e÷]ÿ ‡düTº

»qe]
2013

81
dü+|ü⁄{Ï : 7 dü+∫ø£ : 9

yÓ\ s¡T. 5 /-

á dü+∫ø£˝À........
Á|üC≤ ∫Á‘·ø±s¡T&ÉT ∫‘·ÔÁ|ükÕ<é
|ü]dæú‘·T\T nqT≈£L*düTÔHêïsTT, es¡Zb˛sê{≤\T ô|+#·T<ë+!
eT‘·+ ` e÷]ÿ‡»+
MT&çj·÷, dü+düÿè‹ ` Á|ü»\T
ø±s¡´ø£s¡Ô\ düeTdü´
Á|üC≤ dü+πøåeT+... e÷¬sÿ≥Tº≈£î ã~©
ø±Áy˚T&é‡, eTq O|üHê´kÕ\ >∑T]+∫ $X‚¢wæ+#·T≈£î+<ëe÷!
n+‘·sê®rj·T, C≤rj·T |ü]D≤e÷\T
O<ä´eT |Á j
ü ÷Ó »Hê\ <äèw摺 √H˚ mìïø£\ bı‘·T\Ô T
1

e÷]ÿ ‡düTº

dü÷Œ¤]Ô

Á|üC≤ ∫Á‘·ø±s¡T&ÉT ∫‘·|
ÁÔ kü Õ<é
#

‘·$T] ‹s¡T|ü‹sêe⁄

ø£

fi¯ ø£fi¯ ø√dü+ ø±<äT... ø£fi¯ ø±düT\
ø√dü+ n+‘·ø£Hêï ø±<äT... ø£fi¯ Á|ü»\ ø√dü+
nì q$Tàq e´øÏÔ Äj·Tq. m+‘· >=|üŒ
∫Á‘·ø±s¡T&√, n+‘·ø+£ fÒ >=|üŒ e÷qe‘êyê~.
e÷qe ‘·«y˚T Äj·TqqT ø£eT÷´ìdüTº>±
e÷]Ã+~. ã‹≈£ î qï|ü Œ {Ï ø £ H êï Äj· T q
#·ìb˛j·÷ø£ Á|ü|ü+#·+ yÓTT‘·Ô+ Äj·Tq
>=|üŒ‘·Hêìï >∑T]Ô+ ∫+~. Äj·Tq ≈£î+#Ó^dæq
∫Á‘ê\qT Çwü|º &ü ìÉ yês¡T+&És+¡ fÒ n‹X¯j÷Ó øÏÔ
ø±<˚yÓ÷. ‘Ó\+ >±D kÕj·TT<Ûä b˛sê≥+
m+‘· #ê]Á‘ê‘·àø£ yÓT+Æ <√, Ä b˛sê{≤ìøÏ
‘·q u£eTà\‘√, ô|sTT+{Ï+>¥\‘√ n+‘·ø+£ fÒ
>=|üŒ U≤´‹Hê]®+ ∫q ∫Á‘·ø±s¡T&Üj·Tq.
Äj·Tq ù|s¡T ª∫‘·Ô Á|ükÕ<éµ.
∫‘·ÔÁ|ükÕ<é ndü\T ù|s¡T ∫‘·ÔÁ|ükÕ<é
uÛ{Ñ ≤º#ês¡´. 1915˝À u…+>±˝Ÿ˝Àì 24 |üs>¡ ∑
D≤\ õ˝≤¢˝À |ü⁄{≤º&TÉ . j·Te«q+ ˝ÀH˚ #˚‹˝À
≈£î+#Ó, CÒãT˝À s¡+>∑T\T, eTqdüTì+&Ü ø£\\T
ì+|ü⁄≈£îì ‹]>±&Üj·Tq. ‘·qT u§eTà\T
y˚j÷· *, u£eTà\T #Ój÷· ´*, u£eTà\T #Óø±ÿ*.
yÓTT‘·Ô+>± ‘·q J$‘·y˚T u£eTà˝ÀÔ ã‘·ø±*
nì ∫{≤º>±+>¥ qT+∫ ∫Á‘·øfi£ ≤ Á|ü|+ü #·+˝ÀøÏ
n&ÉT>∑Tô|{≤ºs¡T. u£eTà\T H˚s¡«&ÜìøÏ Á|üuÛÑT‘·«
ÄsY‡º ø£fi≤XÊ\˝À #˚s‘¡ êq+fÒ, sê»ø°j÷· ˝À¢
Oqïyê&çøÏ ∫Á‘·ø£fi¯ ≈£î<äs¡<äT >±ø£, ≈£î<äs¡<äT
nì Á|æì‡bÕ˝Ÿ >¬ +fÒXÊ&ÉT. eTs√ Ä˝À#·qqT
ô|≥Tºø√≈£î+&Ü ‹qï>± eTVü‰ø£$, ∫Á‘·ø±s¡T&ÉT
nsTTq s¡M+Á<äHê<∏é sƒê>∑÷sY e<ä≈› î£ yÓ[¢ XÊ+‹
ìπø‘·H˝é À #˚s‘¡ êqì, u£eTà\T H˚sT¡ Ã≈£î+{≤qì
Äj·Tq≈£î ∫Á‘ê\T, ô|sTT+{Ï+>¥ô|’ Oqï ÄdüøìÔÏ
‘Ó*bÕ&ÉT ∫‘·ÁÔ |ükÕ<é. Äj·Tq #Ó|Œæ q e÷≥\T
$qï sƒê>∑÷sY n˝≤π> ìX¯Ã\+>± OHêïs¡T.
<ä÷~˝≤+{Ï ‘Ó\¢ì E‘·TÔ, ‘Ó\¢{Ï >∑&ɶ+‘√,
‘Ó\¢ ø±–‘·+ e˝Ò eTVü‰s¡Twæ˝≤ ‘·q eTT+<äT
≈£Ls=Ãì Oqï s¡M+Á<äT&ÉT ∫‘·ÔÁ|ükÕ<é˝Àì
∫Á‘·ø±s¡TDÏí ‘·{Ϻ˝ÒbÕs¡T. $|üØ‘· y˚>∑+‘√,
n+‘·ø+£ fÒ >=|üŒ $XÊ«dü+‘√ sƒê>∑÷sY u£eTàqT
|üP]Ô#˚XÊs¡T. ^‘ê+»* sêj·T&Éy˚T ø±<äT,
^‘·\T (u£eTà\T) ^j·T&É+˝Àq÷ nqTuÛÑe
eTTqï s¡M+Á<äHê<∏é sƒê>∑÷sY ∫‘·ÁÔ |ükÕ<é y˚dqæ

‘·q ∫Á‘êìï #·÷dæ $düTbÔ ˛j·÷s¡T. yÓ+≥H˚
sƒê>∑÷sY ∫‘·ÁÔ |ükÕ<éqT n_Ûq+~dü÷Ô Ç+ø£ ˙e⁄
ø±\+ eè<∏ë #˚jÓTT<äT›, u£eTà\T H˚s¡TÃø√ nì
dü\Vü‰ Ç#êÃs¡T. n<˚ ‹s¡T>∑T˝Òì >∑T]Ô+|ü⁄,
$»j·T+. nø£ÿ&É qT+∫ ∫‘·ÁÔ |ükÕ<é yÓqT~]–
#·÷&É˝<Ò Tä . ‘·q<Óq’ XË*’ ˝À Á|ü»\ ø£cÕº\q÷,
s¬ ‘’ T· \ u≤<Û\ä q÷ ‘·q ∫Á‘ê\ <ë«sê Á|ü|+ü #ê
ìøÏ #ê{≤s¡T. Á|üeTTK ∫Á‘·ø±s¡T&ÉT m+m|òt

VüQùd‡Hé, áj·Tq ø£*dæ O+&˚yês¡T. M]<äs› ÷¡
ø£*dæ #˚dæq Á|üjÓ÷>±\T Á|üC≤<äs¡DqT
bı+<ësTT.
e\dü yê<ä e´‹πsø£‘·, |òüP´&É˝Ÿ kÕe÷
õø£ e´edüúô|’ ‹s¡T>∑u≤≥T ∫‘·Ô Á|ükÕ<éqT
ø£eT÷´ìdüTº>± e÷sêÃsTT. ø£fi≤XÊ\ #·<äTe⁄
nsTTb˛sTTq yÓ+≥H˚ Äj·Tq ø£eT÷´ìdüTº bÕغ
˝À #˚sê&ÉT. ø±Áy˚T&é |ü⁄#·Ã\|ü*¢ düT+<äs¡j·T´
e÷~]>±H˚ Äj·Tq ≈£L&Ü ‘·q ù|s¡T˝À kÕe÷
õø£ n+‘·dTü qÔ T dü÷∫+#˚ uÛ{Ñ ≤º#ês¡´ nqï
|ü<ëìï e~˝Òdæ ∫e]es¡≈£î ∫‘·Ô Á|ükÕ<é>±H˚
J$+#ê&ÉT.

uÛ≤s¡‘·<˚X¯+˝ÀH˚ n‹ô|<ä› b˛sê≥+>±
ù|s¡T>±+∫q eTVü≤‘·sÔ ¡ ‘Ó\+>±D≤ kÕj·TT<Ûä
b˛sê≥+˝À $|üe¢ ø±s¡T\ ø£èwæ ˇø£y|’Ó ⁄ü »s¡T>∑T
‘·T+fÒ, eTs√yÓ|’ ⁄ü ‘·q ∫Á‘ê\‘√ ‘Ó\+>±D
Á>±MTD Á|üC≤˙ø±ìï ‘·{˝ºÏ bÒ Õ&ÉT ∫‘·Ô Á|ükÕ<é.
|ü&ÉT≈£î+fÒ e#˚Ã~ ªø£\µ, |ü&ÉT≈£îqï yê&çì
‘·{˝ºÏ ùÒ |~ ªø£fiµ¯ . ø£fi≈¯ î£ n+‘·>=|üŒ X¯øÔÏ O+~.
Äj·Tq ∫Á‘ê\T m+‘· düV≤ü »dæ<+∆ä >± O+{≤
j·T+fÒ bÕeTs¡T\T ≈£L&Ü #·÷dæ Ä ∫Á‘·+˝Àì
nsêúìï #Ó|üŒ>∑\T>∑T‘ês¡T. Á>±MTD Ä&É|ü&ÉT
#·T\T, ãø£ÿ∫øÏÿq s¬ ‘’ T· \T, nsê∆ø*£ ‘√ n\eT
{ÏdüTÔqï ∫Hêïs¡T\T, ù|<ä\T, |ü+≥ bı˝≤\T,
ôd\j˚Tfi¯ó,¢ ≈£L©\T, ø±]à≈£î\ ∫Á‘ê˝Ò n+<äT≈£î
ì<äsÙ¡ q+. eTTK´+>± ‹s¡T>∑Tu≤≥T #˚ùd Á|ü‹
n+X¯eT÷ Äj·Tq≈£î ø£fi≤ edüTyÔ .˚
1930 Á|ü|+ü #·+ yÓTT‘·+Ô Ä]úø£ dü+øå√uÛ+Ñ
HÓ\ø=qï düeTj·T+. dü+øå√uÛ+Ñ ˝À Á|ü»\T |ü&¶É
ø£cÕº\T, ø£&É>∑+&ÉT¢ ∫‘·Ô Á|ükÕ<é ≈£î+#ÓqT
eT]+‘· |ü<äTqT <˚˝≤ÃsTT. Äj·Tq˝Àì
ì»yÓTÆq Á|üC≤ø£fi≤ø±s¡T&ÉT y˚T˝£ÿHêï&ÉT.
1943`44˝À u…+>±˝Ÿ ø£s¡Te⁄ 30\ø£å\
eT+~ì bı≥ºq ô|≥Tº≈î£ +~. Ä dü+<äs“¡ +¤ ˝À
u…+>±˝Ÿ n+‘·{≤ Äj·Tq |üs¡´{Ï+#ê&ÉT.
n|ü&ÉT Äj·Tq ej·TdüT 28 @fi¯ó¢ ªVü≤+Á^
u…+>±˝Ÿµ (Äø£*>=qï u…+>±˝Ÿ) ù|]≥ e+<ä\
ø=B› ∫Á‘ê\T ^XÊs¡T. Ä ∫Á‘ê\qT ø£eT÷´ìdüTº
bÕغ ª~ |”|ü⁄˝Ÿ‡ yêsYµ˝À Á|ü#·T]‘·yÓTÆHêsTT.
<ë+‘√ Á_{°wt n~Ûø±s¡T\ yÓqTï˝À eDT≈£î
|ü⁄{Ϻ+~. ∫Á‘ê\T yê] >∑T+&Ó˝À¢ >∑TãT\T
sπ bÕsTT. Á_{°wt n~Ûø±s¡T\T ‘·eT≈£î <=]øÏq
∫‘·Ô Á|ükÕ<é ∫Á‘ê\ìï{Ï˙ ‘·>∑T\u…fÒºXÊs¡T.
|”|⁄ü ˝Ÿ‡ yêsY |üÁ‹ø£ ø±|”\qT ≈£L&Ü ‘·>T∑ \
u…{≤ºs¡T. ∫‘·Ô Á|ükÕ<éqT n¬sdüTº #˚ùd+<äT≈£L
Á|ü j · T ‹ï+#ês¡ T . Á|ü » \ ø£ c Õº \ qT ‘· q
∫Á‘ê\‘√ ‘Ó*j·TC…|Œæ q ∫‘·ÁÔ |ükÕ<éqT Á|üeTTK
|üÁ‹ø£\ m&ç≥s¡T¢ ø±bÕ&ÉT≈£îHêïs¡T. Ä ‘·sT¡ yê‘·
Äj·Tq 1946˝À u£+u≤jYT yÓfi≤¢sT¡ . nø£ÿ&˚
O+&ç ªÇ+&çj÷· ÇHé ]y√˝Ÿµº ù|s¡T‘√ nH˚ø£
∫Á‘ê\T y˚XÊs¡T. n+‘·es¡≈L£ uÛ≤s¡‘· $eTTøÏÔ
b˛sê≥+ô|’ mes¡÷ n+‘· Á|ü‹uÛ≤e+‘·+>±
∫Á‘ê\T>± ^j·T˝Ò<Tä . Äj·Tq y˚dqæ eTTK´
∫Á‘ê˝À¢ Hê$≈£î\ ‹s¡T>∑Tu≤≥T, s¬ ˝’ «Ò , b˛dü˝º Ÿ
ø±]à≈£î\ düyÓTà\T, ‘Ó\+>±D, ‘ÓuÛ≤>±, |ü⁄qï
Á|üyêj·T˝≤sY b˛sê{≤\T, ∫{≤º>±+>¥ b˛sê
≥+, uÛÑ>∑‘Ydæ+>¥ O], ‘·~‘·s¡ u§eTà\T
2
($T>∑‘ê 35e ù|J˝À)

e÷]ÿ ‡dá
üTº dü+∫ø£˝À...

