PEMBAHAGIAN SEL

BAB 5

MELIBATKAN:
 Pembahagian

nukleus - Mitosis (sel soma) - Meiosis (sel gamet)  Pembahagian sitoplasma - Sitokinesis

DEFINISI MITOSIS
Proses pembahagian nukleus sel  Menghasilkan 2 nukleus anak (diploid)  Mempunyai bilangan kromosom yang sama seperti induknya  Kandungan genetik sel anak yang dihasilkan sama dengan induknya  Berlaku dalam sel soma (bukan dalam sel pembiakan)

Menambah bilangan sel semasa pertumbuhan Penjanaan semula bahagian tubuh badan yang hilang Kepentingan Mitosis Pertumbuhan sel baru & Membaiki tisu – tisu rosak Pembiakan Aseks Memastikan sel baru dibentuk mempunyai maklumat genetik dan sifat yang sama seperti sel induk .

KROMOSOM  kromatid  sentromer    Kromatid kembar Terbina daripada rantai DNA yang terdapat dalam nukleus Terdiri daripada gen (unit perwarisan) dalam turutan linear Dalam sel soma. setiap kromosom mempunyai pasangan (1 dari ibu & 1 dari bapa) – kromosom homolog Sepasang – diploid (2n) – sel soma X sepasang – haploid (n) – sel gamet .

BILANGAN KROMOSOM   Tetap untuk setiap spesies Setiap organisma mempunyai bilangan kromosom yang berbeza Organisma Manusia Kucing Bilangan kromosom 46 38 Nilai n 23 19 Katak Lalat Kubis Bunga matahari bawang 26 12 18 34 16 13 6 ? ? ? .

pembahagian sitoplasma / sitokinesis .KITAR SEL   Tempoh bermulanya peringkat sel baharu dihasilkan sehinggalah peringkat sel tersebut selesai membahagi & menghasilkan dua sel anak Dibahagikan kepada: a) fasa interfasa b) fasa mitosis (fasa M) .pembahagian nukleus / mitosis .

fasa S .fasa G  90% daripada hayat sesuatu sel berada dalam interfasa  1 2 .fasa G .INTERFASA Merangkumi 3 fasa iaitu: . .

1     kromosom berkeadaan amat halus.FASA G . terburai dan tidak dapat dilihat menerusi mikroskop cahaya Kromosom disebut kromatin Sintesis protein mudah berlaku kerana rantai DNA tidak berpintal Sitoplasma & bilangan organel seperti mitokondrion bertambah kromatin .

FASA S kromatid    Kromatin mengganda (replikasi) Setiap kromosom berutas dubel Setiap utas rantai DNA sekarang disebut kromatid sentromer replikasi .

FASA G2 Sel bersedia untuk membahagi Enzim dan protein yang diperlukan dalam pembahagian sel disintesiskan   Dinding sel Membran nukleus Nukleolus Sitoplasma .

telofasa .metafasa .MITOSIS  Terdiri daripada 4 peringkat: .profasa .anafasa .

PROFASA     Bermula apabila kromatid berpilin & memendek (kromosom dapat dilihat guna mikroskop cahaya) Membran nukleus mula menghilang Gelendong mula membentuk. menghubungkan sentromer dengan sentriol Pengecutan gelendong menggerakkan kromosom ke arah khatulistiwa .

METAFASA    Bermula apabila kromosom beratur pada satah khatulistiwa Kromatid kembar masih terikat pada sentromer Berakhir apabila sentromer berpisah untuk melepaskan ikatan kromatid kembar .

kromatid kembar mula bergerak ke kutub berasingan Kromatid sekarang disebut kromosom Tamat apabila kromosom sampai ke kutub masing-masing .ANAFASA    Setelah sentromer memecah.

kromosom membuka lilitan dan memanjang semula Telofasa tamat apabila membran nukleus mengelilingi kelompok kromosom terbentuk .TELOFASA    Bermula apabila kromosom sampai di kutub masing-masing Gelendong mula menghilang.

