You are on page 1of 21

Dr.

Beşir Topaloğlu

Dr. Mehmet Maşuk Fidan

Banka ve Finans
Matematiği

i

Yayın No
İşletme-Ekonomi Dizisi

: 2339
: 428

1. Baskı - Ekim 2010 - İSTANBUL

ISBN 978 - 605 - 377 - 362 - 7

Copyright© Bu kitabın bu basısı için Türkiye’deki yayın hakları BETABasım Yayım Dağıtım
A.Ş.’ye aittir.Her hakkı saklıdır. Hiçbir bölümü ve paragrafı kısmen veya tamamen ya da özet
halinde, fotokopi, faksimile veya başka herhangi bir şekilde çoğaltılamaz, dağıtılamaz. Normal
ölçüyü aşan iktibaslar yapılamaz. Normal ve kanunî iktibaslarda kaynak gösterilmesi zorunludur.

Dizgi
Baskı - Cilt

Kapak Tasarım

: Beta Basım A.Ş.
: Kahraman Neşriyat Ofset San. Tic. Ltd. Şti. (Sertifika No: 12084)
Yüzyıl Mah. Matbaacılar Cad. Atahan No: 34 K: 4
Bağcılar/İstanbul (0-212) 629 00 01
: Ömer Onay

Beta BASIM YAYIM DAĞITIM A.Ş.
Narlıbahçe Sok. Damga Binası No: 11
Cağaloğlu -İSTANBUL
Tel : (0-212)511 54 32 -519 01 77
Fax: (0-212) 511 36 50
www.betayayincilik.com

ii

Kızım Nisan Şevval’e Beşir TOPALOĞLU Kızlarım Emel iii Şebnem ve Emine Gülra’ya Mehmet Maşuk Fidan .

iv .

Gerek dönem sonunda. Bankalardaki mevduat ve özellikle taksitli kredilerin hesaplamasını yapabilecek bilgiler verilmiş. hangi durumlarda hangi yöntemin kullanıldığını ve farklılıklarını uygulamalı olarak gösterilmiştir. vadesine kadar bekletilmesi ve elde bulundurma süresine göre getirilerinin hesaplanması gösterilmiş. Belli süreli düzenli ödemelerin matematiksel mantığı verilerek bu tekniğin finansal araçlar olan taksitli kredilere (mortgage. Tahvillerin ve Hisse Senetlerinin bugünkü değerleri ile gelecekteki değerlerinin ve getirilerinin nasıl hesaplanabileceği açıklanmıştır. Eurobondların matematiği konusunda da detaylı ve açıklayıcı çözümler yanında. Konular açıklanırken teori ve uygulamanın birlikte ele alınması. Kitapta faiz hesaplamalarında kullanılan tam ve teamül faiz yöntemlerini açıklanmış. bankacılık uygulamasına da yer verilmiştir. birinci bölümde Faiz Kavramı ile faiz oranları ve faiz hesaplama yöntemleri açıklanmıştır. Kitap gerek v . belli süreli düzenli ödemelerin (anuite) gelecek ve bugünkü değer hesaplamalarının nasıl yapıldığı uygulamalarla gösterilmiştir. hisse senetlerinden elde edilen gelirler ve bunların hisse senedi fiyatı üzerindeki etkileri yanında. basit ve birleşik faiz hesaplama yöntemleri ile anuiteler izah edilmiştir. gerçek hayattan uygulama örnekleri açıklanmıştır. Dördüncü bölüm olan borcun amortismanı kısmında borcun ödenme şekline göre borç taksitlerinin nasıl hesaplanacağı belirtilmiştir. nasıl hesaplandığı ve özelliklerinin neler olduğu açıklanmış. eşit taksitli kredi ) nasıl uygulanabileceği. tahvil çeşitleri ve özellikleri konusunda bilgi verilerek tahvillerin bugünkü ve gelecek değerlerinin matematiksel olarak nasıl hesaplandığı açıklanmıştır. belli bir tarihteki anapara borcunun/kapama tutarının/borç tasfiye tutarının hesaplanması yöntemleri açıklanmıştır. gerek dönem başında başlayan eşit taksitli borç amortismanında. Durasyonun ne olduğu. hisse senedi fiyatlarının temettü gelirlerinin artışına göre nasıl hesaplandığına ilişkin örnekler verilmiştir. konuların örneklerle açıklanması kitabı çok anlaşılır hale getirmiştir. Üçüncü bölümde Menkul Kıymetlerin Matematiği başlığı altında Hazine bonolarının. Eşit anapara borç amortismanının ve değişken faizli kredilerde/borçlarda itfa tablosunu düzenleme yöntemi anlatılmış ve buna dayanarak belli bir tarihteki anapara borcu veya kapama tutarını hesaplama biçimi örneklerle izah edilmiştir. Hazine bonolarının getirilerinin.ÖNSÖZ Kitap dört bölümde ele alınmış olup. İkinci bölümde Paranın Zaman Değeri üzerinde durulmuş.

öğrencilerin gerekse uygulamacıların faydalanabileceği kaynak bir kitaptır. Ahmet KIZIL 4 Ekim 2010 vi . Dr. kitabı bankacılık ve finansman alanında çalışanlara içtenlikle öneriyorum. Hesaplamaların ve uygulamaların Excel tablolarında nasıl yapılacağının da gösterilmesi kitaba ayrı bir boyut kazandırmıştır. Prof. Kitabın yazarlarını literatüre yapmış oldukları katkıdan dolayı kutluyor.

...................... 6 Brüt ve Giydirilmiş Faiz Oranları ........ 81 2................................................................. 14 2.........6 Basit Faiz Metodunda Bir Yıldan Uzun Sürelerde Bugünkü Değer Hesaplamaları ..................................... 1 Nominal ve Reel Faiz Oranları .........2.....1........1 1................... 86 vii ............................2 Ödemeler Serisi ....1.......1 Düzenli Sonsuz Ödemeler Serisi ............................................1 Düzenli Aralıklarla Yapılan Sonsuz Sayıdaki Ödemeler Serisi / Perpetuity ................1..................... 23 2............1.2.....2..................................2 1..........3 1.......... 9 Çözümlü Problemler ...................................4 Basit Faiz Metodunda Bir Yıldan Daha Kısa Sürelerde Bugünkü Değer / İskonto Hesaplamaları ......................1......................................... 81 2................. 52 Bileşik Faizde Tahakkuk/Devre Sayısının Belirlenmesi ...................................................................1 Tek Ödemeler ...........................................1..................................................................1............. 81 2..2 Bileşik Faiz......8 Çözümlü Problemler ......... 14 2...............................4 2..................................1 Basit Faiz ..................1.......İÇİNDEKİLER 1....... 14 2.........................................................................FAİZ KAVRAMI Faiz Kavramı ............. 64 Çözümlü Problemler .................... 17 2...................................1.... 19 2..1..............1............................. 31 2..................6 BİRİNCİ BÖLÜM ...........................1...2................. 2 Bürüt ve net Faiz Oranları ....................2.....2.............. 12 İKİNCİ BÖLÜM ............... 66 2........................3 2....2 Basit Bugünkü Değer / İskonto Hesaplamaları .......................................................................1 2.................1 Basit Gelecek Değerin Hesaplanması .................1......................2.....5 Basit Faiz Metodunda Bir Yıldan Uzun Süre İçin Gelecek Değer Hesaplamaları .... 36 Efektif Faiz / Yıllık Bileşik Faiz ...............3 Basit Faiz Metodunda Bir Yıldan Kısa Sürelerde Gelecek Değer Hesaplamaları .....................................1..4 1............ 7 Tam (365 gün) ve Teamül (360 gün) Faiz Yöntemi .......PARANIN ZAMAN DEĞERİ 2.......1.................................................. 35 2....1...............................................................1........1........................ 25 2... 21 2..........1..................... 9 Özet ..1.............1.....................................5 Bileşik Faizde Gelecek Değer Hesaplamaları .2 Artan Sonsuz Düzenli Ödemeler Serisi / Büyüyen Perpetuity ..................1.............5 1........

................Satımın Kupon Ödeme Tarihi veya İhraç Tarihinde Yapılması ..................... 177 viii .........2 Alım – Satımın İki Kupon Ödeme Tarihi Arasında Olması ...............................................................................................................2.... 172 3..........3.................................2...1...........1................. 144 3..................1 Hazine Bonolarının Bugünkü Değeri ......................................... 140 3.................................................2...........................2...... 91 2.............................................. 121 Özet .........2....2..........2 Muaccel Anuite .... 167 3....................3.....2............ 154 3..........................................................................................2 Vadesinden Önce Bononun Satılması Halinde Getirinin Hesaplanması ................... 115 2....................................................1 Hisse Senedinin Bugünkü Değeri .................1... 133 3.....3............................................. 127 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM: MENKUL KIYMETLERİN MATEMATİĞİ 3........3..............3 Durasyon (Duration) ......................................................1 Kuponsuz Tahvil (Zero Coupon Securities) ........... 88 2.......................1 Alım ........................... 132 3................ 92 2...........1 Hazine Bonoları.....................2 Farklı Temettü Büyüme Oranlarına Sahip Hisse Senedi Değerlemesi ...........1..3 Hazine Bonosunda Getirinin Hesaplanması ...................................................2........4 Çözümlü Problemler .................1..2 Belli Bir Süre İçin Düzenli Aralıklarla Yapılan Eşit Ödemeler Anuiteler ..................................................1 Basit Anuite ...........................................2 Kuponlu Tahviller .............................3 Çözümlü Problemler ..................................................2 Hazine Bonolarında Gelecek Değer Hesaplamaları ..............2..................................2 Farklı Durumlarda Hisse Senedi Değerlemesi ve Matematiği ..................................1 Vadesine Kadar Beklenilmesi Halinde Getirinin Hesaplanması ........ 167 3............................................................................2.............................................. 130 3............................................3 Ertelenmiş Düzenli Sonsuz Ödemeler Serisi / Delayed Perpetuity .....3...........2.1..2............ 160 3...3 Başlangıçta Sabit Bir Ödeme ve Anuitelerin Birlikte Bulunması . 145 3............................................2...........2........2... 158 3......... 117 2....... 169 3....... 133 3......3...............2..................................................................................... 148 3....2...............2.......................2.....3... 130 3.......4 Çözümlü Problemler ...2 Tahviller ......2...............2............. 150 3....1..................................3 Hisse Senedi Matematiği .............4 Çözümlü Problemler ..........1 Sabit Bir Oranda Büyüme Durumunda Hisse Senedi Değerlemesi . 175 3... 135 3................

.....................1...........................1......................................................1 Dönem Sonunda Eşit Taksitler Halinde Borç Amortismanı / Basit Anuite .......................................... 186 4...........3 Değişken Faizli Kredilerde Borç İtfası/Amortismanı .....................................................................2 Dönem Başında Eşit Taksitler Halinde Borç Amortismanı / Muaccel Anuite ................. 196 4.............. 199 4.......... 205 Özet .............................................................................................................................................................................................................BORÇ AMORTİSMANI 4.....................................................................................Özet ..2 Eşit Anapara Ödemeli Borç İtfası ...... 186 4.....................1 Eşit Taksitler Halinde Borç Amortismanı .......... 215 KAYNAKÇA ..................................4 Çözümlü Problemler ............ 183 DÖRDÜNCÜ BÖLÜM. 192 4............... 217 ix .............................................................................

.

hangi durumlarda hangi yöntemin kullanıldığını ve farklılıklarını uygulamalı olarak göstermek. net ve giydirilmiş faiz kavramlarını açıklamak. • Finans yazınında sık sık geçen nominal ve reel faiz kavramlarını açıklamak.BİRİNCİ BÖLÜM . 1 . brüt. • Faiz hesaplamalarında kullanılan tam ve teamül faiz yöntemlerini açıklamak. banka ve finans matematiği bağlamında özetlemek. • Finansal hesaplamalarda önem arz eden. farklılıklarını belirlemek ve nasıl hesaplandığını uygulamalar ile göstermek.FAİZ KAVRAMI Amaçlar • Faiz kavramı ve faizin belirleyicilerini.

Başka bir deyişle nominal 2 . Bu şekilde bakıldığında faiz. Faiz oranlarının nasıl oluştuğu konusunda değişik görüşler bulunmakla birlikte. genellikle bir yıl için belirlenmektedir. Bunun karşılığında faiz olarak adlandırılan bir bedel talep edilmektedir. satın alma gücünü kazanmadan önce kullanma karşılığında verdiği bir bedel olarak da görmek mümkündür. diğer insanların mülkiyetinde bulunan malları veya hakları kiralamışlardır. Yüzde olarak ifade edilen faiz. Parayı borç alan taraf için faizi. satın alma gücünden belli bir süre vazgeçme karşılığında ödenen ve paranın bir yüzdesi şeklinde tanımlanan bir bedel olarak görülebilir. Bu bağlamda.1. Faiz oranları fon fazlası olan ekonomik birimlerin fazla olan fonlarını. Faiz oranları ekonomideki diğer fiyatlar gibi kaynak dağılımı fonksiyonunu yerine getirmektedir. Buna karşılık borç veren için faiz. Mallarını kiraya verenler. 1.2 Nominal ve Reel Faiz Oranları Faiz oranlarından söz edilirken veya bankalarca faiz oranları ilan edilirken nominal faiz oranı kast edilmektedir. anaparanın vadesinden önce. Faiz daima ödünç verilen paranın bir yüzdesi şeklinde ifade edilmektedir.1 Faiz Kavramı Yüzyıllar boyunca. tüketimlerini erteleme ve daha fazla tasarruf etme için daha fazla ödül anlamına gelirken. çalışmanın kapsamı ve amacı açısından bu görüşlere değinilmemiştir. fon açığı olan ekonomik birimlere akmasını sağlamaktadırlar. mallarından ayrı kaldıkları süre için veya mallarına ilişkin kullanım hakkını başkasına devretme karşılığında bir bedel istemişlerdir. Faiz. anaparanın vadesinde veya anaparanın vadesinden sonra verilebilir. fon açığı olup borç alan için ise yüksek faiz daha az fon talebi veya tüketim veya yatırımını mümkün olduğu kadar erteleme anlamına gelmektedir. satın alma gücünü bünyesinde barındıran para da ödünç verilebilmekte veya belli bir süre için kullanım hakkı devredilebilmektedir. hâli hazırdaki tüketimini borcun vadesine kadar ertelemesi karşılığında verilen bir ödül şeklinde de tanımlanabilir. insanların bir kısmı. Fon fazlası olan ekonomik birimler için faiz oranlarının yüksek olması.

 reel faiz oranını. Aynı zamanda denklemi aşağıdaki şekilde de yazmamız mümkündür: 1    1   1   Denklemin her iki tarafını . Reel faiz oranının tanımlanmasını en iyi tarif eden Irwing Fisher’in isminden gelen Fisher Denklemi’yle nominal faiz oranı reel faiz oranına dönüştürülebilir. nominal faiz oranının enflasyon oranına göre düzeltilmiş veya enflasyondan arındırılmış olan faiz oranıdır.faiz oranı işleme konu olan veya finansal varlığın üzerinde bulunan ve ayrıca enflasyon etkisini dikkate almayan faiz oranıdır.1 Buna karşın reel faiz.  nominal faiz oranını. 1    1         şeklini alacaktır.  beklenen enflasyon oranını göstermek üzere Fisher Denklemi aşağıdaki şekilde ifade edilebilir: (1.1)          Denklemin her iki tarafına 1 ilave edersek denklem.

 ile çarpıp. denklemi  için çözdüğümüzde. Aynı yıl için enflasyon beklentileri % 5 olduğuna göre.1 Yatırımcı Ahmet Yatırımsever 20XX yılında % 7 reel faiz elde etmek istemektedir. yatırımının nominal faizinin ne olması gerekir? 1 Çalışmamızda bahsedilen faiz oranı aksi belirtilmedikçe nominal faiz oranıdır. 1 1 1     1   1    1   1   1  1   1     1 1 1   (1. Uygulama: 1. Ahmet Yatırımsever’in belirtilen reel getiriyi elde edebilmesi için. 3 .2) olacaktır.

07  0. 1 yıl vadeli mevduata % 12 brüt faiz vermektedir.35 olacaktır.1) no’lu formülden.05 1   1.05   %5   0.07  1   1. (1.Çözüm: 1.07  1.05 1  0.1235   % 12.05  0.35 olacaktır.12350   % 12.07  0.1   0.05   0.            0.07  1.05   1. Uygulama: 1. X Bankası.1) no’lu formül ile çözüldüğünde.   1   1 1   0.12350  1  0.07  1   1 1  0.07   % 7  ? (1. Yatırımcı Ahmet Yatırımsever mevduatını X bankasına yatırması halinde elde edeceği reel faiz ne kadardır? (Gelir vergisi etkisi dikkate alınmamıştır) 4 .2 Yatırımcı Ahmet Yatırımsever önümüzdeki 12 ay boyunca enflasyon oranını % 6 olarak beklemektedir. Ya da.05 1    1.

sütünda olan değerler yerine de formüldeki B2 hücre adresi yazılır.06 olacaktır. 2 Excel’in 2003 verisonun da Veri-Tablo. nominal faiz değeri 11. Örneğin.2   0. sütunlara ise enflasyon oranları yazılır. 5 .12 1 1 1   1  0.05660   % 5.   1 1  0. enflasyon oranı da 10 olduğunda reel faizin 0.12   %12   0.66 1.2) no’lu formül ile çözüldüğünde.01136 olacağı görülmektedir. Fisher denklemini ifade eden formül “=((1+B1/100)/(1+B2/100))-1” ise satır ve sütünların kesiştiği (C9) hücreye yazılır.25. Tablo2 işlemi yapılırken satırda olan değerlerin yerine formüldeki nominal faizi ifade eden B1.12  1  0. Uygulaması Formül yazıldıktan sonra satırlara nominal faiz oranları.06   % 6  ? (1. 2007 Versionunda ise Veri-Durum Çözümlemesi-Veri Tablosu seçenekleri kullanılarak yapılabilir.06   1. Ok dendiğinde matrisin köşesinde verilen formüle bağlı olarak matrisin satır ve sutunlarının kesiştiği noktada reel faiz değerleri bulunmuş olacaktır.Çözüm: 1.

 ’in net faiz oranını. Yürürlükteki vergi kanunlarına4 göre.000. 6 .3 Ahmet Yatırımsever. Çünkü yatırımı üzerinden elde edeceği gerçek getiri budur. Bu durumda mevduat sahipleri ilan edilen faiz oranı (brüt faiz) üzerinden hesaplanan vergiyi. Uygulama: 1. X Bankasında % 10 brüt faiz oranı ile 90 gün vadeli 100. a) % 15 olması b) % 20 olması halinde yatırımcının elde edeceği net faiz oranı nedir? Çözüm: 1.1. faizler genellikle vergi ve fonlardan bağımsız olarak ilan edilmektedir.. Buna net faiz adı verilmektedir.3 a) Vergi Oranının % 15 Olması Halinde Net Faiz Oranının Hesaplanması   0.TL’lık mevduat hesabı açmıştır.3)     1  !  yatırımcının asıl ilgilenmesi gereken faiz oranıdır. brüt faiz oranı olarak kullanılmıştır. Madde. Buna brüt faiz3 veya zaman zaman da nominal faiz denmektedir. brüt faizden indirdikten sonra kalan faizi almaktadırlar. 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu: Geçici 67.3 Brüt ve Net Faiz Oranları Finansal piyasalarda. Vergi oranının. net faiz oranı matematiksel olarak aşağıdaki şekilde gösterilebilir. finansal kurumlar tarafından alacaklı kişilere (mevduat sahiplerine) ödenen faizler vergi kesintisine tabidir.15   % 15  ? 3 4 Aksi belirtilmediği müddetçe. Brüt faiz oranından net faiz oranını bulmak mümkündür. ’nin brüt faiz oranını.3 üzerinde gösterelim. (1. !’nin faiz üzerinden alınan vergi oranını gösterdiği bir durumda. Konuyu Uygulama: 1.10   % 10 !  0. çalışmamızda faiz oranı.

yürürlükteki mevzuata göre. Gerçek kişilerin kullandıkları konut kredileri ile ticari faaliyet amacıyla (gerçek veya tüzelkişi) tüccarlar tarafından kullanılan kredilere tahakkuk ettirilen faizler üzerinden alınacak KKDF oranı sıfır(0).10   % 10 !  0.10  0.20   % 20  ? (1. Türkiye’deki bankalar.80   0. Faiz üzerinden alınan fon ve vergileri ise bu oranlar üzerinden hesaplanmakta ve ilgili vergi dairesine bankalarca yatırılmaktadır. ilan ettikleri faiz oranlarını nominal veya brüt olarak ilan etmektedirler.15  0.3) no’lu formül ile çözüldüğünde.85   0.BSMV 7 .(1.80  0.08500   % 8. gerçek kişilerin kullandıkları kredilere tahakkuk ettirilecek faiz üzerinden alınacak KKDF oranı ise % 10.5 olacaktır.10  1  0. vergi oranı yükseldikçe yatırımcının net getirisi de düşmektedir.     1  !   0.10  1  0. Görüldüğü üzere bankaca uygulanan faiz oranında bir değişiklik olmamakla birlikte. b) Vergi Oranının % 20 Olması Halinde Net Faiz Oranının Hesaplanması   0.     1  !   0.08000   % 8 olacaktır.3) no’lu formül ile çözüldüğünde. 1.4 Brüt ve Giydirilmiş Faiz Oranları Yukarıda da belirtildiği gibi finansal kurumlar ve özellikle bankalar.10  0. tahakkuk ettirdikleri kredi faizleri üzerinden Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu (KKDF) ile Banka ve Sigorta Muamele Vergisini (BSMV) tahsil edip ilgili vergi dairesine yatırmakla sorumludurlar.

rg’nin giydirilmiş faiz oranını gösterdiği bir durumda. yabancı dilini geliştirmek için İngiltere’de altı aylığına eğitim görmeyi düşünmektedir.015 ya da % 1.05) rKKDF ve BSMV dahil = 0.01725 ya da %1. giydirilmiş faiz oranı veya eklentili faiz oranı matematiksel olarak aşağıdaki şekilde ifade edilebilir: rKKDF ve BSMV dahil rg = r(1 + KKDF Oranı + BSMV Oranı) (1. Yaptığı araştırmada. r’nin brüt veya nominal faiz oranını. bu faizin gerçek maliyet olmadığı.4 Şebnem Tüketimsever.725 olacaktır. Belirtilen krediye uygulanacak giydirilmiş faiz oranı nasıl hesaplanmaktadır? Çözüm: 1.4) Konuyu Uygulama: 1.015 * 1.000 TL’ye ihtiyacı olduğunu düşünmektedir.5 nominal faiz uyguladıklarını tespit etmiştir. Uygulama: 1.15 rKKDF ve BSMV dahil = 0. Ancak.ise bazı istisnalar(örneğin mortgage kredileri gibi) dışında bütün kredi faizleri üzerinden tahakkuk ettirilmekte ve % 5 oranında uygulanmaktadır.4 r = 0.05 ya da %5 KKDF Oranı = 0. rKKDF ve BSMV dahil = r(1 + KKDF Oranı + BSMV Oranı) rKKDF ve BSMV dahil = 0.4) no’lu formül ile çözüldüğünde. Bu bağlamda.5 BSMV Oranı = 0. Yeterli birikimi olmadığı için 10.10 ya da %10 (1.000 TL’lık kısmını bankadan 24 ay vadeli destek kredisi kullanarak finanse etmeyi düşünmektedir.4 üzerinde gösterelim. vergi ve fonların da hesaba katılması gerektiği kendisine ifade edilmiştir. bu vade için bankaların aylık % 1.10 + 0. kredilerin maliyet oranı (faiz+BSMV+KKDF) r’nin değerinden farklı olacaktır. Buna giydirilmiş veya eklentili faiz oranı denmektedir. Bunun için 15.015(1 + 0. 8 .

Elindeki TL’yi bir yıl vadeli olarak bankadaki tasarruf mevduatında değerlendirmek istemektedir. teamül faiz esasına göre faiz hesaplanması faiz alan tarafın yararına olacaktır. 1. Tam Faiz (exact interest).5 Tam (365 gün) ve Teamül (360 gün) Faiz Yöntemi Faiz hesaplamalarında yılın kaç gün olarak kabul edildiği çok önemlidir.1.1   0. bu çalışmada. kredi işlemlerinde teamül faiz esası kabul edilecektir. yatırım işlemlerinde tam faiz esası. Ahmet Yatırımsever’in yatırımı üzerinden elde edeceği reel faiz oranı nedir? Çözüm: 1. #ü %&' esasını kabul Aksine bir belirleme yapılmadığı müddetçe.1 Ahmet Yatırımsever’in gelecek yıla ilişkin enflasyon beklentisi % 5’tir. Bankanın ilan etmiş olduğu bir yıllık vadeli mevduat faizi % 6 olduğuna göre.6 Çözümlü Problemler Problem: 1. şeklinde faiz %&( formülüne dahil edilir. ödenecek veya kazanılacak olan faizin tutarı yılın kaç gün olarak kabul edildiğine göre (özellikle yüksek tutarlı borç ve alacaklarda) ciddi olarak değişmektedir. Bundan dolayı. uygulamada.06   % 6   0. #ü şeklinde faiz formülüne dahil edilir. faiz %&( verirken (mevduat işlemlerinde olduğu gibi) etmektedirler.05   % 5  ? 9 . finansal #ü kurumlar faiz alırken (kredi işlemleri üzerinden) %&( esasını. Zira. yılın 365 (4 senede bir 366 olarak) gün olarak kabul edildiği ve buna göre faizin hesaplandığı yöntem veya metottur. #ü #ü ) %&' olduğundan. %&' Teamül Faiz (ordinary interest). yılın 360 gün olarak kabul edildiği ve #ü buna göre faizin hesaplandığı yöntem veya metottur.

  1 1 1   0. enflasyon yüzde kaç olmalı ki.06   1.08 1    1. yatırımları üzerinden yıllık % 6 reel faiz beklentisi bulunmaktadır.01887  1  0.08   % 8   0.06  1  0.2 Ahmet Yatırımsever’in.06  1.952 olacaktır.   1   1 1     1  0.06   % 6  ? (1.06 1. Piyasadaki nominal faiz oranları yıllık % 8 olduğuna göre.08 1.05 1. Ahmet Yatırımsever’in reel faiz oranı beklentisi gerçekleşsin? Çözüm: 1.00952   % 0. Problem: 1.06 1 1 1  0.06  1    1.01887   % 1. 10 .08 1   1.2) no’lu formül ile çözüldüğünde.2) no’lu formül ile çözüldüğünde.05   0.887 olacaktır.(1.08 1 1   1.2   0.

06   0.                1        1     0.1) no’lu formül ile çözdüğümüzde.06 1  0.06 olacaktır. (1. 11 .01887   % 1.Ya da.08  0.02  0.887 1.