13.01.

2013

Risk Yönetimi ve Değerlendirmesi

1

SAĞLIKLI, FĠZĠKSEL ve SOSYAL YÖNDEN TAM BĠR ĠYĠLĠK HALĠ ĠÇĠNDE…

KONU: RİSK DEĞERLENDİRMESİ VE RİSK KONTROLÜ

DERSĠN AMACI: YENI ĠSG YAKLAġIMININ ESASINI TEġKIL EDEN RISK DEĞERLENDIRME ÇALIġMALARININ TEMEL KAVRAMLARI ILE UYGULAMA YÖNTEM VE BASAMAKLARI HAKKINDA BILGI AKTARIMINDA BULUNMAKTIR.

YENĠ ĠSG YAKLAġIMININ EN BELĠRGĠN ÖZELLĠKLERĠ

Yeni ĠĢ Kanunu ile iĢ sağlığı ve güvenliği yönünden getirilen yenilikler Ģunlardır. · Risk değerlendirmesi, · ÇalıĢanların katılımı, · Uzman katkısı sağlanması, · ÇalıĢanların bilgilendirilmesi, · ÇalıĢanların eğitimi, · Koruma önleme anlayıĢı, · Acil durum hazırlığı,

13.01.2013

KARŞILAŞTIRMA
ESKĠ UYGULAMA 1 TESBİT BAZLI REAKTİF YENĠ ANLAYIġ RİSK BAZLI PROAKTİF

2
3

SINIRLI NOKTADA ÇALIŞAN KATILIMI
SERTİFİKASIZ UZMAN VE YETERSİZ KATGI

HER KONUDA GENİŞ ÇAPLI ÇALIŞAN KATILIMI
SERTİFİKASYON VE GENİŞ UZMAN DESTEĞİ KULLANIMI

4
5 6

SINIRLI BİLGİLENDİRME
YETERSİZ EĞİTİM SADECE KORUMA ANLAYIŞI

HABERDAR ETME VE DİĞER KİŞİLERİ KAPSAMA
PROGRAMLI VE NİTELİKLİ EĞİTİM VE BELGELEME ÖNLEME VE KORUMAYA DAYALI ANLAYIŞ

8

RĠSK ANALĠZĠNDE REAKTĠF ĠZLEME

YARALANMALAR VE HASTALIK

TESĠS / VARLIKLARIN ZARAR GÖRMESĠ

REAKTĠF ĠZLEME

TEHLĠKELĠ OLAY RAPORLARI

SON ANDA ÖNLENEN OLAY RAPORLARI

PERFORMANS STANDARTALARINDAKĠ ZAYIFLIKLAR / ĠHMALLER

Ġġ SAĞLIĞI VE GÜVENLĠĞĠ YÖNETĠMĠ
RUTĠN PROSEDÜRLER SPESĠFĠK HEDEFLER AYLIK / ÜÇ AYLIK GÜVENLĠK TEMSĠLCĠSĠ DENETĠMLERĠ DOĞRUDAN DAVRANIġ GÖZLEMLEMESĠ
PROAKTĠF ĠZLEME

SAĞLIK DENETĠMĠ ÇALIġANLARIN GÖRÜġLERĠ ĠÇĠN ANKETLER ĠDARECĠLERĠN OLAĞAN GÖZLEMLERĠ
YÖNETĠCĠLERE DÜZENLĠ SAĞLIK VE GÜVENLĠK RAPORLARI KONTROL SĠSTEMLERĠ

SĠSTEMATĠK DENETĠMLER
ĠDARENĠN GÜVENLĠK PERFORMANS ĠNCELEMESĠ

ÇEVRESEL ĠZLEME

KRĠTĠK FAALĠYETLER

TEDBĠR

ACĠL PLANLAR

T E H L Ġ K E L E R

KKE

KAZA

Hazardous Event
TEHDĠT ĠLK YARDIM

S O N U Ç L A R

PROAKTĠF Kontrol Kaybı ve Kaza

REAKTĠF

TEHLĠKE

OLASI SONUÇ

Ġġ SAĞLIĞI VE GÜVENLĠĞĠ KĠMĠN SORUMLULUĞUDUR?

ĠĢveren

ÇalıĢan

ĠġVERENĠN/ÇALIġANIN HUKUKĠ SORUMLULUĞU
4857 Ġġ KANUNU MADDE 77:

Ġşyerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için ;

İşverenler;
   

gerekli her türlü önlemi almak, araç ve gereçleri noksansız bulundurmakla yükümlüdürler. İşverenler işyerinde alınan iş sağlığı ve güvenliği önlemlerine uyulup uyulmadığını denetlemek, işçileri karşı karşıya bulundukları mesleki riskler, alınması gerekli tedbirler, yasal hak ve sorumlulukları konusunda bilgilendirmek ve gerekli iş sağlığı ve güvenliği eğitimini vermek zorundadırlar.

işçiler de;

iş sağlığı ve güvenliği konusunda alınan her türlü önleme

PERSONELE NE ŞEKILDE AKTARıLMASı GEREKIR
1. ÇalıĢanlara ĠĢ baĢı öncesi yapacağı

iĢinintehlike ve risklerinin bildirimini yapar
2. Her vardiya öncesi olası değiĢiklikler varsa risk

yönetimini bilgilendirmesini yapar
3. ÇalıĢanlara periyodik düzenli Tehlike Analizleri

ve Risk Yönetimi konusundabilgilendirme eğitimi yapar
4. Vardiya baĢlarında tehlikeli durumlarla

ilgilimüĢteri ve çalıĢan arasında köprü olur

H- ĠĢçinin yapmakla ödevli bulunduğu görevleri kendisine
hatırlatıldığı halde yapmamakta ısrar etmesi.

I- ĠĢçinin kendi isteği veya savsaması yüzünden iĢin
güvenliğini tehlikeye düĢürmesi, iĢyerinin malı olan veya malı olmayıp ta eli altında bulunan makineleri,tesisatı veya baĢka eĢya ve maddeleri otuz günlük ücretinin tutarıyla ödeyemeyecek derecede hasara ve kayba uğratması halinde;

İŞVEREN VEYA VEKİLİ TARAFINDAN

İŞ AKİDLERİNİ
TAZMİNATSIZ OLARAK FESHEDEBİLİR.

Bu amacın gerçekleĢtirilebilmesi için konunun ele alınması esnasında aĢağıdaki sorulara cevap/cevaplar aranması gerekmektedir. Sorular : Sağlık nedir? ĠĢkazası nedir? Tehlike nedir? Risk nedir? Kabul edilebilir risk nedir? Risk Değerlendirmesi ne demektir? Risk değerlendirmesi adımları nelerdir? Risk kontrolü ne demektir? Risk kontrol yöntemleri nelerdir?

Ġġ SAĞLIĞI VE GÜVENLĠĞĠ ĠĢçilerin iĢ kazalarına uğramalarını ve meslek hastalıklarına tutulmalarını önlemek, sağlıklı ve güvenli çalıĢma ortamını oluĢturmak için alınması gereken önlemler dizisi WHO’YA GÖRE SAĞLIK KiĢinin bedensel, ruhsal sosyal bakımdan tam iyilik halidir. WHO’YA GÖRE ĠġÇĠ SAĞLIĞI Bütün mesleklerde, çalıĢanların fiziksel, ruhsal ve sosyal tam iyilik halinin takviyesini ve en yüksek düzeylerde sürdürülmesini iĢ koĢulları ve kullanılan zararlı maddeler nedeniyle çalıĢanların sağlığına gelebilecek zararların önlenmesini, iĢçinin psikolojik ve fizyolojik özelliklerine uygun yerlere yerleĢtirilmesi olarak tanımlanır. Ġġ KAZASI Ölüme, hastalığa, hasara, zarara ya da diğer kayıplara yol açan istenmeyen olaydır.(TS 18001)

ULUSLARARASı ÇALıŞMA ÖRGÜTÜ’NÜN ISTATISTIKLERINE GÖRE
120.000.000 Her yıl ?? ĠĢ kazası  Bunlardan ?? ölümcül  210.000  Her bir saniyede ?? iĢ kazası olmakta  3  1  Her 3 dakikada ?? kiĢi ölmekte

ÜLKEMĠZDE Ġġ GÜVENLĠĞĠ

Her yıl ĠĢ Kazası Ölüm Malul

80.000-90.000 1000 3500-4000

Ġġ KAZASI VE MESLEK HASTALIĞI SAYILARI
SÜREKLĠ Ġġ GÖRMEZLĠK
YILLAR 2008 2007 2006 2005 2004 Ġġ KAZASI 72963 80602 79027 73923 83830 MESLEK HASTALIĞI 539 1208 574 519 384 Ġġ KAZASI 1452 1550 1953 1374 1421 MESLEK HASTALIĞI 242 406 314 265 272

ÖLÜM
Ġġ KAZASI 865 1043 1592 1072 841 MESLEK HASTALIĞI 1 1 9 24 2

İŞ KAZASı OLUŞUMU;
KiĢisel Faktörler

Ekipman Faktörleri

TEHLĠKELĠ DURUM

SORUN Güvenliksiz Yönetim Hareketi ÇalıĢma faktörleri

KAZA

TEHLĠKELĠ HAREKET

Yönetim Faktörleri

Kazaların temel nedenleri;
A)Ġnsan Kaynaklı 1- Psikolojik Nedenler: Unutkanlık, sıkıntı – üzüntü - keder, çevre etkileri, istem dıĢı davranıĢ, ihmalci davranıĢ, hatalı davranıĢ vb. 2- Fiziksel Nedenler:

Yorgunluk, uykusuzluk, alkol, hastalık vb.
3- ĠĢyeri Nedenleri: Ġnsan iliĢkileri, takım çalıĢması, iletiĢim vb.