SITOKINESIS     Pembahagian sitoplasma Bermula sebaik sahaja nukleus terbentuk Bagi sel haiwan. dan 2 sel anak terhasil . Dinding sel terbentuk di antara plat sel. membran plasma mencerut di antara dua nukleus sehingga terputus dan menghasilkan 2 sel anak Bagi sel tumbuhan. plat sel terbentuk di antara dua nukleus dan membahagikan sitoplasma.

.

.

Sel anak yang terbentuk adalah seiras dengan sel induk. anafasa. telofasa dan sitokinesis. profasa. Kedua-dua proses terlibat dalam interfasa. metafasa. Nukleus dan sitoplasma membahagi satu kali sahaja. SEL HAIWAN  SEL TUMBUHAN   Gentian gelendong terbentuk daripada sentriol Sitokinesis berlaku dengan pengecutan membran plasma  Gentian gelendong tidak terbentuk daripada sentriol Sitokinesis berlaku dengan pembentukan plat sel . 3. 2.PERBANDINGAN MITOSIS DAN SITOKINESIS DALAM SEL HAIWAN DAN SEL TUMBUHAN Persamaan 1.

tetap & mempunyai kitar sel selama 49 hari – penting utk hasil sel baru & ganti permukaan kulit yg haus)  Sel dalam organ berhenti membahagi bila sudah matang (kecuali bila cedera)  Terkawal bagi memenuhi keperluan organisma  .MITOSIS TERKAWAL Kadar dan masa pembahagian ditentukan oleh maklumat genetik dalam kromosom  Sel berbeza. kadar & masa pembahagian berbeza (cth: sel kulit mengalami mitosis sec.

tumbuh pucuk baru  Cicak yang putus ekor – mitosis berlaku pada bahagian ekor yang tinggal.CONTOH MITOSIS TERKAWAL Pucuk pokok dipotong – mitosis berlaku. hasilkan ekor baru  Penderma darah – mitosis berlaku cepat utk hasilkan sel darah merah yang baharu  Luka pada kulit – mitosis berlaku. hasilkan sel baharu & sembuhkan luka  .

.

terdedah dengan karsinogen. bahan radioaktif dll) Sel kanser membahagi dengan bebas dan tidak terkawal tanpa menghiraukan sistem kawalan kitar sel Sel kanser akan bersaing dengan sel disekitarnya untuk dapatkan tenaga & nutrien bagi pertumbuhan Sel kanser yg x dimusnahkan akan membahagi secara x terkawal & bentuk tumor (ketumbuhan tisu x normal) Tumor akan serang & musnahkan sel-sel bersebelahan yang normal .MITOSIS TIDAK TERKAWAL       Sebabkan kanser Diakibatkan oleh gangguan mekanisme yang kawal kitar sel (mutasi.

PENGKLONAN DALAM HAIWAN PENGKLONAN DALAM TUMBUHAN (TEKNIK KULTUR TISU) APLIKASI PENGETAHUAN MENGENAI MITOSIS DALAM PENGKLONAN .

semua klon akan termusnah kerana mempunyai ciri yang sama dengan induk sepenuhnya Serangan parasit yang mengadaptasi pada satu klon akan menyerang klon yang lain kerana kerintangannya terhadap sebarang penyakit adalah sama Pengklonan menghindarkan proses pilihan semulajadi KEBAIKAN & KEBURUKAN PENGKLONAN . Apabila persekitaran berubah.KEBAIKAN  KEBURUKAN      Semua ciri tumbuhan / haiwan yang baik dapat dikekalkan dari satu generasi ke generasi yang lain Kadar pertumbuhan klon lebih cepat untuk mencapai kematangan Meningkatkan kadar & mutu pengeluaran hasil tanaman Pengklonan boleh dijalankan pada bila-bila masa Keseragaman baka tumbuhan tanaman terjamin   Pengklonan dijalankan dalam keadaan terkawal.

CUBA TEKA SIAPA MEREKA? .

