KULIAH 3

PLURALITI DAN MASYARAKAT PLURALISTIK DI MALAYSIA

PLURALITI MASYARAKAT ALAM MELAYU DALAM SEJARAH
- Dua konsep yg sering digunakan untuk menjelaskan ciriciri Asia Tenggara ialah pluraliti dan masyarakat plural (plural society). Pluraliti: istilah yg digunakan untuk merujuk kepada masyarakat pelbagai bangsa di alam Melayu sebelum kedatangan kuasa-kuasa penjajah (Eropah) yg terbentuk melalui proses semula jadi tanpa sebarang rancangan pemaksaan di sebaliknya.

alam sekitar dan sistem sosial-politik-agama yg wujud di Asia Tenggara. Kesannya wujud kelompok-kelompok masyarakat yg hidup terasing daripada kelompok yg lain walaupun tinggal di tempat yg sama (Masyarakat Majmuk) . Penjajah membawa masuk pendatang asing dari China dan India ke Asia Tenggara untuk kepentingan ekonomi.Penjajahan Barat : menjadi titik pemisah antara Pluraliti dan masyarakat Plural.Masyarakat Plural: Terbentuk selepas zaman kedatangan orang-orang Eropah. Dasar penjajah menyebabkan mereka gagal berasimilasi dengan penduduk. .

. .Pluraliti alam Melayu boleh dikaji berdasarkan pluraliti sosial dan alam sekitar.Cth: Bunga raya – dibawa dari kepulauan Pasifik. Getah – dibawa dari Brazil.Pluraliti alam sekitar merujuk kepada keadaan alam sekitar dan muka bumi alam Melayu yang begitu mudah berinteraksi dengan kawasan-kawasan lain di dunia. .. .Pluraliti sosial dapat dilihat berdasarkan realiti kehidupan masyarakat yang ada.

kewujudan institusi pengajian agama di alam Melayu pada zaman kerajaan Melayu Sri Vijaya.faktor perdagangan.alam Melayu menjadi persinggahan para pedagang dari kedua-dua benua tersebut. . . Hubungan dengan Cina dan India.Abad ke-7 Masehi . Alam Melayu terkenal sebagai pusat pengajian dan penyebaran ilmu pengetahuan.Hubungan antara alam Melayu dengan Cina dan India telah lama berlaku.Pembentukan Pluraliti di alam Melayu 1. . .

.2. - - - Zaman Hinduisme dan Buddhisme. Bukti: tidak terdapat kitab-kitab yg membincangkan idea-idea besar seperti falsafah. Hinduisme & Buddhisme diterima baik di kalangan pemerintah alam Melayu sebelum kedatangan Islam. Mitos Hinduisme mengukuhkan institusi raja di alam Melayu. Kebesaran raja-raja juga digambarkan menerusi candi-candi yg didirikan. ketuhanan dll yg berasaskan Hinduisme & Buddhisme di alam Melayu. Hinduisme dan Buddhisme tidak memberi kesan yg besar dalam kehidupan rakyat biasa berbeza dengan pengaruh Islam (menurut Syed Muhammad Naguib AlAttas). yg ada Cuma kitab-kitab yg bersifat kesenian.

3. Epistemologikal: iaitu asal mula sesuatu ilmu pengetahuan. . ilmu pengetahuan di alam Melayu banyak berasaskan epistemologi yg bercorak metafizik atau ilmu yg bersumberkan alam ghaib. Perubahan epistemologikal: perubahan dari segi ilmu pengetahuan yg melibatkan cara berfikir dan cara melihat sesuatu yg seterusnya akan melibatkan perubahan terhadap cara memahami sesuatu. - - Penjelmaan dari segi material dan non-material. Dapat dilihat dan difahami berdasarkan perubahan yg bersifat epistemologikal yg dibawa oleh penjajah Inggeris. Sebelum kedatangan penjajah Inggeris.