ÇALıŞANLARI TEK TEK DENETLEMEK İSTEMIYORSAK; EĞITIM, BILGILENDIRME VE KATILIMLARINI SAĞLAMALIYIZ.

3. Kaza Zinciri
Man (Ġnsan)
İŞ KAZALARININ ÇALIŞMA SAATLERİNE DAĞILIMI

20000 18000 16000 14000 12000 10000 8000 6000 4000 2000 0 1. saat 2. saat 3. saat 4. saat 5. saat 6. saat 7. saat 8. saat

KONSANTRASYON EKSIKLIĞI

ARTAN YORGUNLUK

B) Makine Kaynaklı
1-Hatalı makine ve ekipman yerleĢimi, 2- Eksik veya kusurlu koruyucular, 3- Yetersiz standardizasyon, 4- Yetersiz kontrol ve bakım, 5- Yetersiz mühendislik hizmetleri vb.
BAKIM SONRASI KORUYUCU GERĠ TAKILMAMIġ!

3. Kaza Zinciri
Hareketli aletlerden ya da taĢıma araçlarından kaynaklanan tehlikeler

YUK HAVADA HAREKET EDĠLMEMELĠ!

3. Kaza Zinciri
UçuĢan parçalara karĢı korunma tedbirleri

Etrafta uçuĢan odun parçalarının sebep olduğu tehlike

C) Ortam/Çevre Kaynaklı
1-Yetersiz bilgisi, çalıĢma

2-Uygun olmayan çalıĢma metodu, 3-Uygun olmayan çalıĢma yeri ve ortamı vb.

D) Yönetim Kaynaklı 1- Yetersiz yönetim organizasyonu, 2-TamamlanmamıĢ kurallar ve talimatlar, 3- Yetersiz güvenlik yönetim planı, 4- Eğitim ve öğretim yetersizliği, 5- Uygun olmayan nezaret, yönetim rehberlik, 6-Uygun olmayan personel istihdamı, 7-Yetersiz sağlık kontrolleri vb. Ġstenilen ĠSG sonuca ulaĢılmak için

ve

Öncelikle temel nedenlerin ortadan kaldırılması

3. Kaza Zinciri

İş kazalarının iş yerinde çalışan işçi sayılarına göre dağılımı

30000 25000 20000 15000 10000 5000 0
1~ 3 4~ 9 21 ~5 0 51 ~1 00 10 1~ 20 0 20 1~ 50 0 50 1~ 10 00 10 01 + 10 ~2 0

3. Kaza Zinciri
İŞ KAZASI VEYA MESLEK HASTALIĞI SONUCU ÖLÜMLERİN YAŞ GRUPLARINA GÖRE DAĞILIMI

200

ÖLEN KİŞİ SAYISI

180 160 140 120 100
148

170

175 158

80

80 60 40 20
0 0 15-17 18-24 25-29 30-34 35-39 40-44 45-49 50-54 55-59 42 47 22 7 29

0
-14 60-64 65+ YAġ GRUPLARI- Age Groups

1.

KiĢilerin alt katlara düĢmeleri; yüksekte çalıĢma, merdiven & basamaklar
KiĢilerin aynı katta düĢmeleri; düzen, temizlik, yürüyüĢ yollarının kaygan olması, iç mekanlar & dıĢ mekanlar

2.

3. 4. 5.

TaĢıt, forklift, kamyon, vb. kazalar; iĢyerinde, trafikte
DüĢen & yıkılan nesneler Makine kazaları; koruyucusu olmayan hareketli aksam, makinelerin kazara çalıĢtırılması Kimyasal & biyolojik maruziyet; sürekli, kazara Gürültü veya radyasyona maruziyet, kaynak ıĢıması Elektrikle ilgili tehlikeler

6. 7. 8.

9.
10.

Yangın & patlama tehlikesi
Yük kaldırma; kaldırma araçlarının kullanılmaması

İŞ KAZASI MEYDANA GELDİKTEN SONRA HUKUKİ VE CEZAİ DURUM

İŞ KAZASI

CEZA HUKUKU

İŞ HUKUKU

SİGORTA HUKUKU SSK 11-26 mad.

Taksirle Ölüme Neden olma

Taksirle Yaralanmaya Neden olma

Maddi Tazminat

Manevi Tazminat

Destekten Yoksun Kalma

İş Göremezlik

2-İŞ KAZALARINDA MALİYET HESAPLAMASI ?

ĠĢletmeler kazaların gerçek
maliyetini belirleyemediği veya bu bilince sahip olmadıkları sürece kazaları azaltmak veya önüne geçmek mümkün değildir.

GÖRÜNÜR MALĠYETLER MALĠYETLER
Tazminatlar Sigorta ödemeleri Sağlık giderleri görmesi

GÖRÜNMEYEN
ĠĢ günü ve iĢ gücü kaybı ĠĢin durması Bina, ekipman,ürünün zarar Verimin düĢmesi Mahkeme masrafları ÇalıĢanlar üzerindeki olumsuz

etki

Kötü imaj Yeni iĢçinin eğitimi

3-ĠSG YÖNETĠM SĠSTEMLERĠ ĠLE ĠLGĠLĠ STANDARTLAR

ĠSG Yönetim Sistemlerinin en iyi Ģekilde uygulanması için kriterler, uygulamalar ve prensiplerden oluĢan bir çerçeve sunarlar. İLK ADIMDA MEVCUT DURUMUN BELİRLENMESİ VARDIR.

ĠSG ile ilgili riskleri idare edebilmek için Risk Yönetimi sürecinin nasıl uygulanacağı üzerine pratik tavsiyeler sağlarlar. RİSK YÖNETİMİ, YÖNETİM SİSTEMLERİNİN KAPTAN GEMİSİDİR.

KiĢisel önlemler

KiĢisel faktörler

Ekipman önlemleri Güvenlik Yönetim Hareketi ÇalıĢma önlemleri

Ekipman faktörleri

TEHLĠKELĠ DURUM

ÇalıĢma faktörleri

TEHLĠKELĠ HAREKET

Yönetim önlemleri

Yönetim faktörleri

RĠSK NEDĠR? TEHLĠKE NEDĠR?

RĠSK BelirlenmiĢ tehlikeli bir olayın oluĢma olasılığı ve sonuçlarının kombinasyonudur. (TS 18001) TEHLĠKE Ġnsan yaralanması ya da hastalığı, iĢ yeri çevresinin zarar görmesi ya da bunların kombinasyonuna neden olabilecek potansiyel bir durum ya da kaynaktır. (TS 18001)
RĠSK DEĞERLENDĠRME Riskin büyüklüğünü hesaplama ve riskin tolere edilebilir olup olmadığına karar verme iĢlemidir. (TS 18001)

13.01.2013

TÜRK DĠL KURUMU SÖZLÜĞÜNDE TEHLĠKE;


TEHLİKE (isim) Arapça: Tehluke kökünden gelir
1. Büyük zarar veya yok olmaya yol açabilecek durum, muhatara 2. GerçekleĢme ihtimali bulunan fakat istenmeyen durum

RĠSK: Fransızca, risque kelimesinden gelir (isim)  :Riziko

39

TEHLİKE

13.01.2013

BİR KİŞİYE, MADDEYE, CİHAZA, İŞE VEYA İŞ YÜRÜTÜMÜNE ; SAKATLIK, HASAR, KAYIP VEYA

ZARAR
VERME İHTİMALİ OLAN HER ŞEY.....

40

13.01.2013

RİSK
TEHLİKE DURUMUNDAKİ ZARARIN GERÇEKLEŞMESİ, MEYDANA GELMESİDİR.

41

NEDEN RĠSK DEĞERLENDĠRMESĠ? (II)

1 ölümcül kaza

ĠĢçi düĢüp baĢını masanın köĢesine vurur ve boynu kırılır. Ölümcül. ĠĢçi yere düĢüp kolunu kırar. Ġki haftalık izin. ĠĢçi düĢüp kolunu metal çekmecenin köĢesine vurur ve kolu kesilir. Dört dikiĢ. ĠĢçi kayıp düĢer, yaralanır. ĠĢçi yere kahve döker ve üzerinden yürür. ĠĢçi önceden yaptığı bir iĢ, düĢünürken kahve makinesini kullanır.