MEIOSIS Proses pembahagian sel yang berlaku pada organ pembiakan  Hasilkan empat sel anak (gamet)  Sel anak terbentuk mempunyai separuh (haploid/n)daripada bilangan kromosom yang terdapat pada sel induk (diploid/2n)  Kandungan genetik sel anak yang dihasilkan adalah berbeza dengan sel induk  Terbahagi kepada meiosis I dan meiosis II  Berlaku pindah silang  Penting kepada organisma dalam penghasilan gamet  .

DI MANA MEIOSIS BERLAKU? Dalam manusia:  Testis jantan hasilkan sperma  Ovari betina hasilkan ovum Dalam tumbuhan:  Anter bunga – membentuk gamet jantan dalam debunga  Ovari bunga – membentuk sel telur dalam ovul .

Membolehkan ciri-ciri daripada induk di wariskan kepada anaknya Mengekalkan bilangan kromosom diploid setiap generasi Kepentingan Meiosis Menjamin pembentukan gamet-gamet haploid dalam pembiakan seks Menyebabkan variasi genetik antara anak-anak .

.

.

PERINGKAT PROSES MEIOSIS Meiosis I Meiosis II (pembahagian (pembahagian nukleus nukleus I) II) PROFASA II METAFASA II ANAFASA II TELOFASA II PROFASA I METAFASA I ANAFASA I TELOFASA I •INTERFASA BERLAKU SEBELUM MEIOSIS I •SITOKINESIS BERLAKU SELEPAS MEIOSIS I DAN MEIOSIS II .

.

.

PROFASA I Sentriol mula bergerak ke kutub bertentangan  Kromosom menjadi tebal dan memendek  Setiap kromosom dapat dilihat dan terdiri daripada 2 kromatid yang diikat pada sentromer  Kromosom-kromosom homolog berpasangan & membentuk bivalen / tetrad dalam proses sinapsis  Pertukaran segmen tertentu rantai DNA antara dua kromatid yang bukan kembar berlaku pada sesuatu bivalen – pindah silang  Tapak pindah silang berlaku – kiasma  Nukleolus & membran nukleus mula menghilang  Profasa I berakhir apabila bivalen beratur pada satah khatulistiwa  .

.

.

METAFASA 1   Bivalen bersusun pada satah khatulistiwa Sentromer tidak terpisah seperti dalam mitosis .

ANAFASA I  Kromatid tidak terpisah daripada kembarnya tetapi kromosom dubel berpisah daripada pasangan homolognya menuju ke kutub bertentangan .

TELOFASA I      Setiap set kromosom berkumpul di kutub bertentangan Satu kutub satu set kromosom Gentian gelendong menghilang Nukleolus muncul semula Sitokinesis berlaku .

PROFASA II    Dua sel anak bersedia membahagi Gentian gelendong mula terbentuk dalam kedua-dua sel Setiap kromosom kelihatan terdiri daripada sepasang kromosom yang bercantum pada sentromer .

METAFASA II     Bermula apabila kromosom berada pada satah khatulistiwa Kromosom terdiri daripada kromatid kembar Setiap kromatid terikat kepada gentian gelendong pada sentromer Tamat apabila sentromer terpisah .

ANAFASA II    Sentromer kromatid kembar membahagi Setiap kromatid kembar berpisah & bergerak ke kutub sel bertentangan dengan didahului oleh sentromer Kromatid kembar pada peringkat ini kromosom .

TELOFASA II      Kromosom sampai di kutub masing-masing Membran nukleus & nukleolus terbentuk semula di setiap kumpulan kromosom Gelendong mula menghilang. kromosom membuka lilitan dan memanjang semula Telofasa tamat apabila membran nukleus mengelilingi kelompok kromosom terbentuk Sitokineis berlaku untuk menghasilkan 4 ael anak haploid .

5 PERBANDINGAN ANTARA MEIOSIS I & MEIOSIS II (DALAM BENTUK CARTA) .TUGASAN KUMPULAN 1. 3.

MEIOSIS MITOSIS PERBEZAAN ANTARA MEIOSIS & MITOSIS .

4.TUGASAN KUMPULAN 2. 6 PERBANDINGAN ANTARA MITOSIS & MEIOSIS (DALAM BENTUK CARTA) .

MEIOSIS

MITOSIS

PERBEZAAN ANTARA MEIOSIS I & MEIOSIS II

MENSYUKURI PERGERAKAN KROMOSOM DALAM MITOSIS & MEIOSIS

 

Semasa pembahagian sel, kromosom bergerak ke satah khatulistiwa dan kemudian ke kutub secara teratur. Dalam mitosis, pergerakan kromosom yang teratur ini memastikan bilangan kromosom di dalam sel anak adalah sama seperti sel induk (2n). Dalam meiosis, pergerakan kromosom yang teratur ini juga memastikan bilangan kromosom dalam sel gamet adalah separuh (n) daripada sel induk . Pergerakan kromosom ini dikawal oleh gentian gelendong. Kesilapan dalam sambungan gelendong boleh menyebabkan pembentukan sel yang mempunyai bilangan kromosom yang abnormal.

KARIOTIP PEREMPUAN DAN LELAKI NORMAL

.

.

KALAU TAK NORMAL? APA JADI? .

tubuh yang pendek. mempunyai lidah terjelir. raut wajah yang rata dan pertumbuhan yang lambat  .SINDROM DOWN (MONGOLISM) Disebabkan terdapat satu kromosom lebih pada pasangan ke-21 dalam zigot  Orang yang menghidap sindrom Down biasanya berkepala besar.

.

.

SINDROM TURNER Berlaku apabila zigot yang terbentuk mempunyai 45 kromosom sahaja  Biasanya dialami oleh perempuan yang kehilangan satu kromosom X  Sebabkan mereka mandul kerana tiada ovari dalam sistem pembiakan mereka  .

.

.

.

SINDROM KLINEFELTER Kecacatan yang berlaku pada lelaki  Mempunyai 1 kromosom X yang lebih  Pesakit biasanya mandul dan mempunyai sifat-sifat kewanitaan seperti mempunyai buah dada  .

.

.

.

kromatid kembar itu tidak dapat bergerak ke kutub Apabila membran nukleus terbentuk.APA YANG SEBABKAN KESILAPAN DALAM SAMBUNGAN GENTIAN GELENDONG?      Sesetengah bahan kimia seperti colchicine boleh lambatkan pembentukan gentian gelendong Semasa pembahagian sel berlaku secara normal. semua kromosom akan terkumpul dalam nukleus. Ini sebabkan bilangan kromosom digandakan dan membentuk sel-sel yang abnormal . sentromer pecah. kromatid kembar akan bergerak ke kutub berasingan. Apabila pembentukan gentian gelendong dilambatkan.

CARA MENHINDAR?  Elakkan bahan kimia yang boleh sebabkan kesilapan dan lambatkan proses pembentukan gentian gelendong .

PENCEGAHAN MUTASI Mutasi . sinaran radioaktif (sinar gamma. plutonium) dan sinar UV  Karsinogen – bahan penyebab kanser  Contoh bahan karsinogenik – natrium nitrit (bahan pengawet).perubahan yang berlaku secara tibatiba dan rawak pada maklumat genetik  Boleh sebabkan kanser  Disebabkan oleh agen mutasi seperti sinar-X. beta @ alfa dari bahan radioaktif spt uranium. afflatoxin (dijumpai dalam bijirin / kacang yang ditumbuhi fungi)  .

JADI?  Kita kena berwaspada semasa mengendalikan bahan karsinogenik dan sinaran radioaktif sebab boleh ancam kromosom. sebabkan mutasi dan kanser .

.TAMAT SUDAH BAB 5….

You change your expectations. When you change your attitude. You change your behaviour. When you change your beliefs. You change your attitude. You change your performance. YOU CHANGE YOUR LIFE! . When you change your expectations. When you change your performance. When you change your behaviour.When you change your thinking. You change your beliefs.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful