İsmet Şahin

.

I. İlk akademik Marksist kurumdur.1923 yılında Almanya'da Marksist bir grup aydın tarafından kurulan "Frankfurt Okulu". Frankfurt Üniversitesi'ne bağlı kurum olarak kurulmuştur. ya da Sosyal Araştırmalar Enstitüsü. . Marksist etkilenimlerine rağmen Komünist Partisi’nden tamamen bağımsız olmuştur.Dünya Savaşı’nın ardından Batı Avrupa’daki sol kanat işçi sınıfı hareketlerinin yenilgisi. parti çizgisinin resmi duyurusunu takip edeceği görüşlerinin ne kadar yanıltıcı v e tehlikeli olduğunu anlamaya hazır olanlar açısından temel sorunların sorulmasını sağladı. Rus Devrimi’ni Stanilizme dönüşerek yozlaşması Nazizm ve Faşizmin yükselişi. Marksizmden esinlenen. Nazilerin 1933’de iktidara gelmesi. Bu olaylar . Marksist teorinin gelişiminde ve çağdaş entelektüel yapı üzerind son derece etkili olmuştur. Almanya’daki kitlesel sol kanat partilerinin reformist Ya da Moskova denetimindeki hareketler şeklinde çöküşü. 1934’de Avusturya işçi hareketinin dağılması ve İspanya İç Savaşı’nda Franko’nun zaferleri bu dalganın bazı örneklerini oluşturmaktadır. ama ya sosyalizmin ' planı"nın tarihin kaçınılmaz bir parçası olduğu ya da "doğru" toplumsal eylemin yalnızca .

Weil. Felix Weil Enstitüsü‘yü finanse etmek için babasının tahıl işinden kaz andığı parayı kullanmayı başardı ve enstitüyü kurdur. Georg Lukacs. Felix Weil. Karl Korsch tarafından yayınlanan sosyalizmin uygulanmasının pratik sorunları adlı doktorasını yazan. genç bir Marksist idi. Birlikte Marksizmin farklı eğilimlerini bir araya getirme umudu ile. Tartışmaların çoğu Korsch yakınlarda yayınlanacak olan Marxizm ve Felsefe idi. Karl Korsch. . Karl August Wittfogel'in Friedrich Pollock ve diğerlerinin katıldığı 1922 yılında bir hafta sürecek sempozyum (Erste) örgütledi.

 Weil. kendini bilimsel Marksizmi korumaya çalışan.  Nitekim. Weil bir bina ayarlanması ve maaşların fonlanması sorunlarını çözmede başarılı oldu. ilk yıllarında. Enstitüsü bir üniversite statüsüne sahip olacağını.  Weil. . Enstitü’nün rolü çoğunlukla işçi hareketi üzerine sosyal ve tarihsel araştırmaları olacaktır. ortodoks marksist olarak görüyordu. Olay kalıcı bir enstitünün kurulmasıyla sonuçlandı. böylece yöneticinin devlet sistemine bağlı tam bir profesör olacağını Milli Eğitim Bakanlığı ile müzakere etti. Enstitü oldukça ortodoks tarihsel araştırmalar yaptı.

 Karl Korsch Korsch Marksizm ve Felsefe tarışmalarına katıldı.  Georg Lukacs Lukacs 1923 yılında yayınlanan ve muhtemelen Frankfurt Okulu'nun çalışmaları için önemli bir ilham kaynağı olan Tarih ve Sınıf Bilinci kitabını yayınladı. . Birkaç yıl için yayıncılık girişimlerine dahil olmasına rağmen siyasi faaliyetlerine ve parti üyeliğine devam etti. Gerçek bir teorik çalışma için Komünist Partisinden bağımsız olmak gerektiğini diğerlerine de göstermiş oldu.

 Karl Ağustos Wittfogel Başından beri Enstitünün çalışmalarına katıldı ama Parti üyesi oldu ve Marksizmin daha ortodoks. "bilimsel" bir anlayışını savundu. ve Carl Grünberg’in ölümü üzerine geçici olarak enstitünün müdürü oldu. Friedrich Pollock Baştan Enstitü ile ilgili olanlardan biriydi. . Asyatic Despotizmin klasık Marxist analizini geliştirdi.

 Richard Sorge Enstitüde bir Sovyet ajanı rolüyle çalıştı.  1931-1932 yılında Enstitü üyeleri ile tanışmış olan Frankfurt Psikanaliz Enstitüsü ve diğer psikanalistler çalışmalara sistematik olarak katıldı. Enstitü ile yakın çalıştı. Bunlar Franz Borkenau. ve ayrıldı.  David Ryazanov Marx ve Engels'in yazılarını derledi. Karl Landauer ve Heinrich Meng idi. . Erich Fromm. Wilhelm Reich.

 Wilhelm Reich Politik konformizm ve sosyal psikoza karşı bir panzehir olarak kendi cinsel liberalizm doktrinini geliştirdi.  Adolph Lowe Politik ekonominin gelişmesine önemli katkılarda bulunmuştur.  Kurt Lewin Özel disiplinler olarak grup dinamiği ve sosyal eylem teor isinin ortaya çıkmasına katkıda bulundu. . sanrı ve uyumu psikolojik yönleri ile ele aldı. Erich Fromm Sosyal kontrol. «Sosyalist hümanizmin" kurucularından biri oldu.

. 1925’de Venia Legendi Frankfurt Üniversitesi’nde alır.  1930’da Frankfurt Üniversitesi’nde sosyal felsefe dalında Ordinarius olur. Frankfurt Toplumsal Araştırmalar Enstitüsünü(Institut für Sozialforschung) kurar ve kısa zamanda Naziler tarafından kapatılır. Dünya Savaşı'na katılır ve 1919 senesinde tekrar okula başlar ve lise diplomasını alır. Max Horkheimer Yahudi fabrikatör Moses Horkheimer’nin oğludur. 1917/18 senesinde I. Horkheimer Cenevre ve Paris üzerinden New York’a kaçıp Columbia Üniversitesi’nde araştırmalarına devam eder. Babasının şirkettinden çalışma amacı ile 1911’de liseden ayrılıp ticaret mesleğine başlar.  Theodor Adorno ile beraber Frankfurt Okulunun önemli temsilcilerinden sayılır. 1922’ye kadar üniversite eğitim görür ve doktorasını kazanır.

Horkheimer'in başkanlığa gelmesi Frankurt Okulu için büyük atılımdır. Birinci başkan Carl Grünberg döneminde enstitü "Grünberg Arşivi" dedilkleri daha çok işci derneklerinin verilerini toplamaya dayalı bir çalışma içindeydi. Frankurt Okulu bu zamandan sonra başta Horkheimer'in etkisiyle psikoloji ve felsefe üstünde daha fazla duracaktı.Ve Horkheimer o zamana kadar "Toplum Teorisi" ismiyle adlan.Onların çalışmaları daha çok kapitalist meta üretiminin kültürü ve insanı nasıl aşındırdığı(yabancılaşma) ve insan psikolojisini nasıl etkilediği yönündedir. Onun felsefesi toplumun ve popüler kültürün Marksist eleştirisidir. Bu arşiv dışında enstitünün ciddi olarak yaptığı şey Horkheimer(o zaman doçent).dırılan teoriyi kendi değiştirip "Toplum Felsefesi" olarak kullanmıştır. Carl Grünberg hastalanıp işini yapamayacak hale geldiği zaman Felix Wail'in zoruyla başkanlığa Horkheimer atanır. . Max Horkheimer Frankurt okulunun ikinci başkanıdır. Nitekim ne Horkheimer ne de Frankurt Okulu'nun diğer üyeleri sistematik bir ekonomi analizi yapmamışlardır. Horkheimer bir Marksistir. Ve tabi ki çalışmalarının diğer bir yönü Marksist diyalektiğin temellerinin kurucusu Hegel ve ekonomi politiğin Marksist eleştirisidir. Marcuse ve birkaç teorisyenin makalelerinden oluşurdu.

Theodor Adorno ile birlikte Akıl Tutulması (1947) Bencillik ve Özgürlük Hareketi Otoriter Devlet Teizm ve Ateizm. Müşteri ve Uzman 1964 . Sosyal felsefenin mevcut durum ve bir sosyal araştırma             Enstitüsünün görevleri (1931) Otorita ve Aile (1936) Geleneksel ve Eleştirel Teori (1937) Felsefenin Sosyal İşlevi (1939) Kitle Aldatması Olarak Aydınlanma(1944) Araçsal Aklın Eleştirisi (1967) Şafak ve Düşüş Aydınlanmanın Diyalektiği (1947) . 1963 Feodal Lord.

 11 Eylül 1903 yılında Frankfurt am Main'de doğmuş ve 6 Ağustos 1969'da İsviçre Visp. Visp. Valais. mantık sınırlarını aşmadan gelinen felsefik bir kritik noktada istençle yoğrulmuş. Düşüncelerinin ağırlık noktası toplumsal kritiğin bütününü oluşturduğundan bir toplum bilimci olarak da anılır. doğru düzleminde aracısız olarak varlığını kabullenmeliydi. sosyoloji ve felsefe profesörüydü. toplumbilimci. bestekâr ve müzikbilimci. Nesnel olanın özdeşleşmesindeki "düşüncenin ilk ortaya çıkış formu" onun ideoloji kritiğinin diyalektini temsil ederken aracı olmaya çalışarak paylaştığı görünen dolaysızlığın ki bütün aşamalarında yine kendine dağılan değişkenliği. Sanki kendi içinde. Aynı zamanda kompozitörlük de yapan bir müzikolog ve eleştirmendi.[1] . düşüncenin asıl çıktığı yerin dışına taşırmak gibi.  Adorno. geriye bakmadan objektif verilerle beslenerek sakinleştirici özellik taşıyan bir denemeyi. İsviçre'de bir klinikte hayata gözlerini yummuş Alman felsefeci.

Minima Moralia 1951 (hasar görmüş yaşamdan yansımalar). Negative Dialektik (Negatif Diyalektik) 1966 . Max Horkheimer ile beraber yazılmış. Otoriter Kişilik. Sosyal Araştırmalar Enstitüsü        Frankfurt Okulu 1950'lerdeki totaliter antisemitizm ve üniversite öğrenci hareketinin kültürel kimliği ve kritiği bağlamında bütün nesnelliğinde objektifleştrmeye çalıştığı "Vatandaşlığın körleşen birlikteliği"ndeki değerlendirmesi günümüzde önemini hâlâ yitirmemiş olması açısından önemlidir. (Adorno yönetiminde bir çalışma grubu tarafından 1950'de hazırlanmıştır). kültür endüstrisi üzerine başlık taşır. Felsefik Parçalar 1947. Aydınlanmanın Diyalektiği . Bir filozof ve toplum bilimci olarak Adorno'nun. Estetik Teorisi 1970 Modern Müziğin Felsefesi 1949.

 Teknolojik ilerleme bir egemenlik sistemi doğurmuştur. Nazilerin iktidara gelmeleri üzerine Cenevre ve Paris üzerinden ABD’ye gitti (1934). İnsanların eleştiri gücü bu sayede ellerinden alınmış ve insanlar boyun eğmeye mahkum edilmişlerdir. Haber alma servislerindeki savaş görevini 1950′ye kadar yürüttü. çeşitli üniversitelerde dersler verdi. Liebknect ve Rosa Luxemburg’un insanlık dışı baskılarla öldürülmeleri üzerine ayrılmak zorunda kaldı. K. öğretim üyeliğine dönerek düşünür-yazarlığını sürdürdü. Yönetimde baskıya karşı olduğu için SSCB’yi de ABD’yi de aynı açıdan eleştirdi. insanın son sığınağı olarak gereklidir. Bu da insanı robotlaştırır. Satatükonun etkisiyle iletişim araçları insanları şartlandırıp toplumsal denetim araçları haline gelmişlerdir. Ona göre sanat. Gönlünün istediğince okudu. Gençliğinde Alman Sosyal Demokrat Partisi’ne üye oldu (1918). Umut bağladığı öğrenci eylemlerinin bir devrim olmadığını. Varlıklı bir Yahudi ailesinin çocuğudur. bir ölçüde 1968 sonrasındaki gençlik ayaklanmalarının düşünsel temeli sayıldı. olamayacağını ise yakın günlerin bütün gözlemlerinin sonucudur. Marksizm’den ve Freud’dan esinlenerek endüstri toplumlarını eleştirdi. Hegel üzerine ilginç bir felsefe doktorası hazırladı (1922). Başkaldırıyı salık veren Marcuse. . Alman kökenli ABD’li yazardır. Liberalizmi kapitalizmin bir evresi saydığı gibi faşizmi de aynı sistemin (kapitalizm) bir başka evresi sayarak içten davrandı. yurttaşlığa alındı (1940).

T.           Tarihsel Materyalizmin Temelleri. 1932 Us ve Devrim (1941) Aşk ve Uygarlık (1955) Tek Boyutlu İnsan (1964) Yetke ve Aile Üstüne İncelemeler. Yadsımalar (1968) Edebiyat Üzerine Deneme (1969) Karşıdevrim ve Ayaklanma (1972) Estetik Boyut (1978) . W. Adomo ile birlikte (1936) Sovyet Marksizmi 1958 Katıksız Hoşgörünün Eleştirisi (1965).

 Alman felsefeci/felsefe profesörü. ve çağdaş –özellikle Alman— siyaseti üzerine odaklanır. tartma ve akılcı çıkarlar peşine düşme yeteneklerinde aklın olabilirliğine. Özellikle.  Modern liberal kurumlar içinde gömülü akılcı-eleştirel iletişim ve insanların iletişim. özgürleştirilmesine yönelik kuramsal bir sistem geliştirmiştir. Çalışmaları bazen YeniMarksist olarak adlandırılır. . gelişmiş kapitalist endüstri toplumu ve demokrasi analizi. eleştirel sosyal evrimci içerikte yasaların hükmü. sosyolog ve siyaset bilimci.  Eleştirel kuram ve Amerikan pragmatizmi geleneğine mensuptur. sosyal kuramın temelleri ve epistomoloji. En çok kuramında temellendirdiği kamusal alan (public sphere) kavramı ve iletişimsel eylemin pragmatizmi ile tanınır.

Sistem Araştırması Neye Yarar? (1971) Tarihsel Materyalizmin Yeniden İnşası Üzerine (1976) İletişimsel Eylem Kuramı (1981) Modernin Felsefî Söylemi (1985) Arkadan Yetişen Devrim (1990) Olgular ve Normlar ( 1992) .. Kamusal Alanın Yapısal Dönüşümü (1962) Bilgi ve İlgi (1968) İdeoloji Olarak Teknik ve Bilim (1968) Sosyal Bilimlerin Mantığı Üzerine ( 1970) Toplum Kuramı ya da Sosyal Teknoloji. 2008 yılında 22. Kasım 2005 ve Haziran 2008 tarihlerinde ABD'den Foreign Policy ve           İngiltere'den Prospect dergilerinin internet üzerinden okuyucu anketleri ile oluşturduğu Dünyanın ilk 100 entellektüeli listelerinde. 2005 yılında 7. sırada yer almıştır.