30 Kayıp ĠĢ Günü Durumu

300 Tıbbi tedavi Durumu 3 000 Ġlk yardım durumu

30 000 güvensiz koĢullar 300 000 dikkatsizlik durumları

RĠSK ALGILAMA
1) Bir kömür madeninde birkaç saat çalıĢmak 2) Bir ay boyunca her gün tereyağlı ekmek yemek
3 bir 3) Nükleer enerji santraline komĢu3 1

evde 5 yıl yaĢamak
EĢit Risk = Milyonda bir ölüm riski
MÜHENDĠS VE UZMANLAR

1 2 3 2 1 2

HALK

RĠSK ALGILAMA
DENEYSEL PSĠKOLOJĠ

RĠSK

• Tehlikenin ne ölçüde anlaĢılabildiği • Tehlikenin ne denli eĢit dağıldığı • Bireyin tehlikeyi ne derece önleyebileceği • Risk gönüllü olarak üstlenilip üstlenilmediği

1. Korkutuculuk düzeyi 2. AnlaĢılabilirlik düzeyi 3. Etkilenecek kiĢi sayısı

RĠSK UZAYI

ALGI

ALGI

13.01.2013

ALGI

47

ALGI

48

ALGI

ALGI

2

1

RİSK ALGILAMASINI ETKİLEYEN FAKTÖRLER (I)

• Korkutuculuk düzeyi • AnlaĢılabilirlik düzeyi

• Etkilenecek kiĢi sayısı

TOPLUMSAL RĠSK ALGILAMAYI ETKĠLEYEN FAKTÖRLER
RĠSK ÖZELLĠKLERĠ Felaket potansiyeli AĢinalık AnlaĢılabilirlik ALGILAMAYI ETKĠLEYEN FAKTÖRLER Ölüm ve yaralanmaların aynı anda yada geliĢigüzel olması Riskin önceden bilinip bilinmediği Risk etki mekanizmasının yada iĢlemin anlaĢılabilirliği

Kendi kendini denetleyebilme
Gönüllü maruziyet Çocuklar üzerindeki etkisi Etkinin hızı Mağdur tanımı Korkutuculuğu Kurumlara güven

KiĢinin kendini kontrol edebilirliği
Riskin gönüllü olarak alınıp alınmadığı Çocukları ne Ģekilde etkilediği Hemen etki yada zamana yayılmıĢ etki kimler nasıl etkilenecektir ġahıslar üzerindeki korkutuculuk seviyesi Ġlgili kurumlara olan güven duygusu

Medya ilgisi
Kaza geçmiĢi Faydaları Fayda-maliyet dağılımı Etki sonrası tersinebilirlik Kaynağı

Medyanın konuya verdiği önem
GeçmiĢte büyük yada önemli kazalara sebep olup olmadığı Bilinen faydalar yada açık olmayan bilinmeyen faydaları Risklerin ve faydalarının düzgün olmayan dağılımı Etkilenmenin geri döndürülebilir yada kalıcı olması Doğadan mı yoksa insan hatasından mı kaynaklandığı

13.01.2013

RĠSK YAKLAġIMI VE RĠSK DEĞERLENDĠRMESĠNĠN TARAFLAR AÇISINDAN

YARARLARI NELERDĠR ?

58

13.01.2013

ÇALIġANLAR AÇISINDAN YARARLARI

1

Dengeli Katılım Haberdar olma, Sorumluların belirlenmesi Kayıtlar UlaĢma

Doğrudan ÇalıĢan yerine bütün çalıĢanları kapsama

5

2

Kuralların önceden belirlenmesi
Proaktif yaklaĢım

6

3

7

Sürekli geliĢim
Acil durum hazırlığı Ġç denetim 4 8
59

13.01.2013

ĠġVERENLER AÇISINDAN YARARLARI
Tehlike ve risklerini önceden görebilme Uluslararası saygınlık ve geçerlilik Proaktif yaklaĢımla acil durumlar için her an hazırlıklı olma Ġstenmeyen durumların önlenmesi ile kayıpların azaltılması

Sorumlulukların ve görevlerin belirlenmesi ve paylaĢımı Güvenli teknoloji seçimi ile güvenli çalıĢma ortamı temini
60

13.01.2013

ÇALIġMALARA KATILIM ĠLE YÜKÜN AZALMASI

KAYIPLARIN AZALMASI

DEVLET AÇISINDAN YARARLARI

SÜREKLĠ GELĠġME

DÜZENLĠ VERĠ AKIġI
61

RĠSK DEĞERLENDĠRMESĠ KĠM YA DA KĠMLER TARAFINDAN YAPILMALIDIR?

Risk değerlendirme çalıĢmalarının iĢyerinde kim ya da kimler tarafından yürütüleceği önemli bir konudur. Bu konuda uzmanlarca ortaya konulmuĢ farklı görüĢler bulunmaktadır. Bazıları risk değerlendirme çalıĢmalarının her zaman ekip halinde yürütülmesi fikrini savunurken Diğerleri ise risk değerlendirme çalıĢmalarının yapılacağı iĢletmenin özelliğini dikkate alarak birey ya da takım tarafından yürütülmesi gerektiğini ileri sürmektedirler. Her iki görüĢte doğru olmasına rağmen ikinci görüĢ daha esnek ve uygulanabilir bir görünüm sergilemektedir.

Risk değerlendirilmesi önemli bir iĢtir ve uzman ekiplerce yapılmalıdır.

Bu görüĢe genel olarak herkes katılmaktadır. Ancak iĢletmelerin ve yapılan iĢlerin çeĢitliliği göz ardı edilmemesi gereken önemli bir husustur. Risk değerlendirmesi yapma yükümlülüğü ĠĢ Kanunu kapsamına giren bütün iĢyerlerini kapsamaktadır. Bu kapsama sanayiden sayılan sayılmayan, iĢçi sayısı üçten baĢlayarak on binlere varan ve maden ve metalürjiden baĢlayarak büro, yazıhaneye kadar varan birçok iĢyeri girmektedir.

Risk değerlendirme çalıĢmaları iĢletmenin özelliğine göre birey ya da takım tarafından yürütülmelidir.

Bu görüĢ birincisine göre uygulamacılara daha esnek bir hareket alanı bırakmaktadır. ĠĢletmenin ve yapılan iĢin durumu incelenerek risk değerlendirme çalıĢmalarının birey ya da ekip tarafından yapılmasına karar verilebilecektir. Bazı küçük iĢletmelerde risk seviyesi de göz önüne alınarak yeterliliği olan kiĢilerin risk değerlendirme çalıĢmalarını yürütmesi mümkün olabilecektir.

Çabuk

netice alınmasını sağlar KiĢinin yönlendirilmesini engeller Bireyin kendisine olan özgüveni artar Kısa sürede netice alınması/maliyeti düĢüktür

Teknik

uzmanlık gerektirir: Yönetimin anlayıĢı:(sadece iĢ güvenliği ilgilenir düĢüncesi hakimdir. Tek boyutluluk:(KiĢinin eğitimi,algılaması vs) Katılım sağlanamadığından insanlar tehlikelerin kendi bölümlerinde olmadığını düĢünürler: Bireylerin farklı kavrama seviyeleri değerlendirmeyi etkileyebilir.

TAKIM YAKLAŞIMININ YARARLARI
Herkesi

tatmin edecek sonuçlar elde edilebilir. Katılanlara iĢbirliği ruhu kazandırır. Yöneticilerin katılımı sonuçlara çalıĢanın da sahip çıkmasını sağlar. Gerekli bilgi tüm çalıĢanlar tarafından sağlanabilir.

TAKIM YAKLAŞIMININ MAHZURLARI
Takim

çalıĢmalarından netice daha geç alınabilir. Takım içi etkileĢim sonucu etkileyebilir ÇalıĢılması gereken zaman ve maliyet yüksek olur.

Risk

değerlendirme takımı oluĢturulurken aĢağıdaki hususlara dikkat edilmelidir. Takım üyeleri yeteneklerine göre belirlenmelidir. · Takım üyelerinin meslekleri risk değerlendirmesi yapılacak konu için uygun olmalıdır. · Takım üyelerinin kendi aralarından bir lider seçmesi sağlanmalıdır. · Takım liderinin iĢletmeyi ve risk değerlendirme tekniklerini iyi bilmesi gereklidir. · Uygun bir risk değerlendirme metodu seçilmelidir.

Değerlendirmenin her kademesi kayıt altına alınmalıdır. Farklı bölümlerde çalıĢma yapılırken iĢ bilgisi ve uzmanlık dikkate alınarak seçimler yapılmalıdır. Bütün çalıĢanların katılımı sağlayacak teknikler kullanılmalıdır. Takım içi ve dıĢı etkileĢimler ve müdahaleler dikkate alınmalıdır. Risk değerlendirme çalıĢmalarının yapıldığı bölümde çalıĢan iĢçilerin görüĢü alınmalıdır. Önemli kaynak kullanımı yönetimce yapılmalıdır.

Risk Değerlendirme Takımın Üyeleri

a) ĠĢveren veya temsilcileri, b) ĠĢyeri Sağlık ve Güvenlik Uzmanı, c) ĠĢyeri Hekimi, d) ÇalıĢanlar yada temsilcileri e) Risk değerlendirme çalıĢmalarının yapıldığı bölümün yetkili teknik elemanı, f) DıĢarıdan hizmet alınması durumunda, bu kiĢi yada kuruluĢ uzmanları,

Risk Değerlendirmesi Amacı

Tehlikelerin belirlenmesi, her bir tehlikenin ortaya çıkma olasılığıyla, olası sonuçların Ģiddet derecesinin değerlendirilmesi, Mevcut kontrollerin geçirilmesi, etkinliğinin gözden

Acil önlem gerektiren tolöre edilemeyecek risklerle, maliyet - etkin önlemlerle orta vadede kabul edilebilir düzeylere indirilebilecek risklerin tanımlanması ayırt edilmesi.

RİSK TAYİN PROSESİ
Gerekliyse

ÇalıĢma Faaliyetlerinin Sınıflandırılması Tehlike Tanımlama

Risk Belirleme
Risk Büyüklüğünü Hesaplama

Risk Kontrol Faaliyet Planı Hazırlama
Faaliyet Planın Yeterliliğini Gözden Geçirme

RİSK ANALİZİNE BAŞLAMADAN ÖNCE:
 

   

 

Yasal ġartların incelenmesi. Kaza Raporlarının,envanterlerinin,kitapların, sektörel istatistiklerin incelenmesi ile. Tesis yapısı,yerleĢimi incelenerek. Faaliyetlerin yapılıĢ Ģekli,iĢ akıĢ Ģemaları. Standardlar incelenerek. Daha önce alınmıĢ tedbirler,alına bilecek tedbirler incelenerek. Kullanılan malzemeler. Politika,Tetkik Sonuçları vs.

74

RİSK ANALİZİNE BAŞLAMADAN ÖNCE:
 Kimyevi, fiziki ve biyolojik ajanlar listesi  ĠĢ aktivitelerinin (iĢin sıklığı,süresi,yapıldığı yer)gözden geçirilmesi  Ortam ölçüm raporlarının incelenmesi  ĠĢ kazası ve hadise (olay) raporlarının incelenmesi  Literatür taraması (standart vb.)  Ġmalatçı verilerinin değerlendirilmesi  Uzman görüĢlerinden yararlanılması  Teknik periyodik kontrol raporlarının incelenmesi,  ĠSĠG Kurulu yıllık faaliyet raporlarının değerlendirilmesi,  Benzeri diğer iĢyerlerinden elde edilen veriler,  ĠĢten kimlerin etkilendiği,(ziyaretçiler,taĢoranlar diğer etkilenenler)

75

13.01.2013

Risk = Ġ x D Ġ : Ġhtimal D: Zararın derecesi

Ġ H T Ġ M A L

RĠSK : Tehlikelerden kaynaklanan bir olayın, meydana gelme ihtimali ile zarar verme derecesinin bileĢkesidir.
76

ZARAR - HASAR

13.01.2013

Riskin büyüklüğünün tahmin edilmesini ve riskin kabul edilebilir olup olmadığının tanımlanmasını kapsayan süreç.
77

13.01.2013

TEHLİKE

RİSK

?
78

13.01.2013

Suya girerseniz köpek balığı bir risktir.

Diğer tehlikeler nelerdir? -Hindistan cevizi -Hava -Güneş -Yağmur -Rüzgar -Deniz -Ağaç
Söz konusu riskleri değerlendirirken, konuyu tehlikenin çeşitleri ve büyüklüğü nispetinde ele almalıyız.
79

13.01.2013

80

• (TS 1050 Risk Değerlendirmesi)

•Tehlikelerin (belirlenerek) sistematik bir yolla gözden geçirilmesine imkan veren bir dizi mantık adımıdır.

13.01.2013

81

13.01.2013

RĠSK DEĞERLENDĠRMESĠ

İLO-OSH 2001 İSGYS REHBERİ

ĠġTEKĠ TEHLĠKELERDEN ORTAYA ÇIKAN SAĞLIK VE GÜVENLĠK RĠSKLERĠNĠ DEĞERLENDĠREN BĠR PROSESTĠR.
82

13.01.2013

KABUL EDILEBILIR RISK

Kanuni zorunluluklar ve iĢletmenin ĠSG politika ve uygulamaları dikkate alındığında, kabul edebilecek düzeye indirilmiĢ risk.

83

AVRUPA BIRLIĞININ 2002-2006 STRATEJISI;
 ĠĢyerlerinde

13.01.2013

risk algılama ve önleme kültürünü oluĢturmak ve geliĢtirmek,  ĠĢ sağlığı ve güvenliği anlayıĢına global bir yaklaĢım getirmek,  ĠĢ sağlığı ve güvenliği uygulamalarında yaygınlık, birlik ve beraberlik oluĢturarak, Serbest piyasa Ģartlarında rekabet eĢitliği sağlamak
84

13.01.2013

NEDEN RISK DEĞERLENDIRMESI?

KANUNĠ NEDENLER AHLAKĠ NEDENLER EKONOMĠK NEDENLER

85

13.01.2013

RĠSK DEĞERLENDĠRMESĠ BEŞ temel adımdan oluşur
EVET
1.ADIM TEHLĠKELERĠ TANI
Tanımladığınız tehlikelerle ilgili olarak herhangi bir mevzuat, standart, rehber veya madde güvenlik bilgi formu var mı ? Bu konuda elinizdeki bu kaynakları takip edin

5.ADIM ĠZLE VE TEKRAR ET

HAYIR

2.ADIM RĠSKLERĠ DEĞERLENDĠR

4.ADIM KONTROL TEDBĠRLERĠNĠ TAMAMLA

3.ADIM KONTROL TEDBĠRLERĠNE KARAR VER
86

I. ADIM TEHLİKELERİN BELİRLENMESİ
13.01.2013

ĠĢe baĢlanmadan Ģu veriler toplanıp değerlendirilmelidir.
  


  


  

Kimyevi, fiziki ve biyolojik ajanlar listesi ĠĢ aktivitelerinin gözden geçirilmesi Ortam ölçüm raporlarının incelenmesi ĠĢ kazası ve hadise (olay) raporlarının incelenmesi Literatür taraması (standart vb.) Ġmalatçı verilerinin değerlendirilmesi Uzman görüĢlerinden yararlanılması Teknik periyodik kontrol raporlarının incelenmesi ĠSĠG Kurulu yıllık faaliyet raporlarının değerlendirilmesi, Benzeri diğer iĢyerlerinden elde edilen veriler,
87

TEHLĠKELERĠN TESPĠT EDĠLMESĠ (VI)

TEHLİKELERİN GRUPLANDIRILMASI

1. Mevzuat bazlı gruplama, 2. Proses bazlı gruplama, 3. YerleĢim bazlı gruplama, 4. Organizasyon bazlı gruplama, 5. Bilimsel bazlı gruplama, 6. Karma bazlı gruplama,

1.MEVZUAT ESASLı RISK GRUPLANDıRMA


  


     

ĠSG Yönetmeliği (Genel) ĠĢyeri Bina Eklentileri Yönetmeliği, ĠĢ Ekipmanlarının Kullanımında SG Yönt. Kimyasal Maddelerle ÇalıĢmalarda SG Yön. Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunma Yönt. Gürültü Yönetmeliği, TitreĢim Yönetmeliği, Elle TaĢıma ĠĢleri Yönetmeliği, Ekranlı Araçlar Yönetmeliği, Kanserojen Mutajen Maddelerle ÇalıĢmalar SG Yönetmeliği, Biyolojik Maddelerle ÇalıĢmalar SG Yönetmeliği, Maden ĠĢleri Yönetmeliği, Yapı ĠĢyerlerinde ÇalıĢmalar SG Yönetmeliği,

2. PROSES BAZLı GRUPLAMA

ĠĢyerinde bir yönetim sistemi  Kalite, TS ISO 9000  Çevre TS ISO 14000  ĠSG TS OHSAS 18000 kurulmuĢ ve Proseslerin belirlenmiĢ olması halinde bu yaklaĢım uygulanabilir.

3.YERLEŞIM ESASLı GRUPLAMA

Ġdari Binalar Dökümhane Ġmalat

Montaj

Kazan Dairesi

Komp.

Sosyal Tesisler Mutfak Yemekhane Soyunma DuĢ Lavabo

3. YERLEġĠM ESASLI RĠSK GRUPLANDIRMA
AÇIK ALANLAR TALAġLI ĠMALAT ATL. PRES ATELYESĠ

MUTFAK VE YEMEKHANE

SOYUNMA YERLERĠ

DÖKÜMHANE

KAZAN DAĠRESĠ KOMPRESÖR DAĠRESĠ KAYNAK ATELYESĠ

TRAFO VE DAĞ. MRKZ. ARITMA TESĠSLERĠ

BAKIM ONARIM

TEHLIKELERIN TANıNMASı

 

ġu üç soru tehlikeleri tanımlamamıza olanak tanır; Tehlike Kaynakları nelerdir? Bu tehlikeden kim yada ne zarar görebilir? Zarar nasıl ortaya çıkabilir?
93

13.01.2013

Başlıca tehlike faktörleri nelerdir?
Mekanik faktörler Nemli / ıslak koĢullarda çalıĢmak
Basınçlı ortam

Kimyasallar Biyolojik materyaller

Elektrik Termal faktörler Ġklim koĢulları

TitreĢim

Fiziksel stres
Psikolojik stres

Ses

Aydınlatma

Radyasyon

Ġnsanlar

Renkler

Yangın, patlamalar

Hayvanlar

Çok faktörlü tehlikeler

TEHLIKE KAYNAKLARıNıN BELIRLENMESI:
Kurulan ekiple birlikte iĢyeri vaziyet planı ve iĢ akıĢ Ģemaları ile kullanılan ham, yarı mamul maddeler de dikkate alınarak iĢyerindeki tehlike kaynakları aĢağıdaki Ģekilde belirlenmiĢtir  I. ĠĢler (ĠĢyerinde Yapılan ya da Yürütülen )  II. ĠĢlemler (operasyonlar)  III. Kullanılan Maddeler  IV. Makine ve donanımlar  V. KiĢiler (ĠĢyeri veya çevresinde bulunan kiĢiler,)  VI. Organizasyonlar  VII. Çevre  VIII. EtkileĢimlerden

13.01.2013

•I. ĠġLER •ĠĢyerinde Yapılan ya da Yürütülen, •ĠĢletme, •Bakım onarım, •Temizlik, •Sosyal Tesislerden vb. faaliyetler)
96

13.01.2013

•II. ĠĢlemler (operasyonlar)
•Yürütülen operasyonlar, •Kimyevi prosesler, •Vb.

•Mekanik ĠĢlemler, (Delme, Kesme, Kaynak vb

99

13.01.2013

III. Kullanılan Maddeler
•ĠĢyerinde kullanılan •a) Ham, •b) Yarı mamul ve •c) Mamul maddeler veya iĢlemler

•sırasında çıkan maddeler
100

13.01.2013

IV. Makina ve donanımlar
ĠĢyerinde kullanılan her türlü
•Ġġ EKĠPMANLARI, •Tesisat ve tertibatlar, •Düzen ve sistemler, •Vb.

101

13.01.2013

105

13.01.2013

V. KĠġĠLER
ĠĢyeri veya çevresinde bulunan kiĢiler, •ÇalıĢan, •Stajyer, •Ziyaretçi, •ĠĢveren veya vekilleri •vb.)

107

13.01.2013

109

13.01.2013

110

13.01.2013

VI. Organizasyonlar
•ĠĢyerinde oluĢturulan organizasyonlar, •HiyerarĢik yapı,

•Yönetim Sistemleri
•Eğitim Organizasyonu, •Yangın, •Tahliye vb. Organizasyonlar

113

13.01.2013

• VII. Çevre
•Çevrede yer alan unsurlardan
•ÇalıĢma Çevresi,

•Fiziki

Çevre,

•Biyolojik Çevre,

•Coğrafi Çevre,
•Jeolojik Çevre
114

13.01.2013

 VIII.

ETKĠLEġĠMLER

Unsurların birbirleri ile etkileĢimlerinden,  Hammadde – insan,  Ġnsan - ĠĢ Ekipmanı,  ĠĢ ekipmanı - malzeme,  Ġnsan - organizasyon,  Vb.
116

TEHLIKELERIN BELIRLENMESI ÖRNEK;
1.

Bütün farklı iĢlerle ilgili tehlikeler

2.

Bütün farklı tehlike ve maruziyet türleri

   

ġantiye kurulumu, lojistik, kazı iĢleri, iskele, beton iĢi, mekanik iĢler (gaz, su), elektrik iĢleri, bina içi iĢler, altyapı iĢleri, bahçe iĢleri, Ģantiye sökümü, ofis iĢleri

Kaza tehlikeleri Gürültü, titreĢim, sıcaklık, radyasyon gibi fiziksel tehlikeler Kimyasalların yol açtığı havayı kirleten maddeler, cilt maruziyeti gibi tehlikeler Yük kaldırma, tekrarlayan hareketler gibi nedenlerden kas iskelet sistemine binen baskılar Taciz, kabadayılık gibi psiko-sosyal stres kaynakları

TEHLĠKEYĠ BELĠRLEMEK ĠÇĠN SORULAR
1-ÇalıĢanlar hareketli parça veya hareketli makinaların tehlikesindeler mi?

2-Hareket eden makina, seyyar donanım/güç beslemeli araç (forklift gibi) tehlikesinde mi?

TEHLĠKEYĠ BELĠRLEMEK ĠÇĠN SORULAR

3-ÇalıĢanlar düĢme/yüksekten düĢme tehlikesinde mi?

4-ÇalıĢanlar yüksekten malzeme düĢmesi tehlikesindeler mi?

TEHLĠKEYĠ BELĠRLEMEK ĠÇĠN SORULAR
5-ÇalıĢanlar mekanik kaldırma iĢlemi veya donanımı tehlikesindeler mi?

6-ÇalıĢanlar kayma, takılma tehlikesindeler mi?

TEHLĠKEYĠ BELĠRLEMEK ĠÇĠN SORULAR
7-ÇalıĢanlar kaygan veya bozuk zeminde yürüme tehlikesindeler mi?

8-ÇalıĢanlar elektrik arkı/kaynağı/ Ģoku tehlikesindeler mi?

TEHLĠKEYĠ BELĠRLEMEK ĠÇĠN SORULAR

10-ÇalıĢanlar toz/gaz/buhar ve biyolojik ajanlarla etkilenme tehlikesindeler mi? (*) 9-ÇalıĢanlar tehlikeli-zararlı malzeme/kimyasal taĢıma veya kullanma tehlikesindeler mi? (*)

TEHLĠKEYĠ BELĠRLEMEK ĠÇĠN SORULAR
9. Soruya cevabınız evet ise;
 Kimyasal madde için risk değerlendirmesi yapınız,  MGBF’nu dikkate alınız,

 Ġlave bilgi gerekiyorsa revir/hijyen/çevre bölümü ile temas ederek malzemenin toksik etkisini değerlendirin.

TEHLĠKEYĠ BELĠRLEMEK ĠÇĠN SORULAR
Biyolojik etkenler için:  Revir/hijyen grubu ile görüĢün, Toz, gaz, buhar için;

 Etkilenme yok edilebilir mi?
 Koruyucu donanım kullanmak gerekli mi?  Özel önleyici tıbbi muayene gerekir mi?  Emin değilseniz revir/hijyen/çevre bölümleri ile haberleĢiniz.

TEHLĠKEYĠ BELĠRLEMEK ĠÇĠN SORULAR
11-ÇalıĢanlar yangın/patlama tehlikesindeler mi?

12-ÇalıĢanlar sıcak/soğuk teması tehlikesindeler mi?

13-ÇalıĢanlar çevresel koĢullar/ istenmeyen iklim koĢulları tehlikesindeler mi? (*)

TEHLĠKEYĠ BELĠRLEMEK ĠÇĠN SORULAR
13. Soruya cevabınız evet ise;

 Sıcak, soğuk veya nem ile etkilenme var mı?
 ġikayetleri değerlendirmek için ölçüm yapmak gerekir mi?

 KiĢisel koruyucu donanım gerekli mi? Kullanılıyor mu?

TEHLĠKEYĠ BELĠRLEMEK ĠÇĠN SORULAR

14-ÇalıĢanlar kötü/ zayıf aydınlatma tehlikesindeler mi? (*)

16-ÇalıĢanlar radyasyon/ zararlı ıĢınlar tehlikesindeler mi?

15-ÇalıĢanlar 85 dB’den yüksek ses tehlikesindeler mi? (*)

TEHLĠKEYĠ BELĠRLEMEK ĠÇĠN SORULAR
15.Soruya cevabınız evet ise;  Gürültü yok edilebiliyor mu veya azaltılabiliyor mu?

 Kulak koruyucu varmı? Kullanılıyor mu?
 ÇalıĢanlar düzenli tıbbi muayeneden geçiyor mu?

TEHLĠKEYĠ BELĠRLEMEK ĠÇĠN SORULAR

EN 12464 standartına bakınız. Makina atelyeleri;

Kaba iĢleme
Çok ince iĢleme

: 250 lux,
: 2500 lux’tür.

Ġnce iĢleme ve parlatma : 400 lux,

TEHLĠKEYĠ BELĠRLEMEK ĠÇĠN SORULAR
17-ÇalıĢanlar el aleti kullanma tehlikesindeler mi? 18-ÇalıĢanlar keskin cisimler kullanma tehikesindeler mi?

19-ÇalıĢanlar tekrarlayan hareket tehlikesindeler mi? (*)

TEHLĠKEYĠ BELĠRLEMEK ĠÇĠN SORULAR
19.Soruya cevabınız evet ise;
 Bakım grubu ile ortadan kaldırılmasını-azaltılıp azaltılamayacağını görüĢün  ġikayetleri objektif hale getirmek için ölçüm gerekli mi?  Sorun varsa revir ve ĠSĠG sorumlusu ile görüĢün

TEHLĠKEYĠ BELĠRLEMEK ĠÇĠN SORULAR

20-ÇalıĢanlar manuel yük kaldırma tehlikesindeler mi?

21-ÇalıĢanlar zayıf ergonomik tehlikesindeler mi?

22-ÇalıĢanlar ergonomik gerginlik tehlikesindeler mi?

TEHLĠKEYĠ BELĠRLEMEK ĠÇĠN SORULAR
23-ÇalıĢanlar yetersiz eğitim tehlikesindeler mi?

24-ÇalıĢanlar kapalı yer çalıĢması tehlikesindeler mi? 25-ÇalıĢanlar maruz kaldığı baĢka tehlikeler var mı?

TEHLIKENIN TEŞHIS EDILMESI

Neden? Tehlikenin ortadan kaldırılması veya kontrol altına alınabilmesi sağlamak için, Nasıl? Prosedürler ve Risk Metodolojileri kullanarak.

TEHLĠKELER BELĠRLENDĠRKEN;

Sürekli yapılan iĢler.(üretim,boyama vs.)  Seyrek yapılanlar.(bakım, temizlik)  Ağır ve tehlikeli iĢler kapsamına girenler. DĠKKATE ALINMALIDIR!  Firma sahası içinde yapılanlar, dıĢında yapılanlar.  Kimyasal ,mekanik, biyolojik, elektriksel faaliyetler.

MAKĠNA TEHLĠKELERĠ

TEHLĠKLER
Elektrik Mekanik Parçalar Radyasyon Kimysallar
Termal Sıcak Soğuk MAKĠNE TEHLĠKLERĠ

Buhar Gaz Lazerler

Basınçlı hava
Diğerleri Gürült Vibrasyon ü •
138

MAKĠNA TEHLĠKELERĠ

RISKLER

Kimyasal Etkiler Elektrik Ģoku Körlük Ġç yaralanma
Diğ. MAKĠNE TEHLĠKLERĠ

Sağırlık Tuzaklar Etki Temas Fırlamalar KarıĢmalar

Yanıklar

139

TEHLIKELERIN BELIRLENMESINDE ÖZETLE; ġu üç soru tehlikeleri tanımlamamıza olanak tanır;  Tehlike Kaynakları nelerdir?  Bu tehlikeden kim yada ne zarar görebilir?  Zarar nasıl ortaya çıkabilir?

13.01.2013

140

İŞYERİNDEKİ RİSKLER
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 KAYMA, TAKILMA ve BENZERİ NEDENLERLE DÜŞME YÜKSEKTEN DÜŞME ELLE TAŞIMA İŞLERİ MEKANİK TAŞIMA İŞLERİ İŞLETME İÇİNDE DOLAŞIM DEVRİLME VE DÜŞME MAKİNA VE ALETLER GÜRÜLTÜ KULLANILAN MADDELER, YAYILMA VE ATIKLAR YANGIN VE PATLAMA ELEKTRİK AYDINLATMA EKRANLI ÇALIŞMALAR ÇALIŞMA ORTAMININ İKLİMİ HİJYEN - TEMİZLİK FASON VEYA BİRLİKTE ÇALIŞMA YETERSİZ EĞİTİM-BİLGİLENDİRME DAĞITIM VE ULAŞIM DİĞER RİSKLER

TEHLĠKE ÇalıĢma ortamı: Kapalı alan

RĠSK Bir kuyuda benzinle çalıĢan bir pompayı kullanan (yetersiz havalandırılmıĢ alan) iĢçilerin karbon monoksitten zehirlenme olasılığı Ġzolasyonu yetersiz olan elektrikli bir el aletinin kullanan iĢçiyi çarpma olasılığı 40 Kg ‘lık yükleri taĢıyan bir iĢçinin sırt incinmesine maruz kalma olasılığı Sürekli ses Ģiddet düzeyi 80 dB(A)’nın üzerinde olan bir makinanın yanında çalıĢan iĢçilerin sürekli iĢitme kaybına maruz kalma olasılığı Bir ofiste çalıĢanların sabit 75 dB(A)’nın altında düĢük gürültü düzeyinde maruz kalmaları sonucu yorgunluk, endiĢe, kaygı ve/veya saldırganlık Ģeklinde strese girme olasılığı

Enerji: Elektrik Elle TaĢıma Gürültü

Gürültü

Madde: BulaĢıcı kan

BulaĢıcı bir hastalığı bulunan bir hastadan kan örneği alırken enjeksiyon yaralanmasına bağlı olarak ortaya çıkabilecek bulaĢıcı hastalık olasılığı Koruyucusu olmayan bir preste çalıĢan iĢçinin parmaklarını kaybetme olasılığı

ĠĢyeri Pres makinesi

GÖZDEN KAÇAN TEHLĠKE TĠPLERĠ
I. UZMAN OLMAYANLARCA FARK EDĠLEMEYENLER  AraĢtırma ve gözlem gerekir * Her yere bakılmalıdır * Ne, neden, nerede, nasıl, ne zaman soruları sorulmalıdır ya çıkanlar

II. SÜREKLĠ OLMAYANLAR * Tehlikeli davranıĢlar, kaba Ģakalar
III. ÖN BELĠRTĠ GÖSTERMEYENLER * Diğer olaylar neticesinde orta

13.01.2013

TEHLİKENİN TANINMASI

165

13.01.2013

II. ADIM RİSKLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ

R = Ġ X D
R= Risk Ġ= Ġhtimal D= Zararın Derecesi

166

13.01.2013

RİSKLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ

167

II. ADIM

13.01.2013

ĠĢyerinde bir olayın gerçekleĢme ihtimalini göstermek için aĢağıdaki ihtimal skalası kullanılır;

İhtimal
------------------ÇOK KÜÇÜK KÜÇÜK ORTA YÜKSEK ÇOK YÜKSEK

Ortaya çıkma sıklığı / frekans için
derecelendirme basamakları
-------------------------------------------------YILDA BĠR ÜÇ AYDA BĠR AYDA BĠR HAFTADA BĠR HER GÜN
168

YARALANMA / HASAR OLASILIĞI ZARARıN MEYDANA GELME OLASıLıĞı DEĞERLENDĠRĠLĠRKEN;
  

MARUZ KALABĠLECEK ÇALIġAN SAYISI, TEHLĠKEYE MARUZ KALMA SIKLIĞI VE SÜRESĠ,

ELEKTRĠK, SU KESĠNTĠLERĠ GĠBĠ KONTROL VE ÖNLEMLERĠN ETKĠNLĠĞĠNĠ AZALTABĠLECEK DURUMLAR,
TESĠS VE MAKĠNALARDAKĠ GÜVENLĠK BĠLEġENLERĠ EKSĠKLĠKLERĠ, KĠġĠSEL KORUYUCULARIN ETKĠNLĠĞĠ VE KULLANIM SIKLIĞI,

 

GÜVENSĠZ ORTAM VE DAVRANIġLAR,
ÇALIġANLARIN SAĞLIK DURUMU VE YAKLAġIMI VB. DEĞERLENDĠRĠLMELĠDĠR.

II. ADIM

13.01.2013

SONUÇLARA KARAR VERĠLMESĠ
Muhtemel bir olay sonrası beklenen zarar veya hasarın derecelendirilmesi için aĢağıdaki skala kullanılır. SONUÇ --------------ÇOK HAFĠF HAFĠF ORTA CĠDDĠ ÇOK CĠDDĠ DERECELENDĠRME ----------------------------------------ĠĢ saati kaybı yok, ilkyardım gerektiren ĠĢ günü kaybı yok, ilk yardım gerektiren Hafif yaralanma, tedavi gerekir Ölüm, Ciddi yaralanma, meslek hastalığı Birden çok ölüm, sürekli iĢ göremezlik

: : : : :

170

R=O X ġ

RĠSK DÜZEYĠ VEYA RĠSK SKORU
SONUÇ
CĠDDĠ Hafif (2) 4

OLASILI ÇOK CĠDDĠ Çok OLASILIK K Hafif

ÇOK Çok YÜKSEK Küçük 5(1) Küçük YÜKSEK (2)

Anlamsız YÜKSEK 1

5 (1)

ZARARIN AĞIRLIĞI ORTA HAFĠF ÇOK HAFĠF Ciddi Çok Orta (4) Ciddi (3) (5)

3

2

1

YÜKSEK 2

DüĢük

25
YÜKSEK 2
DüĢük

20 16

YÜKSEK 3

DüĢük

15

ORTA 4

DüĢük

10 8

DüĢük DÜġÜK 5

5

4

YÜKSEK 4
DüĢük ORTA 6

DüĢük

ORTA 6

DüĢük

ORTA 8

Orta

DÜġÜK 10

Orta

20
YÜKSEK ORTA
DüĢük 4

12
Orta ORTA 9

4
Orta DÜġÜK

Orta ORTA (3)

Orta DÜġÜK 12

3
Yüksek KÜÇÜK (4)

15 15 10

12
ORTA 8
Orta

9
DÜġÜK 12
Orta

6
DÜġÜK 16
Yüksek

3 2

15

ORTA

DüĢük 4

2
ÇOK Çok KÜÇÜK Yüksek (5) 1

8
DÜġÜK 10
Orta

6
DÜġÜK 15
Orta

4

DÜġÜK 20

Yüksek

DÜġÜK 5

DüĢük

5

4

3

DÜġÜK 20

Yüksek

2

DÜġÜK Edilemez

Tolore

125

KABUL EDĠLEMEZ RĠSK DĠKKATE DEĞER RĠSK

13.01.2013

KABUL EDĠLEBĠLĠR RĠSK
SONUÇ EYLEM KABUL EDĠLEMEZ RĠSK Bu risklerle ilgili hemen çalıĢma yapılmalı DĠKKATE DEĞER RĠSK Bu risklere mümkün olduğu kadar çabuk müdahale edilmeli KABUL EDĠLEBĠLĠR RĠSK Acil tedbir gerektirmeyebilir

20, 25 15, 16
10, 12 8, 9

4, 5, 6 1, 2, 3

172

13.01.2013

KONTROL TEDBĠRLERĠNE KARAR VERME
Bu adımda risklerin kabul edilebilir düzeye indirilmesi için gerekli kontrol tedbirlerine karar verilir.

173

3-KONTROL TEDBİRLERİNE KARAR VERME

Bu adımda risklerin kabul edilebilir düzeye indirilmesi için gerekli kontrol tedbirlerine karar verilir.  KONTROLLERĠN HĠYERARġĠK DÜZENĠ(Öncelikler) 1- TEHLĠKENĠN ORTADAN KALDIRILMASI, 2-ĠKAME , 3-TEHLĠKEYĠ AZALTAN TEKNĠK ÖNLEMLERĠN ALINMASI (Otomasyon,süre kısıtlaması,uzaklaĢtırma,ayırma, havalandırma.) 4-ORGANĠZASYONEL DÜZENLEMELER (vardiyalı çalıĢma,iĢyeri düzeni,egitim,denetim,disiplin ) 5-KĠġĠSEL KORUYUCU DONANIM.

13.01.2013

KONTROL TEDBĠRLERĠNĠN UYGULANMASI  Bu adımda seçilen kontrol tedbirleri

uygulanarak

tamamlanır

175

13.01.2013

Kontrol tedbirlerinin tamamlanması Ģu hususları içerir;  ÇalıĢma yöntemlerinin geliĢtirilmesi  ĠletiĢim  Eğitim ve öğretimin sağlanması  Denetim  Bakım

176

13.01.2013

RİSKİN KONTROLU

177

4. Temel Önlemler
Tedbirlerin önceliği Tedbirlerin ağırlığı
1. Risk kaynağının önlenmesi/ortadan kaldırılması, azaltılması, kaynağın özelliklerinin değiştirilmesi 2. Teknik güvenlik tedbirleri (Fiziksel olarak bireyin riskten izole edilmesi) 3. Organizasyonla ilgili tedbirler

(Risk faktörüyle temas eden kişi sayısının ve süresinin azaltılması)

4. Kişisel koruyucu donanımların kullanılması

5. Davranışlarla ilgili tedbirler (Eğitim)

Teknik Güvenlik Tedbirleri
4. Temel Önlemler
Örn. Makine koruyucuları

Ayarlanabilir koruyucu parça

Yüksekten düşmelere karşı toplu koruma tedbirler

Kenar koruma

Güvenlik ağları

Kapak

Barikatlama

Emniyet kemeri=KiĢisel koruma

4. Temel Önlemler
KIġISEL KORUNMA EKIPMANLARı (KKE)

ÖRNEK UYGULAMA

KİMYASAL MADDELERLE İLGİLİ RİSK DEĞERLENDİRMESİ

182

MESLEK HASTALIĞI

PROSES RĠSKĠ

Cilde karĢı risk

Solunum riski Yangın-patlama riski

ANLIK ETKĠ = Zararlı etki aniden ortaya çıkar

KRONĠK ETKĠ=Zararlı etki uzun sürede ortaya çıkar.

KULLANILAN MĠKTARA GÖRE RĠSK ARTAR

KATILAR

g
DÜġÜK

kg
ORTA

ton
YÜKSEK RĠSK

SIVILAR

mL

L

TANE BOYU KÜÇÜLDÜKÇE RĠSK ARTAR

DÜġÜK

ORTA

YÜKSEK RĠSK

KULLANMA SICAKLIĞI ĠLE RĠSK ARTAR

GÜVENLĠ BĠLGĠ KAYNAKLARI 1-Ürün etiketleri

2-Malzeme Güvenlik Bilgi Formları (MSDS)

ÖRNEK ETĠKET
METHANOL 200-659-6 EG-Kennzeichnung
Zehirli Kolay alevlenebilir

Solunduğunda, yutuldulduğunda, ciltle temasında zehirli. Solunduğunda, yutulduğunda, ciltle temasında geri dönüĢü mümkün olmayan hasar verebilir. Çocukların yakınında bulundurulmamalıdır. Kapları kapalı tutulmalıdır. Isı kaynaklarından uzakta depolanmalıdır. Yakınında sigara içilmez. Kullanırken özel eldiven, ayakkabı ve elbise giyilmelidir.

Etiketlerde bulunan,
T Xn

TEHLĠKE SEMBOLÜ

+
TEHLĠKE KODU

Zehirli

Zararlı

R20-Solunduğunda zararlı
R21-Ciltle temasta zararlı

birlikte değerlendirilmelidir.

MALZEME GÜVENLĠK BĠLGĠ FORMLARI (=MATERIAL SAFETY DATA SHEET, MSDS)

Tehlikeli özelliklerden en kimyasallar için hazırlanır.

az

birine

sahip

Ġthalatçı, üretici, dağıtıcı en geç ilk teslimatla elektronik ortamda ve yazılı metin halinde Türkçe olarak vermek zorundadır. Güncellendiğinde güncel kopyayı göndermelidir. Akredite kiĢilerce hazırlanmıĢ olmalıdır.

1. Risk nedir? 2. Bilgi kaynakları

3. Tedbirlere karar verme

OPERASYONEL KORUMA ÖNLEMLERĠ SIRALAMASI

TEMEL ÖNLEMLER

TEKNĠK ÖNLEMLER

TAM IZOLASYON

- otomatik boşaltma vb.-

GENEL HAVALANDIRMA

LOKAL HAVALANDIRMA

KAPALI SİSTEM

1. Risk nedir? 2. Bilgi kaynakları 3. Tedbirlere karar verme

4. KiĢisel korunma önlemleri

KĠġĠSEL KORUMA ÖNLEMLERĠ SIRALAMASI

TEMİZ ÇALIŞMA

Temel hijyen önlemleri -ĠĢ sonunda kiĢisel temizlik -BulaĢmıĢ iĢ elbiselerinin temizliği -BulaĢmıĢ elbiselerle normal elbiselerin ayrılması.

Koruyucu eldiven, maske ve giysi kullanma

13.01.2013

İZLE VE TEKRAR ET
Son adım tedbirlerin etkinliğinin izlenmesi ve tekrar edilerek gözden geçirilmesidir

197

13.01.2013

Bu adımda en azından Ģu sorular cevaplandırılmalıdır.
 Seçilen kontrol tedbirleri planlandığı gibi tamamlanmıĢ mı ?  Seçilen kontrol tedbirleri yerinde tedbirler mi ?  Bu kontrol tedbirleri uygulanmıĢ mı ?  Bu kontrol tedbirleri doğru bir Ģekilde uygulanmıĢ mı ?  Seçilen yöntem çalıĢıyor mu ?  Yapılan değiĢiklikler amaçlarınıza uygun sonuçlanmıĢ mı?  Değerlendirilen risklere mazuriyet ortadan kaldırılmıĢ veya yeterince azaltılmıĢ mı ?

198

BIR TEHLIKE KAYNAĞıNA GÖRE

Tehlike

Risk

Mevcut önlemler

Risk kontrolu

Sorumluluk

Zamanlama

Düzensiz ara kablosu

Takılıp Yok düşme riski, elektrik çarpması yok

Kabloyu Yönetici topla, Süreci gözden geçir, Yönetici Daha fazla priz yap Bakım

Hemen

Hemen 1 ay

ÖRNEK: TEHLĠKELER
1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. Gece çalışmaları için çevre aydınlatması yoktur. Bakımcı ustanın eğitim belgesi yoktur. Kapalı alanlarda araç ve yaya aynı yolu kullanmaktadır. Yolların yüzeyinde çukurluklar oluşmuştur. Yükleme boşaltma rampaları genişlikleri yetersizdir. Güzergah belirlemesi ve işaretleme yapılmamıştır. (c) hammadde bidonlarını taşımak için ekipman uygun değildir. 8. (e) Mamul maddesi kutuları forklift kapasitesini zorlamaktadır. 9. İşyerinde iş ve İSG organizasyonu sıkıntıları yaşanmaktadır. 10. Operatörlerden ikisinin ehliyeti yoktur. 11. Yük ve çatallar üzerinde insan taşınmaktatır.

Sıra

FAALĠYET/ TEHLĠKE GECE ÇALIġMA/ GÖRÜġ AZLIĞI TEHL. HAREKET/ EĞĠTĠM YAYA YOLU AYRILMAMIġ YOLDA ÇUKURLAR RAMPA DAR SEYĠR GÜÇL./ /ĠġARETLEME TAġIMA EKĠPMANI AġIRI YÜK/ KAPASĠTE AġIMI ORGANĠZASYON EHLĠYET NAKLĠYE/ĠNSAN TAġIMA

Kimler MARUZ Kal. Operatör/ Yayalar OperatörYayalar Yayalar Operatör Operatör Operatör/ Yayalar Yaya Operatör/ Yayalar Herkes Operatör/ Yaya Yayalar

ĠHTĠML

ZARAR ġĠDDETi

RĠSK DEĞ.

SONUÇ

1

5 2 5 3 4 4 2 2 3 4 2

4 3 3 3 4 4 5 5 3 4 5

20 6 15 9 16 16 10 10 9 16 10

Orta

2

DüĢük

3

Yüksek Orta Orta Orta Orta DüĢük DüĢük Orta Orta

4 5 6

7 8

9 10

11

RİSK DEĞERLENDİRME VE KONTROL FORMU
Sıra 6 5 10 3 1 7 11 8 4 9 2 Faaliyet/ Tehlike İşaretleme yok Rampa dar Ehliyetsiz operatör Yaya yolu ayrılmamıştır. Aydınlatma yok Ekipman yetersiz İnsan taşınıyor Kapasite yetersiz Yolda çukur var Org. Uygun değil Ustanın eğt. Ytz. Risk Skoru 16 16 16 15 10 10 10 10 9 9 3 Sonuç Traf. işaretleri yerleşt. Korugan yapılacak Ehliyetli operatör sağ. Yollar boyanarak ayrılacak Çevre ayd.yapılmalı Bidon tutuş ekp. Araştır Disipline edilecek Bu yükte Diğer forklift kullanılacak Tamir edilecek Uygun org. İçin araştırma yapılacak Eğitime gönderilecek Taml. Tarihi Bir ay Bir ay Altı Bir ay Üç ay Altı ay derhal Derhal Bir ay Üç ay Bir yıl Sorumlu İhale İhale “ Bakım Bakım İhale İdari İdare Bakım Persl. Eğt.

TEHLĠKE KAYNAĞI
TORNA TEZGAHI

TEHLĠKE
→ 1. Çapak fırlaması

RĠSK
Göze Çapak Kaçması Yüzde yaralanma Elektrik çarpması

SONUÇ

Yaralanma, Gözün Kaybedilmesi

2.Elektrik

TEDBĠR NE OLMALI?
24-48 V. Lamba
Operasyon noktası koruyucu (siper) Gözlük

Gövde topraklaması

TEHLĠKE- YÜKSEKTE ÇALIġMA

TEHLĠKE- YÜKSEKTE ÇALIġMA

TEHLİKE KAYNAĞI

TEHLİKE

RİSK

SONUÇ

Yüksekte ÇalıĢma

Güvenlik Halatının olmaması, Emniyet Kemeri Olmadan ÇalıĢma

Denge Kaybı yada Kayma Sonucu DüĢme

Ölüm yada Ağır Yaralanma (sürekli iĢ göremezlik)

TEDBĠR NE OLMALI?
Sabitleme ekipmanı Güvenlik halatı ParaĢüt tipi emniyet kemeri

SU VE ELEKTRİK BİRLİKTE ÖLDÜRÜCÜDÜR

!!!

BIR TEHLIKE KAYNAĞıNA GÖRE (ELEK.KABLOSU)
Tehlike Risk
Mevcut Risk önlemler kontrolü Sorumlul Zamanla uk ma

Düzensiz ve ıslanmıĢ ara kablosu

Takılıp Yok düĢme riski, elektrik yok çarpma sı

Kabloyu Yönetici topla, Süreci gözden Yönetici geçir, Daha fazla priz Bakım yap

Hemen

Hemen 10 gün

Forklift ile malzeme taĢıma iĢine özel TEHLĠKELER - 1
1. Gece çalıĢmaları için çevre aydınlatması yoktur.
2. Bakımcı ustanın eğitim belgesi yoktur. 3. Forklift ile çalıĢanlar aynı yolu kullanmaktadır.

4. ĠĢyeri zemininde çukurluklar oluĢmuĢtur.
5. Yükleme ve boĢaltma yerlerinde iĢaretçi yoktur.

Forklift ile malzeme taĢıma iĢine özel TEHLĠKELER - 2
6-ĠĢyerinde güvenlik iĢaretleri yoktur.
7-AĢırı ve yanlıĢ yükleme yapılmaktadır. 8-ĠĢyerinde iĢ ve ĠSG organizasyonu sıkıntıları yaĢanmaktadır.

Forklift ile malzeme taĢıma iĢine özel TEHLĠKELER - 2
9. Ġki operatörden birinin ehliyeti(sertifikası) yoktur. 10. ĠĢ Makineleri üzerinde insan taĢınmaktadır.

11. Forkliftler süratli kullanılmaktadır.
12. Forkliftlerin, iĢe baĢlamadan önce lastik havası, frenler, farlar gibi kontrolleri yapılmamaktadır.

RĠSK DERECELENDĠRĠLMESĠ
Sıra

FAALĠYET/ TEHLĠKE GECE ÇALIġMA/ GÖRÜġ AZLIĞI TEHL. HAREKET/ EĞĠTĠM YAYA YOLU AYRILMAMIġ YOLDA ÇUKURLAR ĠġARETÇĠ YOK

Kimler MARUZ Kal. Opr./Sürücü/ Yayalar Operatör/ Tam.Ustası Yayalar

ĠHTĠML

ZARAR ġĠDDETi

RĠSK DEĞ.

SONUÇ

1

4 2 5 3 4 4 2

5 3 3 3 4 4 5

20 6 15 9 16 16 10

Yüksek

2

DüĢük

3

Yüksek

4 5

Sürücüler Operatör ve Sürücüler Operatör/ Yayalar Opr./ Sürücü/ Yayalar

Orta Yüksek

6

GÜVENLĠK ĠġARETLERĠ AġIRI YÜK/ KAPASĠTE AġIMI

Yüksek

7

Orta

RĠSK DERECELENDĠRĠLMESĠ

Sıra

FAALĠYET/ TEHLĠKE ORGANĠZASYON

Kimler MARUZ Kal. Herkes

ĠHTĠML

ZARAR ġĠDDETi

RĠSK DEĞ.

SONUÇ

8

3 4

3 4

9 16

DüĢük

9

EHLĠYET

Opr./ Sürücü/ Yayalar Yayalar

Yüksek

10

NAKLĠYE/ĠNSAN TAġIMA ARAÇLARIN SÜRATLĠ KULLANILMASI

2

5

10

Orta

11

Opr./Sürücü/ Yayalar

4

5

20

Yüksek

12

ARAÇLARIN KONTROLLERĠ

Operatör/ Yayalar

2

4

8

Orta

RİSK DEĞERLENDİRME VE KONTROL FORMU
Sıra Faaliyet/Tehlike Risk Skoru
20 20 16 16 16 15

Kontrol Önlemi

Taml. Tarihi
Hemen 1 hafta 15 gün Bir ay 5 Gün Bir ay

Soruml u
Bakım İSG Müh. İdare İhale Pers. Bakım

1 11 5 6 9 3

Aydınlatma yok Araçların Süratli kul.. İşaretçi yok İşaretleme yok Ehliyetsiz opr./Sür. Yaya yolu ayrılmamıştır.

Çevre ayd.yapılmalı Eğitim – Gözetim Eleman yetiştirilecek Traf. işaretleri yerleşt. Ehliyetli opr. Sürücü sağ. Yollar boyanarak ayrılacak

7

Aşırı Yükleme

10

Eğitim/ Yük.Kap.Araç Alımı Derhal/ Per./İ 1 ay hale

RİSK DEĞERLENDİRME VE KONTROL FORMU

Sıra

Faaliyet/Tehlike

Risk Skoru 10 9

Kontrol Önlemi

Taml. Tarihi derhal Bir ay

Sorumlu

10 4

İnsan taşınıyor Yolda çukur var

Disipline edilecek Tamir edilecek

İdari Bakım

8

Org. Uygun değil

9

Uygun org. İçin araş. Ypl.
Periyodik Bakım Eğitime gönderilecek

20 Gün Persl.

12 2

Araç Kontrolü Ustanın eğt. Ytz.

8 6

20 gün Bakım 2 ay Pers.

ÇEK-LİST İLE RİSK ANALİZİ ÖRNEĞİ
Uygun Yetersiz Yok

Kontrolü yapılan konu

Düşünceler

Tehlikeli alan yeterince tanımlanmıĢ-sınırlanmıĢ mı? Alana giriĢler kontrol altında mı? Gerekli uyarı iĢaretleri var mı?Uyarı iĢaretleri doğru ve görülebilir mi? Yangın tedbirleri prosedürlere uygun mu? Alanda çalıĢanlar uygun ve yeterli eğitimleri almıĢlar mı?

KiĢisel koruyucular var mı? Uygun mu?
Acil durum planı var ve görülebilir mi?

ÖRNEK ÇALIġMA (II)

ÖRNEK ÇALIġMA (I)

ÖRNEK ÇALIġMA (III)

KONTROL LĠSTESĠ
Sıra No: Alınan Önlemler Sorumlu
(Kim?)

Tarih
(Ne zamana Kadar?)

Testerede Parmakların Kesilmesi

VE

Parmaklar testereye temas ediyor

Koruyucu yok

Testere dönüyor

VEYA VEYA

Parça Ufak

Tezgahın Koruyucusu Yok

Koruyucu ÇıkartılmıĢ

VEYA

VE Parça Kırılıyor Parça SıkıĢıyor Koruyucu iĢe uygun değil ĠĢveren ÇıkartmıĢ

UmursanmamıĢ Kullanım Hatası

VE

Tezgahla Birlikte VerilmemiĢ

ÇalıĢan ÇıkartmıĢ

ĠĢveren AldırmamıĢ

PERİYODİK RİSK ANALİZLERİNİN YAPILMASI
 İşyerindeki tehlikelerin büyüklüğü, çalışan sayısı, çalışanların eğitim durumu, teknolojik değişmeler ve yasal şartlar da dikkate alınarak risk değerlendirmesi çalışmalarım için bir periyot belirlenmeli ve bu çalışmalar tümüyle tekrar edilmelidir. Ayrıca;        Yeni bir makine veya ekipman alınması durumunda, Teknoloji değişikliğinde, Üretim tarzı ve şekli değiştiğinde, Personel yapısında ciddi anlamda değişiklik olduğunda, İş Kazası ve meslek hastalıkları durumunda İş Sağlığı Güvenliği kurulu veya uzmanının gerek görmesi halinde Yeni hammadde ve/veya yarı mamul maddelerin üretime sürecine girmesi durumunda  Yeni bir mevzuatın yürürlüğe girmesi veya mevcut mevzuatta değişiklik yapılması durumunda RİSK DEĞERLENDİRMESİ YAPILMALIDIR.

RĠSK DEĞERLENDĠRMESĠNĠN KALĠTESĠ
 Bütün tehlikeleri tanımladınız mı?
 Uygun bir metod kullandınız mı?  Riskleri doğru değerlendirdiniz mi?  Ġlgili alanlarda önceliklerinizi belirlediniz mi?

13.01.2013

227

10-RĠSK ANALĠZĠ VE RĠSK DEĞERLENDĠRME

TEHLİKENİN TANINMASI

229

RİSKLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ

230

RİSKİN KONTROLU

231