- - - Amalan perubatan perdukunan dan perbomohan yg menggunakan jampi mantera dalam berinteraksi dengan pihak alam ghaib adalah manifestasi yg jelas mengenai ilmu metafizik alam Melayu. Kesemua ini kemudiannya dikenali sebagai ilmu kolonial. . Kedatangan Inggeris mengubah epistemologi yg bersifat non-material ini kepada epistemologi fizikal yg bersifat rasional saintifik. pengenalan kepada ekonomi kapitalis yg berorientasikan pasaran dan birokrasi politik. Kesannya muncul pelbagai ilmu dan institusi moden. Asasnya ialah pembuktian sesuatu material menerusi panca indera dan kemudiannya dipertingkatkan menerusi alat-alat saintifik.

Dari segi pemerintahan Para pegawai istana terdiri drp campuran orang-orang Melayu tempatan dengan bangsa-bangsa asing yg datang berdagang dan menetap di istana.Puncak Pluraliti: Empayar Melaka Mercu Hubungan Etnik Pra-Penjajahan. . Zaman empayar Melaka: zaman keemasan dan kemuncak keagungan kerajaan Melayu. Melaka menjadi tempat pertemuan para pedagang dari seluruh pelosok dunia sehingga digelar “The Venice of the East”. Perkahwinan campur di antara pemerintah Melaka dengan anak pemerintah China dll.

Perlembagaan Melaka yg berasaskan ajaran Islam (Hukum Kanun Melaka dan Undang-undang Laut Melaka) menyumbang kepada kemakmuran dan kemajuan sistem pemerintahan Melaka. Dari aspek perdagangan. Pelaksanaan Undang-undang Laut Melaka menjamin tahap keselamatan yg tinggi kepada ribuan kapal pedagang. .- Pemerintah Melaka mengambil kira keharmonian di antara kaum. Perdagangan Melaka berjalan dengan lancar hasil daripada sistem pemerintahan terbuka dan pentadbiran pelabuhan yg cekap.

Empayar Melaka memperlihatkan wujudnya interaksi aktif di kalangan pelbagai kaum dan bangsa di Melaka.- Kecekapan kawalan terhadap hasil rempah-ratus yg menjadi tarikan kepada kedatangan pedagang asing. mereka tidak memerlukan pasport dan visa untuk memasuki sesuatu kawasan. Berlaku penghijrahan secara alamiah tanpa ada paksaan daripada mana-mana pihak. Cina. Kependudukan. India dll telah berasimilasi dengan penduduk tempatan dengan baik sekali dan telah mewujudkan kategori masyarakat yg tidak pernah wujud sebelumnya iaitu masyarakat Baba dan Mamak. Zaman empayar Melaka – zaman pluraliti. Pedagang Arab. .

. setiap budaya mempunyai tempat masingmasing. Kemajuan perdagangan dan kemajuan sebagai kota metropolitan memungkinkan Melaka wujud sebagai kota multi-budaya. Keterbukaan pemerintah empayar Melaka menerima kehadiran para pedagang daripada seluruh pelosok dunia tanpa syarat-syarat yg menyulitkan memungkinkan pelabuhan Melaka berkembang sbg pelabuhan penting dunia.Kebudayaan.

Interaksi antara pelbagai budaya seperti Arab pra-Islam. Arab Islam dan Eropah (Portugis.- - Pluralisme budaya bukanlah suatu fenomena baharu dlm alam Melayu. iaitu fenomena kepluralitian budaya . Buddhisme. Belanda & British) dgn budaya alam Melayu telah berlaku sekurang-kurangnya sejak abad ke-5 Masihi lagi. Sepanyol. Hinduisme. Pertemuan & pertembungan budaya-budaya besar dunia tersebut telah melahirkan satu ciri fenomena sosial yg istimewa dlm alam Melayu.

- - . Perubahan epistemologikal yg besar ialah dari segi pemisahan di antara Negara dan Agama. struktur dan dasar yg diamalkan dalam pemerintahan mereka jauh berbeza dengan sistem yg ada di alam Melayu. pemerintahan negara dikawal oleh penjajah manakala agama & adat istiadat peribumi di bawah pengawasan sultan Melayu.Pengasasan Masyarakat Plural. Prinsip. Kesannya di alam Melayu. sistem. Penjajahan British membawa bersama-sama dasar pentadbiran yg selaras dengan kemajuan mereka dari segi ilmu pengetahuan.

modal dan buruh.- - - Sistem pentadbiran berasaskan pengagihan kuasa di antara tiga unsur penting: Legislatif. Eksekutif dan Kehakiman diperkenalkan. . Perkembangan pesat ekonomi kapitalis inilah yg mendorong kepada kewujudan masyarakat plural di alam Melayu dengan kemasukan bangsa asing yg dibawa oleh penjajah untuk tujuan pengeksploitasian ekonomi dengan segera dan menguntungkan. Hasil daripada pemerintahan moden itu berkembangnya sistem ekonomi kapitalis yg berasaskan ekonomi perindustrian dan perdagangan. Berbeza dengan kuasa mutlak raja yg tiada agihan kuasa. Sistem ekonomi ini bergantung kepada pasaran.

masyarakat terawal ialah orang Melayu yg terdiri daripada pelbagai suku etnik & mempunyai pelbagai kepercayaan & cara hidup. – Penduduk . – Kepulauan Melayu (Nusantara): Semenanjung Tanah Melayu. Pulau Borneo. .LATAR BELAKANG BANGSA MALAYSIA DALAM KONTEKS KEPULAUAN MELAYU. selatan Filipina.budaya. Jawa & Sumatera. gugusan Kepulauan Maluku. • Aspek Geo.

Banjar. – Di Semenanjung Tanah Melayu: Penduduknya ialah kelompok Melayu yg bertutur dalam bahasa Melayu. . Bugis.Jakun. MelayuPatani) – Suku asli . – Sebahagiannya datang dari sekitar Kepulauan Melayu (cth: Jawa.• Mereka terangkum sebagai Rumpun Melayu (mempunyai ciri-ciri persamaan budaya yg jelas antara satu suku dgn suku yg lain) • Aspek Rumpun Bangsa. Senoi dll. Minangkabau. Sakai. mengamalkan cara hidup orang Melayu & beragama Islam.

• Sabah. .masyarakat bumiputera Islam. Bisaya. Murut. MelayuBrunei. Suluk. – Penduduknya lebih heterogenes & dikenali sebagai bumiputera.masyarakat bumiputera bukan Islam (beragama Kristian & fahaman animisme) tetapi sebahagiannya juga beragama Islam. Kedayan dll. – Bajau. – Kadazandusun dan Murut . Idahan. – Terdapat pelbagai suku peribumi: Kadazandusun. Iranun. Bajau. Brunei. Bisaya. Suluk .

Melayu. – Melayu. Murut. Kayan & Bisaya masyarakat bumiputera bukan Islam (beragama Kristian & fahaman animisme) tetapi sebahagiannya juga beragama Islam. Murut. Melanau. Kedayan dll. Kenyah. Penan. Kayan. Bisaya. . Kelabit. – Terdapat pelbagai suku peribumi: Iban.masyarakat bumiputera Islam. Kelabit. – Penduduknya lebih heterogenes & dikenali sebagai bumiputera. Melanau & Kedayan. – Iban. Bidayuh.• Sarawak. Kenyah.

• Aspek Bahasa. – Pengaruh Islam (Abad ke-13 & ke-14 M) . pengenalan tulisan Jawi menyebabkan perkembangan ilmu (Kesusasteraan. – Kedatangan ajaran Hindu . Teologi.berasal drp bahasa Austronesia / dikenali sebagai bahasa Malay-Polinesia. – Bahasa Melayu . Falsafah & Tasawuf) .pengaruh bahasa Sanskrit dalam BM kuno.BM berkembang pesat. BM berkembang menjadi 150 cabang bahasa lain mengikut suku yg ada di Kepulauan Melayu.

pemerintahan beraja. • Zaman Islam. Langkasuka.kerajaan Johor-Riau.– BM bersifat dinamik .kerajaan Melaka.menjadi Lingua-franca di alam Melayu terutamanya pada zaman Kesultanan Melayu Melaka. Aceh. Srivijaya & Majapahit. Brunei. Cth: Kerajaan Kedah Tua. • Selepas Melaka . • Zaman Hindu-Buddha . . – Kerajaan Tradisi Melayu.

Pengenalan Sistem Residen di Negeri2 Melayu Bersekutu & Sistem Penasihat di NNMTB.1826. . Belanda 1641. • Perjanjian Inggeris-Belanda 1824 . Melaka .Pinang -1786.CAMPUR TANGAN BRITISH & KELAHIRAN MASYARAKAT PLURALISTIK • Penguasaan ke atas Melaka: Portugis .1511. • Penguasaan British ke atas pelabuhan P.1824 & Singapura . • 1874 .Pembentukan sempadan Kepulauan Melayu di bawah pengaruh British dan Belanda.

mengakibatkan penentangan tokoh/masyarakat tempatan.meninggalkan kesan yg besar dlm politik.• Di Sarawak . • Penjajahan . .Penguasaan keluarga Brooke (1841-1946.Pemerintahan Syarikat Berpiagam Borneo Utara (SBBU) -(1881-1946) • Dalam proses campur tangan ke atas kerajaan Melayu. • Di Sabah . British berhubung dgn sultansultan Melayu untuk mendapatkan persetujuan mereka. kuasa Barat (British) mengiktiraf orang Melayu sebagai Tuan kepada tanah airnya.Melayu. • Penjajahan British . demografik & sosioekonomi T.

• Migrasi orang Cina .KEWUJUDAN MASYARAKAT MAJMUK/PLURALISTIK • Berkait rapat dengan dasar British mengeksploitasi ekonomi T. • Bertumpu di sekitar P. Melayu untuk keuntungan yg cepat dan maksimum.dari Kwangtung & Fukien .Pinang hingga ke Singapura (negeri2 pantai barat) .dibawa masuk melalui sistem kontrak buruh. tiket kredit. secara berkumpulan & persendirian.

org Cina bertumpu di kawasan bandar Sibu. Filipina. .Melayu ialah org Cina. pembalakan & pemeliharaan mutiara.Melayu.• 1895-1927 .lebih drp 6 juta org Cina berhijrah ke T. getah.bekerja di ladang tembakau. Miri & Bintulu. • 1931 . Jawa & Jepun . kelapa.SBBU membawa masuk buruh asing spt org Cina.34% drp penduduk T. • Di Sabah . • Di Sarawak .

sektor perkhidmatan & kerja raya. • 1911.org India . . • Mereka bekerja di ladang2 getah. • Migrasi penduduk Melayu dr Indonesia.Melayu.dari India Selatan & dibawa melalui sistem Kangani • Bermula pada th 1880-an & pesat pada abad ke-20. & meningkat kpd 15% pd th 1921. • Terdapat juga migrasi penduduk Arab-Parsi & Ceylon.• Migrasi orang India . Jawa & Sumatera: bekerja dlm sektor pertanian & tinggal di luar bandar.10% drp penduduk T.

• British melaksanakan dasar Pecah dan Perintah bagi memudahkan kawalan ke atas imigran tersebut.• Imigran yg masih tinggal di T. • Kesannya: Pengenalan kaum mengikut fungsi ekonomi. pengasingan tempat tinggal dan pengasingan sistem pendidikan .Melayu membentuk satu masyarakat yg tetap & mengasaskan organisasi sosial masing-masing. • Cth: orang-orang Cina membentuk persatuan & pertubuhan sosial masyarakat mereka (Huatuan).

perlombongan dan perdagangan India . sekolah Melayu.perladangan dan kerja raya. • Hubungan kaum baik dalam konteks ‘bercampur tetapi tidak bersatu’.nelayan & petani (sektor luar bandar) Cina . .• • • • • Kumpulan etnik menceburi sektor ekonomi yg berbeza: Melayu . Sistem Ekonomi Duaan /Dualisme Ekonomi: Perkembangan sistem Ekonomi Moden & Ekonomi Tradisional tidak seimbang. • Sistem pendidikan: Sekolah Inggeris. sekolah Cina dan sekolah Tamil.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful