka, razvoj trine ekonomije uveo je i novu trinu filozofiju, praksu i kulturu ivljenja i ponaanja ljudi u procesu proizvodnje,prometa i usluga. Tridesetih godina ovog vijeka javlja se pod nazivom management nova filozofija iz pomenutog sistema upravljanja i rukovoenja Iz toga je izvedena i funkcija menader (eng.poslovoa, direktor, upravnik, nadzornik)biznismen,rukovodilac. Engleska rije manegement- vjetina, nauka o upravljanju U zavisnosti od toga da li se polazi od tehnike, ekonomije, prava, psihologije, pod pojmom manegement, u literaturi autori imaju razliite definicije. Danas se pod ovim pojmom podrazumijeva sistem kojim se upravlja kadrovskim, materijalnim, finansijskim, informativnim, tehnikim i drugim potencijalima i resursima, zbog ostvarivanja ciljeva preduzea, odnosno maksimiziranja dobiti, uz minimiziranje negativnih spoljnihtranjih uticaja.

58.) Pod pojmom management danas se podrazumijeva... Eng.management vjetina,nauka o upravljanju. Pod ovim pojmom u osnovi se podrazumijeva sistem kojim se upravlja kadrovskom, materijalnom, finansijskom, informativnom, tehnikom, prostornom i drugim potencijalima i resursima, zbog ostvarivanja ciljeva preduzea,odnosno maksimiziranja dobiti uz minimiziranje negativnih spoljnih i unutranjih uticaja i poremeaja. Presudnu ulogu u stvaranju menadment sistem i u njegovom razvoju od 30.-ih godina do danas imaju SAD.

59.) Navedite osnovne faktore koji su imali presudnu ulogu u stvaranju menadment sistema u preduzeu, kompaniji, nauci, finansijama, kulturi i drugim oblastima! Osnovni faktori koji su imali presudnu ulogu u stvaranju menadment sistema u preduzeu, kompaniji, nauci, finansijama, kulturi i drugim oblastima su: -visok nivo demokratskog razvoja, -visok nivo razvijenosti privrede koja se oslanja na veliki kapital, -otra trina konkurentska borba (unutranja i spoljna), -inpozantan razvoj nauke,tehnike i tehnologije, -vrlo visok nivo naunog i aplikativnog kadrovskog potencijala, -razvoj sistema tednje novca i njegovog aktiviranja kroz akcije i bankarski sistem u investicije i sl.

60.)Pomenite najvanije teorije o menadmentu! 1.Tejlorova teorija menadmenta(postavila je sistem rukovoenja na najniem,tj.operativnom nivou) 2.Fajolova teorija menadmenta(je bila mnogo univerzalnija;bavila se prouavanjem principa i funkcija rukovoenja na svim nivoima,sa posebnim osvrtom na predsjednike organizacija-top management) 3.Maks Veber(je ukazivao da birokratija predstavlja nezaobilazan faktor menadmenta) 4.Robert Oven-humanistika teorija(na radne rezultate utiu odnosi u grupi zaposlenih i zalae se za dobre radne odnose) 5.Daglas Mek Gregor(za postizanje dobrih radnih rezultata pored strunosti,marljivosti,kvaliteta bitna je i motivacija zaposelnih) 6.Japanska teorija(postojanje malih inovativnih grupa u kompanijama koje se meusobno povezuju i skladno djeluju) 7.Viljem Oui-teorija Z(izvrio je pribliavanje i spajanje japanske i amerike prakse menadmenta-konstituisao je novi tip menadmenta sa tipinim zahtjevima kao to su: - za dugorono zaposlenje, - mehanizam indirektne kontrole, - individualna odgovornost - postepeno napredovanje zaposlenih - umjereno specijalizovana profesionalna karijera - kolektivno odluivanje

61).Navedite osnovne karakteristike japanske teorije menadmenta! Japanska teorija menadmenta,osobena po postojanju malih inovativnih grupa u kompanijama koje se meusobno povezuju i skladno djeluju,dala je poseban doprinos menadmentu. Posebnom teorijom menadmenta (teorija Z),naunik Viljem Oui je izvrio pribliavanje i spajanje japanske i amerike prakse menadmenta. Viljem Oui,konstituisao je novi tip menadmenta sa tipinim zahtjevima i to: dugorono zasljenje, kolektivno odluivanje, individualna odgovornost, postepeno napredovanje zaposlenih, i sl.

62).Po emu su osobene amerika i evropska,a po emu japanska praksa menadmenta? Amerika i evropska praksa menadmenta osobene su po: kratkom zadravanju zaposlenih u jednoj kompaniji, individualnom odluivanju, individualnoj odgovornosti, brzom napredovanju u slubi, mehanizmima direktne kontrole, specijalizovanoj profesionalnoj kontroli i selektivnoj brizi za zaposlene. S druge strane,japanska praksa menadmenta osobena je po: doivotnom zaposljenju, kolektivnom odluivanju, kolektivnoj odgovornosti, postepenom napredovanju na poslu, indirektnoj kontroli, nespecijalizovanoj profesionalnoj karijeri,i brizi o svim ljudima kompanije.

63.)Istorijska digresija nastanka menadmenta? Kao struno lice za menadment, koga vlasnik firme angauje, menader mora da ima struno znanje i sposobnosti za planiranje, organizovanje, voenje, koordinaciju i kontrolu. Tek na taj nain menader stei mo, uticaj i autoritet u upravljanju i funkcionisanju organizacije. U hijerarhiji menaderskog poloaja formirani su menaderi na 3 nivoa.
-

Menaderi prvog nivoa (rang poslovoe),organizuju i kontroliu posao neposrednih izvrilaca na radnom mjestu Za ovaj nivo su bitna tehnika znanja i vjetine.

Menaderi drugog nivoa (rang rukovodioca pogona,robne kue, laboratorije, slube..),sarauju sa menaderima prvog nivoa ,daju im poslovne zadatke i organizuju poslove u pogonu kao cjelini. - Pored tehnikih znanja i vjetina potrebna su i znanja iz planiranja,organizacije i kontole efekata rada.
-

- Menaderi najvieg nivoa (direktori,generalni direktori),pored ostalih moraju posjedovati i koncepcijske sposobnosti usklaivanja razliitih resursa,znanja iz finansija. Ovaj nivo predstavlja osovinu menadmenta preduzea, koji je odgovoran za savremenu primjenu znanja radta i razvoja firme i svakog njenog dijela.

64. )Objasnite,u kratkim crtama,odnose izmeu trgovine i knjigovodstva! Knjigovodstvo svoje korjene vue, prema vicarskom autoru Barth-u, jo od perioda antike. Smatra se da je trgovina i otac i mati knjigovodstva.Istorija knjigovodstva nije vezana za proizvodnju,za komplikovane obraune,izraunavanje cijene kotanja i poslovnu politiku preduzea. Njen razvoj prati u stopu razvoj trgovine. U periodu 12. i 13. vijeka trgovina je imala vrlo specifian karakter koji se ogledao u uzanom asortimanu robe sa kojom se trgovalo,kao i preduzimanju estih i rizinih putovanja izvan granica zemlje trgovca. Kontinuitet u trgovini nije bio prisutan,kao i da je trgovina obavljana po partijama. Primarni problem za trgovca bio je u praenju uspjeha cijele partije,tako da je za svaku partiju otvaran po jedan raun na kome je konkretna partija robe zaduivana po cijeni nabavke a odobravana po cijeni prodaje. U ovakvim uslovima do rezultata se moglo doi konanom prodajom cijele partije,jer je raun partije imao karakter mjeovitog rauna. Razvoj trgovine imao je odluan uticaj na redovnije inventarisanje. U to vrijeme (15 vijek),pojmovi dvojnog knjigovodstva,bilansa i periodinosti bili su potpuno izgraeni. Potreba za periodinim izraunavanjem rezultata bila je,istovremeno,i podsticaj za usavravanje knjigovodstvene tehnike. U poetku, periodino izraavanje uspjeha i inventarisanja su zavisili od volje trgovaca i njegovih potreba. Prema nekim miljenjima, bilans je prvobitno sluio kao sredstvo za zakljuak knjiga u prenosne svrhe i ispunjavao je jedan isto knjigovodstveno-tehniki zadatak. Dakle, injenica da periodini raun i inventarisanje postadoe redovna pojava predstavljala je osnovni preduslov za sastavljanje redovnog bilansa.

65.)Objasnite vrstu kauzalnu vezu izmeu raunovodstva i menadmenta! S obzirom na to, da se raunovodstvo istorijski razvijalo sa razvojem trine privrede i menadmenta, od knjigovodstva trgovine,knjigovodstva proizvodnje u raunovodstveni informacioni sistem u kome svaki podsistem ima svoj sadraj, metode i proizvod izraavanja konstituisan zakonskim propisima, teorijskim uoptavanjima, savremenom praksom i kodeksima koje propisuju profesionalne organizacije raunovoa, logina je veza izmeu raunovodstva i menadmenta. Raunovodstvo i menadment susvakodnevno povezani procesi,iz kojih se formiraju podaci i informacije o poslovnim transakcijama prihoda,rashoda,novanog toka sredstava,stanju imovinekapitala,odnosno daju informacije o zaraivakoj sposobnosti preduzea,na osnovu ega se donose odgovarajue poslovne odluke o cijenama,trokovima,obavezama i sl.

66.) U emu se ogleda uloga raunovodstva u motivaciji menadmenta? Uloga raunovodstva u motivaciji menadmenta,danas se posebno istie kroz potpuno praenje privrednih procesa po funkcijama i podrujima odgovornosti menadera za uspjeh ili neuspjeh i zakljuivanje ugovora o njihovim pravima, obavezama i odgovornostima.Upravljako ra. i drugi poslovni instrumenti su podloga za ocjenu svake aktivnosti menadera i za donoenje odluka o njihovom radu,uspjeha u radu,povjerenja u daljem radu i poslovanju preduzea.

67.)Objasnite sinhronu povezanost izmeu finansijskog i upravljakog raunovodstva! Finansijsko ra.i upravljako ra.nisu u koliziji,ve u sinhronoj povezanosti,gdje su mnoge upravljake raunovodstvene informacije u sutini finansijske ra.inf.prilagoene potrebama menadera. Ne bi smjelo da bude poslovne odluke koja nije zasnovana na raunovodstvenim informacijama. Organizacija menaderskog raunovodstva uvodi se posebno u trgovini,industriji, graevinarstvu,saobraaju i ostalim djelatnostima.

68.) Objasnite funkciju raunovodstva preduzea u tranziciji! Funkciju ra. u tranziciji neophodno je razlikovati od organizacije ra. u ve transformisanom preduzeu.Raunovodstvo preduzea u tranziciji mora biti osposobljeno za istinit iskaz vrijednosti preduzea,ne samo po nominalnoj,ve i korigovanoj knjigovodstvenoj vrijednosti,po trinoj i prinosnoj vr.,uz identifikovanje latentnih rezervi i skrivenih gubitaka,projekciju novanog toka za narednih 8-10 god.uz svaku alternativu vlasnike transformacije.

69.)Objasnite funkciju raunovodstva u korporativnom preduzeu! Funkcija ra. u korporativnom,tj.transformisanom preduzeu je modeliranje kompleksne raunovodstvene funkcije,sa svim sadrajima i kao osnovne i centralne informacione djelatnosti internog(upravljakog)ra. u preduzeu i o preduzeu,odnosno za potrebe eksternih i internih stejkholdera,sa razvijenim smislom za personifikaciju ekonomske odgovornosti.

70.)Klasifikacija raunovodstva saglasno vrsti objekta ije ekonomske aktivnosti opisuje? Prema vrsti objekta ije ekon.aktivnosti opisuje,ra. se dijeli na nekoliko irokih podruja i to: dravno raunovodstvo, ra. neprofitnih organizacija, ra. profitnih organizacija, ra. banaka i sl.

71.)Klasifikacija ra.korporativnog preduzea saglasno osnovnim ciljevima koje ra. treba da realizuje? Osnovni ciljevi koje ra. preduzea treba da realizuje,ra.korporativnog preduzea se dijeli na: finansijsko raunovodstvo ( Financial Accounting) upravljako raunovodstvo ( Menagement Accounting) trokovno raunovodstvo ( Cost Accounting) raunovodstvo poreza ( Tax Accounting) internu reviziju ( Internal Auditing) Upravljako raunovodstvo po svojoj prirodi,bitno se razlikuje od eksternog raunovodstva,jer se osim podataka i informacija koje emituje finansijko raunovodstvo slui i ostalim podacima i informacijama ukljuujui i budue transakcije i procese. Pojam upravljackog raunovodstva podrazumjeva,klasifikaciju,obradu i prikazaivanje informacija koje pomau menaderima pri donoenju poslovnih odluka. Prema savremenom shvatanju raunovodstva ,trokovono raunovodstvo se najee smatra sastavnim dijelo internog raunovodstva. Kao izdovjena disciplina raunovodstva,trokovno raunovodstvo obuhvata raunovodstvene koncepte i praksu evidentiranja,mjerenja,planiranja, i prognoziranja trokova u realizaciji razliitih poslovnih aktivnosti. Sledei ogranak raunovodstva je poresko raunovodstvo,koje podrazumjeva poreske evidencije i kalkulacije,saglasno Zakonu o porezima,kao i planiranje aktivnosti preduzea s ciljem postizanja optimalnog rezultata s obzirom na poreska optereenja. Da bi se obezbjedila relanost i tanost raunovodstvenih izvjetaja preduzima se interna revizija.

72.)Komparirajte osnovna obiljeja izmeu finansijskog i upravljakog raunovodstva! Osnovne razlike izmeu finasijskog i upravljakog raunovodstva

OSNOVNA OBILJEJA FINANSIJSKOG RAUNOVODSTVA

OSNOVNA OBILJEJA UPRAVLJAKOG RAUNOVODSTVA

Obavezno po Zakonu Formalizovan sadraj raunovodstvenih izvjetaja

Nije obavezno po Zakonu Neforamalizovan sadraj raunovodstvenih izvjetaja

Bazirano na dokumentacionoj osnovi Bazirano na podacima izvjetajima o istorijskim dogaajima iz eksternog raunovodstva Akcenat na preciznosti informacije Ne uzima u obzir budue poslovne transakcije jednoobrazno Usmjereno prema eksternim korisnicima i menaderima Akcenat na brzini informacije Uzima u obzir budue poslovne transakcije Formira se po slobodnom izboru Usmjereno prema menaderima, a za eksterne kosricnike i dioniare uglavnom nedostupno

Vrijeme sastavljanja Vrijeme sastavljanja raunovodstvenih izvjetaja propisno raunovodstvenih izvjetaja, po je Zakonom potrebi Objekat izvjetavanja, preduzee u cjelini Objekat izvravanja preduzee i svi organizacioni dijelovi, proizvodnje linije, smjene, razne vrste aktivnosti,

73.)Definiite savremeni sadraj internog raunovodstva!

Savremeno raunovodstvo se moe definisati kao primjer odreenih koncepcija, procesa,tehnika,interdisciplinskih aplikacija i specijalnih istraivanja u pribavljanju,obradi i interpretaciji istorijskiho i predpostavljenih finansijskih informacija o nekom entitetu(ukljuivi i uporedne podatke o perfomansama drugih entiteta). Prezentirana definicija odgovara internog raunovodstva odgovara po svojoj prirodi njegovom savremenom sadrajuDefinicije koje su prethodile nisu bile tako obuhvatne jer su one odraz tadanjeg stepena razvoja upravljakog raunovodstva. U slubeni izvjetaj o zakljucima skupa American Accounting Asociaton o menaderskom raunovodstvu ukljuena je definicija po kojoj menadersko raunovodstvo predstavlja primjene izvedenih koncepata i tehnika u obradi istorijskih i pretpostavljnih ekonomskih podataka za neki entitet koji pomau menadementu u postavljanju planova za razloene ekonomske ciljeve i donoenje racionalnih odluka s obzirom na postizanje tih ciljeva. Neto obuhvatniju definiciju dalo je National Association Of Accountant, 1981. godine,prema kome upravljako raunovodstvo podrazumijeva proces identifikacije, mjerenja, prikupljanja, analize, pripreme, interpretacije i komunikacije finasijskih informacija upotrebljenih za plan, razvoj i kontrolu unutar organiazcije. Potpunu definicju upravljakog raunovodstva dali su Wilson & Chua, po kojoj upravljako raunovodstvo obuhvata tehnike i procese koji ukljuuju pribavljanje finansijskih i nefinasijskih informacija za ljude unutar organizacije, da bi mogli donositi bolje odluke i postizati organizacionu kontrolu i efikasnost.

74.)Kroz koje 4 faze se,prema Willsonu & Chua, moe posmatrati razvoj modernog upravljakog raunovodstva? Razvoj modernog upravljakog ra. prema Willsonu & Chua moe posmatrati kroz slj.faze: faza naunog menadmenta, faza menaderske kontrole, faza decentralizovane menaderske kontrole i faza savremenog razvoja. Razvoj naunog menadmenta bio je usmjeren na ustrojstvenu kontrolu,ime je iniciran i razvoj menaderskog raunovodstva prilagoenog toj potrebi. U fazi menaderske kontrole koja je traja od 1950 do 1960 godine,upravljako raunovodstvo je koncipirano kao osnova za donoenje menaderskih odluka. Razvoj upravljakog raunovodstva prilagoava se potrebama menaderske kontrole i prati menaderske procese,uz usmerenost na iznalaenje adekvatnih modela za utvrivanje odstupanja od planiranih perfomnasi i preduzimanja korektivnih aktivnosti. Period od poetka 60-tih do poetka 70-tih godina pokriven je fazom decentralizovane menaderske kontrole,u okviru koje poinje razvoj raunovodstva odgovornosti,razvijaju se kibernetika i veliki kompujterski sistemi koji omoguavaju razvoj menaderskog informacionog sistema. Faza savremenog razvoja poinje poetkom 70-tih godina,a bazira se na brzom razvoju raunara i softvera bez iije snane podrke bi bilo nemogue razvijati moetode i modele kontrole poslovanja u sklopu upravljakog raunovodstva.

75.)Objasnite fazu menaderske kontrole! U fazi menaderske kontrole,koja je trajala od 1950-1960 godine upravljako raunovodstvo je koncipiralo kao osnova za donoenje menaderskih odluka. Na zajedniki sadraj znanja iz perioda naunog menadmenta dodaje se prema Shillinglowu, upotrenba koncepata prosistaklih iz akademskih disciplina kao to su: ekonomika, matematika i socijalna psihologija. Informacionu osnovu upravljakog raunovodstva, u ovom periosu ine: - podaci iz finansijakog raunovodstva prilagoeni potrebama menadera - nezavisni podaci i informacije za internu upotrebu Razvoj upravljakog raunovodstva prilagoava se potrebama menaderske kontrole i prati menaderske procese , uz usmjerenost na iznalaenje adekvatnih modela za utvrivanje odsupanja od planiranih perfomansi i preduzimanje korektivnih aktivnosti.

76.)Objasnite prvu fazu razvoja modernog upravljakog raunovodstva! U prvoj fazi razvoja modernog upravljakog ra. koja je trajala do sredine 20 vijeka, u fokusu interesovanja su bili proizvodni trokovi i postupci njihove racionalizacije, pri emu je preovladavao apsorpcioni prikaz trokova. Poseban akcenat se stavljao na kontrolu trokova direktnog rada i kontrolu materijalnih trokova, na osnovu kojih je kasnije razvijena kontrola primjenom standradnih trokova Razvoj naunog menadementa bio je usmjeren na kontrolu, ime je indiciran razvoj menaderskog raunovodstva prilagoenog toj potrebi.

77).Objasnite fazu decentralizovane menaderske kontrole! Period od poetka 60-tih do poetka 70-tih pokriven je fazom decentralizovane menaderske kontole u kojoj zapoinje razvoj raunovodstva odgovornosti,razvijaju se kibernetika i veliki kompjuterski sistemi koji omoguavaju razvoj menaderskog informacionog sistema,sa dominantnom ulogom informacija internog raunovodstva. Meutim u ovoj fazi razvoja upravljakog raunovodstva,raunari uspijevaju zadovoljiti tek potrebe za reavanjem unapred strukturiranih problema zasnovanim na repetativnim informacijama. Odnosno,raunri jo uvjek nisu bili u stanju da zadovolje rastue potrebe menadera za internim informacijama.

78.)Navedite elementarne karakteristike posljednje faze u razvoju savremenog menaderskog raunovodstva! Posljednja faza u razvoju savremenog menaderskog raunovodstva datira sa poetkom 70-tih god. a bazira na brzom razvoju raunara i softvera bez ije snane podrke bi bilo skoro nemogue razvijati metode i modele kontrole poslovanja u sklopu upravljakog raunovodstva. U to vrijeme dolazi do irenja konceptualnih smerova upravljakog raunovodstava,s jedne strane,kao i eksponecijalnog razvoja hardvera i softvera bez ega se postavljeni ciljevi ne bi mogli realizovati. Razvoj personalnih raunara i softver podrke prilagoenih za individualnu upotrebu,doveo je do revolucije u mogunostima primene modernog sadraja upraljakog raunovodstva. Sredinom 80.-ih godina razvijaju se vjetake inteligencije i ekspertni sistemi pomou kojih se naziru daleko vee mogunosti u rjeavanju nestrukturiranih problema pri odluivanju ). Razvoj minijaturnih prenosivih kompjutera, poetkom 90-ih godina, omoguio je menaderima samostalnu obradu informacija , nezavisno od centralnog sistema obrade podataka.

79.)Razvoj upravljakog raunovodstva prema Scholenfeld-u? Svoju viziju upravljakog ra. u tri glavne dimenzije dao je Scholenfeld i to: razvoj kvantitativnih metoda, razvoj adaptivnih analitikih metoda i modela za organizacione jedinice i specifine potrebe menaderske hijerarhije i razvoj kvalitativnih metoda. U prvoj dimenziji razvoj upravljakog raunovodstva e se kretati u smeru uvoenja visokog stepena sofistikacije unutar tradicionalnih metoda analize,to e biti omogueno upotrebom sve jeftinijih i monijih kompjuterskih tehnologija. Druga dimenzija razvoja upravljakog raunovodstva,koja vodi u integraciju upravljakog raunovodstva i teorije sistema,bila prisutna ve u proloj deceniji,a u dananje vrijeme doivljava ekspanziju. U treoj dimenziji doi e do ukljuivanja u upravljako raunovodstvo novih disciplina kao to su ,ljudsko ponaanje,teorija verovatnoe,agencijske teorije,primena znanja iz psihologije. Kao dopunu kvantitativnim,upravljako raunovodstvo bi moglo obuhvatati i kvalitativne procene,odnosno intuitivno zasnovane odluke.

80.)Etimoloko porijeklo rijei Bilans? Rije bilans potie od latinskih rijei bilanx koja je satavljenja od dvije rijei: bis (dvostruki, dupli) i lanx ( tas, olja) i libra to znai vaga sa dva tasa. Figurativno prikazano bilans ine da tasa, koji neposredno balansiraju. Etimologija upuuje,na formalno bilansno svojstvo koje bazira na raunskoj jednakosti ili ravnotei njegovih dviju strana,bez koje nema bilansa. Navemo nkoliko takvih primjera.Bilans je,dakle,jedan reim invntara i u isto vrijeme kao njgovo im pokazuje(bilancija,balance),to j jedan balans tj.jedna rsta optg izvoda svih knjinja u prduzu ,koji pokazuj dvij kolon cifara koj trba da balansiraju. Bilans stanja predstavlja dvostrani pregled kod koga njegova lijeva strana (pasiva) iskazuje upotrebu sredstava, a desna strana (pasiva) iskazuje izvore sredstava (porijeklo). Jednakost imovine (aktive) i kapitala (pasive) indicira da je svaka obaveza konkretnog preduzea prema okruenju (povjeriocima), koje se nalazi na strani pasive javlja kao dio tueg kapitala, pokrivena imovinom iskazanom na strani aktive bilansa. To ne znai da se pojedinane obaveze preduzea mogu vezivati za pojedinane imovinske dijelove ve da se ukupne obaveze preduzea prema okruenju pokrivaju imovinom preduzea. U Francuskom zakonodavstvu bilans se prvi put pominje u Zakonu o akcionarskim drutvima od 1867.god. Meutim iistorija knjigovodstva prua dokaz da s izmiu dva odnosa pojma (inventar i bilans)ne moe staviti znak jednakosti.to se bilansa tie etimologija rijei bilans,kao to smo vidjeli,indicira da je rije o ravnotei(balance),koja je rezultat potpunog obuhvatanja svih privrednih operacija i koja istovremno dokazuje matrijalnu tanost tih operacija. S obzirom na to da se potpuno obuhvatanje svih operacija moe obezbjediti samo dvojnim knjigovodstvom,jasno je da bilans predstavlja sliku operacija snimljenih u dvojnom knjigovodstvu.

81.) Izmeu inventara i bilansa ne moe se staviti znak jednakosti! Zato? to se tie bilansa, etimologija rijei bilans indicira da je rije o ravnotei koja je rezultat potpunog obuhvatanja svih privrednih operacija i koja istovremeno dokazuje materijalnu tanost tih operacija. S obzirom na injenicu, da se potpuno obuhvatanje svih operacija moe obezbjediti samo na osnovu dvojnog knjigvodstva, jasno je da bilans predstavlja sliku operacija koje su u dvojnom knjigovodstvu. Inventar je stvarni popis postojeih imovinskih dijelova, potraivanja i obaveza, iji rezime moe, ali ne mora, da bude prezentiran u formi dvostranog pregleda. Inventar egzistira nezavisno od knjigovodstva i nije uslovljen njime. On je stvarni popis postojeih imovinskih dijelova, potraivanja i obaveza. ak, ako je prikazan u takvoj formi nije u stanju dati automatski ravnoteu niti uspjeh poslovanja. Do ravnotee u bilansu se dolazi svoenjem svih kretanja po pojedinanim raunima i zbirovima i njihovim sreenjim prikazivanjem u 2 kolone. esto puta i u zakonadavstu i u literaturi dolazi do mijeanja pojma bilans sa pojmom inventara. Bilans je rezime inventara i u isto vrijeme to je jedan balans tj.jedna vrsta opteg izvoda svih knjienja u preduzeu, koji pokazuje dvije kolone cifara koje treba da se izbalansiraju. Bilans je rezime detaljnog stanja inventara, prikazanog u formi pregleda: to je krajnji rezultata i jedini raison d'entre knjigovodstva. Time je uinjen odluan korak, jer je za osnovnu svrhu bilansa proglaeno ureivanje imovine. Veza izmeu knjigovodstva i inventara ostvarena je samo toliko to knjigovodstvu prua materijal za kontrolu tanosti obuhvatanja privrednih operacija. Zbog nerazvijenosti knjigovodstvene tehnologije,u ranijiem periodu knjigovodstvene istorije ,inventar je sluio kao pomono sredstvo za razdvajanej mejovitih rauna na raun stanja i raun rezultata. Asociranje na ravnoteu dviju strana ukazuej i na oblik prikazvanja bilansa kao dvostranog preglda na kom figuriraju dva niza suprotnog karaktera(aktiva s jedne i pasiva s druge strane).

82.) Protumaite lijevu stranu Bilansa stanja (etimoloko porijeklo rijei aktiva, sadrina aktive prema statikom i dinamikom shvatanju bilansa)! Lijeva strana bilansa oznaava se terminom aktiva (etimoloki porijeklo vodi od latinske rijei activus, activum, to znai djelatan, radan, koji radi). U knjigovodstvenom smislu radi s o dijelu bilansa ija sadrina zavisi od shvatanja glavne svrhe bilansa . Sadrina aktive i pasive kao dijelovi bilansa,razliito je u toku razvojnog puta bilansa. Pomenuta injenica i danas,u velikoj mjeri oteava tumaenje problematike bilansiranja. Prema starijem statikom shvatanju bilansa, sadrinu aktive predstavljaju pojedinani imovinski dijelovi. Zatim polazei od novijeg statinog shvatanja, aktivu ini pregled upotrebe kapitala tj. raspored kapitala prema konkretnim oblicima. Prema dinamikom shvatanju bilansa, sadrinu aktive ine sve 'visee' ili 'lebdee' pozicije koje predstavljaju odloene trokove, odnosno nekonvertirani rashodi ili potencijalna snaga, potraivanja i likvidna sredstva. S obzirom na injnicu da je aktiva identina pasivi,ukupne obaveze prduza ne biti pokriven imovinom samo u sluaju da j na strani aktiv iskazan gubitak vei od sopstvenog kapitala ,odnosno kad je imovina manja od obaveza (tug kapitala) Za oznaavanje pojma bilans uspjeha u svjetskoj raunovodstvenoj literaturi upotrebljava s termin raun uspjeha i raun gubitka i dobitka. Bilans uspjeha se moe definisati kao izdvojen i osamostaljeni dio bilansa stanja (sopstvenog kapitala),iji je osnovni zadatak da obraunava sve rashode i prihode u posmatranom obraunskom periodu i da iskae ostvareni periodini rezultat.

83.) Objasnite cilj bilanca sa ekonomskog i sa pravnog aspekta, prema francuskom autoru Faragi Victoru! Prema Faragiju, posmatrano s ekonomskog aspekta, cilj bilansa je praenje kretanja vrijednosti i iznalaenje uspjeha u preduzeu (dinamiko shvatanje). S pravnog aspekta, cilj je da se treim licima prezentira sadanja imovinska situacija preduzea (statiko shvatanje). Prema Faragiju ,samo se u sistemu dvojnog knjigovodstva moe se govoriti o bilansu jer se samo u njemu moe prikazati karakter ravnote,s obzirom na to da je to upravo etimologija njegovog imena. Sainjavan obino svake godine , bilans prua rezultat aktivnosti jednog drutva,takav kakav on izlazi iz njegovih knjiga za itavu godinu. To j ukupan pregled svih opracija izvrnih u toku jedne godine. Bilans treba da bude racionalno svoenje i logian zakljuak raznih kretanja nastalih na raunima u glavnoj knjizi. Veza izmeu knjigovodstva i inventara ostvarena je samo toliko to knjigovodstvu prua materijal za kontrolu tanosti obuhvatanja privrednih operacija. Zbog nerazvijenosti knjigovodstvene tehnologije,u ranijiem periodu knjigovodstvene istorije ,inventar je sluio kao pomono sredstvo za razdvajanje mjeovitih rauna na raun stanja i raun rezultata. Asociranje na ravnoteu dviju strana ukazuje i na oblik prikazvanja bilansa kao dvostranog pregleda na kom figuriraju dva niza suprotnog karaktera(aktiva s jedne i pasiva sa druge strane. S obzirom na to da se potpuno obuhvatanje svih operacija moe obezbjediti samo dvojnim knjigovodstvom,jasno je da bilans predstavlja sliku operacija snimljenih u dvojnom knjigovodstvu.

84.) Protumaite desnu stranu bilansa stanja (etimoloko porijeklo rijei pasiva; sadrina pasive prema statikom i dinamikom shvatanju bilansa)! Terminom pasiva (etimoloki porijeklo vodi od latinske rijei passivus, pasivum, to znai koji ne radi, neaktivan, nedjelatan) oznaava se desna strana bilansa. Sadina pasive je,takoe,kao i na primejru aktive,uslovlejna shvatanjm glavne svrhe bilansa. Asociranje na ravnoteu dviju strana ukazuje i na oblik prikazvanja bilansa kao dvostranog pregleda na kom figuriraju dva niza suprotnog karaktera(aktiva s jedne i pasiva sa duge strane. S obzirom na to da se potpuno obuhvatanje svih operacija moe obzbejditi samo dvojnim knjigovodstvom,jasno je da bilans predstavlja sliku operacija snimljenih u dvojnom knjigovodstvu.Radi se,dakle,o dijelu bilansa koji obuhvata pregled stanja dugova,tj,obaveza(prema starijem shvatanju bilansa ); Opti pregled o izvorima kapitala ,odnosno ulaganje kapitala u preduze prema vrsti i visini (prema novijem ,tj.razvijenom statikom shvatanju bilansa); Sve unaprijd naplaene prihode,budua izdavanja (obaveze)i kapital(prema dinamikom shvatanju bilansa) Bilans stanja ,prema tome ,predstavlja dvostrani pregled kod koga njegova lijeva strana (aktiva) iskazuje upotrebu sredstava, za razliku od njegove desne strane(pasive)koja iskazuje izvore sredstava(porijeklo). Iskazanu u saetoj (uproenoj) formi dvostranog pregleda,bilans stanja izgleda ovako AKTIVA(DUGUJE) BILANS STANJA PASIVA(POTRAUJE)

1.gotovina 2.kratkorona potrivanja 3.Zalihe 4.Dugorona finansijska ulaganja 5.Osnovna sredstva

1.Dospjele obaveze 2.Kratkoroni krediti 3Dugorone obaveze 4.Sopstveni kpital

Ukupna aktiva (1 do 4)

Ukupna pasiva(1 do 4)

85.) Definiite bilans uspjeha! Bilans uspjeha je izdvojeni i osamostaljeni dio bilansa stanja (sopstvenog kapitala), iji je osnovni zadatak da obraunava sve rashode i prihode u posmatranom obraunskom periodu, ralanjene prema adekvatnim principima, i da iskae ostvareni periodini rezultat(uspjeh).

86.) Glavni zadatak raunovodstva u vezi sa izraavanjem rezultata? Glavni zadatak raunovodstva, u vezi sa izraavanjem rezultata, jeste alociranje trokova i prihoda odgovarajuim vremenskim periodima. Da bi se ovaj zadatak realizovao neophodno je posluiti se bilansom stanja i bilansom uspjeha. Bilans stanja i bilans uspjeha uvijek su u korelativnom odnosu,to, izmeu ostalog znai da je praktino nemogue iskazati realan rezultat, a da istovremeno ne bude i realno stanje imovine. U novije vrijeme ,praksa je proirila pomenuti pojam bilansa stavljajui pred njega kompelksnije zahtjeve . Tako na primjer bilans je postao sredstvo za analizu finansijske situacije preduzea,zatim polazna osnova za rad preduza (poetni bilans), potom okvirni plan za likvidaciju (likvidacioni bilans) nakon toga instrument za utvrianje fiskalnih obaveza (poreski bilans) itd. Svi pomenuti bilansi imaju svoje specifinosti ,u odnosu na bilans poslovanja (predmet naeg interesovanja), zbog ega se meusobno razlikuju, kako po svojim ciljvima tako i po nainu balansiranja pojedinih bilansnih pozcija. Zbog svojih posebnih ciljva ,ovi bilansi su i nazvani specijalnim bilansima. Bilans je dakle kruna ili stoer raunovodstva ija pojava predpostavlja razvijen oblik poslovanja, a prije svega zaokruen sisetm knjigovodstva. Prema danas vladajuem shvatanju sadrine bilansa (tj:perma dinamikoj koncepciji )cilj obraunavanja rashoda i prihoda je utvrivanej onog uspejha koji se moe uporediti sa uspejhom istog prduza u predhodnom poslovnom periodu.

87.) Prikaite grafiki bilans stanja, prema tumaenju dinamike teorije bilansa! Prema tumaenju dinamike teorije bilanca, bilans stanja sadri tri osnovne grupe pozicija, u aktivi i pasivi.

Aktiva Likvidna sredstva

Bilans stanja Sopstveni kapital

Pasiva lebdee pozicije jo nedospjele za Bilans uspjeha

lebdee Budua primanja pozicije jo Budua izdavanja Budui rashodi nedospjele za Budui prihodi Bilans uspjeha

88.) Objasnite termin lebdee pozicije. Lebdee pozicije predstavljaju odloene trokove, odnosno nekonvertirani rashodi ili potencijalna snaga, potraivanja i likvidna sredstva. S obzirom na injenicu da je aktiva identina pasivi, ukupne obaveze preduza nee biti pokrivene imovinom samo u sluaju da je na strani aktive iskazan gubitak vei od sopstvenog kapitala ,odnosno kad je imovina manja od obaveza (tueg kapitala) Za oznaavanje pojma bilans uspjeha u svjetskoj raunovodstvenoj litraturi upotrebljava se termin raun uspjeha i raun gubitka i dobitka, Bilans uspjeha se moe definisati kao izdvojen i osamostaljeni dio bilansa stanja (sopstvenog kapitala),iji je osnovni zadatak da obraunava sve rashode i prihode u posmatranom obraunskom priodu i da iskae ostvareni priodini rezultat Sadrina aktive i pasive kao dijelovi bilansa, razliito je u toku razvije nog puta bilansa, tumanja. Pomenuta injenica i danas,u velikoj mjeri oteava tumaenje problmatike bilansiranja. Tako npr.prema starijm statikom shvatanju bilansa, sadrinu aktive predstavljaju pojedinani imovinski dijelovi. Polazi od novijeg (razvijenog) statikog shvatanja sadrine bilansa,aktivu ini pregled upoterbe kapitala,tj.raspored kapitala perma konkretnim oblicima.

89.)Koje sve komponente ine kompletan set finansijskih izvjetaja? Skup finansijskih izvjetaja ine 4 povezana izvjea koja sumiraju finansijska sredstva,obaveze, profitabilnost, novana transakcija nekog preduzea: 1)Bilans. Posmatrano sa ekonomskog aspekta ,cilj bilansa je praenje kretanja vrijednosti i iznalanje uspjeha u preduzeu (dinamiko shvatanje). S pravnog aspkta,cilj je da se sa treim licima prezentira sadanja imovinska situacija preduzea (statiko shvatanje) To j ukupan pregled svih operacija izvrnih u toku jedne godine. Bilans treba da bude racionalno svoenje i logian zakljuak raznih kretanja nastalih na raunima u glavnoj knjizi. 2)raun dobitka i gubitka U novije vrijeme , praksa je proirila pomenuti pojam bilansa stavljajui pred njega kompleksnije zahtjeve . 3.) Izvjetaj o vlasnikom kapitalu koji obavjetava promjene u iznosu vlasnika kapitala preduzea 4.)izvjetaj o novanim tokovima koji sumira novane primitke i izdatke preduzea tokom istovremenog razdoblja i u raunu dobitka i gubitka.

90.) Navedite u kojim sluajevima se sredstvo klasifikuje kao tekue! Obrtna sredstva u procesu proizvodnje na novi proizvod prenose cjelokupnu svoju vrijednost, gubei pri tom, svoj oblik, troei se u cjelini. Zbog ove svoje karaketeristike se nazivaju i tekuom aktivom. Ova srdestva u procesu proizvodnje stalno prijelaz iz jednog oblika u drugi tj.transformiu se i to iz novanog oblika u robni,iz robnog u proizvodni,zatim u robni,robni ponovo u novani i tako stalno. Obrtna sredstva javljaju se u obliku : stvari,prava i novca U obrtna sredstva u obliku stvari ubrajaju se:materijal,sitan inventar,ambalaa,auto gume,nedovrna proizvodnja,poluproizodi, gotovi proizvodi, trgovaka roba i sl. Sljedei oblik obrtnih sredstava je u obliku prava:potraivanja od kupaca,potraivanja iz zajednikih poslovanja,dati avansi,depoziti kaucije i ostala potraivanja i sl. Slobodna novana sredstva preduzee e na najbolji nain iskoristiti saglasno principu rentabilnosti,ako ih plasira u poslovanj edrugih preduzea. Ulaganja u druga preduza mogu biti kratkorona i dugorona .Preduze pored poslovnih,raspolae i vanposlovnim sredstvima koja slue prvnestveno za podizanje standarda zaposlenih i to:zadovoljnje potreba stanovanja ,podmirivanej potreba rekracije, razonode, kulture,odravanja zdravlja i sl., Prerma tome ova sredstva nisu direktno u funkciji sticanja prihoda i dobiti preduzea. Sredstva zajednike potronje se takoe mogu pojaviti u obliku stvari (zemljite za potrbe zajdnike potronje, graevinski objekti zajdnike potronje,oprema zajdnike potronje i sl.) Prava (potraivanja od kupaca zajdnike potronje,ostala potraivanja zajdnikw potronje)i novca(novana sredstva zajdnike potronje). Mogue ih je klasifikovati i prema namjeni na :sredstva zajdnike potronje za potrbe stanovanja i sredstva zajdnike potronje i druge potrebe (struno obrazovanje zaposlenih,davanej novane pomoi u sluaju bolesti ili smrti lana porodice,i za sline potrebe)

91.) Navedite u kojim sluajevima se obaveze klasifikuju kao tekue! Obaveze se klasifikuju kao tekue u sljedeim sluajevima: - kad je kod izvora sredstava posebno intersantno nekoliko pitanja i to :odnos izmeu sopstvenih i tuih izvora sredstava,s jedne strane ,kao i rok dospejlosti tuih sredstava ,s druge strane. Prema zahtjevima pravila finansiranjja,odnos izmeu sopstvnih i tuih sredstava treba da se kree u relacijama 1:1. Vjetina finansijskog menadmenta preduzea ogleda se , u najveoj mjeri ,u odravanju optimalnog odnosa izmeu sopstvnih i tuih izvora sredstava,isto tako ,vano je uskladiti izvor sredstava i s gledita ronosti odnosno izmeu kratkoronih i dugoronih izvora sredstava. Svi izvori sredstava predstavljaju pasivu bilansa stanja konkretnog preduza. Od brojnih klasifikacija izvora sredstava ,pomenuemo onu s gledita namjene. Respktirajui pomenuti kritrijum,izvori sredstava se dijele na: -Izvor poslovnih sredstava i -izvor vanposlovnih sredstava U izvor poslovnih sredstava ubrajaju se: obaveze za izvore po osnovu kapitala i obaveze po osnovu dugova. Obaveze za izvore po osnovu kapitala sastoje se od: obaveze po osnovu drutvenog kapitala,obaveze po osnovu dionikog kapitala,obaveze po osnovu inokosnog kapitala, trajnog uloga ,nenominiranog kapitala,dugoronih rezervisanja, nerasporeene dobiti iz ranijih godina. Strukturu obaveza po osnovu dugova sainjavaju kratkorone i dugorone obaveze. U kratkorone obaveze ubrajaju se:o bavez epo izdatim hartijama od vrijednosti,obaveze prema dobavljaima,primljene kaucije i depoziti, kratkorone obaveze iz zajednikog poslovanja, kratkoroni krediti i ostale kratkorone obaveze. Dugorone obavze sastoj se iz:obaveza prema povezanim preduzima, oronih ulaganja domaih lica,oronih ulaganja stranih lica,dugoronih kredita(u zemlji i inostranstvu);prodatih obv znica,obaveza za primljene depozite i kaucije.