You are on page 1of 30

‫ﻣﻘﺪﻣﻪ‬

‫ﮐﺎﻏﺬ ﯾﮏ ﮐﺎﻻي اﺳﺘﺮاﺗﮋﯾﮏ ﺑﻮده و ﻧﻘﺶ ﺣﯿﺎﺗﯽ در ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﺑﻪ ﻋﻬﺪه دارد‪ .‬اﯾﻦ ﻓﺮآورده ﻫﻨﻮز ﻧﯿﺰ‬
‫در ﻓﺮآﯾﻨﺪ ارﺗﺒﺎﻃﺎت ﻧﻘﺶ ﮐﻠﯿﺪي داﺷﺘﻪ و در آﯾﻨﺪه ﻧﯿﺰ ﻫﻤﭽﻨﺎن از ﺟﺎﯾﮕﺎه ﻣﻬﻤﯽ ﺑﺮﺧﻮردار ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪.‬‬
‫ﻓﺮآوردهﻫﺎي ﮐﺎﻏﺬي ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻫﺎي ﺑﺴﯿﺎر ﮔﻮﻧﺎﮔﻮﻧﯽ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ و اﯾﻦ ﺗﻨﻮع ﺑﻪ ﮐﺎﻏﺬ اﻣﮑﺎن ﻣﯽدﻫﺪ رﻗﺎﺑﺖ‬
‫ﭘﺬﯾﺮي ﺧﻮد را در ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ ﺑﺎ ﺳﺎﯾﺮ ﻓﺮآوردهﻫﺎي ﻣﺸﺎﺑﻪ ﺣﻔﻆ ﻧﻤﻮده و از اﯾﻦ ﻃﺮﯾﻖ ﺑﺘﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﺗﻘﺎﺿﺎﻫﺎي روز اﻓﺰون‬
‫در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﮐﺎرﺑﺮد وﺳﯿﻊ ﺧﻮد ﭘﺎﺳﺦ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺪﻫﺪ‪.‬‬
‫آﻣﺎرﻫﺎي ﻣﻮﺟﻮد در دﻧﯿﺎ ﺣﺎﮐﯽ از اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﺼﺮف ﮐﺎﻏﺬ ﺑﻪوﯾﮋه ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي ﭼﺎپ روزﻧﺎﻣﻪ و ﻣﺠﻠﻪ‬
‫ﻣﯽﺑﺎﺷﻨﺪ‪ .‬ﻋﻮاﻣﻞ ﭼﻨﺪي ﺑﺮ اﯾﻦ اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﺼﺮف ﻣﺮﺗﺒﻂ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ از آن ﺟﻤﻠﻪ ﻣﯽﺗﻮان ﺑﻪ ﮔﺴﺘﺮش روزاﻓﺰون‬
‫ﺟﻤﻌﯿﺖ و ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﺟﻮاﻣﻊ اﺷﺎره ﻧﻤﻮد‪ .‬ﻣﺼﺮف ﺳﺮاﻧﻪ ﮐﺎﻏﺬ در ﻫﺮ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺷﺎﺧﺼﯽ از رﺷﺪ و‬
‫ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ آن ﺟﺎﻣﻌﻪ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬ﻟﺬا دﯾﺪه ﻣﯽﺷﻮد در ﺷﺮاﯾﻄﯽ ﮐﻪ ﻫﺮ دو ﻋﺎﻣﻞ اﻓﺰاﯾﺶ ﺟﻤﻌﯿﺖ و‬
‫ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺗﻮأم ﺗﺎﺛﯿﺮ ﺑﮕﺬارﻧﺪ‪ ،‬رﺷﺪ ﻣﺼﺮف ﺳﺮاﻧﻪ ﮐﺎﻏﺬ ﻧﯿﺰ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺗﺼﺎﻋﺪي ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪.‬‬
‫ﮐﺸﻮر ﻣﺎ ﻧﯿﺰ از اﯾﻦ ﻗﺎﻋﺪه ﻣﺴﺘﺜﻨﯽ ﻧﺒﻮده و در ﺳﺎلﻫﺎي اﺧﯿﺮ‪ ،‬اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﺼﺮف ﮐﺎﻏﺬ ﺑﻪوﯾﮋه ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي روزﻧﺎﻣﻪ و‬
‫ﻣﺠﻠﻪ از ﻧﺮخ رﺷﺪ ﺑﺎﻻﯾﯽ ﺑﺮﺧﻮردار ﺑﻮده اﺳﺖ‪.‬‬
‫در ﺳﺎلﻫﺎي اﺧﯿﺮ ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﮐﺎﻫﺶ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﭼﻮﺑﯽ‪ ،‬اﻓﺰاﯾﺶ ﺗﻘﺎﺿﺎ ﺑﺮاي ﻣﺤﺼﻮﻻت ﮐﺎﻏﺬي‪ ،‬اﻓﺰاﯾﺶ‬
‫ﻧﮕﺮاﻧﯽﻫﺎي زﯾﺴﺖ ﻣﺤﯿﻄﯽ ﻧﺎﺷﯽ از ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي ﺑﮑﺮ و ﺣﺠﻢ ﺑﺎﻻي ﮐﺎﻏﺬ ﻣﻮﺟﻮد در زﺑﺎﻟﻪﻫﺎي ﺷﻬﺮي‪،‬‬
‫ﺿﺮورت اﻣﺮ ﺑﺎزﯾﺎﻓﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﮐﺎﻏﺬ ﻣﻮﺟﻮد ﺑﯿﺶ از ﭘﯿﺶ اﺣﺴﺎس ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬ﯾﮑﯽ از ﻣﺮاﺣﻞ ﻣﻬﻢ در ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﺑﺎزﯾﺎﻓﺖ‬
‫ﮐﺎﻏﺬ و اﺳﺘﻔﺎده ﻣﺠﺪد از آن‪ ،‬ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ اﺳﺖ‪ .‬در ﺳﺎلﻫﺎي اﺧﯿﺮ ﺗﻮﺟﻪ ﻣﺤﻘﻘﯿﻦ در ﺳﻄﺢ ﺑﯿﻦاﻟﻤﻠﻠﯽ ﺑﻪ ﺳﻮي‬

‫ﺑﻬﯿﻨﻪﺳﺎزي و ﯾﺎﻓﺘﻦ راهﻫﺎي ﺟﺪﯾﺪ در زﻣﯿﻨﻪ زدودن آﻻﯾﻨﺪهﻫﺎ ﺑﻪوﯾﮋه ﻣﺮﮐﺐ از ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي ﺑﺎﻃﻠﻪ ﻣﻌﻄﻮف ﺷﺪه‬
‫اﺳﺖ‪.‬ﻃﺒﻖ آﻣﺎرﻫﺎي ﻣﻮﺟﻮد در ﺳﺎل ‪ 1998‬ﻣﯿﻼدي‪ 22 ،‬درﺻﺪ از ﮐﻞ ﮐﺎﻏﺬ ﺣﺎوي ﻣﺮﮐﺐ ﺗﻮﺳﻂ ﮐﺎرﺧﺎﻧﺠﺎت‬
‫ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﻨﻨﺪه ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي روزﻧﺎﻣﻪ و ﭼﺎپ و ﺗﺤﺮﯾﺮ ﺑﺎزﯾﺎﻓﺖ ﺷﺪه‪ ،‬در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ اﯾﻦ ﻣﻘﺪار در ﺳﺎل ‪ 2001‬ﺑﻪ ‪31‬‬
‫درﺻﺪ اﻓﺰاﯾﺶ ﯾﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ‪ .‬ﺳﻬﻮﻟﺖ و ﯾﺎ ﺳﺨﺘﯽ زدودن ﻣﺮﮐﺐ در اﺑﺘﺪا ﺑﻪ ﻧﻮع ﻣﺮﮐﺐ‪ ،‬ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﭼﺎپ و ﻧﻮع اﻟﯿﺎف‬
‫ﺑﺴﺘﮕﯽ دارد‪ .‬ﺑﺮﺧﯽ از اﻧﻮاع ﮐﺎﻏﺬ ﻣﺎﻧﻨﺪ روزﻧﺎﻣﻪﻫﺎي ﭼﺎپ ﺷﺪه ﺑﺎ ﻣﺮﮐﺐﻫﺎي از ﺟﻨﺲ روﻏﻦ ﻧﺴﺒﺘﺎً ﺑﻪ آﺳﺎﻧﯽ ﺑﺎ‬
‫ﻓﺮآﯾﻨﺪﻫﺎي ﻣﺘﺪاول ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ‪ .‬اﻣﺎ ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي ﭼﺎپﺷﺪه ﺑﻪ روش ﻏﯿﺮ ﺗﻤﺎﺳﯽ ﺑﻪ ﺳﺨﺘﯽ‬
‫ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ و اﯾﻦ در ﺣﺎﻟﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﻘﺪار ﭼﻨﯿﻦ ﮐﺎﻏﺬﻫﺎﯾﯽ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺣﺠﻢ ﮐﻞ ﮐﺎﻏﺬ ﺑﺎزﯾﺎﻓﺖ ﺷﺪه‬
‫ﭘﯿﻮﺳﺘﻪ در ﺣﺎل اﻓﺰاﯾﺶ اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺟﻬﺖ ﭘﺎﺳﺨﮕﻮﯾﯽ ﺑﻪ ﻣﺼﺮف داﺧﻠﯽ ﮐﺎﻏﺬ ﺑﻪوﯾﮋه ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي روزﻧﺎﻣﻪ و ﻣﺠﻠﻪ در ﺳﺎلﻫﺎي اﺧﯿﺮ ﻋﻼوه ﺑﺮ‬
‫ﺗﻮﻟﯿﺪ داﺧﻠﯽ‪ ،‬اﯾﻦ ﻓﺮآوردهﻫﺎ ﻋﻤﺪﺗﺎً از ﻃﺮﯾﻖ اﻓﺰاﯾﺶ واردات ﺗﺎﻣﯿﻦ ﺷﺪهاﻧﺪ‪ .‬ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ارزﺑﺮي واردات ﮐﺎﻏﺬ‪ ،‬ﺗﻼش‬
‫ﺑﺮ اﯾﻦ ﺑﻮدهاﺳﺖ ﮐﻪ ﺗﺎ ﺣﺪ اﻣﮑﺎن از ﻃﺮﯾﻖ اﻓﺰاﯾﺶ ﺗﻮﻟﯿﺪ داﺧﻠﯽ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺗﺎﻣﯿﻦ ﮐﻤﺒﻮدﻫﺎ اﻗﺪام ﺷﻮد‪.‬‬
‫در ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ ﻋﻠﯽرﻏﻢ اﻗﺪاﻣﺎت ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﺮاي ﺗﻮﺳﻌﻪ ﮐﺸﺖ و ﭘﺮورش ﮔﻮﻧﻪﻫﺎي ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺗﻨﺪرﺷﺪ از‬
‫ﺟﻤﻠﻪ ﺻﻨﻮﺑﺮ ﺑﺮاي ﺗﺎﻣﯿﻦ ﻣﺎده اوﻟﯿﻪ ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز‪ ،‬ﺑﺎز ﻫﻢ ﮐﻤﺒﻮد ﻣﻮاد اوﻟﯿﻪ ﺳﻠﻮﻟﺰي ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﯾﮏ ﻣﺸﮑﻞ‬
‫ﻋﻤﺪه در ﺻﻨﺎﯾﻊ ﭼﻮب و ﮐﺎﻏﺬ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﻣﺤﺪودﯾﺖ ﺳﻄﺢ ﺟﻨﮕﻞﻫﺎي ﺷﻤﺎل ﮐﺸﻮر و اﻓﺰاﯾﺶ‬
‫روﻧﺪ ﺗﺨﺮﯾﺒﯽ آﻧﻬﺎ ﻃﯽ ﺳﺎلﻫﺎي اﺧﯿﺮ‪ ،‬ﺗﺎﻣﯿﻦ ﺗﻤﺎﻣﯽ ﻣﻮاد اوﻟﯿﻪ ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز از اﯾﻦ ﺟﻨﮕﻞﻫﺎ اﻣﮑﺎنﭘﺬﯾﺮ ﻧﯿﺴﺖ و‬
‫ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ ﺿﺮورت دارد راهﺣﻞﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺟﻬﺖ ﺟﺒﺮان اﯾﻦ ﮐﻤﺒﻮد ﺑﺮرﺳﯽ ﺷﺪه و در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ از ﻧﻈﺮ ﻓﻨﯽ و‬
‫اﻗﺘﺼﺎدي ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﮔﯿﺮﻧﺪ‪.‬‬

‫ﯾﮑﯽ از روشﻫﺎي ﺗﺎﻣﯿﻦ ﻣﻮاد اوﻟﯿﻪ ﺳﻠﻮﻟﺰي ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮاي ﺻﻨﺎﯾﻊ ﮐﺎﻏﺬﺳﺎزي‪ ،‬ﮐﻪ ﻃﯽ ﺳﺎﻟﯿﺎن اﺧﯿﺮ در‬
‫ﺳﻄﺢ ﺟﻬﺎﻧﯽ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﺟﺪي ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﺎزﯾﺎﻓﺖ ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي ﺑﺎﻃﻠﻪ‪ 1‬ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ .‬در ﻧﯿﻤﻪ دوم ﻗﺮن ﺑﯿﺴﺘﻢ در‬
‫ﺑﺴﯿﺎري از ﮐﺸﻮرﻫﺎي دﻧﯿﺎ ﺑﻪ دﻻﯾﻞ ﻣﺨﺘﻠﻒ از ﺟﻤﻠﻪ ﻣﺤﺪودﯾﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺳﻠﻮﻟﺰي‪ ،‬ﻣﺼﺮف روزاﻓﺰون ﻓﺮآوردهﻫﺎي‬
‫ﮐﺎﻏﺬي‪ ،‬ﻣﺸﮑﻼت زﯾﺴﺖ ﻣﺤﯿﻄﯽ‪ ،‬ﻫﺰﯾﻨﻪ ﺑﺎﻻ و روزاﻓﺰون ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﺎﻏﺬ و ﻣﻘﻮا از ﻣﻮاد ﺧﺎم ﺳﻠﻮﻟﺰي‪ ،‬ﻫﺰﯾﻨﻪ ﺑﺎﻻي‬
‫اﻧﺮژي و ﻏﯿﺮه‪ ،‬اﺳﺘﻔﺎده از ﻓﻨﺎوري ﺑﺎزﯾﺎﻓﺖ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺑﺴﯿﺎر ﺟﺪي ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ و در آﺳﺘﺎﻧﻪ ﻗﺮن‬
‫ﺑﯿﺴﺖ و ﯾﮑﻢ‪ ،‬ﺗﻮﺳﻌﻪ اﺳﺘﻔﺎده از اﻟﯿﺎف ﺑﺎزﯾﺎﻓﺘﯽ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺎده اوﻟﯿﻪ ﺳﻠﻮﻟﺰي در ﺻﻨﻌﺖ ﮐﺎﻏﺬﺳﺎزي‪ ،‬ﻗﺎدر اﺳﺖ‬
‫ﺑﺨﺶ ﻗﺎﺑﻞ ﻣﻼﺣﻈﻪاي از ﮐﻤﺒﻮدﻫﺎي ﻣﻮاد ﺧﺎم ﺳﻠﻮﻟﺰي در اﯾﻦ ﺻﻨﻌﺖ را ﺑﻪ ﺻﻮرت رﺿﺎﯾﺖ ﺑﺨﺸﯽ ﺟﺒﺮان‬
‫ﻧﻤﺎﯾﺪ‪.‬‬
‫ﺟﺎﯾﮕﺎه ﺑﺎزﯾﺎﻓﺖ ﮐﺎﻏﺬ در ﺻﻨﻌﺖ ﮐﺎﻏﺬﺳﺎزي‬
‫اﻣﺮوزه ﮐﺎﻏﺬ و ﻣﺤﺼﻮﻻت ﮐﺎﻏﺬي ﻧﻘﺶ ﻣﻬﻤﯽ در زﻧﺪﮔﯽ روزﻣﺮه اﯾﻔﺎ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﺳﺎﻻﻧﻪ ﺣﺪود ‪365‬‬
‫ﻣﯿﻠﯿﻮن ﺗﻦ ﻣﺤﺼﻮﻻت ﮐﺎﻏﺬي ﺗﻮﻟﯿﺪ و ﻣﺼﺮف ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ‪ .‬اﯾﻦ ﻣﺤﺼﻮﻻت ﺑﻪ ﺷﮑﻞﻫﺎي ﺑﺴﯿﺎر ﮔﻮﻧﺎﮔﻮﻧﯽ ﻋﺮﺿﻪ‬
‫ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ و اﯾﻦ ﺗﻨﻮع ﺑﻪ ﮐﺎﻏﺬ اﯾﻦ اﻣﮑﺎن را ﻣﯽدﻫﺪ ﺗﺎ رﻗﺎﺑﺖﭘﺬﯾﺮي ﺧﻮد را در ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ ﺑﺎ ﺳﺎﯾﺮ ﻓﺮآوردهﻫﺎي ﻣﺸﺎﺑﻪ‬
‫ﺣﻔﻆ ﮐﻨﺪ‪ .‬آﻣﺎرﻫﺎي ﺟﻬﺎﻧﯽ از اﻓﺰاﯾﺶ روزاﻓﺰون ﻣﺼﺮف ﮐﺎﻏﺬ ﺣﮑﺎﯾﺖ دارد‪ .‬ﻋﻮاﻣﻞ زﯾﺎدي در اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﺼﺮف‬
‫ﮐﺎﻏﺬ ﻧﻘﺶ دارﻧﺪ ﮐﻪ از آن ﺟﻤﻠﻪ ﻣﯽﺗﻮان ﺑﻪ ﮔﺴﺘﺮش روز اﻓﺰون ﺟﻤﻌﯿﺖ و ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﺟﻮاﻣﻊ اﺷﺎره ﻧﻤﻮد‪.‬‬
‫ﻫﻢاﮐﻨﻮن ﺑﺮاي ﺗﻬﯿﻪ ﻣﺎده اوﻟﯿﻪ ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز ﺑﺮاي ﺗﺎﻣﯿﻦ ﻣﺼﺮف ﺟﻬﺎﻧﯽ ﮐﺎﻏﺬ‪ ،‬ﺳﺎﻻﻧﻪ ﺑﻪ ﺣﺪود ‪ 786‬ﻣﯿﻠﯿﻮن‬
‫اﺻﻠﻪ درﺧﺖ ﻧﯿﺎز ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ و ﺻﻨﻌﺖ ﮐﺎﻏﺬ ﺑﺮاي ﺗﺎﻣﯿﻦ اﯾﻦ ﻣﻘﺪار ﻣﺎده اوﻟﯿﻪ ﺑﺎ ﭼﺎﻟﺶ روﺑﺮو اﺳﺖ‪ ،‬اﯾﻦ در ﺣﺎﻟﯽ‬

‫‪Waste Paper Recycling‬‬

‫‪1‬‬

‬در ﻣﺠﻤﻮع ﺑﺎزﯾﺎﻓﺖ‬ ‫ﻣﻮﺟﺐ ﮐﺎﻫﺶ ﻫﺰﯾﻨﻪﻫﺎ و در ﻋﯿﻦ ﺣﺎل ﮐﺎﻫﺶ اﻧﺘﺸﺎر آﻻﯾﻨﺪهﻫﺎ ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬ﮐﺎﻫﺶ ‪ 74‬درﺻﺪي در ﻣﯿﺰان اﻧﺘﺸﺎر آﻻﯾﻨﺪهﻫﺎي ﻫﻮا ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ‬ ‫ارﺳﺎل ﮐﺎﻏﺬ ﺑﻪ زﻣﯿﻦﻫﺎي دﻓﻦ زﺑﺎﻟﻪ و ﯾﺎ ﺳﻮزاﻧﺪن آن ﻧﯿﺰ از ﻣﺰاﯾﺎي دﯾﮕﺮ ﺑﺎزﯾﺎﻓﺖ اﺳﺖ‪ .‬‬ ‫ﻃﺒﻖ آﻣﺎر اراﺋﻪ ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ اداره ﻣﺤﯿﻂ زﯾﺴﺖ اﯾﺎﻻت ﻣﺘﺤﺪه ﺟﺎﯾﮕﺰﯾﻨﯽ ‪ 25‬درﺻﺪ از ﻣﺎده اوﻟﯿﻪ‬ ‫ﮐﺎرﺧﺎﻧﺠﺎت ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﺎﻏﺬ روزﻧﺎﻣﻪ ﺑﺎ اﻟﯿﺎف ﺑﺎزﯾﺎﻓﺘﯽ ﻣﻮﺟﺐ ﮐﺎﻫﺶ ‪ 10‬درﺻﺪي در ﻣﺼﺮف اﻧﺮژي‪ ،‬ﮐﺎﻫﺶ ‪14‬‬ .‬‬ ‫اﺳﺘﻔﺎده از ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي ﺑﺎزﯾﺎﻓﺘﯽ ﺑﺮاي ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﺎﻏﺬ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ اﻟﯿﺎف ﺑﮑﺮ ﻣﻮﺟﺐ ﺻﺮﻓﻪﺟﻮﯾﯽ ‪ 55‬درﺻﺪي‬ ‫ﻣﻨﺎﺑﻊ آب و ‪ 70‬درﺻﺪي ﻣﺼﺮف اﻧﺮژي ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬‬ ‫ﮐﺎﻏﺬ ﺑﺎﻃﻠﻪ ﯾﮏ ﮐﺎﻻي ﺟﻬﺎﻧﯽ اﺳﺖ و ﻣﺎده ﺧﺎم ﺣﯿﺎﺗﯽ ﺑﺮاي ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﺎﻏﺬ و ﻣﻘﻮا ﺑﻪﺷﻤﺎر ﻣﯽآﯾﺪ‪ .‬در ﮔﺬﺷﺘﻪ‪،‬‬ ‫ﮐﺎﻏﺬ ﺑﺎﻃﻠﻪ را ﺻﺮﻓﺎً ﺑﻪ دﻻﯾﻞ اﻗﺘﺼﺎدي ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﯽدادﻧﺪ‪ ،‬اﻣﺎ ﺑﻪ ﺗﺪرﯾﺞ ﺗﺎﺛﯿﺮﻫﺎي ﺳﯿﺎﺳﯽ و زﯾﺴﺖ‬ ‫ﻣﺤﯿﻄﯽ ﻧﯿﺰ اﻫﻤﯿﺖ ﯾﺎﻓﺘﻪاﻧﺪ‪ .‫اﺳﺖ ﮐﻪ ﮐﺎﻏﺬ و ﻣﺤﺼﻮﻻت ﮐﺎﻏﺬي ﺑﯿﺸﺘﺮﯾﻦ ﺳﻬﻢ را در زﺑﺎﻟﻪﻫﺎي دﻓﻦ ﺷﺪه ﯾﻌﻨﯽ ﺣﺪود ‪ 38‬درﺻﺪ از اﯾﻦ ﻣﻮاد‬ ‫را ﺗﺸﮑﯿﻞ ﻣﯽدﻫﺪ‪.‬آن ﮔﻮﻧﻪ‬ ‫ﮐﻪ ﻋﺪه زﯾﺎدي ﻣﻌﺘﻘﺪﻧﺪ ﺑﺎزﯾﺎﻓﺖ ﮐﺎﻏﺬ ﺑﺎﻃﻠﻪ ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﺟﺪﯾﺪي ﻧﺒﻮده‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ ﻓﻌﺎﻟﯿﺘﯽ رو ﺑﻪ ﮔﺴﺘﺮش اﺳﺖ‪ .‬ﺑﺎزﯾﺎﻓﺖ ﻣﻮﺟﺐ ﮐﺎﻫﺶ ﺑﻬﺮهﺑﺮداري از‬ ‫درﺧﺘﺎن ﺷﺪه و در ﻋﯿﻦ ﺣﺎل ﺑﺎﻋﺚ اﺷﺘﻐﺎلزاﯾﯽ ﺑﯿﺸﺘﺮي ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺣﺎﻟﺘﯽ ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ ﺧﻤﯿﺮ ﻣﺴﺘﻘﯿﻤﺎً ﺣﺎﺻﻞ از‬ ‫ﭼﻮب ﺗﻬﯿﻪ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬ﺑﺎزﯾﺎﻓﺖ ﮐﺎﻏﺬ ﻋﻼوه ﺑﺮ ﮐﺎﻫﺶ ﺣﺠﻢ ﻣﻮاد ورودي ﺑﻪ زﻣﯿﻦﻫﺎي دﻓﻦ زﺑﺎﻟﻪ و ﺗﺎﻣﯿﻦ‬ ‫ﻣﺎده اوﻟﯿﻪ ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز ﺑﺮاي ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺑﺨﺸﯽ از ﺗﻘﺎﺿﺎي رو ﺑﻪ ازدﯾﺎد ﺟﻬﺎﻧﯽ ﻣﺤﺼﻮﻻت ﮐﺎﻏﺬي‪ ،‬ﻣﺰاﯾﺎي دﯾﮕﺮي را ﻧﯿﺰ‬ ‫دارا ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪.

‬‬ ‫در ﻣﺠﻤﻮع ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﺸﮑﻼت ﻣﻮﺟﻮد در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﺗﺎﻣﯿﻦ ﻣﻮاد اوﻟﯿﻪ ﺳﻠﻮﻟﺰي ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮاي ﺻﻨﺎﯾﻊ ﭼﻮب‬ ‫و ﮐﺎﻏﺬ در ﺳﻄﺢ ﮐﺸﻮر‪ ،‬ﺑﺮرﺳﯽ اﻣﮑﺎن اﺳﺘﻔﺎده از ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﺑﺎزﯾﺎﻓﺖ و ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي ﺑﺎﻃﻠﻪ ﺑﺴﯿﺎر ﺿﺮوري و‬ ‫ﻣﻬﻢ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫در ﮐﺸﻮر ﻣﺎ ﻧﯿﺰ ﺿﺮورت اﺳﺘﻔﺎده از ﻓﻨﺎوري ﺑﺎزﯾﺎﻓﺖ ﺑﻪﻋﻨﻮان ﯾﮑﯽ از روشﻫﺎي ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺗﺎﻣﯿﻦ ﻣﻮاد اوﻟﯿﻪ‬ ‫ﺳﻠﻮﻟﺰي اﺣﺴﺎس ﻣﯽﺷﻮد‪ .‫درﺻﺪي در اﻧﺘﺸﺎر ﮔﺎزﻫﺎي ﮔﻞﺧﺎﻧﻪاي و ‪ 13‬درﺻﺪ ﮐﺎﻫﺶ در اﻧﺘﺸﺎر ﻣﻮاد زاﺋﺪ ﺟﺎﻣﺪ ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬در واﻗﻊ ﻣﯽﺗﻮان ﮔﻔﺖ ﮐﻪ‬ ‫ﺗﻮﺳﻌﻪ و ﺑﻬﺒﻮد روشﻫﺎي ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ ﯾﮑﯽ از ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﻬﻢ اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﺼﺮف ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي ﺑﺎزﯾﺎﻓﺘﯽ در ﺳﻄﺢ دﻧﯿﺎ ﺑﻮده‬ ‫اﺳﺖ ‪.‬‬ ‫ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ‪1‬ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﯾﮏ ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺗﮑﻤﯿﻠﯽ در ﻓﻨﺎوري ﺑﺎزﯾﺎﻓﺖ ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي ﺑﺎﻃﻠﻪ ﻣﺤﺴﻮب ﺷﺪه و ﻃﯽ آن‬ ‫ﺑﺎ ﺣﺬف ﻣﺮﮐﺐﻫﺎي ﭼﺎپ و ﺳﺎﯾﺮ ﻣﻮاد ﻣﻮﺟﻮد در ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي ﺑﺎﻃﻠﻪ ﻣﺜﻞ ﭼﺴﺐﻫﺎ‪ ،‬ﻋﻮاﻣﻞ اﺗﺼﺎل دﻫﻨﺪه‪ ،‬ﭘﻼﺳﺘﯿﮏ‪-‬‬ ‫ﻫﺎ و ﻏﯿﺮه‪ ،‬ﮐﻪ در اﯾﻦ ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺑﻪﻋﻨﻮان ﻣﻮاد آﻻﯾﻨﺪه‪ 2‬ﺗﻠﻘﯽ ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ‪ ،‬اﻟﯿﺎف ﺳﻠﻮﻟﺰي ﺑﺎزﯾﺎﻓﺘﯽ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻧﺴﺒﺘﺎً‬ ‫ﺧﺎﻟﺺ و ﻋﺎري از ﻣﻮاد ﻣﺰاﺣﻢ ﺑﺮاي اﺳﺘﻔﺎده ﻣﺠﺪد در ﺳﺎﺧﺖ ﮐﺎﻏﺬ ﺑﻪدﺳﺖ ﻣﯽآﯾﻨﺪ‪ .‬ﺗﻤﺎم ﻋﻮاﻣﻞ‬ ‫زﯾﺴﺖﻣﺤﯿﻄﯽ و اﻗﺘﺼﺎدي ﻓﻮق ﻣﻮﺟﺐ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﮔﺮاﯾﺶ ﺟﻬﺎﻧﯽ ﺑﻪﺳﻮي ﺑﺎزﯾﺎﻓﺖ ﻣﺤﺼﻮﻻت ﮐﺎﻏﺬي ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪Deinking‬‬ ‫‪Contaminants‬‬ ‫‪1‬‬ ‫‪2‬‬ .‬ﮔﺴﺘﺮش اﯾﻦ ﺻﻨﻌﺖ در ﮐﺸﻮر ﻋﻼوه ﺑﺮ ﮐﺎﻫﺶ ﻣﻘﺪار ارز ﺧﺮوﺟﯽ از ﮐﺸﻮر ﺟﻬﺖ‬ ‫ﺗﺎﻣﯿﻦ ﮐﺎﻏﺬ و ﻣﺤﺼﻮﻻت ﮐﺎﻏﺬي ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز داﺧﻠﯽ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﻣﻮﺟﺐ اﺷﺘﻐﺎلزاﯾﯽ ﮔﺴﺘﺮده و ﮐﻨﺪ ﻧﻤﻮدن روﻧﺪ‬ ‫ﺑﻬﺮهﺑﺮداري از ﺟﻨﮕﻞﻫﺎي ﻃﺒﯿﻌﯽ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺠﺘﻤﻊﻫﺎي ﺑﺰرگ ﺧﻤﯿﺮ و ﮐﺎﻏﺬ و ﭘﻮﯾﺎﯾﯽ و ﺗﺤﺮك ﻣﻄﻠﻮب در ﺻﻨﺎﯾﻊ‬ ‫ﺧﻤﯿﺮ و ﮐﺎﻏﺬ ﮐﺸﻮر ﮔﺮدد‪.

‬‬ ‫‪ ‬ﺻﺮﻓﻪﺟﻮﯾﯽ در ﻫﺰﯾﻨﻪﻫﺎي ارزي ﺑﺮاي واردات ﮐﺎﻏﺬ‪.‬‬ ‫‪ ‬ﮐﺎﻫﺶ ﺣﺠﻢ و وزن زﺑﺎﻟﻪ ﺷﻬﺮي‪.‬‬ ‫‪ ‬ﺻﺮﻓﻪﺟﻮﯾﯽ در ﻣﺼﺮف ﭼﻮب ﺑﺮاي ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﺎﻏﺬ و ﺟﻠﻮﮔﯿﺮي از ﻗﻄﻊ ﺑﯽروﯾﻪ ﺟﻨﮕﻞﻫﺎ ﺑﻪوﯾﮋه ﺟﻨﮕﻞﻫﺎي‬ ‫ارزﺷﻤﻨﺪ ﺷﻤﺎل ﮐﺸﻮر‪.‬ﺑﻪ‬ .‬‬ ‫‪ ‬ﮐﺎﻫﺶ ﻫﺰﯾﻨﻪﻫﺎي ﺗﻤﺎم ﺷﺪه ﺗﻮﻟﯿﺪ‪.‬‬ ‫از ﻃﺮف دﯾﮕﺮ‪ ،‬ﺗﻔﺎوتﻫﺎي ﻣﻮﺟﻮد ﺑﯿﻦ اﻟﯿﺎف ﺧﻤﯿﺮ ﺑﺎزﯾﺎﻓﺘﯽ و ﺧﻤﯿﺮ ﺑﮑﺮ ﻣﻮﺟﺐ ﻣﺤﺪود ﺷﺪن ﻣﺼﺮف‬ ‫اﻟﯿﺎف ﺧﻤﯿﺮ ﺑﺎزﯾﺎﻓﺘﯽ ﺑﻪﺻﻮرت ﺧﺎﻟﺺ ﯾﺎ ﻣﺨﻠﻮط ﺑﺎ ﺧﻤﯿﺮ ﺑﮑﺮ ﻣﯽﺷﻮد‪ .‫ﻣﺰاﯾﺎ و ﻣﺤﺪودﯾﺖﻫﺎي اﺳﺘﻔﺎده از اﻟﯿﺎف ﺑﺎزﯾﺎﻓﺘﯽ‬ ‫ﺑﻪﻃﻮر ﮐﻠﯽ اﺳﺘﻔﺎده از اﻟﯿﺎف ﺑﺎزﯾﺎﻓﺘﯽ ﺑﺮاي ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﺎﻏﺬ از ﺟﻤﻠﻪ ﮐﺎﻏﺬ روزﻧﺎﻣﻪ ﻣﺰاﯾﺎي زﯾﺎدي دارد ﮐﻪ‬ ‫ﺑﻪﻃﻮر ﺧﻼﺻﻪ ﻣﯽﺗﻮان آﻧﻬﺎ را ﺑﻪ ﺷﺮح زﯾﺮ ﺑﺮ ﺷﻤﺮد‪.‬از ﺟﻨﺒﻪ ﺗﺌﻮري‪ ،‬ﻓﺮآوري ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي ﺑﺎﻃﻠﻪ‬ ‫ﺑﺎﯾﺴﺘﯽ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﺗﻬﯿﻪ ﺧﻤﯿﺮﺑﺎزﯾﺎﺑﯽ ﺷﺪهاي ﺷﻮد ﮐﻪ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از آن ﺑﺘﻮان ﻫﻤﺎن درﺟﻪ ﮐﺎﻏﺬ اوﻟﯿﻪ را ﺳﺎﺧﺖ‪ .‬‬ ‫‪ ‬ﮐﺎﻫﺶ ﻧﯿﺎز ﺑﻪ زﻣﯿﻦ و اﻣﮑﺎﻧﺎت ﺟﻤﻊآوري و ﺣﻤﻞ و دﻓﻊ زﺑﺎﻟﻪ‪.‬‬ ‫‪ ‬ﮐﺎﻫﺶ ﺧﻄﺮ آﻟﻮدﮔﯽﻫﺎي زﯾﺴﺖ ﻣﺤﯿﻄﯽ در ﻣﺤﯿﻂ زﻧﺪﮔﯽ از ﻃﺮﯾﻖ ﺟﻠﻮﮔﯿﺮي از ورود ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي ﺑﺎﻃﻠﻪ ﺑﻪ‬ ‫ﭼﺮﺧﻪ زﺑﺎﻟﻪ و دﻓﻊ آن در ﻣﺤﯿﻂ زﯾﺴﺖ‪.‬‬ ‫‪ ‬ﺑﻬﺒﻮد وﯾﮋﮔﯽﻫﺎي ﻣﮑﺎﻧﯿﮑﯽ ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي ﺣﺎﺻﻞ در ﺻﻮرت اﺳﺘﻔﺎده از ﮐﺎﻏﺬ درﺟﻪ ﺑﺎﻻﺗﺮ ﺑﻪﻋﻨﻮان ﮐﺎﻏﺬ ﺑﺎﻃﻠﻪ‬ ‫ﺑﺮاي ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﺎﻏﺬ درﺟﻪ ﭘﺎﯾﯿﻦﺗﺮ‪ ،‬ﺑﻪﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل اﺳﺘﻔﺎده از ﮐﺎﻏﺬ ﻣﺠﻠﻪ ﺑﺎﻃﻠﻪ ﺑﺮاي ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﺎﻏﺬ روزﻧﺎﻣﻪ‪.‬‬ ‫‪ ‬ﺻﺮﻓﻪﺟﻮﯾﯽ در ﻣﺼﺮف اﻧﺮژي و ﻣﻮاد ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ﺑﺮاي ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺧﻤﯿﺮﮐﺎﻏﺬ‪.‬‬ ‫‪ ‬ﮐﺎﻫﺶ آﻟﻮدﮔﯽﻫﺎي زﯾﺴﺖ ﻣﺤﯿﻄﯽ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﺎﻏﺬ از ﻃﺮﯾﻖ ﮐﻢ ﮐﺮدن ﻣﺼﺮف ﻣﻮاد ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ‪.

‬‬ ‫در ﻣﺠﻤﻮع اﺳﺘﻔﺎده از درﺟﺎت ﻣﺨﺘﻠﻒ اﺧﺘﻼط ﺧﻤﯿﺮ ‪ DIP‬ﺳﻔﯿﺪ ﺷﺪه ﺣﺎﺻﻞ از ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي ﻣﺠﻠﻪ ﺑﺎﻃﻠﻪ‬ ‫ﺑﺎ ﺧﻤﯿﺮ ﺑﮑﺮ ﺣﺎﺻﻞ از ﻣﻮاد ﺧﺎم ﺳﻠﻮﻟﺰي ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ روش ﻣﻨﺎﺳﺒﯽ ﺑﺮاي ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﺎﻏﺬ روزﻧﺎﻣﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‫ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ‪ DIP‬ﺣﺎﺻﻞ از ﮐﺎﻏﺬ روزﻧﺎﻣﻪ ﺑﺎﻃﻠﻪ ﺑﺎﯾﺴﺘﯽ ﺑﺘﻮان ﻣﺠﺪداً ﮐﺎﻏﺬ روزﻧﺎﻣﻪ ﺳﺎﺧﺖ‪ ،‬وﻟﯽ ﺑﻨﺎ‬ ‫ﺑﻪ دﻻﯾﻞ ﻣﺨﺘﻠﻒ اﯾﻦ اﺻﻞ ﺗﺌﻮري ﮐﺎﻣﻼً ﻗﺎﺑﻞ ﭘﯿﺎدهﺷﺪن ﻧﯿﺴﺖ‪ .‬در ﭼﻨﯿﻦ ﻣﻮردي ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي‬ ‫ﺑﺎﻃﻠﻪ ﺑﺎ درﺟﻪ ﺑﺮﺗﺮ ﻧﯿﺰ ﺗﻨﺰل درﺟﻪ ﭘﯿﺪا ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ‪.‬ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل ﺗﻮﻟﯿﺪﮐﻨﻨﺪﮔﺎن ﮐﺎﻏﺬ روزﻧﺎﻣﻪ ﺑﺮ ﭘﺎﯾﻪ ‪ ،DIP‬اﻏﻠﺐ از ﻣﻘﺎدﯾﺮ‬ ‫ﻣﺸﺨﺼﯽ ﮐﺎﻏﺬ ﻣﺠﻠﻪ ﺑﺎﻃﻠﻪ ﻧﯿﺰ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ ﺗﺎ ﮐﺎراﯾﯽ ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ و ﻧﯿﺰ درﺟﻪ ﺷﻔﺎﻓﯿﺖ ﺧﻤﯿﺮ ﺣﺎﺻﻞ‬ ‫ﺑﻬﺒﻮد ﭘﯿﺪا ﮐﻨﺪ‪.‬ﺗﺠﺮﺑﻪ ﺟﻬﺎﻧﯽ‬ ‫ﻧﯿﺰ ﻧﺸﺎن داده اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎزﯾﺎﻓﺖ ﮐﺎﻏﺬ ﻣﺠﻠﻪ ﺑﺎﻃﻠﻪ و اﺳﺘﻔﺎده از ‪ DIP‬ﺣﺎﺻﻞ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﺨﻠﻮط ﺑﺎ ﺧﻤﯿﺮ ﺑﮑﺮ‬ ‫ﺣﺎﺻﻞ از ﻣﻮاد ﺧﺎم ﺳﻠﻮﻟﺰي) ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل ﺧﻤﯿﺮ ﻣﮑﺎﻧﯿﮑﯽ ﭘﺮﺑﺎزده ﺣﺎﺻﻞ از ﭼﻮب( ﺑﺮاي ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﺎﻏﺬ از ﻧﻈﺮ‬ .‬‬ ‫‪ ‬اﮔﺮ ﮐﺎﻏﺬ ﺑﺎﻃﻠﻪ ﻣﺼﺮﻓﯽ ﻣﺨﻠﻮﻃﯽ از اﻧﻮاع ﻣﺨﺘﻠﻒ ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي ﭼﺎپﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬وﺟﻮد اﻟﯿﺎف ﺑﺎ ﮐﯿﻔﯿﺖ ﮐﻤﺘﺮ در‬ ‫ﻣﺨﻠﻮط ﮐﺎﻏﺬﻫﺎ ﻣﻮﺟﺐ ﻣﺤﺪودﯾﺖ اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻬﺎﯾﯽ از ﺧﻤﯿﺮ ﺑﺎزﯾﺎﻓﺘﯽ ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬‬ ‫‪ ‬ﮐﺎﻏﺬ ﺑﺎﻃﻠﻪ درﺟﻪ ﺑﺮﺗﺮ را ﻣﯽﺗﻮان ﺑﺮاي ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﺎﻏﺬي ﺑﺎ درﺟﻪ ﮐﻤﺘﺮ ﻣﺼﺮف ﻧﻤﻮد ﺗﺎ ﮐﻤﺒﻮدﻫﺎي ﻧﺎﺷﯽ از‬ ‫ﺳﺎﯾﺮ اﺟﺰاي ﺧﻤﯿﺮ ﺟﺒﺮان ﺷﻮد‪ .‬اﯾﻦ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎي ﮐﻢ ﺷﺪن درﺟﻪ ﮐﺎﻏﺬ ﺑﺎﻃﻠﻪ اﺳﺖ ﮐﻪ دﻻﯾﻞ آن ﻧﯿﺰ‬ ‫ﺑﻪ ﺷﺮح زﯾﺮ ﻣﯽﺑﺎﺷﻨﺪ‪:‬‬ ‫‪ ‬ﮐﯿﻔﯿﺖ اﻟﯿﺎف ﯾﺎ ﺣﺬف ﻣﻮاد آﻻﯾﻨﺪه در ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﺑﺎزﯾﺎﻓﺖ در ﺣﺪي ﻧﯿﺴﺖ ﮐﻪ اﺟﺎزه اﺳﺘﻔﺎده ﻣﺠﺪد از ﺧﻤﯿﺮ‬ ‫ﺑﺎزﯾﺎﻓﺘﯽ ﺑﺮاي ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﺎﻏﺬ اوﻟﯿﻪ را ﺑﺪﻫﺪ‪.‬اﻏﻠﺐ اوﻗﺎت اﺳﺘﻔﺎده از ﺧﻤﯿﺮ ﺑﺎزﯾﺎﻓﺘﯽ ﺑﺎﯾﺴﺘﯽ‬ ‫ﻣﺤﺪود ﺑﻪ ﺳﺎﺧﺖ ﮐﺎﻏﺬي ﺑﺎ درﺟﻪ ﭘﺎﯾﯿﻦﺗﺮ ﺷﻮد‪ .

‫ﻓﻨﯽ‪ ،‬اﻗﺘﺼﺎدي‪ ،‬زﯾﺴﺖ ﻣﺤﯿﻄﯽ و ﻣﺼﺮف اﻧﺮژي ﺗﻮﺟﯿﻪﭘﺬﯾﺮ ﺑﻮده و ﮐﺎرﺧﺎﻧﻪﻫﺎي زﯾﺎدي در دﻧﯿﺎ ﺑﺮ اﯾﻦ اﺳﺎس‬ ‫ﻣﺸﻐﻮل ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻣﯽﺑﺎﺷﻨﺪ‪.‬ﺑﺎﻟﻎ ﺑﺮ ‪ 50‬ﻧﻮع ﻣﺨﺘﻠﻒ از ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي ﺑﺎﻃﻠﻪ ﺑﻪﻃﻮر ﻣﻌﻤﻮل ﺷﻨﺎﺳﺎﯾﯽ و ﺟﻤﻊآوري ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ ﺑﺎ‬ ‫اﯾﻦ وﺟﻮد ﺑﺮاي ﺗﺴﻬﯿﻞ در ﮔﺰارﺷﺎت و ﻧﮕﻬﺪاري آﻣﺎر در ﺑﺨﺶ ﺗﺠﺎرت اﯾﻦ ‪ 50‬ﻧﻮع ﺑﻪ ‪ 5‬ﻧﻮع ﻋﻤﺪه دﺳﺘﻪﺑﻨﺪي‬ ‫ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ ﮐﻪ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از‪:‬‬ ‫ﺟﺎﯾﮕﺰﯾﻦﻫﺎي ﺧﻤﯿﺮ‬ ‫‪١‬‬ ‫اﯾﻦ دﺳﺘﻪ ﺷﺎﻣﻞ ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي داراي ﮐﯿﻔﯿﺖ ﺑﺎﻻ‪ ،‬ﺗﻤﯿﺰ و ﭼﺎپ ﻧﺸﺪه ﺑﻪدﺳﺖ آﻣﺪه از ﮐﺎرﺧﺎﻧﻪﻫﺎي ﺗﺒﺪﯾﻠﯽ از‬ ‫ﻗﺒﯿﻞ ﺑﺴﺘﻪﺑﻨﺪي و ﺗﻮﻟﯿﺪ ﭘﺎﮐﺖﻫﺎي ﮐﺎﻏﺬي و ﺑﺮشﮐﺎري در ﺑﺨﺶﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺗﺒﺪﯾﻠﯽ اﺳﺖ‪ .‬‬ ‫‪Pulp Substitutes‬‬ ‫‪1‬‬ .‬اﻟﺒﺘﻪ اﯾﻦ ﮐﺎر ﺑﺴﯿﺎر ﺿﺮوري اﺳﺖ زﯾﺮا ﻫﺮ ﻧﻮع ﮐﺎﻏﺬ ﺑﺎﻃﻠﻪ را ﺻﺮﻓﺎً ﻣﯽﺗﻮان ﺑﻪ ﻓﺮآورده ﯾﺎ ﻓﺮآوردهﻫﺎي‬ ‫ﺧﺎﺻﯽ ﺗﺒﺪﯾﻞ ﻧﻤﻮد‪ .‬اﯾﻦ دﺳﺘﻪ از‬ ‫ﺳﺎلﻫﺎي ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺗﺎ ﺣﺪود ‪ 90‬درﺻﺪ ﺑﺎزﯾﺎﻓﺖ ﻣﯽﺷﺪه و از آﻧﻬﺎ ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي ﻇﺮﯾﻒ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫اﻧﻮاع ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي ﺑﺎﻃﻠﻪ‬ ‫اﻏﻠﺐ ﺑﻨﮕﺎهﻫﺎ و ﺷﺮﮐﺖﻫﺎ ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي ﺑﺎﻃﻠﻪ را ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﮐﯿﻔﯿﺖ و ﻣﯿﺰان آﻟﻮدﮔﯽﺷﺎن ﺑﻪ ﭼﻨﺪ دﺳﺘﻪ ﺗﻘﺴﯿﻢ‬ ‫ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ‪ .

‬اﯾﻦ دﺳﺘﻪ ﻣﻨﺒﻊ‬ ‫ﺑﺰرﮔﯽ از اﻟﯿﺎف ﻣﺤﮑﻢ اﺳﺖ و در ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ ﺑﺎ ﻧﺴﺒﺖﻫﺎي ﺑﺎﻻي ‪ 50‬درﺻﺪ ﺑﺎزﯾﺎﻓﺖ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬ﭼﺎپ ﻟﯿﺰري ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺟﺪﯾﺪ‬ ‫ﺧﻮﺑﯽ اﺳﺖ و ﺗﮑﻨﻮﻟﻮژي ﭼﺎپ و ﻣﺮﮐﺐ در آﯾﻨﺪه ﺑﻪ اﯾﺠﺎد و ﮔﺴﺘﺮش ﻣﻮاد ﺧﺎم در اﯾﻦ ﺑﺨﺶ از ﺑﺎزار ﺑﺎ ﺳﺮﻋﺖ‬ ‫زﯾﺎدي اداﻣﻪ ﺧﻮاﻫﺪ داﺷﺖ‪ .‬اﯾﻦ ﻧﻮع از ﻣﻮاد ﺧﺎم ﺑﺎ ﺗﮑﻨﻮﻟﻮژي ﻫﺎي ﭘﯿﺸﺮﻓﺘﻪﺗﺮي ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ روش ﻫﺎي راﯾﺞ‬ ‫اﻣﺮوزي ﺑﺮاي ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ ﻧﯿﺎزﻣﻨﺪﻧﺪ و در ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ ﻧﯿﺮوي ﭘﯿﺶ ﺑﺮﻧﺪهاي ﺑﺮاي ﺑﻬﺒﻮد ﺗﮑﻨﻮﻟﻮژي ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ‬ ‫ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪.‬اﯾﻦ دﺳﺘﻪ ﺗﺮﮐﯿﺒﯽ‬ ‫از ﺣﺪود ‪ 60-80‬درﺻﺪ ﺧﻤﯿﺮ رﻧﮓﺑﺮي ﻧﺸﺪه ﺳﻮزﻧﯽﺑﺮگ اﻟﯿﺎف ﺑﻠﻨﺪ و ‪ 20‬ﺗﺎ ‪ 40‬درﺻﺪ ﻣﻘﻮاي ﻣﻮاج داﻧﺴﯿﺘﻪ‬ ‫ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺑﺎزده ﺑﺎﻻي داراي اﻟﯿﺎف ﮐﻮﺗﺎه اﺳﺖ و اﻏﻠﺐ داراي ﻣﻘﺎدﯾﺮ ﺑﺎﻻي اﻟﯿﺎف ﺑﺎزﯾﺎﻓﺘﯽ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ .‬‬ ‫ﻣﻘﻮاﻫﺎي ﮐﻨﮕﺮهاي ﮐﻬﻨﻪ‬ ‫‪2‬‬ ‫اﯾﻦ دﺳﺘﻪ ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي ﺑﺎﻃﻠﻪاي ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ از ﺟﻌﺒﻪﻫﺎي ﮐﻨﮕﺮهاي )ﮐﺎرﺗﻦﻫﺎي( ﺟﻤﻊآوري ﺷﺪه از‬ ‫ﺧﺮدهﻓﺮوﺷﯽﻫﺎ‪ ،‬ﺗﺠﺎرت ﺧﺎﻧﻪﻫﺎ و ﻣﺼﺎرف ﺻﻨﻌﺘﯽ و ﺑﺮﺧﯽ از ﻣﺼﺮفﮐﻨﻨﺪﮔﺎن ﺑﻪدﺳﺖ ﻣﯽآﯾﻨﺪ‪ .‫ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ ﺷﺪه ﺑﺎ ﮐﯿﻔﯿﺖ‬ ‫‪١‬‬ ‫اﯾﻦ ﺑﺨﺶ ﺷﺎﻣﻞ ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي ﺗﻤﯿﺰ‪ ،‬ﮐﻤﯽ ﭼﺎپﺷﺪه و ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي رﻧﮕﯽ از ﻗﺒﯿﻞ ﭘﻮﺷﺶﻫﺎي رﻧﮕﯽ‪ ،‬ﮐﺎﻏﺬ‬ ‫دﻓﺎﺗﺮ رﺳﻤﯽ‪ ،‬ﺧﻤﯿﺮ ﮐﺎﻏﺬ ﮐﺘﺎب و ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي ﭼﺎپﺷﺪه ﺑﺎ ﭼﺎﭘﮕﺮﻫﺎي ﻟﯿﺰري و دﺳﺘﮕﺎهﻫﺎي ﻓﺘﻮﮐﭙﯽ اﺳﺖ‪ .‬در ﺳﺎل‬ ‫‪ 9/2 ،1990‬ﻣﯿﻠﯿﻮن ﺗﻦ از ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ ﺷﺪه ﺧﻮب در اﯾﺎﻟﺖ ﻣﺘﺤﺪه ﺑﺎزﯾﺎﻓﺖ و ﺻﺎدر ﺷﺪهاﻧﺪ‪ .‬اﯾﻦ ﻣﻘﺪار‬ ‫ﺑﯿﺎﻧﮕﺮ ﺣﺪود ‪ 40‬درﺻﺪ از ﻣﻨﺎﺑﻊ در دﺳﺘﺮس اﯾﻦ دﺳﺘﻪ اﺳﺖ و اﯾﻦ دﺳﺘﻪ از ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي ﺑﺎﻃﻠﻪ ﺣﺎوي اﻟﯿﺎف ﺑﺎ‬ ‫ﮐﯿﻔﯿﺘﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺗﮑﻨﻮﻟﻮژي ﺟﺪﯾﺪ در زﻣﯿﻨﻪ ﻣﺮﮐﺐ و ﻓﺮآﯾﻨﺪﻫﺎي ﭼﺎپ آﻟﻮده ﺷﺪه اﻧﺪ‪ .‬‬ ‫‪High.Grade Deinked Papers‬‬ ‫‪Old carogated Containeres‬‬ ‫‪1‬‬ ‫‪2‬‬ .

‬‬ ‫ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي ﻣﺨﻠﻮط‬ ‫‪٢‬‬ ‫ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي ﻣﺨﻠﻮط ﯾﮏ دﺳﺘﻪ وﺳﯿﻊ را ﺷﺎﻣﻞ ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن ﭼﺎپﺷﺪه و‬ ‫ﻏﯿﺮه ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي ﻣﺨﻠﻮط ﻣﻨﺒﻊ ﺑﺰرﮔﯽ از اﻟﯿﺎف ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ‬ ‫ﭘﺘﺎﻧﺴﯿﻞﻫﺎي ﺧﻮﺑﯽ را ﺑﺮاي ﺑﺎزﯾﺎﻓﺖ دارا ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬اﻣﺎ اﺳﺘﻔﺎده از آن ﻧﯿﺎزﻣﻨﺪ ﺗﮑﻨﻮﻟﻮژي ﺟﺪاﺳﺎزي ﭘﯿﺸﺮﻓﺘﻪ و ﯾﺎ‬ ‫ﺗﻔﮑﯿﮏ از ﻣﺒﺪا اﺳﺖ ﮐﻪ در ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ در دﺳﺘﺮس ﻧﺒﻮده و ﯾﺎ از ﻧﻈﺮ اﻗﺘﺼﺎدي اﻣﮑﺎنﭘﺬﯾﺮ ﻧﻤﯽﺑﺎﺷﺪ‪ .‬درﺻﺪ از‬ ‫روزﻧﺎﻣﻪﻫﺎي ﺑﺎزﯾﺎﻓﺖﺷﺪه ﻣﺠﺪداً ﺑﻪ ﮐﺎﻏﺬ روزﻧﺎﻣﻪ ﺗﺒﺪﯾﻞ ﻣﯽﺷﻮد و ﺣﺪود ‪ 10‬درﺻﺪ ﻣﻘﺎدﯾﺮ ﺑﺎﻗﯽﻣﺎﻧﺪه در ﺟﻌﺒﻪ‪-‬‬ ‫ﻫﺎي ﻣﻘﻮاﯾﯽ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﯽﮔﯿﺮد‪ .‬ﻣﻌﻤﻮﻻً اﯾﻦ‬ ‫دﺳﺘﻪ اﻏﻠﺐ در ﻃﺒﻘﻪ ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﯽ و در ﻻﯾﻪ داﺧﻠﯽ ﻣﻘﻮاﻫﺎي ﭼﻨﺪ ﻻﯾﻪ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﯽﮔﯿﺮد‪.‫روزﻧﺎﻣﻪﻫﺎي ﺑﺎﻃﻠﻪ‬ ‫‪١‬‬ ‫اﯾﻦ دﺳﺘﻪ ﺑﺎﻟﻎ ﺑﺮ ‪ 15‬ﻣﯿﻠﯿﻮن ﺗﻦ اﻟﯿﺎف ﺑﺎﻃﻠﻪ در ﻫﺮ ﺳﺎل در اﯾﺎﻻت ﻣﺘﺤﺪه را ﺷﺎﻣﻞ ﻣﯽﺷﻮد‪ 15 .‬‬ ‫ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي ﻣﺠﻠﻪ ﺑﺎﻃﻠﻪ‬ ‫‪3‬‬ ‫ﺑﺮاي ﭼﺎپ ﻣﺠﻼت‪ ،‬ﮐﺎﺗﺎﻟﻮگﻫﺎ و اﻧﻮاع ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﻮارد ﺗﺒﻠﯿﻐﺎﺗﯽ از اﻧﻮاع ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي اﻧﺪودﺷﺪه و ﻧﺸﺪه‬ ‫ﻋﻤﺪﺗﺎً از ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي ﻧﻮع ‪ SC‬و ‪ LWC‬ﺣﺎوي ﺧﻤﯿﺮ ﻣﮑﺎﻧﯿﮑﯽ و ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي روزﻧﺎﻣﻪ ﺑﻬﺒﻮد ﯾﺎﻓﺘﻪ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫‪1‬‬ ‫‪Old Newspapers‬‬ ‫‪Mixed Papers‬‬ ‫‪3‬‬ ‫‪Old Magazines‬‬ ‫‪2‬‬ .‬اﯾﻦ دﺳﺘﻪ در ﺳﻄﻮح ﮐﻢ ﺑﺎزﯾﺎﻓﺖ ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬اﯾﻦ ﺗﺮﮐﯿﺐ ﺑﻪ ﺗﻨﻬﺎﯾﯽ ﺣﺪود‪ 5/5‬درﺻﺪ از ﻓﻀﺎي زﻣﯿﻦﻫﺎي دﻓﻦ زﺑﺎﻟﻪ را‬ ‫اﺷﻐﺎل ﻣﯽﮐﻨﺪ و ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ ﺑﺨﺶ ﻋﻤﺪهاي از ﺗﻼش ﺷﻬﺮداريﻫﺎ ﺑﻪ ﺑﺎزﯾﺎﻓﺖ اﯾﻦ دﺳﺘﻪ اﺧﺘﺼﺎص دارد‪.

‬ﻣﻌﻤﻮﻻً ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ‬ ‫ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي اﻧﺪود ﺷﺪه ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي اﻧﺪود ﻧﺸﺪه ﻣﺸﮑﻼت ﮐﻤﺘﺮي دارد‪ .‬‬ ‫ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ‪ ،‬ﻫﻤﺎنﮔﻮﻧﻪ ﮐﻪ از ﻧﺎم آن ﭘﯿﺪاﺳﺖ‪ ،‬ﻓﺮآﯾﻨﺪ زدودن و ﺧﺎرج ﮐﺮدن ﻣﺮﮐﺐ از ﮐﺎﻏﺬ ﭼﺎپﺷﺪه‬ ‫اﺳﺖ‪ .‬ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ ﻣﻬﻢﺗﺮﯾﻦ ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺑﺮاي اﺳﺘﻔﺎده ﻣﺠﺪد از ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي ﺑﺎزﯾﺎﻓﺘﯽ ﺑﻪﻋﻨﻮان ﻣﺎده اوﻟﯿﻪاي ﺑﺮاي ﺗﻮﻟﯿﺪ‬ ‫ﮐﺎﻏﺬﻫﺎﯾﯽ از ﻗﺒﯿﻞ ﮐﺎﻏﺬ ﭼﺎپ و ﺗﺤﺮﯾﺮ‪ ،‬ﮐﺎﻏﺬ روزﻧﺎﻣﻪ و ﻣﺠﻠﻪ‪ ،‬ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي ﺑﻬﺪاﺷﺘﯽ و ﯾﺎ ﻻﯾﻪ روﯾﯽ ﻣﻘﻮاﻫﺎي‬ ‫ﭼﻨﺪﻻﯾﻪ‪ ١‬ﺑﺎ ﺻﻔﺤﻪ روﯾﯽ ﺳﻔﯿﺪ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬در ﻣﻘﺎﺑﻞ‪ ،‬ﻗﺎﺑﻠﯿﺖ ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي اﻧﺪود ﻧﺸﺪه‬ ‫ﺗﺤﺖ ﺗﺎﺛﯿﺮ ﻣﯿﺰان ﺟﺬب ﻣﺮﮐﺐ درون ﮐﺎﻏﺬ ﺗﺎ ﺣﺪي ﮐﻢ و زﯾﺎد ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ‪ .‬ﻧﻮع ﺧﻤﯿﺮ ﻧﯿﺰ ﺑﺮ ﻗﺎﺑﻠﯿﺖ ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي اﻧﺪود ﺷﺪه و ﻧﺸﺪه ﻣﻮﺛﺮ اﺳﺖ‪.‬در اﺛﺮ ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ از ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي ﺑﺎﻃﻠﻪ و اﻟﯿﺎف ﺑﺎزﯾﺎﻓﺘﯽ‬ ‫‪Chipboard‬‬ ‫‪1‬‬ .‬اﻣﺮوزه در ﺳﻄﺢ ﺟﻬﺎن‪ ،‬ﺑﯿﺶ از ‪ 11‬ﻣﯿﻠﯿﻮن ﺗﻦ اﻟﯿﺎف ﺗﻮﺳﻂ ‪ 400‬ﮐﺎرﺧﺎﻧﻪ‬ ‫ﺑﺎزﯾﺎﻓﺖ ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ‬ ‫ﺻﻨﺎﯾﻊ ﮐﺎﻏﺬ و ﺑﺎزﯾﺎﻓﺖ از ‪ 50‬ﺳﺎل ﭘﯿﺶ ﺑﺎ ﻓﻦ ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ آﺷﻨﺎﺳﺖ‪ ،‬و ﻫﺮ روزه ﺑﺮ اﻫﻤﯿﺖ آن ﺑﻪﻋﻨﻮان‬ ‫ﯾﮏ ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﺻﻨﻌﺘﯽ اﻓﺰوده ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬ﻧﺘﺎﯾﺞ ﺑﺮرﺳﯽﻫﺎي اﻧﺠﺎمﺷﺪه روي‬ ‫ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي ﻣﺠﻠﻪ اﻧﺪود ﺷﺪه و ﻧﺸﺪه ﻧﺸﺎن داد ﮐﻪ ﻗﺎﺑﻠﯿﺖ‬ ‫ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي اﻧﺪود ﺷﺪه ﺑﯿﺶﺗﺮ‬ ‫از ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي اﻧﺪود ﻧﺸﺪه ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪.‫ﺑﺮاي ﭼﺎپ ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي ﻣﺠﻠﻪ از روشﻫﺎي ﭼﺎپ روﺗﻮﮔﺮاور و اﻓﺴﺖ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽﮔﺮدد‪ .‬در ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي اﻧﺪود ﺷﺪه‪ ،‬ﻣﺮﮐﺐ‬ ‫ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ ذرات ﻣﺎده اﻧﺪود از اﻟﯿﺎف ﮐﺎﻏﺬ ﺟﺪا ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ‪ .

‬ﺷﺴﺘﺸﻮ و ﺷﻨﺎورﺳﺎزي دو روش ﺑﺴﯿﺎر ﻣﺘﺪاول ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬ﺳﺎﯾﺮ روشﻫﺎ‬ ‫ﻣﺎﻧﻨﺪ رﻧﮓزداﯾﯽ ﮔﺮﻣﺎﯾﯽ‪ ،‬ﭘﺮﺗﻮاﻓﮑﻨﯽ‪ ،‬ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ ﺑﺮ ﭘﺎﯾﻪ ﺣﻼلﻫﺎي آﻟﯽ و‬ ‫ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ ﻣﻐﻨﺎﻃﯿﺴﯽ ﻫﻨﻮز در‬ ‫ﻣﺮﺣﻠﻪ آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎﻫﯽ ﻗﺮار دارﻧﺪ ‪.‬‬ ‫زدودن ﻣﺮﮐﺐ از ﮐﺎﻏﺬ ﺑﺎﻃﻠﻪ ﻃﯽ ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ در ﻣﺮاﺣﻞ ﻣﺸﺨﺼﯽ اﻧﺠﺎم ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﮐﺎﻏﺬ ﺑﺎﻃﻠﻪ در ﺣﻀﻮر ﻫﯿﺪروﮐﺴﯿﺪ ﺳﺪﯾﻢ‪ ،‬ﺳﯿﻠﯿﮑﺎت ﺳﺪﯾﻢ‪ ،‬ﻫﯿﺪروژن ﭘﺮاﮐﺴﯿﺪ و ﭘﺎﯾﺪار ﺳﺎز ﭘﺮاﮐﺴﯿﺪ ﺑﺎ‬ ‫ﻧﺎم ﺗﺮي آﻣﯿﻦ ﭘﻨﺘﺎ اﺳﺘﯿﮏ اﺳﯿﺪ )‪ (DTPA‬ﺑﻪ ﺧﻤﯿﺮ ﺗﺒﺪﯾﻞ ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬ﺑﺮﺧﯽ ﻣﺮﮐﺐﻫﺎ ﺑﻪ ﮐﻤﮏ ﻋﻤﻞ ﻣﮑﺎﻧﯿﮑﯽ ﺧﻤﯿﺮﺳﺎزي ﺑﻪ ﺳﻬﻮﻟﺖ از اﻟﯿﺎف ﺟﺪا‬ ‫ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ‪ ،‬در ﺣﺎﻟﯽﮐﻪ ﺳﺎﯾﺮ ﻣﺮﮐﺐﻫﺎ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﭼﻨﯿﻦ ﺗﯿﻤﺎرﻫﺎﯾﯽ ﻣﻘﺎوماﻧﺪ‪ .‬ﺟﺪاﺳﺎزي ﻣﺮﮐﺐ از ﺳﻄﺢ ﻟﯿﻒ از ﻃﺮﯾﻖ‬ .‬ﺗﺠﻬﯿﺰات و ﻣﻮاد ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﺑﺮاي ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ ﺑﻪ ﻧﻮع ﻣﺮﮐﺐ‬ ‫ﻣﻮﺟﻮد در ﮐﺎﻏﺬ ﺑﺎﻃﻠﻪ ﺑﺴﺘﮕﯽ دارد‪ .‬‬ ‫اﯾﻦ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﻌﻤﻮﻻً ﺷﺎﻣﻞ روﻏﻦﻫﺎي ﻧﺎﻣﺤﻠﻮل در آب و ﯾﺎ ﭘﻠﯿﻤﺮﻫﺎ )ﻣﺜﻞ ﻣﺮﮐﺐﻫﺎي ﺗﻮﻧﺮ( ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ زدودن‬ ‫آﻧﻬﺎ ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﺳﺎدهاي ﻧﯿﺴﺖ‪ .‬‬ ‫ﻣﻌﻤﻮﻻً ﻣﺮﮐﺐﻫﺎ ﺣﺎوي رﻧﮓداﻧﻪﻫﺎي ﻏﯿﺮﻗﻄﺒﯽ‪ ،‬ﺣﺎﻣﻞﻫﺎ و ﺗﺴﻬﯿﻞﮐﻨﻨﺪهﻫﺎي اﺗﺼﺎل آﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﮐﺎﻏﺬ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪.‬ﻃﯽ ﻓﺮآﯾﻨﺪ‬ ‫ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ از ﯾﮏ‬ ‫ﺧﻤﯿﺮﺳﺎز ﺑﺮاي دﻓﯿﺒﺮهﮐﺮدن ﮐﺎﻏﺬ و ﺟﺪا ﻧﻤﻮدن ذرات ﻣﺮﮐﺐ از اﻟﯿﺎف ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬ﻋﻤﻞ ﺑﺮﺷﯽ‪-‬‬ ‫ﻣﮑﺎﻧﯿﮑﯽ ﺳﺒﺐ ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ ﮐﺎﻏﺬ ﺑﻪ اﻟﯿﺎف ﺟﺪا ﺗﺒﺪﯾﻞ ﺷﻮد‪ ،‬در ﻧﺘﯿﺠﻪ اﯾﻦ ﻋﻤﻞ ذرات ﻣﺮﮐﺐ ﮐﻪ ﺑﻪ دو ﯾﺎ ﭼﻨﺪ ﻓﯿﺒﺮ‬ ‫ﻣﺘﺼﻞ ﺷﺪهاﻧﺪ ﺑﻪ داﺧﻞ ﺳﻮﺳﭙﺎﻧﺴﯿﻮن رﻫﺎ ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ‪.‬ﻣﻬﻢﺗﺮﯾﻦ‬ ‫ﻣﺮﺣﻠﻪ‪ ،‬ﺟﺪاﺳﺎزي ﻣﺮﮐﺐ از اﻟﯿﺎف اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺮاﮐﻨﺪهﺳﺎزي ذرات ﻣﺮﮐﺐ و ﺧﺎرج ﻧﻤﻮدن ﻣﺮﮐﺐ از ﺳﻮﺳﭙﺎﻧﺴﯿﻮن‬ ‫اﻟﯿﺎف ﻧﯿﺰ ﻣﺮاﺣﻞ ﺑﻌﺪي ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﻣﯽﺑﺎﺷﻨﺪ‪ .‫ﻣﺤﺼﻮﻟﯽ ﺑﺎ ﮐﯿﻔﯿﺖ ﻣﻄﻠﻮب ﺑﻪدﺳﺖ ﻣﯽآﯾﺪ ﮐﻪ از ﺳﻔﯿﺪي‪ ،‬ﻣﯿﺰان ﺷﻔﺎﻓﯿﺖ و وﯾﮋﮔﯽﻫﺎي ﻣﻘﺎوﻣﺘﯽ ﺧﻮﺑﯽ‬ ‫ﺑﺮﺧﻮردار اﺳﺖ‪.

‬ﻣﻮاد ﻓﻌﺎلﺳﺎز ﺳﻄﺤﯽ ﺑﺮ ﮐﺸﺶ ﺳﻄﺤﯽ ﺑﯿﻦ ﻣﺎﯾﻌﺎت و ﺟﺎﻣﺪات اﺛﺮ ﻣﯽﮔﺬارﻧﺪ‪ ،‬ﺳﻪ ﻧﻮع از اﯾﻦ ﻣﻮاد در‬ ‫ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ ﮐﺎرﺑﺮد ﺑﯿﺸﺘﺮي دارﻧﺪ‪.‫واﮐﺸﯿﺪﮔﯽ ﻟﯿﻒ ﺗﺤﺖ ﺷﺮاﯾﻂ ﻗﻠﯿﺎﯾﯽ ﺗﺴﻬﯿﻞ ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬دﯾﮕﺮ ﻣﻮاد ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ﻣﻬﻢ ﻣﻮرد‬ ‫اﺳﺘﻔﺎده در ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ‪ ،‬ﻣﻮاد ﻓﻌﺎل ﺳﺎز ﺳﻄﺤﯽ از ﻗﺒﯿﻞ ﭘﺮاﮐﻨﺪهﺳﺎزﻫﺎ‪ ،‬ﺟﻤﻊﮐﻨﻨﺪهﻫﺎ و ﻣﻮاد ﮐﻤﮏ ﮐﻨﻨﺪه ﺑﺮاي‬ ‫ﺟﻠﻮﮔﯿﺮي از رﺳﻮب ﻣﺠﺪد ذرات ﻣﺮﮐﺐ ﺑﺮ روي اﻟﯿﺎف ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﯽﮔﯿﺮﻧﺪ‪ .‬اﯾﻦ ﻣﻮاد ﻣﻌﻤﻼً ذرات‬ ‫روﻏﻨﯽ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ از ﻃﺮﯾﻖ اﺗﺼﺎل ﮔﺮوهﻫﺎي آبدوﺳﺖ اﺻﻼح ﺷﺪهاﻧﺪ‪ ،‬ﺑﻪﻃﻮريﮐﻪ ﺗﺎ ﺣﺪودي در آب ﺣﻞ‬ ‫ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ‪ .‬اﻓﺰودن ﻫﯿﺪروﮐﺴﯿﺪ ﺳﺪﯾﻢ ﺑﻪ ﺧﻤﯿﺮ ﺣﺎوي اﻟﯿﺎف ﻣﮑﺎﻧﯿﮑﯽ‬ ‫ﻣﮑﺎﻧﯿﮑﯽ ﺳﺒﺐ زردﮔﯽ و ﺗﯿﺮﮔﯽ ﺧﻤﯿﺮ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﺗﺸﮑﯿﻞ ﮔﺮوهﻫﺎي رﻧﮕﯽ ﻟﯿﮕﻨﯿﻦ ﻣﯽﺷﻮد‪ ،‬اﯾﻦ ﭘﺪﯾﺪه ﺗﯿﺮﮔﯽ ﻗﻠﯿﺎﯾﯽ‬ ‫ﻧﺎﻣﯿﺪه ﻣﯽﺷﻮد ﭘﺮاﮐﺴﯿﺪ ﻫﯿﺪروژن ﺑﺮاي رﻧﮓﺑﺮي ﻋﻮاﻣﻞ رﻧﮕﯽ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺷﺪه در ‪ PH‬ﻗﻠﯿﺎﯾﯽ اﻓﺰوده ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬ﻋﻼوه ﺑﺮ اﯾﻦ ﺳﯿﻠﯿﮑﺎت ﺳﺪﯾﻢ ﺳﺒﺐ ﭘﺮاﮐﻨﺪه ﺷﺪن ذرات ﻣﺮﮐﺐ آزاد ﺷﺪه ﻧﯿﺰ ﻣﯽﺷﻮد ‪.‬‬ ‫‪ ‬ﭘﺎكﮐﻨﻨﺪهﻫﺎ‪ :‬ﺑﺮاي ﺧﺎرج ﺳﺎﺧﺘﻦ ﻣﺮﮐﺐ از اﻟﯿﺎف‪.‬ﺑﻪ‬ ‫ﻋﻼوه‪ ،‬ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت اﺧﯿﺮ ﻧﺸﺎن ﻣﯽدﻫﺪ ﮐﻪ ﭘﺮاﮐﺴﯿﺪ‪ ،‬آزادﺳﺎزي اﻧﻮاع ﺧﺎﺻﯽ از ﻣﺮﮐﺐ را از ﺳﻄﺢ ﻓﯿﺒﺮ ﺗﺴﻬﯿﻞ ﻣﯽﮐﻨﺪ‪.‬‬ .‬وﺟﻮد اﯾﻦ ﯾﻮنﻫﺎ در ﻣﻘﺎدﯾﺮ زﯾﺎد ﺑﺎﻋﺚ ﺗﺴﺮﯾﻊ واﮐﻨﺶﻫﺎي ﺗﺠﺰﯾﻪ ﭘﺮاﮐﺴﯿﺪ ﻫﯿﺪروژن ﺑﻪ‬ ‫اﮐﺴﯿﮋن ﻏﯿﺮ ﻓﻌﺎل و آب ﺷﺪه و از ﺗﺸﮑﯿﻞ ﯾﻮنﻫﺎي ﻓﻌﺎل ﭘﺮﻫﯿﺪروﮐﺴﯿﻞ )‪ (HO2‬ﺟﻠﻮﮔﯿﺮي ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﺳﯿﻠﯿﮑﺎت ﺳﺪﯾﻢ ﺑﺮاي ﺟﻠﻮﮔﯿﺮي از ﺗﺨﺮﯾﺐ ﭘﺮاﮐﺴﯿﺪ ﻫﯿﺪروژن ﺗﻮﺳﻂ ﯾﻮنﻫﺎي ﻓﻠﺰات ﺳﻨﮕﯿﻦ ﻣﻮرد‬ ‫اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﯽﮔﯿﺮد‪ .‬ﮔﻤﺎن ﻣﯽرود‬ ‫ﺳﯿﻠﯿﮑﺎت ﻣﺴﺌﻮل ﺗﺸﮑﯿﻞ ﺳﺎﺧﺘﺎر ﮐﻠﻮﺋﯿﺪي ﺑﺎ ﯾﻮنﻫﺎي ﻓﻠﺰات ﺳﻨﮕﯿﻦ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ ﻣﻮﺟﺐ ﺟﻠﻮﮔﯿﺮي از اﺛﺮ‬ ‫ﮐﺎﺗﺎﻟﯿﺰي آنﻫﺎ ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬‬ ‫در ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ‪ DTPA ،‬ﻧﯿﺰ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻋﺎﻣﻠﯽ ﺑﺮاي ﺟﻠﻮﮔﯿﺮي از ﺗﺨﺮﯾﺐ ﭘﺮاﮐﺴﯿﺪ ﻫﯿﺪروژن ﺗﻮﺳﻂ‬ ‫ﮐﻤﭙﻠﮑﺲ ﯾﻮنﻫﺎي ﻓﻠﺰات ﺳﻨﮕﯿﻦ )ﻋﺎﻣﻞ ﮐﯽ ﻟﯿﺖ ﺳﺎز( ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﯽﮔﯿﺮد‪ .

‬ﺟﻤﻊﮐﻨﻨﺪهﻫﺎ ﻣﯽﺗﻮاﻧﻨﺪ از‬ ‫ﻣﻮادي ﮐﻪ ﺑﻪﻃﻮر ﻃﺒﯿﻌﯽ اﯾﺠﺎد ﺷﺪهاﻧﺪ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺻﺎﺑﻮنﻫﺎي اﺳﯿﺪﻫﺎي ﭼﺮب و ﯾﺎ از ﻣﻮاد ﺳﻨﺘﺰي از ﻗﺒﯿﻞ ﮐﻮﭘﻠﯿﻤﺮاﺗﯿﻦ‬ ‫اﮐﺴﯿﺪ‪ /‬ﭘﻠﯽ ﭘﺮوﭘﯿﻠﻦ اﮐﺴﯿﺪ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬ ‫اﻧﺘﺨﺎب ﻧﻮع ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﺟﺪاﺳﺎزي ﺑﻪ ﻧﻮع ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ و ﻧﻮع ﻣﺮﮐﺐ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﺑﺮاي ﭼﺎپ و‬ ‫ﮐﯿﻔﯿﺖ ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ﺑﺮاي ﺧﻤﯿﺮ ﻧﻬﺎﯾﯽ ﺑﺴﺘﮕﯽ دارد‪.‫‪ ‬ﭘﺨﺶﮐﻨﻨﺪهﻫﺎ‪ :‬ﺑﺮاي ﭘﺮاﮐﻨﺪه ﻧﮕﻬﺪاﺷﺘﻦ ذرات ﻣﺮﮐﺐ و ﺟﻠﻮﮔﯿﺮي از رﺳﻮب ﻣﺠﺪد آنﻫﺎ روي اﻟﯿﺎف‪.‬ﺟﻤﻊﮐﻨﻨﺪهﻫﺎ در ﺷﻨﺎورﺳﺎزي ﺑﺮاي‬ ‫ﺟﻤﻊآوري ذرات ﭘﺮاﮐﻨﺪه ﻣﺮﮐﺐ از ﺳﻮﺳﭙﺎﻧﺴﯿﻮن و اﯾﺠﺎد ﺗﻮدهاي ﺑﺰرگ آبﮔﺮﯾﺰ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﯽﮔﯿﺮﻧﺪ‪.‬‬ .‬‬ ‫ﻣﻮاد ﻓﻌﺎلﺳﺎز ﺳﻄﺤﯽ ﻏﯿﺮ ﯾﻮﻧﯽ اﻏﻠﺐ ﺑﻪ دﻟﯿﻞ داﺷﺘﻦ دو ﺑﺨﺶ آبﮔﺮﯾﺰ و آبدوﺳﺖ دوﮔﺎﻧﻪ دوﺳﺖ‬ ‫ﺑﻮده و ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﻮاد ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ﺟﻤﻊﮐﻨﻨﺪه ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﯽﮔﯿﺮﻧﺪ‪ .‬‬ ‫ﺳﺎﯾﺮ ﻣﻮاد ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ از ﻗﺒﯿﻞ ﺳﻮد ﺳﻮزآور‪ ،‬ﺳﯿﻠﯿﮑﺎت ﺳﺪﯾﻢ و ﺑﻮراﮐﺲ ﺑﺮاي ﺗﺸﺪﯾﺪ اﺛﺮ ﻣﻮاد ﻓﻌﺎل ﺳﻄﺤﯽ‬ ‫ﺑﻪ ﮐﺎر ﻣﯽروﻧﺪ‪ .‬‬ ‫‪ ‬ﻋﻮاﻣﻞ ﮐﻒزا‪ :‬ﺑﺮاي ﮐﺎﺳﺘﻦ از ﮐﺸﺶ ﺳﻄﺤﯽ آب و اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﻘﺪار ﮐﻒ ﺗﺸﮑﯿﻞ ﺷﺪه‪.‬‬ ‫ﺟﻤﻊﮐﻨﻨﺪهﻫﺎ ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺑﺮاي اﯾﺠﺎد ﯾﮏ ﮐﻒ ﭘﺎﯾﺪار ﻃﯽ ﺷﻨﺎورﺳﺎزي اﻓﺰوده ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ‪ .‬ﻋﻮاﻣﻞ زﯾﺎدي وﺟﻮد دارد ﮐﻪ ﻣﺸﺨﺺ ﻣﯽﮐﻨﺪ ﭼﻪ ﻧﻮع ﻣﺎده ﻓﻌﺎل ﺳﻄﺤﯽ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﮔﯿﺮد‪،‬‬ ‫ﯾﮑﯽ از اﯾﻦ ﻋﻮاﻣﻞ ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ اﺳﺖ‪ .‬ﺑﺮاي ﻣﺜﺎل در ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ از ﻃﺮﯾﻖ ﺷﺴﺘﺸﻮ ﻋﻤﻞ ﭘﺮاﮐﻨﺪهﺳﺎزي‬ ‫ﺑﺮاي ﻧﮕﻬﺪاري ذرات آزاد ﻣﺮﮐﺐ در ﺳﻮﺳﭙﺎﻧﺴﯿﻮن ﺑﻪﮐﺎر ﻣﯽرود‪.

‬ﺑﺎﯾﺪ ﺗﻮﺟﻪ ﻧﻤﻮد ذرات ﻣﺮﮐﺐ ﺑﯿﻦ ‪ 5/0‬ﺗﺎ ‪ 5‬ﻣﯿﮑﺮوﻣﺘﺮ ﺑﻪﻃﻮر ﻣﻮﺛﺮي ﺧﺎرج ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ‪.‬ﺑﺮﺧﯽ از ﺳﯿﺴﺘﻢﻫﺎي ﺷﻨﺎورﺳﺎزي‬ ‫ﺣﺘﯽ ﻗﺎدرﻧﺪ ذرات داراي ﻗﻄﺮ ﺑﯿﺶ از ‪ 500‬ﻣﯿﮑﺮوﻣﺘﺮ را ﻧﯿﺰ ﺑﺰداﯾﻨﺪ‪ .‬در ﺷﻨﺎورﺳﺎزي ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺷﺴﺘﺸﻮ ذرات ﺑﺰرگﺗﺮي ﮐﻪ‬ ‫ﻣﻌﻤﻮﻻً در داﻣﻨﻪ اﺑﻌﺎد ‪ 10‬ﺗﺎ ‪ 250‬ﻣﯿﮑﺮوﻣﺘﺮ ﻗﺮار دارﻧﺪ‪ ،‬ﺟﺪاﺳﺎزي ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ‪ .‬‬ ‫‪Washing Deinking‬‬ ‫‪Flotation Deinking‬‬ ‫‪1‬‬ ‫‪2‬‬ .‬ﺷﻨﺎورﺳﺎزي ﺷﺎﻣﻞ زدودن ﻣﺮﮐﺐ و ﺳﺎﯾﺮ آﻻﯾﻨﺪهﻫﺎ از ﻃﺮﯾﻖ ﻋﺒﻮر‬ ‫ﺣﺒﺎبﻫﺎي ﻫﻮا از ﻣﯿﺎن ﺧﻤﯿﺮ در ﺣﻀﻮر ﻣﻮاد ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ وﯾﮋه اﺳﺖ‪ .‬‬ ‫ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ ﺑﻪ روش ﺷﻨﺎورﺳﺎزي‬ ‫‪2‬‬ ‫ﺷﻨﺎورﺳﺎزي ﯾﮏ ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﻓﯿﺰﯾﮑﯽ ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﭘﯿﺶ از اﯾﻦ‪ ،‬در ﺻﻨﻌﺖ ﺑﺮاي ﺟﺪاﺳﺎزي ﺳﻨﮓﻫﺎي‬ ‫ﻣﻌﺪﻧﯽ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﯽﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ‪ .‫ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ ﺑﻪ روش ﺷﺴﺘﺸﻮ‬ ‫‪1‬‬ ‫ﺷﺴﺘﺸﻮ ﯾﮏ ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﻫﯿﺪروﻟﯿﮑﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻃﯽ آن آب ﺣﺎوي ذرات ﻣﺮﮐﺐ از دوﻏﺎب ﺧﻤﯿﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ‬ ‫ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬ﻧﻤﻮﻧﻪاي از ﯾﮏ ﺳﻠﻮل ﺷﻨﺎورﺳﺎز در ﺷﮑﻞ‪1‬‬ ‫ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﺷﺴﺘﺸﻮ ﺷﺎﻣﻞ ﺷﺴﺘﺸﻮي ﺧﻤﯿﺮ در ﺣﻀﻮر ﻣﻮاد ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ﭘﺨﺶﮐﻨﻨﺪه و ﭘﺎكﮐﻨﻨﺪه و در ﻣﺮﺣﻠﻪ‬ ‫ﺑﻌﺪ آبﮔﯿﺮي از آن اﺳﺖ‪ .‬اﯾﻦ روش ﺑﺮاي زدودن ذرات ﺑﺴﯿﺎر رﯾﺰ )زﯾﺮ ‪ 30‬ﻣﯿﮑﺮوﻣﺘﺮ(‪ ،‬ﺑﻪوﯾﮋه ﻫﻨﮕﺎﻣﯽﮐﻪ اﯾﻦ‬ ‫ذرات آبدوﺳﺖ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﺎرآﻣﺪ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪ .‬ﺑﻪﻫﻨﮕﺎم‬ ‫ﺧﺎرج ﮐﺮدن آب‪ ،‬ذرات درﺷﺖ ﻣﺮﮐﺐ ﺑﯿﻦ ﺗﻮده اﻟﯿﺎف ﮔﯿﺮ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ‪ ،‬روش ﺷﺴﺘﺸﻮ در ﻣﻮرد ﻣﺮﮐﺐﻫﺎﯾﯽ‬ ‫ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻣﺮﮐﺐﻫﺎي ﭼﺎپ اﻓﺴﺖ و ﻟﺘﺮﭘﺮس ﮐﻪ ﺑﻪ ﺧﻮﺑﯽ ﭘﺨﺶ ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ ﻣﻨﺎﺳﺐ اﺳﺖ‪.‬اﯾﻦ ذرات ﺷﺎﻣﻞ ﻧﺮﻣﻪﻫﺎ و ﭘﺮﮐﻨﻨﺪهﻫﺎ و ﺑﺮﺧﯽ از ﻣﺮﮐﺐﻫﺎ و ﻣﻮاد‬ ‫ﭼﺴﺒﻨﺎك ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ .‬اﯾﻦ روش ﺑﺮاي زدودن ذرات آبﮔﺮﯾﺰ‪ ،‬ﮐﻪ‬ ‫ﺗﻤﺎﯾﻞ ﺑﻪ اﺗﺼﺎل ﺑﻪ ﺣﺒﺎبﻫﺎي ﻫﻮا دارﻧﺪ ﻣﻨﺎﺳﺐ اﺳﺖ‪ .

‬رﺳﻮب ﻣﺠﺪد ﻣﺮﮐﺐ ﻃﯽ ﺧﻤﯿﺮﺳﺎزي ﺗﻘﺮﯾﺒﺎً اﺟﺘﻨﺎبﻧﺎﭘﺬﯾﺮ اﺳﺖ و ﺑﺎ‬ ‫اﻓﺰاﯾﺶ زﻣﺎن ﺧﻤﯿﺮﺳﺎزي و درﺻﺪ ﺧﺸﮑﯽ ﺧﻤﯿﺮ اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﯽﯾﺎﺑﺪ‪ .‬‬ ‫ﺧﻤﯿﺮ ﻋﻤﻮﻣﺎً ﺑﺎ درﺻﺪ ﺧﺸﮑﯽ ‪ 1‬و ‪ 7 PH‬ﺗﺎ ‪ 9‬و دﻣﺎي ‪ 40‬ﺗﺎ ‪ 70‬درﺟﻪ ﺳﺎﻧﺘﯽﮔﺮاد وارد دﺳﺘﮕﺎه ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﺟﺪاﺳﺎزي اﻏﻠﺐ ﻃﯽ ﺧﻤﯿﺮﺳﺎزي‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﮐﻪ ﻧﯿﺮوي ﺑﺮﺷﯽ ﻧﺎﺷﯽ از واﮐﺸﯿﺪﮔﯽ ﺣﺎﺻﻞ از ﺳﻮد و‬ ‫اﻓﺰاﯾﺶ دﻣﺎ ﺳﺒﺐ ﺷﮑﺴﺘﻪﺷﺪن اﺗﺼﺎل ﻣﺮﮐﺐ و ﺟﺪاﺳﺎزي آﻧﻬﺎ از اﻟﯿﺎف ﻣﯽﺷﻮد‪ ،‬اﺗﻔﺎق ﻣﯽاﻓﺘﺪ‪ .‬ﭼﻬﺎر ﻣﺮﺣﻠﻪ ﻣﮑﺎﻧﯿﮑﯽ ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ ﻋﺒﺎرتاﻧﺪ از‪:‬‬ ‫ﺟﺪاﺳﺎزي‪ ،‬رﺳﻮب ﻣﺠﺪد‪ ،‬ﺗﻌﻠﯿﻖ و ﮐﻒﺳﺎزي‪.‬ﻃﯽ ﺷﻨﺎورﺳﺎزي ذرات ﺟﻮﻫﺮ در ﻓﺎز آﺑﯽ رﻫﺎ‬ .‫ﺷﮑﻞ‪ :1‬ﻧﻤﻮﻧﻪاي از ﯾﮏ ﺳﻠﻮل ﺷﻨﺎورﺳﺎزي آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎﻫﯽ‪.‬رﺳﻮب ﻣﺠﺪد ﯾﮏ‬ ‫ﭘﺪﯾﺪه ﻧﺎﻣﻄﻠﻮب اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ در ﺣﯿﻦ ﺧﻤﯿﺮﺳﺎزي اﺗﻔﺎق ﺑﯿﺎﻓﺘﺪ و ﻣﺮﮐﺐ ﺑﻪدﻟﯿﻞ واﮐﺸﯿﺪﮔﯽ ﻗﻠﯿﺎﯾﯽ‪،‬‬ ‫ﺟﺬب ﺳﻄﺢ و ﯾﺎ وارد ﺣﻔﺮه اﻟﯿﺎف ﺷﻮد‪ .‬ﮐﻒ ﺗﻮﻟﯿﺪﺷﺪه در دﺳﺘﮕﺎه ﻧﯿﺰ‬ ‫ﺗﻮﺳﻂ ﯾﮏ ﭘﺎرو از ﺳﻄﺢ ﺳﻮﺳﭙﺎﻧﺴﯿﻮن زدوده ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬‬ ‫ﻫﻮا ﺑﻪﻧﺴﺒﺖ ﺣﺪود ‪ 3‬ﺑﺮاﺑﺮ ﺣﺠﻢ ﺧﻤﯿﺮ در ﺣﺎل ﭼﺮﺧﺶ ﺑﻪدﺳﺘﮕﺎه ﺗﺰرﯾﻖ ﺷﺪه و ﯾﮏ ﭘﺮواﻧﻪ ﺳﺒﺐ ﺷﮑﺴﺘﻪﺷﺪن‬ ‫ﻫﻮاي ورودي ﺑﻪ ﺣﺒﺎبﻫﺎي رﯾﺰ و اﺧﺘﻼط آن ﺑﺎ ﺳﻮﺳﭙﺎﻧﺴﯿﻮن اﻟﯿﺎف ﻣﯽﺷﻮد‪ .

‬اﯾﻦ ﻣﻮاد آنﻗﺪر آبدوﺳﺖ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ‬ ‫ذرات ﻣﺮﮐﺐ را ﺿﻤﻦ ﺷﺴﺘﺸﻮ ﭘﺮاﮐﻨﺪه ﻧﮕﻬﺪارﻧﺪ‪ ،‬در ﺣﺎﻟﯽﮐﻪ ﭼﺴﺒﻨﺪﮔﯽ ﺑﯿﻦ ذرات و ﺣﺒﺎبﻫﺎي ﻫﻮا ﺑﻪ ﻗﺪري‬ ‫اﺳﺖ ﮐﻪ ﺗﻮدهﻫﺎي ذرات ﻣﺮﮐﺐ ﺷﻨﺎور ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ ‪.‬ﻣﺨﻠﻮﻃﯽ از ﻣﻮاد ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن ﮐﻪ ﻣﻌﻤﻮﻻً ﻃﯽ ﺧﻤﯿﺮﺳﺎزي و ﯾﺎ ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ ﻗﺒﻞ از‬ ‫ﺷﻨﺎورﺳﺎزي اﻓﺰوده ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ اﯾﻦ اﻋﻤﺎل را اﻧﺠﺎم ﻣﯽدﻫﻨﺪ‪.‬‬ ‫روش ﺗﺮﮐﯿﺒﯽ‬ ‫از آﻧﺠﺎ ﮐﻪ ﻫﺮﮐﺪام از دو روش ﺷﻨﺎورﺳﺎزي و ﺷﺴﺘﺸﻮ ﻣﺰﯾﺖﻫﺎي ﺧﺎص ﺧﻮد را دارﻧﺪ‪ ،‬اﺧﯿﺮاً روشﻫﺎي‬ ‫ﺗﺮﮐﯿﺒﯽ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪاﻧﺪ‪ .‬ﺑﺎ اﺑﺪاع ﻣﻮاد ﻓﻌﺎلﺳﺎز ﺳﻄﺤﯽ‬ ‫ﭘﺮاﮐﻨﺪهﺳﺎز – ﺟﻤﻊ ﮐﻨﻨﺪه‪ ،‬ﻣﺸﮑﻞ ﻧﺎﺳﺎزﮔﺎري دو ﻓﺮآﯾﻨﺪ رﻓﻊ ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‫ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ و ﯾﺎ ارﺗﺒﺎط ﺿﻌﯿﻔﯽ ﺑﺎ اﻟﯿﺎف ﺧﻮاﻫﻨﺪ داﺷﺖ‪ ،‬اﯾﻦ ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺗﻌﻠﯿﻖ ﻧﺎم دارد‪ .‬در ﺳﯿﺴﺘﻢ دو‬ .‬ﻋﻼوه ﺑﺮ اﯾﻦ ﻣﺸﺨﺺ ﺷﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻌﻀﯽ از ﻣﻮاد‬ ‫ﻣﻮﺟﻮد در ﺧﻤﯿﺮ ﮐﻪ از ﭼﺴﺒﯿﺪن ﻣﻮاد آﻻﯾﻨﺪه ﺣﺬف ﺷﺪه ﺑﻪﺣﺒﺎبﻫﺎي ﻫﻮا در ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺷﻨﺎورﺳﺎزي ﺟﻠﻮﮔﯿﺮي‬ ‫ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ ﻧﯿﺰ در ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺷﺴﺘﺸﻮ ﺣﺬف ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ ﮐﻪ ﺳﺒﺐ ﺑﻬﺒﻮد ﻋﻤﻠﮑﺮد ﺷﻨﺎورﺳﺎزي ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬اﻫﺪاف اﯾﻦ ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺷﺎﻣﻞ‬ ‫ﺟﻠﻮﮔﯿﺮي از رﺳﻮب ﻣﺠﺪد ﻣﺮﮐﺐ ﺑﺮ روي اﻟﯿﺎف و اﺟﺎزه ﺑﻪ آن ﺑﺮاي زدودهﺷﺪن از ﺳﻮﺳﭙﺎﻧﺴﯿﻮن از ﻃﺮﯾﻖ اﺗﺼﺎل‬ ‫ﺑﻪ ﺣﺒﺎبﻫﺎي ﻫﻮا ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ .‬اﻣﺎ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﯾﻦﮐﻪ اﺻﻮل ﮐﺎر و ﻣﻮاد ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده در دو روش‬ ‫ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ‪ ،‬ﺗﺎ ﺣﺪي ﻣﺸﮑﻞ ﺳﺎزﮔﺎري ﭘﯿﺶ ﻣﯽآﯾﺪ‪ .‬در ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺷﺴﺘﺸﻮ ذرات‬ ‫رﯾﺰ ﻣﺮﮐﺐ‪ ،‬ﭘﺮﮐﻨﻨﺪهﻫﺎ و ﻧﺮﻣﻪﻫﺎي اﻟﯿﺎف ﺣﺬف ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ‪ .‬‬ ‫ﻣﻌﻤﻮﻻً اﺑﺘﺪا ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺷﺴﺘﺸﻮ و ﺳﭙﺲ ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺷﻨﺎورﺳﺎزي ﺑﻪﮐﺎر ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬در ﺷﺴﺘﺸﻮ‪ ،‬ﻫﺪف ﺧﺮدﮐﺮدن ذرات ﻣﺮﮐﺐ ﺗﺎ ﮐﻤﺘﺮ از ‪15‬‬ ‫ﻣﯿﮑﺮون اﺳﺖ ﺗﺎ اﯾﻦ ذرات آبدوﺳﺖ ﺑﻪراﺣﺘﯽ ﭘﺮاﮐﻨﺪه ﺷﻮﻧﺪ و اﯾﻦ در ﺣﺎﻟﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ در ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﺷﻨﺎورﺳﺎزي‪،‬‬ ‫ذرات ﺑﺎﯾﺪ آبﮔﺮﯾﺰ و درﺷﺖ ﺑﺎ اﻧﺪازهاي در ﺣﺪود ‪ 30‬ﺗﺎ ‪ 60‬ﻣﯿﮑﺮون ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ .

‬ﺑﺎ‬ ‫وﺟﻮد اﯾﻦ ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ﻣﻌﺎﯾﺒﯽ ﻧﯿﺰ دارا ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻣﻮاد آﻻﯾﻨﺪه ﺳﺒﮏ وزن ﻧﯿﺰ در اﯾﻦ ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺑﻪ ﺧﻮﺑﯽ ﺣﺬف ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬ .‬ﺑﺮاي ﻣﺜﺎل ﺳﯿﻠﯿﮑﺎتﻫﺎ ﮔﺎﻫﯽ اوﻗﺎت ﺑﺎﻋﺚ اﯾﺠﺎد‬ ‫رﺳﻮبﻫﺎ و ﯾﺎ ﺗﻪ ﻧﺸﺴﺖﻫﺎي ﻧﺎ ﻣﻄﻠﻮب در ﺳﯿﺴﺘﻢ ﮐﺎﻏﺬﺳﺎزي ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ‪ ،‬ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ زردﺷﺪﮔﯽ اﻟﯿﺎف ﺧﻤﯿﺮﻫﺎي‬ ‫ﻣﮑﺎﻧﯿﮑﯽ در ‪ PH‬ﺑﺎﻻ و ﻧﯿﺰ ﻣﻮاد ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ﮔﺮان ﻗﯿﻤﺖ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده در اﯾﻦ ﻓﺮآﯾﻨﺪﻫﺎ از ﻣﻮاﻧﻊ ﺟﺪي ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده‬ ‫در اﯾﻦ ﻓﺮآﯾﻨﺪﻫﺎ از ﻣﻮاﻧﻊ ﺟﺪي ﺑﻪﺷﻤﺎر ﻣﯽآﯾﻨﺪ ‪.‬ﺑﻪ ﻋﻠﺖ وﺟﻮد اﯾﻦ ﻣﻌﺎﯾﺐ ﯾﮏ روش ﺟﺎﯾﮕﺰﯾﻦ ﺑﺮاﺳﺎس ﻣﻮاد ﻓﻌﺎلﺳﺎز ﻏﯿﺮ ﯾﻮﻧﯽ در ‪ PH‬ﺧﻨﺜﯽ ﯾﺎ‬ ‫اﺳﯿﺪي ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﯽ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ‪ .‬ﻫﺮﭼﻨﺪ اﻏﻠﺐ ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽﻫﺎي اﻧﺠﺎم ﮔﺮﻓﺘﻪ در ﻣﺤﯿﻂ ﺧﻨﺜﯽ ﮐﻢ ﻫﺰﯾﻨﻪاﻧﺪ اﻣﺎ ﺑﺎ‬ ‫ﻣﻘﺎدﯾﺮ ﺑﯿﺸﺘﺮ ذرات ﻣﺮﮐﺐ ﺑﺎﻗﯽﻣﺎﻧﺪه و ﻟﮑﻪﻫﺎي ﻗﺎﺑﻞ دﯾﺪ و ﻗﺎﺑﻠﯿﺖ دﻓﯿﺒﺮه ﺷﺪن ﺿﻌﯿﻒﺗﺮ در ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺧﻤﯿﺮﺳﺎزي‬ ‫ﻫﻤﺮاهاﻧﺪ‪ .‫ﻣﺮﺣﻠﻪاي‪ ،‬ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺷﻨﺎورﺳﺎزي روي ﺣﺬف ﺑﻌﻀﯽ ﻣﺮﮐﺐﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺳﺨﺘﯽ ﻗﺎﺑﻞ ﭘﺮاﮐﻨﺶ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬ﻋﻤﻠﮑﺮد و‬ ‫ﻧﺘﯿﺠﻪ ﺑﻬﺘﺮي دارد‪ .‬‬ ‫ﺗﯿﻤﺎر ﺑﺎ ﻫﯿﺪروﮐﺴﯿﺪ ﺳﺪﯾﻢ ﺳﺒﺐ ﺗﺠﺰﯾﻪ ﻫﻤﯽﺳﻠﻮﻟﺰﻫﺎ و ﻟﯿﮕﻨﯿﻦ ﻣﻮﺟﻮد در اﻟﯿﺎف ﻣﯽﺷﻮد و در ﻧﺘﯿﺠﻪ‬ ‫ﻣﯿﺰان اﮐﺴﯿﮋنﺧﻮاﻫﯽ ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ در ﺳﯿﺴﺘﻢ ﭘﺴﺎب اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﯽﯾﺎﺑﺪ‪ .‬‬ ‫ﻣﻌﺎﯾﺐ ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ‬ ‫ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ در ‪ PH‬ﻗﻠﯿﺎﯾﯽ ﺑﺮاي ﻃﯿﻒ ﮔﺴﺘﺮدهاي از ﻣﺮﮐﺐﻫﺎ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﯽﮔﯿﺮد‪ .‬و در ﻧﻬﺎﯾﺖ اﺳﺘﻔﺎده ﺑﯿﺶ از اﻧﺪازه ﻣﻮاد ﻓﻌﺎلﺳﺎز‬ ‫ﺳﻄﺤﯽ ﺳﺒﺐ اﺧﺘﻼل در ﻋﻤﻞ آﻫﺎرزﻧﯽ‪ ،‬ﺗﺸﮑﯿﻞ اﺳﯿﺪ‪ ،‬ﺧﻮردﮔﯽ و ﮐﻒ اﺿﺎﻓﯽ در ﮐﺎﻏﺬﺳﺎزي و ﺳﯿﺴﺘﻢ ﺗﯿﻤﺎر‬ ‫ﭘﺴﺎب ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬اﯾﻦ ﻧﺘﺎﯾﺞ ﺑﻪ از دﺳﺖ رﻓﺘﻦ ﻣﻘﺎدﯾﺮ زﯾﺎدي اﻟﯿﺎف در ﻃﯽ ﻏﺮﺑﺎل ﻣﻘﺪﻣﺎﺗﯽ و ﯾﺎ از دﺳﺖ دادن اﻧﺮژي ﺑﻪ‬ ‫ﻋﻠﺖ زﻣﺎن ﺧﻤﯿﺮﺳﺎزي ﻃﻮﻻﻧﯽ ﻣﻨﺠﺮ ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ‪.

‬ﺧﻤﯿﺮﻫﺎي ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ و ﻣﮑﺎﻧﯿﮑﯽ در ﻫﺮ دو ﺣﺎﻟﺖ اﻧﺪودﺷﺪه‬ ‫و اﻧﺪود ﻧﺸﺪه ﺗﺄﺛﯿﺮات ﻣﺘﻔﺎوت ﺑﺮ ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ داﺷﺘﻪ و ﺧﻮاص ﻧﻮري و ﻣﮑﺎﻧﯿﮑﯽ ﺧﻤﯿﺮﻫﺎي ﮐﺎﻏﺬ ﺑﺎزﯾﺎﻓﺘﯽ‬ ‫ﺣﺎﺻﻞ ﻧﯿﺰ ﺗﻐﯿﯿﺮات ﻣﺨﺘﻠﻔﯽ ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﮐﺮد‪ .‬ﺳﻦ ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي ﭼﺎپﺷﺪه ﻧﯿﺰ ﻋﺎﻣﻞ ﻣﻮﺛﺮي در ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ آنﻫﺎ‬ ‫ﺑﻪﺷﻤﺎر ﻣﯽرود زﯾﺮا اﯾﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﮐﺎﻏﺬﻫﺎ در اﺛﺮ ﻣﺮور زﻣﺎن ﮐﻬﻨﻪ ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ و ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ آﻧﻬﺎ در اﯾﻦ ﺣﺎﻟﺖ ﻣﺸﮑﻞﺗﺮ‬ ‫ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪.‫ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﻮﺛﺮ ﺑﺮ ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ‬ ‫ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺨﺘﻠﻔﯽ ﺑﺮ ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي ﺑﺎﻃﻠﻪ ﻣﻮﺛﺮ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﻣﯽﺗﻮان آﻧﻬﺎ را ﺑﻪﺻﻮرت ﺧﻼﺻﻪ‬ ‫ﺑﻪ ﺷﺮح زﯾﺮ ﺗﻘﺴﯿﻢﺑﻨﺪي ﻧﻤﻮد‪:‬‬ ‫ﻧﻮع و ﺳﻦ ﮐﺎﻏﺬ‬ ‫اﻧﻮاع ﻣﺨﺘﻠﻒ ﮐﺎﻏﺬ ﻣﺜﻞ ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي روزﻧﺎﻣﻪ‪ ،‬ﻣﺠﻠﻪ‪ ،‬ﻧﻮﺷﺘﻨﯽ‪ ،‬ﮐﭙﯽ و ﻏﯿﺮه ﺑﻪدﻟﯿﻞ ﺧﻮاص ﻣﺘﻔﺎوت ﺧﻮد‪،‬‬ ‫ﺗﺎﺛﯿﺮات ﻣﺘﻔﺎوﺗﯽ ﺑﺮ ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ دارﻧﺪ‪ .‬‬ ‫‪Coated paper‬‬ ‫‪Uncoated paper‬‬ ‫‪1‬‬ ‫‪2‬‬ .‬ﺑﻪﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل‪ ،‬ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي اﻧﺪودﺷﺪه‪ 1‬ﻣﻌﻤﻮﻻً ﻣﻮﺛﺮﺗﺮ از‬ ‫ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي اﻧﺪود ﻧﺸﺪه‪ 2‬ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ ‪.‬‬ ‫ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﺧﻤﯿﺮﺳﺎزي‬ ‫ﻧﻮع و ﻣﻨﺸﺄ ﺧﻤﯿﺮ اوﻟﯿﻪاي ﮐﻪ ﮐﺎﻏﺬ ﭼﺎپ از آن ﺗﻬﯿﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ) ﻣﺜﻼً ﺧﻤﯿﺮﻫﺎي ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ‪ ،‬ﻣﮑﺎﻧﯿﮑﯽ و‬ ‫ﻏﯿﺮه( در ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ اﯾﻦ ﺧﻤﯿﺮﻫﺎ ﻣﻮﺛﺮ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ .

‫ﻧﻮع ﻣﺮﮐﺐ و روش ﭼﺎپ‬ ‫درروشﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﭼﺎپ از اﻧﻮاع ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﺮﮐﺐﻫﺎي ﭼﺎپ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽﺷﻮد و اﯾﻦ ﺗﻨﻮع روشﻫﺎ و‬ ‫ﻣﺮﮐﺐﻫﺎي ﭼﺎپ ﺑﺮ ﮐﯿﻔﯿﺖ ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي ﭼﺎپﺷﺪه ﺗﺄﺛﯿﺮات ﺗﻌﯿﯿﻦﮐﻨﻨﺪهاي دارد‪ .‬ﺑﻪﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل روش ﺷﻨﺎورﺳﺎزي‬ ‫ﺑﺮاي ﺣﺬف ذرات ﻣﺮﮐﺐ آبﮔﺮﯾﺰ ﺑﺎ اﺑﻌﺎد ‪ 20‬ﺗﺎ ‪ 40‬ﻣﯿﮑﺮون و ﺑﺎﻻﺗﺮ و روش ﺷﺴﺘﺸﻮ ﺑﺮاي ذرات ﻣﺮﮐﺐ‬ ‫آبدوﺳﺖ ﺑﺎ اﻧﺪازه ﮐﻮﭼﮏﺗﺮ از ‪ 30‬ﻣﯿﮑﺮون ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪.‬ﻣﻬﻢﺗﺮﯾﻦ اﯾﻦ ﻣﺘﻐﯿﺮﻫﺎ ﻋﺒﺎرتاﻧﺪاز‪:‬‬ .‬‬ ‫ﺷﺮاﯾﻂ ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ‬ ‫در ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ ﻣﺘﻐﯿﺮﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻔﯽ وﺟﻮد دارﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﺮ اﺳﺎس روش ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ و ﻧﻮع ﮐﺎﻏﺬ ﺑﺎﻃﻠﻪ‬ ‫ﻣﺼﺮﻓﯽ ﺗﻨﻈﯿﻢ ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ‪ .‬در واﻗﻊ روش ﭼﺎپ و‬ ‫ﻧﻮع ﻣﺮﮐﺐ ﻣﺼﺮﻓﯽ ﯾﮑﯽ از ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﻬﻢ ﺗﻌﯿﯿﻦﮐﻨﻨﺪه روش ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ اﺳﺖ‪ .‬در ﻣﻮرد ﻣﺮﮐﺐﻫﺎي ﭼﺎپ اﻓﺴﺖ ﺑﻌﺪ از ﮐﻬﻨﻪﺷﺪن ﮐﺎﻏﺬ و ﺗﻘﻮﯾﺖ اﺗﺼﺎﻻت اﻟﮑﯿﺪ‬ ‫ﻣﺮﮐﺐ‪ ،‬ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ ﻣﺸﮑﻞﺗﺮ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫روش ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ‬ ‫ﺑﺮﺣﺴﺐ روش ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﺑﺮاي ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ‪ ،‬ﮐﯿﻔﯿﺖ ﺟﺪاﺳﺎزي و ﺣﺬف ذرات ﻣﺮﮐﺐ ﭼﺎپ و ﺳﺎﯾﺮ‬ ‫ﻣﻮاد آﻻﯾﻨﺪه و وﯾﮋﮔﯽﻫﺎي ﻧﻬﺎﯾﯽ ﺧﻤﯿﺮ ﺑﺎزﯾﺎﻓﺘﯽ ﺣﺎﺻﻞ‪ ،‬ﻣﺘﻔﺎوت ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺑﻮد‪ .‬ﺑﻪﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل‪ ،‬ﺣﺬف ﻣﺮﮐﺐﻫﺎي‬ ‫ﭼﺎپ ﻟﺘﺮﭘﺮس آﺳﺎن اﺳﺖ‪ .

‬ﻣﻌﻤﻮﻻً در ﺧﻤﯿﺮﺳﺎزي ﺑﺎ داﻧﺴﯿﺘﻪ ﮐﻢ‬ ‫از درﺻﺪ ﺧﺸﮑﯽ ‪ 5‬ﺗﺎ ‪ 8‬درﺻﺪ و در ﺧﻤﯿﺮﺳﺎزي ﺑﺎ داﻧﺴﯿﺘﻪ زﯾﺎد از درﺻﺪ ﺧﺸﮑﯽ ‪ 15‬ﺗﺎ ‪ 20‬درﺻﺪ اﺳﺘﻔﺎده‬ ‫ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ ﮔﺎﻫﯽ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﺑﻪ ‪ 40‬درﺻﺪ ﻧﯿﺰ ﺑﺮﺳﺪ‪.‬‬ ‫‪Saponification‬‬ ‫‪1‬‬ .‬داﻣﻨﻪ ﻣﻨﺎﺳﺐ ‪ PH‬ﺑﺮاي ﺧﻤﯿﺮﺳﺎزي ﻣﺠﺪد ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي‬ ‫ﺑﺎﻃﻠﻪ ﺑﯿﻦ ‪ 5/9‬ﺗﺎ ‪ 5/10‬ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ .‬‬ ‫ﺑﻪﻋﻼوه‪ ،‬درﺻﺪ ﺧﺸﮑﯽ زﯾﺎدﺗﺮ ﺳﺒﺐ ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻠﻮخﻫﺎي ﮐﺎﻏﺬ ﯾﺎ ﺧﻤﯿﺮ ﺳﻨﮕﯿﻦ در اﺛﺮ ﻧﯿﺮوي ﺑﺮﺷﯽ ﺣﺎﺻﻞ از‬ ‫ﺟﺮﯾﺎن ﻣﺎﯾﻊ ﺧﻤﯿﺮ ﺑﻪ ﻫﻢ ﺑﺮﺧﻮرد ﮐﺮده و ﺧﺮدﺷﺪن آﻧﻬﺎ ﺑﻬﺘﺮ ﺻﻮرت ﮔﯿﺮد‪ .‫‪ PH‬ﻧﻬﺎﯾﯽ‬ ‫‪ PH‬ﻧﻬﺎﯾﯽ در ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺧﻤﯿﺮﺳﺎزي در ﻣﺤﺪوده ﻗﻠﯿﺎﯾﯽ ﺗﻨﻈﯿﻢ ﻣﯽﺷﻮد زﯾﺮا ﻣﺤﯿﻂ ﻗﻠﯿﺎﯾﯽ ﺳﺒﺐ واﮐﺸﯿﺪﮔﯽ اﻟﯿﺎف‬ ‫در اﺛﺮ ﺟﺬب آب و اﻓﺰاﯾﺶ اﻧﻌﻄﺎفﭘﺬﯾﺮي آﻧﻬﺎ ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬اﺳﺘﻔﺎده از درﺻﺪ ﺧﺸﮑﯽ زﯾﺎدﺗﺮ ﺳﺒﺐ ﺻﺮﻓﻪﺟﻮﯾﯽ در ﻣﺼﺮف اﻧﺮژي ﺣﺮارﺗﯽ‪ ،‬ﻣﻮاد ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ و‬ ‫ﮔﺎﻫﯽ ﻧﯿﺰ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﮐﺎﻫﺶ زﻣﺎن ﺧﻤﯿﺮﺳﺎزي‪ ،‬ﺑﻬﺒﻮد ﺣﺬف ﻣﺮﮐﺐ و ﮐﯿﻔﯿﺖ ﺑﻬﺘﺮ ﺧﻤﯿﺮﮐﺎﻏﺬ ﺑﺎزﯾﺎﻓﺘﯽ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ واﮐﻨﺶﻫﺎي ﺻﺎﺑﻮﻧﯽﺷﺪن‪ 1‬ﯾﺎ ﻫﯿﺪروﻟﯿﺰ‬ ‫رزﯾﻦ‪-‬‬ ‫ﻫﺎي ﻣﺮﮐﺐ ﭼﺎپ ﻧﯿﺰ در اﯾﻦ ﻣﺤﺪوده ‪ PH‬اﺗﻔﺎق ﻣﯽاﻓﺘﺪ‪ .‬ﻣﻘﺎدﯾﺮ ‪ PH‬زﯾﺎد ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ زردﺷﺪن رﻧﮓ ﺧﻤﯿﺮ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫درﺻﺪ ﺧﺸﮑﯽ‬ ‫درﺻﺪ ﺧﺸﮑﯽ ﺧﻤﯿﺮ در ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺧﻤﯿﺮﺳﺎزي اﺛﺮ ﻗﺎﺑﻞ ﻣﻼﺣﻈﻪاي روي وﯾﮋﮔﯽﻫﺎي ﻧﻬﺎﯾﯽ ﺧﻤﯿﺮ ﮐﺎﻏﺬ‬ ‫ﺑﺎزﯾﺎﻓﺘﯽ دارد‪ .

‬‬ ‫ﺳﺮﻋﺖ ﺟﺮﯾﺎن ﺧﻤﯿﺮ و اﻧﺪازه ﺣﺒﺎبﻫﺎي ﻫﻮا‬ .‬ﻣﻌﻤﻮﻻً ﺑﺮاي ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ ﺧﻤﯿﺮﻫﺎي ﻣﮑﺎﻧﯿﮑﯽ در ﻣﻘﯿﺎس آزﻣﺎﯾﺸﮕﺎﻫﯽ از زﻣﺎنﻫﺎي ﺑﯿﻦ ‪ 5‬ﺗﺎ ‪60‬‬ ‫دﻗﯿﻘﻪ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽﺷﻮد‪ .‫درﺟﻪ ﺣﺮارت و ﻓﺸﺎر‬ ‫درﺟﻪ ﺣﺮارت ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ ﺑﺴﺘﮕﯽ ﺑﻪ ﻧﻮع ﮐﺎﻏﺬ ﺑﺎﻃﻠﻪ‪ ،‬ﻣﻮاد ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ‪ ،‬ﻧﻮع ﻋﻤﻠﯿﺎت رﻧﮓﺑﺮي و‬ ‫ﻧﻮع ﺧﻤﯿﺮ ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽﺷﺪه ﻣﻄﻠﻮب دارد‪ .‬در ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺷﻨﺎورﺳﺎزي ﻧﯿﺰ اﺳﺘﻔﺎده از زﻣﺎن ‪ 10‬ﺗﺎ ‪ 20‬دﻗﯿﻘﻪ ﻣﺘﺪاول اﺳﺖ‪.‬ﻣﻌﻤﻮﻻً در ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي ﺑﺎﻃﻠﻪ ﺣﺎﺻﻞ از ﺧﻤﯿﺮﻫﺎي ﻣﮑﺎﻧﯿﮑﯽ‪،‬‬ ‫درﺟﻪ ﺣﺮارتﻫﺎي ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺣﺪود ‪ 45‬ﺗﺎ ‪ 55‬درﺟﻪ ﺳﺎﻧﺘﯽﮔﺮاد ﺑﻬﺘﺮﯾﻦ ﻧﺘﯿﺠﻪ را ﻣﯽدﻫﻨﺪ‪ .‬اﻓﺰاﯾﺶ ﺣﺮارت ﺳﺒﺐ ﻧﺮمﺷﺪن ﻣﺮﮐﺐ و ﺳﺎﯾﺮ ﻣﻮاد ﻏﯿﺮ ﻓﯿﺒﺮي و در ﻧﺘﯿﺠﻪ‬ ‫ﮐﺎﻫﺶ زﻣﺎن ﺧﻤﯿﺮﺳﺎزي و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ اﻓﺰاﯾﺶ ﺗﺄﺛﯿﺮ ﻋﻤﻞ ﻣﻮاد ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬‬ ‫زﻣﺎن‬ ‫اﯾﻦ ﻋﺎﻣﻞ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺳﺎﯾﺮ ﻣﺘﻐﯿﺮﻫﺎ ﻣﺜﻞ درﺟﻪ ﺣﺮارت‪ ،‬ﻏﻠﻈﺖ ﻣﻮاد ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ و درﺻﺪ ﺧﺸﮑﯽ ﺧﻤﯿﺮ‬ ‫ﺗﻨﻈﯿﻢ ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬ﺑﻪﻋﻼوه درﺟﻪ ﺣﺮارتﻫﺎي زﯾﺎد‬ ‫ﻣﻮﺟﺐ ﺗﺴﺮﯾﻊ دﻓﯿﺒﺮهﺷﺪن اﻟﯿﺎف ﺧﻤﯿﺮﺷﺪه وﻟﯽ ﭼﻨﺎﻧﮑﻪ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪ ﺑﻪدﻟﯿﻞ زردﺷﺪن رﻧﮓ ﺧﻤﯿﺮ ‪ ،‬ﺑﺮاي ﺧﻤﯿﺮﻫﺎي‬ ‫ﻣﮑﺎﻧﯿﮑﯽ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻧﻤﯽﺑﺎﺷﺪ‪.‬اﺳﺘﻔﺎده از اﯾﻦ درﺟﻪ‬ ‫ﺣﺮارتﻫﺎ از ﺗﯿﺮﮔﯽ ﯾﺎ زرد ﺷﺪن رﻧﮓ ﺧﻤﯿﺮ ﺗﺎ ﺣﺪ زﯾﺎدي ﺟﻠﻮﮔﯿﺮي‬ ‫ﻣﯽﮐﻨﺪ وﻟﯽ درﺟﻪ ﺣﺮارتﻫﺎي زﯾﺎد‬ ‫ﻣﻮﺟﺐ زرد ﺷﺪن رﻧﮓ ﺧﻤﯿﺮ ﻣﯽﮔﺮدد‪ .

‬ﮐﺎرﺑﺮد اﯾﻦ ﻣﻮاد‪ ،‬ﺑﻪوﯾﮋه در ﻣﻘﯿﺎس ﺗﻮﻟﯿﺪ اﻧﺒﻮه ﺑﺎﯾﺪ ﺑﻪﮔﻮﻧﻪاي ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﺑﯿﺸﺘﺮﯾﻦ ﮐﺎرآﯾﯽ‬ ‫ﺑﺎ ﺻﺮف ﮐﻤﺘﺮﯾﻦ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﺑﻪدﺳﺖ آﻣﺪه و از ﻣﺼﺮف ﻣﻮاد ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ اﺿﺎﻓﯽ ﺧﻮدداري ﺷﻮد‪.‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ درﺻﺪ‬ ‫‪Stikies‬‬ ‫‪1‬‬ .‬‬ ‫اﻧﺪازه ﺣﺒﺎبﻫﺎي ﻫﻮا در ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺷﻨﺎورﺳﺎزي ﻧﺒﺎﯾﺪ ﺧﯿﻠﯽ ﮐﻮﭼﮏ ﯾﺎ درﺷﺖ ﺑﺎﺷﺪ زﯾﺮا وﺟﻮد اﯾﻦ ﮔﻮﻧﻪ‬ ‫ﺣﺒﺎبﻫﺎ ﺳﺒﺐ اﻓﺰاﯾﺶ ﺑﺮﺧﻮرد آنﻫﺎ ﺑﺎ اﻟﯿﺎف ﺧﻤﯿﺮ و درﻧﺘﯿﺠﻪ ﺷﻞ ﺷﺪن و ﺟﺪاﺷﺪن ذرات ﻣﺮﮐﺐ از آنﻫﺎ‬ ‫ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ‪ .‬ﺑﺎ ﮐﻮﭼﮏ ﯾﺎ درﺷﺖﺷﺪن اﻧﺪازه ﺣﺒﺎبﻫﺎي ﻫﻮا ﻋﻤﻼً ﻣﯿﺰان ﻫﺪر رﻓﺖ اﻟﯿﺎف اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﯽﯾﺎﺑﺪ‪.‬‬ ‫اﻧﻮاع ﻣﻮاد ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ و درﺻﺪ ﻣﺼﺮف آنﻫﺎ‬ ‫ﺑﻪﻃﻮر ﮐﻠﯽ ﻣﻮاد ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ﻣﺨﺘﻠﻔﯽ در ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي ﺑﺎﻃﻠﻪ ﻣﺼﺮف ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ و ﻫﺪف از‬ ‫ﺑﻪﮐﺎرﮔﯿﺮي آنﻫﺎ‪ ،‬ﮐﻪ ﻋﻤﺪﺗﺎً در ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺧﻤﯿﺮﺳﺎزي ﻣﺠﺪد ﺑﻪ دﺳﺘﮕﺎه ﺧﻤﯿﺮﺳﺎز اﺿﺎﻓﻪ ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ‪ ،‬ﮐﻤﮏ ﺑﻪ‬ ‫ﺟﺪاﺳﺎزي ذرات ﻣﺮﮐﺐ و ﻣﻮاد ﭼﺴﺒﻨﺪه‪ 1‬از اﻟﯿﺎف و آﻣﺎدهﺳﺎزي آنﻫﺎ ﺑﺮاي ﺟﺪاﯾﯽ ﮐﺎﻣﻞ و دﻓﻊ از ﻣﺎﯾﻊ ﺧﻤﯿﺮ در‬ ‫ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺷﻨﺎورﺳﺎزي اﺳﺖ‪ .‫ﺳﺮﻋﺖ ﺟﺮﯾﺎن ﺧﻤﯿﺮ ﺑﺮ ﭼﮕﻮﻧﮕﯽ ﺧﺮدﺷﺪن ﮐﻠﻮخﻫﺎي ﺗﺸﮑﯿﻞ ﺷﺪه در ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺧﻤﯿﺮﺳﺎزي ﻣﻮﺛﺮ اﺳﺖ و‬ ‫ﻣﻌﻤﻮﻻً اﻓﺰاﯾﺶ اﯾﻦ ﺳﺮﻋﺖ ﺳﺒﺐ اﻓﺰاﯾﺶ ﻧﯿﺮوي ﺑﺮﺷﯽ ﺣﺎﺻﻞ از ﺟﺮﯾﺎن ﻣﺎﯾﻊ ﺧﻤﯿﺮ و ﺧﺮدﺷﺪن ﮐﻠﻮخﻫﺎي ﺧﻤﯿﺮ‬ ‫ﺗﺸﮑﯿﻞﺷﺪه ﻣﯽﮔﺮدد‪ .‬در ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺧﻤﯿﺮﺳﺎزي ﻣﻌﻤﻮﻻً از ﺳﺮﻋﺖ ﺟﺮﯾﺎن ﺣﺪود ‪ 500‬ﺗﺎ ‪ 800‬دور در دﻗﯿﻘﻪ و در‬ ‫ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺷﻨﺎورﺳﺎزي از ﺳﺮﻋﺖ ﺟﺮﯾﺎن ﺣﺪود ‪ 1000‬دور در دﻗﯿﻘﻪ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫در ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺧﻤﯿﺮﺳﺎزي‪ ،‬درﺻﺪ ﺧﺸﮑﯽ ﺧﻤﯿﺮ ﺑﺮاي ﺗﻨﻈﯿﻢ ﻣﻘﺪار ﻣﻮاد ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز اﻫﻤﯿﺖ دارد‪،‬‬ ‫زﯾﺮا ﻣﻘﺪار اﯾﻦ ﻣﻮاد ﺑﺮاﺳﺎس وزن ﺧﺸﮏ ﮐﺎﻏﺬ)ﺧﺸﮏﺷﺪه در ﻫﻮاي آزاد( ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﯽﮔﺮدد‪ .

‬‬ ‫ﺣﺴﺎﺳﯿﺖ ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﺷﻨﺎورﺳﺎزي ﺑﻪ ﻣﻮاد ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ﺑﯿﺶﺗﺮ از روش ﺷﺴﺘﺸﻮ اﺳﺖ‪ .‬ﻣﻮاد ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ اﺻﻠﯽ و‬ ‫ﻣﺤﻞ ﮐﺎرﺑﺮد آنﻫﺎ در ﻋﻤﻠﯿﺎت ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ ﺑﻪ روش ﺷﻨﺎورﺳﺎزي ﺑﻪ ﺷﺮح زﯾﺮ ﻣﯽﺑﺎﺷﻨﺪ‪:‬‬ ‫‪1‬‬ ‫‪Soaps‬‬ ‫‪Detergents‬‬ ‫‪3‬‬ ‫‪Collectors‬‬ ‫‪4‬‬ ‫‪Dispersants‬‬ ‫‪5‬‬ ‫‪Foamers‬‬ ‫‪2‬‬ .‬اﯾﻦ اﻣﺮ ﺳﺒﺐ‬ ‫اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﯿﺰان ﮐﺎراﯾﯽ ﻣﻮاد ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ و اﻣﮑﺎن ﺑﻬﯿﻨﻪﺳﺎزي ﻣﻘﺎدﯾﺮ آنﻫﺎ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﻋﻤﺪهﺗﺮﯾﻦ ﻣﻮاد ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ﻣﺼﺮﻓﯽ در ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ ﻋﺒﺎرتاﻧﺪاز‪ :‬ﺳﻮد ﺳﻮزآور)ﻫﯿﺪروﮐﺴﯿﺪ ﺳﺪﯾﻢ(‪،‬‬ ‫ﺳﯿﻠﯿﮑﺎت ﺳﺪﯾﻢ‪ ،‬ﭘﺮاﮐﺴﯿﺪ ﻫﯿﺪروژن‪ ،‬ﻋﻮاﻣﻞ ﮐﯿﻼت ﮐﻨﻨﺪه‪ ،‬ﺻﺎﺑﻮنﻫﺎ‪ 1‬و ﻣﻮاد ﭘﺎكﮐﻨﻨﺪه‪ ،2‬اﻧﻮاع ﻋﻮاﻣﻞ ﻓﻌﺎل در‬ ‫ﺳﻄﺢ‪ ،‬ﺷﺎﻣﻞ ﻣﻮاد ﺟﻤﻊﮐﻨﻨﺪه‪ ،3‬ﻣﻮاد ﭘﺮاﮐﻨﺪهﺳﺎز‪ 4‬و ﻏﯿﺮه‪ .‬ﺻﺎﺑﻮنﻫﺎ را ﻣﯽﺗﻮان ﺑﻪ ﺷﮑﻞ ﺻﺎﺑﻮن ﺑﻪ ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﻣﺮﮐﺐ‪-‬‬ ‫زداﯾﯽ اﺿﺎﻓﻪ ﮐﺮد ﯾﺎ ﺑﺮ اﺛﺮ واﮐﻨﺶ ﻣﺎده ﻗﻠﯿﺎﯾﯽ ﺑﺎ اﺳﯿﺪﻫﺎي ﭼﺮب اﻓﺰوده ﺷﺪه ﺑﻪ ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﺧﻤﯿﺮﺳﺎزي ﻣﺠﺪد ﺗﺸﮑﯿﻞ‬ ‫ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ‪ .‬در ﺻﻮرﺗﯽﮐﻪ ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي‬ ‫ﺑﺎزﯾﺎﻓﺘﯽ ﻓﺎﻗﺪ ﺧﻤﯿﺮﻫﺎي ﻣﮑﺎﻧﯿﮑﯽ ﺑﻮده و از ﺧﻤﯿﺮﻫﺎي ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬ﻣﻌﻤﻮﻻً ﻣﻮاد ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ﮐﻤﺘﺮي‬ ‫ﺑﺮاي ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز اﺳﺖ وﻟﯽ در ﻣﻮرد ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي ﺑﺎزﯾﺎﻓﺘﯽ ﺟﻤﻊآوري ﺷﺪه از ﻣﺼﺎرف ﺧﺎﻧﮕﯽ ﮐﻪ ﺣﺎوي‬ ‫ﺧﻤﯿﺮ ﻣﮑﺎﻧﯿﮑﯽ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻣﻘﺪار ﺑﯿﺸﺘﺮي از ﻣﻮاد ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﻧﻘﺶ و ﻋﻤﻠﮑﺮد ﻣﻮاد ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ در ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ‬ ‫در ﻣﻮرد ﻋﻤﻠﮑﺮد ﻣﻮاد ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ در ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت زﯾﺎدي ﺑﻪ ﻋﻤﻞ آﻣﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﻌﻤﻮﻻً ﻫﺪف‬ ‫آنﻫﺎ ﯾﺎﻓﺘﻦ ﯾﮏ ﺗﺮﮐﯿﺐ ﺑﻬﺘﺮ و ارزانﺗﺮ از ﺗﯿﻤﺎرﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﻮاد ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ﺑﻮده اﺳﺖ‪ .‫ﺧﺸﮑﯽ زﯾﺎدﺗﺮ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﯽ آب ﮐﻤﺘﺮ و ﻏﻠﻈﺖ زﯾﺎدﺗﺮ ﻣﻮاد ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ در دﺳﺘﮕﺎه ﺧﻤﯿﺮﺳﺎز ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ .‬در ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺷﻨﺎورﺳﺎزي از ﻣﻮاد ﮐﻒﺳﺎز‪ 5‬ﺑﺮاي ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺣﺒﺎبﻫﺎي ﻫﻮا اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽﺷﻮد‪.

‬ﻋﻼوه ﺑﺮ ﻣﺮﮐﺐﻫﺎي ﭼﺎپ ﺳﺎﯾﺮ‬ ‫ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﻮﺛﺮ ﺑﺮ ﻗﺎﺑﻠﯿﺖ ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي ﭼﺎپ ﺷﺪه ﻋﺒﺎرتاﻧﺪ از‪ :‬روش ﭼﺎپ‪ ،‬ﻣﺎده زﻣﯿﻨﻪ ﭼﺎپ )ﮐﺎﻏﺬ و‬ ‫‪Luminance‬‬ ‫‪Brightness‬‬ ‫‪1‬‬ ‫‪2‬‬ .‬ﺑﻪﺧﺎﻃﺮ ﺳﭙﺮدن‬ ‫اﯾﻦ ﻧﮑﺘﻪ ﺿﺮوري اﺳﺖ ﮐﻪ اﯾﻦ ﻣﻮاد ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ﺑﺎ ﺑﺨﺶ رزﯾﻦ ذرات ﻣﺮﮐﺐ واﮐﻨﺶ اﻧﺠﺎم ﻣﯽدﻫﻨﺪ ﻧﻪ ﺑﺎ ذرات‬ ‫رﻧﮕﯽ آن‪ ،‬ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت دﯾﮕﺮ رﻧﮓداﻧﻪﻫﺎي ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﺮﮐﺐ ﻣﻮرد ﺣﻤﻠﻪ ﻣﻮاد ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ﻗﺮار ﻧﻤﯽﮔﯿﺮﻧﺪ ﺑﻠﮑﻪ ﻣﻮاد‬ ‫ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ﺑﺎ ﺣﻤﻠﻪ ﺑﻪ ﺑﺨﺶ رزﯾﻦ ﻣﻮﺟﻮد در ﭼﺴﺐﻫﺎي ﺑﻪﮐﺎر رﻓﺘﻪ در ﻣﺮﮐﺐ‪ ،‬اﺗﺼﺎل ذرات ﻣﺮﮐﺐ ﺑﺎ اﻟﯿﺎف را‬ ‫ﻣﯽﺷﮑﻨﻨﺪ ‪.‬اﯾﻦ وﯾﮋﮔﯽﻫﺎ ﺷﺎﻣﻞ روﺷﻨﺎﯾﯽ‪ 1‬و‬ ‫درﺟﻪ روﺷﻨﯽ‪ 2‬ﺧﻤﯿﺮﻫﺎي ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ ﻧﺸﺪه و ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ ﺷﺪه ﻣﯽﺑﺎﺷﻨﺪ‪ .‬‬ ‫ﻗﺎﺑﻠﯿﺖ ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ اﻧﻮاع ﻣﺮﮐﺐﻫﺎي ﭼﺎپ‬ ‫ﻗﺎﺑﻠﯿﺖ ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي ﺑﺎﻃﻠﻪ‪ ،‬ﻣﻌﺮف ﻣﯿﺰان ﺣﺬف ﻣﺮﮐﺐ ﭼﺎپ ﺗﻮﺳﻂ ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ اﺳﺖ‬ ‫ﮐﻪ از ﻃﺮﯾﻖ اﻧﺪازهﮔﯿﺮي ﻣﻘﺪار اﻓﺰاﯾﺶ و ﺑﻬﺒﻮد ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎي ﻧﻮري‪ ،‬ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻣﯽﺷﻮد‪ .‫ﻫﯿﺪروﮐﺴﯿﺪ ﺳﺪﯾﻢ‬ ‫ﺧﻤﯿﺮﺳﺎز‬ ‫ﮐﻠﺮﯾﺪ ﮐﻠﺴﯿﻢ‬ ‫ﺷﻨﺎورﺳﺎزي‬ ‫ﺳﯿﻠﯿﮑﺎت ﺳﺪﯾﻢ‬ ‫ﺧﻤﯿﺮﺳﺎز‬ ‫ﻫﯿﭙﻮﮐﻠﺮﯾﺪ ﺳﺪﯾﻢ‬ ‫رﻧﮓﺑﺮي‬ ‫ﻋﺎﻣﻞ ﮐﯿﻼت ﮐﻨﻨﺪه‬ ‫ﺧﻤﯿﺮﺳﺎز‬ ‫ﻫﯿﺪروﺳﻮﻟﻔﯿﺖ ﺳﺪﯾﻢ رﻧﮓﺑﺮي‬ ‫ﭘﺮاﮐﺴﯿﺪ ﻫﯿﺪروژن‬ ‫ﺧﻤﯿﺮﺳﺎز‪ ،‬رﻧﮓﺑﺮي‬ ‫ﺗﺎﻟﮏ‬ ‫ﺧﻤﯿﺮﺳﺎز‬ ‫ﻣﻮاد ﻓﻌﺎل در ﺳﻄﺢ‬ ‫ﺧﻤﯿﺮﺳﺎز‪ ،‬ﺷﻨﺎورﺳﺎزي‬ ‫اﺳﯿﺪ ﺳﻮﻟﻔﻮرﯾﮏ‬ ‫ذﺧﯿﺮهﺳﺎزي ﺧﻤﯿﺮ‬ ‫ﻣﻮاد ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ﺟﻤﻊﮐﻨﻨﺪه‬ ‫ﺧﻤﯿﺮﺳﺎز‪ ،‬ﺷﻨﺎورﺳﺎزي‬ ‫دﻟﯿﻞ اﻓﺰودن اﯾﻦ ﻣﻮاد ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ﺑﻪ دﺳﺘﮕﺎه ﺧﻤﯿﺮﺳﺎز‪ ،‬ﮐﻤﮏ ﺑﻪ ﺣﺬف ﻣﻮاد ﻧﺎﻣﻄﻠﻮب ﻣﺜﻞ ﻣﺮﮐﺐ و ﻣﻮاد‬ ‫ﭼﺴﺒﻨﺪه از ﮐﺎﻏﺬ و ﻗﺎﺑﻞ دﺳﺘﺮس ﺳﺎﺧﺘﻦ آنﻫﺎ ﺟﻬﺖ ﺣﺬف ﮐﺎﻣﻞ در ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺷﻨﺎورﺳﺎزي اﺳﺖ‪ .

‫ﻏﯿﺮه(‪ ،‬ﺳﻦ ﭼﺎپ‪ ،‬ﺷﺮاﯾﻂ و ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎي ﻓﺮآﯾﻨﺪي ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ از ﻧﻈﺮ ﺷﺮاﯾﻂ ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ‪ ،‬ﻣﮑﺎﻧﯿﮑﯽ و ﻫﯿﺪروﻟﯿﮑﯽ‪.‬در ﻧﺘﯿﺠﻪ وﻗﺘﯽ ﻣﺨﻠﻮط ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي ﺑﺎﻃﻠﻪ ﺧﻤﯿﺮ‬ ‫ﻣﯽﺷﻮد‪ ،‬اﻧﻮاع ذرات ﻣﺮﮐﺐ از ﻧﻈﺮ ﺟﻨﺲ و اﻧﺪازه ﮐﻪ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻓﺮآﯾﻨﺪﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﭼﺎپ ﻫﺴﺘﻨﺪ در ﺧﻤﯿﺮ‬ ‫ﺑﻪوﺟﻮد ﻣﯽآﯾﻨﺪ‪ .‬اﯾﻦ ذرات آنﻗﺪر رﯾﺰ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺣﺘﯽ ﻣﯽﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﻪ داﺧﻞ ﺣﻔﺮه دروﻧﯽ ﻟﯿﻒ ﻧﻔﻮذ ﮐﻨﻨﺪ و‬ .‬ﻧﻤﻮﻧﻪﻫﺎﯾﯽ از اﻧﺪازه ذرات ﻣﺮﮐﺒﯽ ﮐﻪ در اﯾﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﺧﻤﯿﺮﻫﺎ ﯾﺎﻓﺖ ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ در ﺟﺪول ‪ 1-1‬ﻧﺸﺎن‬ ‫داده ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺟﺪول‪ :1‬اﻧﺪازه ذرات ﻣﺮﮐﺐ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺷﺪه در ﺧﻤﯿﺮﺳﺎزي ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺗﺎﺑﻌﯽ از ﻧﻮع ﻣﺮﮐﺐ‬ ‫ﻧﻮع ﻣﺮﮐﺐ‬ ‫ﻣﯿﺎﻧﮕﯿﻦ اﻧﺪازه ذرات )ﻣﯿﮑﺮون(‬ ‫وارﻧﯿﺶ‪UV‬‬ ‫‪40-400‬‬ ‫اﻓﺴﺖ‬ ‫‪5/0-10‬‬ ‫ﻓﻠﮑﺴﻮﮔﺮاﻓﯽ‬ ‫‪1‬‬ ‫ﻟﯿﺰر ﮔﺮﻣﺎﯾﯽ )ﻧﻮع‪(1‬‬ ‫‪10-100‬‬ ‫ﻟﯿﺰر ﮔﺮﻣﺎﯾﯽ )ﻧﻮع‪(2‬‬ ‫‪ 100‬و ﺑﯿﺸﺘﺮ‬ ‫زﯾﺮاﮐﺲ‬ ‫‪ 100‬و ﺑﯿﺸﺘﺮ‬ ‫در ﺧﻤﯿﺮﺳﺎزي‪ ،‬ﻣﺮﮐﺐ ﻓﻠﮑﺴﻮﮔﺮاﻓﯽ ﺑﻪ ﺻﻮرت ذرات ﺑﺴﯿﺎر رﯾﺰ ﭘﺨﺶ ﻣﯽﺷﻮد ) اﻧﺪازه ﻣﺘﻮﺳﻂ ذرات‬ ‫ﯾﮏ ﻣﯿﮑﺮون ﯾﺎ ﮐﻤﺘﺮ(‪ .‬‬ ‫ﯾﮑﯽ از ﻣﺸﮑﻼت ﺻﻨﻌﺖ ﺑﺎزﯾﺎﻓﺖ ﺑﺮاي ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي ﻣﺮﻏﻮب ﭼﺎپ و ﺗﺤﺮﯾﺮ از ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي ﺑﺎﻃﻠﻪ‪ ،‬ﺗﻨﻮع‬ ‫ﻓﺮآﯾﻨﺪﻫﺎ و ﻣﺮﮐﺐﻫﺎي ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده در ﺻﻨﻌﺖ ﭼﺎپ اﺳﺖ ‪ .

‬‬ ‫ﭼﺎپ ﺗﻤﺎﺳﯽ‬ ‫در روشﻫﺎي ﺗﻤﺎﺳﯽ ) ﺑﺮاي ﻣﺜﺎل ﻟﺘﺮ ﭘﺮس‪ ،‬اﻓﺴﺖ‪ ،‬ﮔﺮاور و ﻓﻠﮑﺴﻮﮔﺮاﻓﯽ( ﺗﺼﻮﯾﺮ ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ﺑﻪوﺳﯿﻠﻪ‬ ‫ﺗﻤﺎس ﯾﺎ اﺛﺮ ﯾﮏ ﺻﻔﺤﻪ آﻏﺸﺘﻪ ﺑﻪ ﻣﺮﮐﺐ ﺑﺮ روي ﮐﺎﻏﺬ اﯾﺠﺎد ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬ﻧﺎﻗﻞ‬ ‫ﻣﺮﮐﺐ ﺣﺎوي ﺣﻼل و اﺗﺼﺎلدﻫﻨﺪهﻫﺎﺳﺖ‪ .‬اﯾﺠﺎد ﻣﺤﯿﻂﻫﺎي ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ﻣﺨﺘﻠﻒ )ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل ‪ PH‬اﺳﯿﺪي(‬ ‫و ﺧﻤﯿﺮﺳﺎزي در ﻏﻠﻈﺖ ﻫﺎي ﮐﻢ ﺗﺎ ﺣﺪي از ﺷﺪت ﻣﺸﮑﻞ ﻣﯽﮐﺎﻫﺪ‪ .‬ﻣﺮﮐﺐﻫﺎي ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده در اﯾﻦ روش‬ ‫اﺳﺎﺳﺎً ﺣﺎوي ﺳﻪ ﺗﺮﮐﯿﺐ رﻧﮕﺪاﻧﻪ‪ ،‬اﺻﻼح ﮐﻨﻨﺪه و ﻧﺎﻗﻞ ﻣﯽﺑﺎﺷﻨﺪ‪ .‫ﺟﺪاﮐﺮدن آنﻫﺎ از ﻣﺨﻠﻮط ﻋﻤﻼً ﻏﯿﺮ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ‪ .‬رﻧﮕﺪاﻧﻪ اﺻﻠﯽ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده در ﻣﺮﮐﺐﻫﺎي‬ ‫ﭼﺎپ از ﺟﻨﺲ ﮐﺮﺑﻦ ﺳﯿﺎه اﺳﺖ‪ .‬اﺻﻼح ﮐﻨﻨﺪهﻫﺎ ﺷﺎﻣﻞ واﮐﺲﻫﺎ‪ ،‬ﺣﻼلﻫﺎ‪،‬‬ ‫ﻧﺮمﮐﻨﻨﺪهﻫﺎ و ﻋﻮاﻣﻞ ﺧﺸﮏ‪-‬‬ ‫ﮐﻨﻨﺪهاي ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻣﺮﮐﺐ اﻓﺰوده ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ ﺗﺎ وﯾﮋﮔﯽﻫﺎي ﻓﯿﺰﯾﮑﯽ و ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ﺧﺎﺻﯽ ﺑﻪ آن ﺑﺒﺨﺸﻨﺪ‪ .‬ﺣﻼل رﻧﮕﺪاﻧﻪﻫﺎ را ﭘﺮاﮐﻨﺪه ﻣﯽﺳﺎزد و ﺣﺎﻟﺖ ﻣﺎﯾﻊ ﻣﻨﺎﺳﺐ را ﺑﺮاي‬ .‬‬ ‫روشﻫﺎي ﭼﺎپ‬ ‫ﻓﺮآﯾﻨﺪﻫﺎي ﭼﺎپ را ﻣﯽﺗﻮان ﺑﻪ دو ﮔﺮوه اﺻﻠﯽ ﻃﺒﻖﺑﻨﺪي ﻧﻤﻮد‪ -1 :‬ﭼﺎپ ﺗﻤﺎﺳﯽ ‪ -2‬ﭼﺎپ ﻏﯿﺮ ﺗﻤﺎﺳﯽ‪.‬در ﺳﻮي دﯾﮕﺮ ﻣﺮﮐﺐﻫﺎي ﻋﻤﻞ آﻣﺪه ﺑﺎ‬ ‫ﺗﺎﺑﺶ ‪ UV‬و ﺑﺮاق ﻗﺮار دارد ﮐﻪ ﺑﺰرﮔﯽ ذرات آنﻫﺎ ﺑﻪ ‪ 20‬ﻣﯿﮑﺮوﻣﺘﺮ و ﺑﯿﺸﺘﺮ ﻫﻢ ﻣﯽرﺳﺪ و ﺑﺎ روشﻫﺎي ﺳﻨﺘﯽ‬ ‫ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ ﻗﺎﺑﻞ ﺣﺬف ﻧﯿﺴﺘﻨﺪ ‪.

‬ﻣﺎده ﺣﺎﻣﻞ در ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ ﻣﻮرد‬ ‫اﺳﺘﻔﺎده در روش ﺗﻤﺎﺳﯽ ﻋﺒﺎرتاﻧﺪاز‪ :‬روﻏﻦﻫﺎي ﻣﻌﺪﻧﯽ‪ ،‬روﻏﻦﻫﺎي ﮔﯿﺎﻫﯽ‪ ،‬آب و ﺣﻼلﻫﺎي آﺑﯽ‪ .‬در روشﻫﺎي ﺧﺸﮏ ﮐﺮدن ﻓﯿﺰﯾﮑﯽ ﺟﺬب ﻣﻮاد ﻧﺎﻗﻞ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺎده ﭼﺎپ ﺷﺪه‬ ‫ﭘﺲ ار ﺗﺒﺨﯿﺮ ﺣﻼلﻫﺎ اﺗﻔﺎق اﻓﺘﺎده و ﻫﯿﭻﮔﻮﻧﻪ ﺗﻐﯿﯿﺮ دﯾﮕﺮي در ﻣﻮاد رخ ﻧﻤﯽدﻫﺪ‪ .‬روشﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺧﺸﮏ ﮐﺮدن ﻣﺮﮐﺐ ﻣﻌﻤﻮﻻً ﺑﻪ دو دﺳﺘﻪ‬ ‫ﻓﯿﺰﯾﮑﯽ و ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ﺗﻘﺴﯿﻢ ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬‬ .‬ﻣﺮﮐﺐﻫﺎي از‬ ‫ﺟﻨﺲ روﻏﻦﻫﺎي ﻣﻌﺪﻧﯽ در ﻫﻨﮕﺎم ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ و ﺟﺎﺑﺠﺎﯾﯽ روزﻧﺎﻣﻪ ﻧﯿﺰ ﺗﻤﺎﯾﻞ ﺑﻪ زدودهﺷﺪن دارﻧﺪ‪ .‬اﺗﺼﺎل ﺧﻮب ﺑﻪ ﮐﺎﻏﺬ ﻣﺮﮐﺐﻫﺎي از ﺟﻨﺲ روﻏﻦﻫﺎي ﮔﯿﺎﻫﯽ ﺗﺎ ﺣﺪودي‬ ‫ﻣﻮﺟﺐ ﺳﺨﺘﯽ زدودن آنﻫﺎ ﻃﯽ ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﻧﻮع اﺗﺼﺎلدﻫﻨﺪه در ﺳﻬﻮﻟﺖ ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ ﻣﻌﻤﻮﻻً ﻧﻘﺶ ﻣﻬﻤﯽ دارد‪ .‫اﻧﺘﻘﺎل و رﺳﻮب ﻣﺮﮐﺐ ﺗﻀﻤﯿﻦ ﻣﯽﮐﻨﺪ‪ .‬‬ ‫روش ﺧﺸﮏ ﮐﺮدن ﻣﺮﮐﺐ ﺗﺎﺛﯿﺮ ﺗﻌﯿﯿﻦﮐﻨﻨﺪهاي ﺑﺮ اﻧﺘﺨﺎب ﻧﻮع ﭼﺴﺐ و ﻧﺎﻗﻞ و ﻧﯿﺰ ﺑﺮ ﺗﺮﮐﯿﺐ ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ‬ ‫ﻣﺮﮐﺐ و ﻗﺎﺑﻠﯿﺖ ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ ﮐﺎﻏﺬ ﭼﺎپﺷﺪه دارد‪ .‬اﻣﺎ در روشﻫﺎي ﺧﺸﮏ ﮐﺮدن ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ‪ ،‬ﻣﻮﻟﮑﻮلﻫﺎي ﭼﺴﺐ از ﻃﺮﯾﻖ ﺟﺬب اﮐﺴﯿﮋن از ﻫﻮاي‬ ‫آزاد ﭘﻠﯿﻤﺮ ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ‪.‬ﻣﻌﻤﻮﻻً اﯾﻦ اﺗﺼﺎل ﺑﻪ ﺳﻄﺢ اﻟﯿﺎف و ﯾﺎ ﺗﻨﻬﺎ ﺑﺮ روي ﭘﺮﮐﻨﻨﺪهﻫﺎ و ﻟﻌﺎبﻫﺎي ﻣﻮﺟﻮد در ﺳﻄﺢ ﮐﺎﻏﺬ‬ ‫ﺻﻮرت ﻣﯽﮔﯿﺮد‪ .‬روﻏﻦﻫﺎي ﻣﻌﺪﻧﯽ و ﮔﯿﺎﻫﯽ دو ﻧﻮع اﺗﺼﺎل دﻫﻨﺪهاﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﺴﯿﺎر ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﯽﮔﯿﺮﻧﺪ ‪.‬اﺗﺼﺎلدﻫﻨﺪه ذرات رﻧﮕﺪاﻧﻪ را ﻣﺤﮑﻢ ﮐﺮده و آنﻫﺎ را ﺑﻪ ﺳﻄﺢ ﮐﺎﻏﺬ‬ ‫ﻣﺘﺼﻞ ﻣﯽﮐﻨﺪ‪ .‬در ﻣﻘﺎﺑﻞ‬ ‫ﻣﺮﮐﺐﻫﺎي از ﺟﻨﺲ روﻏﻦﻫﺎي ﮔﯿﺎﻫﯽ ﺑﻪوﺳﯿﻠﻪ ﭘﻠﯿﻤﺮﯾﺰاﺳﯿﻮن رادﯾﮑﺎل آزاد ﺧﺸﮏ ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺷﺪ ﮐﻪ ﺑﺎﻋﺚ ﺑﻬﺒﻮد‬ ‫ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺑﻪ ﻣﺎﻟﺶ در روزﻧﺎﻣﻪﻫﺎ ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬ﺑﻪ ﻋﻠﺖ اﯾﻦﮐﻪ در اﯾﻦ روشﻫﺎ‬ ‫ﻣﻌﻤﻮﻻً ﻣﺮﮐﺐ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻓﯿﺰﯾﮑﯽ و از ﻃﺮﯾﻖ ﺧﺸﮏﺷﺪن و ﺗﺒﺨﯿﺮ ﺣﻼل و ﺑﺪون ﺗﻐﯿﯿﺮ ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ﺑﺮ روي ﮐﺎﻏﺬ‬ ‫ﻣﯽﭼﺴﺒﺪ‪ .

‬‬ ‫‪Toner‬‬ ‫‪1‬‬ .‬در اﯾﻦ روش ﺑﻪ ﺳﻄﺤﯽ ﮐﻪ ﭼﺎپ ﺑﺮ روي آن اﻧﺠﺎم‬ ‫ﻣﯽﺷﻮد‪ ،‬ﺗﻤﺎس ﯾﺎ ﺿﺮﺑﻪاي وارد ﻧﻤﯽﺷﻮد‪ .‬‬ ‫ﭼﺎپ ﻏﯿﺮ ﺗﻤﺎﺳﯽ‬ ‫ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي ﭼﺎپﺷﺪه ﺑﻪ روش ﻏﯿﺮ ﺗﻤﺎﺳﯽ ﻧﻮع دﯾﮕﺮي از ﮐﺎﻏﺬﻫﺎي ﺑﺎﻃﻠﻪاﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺳﺨﺘﯽ ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ‬ ‫ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ‪ .‬ﺗﺼﻮﯾﺮ ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻧﻮر ﻣﺮﺋﯽ ﯾﺎ ﻓﺮاﺑﻨﻔﺶ ) از ﻃﺮﯾﻖ ﯾﮏ‬ ‫دﯾﻮد ﻟﯿﺰر "ﻻﻣﭗ دو ﻗﻄﺒﯽ"( ﺑﻪ ﺷﮑﻞ ﺑﺎردار و ﻧﺎﻣﺮﺋﯽ در ﯾﮏ درﯾﺎﻓﺖﮐﻨﻨﺪه ﺗﺼﻮﯾﺮ اﯾﺠﺎد ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬ﭘﺲ از آن‬ ‫ﺗﻮﻧﺮﻫﺎي ﺧﺸﮏ ﺑﻪ ﺗﺼﻮﯾﺮ ﻧﺎﻣﺮﺋﯽ ﻣﺘﺼﻞ ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ ﮐﻪ در ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺑﻌﺪي ﺑﻪ ﮐﺎﻏﺬ ﻣﻨﺘﻘﻞ ﺷﺪه و در دﻣﺎي ﺑﺎﻻﺋﯽ ﮐﻪ‬ ‫ﺗﻮﺳﻂ ﭘﺮﺗﻮﻫﺎي ﭘﺮاﻧﺮژي ﺗﺎﻣﯿﻦ ﻣﯽﺷﻮد‪ ،‬ﺑﺮاي اﯾﺠﺎد ﯾﮏ ﺗﺼﻮﯾﺮ ﺛﺎﺑﺖ در ﺟﺰﺋﯽ از ﺛﺎﻧﯿﻪ ﺑﻪ ﮐﺎﻏﺬ ﺟﻮش‬ ‫ﻣﯽﺧﻮرﻧﺪ‪ .‬ﭼﺎپ ﻏﯿﺮ ﺗﻤﺎﺳﯽ ﻓﺮآﯾﻨﺪي اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻪﻃﻮر ﮔﺴﺘﺮده و در وﺳﺎﯾﻠﯽ از ﻗﺒﯿﻞ ﭼﺎﭘﮕﺮﻫﺎي ﻟﯿﺰري و‬ ‫دﺳﺘﮕﺎهﻫﺎي زﯾﺮاﮐﺲ و ﮐﭙﯽ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﯽﮔﯿﺮد‪ .‬در روش ﻣﺘﺪاول ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ ﺑﻪ ﻃﺮﯾﻖ ﺷﻨﺎورﺳﺎزي‪ ،‬ﭼﺴﺐ ﻣﻮﺟﻮد در‬ ‫ﻣﺮﮐﺐﻫﺎي ﻓﻠﮑﺴﻮﮔﺮاﻓﯽ ﺑﺮ اﺛﺮ ﺣﻞ ﺷﺪن ﺑﻪ ﺣﺎﻟﺖ ﭘﺮاﮐﻨﺪه و ﺧﯿﻠﯽ رﯾﺰ در ﻣﯽآﯾﺪ و در ﺣﺎﻟﺖ ﮐﻠﯽ ﻗﺎﺑﻠﯿﺖ‬ ‫ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ ﭼﺎپ ﻓﻠﮑﺴﻮﮔﺮاﻓﯽ ﺿﻌﯿﻒ اﺳﺖ‪.‬آب ﺑﻪ دﻟﯿﻞ وﯾﮋﮔﯽ ﻓﯿﺰﯾﮑﯽ ﺧﻮد ﺳﺮﯾﻊﺗﺮ از‬ ‫روﻏﻦﻫﺎي ﻣﻌﺪﻧﯽ ﺗﺒﺨﯿﺮ ﻣﯽﺷﻮد‪ .‫ﻣﺮﮐﺐﻫﺎي ﭼﺎپ ﺑﻪ روش ﻓﻠﮑﺴﻮﮔﺮاﻓﯽ از آب ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻧﺎﻗﻞ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ و اﯾﻦ ﻣﺮﮐﺐﻫﺎي از ﺟﻨﺲ‬ ‫آب ﺗﻮﺳﻂ ﺟﺬب و ﺗﺒﺨﯿﺮ آب ﻣﻮﺟﻮد در آنﻫﺎ ﺧﺸﮏ ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ‪ .‬ﻣﺮﮐﺐ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده در ﭼﺎپ ﻏﯿﺮ ﺗﻤﺎﺳﯽ ﺗﻮﻧﺮ‪ 1‬ﻧﺎم دارد ‪.

‫ﺷﮑﻞ‪ :2‬ﻃﺮح ﻧﻤﻮﻧﻪاي از ﯾﮏ ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﭼﺎپ ﺑﻪ روش ﻏﯿﺮ ﺗﻤﺎﺳﯽ‪.‬ﭘﻠﯿﻤﺮ ﺷﺪن ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ‬ ‫ﺳﺒﺐ ﺗﺸﮑﯿﻞ ﻣﻮﻟﮑﻮلﻫﺎي ﺑﺰرﮔﯽ ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ در اﮐﺜﺮ ﺣﻼلﻫﺎ ﻏﯿﺮ ﻗﺎﺑﻞ ﺣﻞ ﺑﻮده و ﻣﻘﺎوﻣﺖﻫﺎي ﻣﮑﺎﻧﯿﮑﯽ زﯾﺎدي‬ ‫را از ﺧﻮد ﻧﺸﺎن ﻣﯽدﻫﻨﺪ‪ .‬اﺑﻌﺎد ذرات ﺗﻮﻧﺮ ﺗﺎ ﺣﺪ زﯾﺎدي ﻣﺘﻐﯿﺮ اﺳﺖ‪ ،‬ذرات ﺗﻮﻧﺮ درﺷﺖﺗﺮ ﺑﻪ‬ ‫ﺳﺨﺘﯽ از ﻃﺮﯾﻖ ﺷﻨﺎورﺳﺎزي و ﯾﺎ ﺷﺴﺘﺸﻮ از ﺳﻮﺳﭙﺎﻧﺴﯿﻮن ﺧﻤﯿﺮ ﺟﺪا ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ ‪.‬اﯾﻦ اﺗﺼﺎل ﻗﻮي ﺑﺎﻋﺚ ﺷﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ روشﻫﺎي ﻣﺘﺪاول ﻣﺮﮐﺐزداﯾﯽ ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ﺑﺮاي اﯾﻦ‬ ‫ﻧﻮع ﮐﺎﻏﺬﻫﺎ ﮐﺎراﯾﯽ اﻧﺪﮐﯽ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ .‬‬ .‬‬ ‫ﺗﻮﻧﺮﻫﺎ ﭘﻮدرﻫﺎي رﻧﮕﯽ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺣﺎوي ذراﺗﯽ ﺑﻪ اﺑﻌﺎد ﺣﺪود ‪ 7‬ﺗﺎ ‪ 11‬ﻣﯿﮑﺮوﻣﺘﺮ ﻣﯽﺑﺎﺷﻨﺪ و ‪ 80‬ﺗﺎ ‪95‬‬ ‫درﺻﺪ وزﻧﯽ از ﭼﺴﺐﻫﺎي ﺗﺮﻣﻮﭘﻼﺳﺘﯿﮏ‪ 5 ،‬ﺗﺎ ‪ 12‬درﺻﺪ رﻧﮕﺪاﻧﻪ )ﯾﻌﻨﯽ ﮐﺮﺑﻦ ﺳﯿﺎه( و ﮐﻤﺘﺮ از ‪ 2‬درﺻﺪ ﻣﻮاد‬ ‫اﻓﺰودﻧﯽ ﺑﺮاي ﮐﻨﺘﺮل ﺣﺮﮐﺖﭘﺬﯾﺮ ﭘﻮدر و ﺗﺎﻣﯿﻦ وﯾﮋﮔﯽﻫﺎي اﻟﮑﺘﺮﯾﮑﯽ آن‪ ،‬ﺗﺸﮑﯿﻞ ﺷﺪهاﻧﺪ‪ .