ø=‘·Ô dü+e‘·‡s¡+

1. Á|üC≤ ∫Á‘·ø±s¡T&ÉT ∫‘·ÔÁ|ükÕ<é
` ‘·$T] ‹s¡T|ü‹sêe⁄

2

2. |ü]dæú‘·T\T nqT≈£L*düTÔHêïsTT,
es¡Zb˛sê{≤\T ô|+#·T<ë+!
` d”‘êsêyéT @#·÷]

4

3. eT‘·+ ` e÷]ÿ‡»+
` _.$. sê|òüTe⁄\T 9

4. MT&çj·÷, dü+düÿè‹ ` Á|ü»\T
` mHé. sêyéT

14

5. ø±s¡´ø£s¡Ô\ düeTdü´
` mdt. Ms¡j·T´ 21

6. Á|üC≤ dü+πøåeT+... e÷¬sÿ≥Tº≈£î ã~©
` ø=+&É÷s¡T Ms¡j·T´ 25

7. ø±Áy˚T&é‡, eTq O|üHê´kÕ\ >∑T]+∫
$X‚¢wæ+#·T≈£î+<ëe÷!
` dæôV≤#Y. ø£ècÕísêe⁄ 30

8. n+‘·sê®rj·T, C≤rj·T |ü]D≤e÷\T
` ùdø£s¡D C…. u≤ã÷sêe⁄ 31

9. O<ä´eT Á|üjÓ÷»Hê\ <äèw溑√H˚
mìïø£\ bı‘·T\Ô T
` _$ sê|òüTe⁄\T

33

m&ç≥sY:

mdt. yÓ+ø£Á{≤e⁄
m&ç{À]j·T˝Ÿ uÀs¡T:¶

bÕ≥÷s¡T sêeTj·T´
_.$. sê|òüTe⁄\T
‘·$TàH˚ì Ms¡uÛÑÁ<ä+
mdt. Ms¡j·T´
‘Ó\ø£|ü*¢ s¡$
uÛ≤s¡‘· ø£eT÷´ìdüTº bÕغ (e÷]ÿ‡düTº)
Ä+Á<ÛäÁ|ü<˚XŸ sêh ø£$T{° ‘·s¡T|òü⁄q
Á|ü#T· s¡D ø£s,Ô¡ eTTÁ<ë|ü≈î£ &ÉT: _.$.sê|òTü e⁄\T
dü+bÕ<ä≈£î&ÉT : mdt. yÓ+ø£Á{≤e⁄
eTTÁ<äD : Á|üC≤X¯øÏÔ &Ó’© Á|æ+{Ï+>¥ Áô|dt,
bÕ¢{Ÿ HÓ+ 21/1, nC≤e÷u≤<é, ôV≤’ <äsêu≤<é`20
bò˛Hé: m&ç{À]j·T˝Ÿ 0866`2573822
y˚TH˚»sY: 040`27673787
EMail: svenkatarao_1958@yahoo.com

Visit
3 cpi(m) site at : cpim.org

ø±\+ –Ás¡Tq ‹s¡T>∑T‘√+~. 2012 b˛sTT Ç+‘·˝ÀH˚ 2013 e∫Ã+~. bÕ‘· dü+e‘·‡s¡+
$T–*Ãq r|æ, #˚<äT nqTuÛÑyê\qT C≤„|üø±\T>± e÷s¡TÃ≈£îì düVü≤»+>±H˚ ø=‘·Ô ÄX¯\‘√ ø=‘·Ô
dü+e‘·‡s¡+˝ÀøÏ n&ÉT>∑Tô|&É‘ê+. ø±ì á ø=‘·Ô dü+e‘·‡s¡+˝À eTq≈£î ø=‘·Ô ÄX¯˝MÒ ø£ì|æ+#·&+É
˝Ò<äT. uÛÑj·T+ø£s¡yÓTÆq uÛ≤sê\÷, uÛÑ]+#·˝Òì u≤<Ûä\÷ ø£ì|ædüTÔHêïsTT.
2008˝À ÁbÕs¡+uÛyÑ TÓ qÆ Á|ü|+ü #· Ä]úø£ dü+øå√uÛ+Ñ 2012˝À eT]+‘· rÁeyÓT+Æ ~. ◊s√bÕqT
n\¢ø˝£ À¢\+˝À eTT+∫+~. dü_‡&û˝À¢ ø√‘·\T, dü+øπ eå T+˝À ø√‘·\T, J‘ê˝À¢ ø√‘·\T, ObÕ~Û˝À
ø√‘·\T... Á|üC≤Jeqy˚T ø√‘·\≈£î >∑T¬s’+~. ø±]àø£es¡Z+ uÛÑ>∑TZeT+~. düyÓTà\T, Ä+<√fi¯q\‘√
M<ÛäT\¬øøÏÿ+~. eTs√yÓ’|ü⁄ $T‘·yê<ä X¯≈£îÔ\T, qj·÷`bòÕdædüTº X¯≈£îÔ\T ‘·˝…‹Ô ◊s√bÕ kÕe÷õø£
J$‘êìï Äsê#·ø£+yÓ’|ü⁄ q&É|ü&ÜìøÏ Á|üj·T‹ïdüTÔHêïsTT.
dü+øå√uÛÑ+qT+&ç nyÓT]ø± ãj·T≥|ü&ÉT‘·Tqï<äì edüTÔqï yês¡Ô\T yÓqøÏÿb˛j·÷sTT. n~
eTs√ ô|<ä› dü+øå√uÛ+Ñ ˝À ≈£Ls¡T≈£îb˛&ÜìøÏ dæ<+∆ä >± O+<äì ø=‘·yÔ ês¡\Ô T #ÓãT‘·THêïsTT. dü+øå√uÛ+Ñ
Á|ü|ü+#·+˝Àì Ç‘·s¡ <˚XÊ\qT eTTK´+>± es¡∆e÷q <˚XÊ\ìï{Ï˙ rÁe+>± Á|üuÛ≤$‘·+
#˚dTü qÔ ï~.
2012˝À ô|s¡T>∑T‘·T+<äqT≈£îqï uÛ≤s¡‘· C≤rjÓ÷‘·Œ‹Ô ô|s¡>ø∑ b£ ˛>± ‘·–+Z ~. m>∑TeT‘·T\T
ø°åDÏ+#êsTT. Á<äe´˝À≥T |üP&˚à ù|s¡T‘√ Á|ü»\ô|’ uÛ≤sê\T ô|s¡T>∑T‘·THêïsTT.
yÓTT‘·Ô+>± #·÷ùdÔ 2013 Á|ü»\≈£î eT]ìï uÛ≤sê\T rdüT≈£îek˛Ô+~. ø=‘·Ô dü+e‘·‡s¡+˝À
ô|s¡T>∑T<ä\ ø√dü+ $<äT´‘Y #ÛêØ®\T, Äغdæ #ÛêØ®\T, ¬s’˝Ò« #ÛêØ®\T, ô|Á{À˝Ÿ, &ûõ˝Ÿ πs≥T¢
m<äTs¡T #·÷düTÔHêïsTT. q>∑<äT ã~© |ü<∏äø£+ dü+πøåe÷ìøÏ mdüs¡T ô|≥ºuÀ‘·Tqï~. Hê\T>∑T
ø√≥¢eT+~øÏ ObÕ~Û ø£*‡düTÔqï ∫\¢s¡ <äTø±D≤\≈£î Á|üe÷<ä+ e∫Ã+~. Ç|üŒ{Ïπø uÛÑj·T+ø£s¡
s¡÷|ü+ <ë*Ãq ìs¡T<√´>∑+ ‘·π>ZC≤&É ø£ì|æ+#·ø£b˛>± eT]+‘· ô|s¡T>∑T‘·T+<äì >∑D≤+ø±\T
#ÓãT‘·THêïsTT.
ô|s¡T>∑T‘·Tqï uÛ≤sê\ yÓ+fÒ Á|ü»˝À¢ Ä+<√fi¯q, ø±]àø£ es¡Z+˝À nXÊ+‹ ô|s¡T>∑T‘√+~.
2012˝À ø±]àø£es¡Z b˛sê{≤\T O<Ûèä ‹ q+<äTø√>± 2013 b˛sê{≤\‘√H˚ ÁbÕs¡+uÛeÑ Te⁄‘√+~.
|òæÁãe] 20,21 ‘˚B˝À¢ ¬s+&ÉT s√E\bÕ≥T kÕs¡«Á‹ø£ düyÓTà≈£î ø±]àø£es¡Z+ dæ<ä∆eTe⁄‘√+~.
◊mHé{j
Ï T· Tdæ, _m+mdt\‘√ düV‰ü nìï øπ +Á<ä ø±]àø£ dü+|ò÷ü \÷ ø£*dæ düyTÓ à≈£î |æ\T|ü⁄ìe«≥+
ˇø£ Á|ü‘˚´ø£‘·. Ç|üŒ{Ï es¡≈£î »]–q 14 kÕs¡«Á‹ø£ düyÓTà\qT $T+∫, <˚X¯ #·]Á‘·˝À
yÓTT<ä{ÏkÕ]>± ¬s+&ÉTs√E\ düyÓTà≈£î |æ\T|ü⁄ì#êÃsTT. ô|’>± ø±]à≈£î\ y˚‘·Hê\T, kÂø£sê´\≈£î
dü+ã+~Û+∫q ø√¬sÿ\≈£î |ü]$T‘·+ ø±≈£î+&Ü Á|üuÛÑT‘·« $<ÛëHê\qT Á|ü•ïdüTÔHêïsTT. n+<äTπø
Ç~ #ê]Á‘ê‘·àø£ düyÓTàø±qTqï~. düyÓTà≈£î düHêïVü≤ø£+>± ø±]à≈£î\T |ü\T Ä+<√fi¯Hê, Á|ü#ês¡
ø±s¡´Áø£e÷\T #˚|{ü ≤ºsT¡ . s¬ ‘’ ê+>∑+ Ç|üŒ{Ïø° HÓs’ êX¯´+˝À O+~. Ä‘·àVü≤‘·´\T ø=qkÕ>∑T‘·THêïsTT.
j·TTe‘· rÁeyÓTÆq ndü+‘·è|æÔ‘√ O+~. Ç~ |ü\T#√≥¢ Á|üuÛÑT‘·«+ô|’ ÄÁ>∑Vü≤C≤«\>±
ô|\T¢ãT≈£î‘√+~. Ç{°e˝…H˚ <˚Xs¯ ê»<Ûë˙ q>∑s+¡ ÄÁ>∑V≤æ +∫q j·TTe‘· eTT≥º&ìç m<äTs=ÿ+~.
yÓTT‘·Ô+ MT<ä #·÷ùdÔ 2013 b˛sê{≤\qT |ü≥Tºø=∫Ã+~. eTH√àVü≤Hé dæ+>¥ Á|üuÛÑT‘·«+
dü«<˚o, $<˚o ø±s=Œπs{Ÿ ô|≥Tºã&çøÏ Á|ü‘·´ø£å+>± }&ç>∑+ #˚j·T&ÜìøÏ dæ<ä∆eTe⁄‘·T+fÒ <ëì
qj·÷`O<ës¡yê<ä $<ÛëHê\ô|’ Á|ü‘·´ø£å b˛sê{≤ìøÏ ø±]àø£es¡Z+ dæ<ä∆eTe⁄‘√+~. b˛sê{≤\T
ekÕÔsTT. b˛‘êsTT. Á|ü‹ b˛sê≥+˝À ø£eT÷´ìdüT\º T ø£\T>∑ CÒdTü ø√yê*. q&ÉbÕ*. yê≥ìï{Ï˙
qj·÷`O<ës¡yê<ä e´‹πsø£ b˛sê≥ Á|üyêVü≤+yÓ|’ ⁄ü eT[¢+#ê*. n+‘·sê®rj·T Á<äe´ ô|≥Tºã&çì
&Ûûø=Hê*. ˝≤{ÏHé nyÓT]ø±˝À e÷~]>± Á|ü‘ê´e÷ïj·T sê»ø°j·T $<ÛëHê\yÓ’|ü⁄
<˚X¯sê»ø°j·÷\qT eT[¢+#˚+<äT≈£î ø=‘·Ô dü+e‘·‡s¡+ neø±XÊ\T ‘Ó∫Ã+~. eTq+ yê{Ïì
$ìjÓ÷–+#·Tø√yê*.
#·+<ë $esê\T
$&ç|üÁ‹ø£ : s¡T.5
dü+e‘·‡s¡ #·+<ë : s¡T.60
b˛düTº <ë«sê ˝Ò<ë @C…+≥T <ë«sê ‘Ó|Œæ +#·Tø√e#·TÃ.
˝Ò<ë MT kÕúìø£ bÕغ ø±sê´\j·T+˝À dü+Á|ü~+#·+&ç.
Á|üC≤X¯øÔÏ ãTø˘V≤ü Ödt nìï Áu≤+N\˝Àq÷ \_ÛkÕÔsTT.

∫s¡THêe÷
m&ç≥sY,
e÷]ÿ‡düTº
(ôd’<ëú+‹ø£ e÷dü|üÁ‹ø£)
Á|üC≤X¯øÏÔ Áô|dt, >∑es¡ïsYù|≥,
$»j·Tyê&É`2

e÷]ÿ ‡düTº

á e÷dü+ eTTU≤´+X¯+

|ü]dæú‘·T\T
nqT≈£L*düTÔHêïsTT,
es¡Zb˛sê{≤\T
ô|+#·T<ë+!
` d”‘êsêyéT @#·÷]
>∑

‘· &çôd+ãsY 15, 16 ‘˚B˝À¢ s¡wü´Hé
ô|ò&ÉπswüHé ≈£eT÷´ìdüTº bÕغ (dæÄsY|æm|òt)
n+‘·sê®rj·T ø£eT÷´ìdüTº bÕغ\ düe÷y˚XÊìï
@sêŒ≥T #˚dæ+~. ªªn+‘·sê®rj·T ø£eT÷´ìdüTº
O<ä´eT+` H˚&ÉT, πs|ü⁄µµ nH˚ n+X¯+ô|’ á
düe÷y˚X¯+ »]–+~. düe÷y˚XÊìøÏ ø=ìï
m+|æø£ #˚dæq ≈£eT÷´ìdüTº bÕغ\qT e÷Á‘·y˚T
|æ*#ês¡T. á n+X¯+ô|’ Äj·÷ bÕغ\T ‘·eT
n_ÛÁbÕj·÷\qT |üÁ‘ê\ s¡÷|ü+˝À Á|üy˚X¯
ô|{≤ºsTT. Á|ü|ü+#· Á<äe´, ô|≥Tºã&ç<ëØ
dü+øå√uÛÑ+ H˚|ü<∏ä´+˝À Á|ü|ü+#· ø£eT÷´ìdüTº
O<ä´eT düeTdü´\T, düeTÁ>∑ dü«s¡÷bÕ\ô|’
#·]Ã+#·&+É á düe÷y˚X¯ \ø£´å eTì dæÄsY|mæ |òt
ù|s=ÿ+~. k˛$j·T{Ÿ j·T÷ìj·THé (j·TTmdt
mdtÄsY) @s¡Œ&ç 90 dü+e‘·‡sê\T nsTTq
dü+<äs¡“¤+>± düe÷y˚XÊìï @sêŒ≥T #˚XÊs¡T.
(1922 &çôd+ãsY˝À j·TTmdtmdtÄsY @s¡Œ
&ç+~). sö+&é fÒãT˝Ÿ düe÷y˚XÊìøÏ øÏ+~
bÕغ\T Vü‰»s¡j÷· ´sTT: #ÓH’ ê ø£eT÷´ìdüTº bÕغ,
$j·T‘êï+ ø£eT÷´ìdüTº bÕغ, ≈£L´u≤ ø£eT÷´
ìdüTº bÕغ, Áu…õ˝Ÿ ø£eT÷´ìdüTº bÕغ, b˛s¡TÃ^düT
ø£eT÷´ìdüTº bÕغ, Á^düT ø£eT÷´ìdüTº bÕغ,
OÁ¬øsTTHé ø£eT÷´ìdüTº bÕغ, u§V”≤$Tj·÷,
eTÁH√$j·÷ ø£eT÷´ìdüTº bÕغ, ˝…ãHêHé ø£eT÷´
ìdüTº bÕغ, uÛ≤s¡‘· ø£eT÷´ìdüTº bÕغ (e÷]ÿ‡düT)º ,
uÛ≤s¡‘· ø£eT÷´ìdüTº bÕغ (dæ|◊æ ). M{Ï‘√ bÕ≥T
n‹<∏j
˚ T· bÕغ nsTTq dæ|Äæ sYm|òt bÕ˝§Zqï~.
Ç{°e* mìïø£˝À¢ s¡w´ü Hé ô|&ò sπÉ wüHé ø£eT÷´
ìdüTº bÕغ eT+∫ $»j·÷\T kÕ~Û+∫q H˚|ü
<∏´ä +˝À á düe÷y˚X+¯ »]–+~. á mìïø£˝À¢
n~ düTe÷s¡T 20 XÊ‘·+ z≥T¢ kÕ~Û+∫

bÕs¡¢yÓT+≥T ~>∑Te düuÛÑ nsTTq &É÷´e÷˝À
‘·q ÁbÕ‹ì<Ûë´ìï ô|+#·T≈£î+~. Ç˝≤ <ëì
ÁbÕ‹ì<Ûä´+ ô|s¡>∑&É+ e\¢ yÓTT‘·Ô+ 30 bÕs¡¢
yÓT+≥Ø kÕúsT÷ dü+|ò÷ü \≈£î >±qT Äs¡T kÕúsT÷
dü+|ò÷ü \≈£î #Ûs’Ó ôY |s¡‡Hé\T>± dæ|Äæ sYm|òt düuTÑÛ ´
\qT ìj·T$T+#ês¡T.
dæ|æÄsYm|òt πø+Á<ä ø£$T{° #ÛÓ’s¡àHé ¬>qï&û
E>∑H√yé düuÛÑ˝À ÁbÕs¡+uÛÀ|üHê´dü+ #˚dü÷Ô
#ê˝≤ ø±\+ ‘·s¡Tyê‘· e÷k˛ÿ˝À ø£eT÷´ìdüTº
bÕغ\ düe÷y˚X¯+ »s¡T>∑T‘·Tqï<äì nHêïs¡T.
k˛$j·T{Ÿ j·T÷ìj·THé @s¡Œ&ç 90 @fi¯ó¢
|üPs¡ÔsTTq dü+<äs¡“¤y˚T ø±≈£î+&Ü #ê]Á‘·ø£
kÕº*HéÁ>±&é b˛sê{≤ìøÏ 70 @fi¯ó¢ ne⁄‘·Tqï
dü+<äs“¡ +¤ >± ≈£L&Ü á düe÷y˚X+¯ »s¡T>∑T‘·Tqï
<äì Äj·Tq >∑Ts¡TÔ#˚XÊs¡T. kÕº*HéÁ>±&é b˛sê
≥+˝ÀH˚ Væ≤≥¢s¡T bòÕdædüTº ôd’q´+ z≥$T
bÕ˝…+’ ~. 27 eT+~ »qs¡˝Ÿ‡‘√ düV‰ü yÓTT‘·+Ô
eT÷&ÉT \ø£\å eT+~ bòÕdædTü º ôdì’ ≈£î\T kÕº*Hé
Á>±&é˝À ˝§+–b˛j·÷s¡T. ¬s+&Ée Á|ü|ü+#·
j·TT<ë∆ìï á b˛sê≥+ ìs¡íj·÷‘·àø£yÓTÆq
eT\T|ü⁄ ‹|æŒ+~. á b˛sê≥+ ‘·s¡Tyê‘·
bòÕdædTü º ôdq’ ´+ yÓq≈£îÿ eT[¢+~. eT÷&˚fi¢¯ ‘·sT¡
yê‘· n~ z&çb˛sTT+~. u…]¢Hé˝Àì Væ≤≥¢sY
Á|ü<ëÛ q ø±sê´\j·T+ Ø#YkÕº>¥ MT<ä mÁs¡C+… &Ü
m>∑Ts¡y˚j·T&É+‘√ z≥$T |üPs¡ÔsTT+~.
Á|ü|ü+#· ô|≥Tºã&ç<ëØ dü+øå√uÛÑ+ ø=q
kÕ>∑T‘√+<ä˙, Ç+ø± $düÔ]k˛Ô+<ä˙ E>∑H√yé
#ÓbÕŒs¡T. sêqTqï ˇø£{Ï s¬ +&ÉT dü+e‘·‡sê˝À¢
Ç~ eT]+‘· rÁeeTe⁄‘·T+<äHêïs¡T. á sö+&é
fÒãT˝Ÿ düe÷y˚X¯+˝À bÕ˝§Zqï bÕغ\ìï{Ïø°
¬s+&ÉT $wüj·÷˝À¢ kÕs¡÷|ü´‘· O+<äì nHêï

s¡T. yÓTT<ä{Ï~, á bÕغ\˙ï e÷]ÿ‡»+`˝…ì
ì»+ $|ü¢e dü÷Á‘ê\≈£î ø£≥Tºã&ç OHêïsTT.
¬s+&Ée~, á dü+øå√uÛ≤ìøÏ ô|≥Tºã&ç<ëØ
e´edüú˝À |ü]cÕÿs¡+ ˝Ò<äT, ô|≥Tºã&ç<ëØ
e´edüúqT ≈£L\<√dæ k˛wü*C≤ìï kÕú|æ+#·T
ø√e&É+ <ë«sê ì»yÓTÆq e÷qe $eTTøÏÔ˙,
ùd«#·Ã¤q÷ kÕ~Û+#·&É+ $TqVü‰ eTs√ e÷s¡Z+
˝Ò<äT nì á bÕغ\˙ï qeTTà‘·THêïsTT. Bì
ÁbÕ‹|ü~ø£>± eTq+ dü]ø=‘·Ô k˛wü*C≤ìï
ì]à+#˚+<äT≈£î #·]Á‘·qT+&û, <ëì nqTuÛyÑ ê\
qT+&û H˚sT¡ Ãø√yê* nì Äj·Tq #ÓbÕŒs¡T. á
dü+<äs“¡ +¤ >± Äj·Tq kÕÁe÷»´yê<ä|⁄ü dü]ø=‘·Ô
<ë&ÉT\ >∑T]+N, dæ]j·÷˝À |ü]dæ‹ú >∑T]+N,
Hê{À $düÔs¡Dyê<ä+ >∑T]+N $e]+#ês¡T.
uÛ≤s¡‘· ø£eT÷´ìdüTº bÕغ (e÷]ÿ‡düTº)
‘·s¡|òü⁄q bÕغ bı*{Ÿ ã÷´s√ düuÛÑT´\T d”‘ê
sêyéT @#·÷] düe÷y˚XÊìøÏ Vü‰»s¡j·÷´s¡T.
sö+&éfÒãT˝Ÿ düe÷y˚X¯+˝À ¬s+&ÉT <äbòÕ\T
#·s¡Ã\T »]>±sTT. bÕ˝§Zqï bÕغ\T n_ÛÁbÕ
j·÷\T #Ó|üŒ&ÜìøÏ yÓTT<ä{Ï <äbòÕ˝À ˇø√ÿ
bÕغøÏ 20 ì$TcÕ\T πø{≤sTT+#ês¡T. ‘·s¡T
yê‘· ¬s+&√ <äbòÕ #·s¡Ã\T »]>±sTT. yÓTT<ä{Ï
<äbÕò #·sá ˝À¢ e∫Ãq n_ÛÁbÕj·÷\ô|’ Á|ü‹ì<ÛTä
\T ‘·eT Á|üX¯ï\q÷, n_ÛÁbÕj·÷\q÷ á
<äbòÕ˝À #ÓbÕŒs¡T. n+‘·sê®rj·T |ü]dæú‹ô|’
Äj·÷ bÕغ\ n_ÛÁbÕj·÷\T ‘Ó\TdüTø√&Üìø°,
Ä bÕغ\T |üì#˚düTÔqï <˚XÊ˝À¢ì |ü]dæú‹ì
ns¡∆+ #˚düTø√&Üìø°, n$ nqTdü]düTÔqï m‘·TÔ
>∑&\É T, n$ #˚dTü qÔ ï O<ä´e÷\ >∑T]+∫ ‘Ó\TdüT
ø√&Üìø° á düe÷y˚X¯+ O|üjÓ÷>∑|ü&ç+~.
düe÷y˚X+¯ ˝À d”‘êsêyéT @#·÷] #˚dqæ Á|üd+ü
4

e÷]ÿ ‡düTº
>∑ bÕsƒêìï ~>∑Te ÇdüTÔHêï+:
eTT+<äT>± á düe÷y˚X+¯ @sêŒ≥T #˚dqæ
dæ|æÄsYm|òt≈£î <Ûäq´yê<ë\T ‘Ó\T|ü⁄‘·THêïqT.
E>∑H√yé #Ó|æŒq≥T¢ ì»+>±H˚ eTq+ #ê˝≤
ø±\+ ‘·s¡Tyê‘· e÷k˛ÿ˝À düe÷y˚X¯eTe⁄
‘·THêï+. >∑‘·+˝À Çø£ÿ&É 1987˝À eTVü≤‘·Ôs¡
nø√ºãsY $|ü¢e &Óã“sTTe yê]¸ø√‘·‡e+
dü+<äs“¡ +¤ >± k˛$j·T{Ÿ j·T÷ìj·THé ø£eT÷´ìdüTº
bÕغ (dæ|mæ dtjT· T) @sêŒ≥T #˚dqæ düe÷y˚XÊìøÏ
Vü‰»s¡j÷· ´qT. ‘·sT¡ yê‘· »]–q |ü]D≤e÷˝À¢
k˛$j·T{Ÿ j·T÷ìj·THé $∫äqï+ ø±e&É+,
Á|ür|òü÷‘· $|ü¢e+ $»j·T+ bı+<ä&É+ eTq+
<ä]ø° ‘Ó\TdüT.
Çø£ÿ&É ùd«#·Ã>¤ ± #·sá \T »s¡bÕ\ì MTs¡T
ÄVü‰«q |üÁ‘·+˝ÀH˚ #ÓbÕŒs¡T ø±ã{Ϻ H˚qT
eTT+<äT>± sêdüT≈£îqï |üÁ‘·+‘√ sê˝Ò<äT.
nqTyê<ä≈î£ \qT+&ç ø£eå ÷|üD\T ø√s¡T‘·÷ H˚qT
E>∑H√yé Ç|ü&ÉT #Ó|Œæ q ø=ìï n+XÊ\ô|’ Hê
n_ÛÁbÕj·÷\T #ÓãT‘êqT.
Äj·Tq #Ó|æŒq≥T¢ eTq+ #ê]Á‘·ø£ nqT
uÛÑyê\qT+&ç dü¬s’q bÕsƒê\T H˚s¡TÃø√yê*.
k˛$j·T{Ÿ j·T÷ìj·THé˝À k˛wü*»+ n+‘·+
ø±e&É+ô|’ Á|ü|ü+#·+˝Àì nH˚ø£ ø£eT÷´ìdüTº
bÕغ\T ‘·eTyÓ’q >∑TDbÕsƒê\T rXÊsTT, ‘·eT
yÓq’ $X‚w¢ Dü \T #˚dTü ≈£îHêïsTT. yê{Ïì ‘·eT‘·eT
<˚XÊ˝À¢ì Á|ü»\î ns¡+∆ #˚dTü ≈£îH˚+<äT≈£î $e]+
#êsTT. y˚TeTT 1992 »qe]˝À »]–q e÷
bÕغ 14e eTVü‰düu˝ÑÛ ÀH˚ Bìï $X‚w¢ +æ #êeTT.
nsTT‘˚ á Áø£eT+˝À uÛ≤>∑+>± Oqï s¡wü´Hé
ø£eT÷´ìdüT\º T düs¬ q’ eT÷˝≤´+ø£q+ #˚jT· ≈£b˛‘˚
e÷ Á|üj·T‘êï\˙ï düVü≤»+>±H˚ ndü+|üPs¡í
eTe⁄‘êsTT. >∑‘· s¬ +&ÉT <äXÊu≤›\T>± MT qT+&ç
n≥Te+{Ï $X‚¢wüD edüTÔ+<äì y˚TeTT m<äTs¡T
#·÷düTÔHêï+. <äTs¡<äèwüº eXÊ‘·÷Ô Ç|üŒ{Ïes¡≈£î
n≥Te+{Ï<M˚ T sê˝Ò<Tä . dæ|Äæ sYm|òt á U≤∞ì
` ø°\ø£yÓTÆq U≤∞ì ` |üP]düTÔ+<äì H˚qT
Ä•düTÔHêïqT. k˛$j·T{Ÿ j·T÷ìj·THé˝À @&ÉT
<äXÊu≤›\ k˛wü*»+ nqTuÛyÑ ê\ >∑T]+∫ düs¬ q’
eT÷˝≤´+ø£q+ #˚j·T&É+ Á|ü|ü+#· ø£eT÷´ìdüTº
O<ä´e÷ìøÏ ‘√&ÉŒ&ÉT‘·T+~. á ø±\+˝À k˛$
j·T{Ÿ Á|ü»\T >=|üŒ #ê]Á‘·ø£ ø£s¡Ôyê´\T ìs¡«
Væ≤+#ês¡T. eTìwæì eTìwæ <√#·Tø√&ÜìøÏ M˝Òì¢
k˛wü*düTº düe÷C≤ìï #·]Á‘·˝À ‘=*kÕ]
kÕ~Û+#ês¡T. <ëì Á|üuÛ≤e+‘√ bòÕdæ»+ z&ç+
#·ã&ç+~. Á|ü|ü+#·+˝À e\dü\ ìs¡÷à\q
»]–+~. ø=~›bÕ{Ï ø±\+˝ÀH˚ n~ kÕÁe÷
»´yê<ëìï m~]+#˚ eTVü‰X¯øÏÔ>± ì*∫+~.
á |ü]D≤e÷\T 20e X¯‘êã›|ü⁄ #·]Á‘·ô|’
‹s¡T>∑T˝Òì eTTÁ<äyX˚ ÊsTT. e÷qyê[ uÛ$Ñ wü´‘·TÔ
5

es¡Zb˛sê{≤\T ô|+#·T<ë+!
eTq+ #ê]Á‘·ø£ nqT uÛÑyê\qT+&ç dü¬s’q bÕsƒê\T
H˚s¡TÃø√yê*. k˛$j·T{Ÿ j·T÷ìj·THé˝À k˛wü*»+ n+‘·+
ø±e&É+ô|’ Á|ü|ü+#·+˝Àì nH˚ø£ ø£eT÷´ìdüTº bÕغ\T ‘·eTyÓ’q
>∑TDbÕsƒê\T rXÊsTT, y˚TeTT 1992 »qe]˝À »]–q e÷
bÕغ 14e eTVü‰düuÛÑ˝ÀH˚ Bìï $X‚¢wæ+#êeTT. nsTT‘˚ á
Áø£eT+˝À uÛ≤>∑+>± Oqï s¡wü´Hé ø£eT÷´ìdüTº\T dü¬s’q
eT÷˝≤´+ø£q+ #˚jT· ≈£b˛‘˚ e÷ |Á j
ü T· ‘êï\˙ï düV≤ü »+>±H˚
ndü+|üPs¡íeTe⁄‘êsTT.

ªª

µµ

>∑eTHêìï ‹s¡T>∑T˝Òì $<Ûä+>± eT*#êsTT.
<äTs¡<èä wüeº XÊ‘·÷Ô Ç|ü&É<+ä ‘ê >∑‘+· nsTTb˛
sTT+~.
>∑‘· nqTuÛÑyê\qT+&ç H˚s¡TÃ≈£îqï <ëìï
ã{Ϻ H˚qT nsTT<äT n+XÊ\T #Ó|üŒ<ä\T#·T
≈£îHêïqT. yÓTT<ä{~Ï , ˝…ìHé #Ó|Œæ q≥T¢ ªì]∆wyºü TÓ qÆ
|ü]dæú‘·T\ ì]∆wüºyÓTÆq $X‚¢wüDµ nqï<ëH√¢H˚
e÷]ÿ‡»+ kÕs¡+ <ë>∑Tqï<äì á nqTuÛyÑ ê\T
ìsê∆]düTHÔ êïsTT. s¬ +&√~, k˛$j·T{Ÿ j·T÷ì
j·THé ≈£L*b˛e&É+ e\¢ düè»Hê‘·àø£ ôd’qT‡
nsTTq e÷]ÿ‡»+`˝…ììC+ >±˙ ˝Òø£ k˛wü
*düTº \øå±´ìï kÕ~Û+#ê\H˚ e÷qyê[ ø√¬sÿ
>±˙ ˝Ò≈£î+&Üb˛e⁄. eT÷&√~, >∑‘·+˝À
uÛ≤$+∫q≥T¢ ô|≥Tºã&ç<ëØ e´edüúqT+&ç
k˛wü*C≤ìøÏ |ü]es¡ÔHê ø±\+ ˇπø ~X¯˝À
kÕ–b˛j˚T ø±\+ ø±<äT. Ç~ es¡Z b˛sê≥+
rÁeeTj˚T´ ø±\+. n+<äT˝À nH˚ø£ m>∑T&ÉT
~>∑T&ÉT\T+{≤sTT. |ü⁄s√>∑eTHê\÷, yÓqTø£&TÉ
>∑T\÷ O+{≤sTT. Çs¡ejÓ÷´ X¯‘êã›+ |ü⁄s√>∑
eTq ø±\+. nsTT‘˚ <ëì eTT–+|üP, Çs¡e
jÓTT´ø£{À X¯‘êã›+ ÁbÕs¡+uÛ+Ñ yÓqTø£|≥ü Tº |ü{qºÏ
ø±\+. Hê\T>√~, ô|≥Tºã&ç<ëØ e´edüú m+‘·
ô|<ä› dü+øå√uÛÑ+˝À ∫≈£îÿ≈£îqï|üŒ{Ïø° ‘·q+‘·
‘êqT ≈£L*b˛<äT. Çø£ ∫e] n+X¯+, #·]Á‘·
˝Àì @ düeTj·T+˝ÀHÓ’Hê ÄHê{Ï ì]∆wüº
sê»ø°jT· |ü]dæ‘ú T· ˝À¢ es¡XZ ≈¯ î£ \Ô ã˝≤ã˝≤\qT
dü]>±Z n+#·Hê y˚jT· &ÉyT˚ |ü]es¡HÔ ê ø±\+˝À
k˛wü*düTº X¯≈£îÔ\ |ü⁄s√>∑eTHêìï eTÚ*ø£+>±
ìs¡ísTTdüTÔ+~. H˚{Ï |ü]dæú‘·T˝À¢ ã˝≤ã˝≤\T
kÕÁe÷»´yê<ëìøÏ nqT≈£L\+>± OHêïsTT.
Á|üdüTÔ‘· sê»ø°j·T |ü]dæú‘·T\T
H˚{Ï sê»ø°jT· |ü]dæ‘ú T· \≈£î dü+ã+~Û+∫
H˚qT Äs¡T n+XÊ\T #ÓãT‘êqT. yÓTT<ä{Ï~,
á |ü]dæ‘ú T· \qT O|üj÷Ó –+#·T≈£îì kÕÁe÷»´
yê<ä+ Á|üdTü ‘Ô · Á|ü|+ü #êìï @ø£<èäÛ e Á|ü|+ü #·+
yÓ’|ü⁄>± eT[¢+#·&ÜìøÏ <ä÷≈£î&ÉT>± Á|üj·T‹ï
k˛Ô+~. e÷eT÷\T>± e~˝ÒùdÔ H˚{Ï Á|ü|ü+#·+
ãVüQfi¯<èäÛ e+ yÓ|’ ⁄ü >± |üjT· ìdüT+Ô ~. kÕÁe÷»´

yê<ä+ #˚dTü qÔ ï á Á|üjT· ‘·ï+ nìï s¡+>±˝À¢q÷
` Ä]úø,£ sê»ø°jT· , ôdì’ ø£, kÕe÷õø£, kÕ+düÿè
‹ø£ yÓTT<ä˝…’q nìï s¡+>±˝À¢q÷ ø£ì|æk˛Ô+~.
¬s+&√~, á ø±\+˝À Á|ü|ü+#· ô|≥Tºã&ç...
n+‘·sê®rj·T Á<äe´ ô|≥Tºã&ç H˚‘è· ‘·«+˝À >∑]wüº
˝≤uÛ≤\ø√dü+ ìsê∆øÏåD´+>± e´eVü≤]k˛Ô+~.
ô|≥Tºã&ç ÁbÕ<∏ä$Tø£ dü+#·j·Tq+ ø√dü+ nH˚ø£
|ü<‘∆ä T· \T ne\+_Ûk˛Ô+~. n+‘·sê®rj·T Á<äe´
ô|≥Tºã&ç Ä$s¡“¤$+∫q+<äTe\¢... kÕÁe÷»´
yê<ëìøÏ ˝… ì Hé Ç∫Ãq ne>±Vü ≤ q @
$<Û+ä >±q÷ |üìøÏsê≈£î+&Üb˛<äT. bÕ]ÁXÊ$Tø£
ô|≥Tºã&ç, u≤´+øÏ+>¥ ô|≥Tºã&ç #˚‘·T\T ø£\|ü
&É+e\¢ ªÁ<äe´ô|≥Tºã&ç Á|üuTÑÛ es¡+Z µ (ô|H’ò êì¸jT· ˝Ÿ
z*>±Øâ) ‘·j·÷s¡e⁄‘·T+<ä˙, yês¡T ‘·eT
˝≤uÛ≤\qT >∑]wü+º >± ô|+#·T≈£îH˚ ‘·èwü˝í À yÓTT‘·+Ô
Á|ü | ü + #êìï ‘· e T ‘· e T Á|ü u Û ≤ yê\øÏ + <ä
$uÛÑõ+#·T≈£î+{≤s¡˙ ˝…ìHé #ÓbÕŒ&ÉT. <ëì
|üs´¡ ekÕq+>± kÕÁe÷»´yê<äT\ eT<Û´ä @s¡Œ&˚
‘·>±<ë\T nìyês¡´+>± j·TT<ë∆\≈£î <ë]
rkÕÔjT· ì ù|s=ÿHêï&ÉT. á ˝…ììdüTº ne>±Vü≤q
s¡÷bı+~q <äXÊã› ø±\+˝ÀH˚ yÓTT<ä{Ï Á|ü|+ü #·
j·TT<ä∆+ e∫Ã+~. <ë+‘√ á ne>±Vü≤q
dü¬s’q<˚qì ìs¡÷|æ‘·yÓTÆ+~. ¬s+&√ Á|ü|ü+#·
j·TT<ä∆+‘√ Ç~ eTs√e÷s¡T ìs¡÷|æ‘·yÓTÆ+~.
á neø±XÊ\qT ñ|üj÷Ó –+#·T≈£îì kÕÁe÷»´
yê<äT\ eT<Û´ä j·TT<ë∆ìï n+‘·sT¡ ´<ä+∆ >±, n+fÒ
Á|ü‹ <˚X¯+˝Àq÷ es¡Z b˛sê≥+>± e÷]Ã
kÕÁe÷»´yê<ä >=\TdüTqT <ëì ã\V”≤qyÓTÆq
*+≈£î e<ä› ‘Ó>=Z{≤º\ì ˝…ìHé #Ó|æŒq eP´Vü≤+
≈£L&Ü dü¬s’q<˚qì á |ü]D≤e÷\T eTs√
e÷s¡T s¡TEe⁄ #˚XÊsTT. s¡wü´Hé $|ü¢e+ á
ne>±Vü≤qqT ‹s¡T>∑T˝Òì $<Ûä+>± U≤j·T
|ü]∫+~.
nsTT‘˚ Ç<ä+‘ê á s√Eq... @<√ ˇø£ÿ
<˚XÊìø√ |ü]$T‘·+ ø±≈£î+&Ü Á|ü|+ü #· kÕúsTT˝À
˝≤uÛ≤\T ô|+#·Tø√&ÜìøÏ |üì#˚ùd n+‘·sê®rj·T
Á<äe´ ô|≥Tºã&ç Ä$sꓤe+‘√ |üìøÏsê≈£î+&Ü
b˛‘·T+<ë? b˛<äT. ìC≤ìøÏ~ ˝…ììdüTº ne

e÷]ÿ ‡düTº

es¡Zb˛sê{≤\T ô|+#·T<ë+!

ªª

sêqTqï dü+e‘·‡s¡+ eT]+‘· |òüTÀs¡+>± ñ+≥T+<äì
E>∑H√yé #Ó|æŒq<ë+‘√ H˚qT @ø°uÛÑ$düTÔHêïqT. ìC≤ìøÏ
H˚qT Ç+ø=+#Ó+ eTT+<äT¬ø[¢ 2014 eTØ |òüTÀs¡+>±
O+≥T+<äì n+{≤qT. m+<äTø£+fÒ ‘·eT Á|üuÛÑT‘·« s¡TD≤\
qT+&ç ãj·T|ü&É&É+ ø√dü+ n|ü\T rdüT≈£îqï j·T÷s√
|æj·THé j·T÷ìj·THé <˚XÊ\T n|üŒ{ÏøÏ ‘êeTT rdüT≈£îqï
s¡TD≤\T #Ó*¢+#·˝Òì dæú‹øÏ e#˚ÃkÕÔsTT.

µµ

>±Vü≤qqT U≤j·T|ü]∫+~. kÕÁe÷»´yê<ä
j·TT>∑+˝À Á|ü|+ü #· ô|≥Tºã&ç, Á<äe´ ô|≥Tºã&ç
Ä~Û|‘ü ´· +øÏ+<ä≈î£ b˛‘·T+<ä˙, n|ü&ÉT ô|≥Tº
ã&ç jÓTTø£ÿ nìï s¡÷bÕ\÷, n+fÒ bÕ]ÁXÊ
$Tø£, yêDÏC´ e¬>’sê ô|≥Tºã&ÉT\˙ï n+‘·sê®
rj·T Á<äe´ ô|≥Tºã&ç øÏ+<ä ø£\>∑*dæb˛‘ê
j·Tqï~ á ne>±Vü≤q. á s√E dü]>±Z
Ç<˚ »s¡T>∑T‘√+~. kÕÁe÷»´yê<ä+ |ü≥¢ ˝…ìHé
‘·q Ä ne>±Vü≤qqT ñ|üj÷Ó –+#·T≈£îì ‘·q
ø±\+Hê{Ï ì]∆wüº |ü]dæú‘·T\≈£î e]Ô+|üCÒj·T
&É+‘√ s¡wü´Hé $|ü¢e+ $»j·T+ kÕ~Û+∫+~.
Ä ø±\+ H˚&ÉT e÷]+~, n+‘˚ø±ì ˝…ìHé
$X‚¢wüD ø±<äT.
eT÷&√~, n+‘·sê®rj·T Á<äe´ ô|≥Tºã&ç
jÓTTø£ÿ Á|ü|ü+#ê~Û|ü‘·´+ e÷qe ø±s¡´ø£˝≤
bÕ\≈£î dü+ã+~Û+∫q nìï s¡+>±\q÷,
n+fÒ $<ä´, Äs√>∑´+, $<äT´‘·TÔ e¬>’sê,
e¬>’sê\qT >∑]wüº ˝≤uÛ≤\T dü+bÕ~+#˚
øπ Áå ‘ê\T>± e÷πsÃdüTqÔ ï~. Hê˝ÀZ~, Äø£*>=qï
|ü⁄*˝≤+{Ï á ô|≥Tºã&ç H˚{Ï dü+øå√uÛ≤ìï
‘Ó∫Ãô|{Ϻ+~. á dü+øå√uÛÑ+ ≈£L&Ü H˚&ÉT
nsTT<√ <äX˝¯ À ñqï~. Á|ü|+ü #· »HêuÛ≤˝Àì
yÓTC≤]{° Á|ü»\ ø=qT>√\T X¯øÔÏ ‘·–bZ ˛e&É+‘√
á dü+øå√uÛÑ+ ÁbÕs¡+uÛÑyÓTÆ+~. <ë+‘√ n+<ä
]ø° ‘Ó*dæq n~Ûø√‘·Œ‹Ô dü+øå√uÛÑ+ ÁbÕs¡+uÛÑ
eTe⁄‘·T+<äì >∑eTì+∫q Á|ü|ü+#· ô|≥Tºã&ç
<ëØ e´edüú Á|ü»\≈£î #ͬøq’ s¡TD≤\T Çe«&É+
<ë«sê BqTïs&ç ãj·T≥|ü&É&ÜìøÏ Á|üj·T‹ï+
∫+~. Á|ü»\T n|ürdüT≈£îqï &ÉãT“\T Ks¡TÃ
#˚j·T&É+‘√ ˝≤uÛ≤\ Á|üyêVü≤+ ø=qkÕ–+~.
nsTT‘˚ Á|ü»\T s¡TD≤\T ‹]– #Ó*¢+#·˝Òì
|ü]dæú‹ e#˚Ãdü]øÏ dü+øå√uÛÑ+ eT÷&√ <äX¯˝ÀøÏ
Á|üy˚•+∫+~. <ë+‘√ 2008˝À Á|ü|ü+#·
Á<äe´ dü+øå√uÛÑ+ ‘·˝…‹Ô+~. BqTï+&ç ãj·T≥
|ü&˚+<äT≈£î n_Ûeè~∆ #Ó+~q ô|≥Tºã&ç<ëØ
sêC≤´\˙ï ô|<ä› m‘·TqÔ u…sTT\e⁄{Ÿ bÕ´πøJ\T
Á|üø{£ +Ï #êsTT. ‘=* <äX˝¯ À dü+øå√uÛ≤ìøÏ ø±s¡D
yÓTqÆ u≤´+≈£î\T, Ä]úø£ dü+dü\ú qT á bÕ´πøJ\T

dü+øå√uÛÑ+ qT+&ç ãj·T≥|ü&˚XÊsTT. <ë+‘√
dü+øå√uÛÑ+ Hê\Ze <äX¯˝ÀøÏ Á|üy˚•+∫+~. á
<äX¯˝À ø±s=Œπs{Ÿ ~yêfi≤\T ø±kÕÔ Á|üuÛÑT‘·«
~yêfi≤\T>± e÷sêsTT. á Á|üuÛÑT‘·« s¡TD
uÛ≤sê\qT+&ç ãj·T≥|ü&&É +É ø√dü+ ô|≥Tºã&ç
<ëØ sêC≤´\T Á|üdüTÔ‘· nsTT<äe <äX¯˝À
ìsê∆øÏåD´yÓTÆq bı<äT|ü⁄ #·s¡´\≈£î bÕ\Œ&ÉT‘·T
HêïsTT. á #·s¡´\ e\¢ Á|ü»\ ø=qT>√\T
X¯øÏÔ >∑D˙j·T+>± |ü&çb˛‘·T+~ ø±ã{Ϻ Ç~
eT∞¢ dü+øå√uÛÑ+ Äs√<äX¯≈£î <ë]rdüTÔ+~.
n+<äTe\¢ sêqTqï dü+e‘·‡s¡+ eT]+‘·
|òTü Às¡+>± ñ+≥T+<äì E>∑H√yé #Ó|Œæ q<ë+‘√
H˚qT @ø°u$ÑÛ düTHÔ êïqT. ìC≤ìøÏ H˚qT Ç+ø=+#Ó+
eTT+<äTø¬ [¢ 2014 eTØ |òTü Às¡+>± ñ+≥T+<äì
n+{≤qT. m+<äTø£+fÒ ‘·eT Á|üuTÑÛ ‘·« s¡TD≤\
qT+&ç ãj·T|ü&&É +É ø√dü+ n|ü\T rdüT≈£îqï
j·T÷s√|æj·THé j·T÷ìj·THé <˚XÊ\T n|üŒ{ÏøÏ
‘êeTT rdüT≈£îqï s¡TD≤\T #Ó*¢+#·˝Òì dæú‹øÏ
e#˚ÃkÕúsTT. n+<äTe\¢ ô|≥Tºã&ç<ëØ e´edü˝ú À
dü+øå√uÛ≤ìøÏ |ü]cÕÿs¡+ ˝Ò<Tä . @¬øø’ £ |ü]cÕÿs¡+
<ëìøÏ sê»ø°j·T Á|ü‘ê´e÷ïj·T+ ø£*Œ+#·&É+
˝ÀH˚, n+fÒ k˛wü*»+˝ÀH˚ ñ+~.
nsTT<√~, ô|≥Tºã&ç <ëw”ºø±ìøÏ e´‹πs
ø£+>± Á|ü|ü+#· yê´|æ‘·+>± n+‘·T˝Ò≈£î+&Ü
ìs¡düq\T ô|s¡T>∑T‘·Tqï ‘·s¡TD+˝À ˝≤{ÏHé
nyÓT]ø± K+&É+ dü÷Œ¤]Ô<ëj·Tø£+>± ì\
ã&ç+~. nsTT‘˚ Çø£ÿ&É ≈£L&Ü eTq+ ˇø£
$wüj·T+ >∑eTì+#ê*. ≈£L´u≤ $TqVü‰ $T–
*q nìï <˚XÊ˝À¢q÷ ô|≥Tºã&ç<ëØ <˚XÊ˝À¢H˚
qj·÷`ñ<ës¡yê<ëìøÏ Á|ü‘ê´e÷ïj·÷\T
#·÷|ædTü HÔ êïsTT. á b˛sê{≤\T sêqTqï ø±\+
˝À ô|≥Tã&ç<ëØ e´edüúπø Á|ü‘ê´e÷ïj·÷\T
>± |ü⁄s√>∑$TkÕÔj·Tì eTq+ Ä•<ë›+. Äj·÷
<˚XÊ˝À¢ì |ü⁄s√>±$T Á|üuÛÑT‘ê«\T Á|üC≤
eT<ä‘› T· qT ≈£L&É>&∑ TÉ ‘·Tqï+<äTq n$ n≥Te+{Ï
|ü⁄s√>∑eTq+ kÕ~Û+#·&ÜìøÏ nìï $<Ûë˝≤
kÕ<Ûäqdü+|ü‹Ô ø£*– ñHêïsTT.
eTTK´ ø£s¡Ôe´+

∫e]>±, H˚&TÉ kÕÁe÷»´yê<ëìøÏ e´‹πs
ø£+>± »s¡T>∑T‘·Tqï nH˚ø£ ìs¡düq\÷, b˛sê
{≤\ Ádüe+‘·T\qT Á|ü|ü+#· kÕúsTT˝À ◊ø£´
|üs¡#ê*‡q nedüs¡+ m+‘Ó’Hê ñ+~. Ä]úø£
dü+øå√uÛ≤ìø°, qj·÷`O<ës¡yê<ëìø° e´‹πs
ø£+>± Á|ü|ü+#· yê´|æ‘· ìs¡düq\T kÕ>∑T‘·T
HêïsTT. kÕÁe÷»´yê<ä+ kÕ–düTqÔ ï j·TT<ë∆\≈£î
e´‹πsø£+>± Á|ü|ü+#· yê´|æ‘· ø±s¡´Áø£e÷\T
»s¡T>∑T‘·THêïsTT. yê‘êes¡D e÷s¡TŒ\T
e¬>’sê, e¬>’sê\ô|’ Á|ü|ü+#· yê´|æ‘· ìs¡düq
e´ø£ÔeTe⁄‘·Tqï~. M≥ìï{Ï˙ ø£*|æ Á|ü|ü+#·
kÕÁe÷»´yê<ä e´‹πsø£ O<ä´eT+>± e÷sêÃ*‡
ñ+~. á b˛sê{≤ìøÏ øπ +Á<ä kÕúq+˝À ø£eT÷´
ìdüT\º T+&Ü*.
nsTT‘˚ Çø£ÿ&É düe÷<Ûëq+ #ÓbÕŒ*‡q
n+X¯+ @eT+fÒ, Bìï eTq+ m˝≤ ìs¡«
Væ≤kÕÔ+? eTq bÕغ\T eTq <˚XÊ˝À¢ì es¡Z
ã˝≤ã˝≤\qT düeT÷\+>± e÷]Ãy˚j·÷\qï
<ë+{À¢ dü+<˚V≤ü + ˝Ò<Tä . $|üy¢ ê‘·àø£ e÷s¡TŒ≈£î
uÛÖ‹ø£ |ü]dæú‹ nqT≈£L\+>± ñ+&Ée#·TÃ.
ø±˙, ˝…ììdtº e÷qMj·T ø±s¡ø£+ (düã®øϺyé
bòÕø£sº )Y n+fÒ....e÷]ÿ‡»+`˝…ìì»+ dæ<ë∆+
‘· ÁbÕ‹|ü~ø£>± >∑\ ø±]àø£es¡Z bÕغ\ Hêj·T
ø£‘·«+˝À yÓTT‘·Ô+ |”&ç‘· Á|ü»\ es¡Z b˛sê≥
X¯øÏÔ ` Ç+ø± ã\V”≤q+>±H˚ ñ+~. H˚{Ï
uÛÖ‹ø£ |ü]dæú‹ì $|ü¢e b˛sê≥ yÓ\T¢e>±
eT\#·>*∑ >π dæ‹ú ˝À ˝Ò<Tä . <ëìï ã\|üs#¡ &· yÉ T˚
nìï <˚XÊ˝À¢q÷ eTq+<ä] eTTK´ ø£s¡Ôe´+.
uÛ≤s¡‘· <˚X+¯ ˝À e÷ nqTuÛyÑ ê\qT H˚qT
MT≈£î dü+øÏ|å +Ôü >± $e]kÕÔqT. uÛ≤s¡‘· <˚X+¯ ˝À
dæ|◊æ (m+) H˚‘è· ‘·«+˝Àì yêeT|üø±å \ eT<ä‘› T·
˝Ò≈£î+&Ü πø+Á<ä Á|üuÛÑT‘·«+ @sêŒ≥T #˚j·T&É+
kÕ<Û´ä + ø±<äT, n<˚ düeTj·T+˝À yê{Ï eT<ä‘› T·
‘√ @s¡Œ&çq Á|üuTÑÛ ‘·«+ ‘·eT mC…+&ÜqT neT\T
|üs¡#·&ÜìøÏ neø±X¯+ ˝Ò<äT nì kÕÁe÷»´
yê<ä+, uÛ≤s¡‘· bÕ\ø£ esêZ\T >∑T]Ô+∫+<˚
‘·&eÉ ⁄>± n$ s¬ +&É÷ @ø£yTÓ Æ yêeT|üø±å \ô|q’ ,
yê{ÏøÏ >∑{Ϻ |ü≥Tºqï kÕúesê˝À¢ <ë&ÉT\≈£î
~>±sTT. ø£eT÷´ìdüTº e÷´ìô|òk˛º ÁbÕs¡+uÛÑ
yêø±´˝À¢ #Ó|Œæ q≥T¢ á sê»ø°jT· <äTwü≈º L£ ≥$T
yêeT|üøå±\≈£î ã\yÓTÆq πø+Á<äyÓTÆq |ü•ÃeT
u…+>±˝Ÿ˝À dæ|æ◊(m+) ø±s¡´ø£s¡Ô\ô|’ $wü|üP
]‘·yÓTÆq Væ≤+kÕ‘·àø£ <ë&ÉT\≈£î ‘Ó>∑ã&ç+~.
á sêÁwüº˝À y˚TeTT es¡Tdü>± @&ÉT mìïø£˝À¢
¬>*∫ eT÷&ÉT <äXÊu≤›\T bÕ≥T n~Ûø±s¡+˝À
ñHêï+. 2009 kÕ<Ûës¡D mìïø£\ ‘·s¡Tyê‘·
Çø£ÿ&É e÷ bÕغøÏ #Ó+~q 600 eT+~
ø±s¡´ø£s¡Ô\qT Vü≤‘·´ #˚XÊs¡T.
6

e÷]ÿ ‡düTº
á <ë&ÉT\qT m<äTs=ÿ+≥÷H˚ y˚TeTT
qj·÷`ñ<ës¡yê<ä Ä]úø£ $<ÛëHê\≈£î e´‹πs
ø£+>± Á|üC≤b˛sê{≤\qT ñ<Ûäè‘·+ #˚XÊ+. á
bÕøÏ å ø £ b˛sê{≤\ <ë«sê e÷Á‘· y ˚ T
eTVü≤‘·Ôs¡yÓTÆq es¡Z b˛sê{≤\T ì]à+#·>∑\+.
á $<Ûä+>± e÷Á‘·y˚T e÷qMj·T ø±s¡ø±ìï
(düãø® yºÏ é bòÕø£sº )Y ã˝Àù|‘·+ #˚jT· >∑\eTì e÷
nqTuÛÑe+ #ÓãT‘·Tqï~.
$T–*q ø±Áy˚T&é‡ #Óù|Œ~ $ì yê] nqT
uÛÑyê\qT+&ç H˚s¡TÃø√yê\ì H˚qT m<äTs¡T
#·÷düTHÔ êïqT.
á @&Ü~ e÷k˛ÿ˝À #ê˝≤ #·*>± ñ
+~. Ç‘·s¡ $wüj·÷\˝≤ ñ+∫, Ç≥Te+{Ï
#·*˝ÀH˚ ˝…ìHé nø√ºãsY $|üy¢ êìøÏ Hêj·Tø£‘«· +
eVæ≤+∫ $»j·T+ kÕ~Û+#ês¡˙, Ç≥Te+{Ï
yê‘êes¡D+˝ÀH˚ kÕº*Hé bòÕdæ»+ô|’ $»j·÷
ìøÏ H˚‘·è‘·«+ eVæ≤+#ês¡˙ >∑Ts¡TÔ #˚düT≈£îqï
|ü&ÉT n~ eTq+<ä]ø° dü÷Œ¤]Ô <ëj·Tø£+>±
O+≥T+~. >∑{Ϻ |ü≥Tº<ä\, ‹s¡T>∑T˝Òì ôd’<ë∆+
‹ø£ |ü⁄Hê~ ñ+fÒ $|ü¢y√<ä´eT+ nìï s¡ø±\
Ä≥+ø±\q÷ n~>∑$T+#·>\∑ <äì Ç~ eTq≈£î
‘Ó*j·TCÒk˛Ô+~.
ÁX¯<ä∆>± $qï+<äT≈£î MT n+<ä]ø° <Ûäq´
yê<ë\T.
¬s+&√ <äbòÕ Á|üdü+>∑+
ø±Áy˚T&é‡ #˚dæq Á|üdü+>±\ìï{Ï˙ H˚qT
#ê˝≤ ÄdüøÏÔ‘√ $HêïqT. ne˙ï $_Ûqï
nqTuÛÑyê\qT+&ç e#êÃsTT. ø=+<ä]~ ‘·eT
<˚X¯+˝À Á|üdüTÔ‘· |ü]dæú‘·T˝À¢ k˛wü*C≤ìï
|ü{Ïwüº|üs¡T#·T≈£îH˚ nqTuÛÑe+. Ç+ø=+<ä]~
b˛sTTq k˛wü*C≤ìï |ü⁄qs¡T<ä∆]+#·T≈£îH˚
nqTuÛÑe+. e÷˝≤+{Ï <˚XÊ˝À¢ì eT] ø=+<ä
]~, e÷ <˚XÊ˝À¢ k˛wü*C≤ìï kÕú|æ+#·Tø√
&ÜìøÏ b˛sê&˚ nqTuÛÑe+. nsTT‘˚ eTq˝À
#ê˝≤ eT+~ #Ó|æŒq≥T¢ eTq+<ä]ø° ñqï
OeTà&ç \ø£å´+ k˛wü*»+. eTq+<äs¡+ nqT
dü]+#˚ ñeTà&ç dæ<ë∆+‘·+ e÷]ÿ‡»+`˝…ì
ì»+. nsTT‘˚, eTq <˚XÊ˝À¢ì ì]∆wüº |ü]dæú‘·T
\qT <äèwæº˝À ô|≥Tº≈£îì eTq+ eTq \øå±´ìï
m˝≤ kÕ~Û+#·>∑\+ nH˚<˚ eTTK´yÓTÆq $wü
j·T+. >∑‘·+˝À ø£eT÷´ìdüTº Ç+≥πsïwüq˝Ÿ
eTqT>∑&˝É À ñqï|ü&ÉT n~ n≥Te+{Ï C≤rj·T
ì]úwüº‘·\qT |ü]>∑Dq˝ÀøÏ rdüTø√≈£î+&Ü,
‘·s¡Tyê‹ ø±\+˝À Á|ü<Ûëq bÕغ\T Ç‘·s¡
<˚XÊ˝À¢ì ì]∆wüº |ü]dæú‘·T\T >∑eTì+#·≈£î+&Ü
‘·|ü\T #˚XÊj·Tì ø£\wæïø√yé (dæ|æÄsYm|òt
πø+Á<ä ø£$T{° n<Ûä´ø£åes¡Z düuÛÑT´\T) #ÓbÕŒs¡T.
Äj·Tq #ÓH’ ê, $j·T‘êï+ ñ<ëVü≤s¡D\T #ÓbÕŒ
7

es¡Zb˛sê{≤\T ô|+#·T<ë+!

ªª

H˚qT uÛ≤s¡‘· <˚X+¯ ˝Àì e÷ nqTuÛyÑ ê\qT ≈£L&Ü $qÁeT+
>± MT <äèwæºøÏ ‘˚<ä\#·T≈£îHêïqT. dæ|æ◊(m+) @s¡Œ&çq ‘·s¡Tyê‘·
Çs¡yÓ’ @fi¯¢ es¡≈£L, á sö+&é fÒãT˝Ÿ düe÷y˚X¯+˝À bÕ˝§Zqï
bÕغ˝ÒM eTeTà*ï ø£eT÷´ìdüTº bÕغ>± ø±<äT dü]ø£<ë ø£˙dü+
@<√ ˇø£ bÕغ>±H˚ >∑T]Ô+#·˝<Ò Tä . e÷ C≤rj·T ì]∆wºü |ü]dæ‘ú T· \
Ä<Ûës¡+>± dæ|æ◊(m+) <˚X¯+˝À ã\yÓTÆq ø£eT÷´ìdüTº bÕغ>±
Ä$s¡“¤$+∫q|ü&ÉT e÷Á‘·y˚T n+‘·sê®rj·T ø£eT÷´ìdüTº
O<ä´eT+ eTeTà*ï >∑T]Ô+#·&É+ ÁbÕs¡+_Û+∫+~.

µµ

e÷k˛ÿ düe÷y˚X¯+˝À Á|üdü+–düTÔqï @#·÷]

s¡T. H˚qT uÛ≤s¡‘· <˚X+¯ ˝Àì e÷ nqTuÛyÑ ê\qT
≈£L&Ü $qÁeT+>± MT <äèwæøº Ï ‘˚<\ä #·T≈£îHêïqT.
dæ|æ◊(m+) @s¡Œ&çq ‘·s¡Tyê‘· Çs¡yÓ’ @fi¯¢
es¡≈£L, á sö+&é fÒãT˝Ÿ düe÷y˚X¯+˝À
bÕ˝§Zqï bÕغ˝MÒ eTeTà*ï ø£eT÷´ìdüTº bÕغ>±
ø±<äT dü]ø£<ë ø£˙dü+ @<√ ˇø£ bÕغ>±H˚
>∑T]Ô+#·˝Ò<äT. e÷ C≤rj·T ì]∆wüº |ü]dæú‘·T\
Ä<Ûës¡+>± dæ|æ◊(m+) <˚X¯+˝À ã\yÓTÆq
ø£eT÷´ìdüTº bÕغ>± Ä$s¡“¤$+∫, uÛ≤s¡‘·
<˚X+¯ ˝À yêeT|üøå£ dü+|òTü ≥q\≈£î Hêj·Tø£‘«· +
eVæ≤+∫, ø=ìï sêÁcÕº˝À¢ Á|üuTÑÛ ‘ê«\T @sêŒ≥T
#˚dqæ |ü&ÉT e÷Á‘·yT˚ n+‘·sê®rj·T ø£eT÷´ìdüTº
ñ<ä´eT+ eTeTà*ï >∑T]Ô+#·&É+ ÁbÕs¡+_Û+
∫+~. <ëì >∑T]+∫ H˚HM˚ T |òsæ ê´<äT #˚jT· &É+
˝Ò<äT. eTq+<äs¡+ ≈£L&Ü Ç≥Te+{Ï nqTuÛÑ
yê\qT+&ç H˚s¡TÃ≈£îì e÷qyê[øÏ eT+∫
uÛ$Ñ wü´‘·TøÔ √dü+ ø£èwæ #˚j÷· \ì e÷Á‘·yT˚ $»„|Ôæ
#˚dTü HÔ êïqT.
Ç+‘·≈£î eTT+<äT H˚qT #Ó|æŒq≥T¢, e÷q
Mj·T ø±s¡ø±ìï ã\|üs¡T#·T≈£îH˚ Áø£eT+˝À
eT<Û´ä +‘·s¡ ìHê<ë\ô|H’ ê, ø£syÔ¡ ê´\ô|H’ ê ìs¡+
‘·s+¡ es¡Z b˛sê{≤\T ì]à+#ê*‡q nedüs+¡

ñ+~. á Áø£eT+˝À ã\+ |ü⁄+E≈£îì ∫e]øÏ
ô|≥Tºã&ç bÕ\qô|’H˚ <ë&çøÏ ~>∑>∑\+. e÷
<˚X¯ |ü]dæú‘·T˝À¢ yÓTs¡T¬>’q Jeq+ ø√dü+,
Á|üC≤kÕ«eT´ Vü≤≈£îÿ\T, kÕ«‘·+Á‘·´ |ü]s¡ø£åD
yÓTT<ä˝q’… yê{Ïø√dü+ |”&‘ç · Á|ü»\T #˚ùd bÕøÏøå £
b˛sê{≤\T e÷ Á|ü»\≈£î eTTK´yÓTÆq$. á
bÕøÏåø£ düeTdü´\ô|’ ìs¡+‘·s¡ b˛sê{≤\ <ë«sê
e÷Á‘·y˚T e÷qMj·T ø±s¡ø±ìï ì]à+#·T
ø√>∑\+. n+<äTe\¢ H˚qT Á^düT ø£eT÷´ìdüTº
bÕغ (¬ø¬øÇ)øÏ #Ó+~q m*d”dt #Ó|æŒq <ë+‘√
$uÛÒ~düTÔHêïqT. n≥Te+{Ï bÕøÏåø£ b˛sê{≤\T
#˚j·T&ÉeT+fÒ ø£eT÷´ìdüTº ñ<ä´e÷ìï k˛wü˝Ÿ
&Óy÷Ó Áø£{øÏ ˘ u≤≥ |ü{+ºÏ #·&yÉ T˚ q˙, ô|≥Tºã&ç<ëØ
e´edüú≈£î k˛wü*»y˚T düe÷<ÛëqeT˙ m*d”dt
#ÓbÕŒs¡T. ne⁄qT, ∫e]øÏ #·÷ùdÔ ô|≥Tºã&ç<ëØ
e´edüú≈£î k˛wü*»+ ˇø£ÿfÒ düe÷<Ûëq+.
ô|≥Tºã&ç<ëØ e´edüú≈£î á bÕøÏåø£ b˛sê{≤\T
düe÷<Ûëq+ ø±<äT. nsTT‘˚ á bÕøÏåø£ b˛sê
{≤\ <ë«sê y˚TeTT sê»ø°j·T Á|ü‘ê´e÷ï
j·÷ìøÏ ` n+fÒ k˛wü*C≤ìøÏ ` e÷ ã˝≤ìï
ˇø√ÿ Ç≥Tø£ ô|+#·T≈£îì ∫e]øÏ Ä ˝ø£å´+
#˚s¡T≈£î+{≤+. ãVüQXÊ Á^düT˝À H˚&ÉTqï |ü]dæú

e÷]ÿ ‡düTº

es¡Zb˛sê{≤\T ô|+#·T<ë+!
#·* >∑T]+∫ eTs√kÕ] #Ó|üŒ<ä\T#·T≈£îHêïqT. á
s√E n‘·´+‘· m≈£îÿe #·* ñqï≥T¢+~. á X¯‘êã›+˝ÀH˚
Ç~ n‹ ìø£èwüº yÓTqÆ o‘êø±\+ nì #ÓbÕŒs¡T. Ç≥Te+{Ï
#·* yê‘êes¡D+˝ÀH˚ ˝…ìHé nø√ºãsY $|ü¢yêìøÏ
Hêj·Tø£‘·«+ eVæ≤+∫ $»j·T+ kÕ~Û+#ê&ÉT. ãVüQXÊ
s¡cÕ´˝À eTs√ $|ü¢yêìøÏ düeTj·T+ ÄdüqïyÓTÆ+<˚yÓ÷!

ªª

µµ

‘·T˝À¢ n≥Te+{Ï bÕøÏåø£ b˛sê{≤\ nedüs¡+
˝Ò<˚yÓ÷. <ëì >∑T]+∫ ¬ø¬øÇ e÷Á‘·y˚T dü¬s’q
ìs¡íj·T+ #˚j·T>∑\<äT. ø±ì uÛ≤s¡‘· <˚X¯+˝À
n≥Te+{Ï düeTdü´\ô|’ n≥Te+{Ï b˛sê{≤\T
#˚jT· &É+ #ê˝≤ ø°\ø£yTÓ qÆ $wüjT· +. n~ e÷
ì]∆wüº yêdüÔ$ø£‘·. ªªì]∆wüº |ü]dæú‘·T\≈£î ì]∆wüº
$X‚¢wüD #˚j·T&Éy˚T >∑‹‘·s¡ÿ+ jÓTTø£ÿ düJe
kÕs¡+µµ nì ˝…ìHé #Ó|æŒq e÷≥\qT Çø£ÿ&É
H˚qT eTs√e÷s¡T #Ó|Œü <ä\#·T≈£îHêïqT. C≤rj·T
ì]∆w‘ºü \· ÁbÕeTTK´‘· Ç~. eTq #ÓH’ ê ø±Áy˚T&é‡
≈£L&Ü #Ó’Hê \ø£åD≤\‘√ k˛wü*»+ nì
#Ó|æŒq|ü&ÉT Bì >∑T]+#˚ eTTK´+>± $»„|æÔ
#˚XÊs¡T.
Á|ü|ü+#· kÕúsTT˝À $_Ûqï bÕj·T\
ìs¡dqü \q÷, b˛sê{≤\q÷ ˇπø X¯øeÔÏ +‘·yTÓ qÆ
Á|ü|ü+#· kÕúsTT kÕÁe÷»´yê<ä e´‹πsø£ ñ
<ä´eT+>± eT\#ê\+fÒ n+‘·sê®rj·T ø£eT÷´
ìdüTº ñ<ä´eT+ ø=ìï ø°\ø£ düeTdü´\ô|’ ñ
eTà&ç yÓK’ ] rdüTø√e\dæ ñ+≥T+~. ìs¡+≈£îX¯
Á|üuÛÑT‘ê«\≈£î e´‹πsø£+>± Á|ü»\ Á|üC≤‘·+Á‘·
Äø±+ø£å nH˚ eTTK´yÓTÆq düeTdü´qT ªns¡uŸ
edü+‘·+µ (ns¡uŸ ÁdæŒ+>¥) eTT+<äT≈£î rdüT≈£î
e∫Ã+~. á Á|üuTÑÛ ‘ê«˝À¢ ø=ìï kÕÁe÷»´yê<ä
e´‹πsø£ yÓK’ ] rdüTø√e#·TÃ>±ø£, ø±˙ kÕÁe÷
»´yê<ä e´‹πsø£‘· ù|s¡T‘√ eTq+ ìs¡+≈£îX¯
Á|üuTÑÛ ‘ê«\qT düeT]∆+#·>\∑ e÷? Á|ü»\ Á|üC≤
‘·+Á‘· Äø±+ø£\å qT $düà]+#·>\∑ e÷? n˝≤π>
Á|üC≤kÕ«eT´+ ù|s¡T‘√ eTq+ @ <˚X+¯ ˝ÀHÓH’ ê,

@ ÁbÕ+‘·+˝ÀHÓH’ ê kÕÁe÷»´yê<äT\ \øå±´\≈£î
nqT≈£L\+>± e´eVü≤]+#·˝Ò+. eT∞¢ á
n+X¯+˝À ≈£L&Ü eTq+ C≤rj·T ì]∆wüº‘·\ô|’
ø°\ø£+>± Ä<Ûës¡|ü&ç yÓ’Ks¡T\T rdüTø√e&É+
<ë«sê düeTdü´qT |ü]wüÿ]+#·>∑\+. á <˚XÊ
˝À¢ì ì]∆wüº |ü]dæú‘·T\qT ì]úwüº+>± $X‚¢wæ+
#·˝Òø£b˛‘˚ ˇπøs¡ø£yÓTÆq ñeTà&ç ne>±Vü≤q
sê<äT.
nH˚ø£ <˚XÊ˝À¢ nyÓT]ø£Hé kÕÁe÷»´
yê<ëìï e´‹π s øÏ + #˚ X¯ ø Ï Ô > ± ÇkÕ¢ $ Tø˘
#Ûê+<ädyü ê<ä+ eTT+<äTø=∫Ã+~. nH˚ø£ dü+<ä
sꓤ˝À¢, nyÓT]ø£Hé kÕÁe÷»´yê<äy˚T ‘·q
eP´Vü‰‘·àø£ \øå±´\T HÓs¡y˚s¡TÃ≈£îH˚+<äT≈£L,
n_Ûeè~∆øs£ ,¡ k˛wü*düTº nqT≈£L\ Á|üuTÑÛ ‘ê«\T
sê≈£î+&Ü n&ÉT≈¶ î£ H˚+<äT≈£L Ç≥Te+{Ï #Ûê+<ädü
X¯≈£îÔ\≈£î ã˝≤ìï düeT≈£L]Ã+~. #Ûê+<ädü
X¯≈£îÔ\T ‘·eT e+‘·T>± Ç≥Te+{Ï eT<䛑·TqT
O|üj÷Ó –+#·T≈£îì ø£eT÷´ìdüT\º Hêj·Tø£‘«· +
˝Àì yêeT|ü ø £ å ñ<ä ´ e÷\qT ã\V” ≤ q
|ü]#êsTT. nH˚ø£ dü+<äsꓤ˝À¢ yê{Ïì |üP]Ô>±
ìs¡÷à*+#êsTT. ns¡uŸ <˚XÊ˝À¢q÷, Ç‘·s¡
<˚XÊ˝À¢q÷ nyÓT]ø± eT<ä‘› T· >∑\ Á|üuTÑÛ ‘ê«\˙ï
#˚d+æ ~<˚. ÇkÕ¢$Tø˘ #Ûê+<ädyü ê<ä+ ‹s√>∑eTq
kÕe÷õø£, Ä]úø£ mC…+&Ü ø£*– ñ+~. n~
ø£eT÷´ìdüTº e´‹πsøÏ. n+<äTe\¢ eTq Á|ü|+ü #·
kÕÁe÷»´yê<ä e´‹πsø£ ñ<ä´eT+ #Ûê+<ädü
yê<ä+ nqTdü]+#˚ n≥Te+{Ï <Û√s¡DT\ô|’
Ä<Ûës¡|ü&ÉuÀ<äT. Ç≥Te+{Ï düe÷y˚XÊ˝À¢

ªe÷]ÿ‡düTºµ ô|’
MT n_ÛÁbÕj·÷\T ‘Ó\|ü+&ç!
ªe÷]ÿ‡düTºµ ôd’<ë∆+‹ø£ e÷dü|üÁ‹ø£ ô|’Hê, |üÁ‹ø£˝Àì ì]úwüº yê´kÕ\ô|’Hê
MT n_ÛÁbÕj·÷\q÷, dü÷#·q\q÷ ÄVü‰«ìdüTÔ Hêï+. Äj·÷ yê´kÕ\ô|’ MTs¡T
#·]Ã+#ê *‡q n+XÊ\THêï, n<äq|ü⁄ düe÷#ês¡ eTTHêï ≈£î¢|üÔ+>± sêdæ |ü+|ü+&ç
MT ˝ÒK\T n+<ë*‡q ∫s¡THêe÷!
m&ç≥sY,
ªe÷]ÿ‡düTºµ ôd’<ë∆+‹ø£ e÷dü|üÁ‹ø£
Á|üC≤X¯øÏÔ Áô|dt, >∑es¡ïs¡Tù|≥, $»j·Tyê&É-2

uÛ$Ñ wü´‘·T˝Ô ÀHÓH’ ê á düeTdü´\ô|’ ≈£L\+ø£w+ü >±
#·]Ã+∫ ø=+‘· düŒwü‘º ≈· î£ sêyê*‡q nedüs+¡
ñ+~.
∫e]>±, nyÓT]ø± Hêj·Tø£‘·«+ ˝Àì
kÕÁe÷»´yê<ä+ Á|ü|ü+#ê~Û|ü‘ê´˙ï, ‘·q
Hêj·Tø£‘«· +˝À @ø£<èäÛ e Á|ü|+ü #ê˙ï kÕ~Û+#·
&É+ ø√dü+ }düs¡yÓ*¢˝≤>± ìs¡+‘·s¡+ s¡+>∑T
\T e÷s¡TdüTÔ+~. ‘·q mC…+&ÜqT eTT+<äT≈£î
rdüT¬øfi¯¢&ÜìøÏ ø=ìï kÕs¡T¢ ‘·q $<ÛëHê\qT
≈£L&Ü e÷s¡TÃ≈£î+≥T+~. ¬s+&√ Á|ü|ü+#·
j·TT<ä∆+ ‘·s¡Tyê‘· e\dü\ ìs¡÷à\q Áø£eT+
»s¡T>∑T‘·Tqï|ü&ÉT C≤rj·T $eTTøÏÔ O<ä´
e÷\≈£î mø£ÿ&Óøÿ£ &É ø£eT÷´ìdüT\º T Hêj·Tø£‘«· +
eVæ ≤ +#ês√ ñ<ë:` #Ó ’ H ê, $j· T ‘êï+,
ø=]j·÷, nø£ÿ&É˝≤¢ $|ü¢yê\T $»j·÷\T
kÕ~Û+#êj·Tqï $wüj·÷ìï kÕÁe÷»´yê<ä+
Á>∑Væ≤+∫+~. <ë+‘√ n~ ÄÁ|òæø± K+&É+˝À
mø£ÿ&Óø£ÿ&É n≥Te+{Ï neø±XÊ\THêïjÓ÷
nø£ÿ&É˝≤¢ Ä ñ<ä´eT Hêj·T≈£î\qT Vü≤‘·´
#˚dæ+~. bÕÁ{Ïdt \TeTT+u≤, Ä>∑dæºH√ HÓ{À,
n$T˝≤ÿsY ø±Áã˝Ÿ, dü]ø=‘·Ô>± <äøÏåD≤Á|òæø±˝À
ÁøÏdt Vü‰˙\qT n˝≤π> bı≥ºqô|≥Tº≈£î+~.
kÕÁe÷»´yê<ä ≈£îj·TT≈£î\Ô ô|’ eTq+ ˇø£ ø£Hï˚ dæ
ñ+#ê*‡q nedüs¡eTT+~. ñ<ëVü≤s¡D≈£î,
Ç|ü&É~ ‘·q HÍø± ã\>∑+˝Àì 60 XÊ‘êìï
Væ≤+<ä÷ eTVü‰ düeTTÁ<ëìøÏ ‘·s¡*+∫+~.
Ädæj·÷`|üdæ|òæø˘ ÁbÕ+‘êìï ìj·T+Á‹+#·
&Üìø°, eTØ eTTK´+>± ª#ÓH’ êqT ì\Te]+#˚µ
‘·q eP´Vü‰‘·àø£ \øå±´ìï HÓsy¡ s˚ T¡ Ã≈£îH˚+<äT≈£L
n~ Ç<ä+‘ê #˚k˛Ô+~. á ÁbÕ+‘·+˝Àì
Ç‘·s¡ <˚XÊ\ô|’ Bì Á|üuÛ≤e+ @$T{Ï? á
ÁbÕ+‘ê˝À¢ì $|üe¢ X¯≈î£ \Ô ô|’ Á|üu≤Û e+ @$T{Ï?
uÛ$Ñ wü´‘·T˝Ô À á n+XÊ\ô|’ ≈£L&Ü düs¬ q’ #·sá
»s¡>±*.
#·* >∑T]+∫ eTs√kÕ] #Ó|üŒ<ä\T#·T
≈£îHêïqT. á s√E n‘·´+‘· m≈£îÿe #·* ñ
qï≥T¢+~. á X¯‘êã›+˝ÀH˚ Ç~ n‹ ìø£èwüº
yÓTÆq o‘êø±\+ nì #ÓbÕŒs¡T. Ç≥Te+{Ï
#·* yê‘êes¡D+˝ÀH˚ ˝…ìHé nø√ºãsY $|ü¢yê
ìøÏ Hêj·Tø£‘·«+ eVæ≤+∫ $»j·T+ kÕ~Û+
#ê&ÉT. ãVüQXÊ s¡cÕ´˝À eTs√ $|ü¢yêìøÏ
düeTj·T+ ÄdüqïyÓT+Æ <˚y÷Ó ! Ç{°e* mìïø£˝À¢
$»j·÷\T kÕ~Û+∫q dæ|æÄsYm|òt≈£î n_Ûq+
<äq\T ‘Ó\T|ü⁄‘·THêïqT. e#˚à |òÁæ ãe]˝À yê]
15e bÕغ eTVü‰düu\ÑÛ T »j·TÁ|ü<+ä ø±yê\ì
ø√s¡T≈£î+≥THêïqT.
ÁX¯<ä∆>± $qï+<äT≈£î ø£è‘·»„‘·\T.
123
123
123

8

á e÷dü
e÷]ÿ
‡düTº + Á|ü‘˚´ø£+

eT‘·+ ` e÷]ÿ‡»+
` _.$. sê|òüTe⁄\T
eT‘·+ n+fÒ @$T{Ï? eT‘êìï m˝≤
ìs¡«∫kÕÔ+?
eT‘·+ nq>±H˚ eTq+ Væ≤+<ä÷eT‘·+,
uÖ<ä∆+,Á¬ø’düÔe+, ÇkÕ¢+... Ç˝≤ #Ó|ü≈£î+≥÷
b˛‘ê+. ø±˙ |òü˝≤Hê~ eT‘·+ nì @ \ø£åD≤
\qT ã{Ϻ >∑T]ÔkÕÔ+?
eT‘ê\ìï{Ï˝À kÕ<Ûës¡D+>± ñ+&˚
\ø£åD≤\qT ã{Ϻ <ëìï ìs¡«∫+#·>∑\+. @<√
ˇø£ nr‘· X¯øÏÔ ‘·eT uÛÑ$wü´‘·TÔqT ìj·T+Á‘·D
#˚düTÔ+<äì eTìwæ qeTTà‘ê&ÉT. á nr‘· X¯øÏÔ
<ë«sê ˝≤uÛÑ+ bı+<äe#·TÃ, qwüº+ ø£\>∑e#·TÃ.
ø±ã{Ϻ ˝≤uÛÑ+ bı+<ä&É+ ø√dü+, qwüº+ »s¡>∑
≈£î+&Ü #·÷ùd+<äTø√dü+ Ä nr‘· X¯øìÔÏ Á|üdqü ï+
#˚dTü ø√yê*. Ç+<äTø√dü+ Ä X¯øìÔÏ |üPõ+#·&+É ,
Äsê~Û+#·&+É , •s¡XÊeVæ≤+#·&+É ‘·|Œü <äì n‘·qT
$X¯«dækÕÔ&ÉT. Áø£‘·Te⁄\T, |üP»\T ìs¡«Væ≤kÕÔ
&ÉT. eT‘· $XÊ«kÕìïã{Ϻ düe÷C≤˙ï, Ç‘·s¡
Á|ü»\q÷ #·÷ùd <äèø£Œ<∏+ä ˝Àq÷, nqTdü ]+#˚
HÓ’‹ø£ Á|ües¡Ôq˝Àq÷ n‘·qT ø=ìï |ü<ä∆‘·T\qT
bÕ{ÏkÕÔ&ÉT. M≥ìï+{Ï düe÷Vü‰s¡y˚T eT‘·+.
ÁbÕs¡qú ˝À¢q÷, Áø£‘T· e⁄˝À¢q÷, |üP»˝À¢q÷,
uÛ≤eq˝À¢q÷ eT‘êìï ã{Ϻ ø=ìï ‘˚&Ü\T O+&É
e#·TÃ. ø±˙ nìï eT‘ê˝À¢q÷ nr‘·Xø¯ ,ÔÏ ÇVü≤
˝Àø£+`|üs¡˝Àø£+, |ü⁄qs¡®qà, Ä‘·à`|üs¡e÷‘·à,
ø£s¡à, yÓ÷ø£å+, bÕ|ü+`|ü⁄D´+, |ü]Vü‰s¡+,
n<äèwü+º `<äTs¡<èä wü+º ... á uÛ≤yê\˙ï kÕ<Ûës¡
D+>± ñ+{≤sTT.
Á|ü‹ eT‘·+˝Àq÷ ‘·q dü«+‘· ndæ‘ú ê«ìï
ì\u…≥Tº≈î£ H˚+<äT≈£L, yê´|æ#Ô d˚ Tü ≈£îH˚+<äT≈£L ø=ìï
e´edüú\T, |ü<ä∆‘·T\T, Ä#êsê\T, dü+Á|ü<ë
j·÷\T O+{≤sTT. <˚yê\j·÷\T, ôdq’ >√>∑T\T,
#·]Ã\T, eTd”<äT\T, eTsƒê\T, |ü⁄D´πøåÁ‘ê\T,
9

<Óe’ dü+<˚X¯ Á>∑+<Ûë\T, |ü⁄wüÿsê\T, O|üyêkÕ\T,
ÄVü‰s¡ìj·Te÷\T, y˚w<ü ëÛ s¡D\T, |ü+&ÉT>∑\T,
ñ‘·‡yê\T, <Ó’ìø£|üPC≤ ÁbÕs¡úHê |ü<ä∆‘·T\T
O+{≤sTT.
nìï eT‘ê\÷ ‘·eT nqTj·÷j·TT\T
‘·eT‘·eT s√EyêØ J$‘·+˝À nqTdü]+#ê
*‡q ìj·Te÷\q÷, Á|üe÷D≤\qT ≈£L&Ü
Á|ü‹bÕ~kÕÔsTT. á ˙‹ìj·Te÷\˙ï kÕ+Á|ü
<ëj·÷\T, Ä#êsê\ s¡÷|ü+˝À ø=+‘· y˚Ts¡≈î£
e´ø£ÔeTe⁄‘·T+{≤sTT. eTTK´eT‘·Á>∑+<Ûë\
<ë«sê |üP»\T, Áø£‘·Te⁄\T, ÁbÕs¡úq\ <ë«sê
yê´|æÔ˝Àe⁄+{≤sTT. $s¡T<ä∆yÓTÆq ñ|ü<˚XÊ\÷,
ìj·Te÷\÷ O+&ç, dü+<äsꓤìïã{Ϻ <˚qïsTTHê
düeT]ú+#·T≈£îH˚≥T¢e⁄Hêï yÓTT‘·Ô+ MT<ä eT‘·
O|ü<˚XÊ\T j·T<∏ë‘·<∏ädæú‹ì ø±bÕ&É&Üìø°,
Ä~Û|‘ü ´· ‘·s>¡ ‘∑ T· \TqT ã\|üsá &Üìø° ‘√&ÉŒ&É
‘êsTT.
uÛÖ‹ø£yê<ä+ ` eT‘·+
eT‘êìøÏ dü+ã+~Û+∫q Á|üX¯ï\≈£î uÛ≤e
yê<ä+ ˇø£ s¡ø£+>± düe÷<Ûëq+ #ÓãT‘·T+~.
uÛÖ‹ø£ yê<ä+ eTs√ s¡ø+£ >± düe÷<Ûëq+ #ÓãT
‘·T+~. eT‘·+ nH˚~ uÛ≤e yê<ëìøÏ ˇø£
eTT‘·ø£ s¡÷|ü+, Á|ü»\ J$‘·+˝À s√EyêØ
e´ø£eÔ Tj˚T´ s¡÷|ü+ nì e÷]ÿ‡»+ #ÓãT‘·T+~.
#Ó‘’ q· ´+ qT+&ç |ü<ës¡+∆ ñ‘·Œqï+ ø±<äT,
|ü<ës¡∆+ qT+&˚ #Ó’‘·q´+ ñ‘·ŒqïeTe⁄‘·T+~
nìø±s¡˝Ÿ e÷sYÿ‡ #ÓbÕŒ&ÉT. <ëH˚ï eT‘êìøÏ
nq«sTT+∫ #Ó_‘˚, e÷qe⁄&˚ eT‘êìï düèwæ+º
#ê&ÉT, eT‘·+ e÷qe⁄ì düèwæº+#·˝Ò<äT nì
ns¡eú Te⁄‘T· +~. e÷qe⁄&TÉ nìï uÛ≤eq\q÷,

nìï Ä˝À#·q\q÷ düèwæ+º #·T≈£îqïfÒ¢ eT‘·+ nH˚
Ä˝À#·qqT ≈£L&Ü düèwæº+#·T≈£îHêï&ÉT. Ç‘·s¡
kÕe÷õø£, Ä]úø£ uÛ≤eq\T ø£fi≤‘·àø£ uÛ≤eq\T,
sêC≤´ìøÏ dü+ã+~Û+∫q uÛ≤eq\T, ˙‹ìj·T
e÷\≈£î dü+ã+~Û+∫q uÛ≤eq\T Ç+ø± s¡ø£
s¡ø±\ uÛ≤eq\T ÄHê{Ï kÕe÷õø£, Ä]úø£ |ü]dæú
‘·T\qT+&ç @s¡ø£+>± nsTT‘˚ ñ<䓤$+#êjÓ÷
eT‘· uÛ≤eq\T ≈£L&Ü n˝≤π> O<䓤$+#êsTT.
eT‘·+ Ä$sꓤyêìøÏ ø±s¡D≤\T
e÷qe⁄ì y˚T<ÛädüT‡ ø±s¡´ø±s¡D dü+ã+
<Ûëìï |ü]o\q #˚j·T>∑\ dæú‹øÏ e∫Ãq ‘·s¡T
yê‘· e÷Á‘·y˚T eT‘· uÛ≤eq\T eTìwæ˝À @s¡Œ
&ܶsTT. ø±s¡´ø±s¡D dü+ã+<Ûä+ n+fÒ ˇø£
|òüT≥q »]–‘˚ Ä |òüT≥q≈£î ø±s¡Dy˚T$T{Ï,
<ëì |üs¡´ekÕq+ @$T{Ï nqï $X‚¢wüD. ø±s¡
D+ n+fÒ >∑‘·+ >∑T]+N, |üs¡´ekÕq+ n+fÒ
uÛÑ$wü´‘·TÔ >∑T]+N Ä˝À∫+#·>∑\>∑&É+.
ø±\Áø£eT+˝À Ä˝À#·q #ÓjT· ´&ÜìøÏ ‘√&ÉŒ
&˚≥Tº yÓT<ä&TÉ ôdE
’ ô|]–+~. ÄVü‰s¡ nedüsê\
ñ‘·Œ‹ÔøÏ nedüs¡yÓTÆq |üìeTT≥T¢ ‘·j·÷s¡T
#˚jT· &Üìø°, $ìjÓ÷–+#·&Üìø° Á|üøè£ ‹ì >∑T]+
∫ ns¡ú+ #˚düTø√yê*‡ e∫Ã+~. ‘√{Ï e÷qe⁄
\‘√ dü+uÛ≤wæ+#ê*‡q Ä>∑‘·´+ @s¡Œ&ç+~.
Ç~ uÛ≤wü n_Ûeè~∆øÏ ‘√&ÉŒ&ç+~. uÛ≤wü <ë«sê
Ä˝À#·q\qT e´ø£Ô+ #Ój·T´&É+ e∫Ãq ‘·sê«‘·
eT‘· uÛ≤eq\≈£î ÄkÕÿs¡+ @s¡Œ&ç+~.
e÷qe⁄&ÉT ñ‘·Œ‹Ô ø±sê´˝À¢ bÕ˝§ZH˚≥
|ü&ÉT nr‘· X¯≈£îÔ\≈£î dü+ã+~Û+∫q uÛ≤eq
‘=\T‘· @s¡Œ&ç+~. Á|üø£è‹ X¯≈£îÔ\T y˚T\T #˚ùdÔ
‘·q J$‘·+ u≤>∑T+≥T+~. ø£˙dü+ ø°&ÉT

s¡#s· TT‘· uÛ≤s¡‘· ø£eT÷´ìdüTº bÕغ (e÷]ÿ‡düT)º bı*{Ÿã÷´s√ düuTÑÛ ´\T, sêh ø±s¡´<ä]Ù.

e÷]ÿ ‡düTº

eT‘·+ ` e÷]ÿ‡»+

ªª

e÷qe⁄&ÉT ñ‘·Œ‹Ô ø±sê´˝À¢ bÕ˝§ZH≥˚ |ü&ÉT nr‘· X¯≈î£ \Ô ≈£î
dü+ã+~Û+∫q uÛ≤eq ‘=\T‘· @s¡Œ&ç+~. Á|üø£è‹ X¯≈£îÔ\T y˚T\T
#˚dù Ô ‘·q J$‘·+ u≤>∑T+≥T+~. ø£˙dü+ ø°&TÉ #˚jT· ≈£î+&Ü OHêï
u≤>∑T+≥T+~. ø±˙ n$ Vü‰ì m+<äT≈£î #˚düTÔHêïsTT, y˚T\T
m+<äT≈£î #˚düTÔHêïsTT nqï~ ns¡ú+ ø±q|ü⁄&ÉT nr‘·X¯≈£îÔ\≈£î
ÄbÕ~+#ê&ÉT. yê{Ïì yÓT|æŒ+#˚+<äT≈£î ˝Òø£ ˇ|æŒ+#˚+<äT≈£î
e÷qe⁄&ÉT |Á j
ü T· ‘·ï+ #˚XÊ&ÉT. á nuÛ´Ñ s¡q∆ \ s¡÷|ü+˝À bÁ ÕNq
eT‘·+ ÁbÕs¡+uÛÑeTsTT+~.

µµ

#˚j·T≈£î+&Ü ñHêï u≤>∑T+≥T+~. ø±˙ n$
Vü‰ì m+<äT≈£î #˚düTÔHêïsTT, y˚T\T m+<äT≈£î
#˚dTü HÔ êïsTT nqï~ ns¡+ú ø±q|ü⁄&ÉT nr‘·X≈¯ î£ Ô
\≈£î ÄbÕ~+#ê&ÉT. yê{Ïì yÓT|æŒ+#˚+<äT≈£î
˝Òø£ ˇ|æŒ+#˚+<äT≈£î e÷qe⁄&ÉT Á|üj·T‘·ï+
#˚XÊ&ÉT. á nuÛÑ´s¡∆q\ s¡÷|ü+˝À ÁbÕNq
eT‘·+ ÁbÕs¡+uÛÑeTsTT+~.
Á|üø£è‹ì nqTø£]+#·&É+<ë«sê n~ ‘·q
e÷≥ $+≥T+~ nqT≈£îH˚yês¡T. esê¸\T e∫Ã
q|ü&ÉT ø£|Œü \T u…øu£ ø… £ ˝≤&ÉT‘êsTT. á <äè–«
wüj·T+ Hê{Ï e÷qe⁄&ÉT ì‘·´+ #·÷ùd<˚.
<ëìø£‘·qT ø£|üŒ\T u…ø£u…ø£ ˝≤&ç‘˚ esê¸\T
≈£îs¡TkÕÔj·TqT≈£îHêï&ÉT. n+<äTe\¢ esê¸\T
≈£îs¡e&É+ ø√dü+ ø£|üŒ\ ô|[¢ #˚j·T&É+ ˇø£
Áø£‘·Te⁄>± e÷]+~. esê¸\T ≈£î]ùdÔ ø£|üŒ\T
u…ø£u…ø£˝≤&ÉT‘êj·Tì >∑T]Ô+#·&É+ uÛÖ‹ø£ yêdüÔ
e+. ø±˙ ø£|Œü \T u…øu£ ø… ˝£ ≤&ç‘˚ esê¸\T ≈£îs¡T
kÕÔjT· qï~ n‘·ì qeTàø£+. Á|üøè£ ‹øÏ dü+ã+~Û+
∫q $wüj·÷\˝À nC≤„q+ qT+&ç Ç≥Te+{Ï
uÛ≤yê\T @s¡Œ&ܶsTT.
#êe+fÒ uÛj
Ñ T· + nHê~qT+&ç edüTqÔ ï~.
n~ m+<äT≈£î dü+uÛ$Ñ düTqÔ ï<√ ‘Ó*j·T<äT. ‘·q‘√
ø£*dæ, ‘·q‘√ nìï $wüj·÷˝À¢ uÛ≤>∑+ |ü+#·T
≈£îqï yês¡T m+<äT≈£î #·ìb˛‘·THêïs¡T? #·ìb˛
sTTq ‘·sT¡ yê‘· m≈£ÿ&çøÏ b˛‘·THêïs¡T? X¯Øs¡+
qT+&ç @~ ãj·T≥≈£î b˛sTTq+<äTq #·\q+
q•düTÔ+~? Ç˝≤+{Ï Á|üX¯ï\˙ï eTìwæøÏ
e#êÃsTT. #êe⁄ sê≈£î+&Ü ∫s¡ø±\+ ã‘·ø±\H˚
yê+#Û,· J$‘·+ ø=qkÕ>±* nH˚ Äø±+ø£å eTìwæ
˝À ã\+>± e⁄+≥T+~. »qà Çø£ÿ&É n+‘·eT
sTTHê eTs√kÕ] eTs√#√≥ nHêï O+≥T+<äqï
uÛ≤eq qT+&˚ |ü⁄qs¡®qà, |üs¡˝Àø£+ nH˚ uÛ≤e
q\T e#êÃsTT.
Ä~e÷qe⁄\≈£î dü+ã+~Û+∫q+‘·es¡≈î£
eTq≈£î <=]πø n‹ ÁbÕNq eT‘· ∫Vü≤ï+ #·ì
b˛sTTq yê]ì |üP&çÃô|fÒº düú˝≤\T. Hê{Ï
e÷qe⁄\T #·ìb˛sTTq ‘·eT düVü≤#·s¡T\qT
|üP&çÃô|fÒº≥|ü&ÉT Ä e´øÏÔ‘√ bÕ≥T ÄVü‰s¡
<ÛëHê´\T, ÇwüºyÓTÆq edüTÔe⁄\T O+#˚yês¡T.

m+<äTø£+fÒ #·ìb˛sTTq yê] Ä‘·à\≈£î ≈£L&Ü
ÄVü‰s¡+ nedüs¡+ nì yê] qeTàø£+.
eT‘· |ü]D≤eT+
e÷qe⁄&ÉT y˚{≤&˚, ùdø£sD¡ <äX˝¯ À Oqï
|ü&ÉT Á|üø£è‹ X¯≈£îÔ\qT Äsê~Û+#˚ eT‘·
uÛ≤yê\T e⁄+&˚$. n|üŒ{Ïes¡≈î£ e´ed”øú è£ ‘·yTÓ qÆ
eT‘·+ Ä$s¡“¤$+#·&ÜìøÏ neø±X¯+ ˝Ò<äT.
m+<äTø£+fÒ e´ed”øú è£ ‘· eT‘êìï ªb˛wæ+#·>*∑ >π µ
n<äq|ü⁄ ñ‘·Œ‹Ô Hê{Ï düe÷»+˝À ˝Ò<äT.
e´ed”úø£è‘· eT‘·+
eTìwæ e´ekÕj·÷ìï n_Ûeè~∆ #˚dTü ≈£îì,
n+<äT˝À n<äq|ü⁄ O‘·Œ‹Ô kÕ~Û+#·&+É ‘√ eT‘ê
#êsê\T ìs¡«Væ≤+#˚ ø=~›eT+~ ôdŒwü*düTº\T
@s¡Œ&ܶs¡T. eT‘·+ ˇø£ Á|ü‘˚´ø£ e´edüú>± @s¡Œ
&ܶìøÏ neø±X¯+ e∫Ã+~. <ë+‘√bÕ≥T es¡Z
e´edüúqT ø±bÕ&ÉTø√e\dæq nedüs¡+ e∫Ã
#˚]+~. <ëì e\¢ e´ed”úø£è‘· eT‘·+ Ä$s¡“¤
$+∫+~.
á ø±\+˝À |üs¡˝Àø£+, |ü⁄qs¡®qà nH˚
uÛ≤eq eT]+‘· ã\|ü&ç+~. u≤ìdü düe÷
»+˝À u≤ìdü\T rÁeyÓTqÆ ø£cÕº\≈£î >∑T]#˚jT·
ã&ܶsT¡ . yê] ø£cÕº\≈£î $eTTøÏÔ |üs˝¡ Àø£+˝ÀH˚
ñ+≥T+<äì bÕ\ø£ esêZ\T Á|ü#ês¡+ ÁbÕs¡+
_Û+#êsTT. |ü⁄qs¡q® à ñ+≥T+<ä˙, á ˝Àø£+˝À
<Ûäsêàìï (u≤ìdü u≤ìdü<Ûäsêà˙ï, j·T»e÷ì
j·T»e÷ì <Ûäsêà˙ï) bÕ{ÏùdÔ e#˚à »qà˝À
ø£s¡à|òü\+ nqTuÛÑ$kÕÔ+ nH˚ uÛ≤eq\T eT‘·+
˝ÀøÏ e∫à #˚sêsTT. á uÛ≤yê\qT düeT]∆+#˚
Áø£‘·Te⁄\÷, Ä#êsê\÷ @s¡Œ&ܶsTT.
|òüP´&É*»+
uÛÑ÷kÕ«eTT\÷, sêE\÷, #·Áø£es¡TÔ\÷
ˇø£] ô|’q ˇø£s¡T bÕ*+#˚ ˇø£ bÕs¡+|üs¡´+
|òüP´&É*»+˝À @s¡Œ&ç+~. á bÕs¡+|üs¡´+
eT‘·+˝À ≈£L&Ü e∫à #˚]+~. |òPü ´&É*»+˝À
eTqTwüß˝À¢˝≤ <˚e⁄fi¯¢˝À ≈£L&Ü n+‘·düTú\T,
n+‘·sê\T @s¡Œ&ܶsTT. n˝≤π> |òPü ´&É*»+˝À
ˇø£ Á|ü<Ûëq \ø£åD+ nsTTq •düTÔ edü÷\T
≈£L&Ü eT‘·+˝À |ò”E\T, ø±qTø£\ edü÷fi¯¢
s¡÷|ü+˝À e∫à #˚]+~. kÕúìø£ ‘Ó>∑\ eT<Ûä´

j·TT<ë∆\T yê{Ï <ë«sê sêC≤´\÷, kÕÁe÷
C≤´\÷ @s¡Œ&çq|ü&ÉT kÕúìø£ ‘Ó>∑\ eT‘ê\T
$X¯« yê´|æ‘· eT‘ê\T>± $dü]Ô +#êsTT. kÕÁe÷
»´yê|æ˝Ô À uÛ≤>∑+>± eT‘· yê´|æ,Ô eT‘· yê´|æ˝Ô À
uÛ≤>∑+>± kÕÁe÷»´yê´|æÔ Ç˝≤ ˇø£<ëìø=ø£{Ï
‘√&ÉT #˚dTü ≈£îì $dü]Ô +#êsTT.
uÛ≤s¡‘· <˚X+¯ ˝À eTÚs¡´ kÕÁe÷»´ $düsÔ D¡
‘√ uÖ<ä∆+ $düÔ]+∫+~. >∑T|ü⁄Ô\ ø±\+˝À
Áu≤Vü≤àD°ø£+ e´ed”úø£è‘·yÓTÆ+~. Çø£ÿ&É ñ‘·Œ‹Ô
X¯≈î£ \Ô n_Ûeè~∆˝À e∫Ãq |üì $uÛ»Ñ qqT eT‘·+
ÇeTT&ÉTÃ≈£îì |òüT˙uÛÑ$+|üCÒdæ ≈£î\ e´edüú>±
n_Ûeè~∆ #Ó+~+~.
#ÓH’ ê˝À |üPØ«≈£î\qT nr‘· X¯≈î£ \Ô T>±
uÛ≤$+∫ |üPõkÕÔsT¡ . yêfi¯≈¢ î£ |üPØ«≈£î˝Ò <˚e⁄fió¯ .¢
ô|≥Tºã&ç<ëØ $<Ûëq+ `
|üsêsT÷ø£s¡D ` eT‘·+
ôdq’ T‡, f…ø±ï\J u≤>± n_Ûeè~∆ #Ó+~q
‘·sê«‘· nC≤„q+ |ü⁄Hê~>± ø=qkÕ>∑T‘·Tqï
eT‘·+ ô|≥Tºã&ç<ëØ e´edüú˝À ìC≤ìøÏ
n+‘·+ ø±yê*. ø±˙ ô|≥Tºã&ç<ëØ $<Ûëq+
˝À XÊÁdüÔ$C≤„q+ ñ#·Ã¤kÕúsTTøÏ #˚]Hê, ÁX¯eT
ª|üsêsT÷ø£s¡Dµ nH˚~ eTìwæì eT‘êìøÏ
eT]+‘· <ä>∑Zs¡ #˚dæ+~.
eTìwæ ÁX¯y˚T ˇø£ X¯øÏÔ>± e÷s¡TŒ#Ó+~
n~ ˇø£ u≤Vü≤´, e÷qyêr‘· dü÷Á‘·+>± eTìwæ
ô|’ ô|‘·qÔ + #˚jT· &Üìï |üsêsT÷ø£sD¡ n+{≤+.
ø±]à≈£î\≈£î ‘·eT J$‘ê\ MT<ä ìj·T+Á‘·D
˝Ò≈£î+&Üb˛‘·T+~. ‘·eT |üìMT<ä ‘·eT≈£î n»
e÷sTTw” ñ+&É<Tä . ñ‘·Œ‹Ô Á|üÁøÏjT· , O‘·Œ‘·T\Ô T
‘·eT ÄBÛq+˝À ñ+&Ée⁄. ø±]à≈£î\ eT<Ûä´
|üsd¡ Œü s¡ dü+ã+<Ûë\T j·T+Á‘·+˝Àì uÛ≤>±\T>±
e÷]b˛‘êsTT. ø±]à≈£î\T dü«‘·+Á‘· e´øÏÔ‘·«+
>∑\yê]>± $T>∑\s¡T. Ç≥Te+{Ï |ü]dæú‘·T˝À¢
eTìwæ ‘·q dü«uÛ≤yêìøÏ <ä÷s¡eTe⁄‘ê&ÉT.
ô|≥Tºã&ç<ëØ e´edü˝ú Àì ÁX¯eT |üsêsT÷
ø£s¡D˝À 4 s¡ø±\T :
ñ‘·Œ‹Ô |üsêsT÷ø£sD¡ : ‘·qT #˚dqæ düsT¡ ≈£î
‘·q~ ø±<äì j·T»e÷ì~ nì eTìwæ uÛ≤$
kÕÔ&TÉ . ‘·qT ñ‘·Œ‹Ô #˚dqæ düsT¡ ≈£î j·T»e÷ì~
m+<äT¬ø’+~? ñ‘·Œ‹Ô |ü]ø£sê\T j·T»e÷ì$
ø±ã{Ϻ, ‘·q #˚‹˝À ñ‘·Œ‹Ô |ü]ø£sê\T ˝Òe⁄
ø±ã{Ï.º n+fÒ Ä düe÷»+ düèwæ+º ∫q ÄdæÔ
dü+ã+<Ûë\ e\¢ ‘·qT ñ‘·Œ‹Ô #˚dqæ düsT¡ ≈£î ‘·q~
ø±≈£î+&Ü b˛sTT+~. ‘·qT #˚dqæ O‘·Œ‹Ô ‘·q~
ø±<äqT≈£îH˚ dæ‹ú øÏ eTìwæ |üsêsT÷ø£sD¡ #Ó+<ë&ÉT.
Ç˝≤ |üsêsT÷ø£sD¡ #Ó+<ä&+É ˇø£ uÛ≤>∑yÓTÆ‘˚,
n˝≤ |üsêsT÷ø£sD¡ #Ó+<ëqqï #Ó‘’ q· ´+ ≈£L&Ü
n‘·ìøÏ ˝Ò≈î£ +&Ü b˛‘·T+~. Ç~ ô|≥Tºã&ç<ëØ
e´edüú≈£î s¡ø£åD>± e÷]+~.
10

e÷]ÿ ‡düTº
ñ‘·Œ‹Ô Á|üÁøÏj·T |üsêsT÷ø£s¡D: j·T»
e÷ì ø±]à≈£îì ÁX¯eTqT s√E≈£î 8 >∑+≥\T
ø=+{≤&ÉT. ‘·qT ‘·q ÁX¯eTqT ne÷à&ÉT ø±ã{Ϻ
n~ ‘·q~ ø±<äT. n+fÒ ‘·qT Ä mì$T~
>∑+≥˝À¢ mø£ÿ&É |üì#˚j÷· *. m|ü&ÉT #˚j÷· *.
m+‘·y˚>∑+>± #˚j·÷*. m|ü&ÉT uÛÀ»q+
#˚j÷· *. m|ü&ÉT ˙fi¯ó¢ ‘ê>±*. m|ü&ÉT eT÷Á‘·
$düsq®¡ \≈£î b˛yê*...M≥ìï{Ï˙ ìj·T+Á‹+#˚~
j·T»e÷ì.
düV≤ü #·sT¡ \ qT+&ç |üsêsT÷ø£sD¡ : ñ‘·Œ‹Ô
Á|üÁøÏj·T˝À bÕ˝§Z+≥Tqï ø±]à≈£î\ eT<Ûä´
dü+ã+<Ûë\T j·÷+Á‹ø£+>± ‘·j·÷s¡e⁄‘êsTT.
Ä dü+ã+<Ûë\qT j·T»e÷ì ìπs∆wækÕÔ&ÉT.
ˇø£]‘√ ˇø£] dü+ã+<Ûë\ø£Hêï n+<äs¡÷
j·T+Á‘êìøÏ ñbÕ+>±\T>± ‘·j÷· s¡e⁄‘ês¡T.
ˇø£]øÏ ˇø£]øÏ eT<Ûä´ ìs¡+‘·s¡ b˛{° HÓ\
ø=+≥T+~.
eTìwæ ‘·q n+‘·kÕ‡s¡+ qT+&ç |üsêsT÷
ø£s¡D: eTìwæ J$‘êìøÏ ˇø£ kÕs¡∆ø£‘· ñ+~.
á X¯ØsêìøÏ ˇø£ $\Te ñ+~. J$‘êìï
ÄkÕ«~+#ê*. ø±˙ ô|≥Tºã&ç<ëØ $<Ûëq+˝À
‘·q X¯Øsêìï Ç‘·sT¡ \ø√dü+ |üì#˚ùd j·T+Á‘·+
>± e÷]Ã, dü+øå√uÛ≤\T e∫Ãq|ü&ÉT u≤<Ûä\T
|ü&ÉT‘·÷ u≤<ÛëeTj·TyÓTÆq á J$‘·+ |ü≥¢
nqTs¡ø,ÔÏ ÄdüøÔÏ ˝Ò≈î£ +&Ü ã‘·ø&£ ÜìøÏ n\yê≥T
|ü&‘É ê&ÉT. á s¡ø+£ >± eTìwæ ‘·q n+‘·kÕ‡s¡+
qT+&ç |üsêsT÷ø£s¡D #Ó+<ä&É+ nH˚~ ô|≥Tº
ã&ç<ëØ $<ÛëHêìøÏ |üsêø±wüº.
ô|≥Tºã&ç<ëØ e´edüú˝À nH˚ø£ n+XÊ\T
‹s¡ø±düT>± ø£ìŒkÕÔsTT. eTqTwüß\ eT<Û´ä dü+ã+
<Ûë\T edüTÔe⁄\ eT<Ûä´ dü+ã+<Ûë\T>± ø£ìŒ
kÕÔsTT. e÷qe⁄ì ø±s¡´ø£˝≤bÕ\qT XÊdæ+#˚
X¯øÏÔ Je+˝Òì edüTÔe⁄\≈£î+<äì qeTTà‘ês¡T.
e÷s¡Tÿ‡ BìH˚ düsT¡ ≈£î\ e÷j·T nì nHêï&ÉT.
ÁX¯eT qT+&ç ø±≈£î+&Ü düs¡T≈£î qT+&ç $\Te
edüT+Ô <äqT≈£î+{≤s¡T. ô|≥Tºã&ç qT+&ç ˝≤uÛ+Ñ ,
uÛ÷Ñ $T qT+&ç •düT,Ô s¡TD+ qT+&ç e&û¶ edüT+Ô <ä
qT≈£î+{≤s¡T. ô|≥Tºã&ç<ëØ$<Ûëq+ ÁX¯eT
<√|æ&ûì >∑eTì+#·≈£î+&Ü eTTdüT>∑Ty˚düTÔ+~.
düs¡∞ø£s¡D $<ÛëHê\ Á|üy˚X¯+‘√ düs¡T≈£î\
e÷j·T Ç+ø± rÁeyÓT+Æ ~. düe÷»+˝Àì nìï
ø±s¡´ø£˝≤bÕ\ qT+&ç Á|üuÛÑT‘·«+ O|üdü+Vü≤
]+#·T≈£îì e÷¬sÿ≥Tº X¯≈£îÔ\≈£î ô|<ä›|”≥ yÓj·T´
&É+‘√ eTìwæ J$‘·+˝À @~ m+<äT≈£î,
m|ü&ÉT »s¡T>∑T‘·Tqï<√ #Ó|Œü ˝Òì n>∑eT´>√#·s¡
|ü]dæú‹ @s¡Œ&ç+~. kÕºø˘ e÷¬sÿ≥T¢, |òüP´#·sY
e÷¬sÿ≥¢º m˝≤ q&ÉTkÕÔjÓ÷ ‘Ó*j·Tø£ nuÛÑÁ<ä‘·,
ñ<√´>∑+ ñ+≥T+<√ ˝Ò<√ qeTàø£+ ˝Òì nì•Ã
‹, ô|q¸Hé bı<äT|ü⁄ qT+&ç sêã&ç edüTÔ+<√
11

eT‘·+ ` e÷]ÿ‡»+

ªª

eT‘·+ eTìwæøÏ ˇø£ ñ|üX¯eTq+>± |üì#˚düTÔ+~.
Á|ü»\≈£î ÁuÛÑe÷‘·àø£ Äq+<ëìï ø£*ŒdüTÔ+~. eT‘·TÔeT+<äT
˝≤>± |üì #˚düTÔ+~. |ü⁄qs¡®qà, ø£s¡àdæ<ëú+ Çe˙ï ≈£L&Ü
á ˝Àø£+˝Àì ø£cÕº\≈£î |ü]cÕÿs¡+ |üs¡˝Àø£+˝À <=s¡T≈£î
‘·T+~ nì ñ<√“~ÛkÕÔsTT.

µµ

˝Ò<√, |ü+≥≈£î –≥Tºu≤≥T<Ûäs¡ edüTÔ+<√ ˝Ò<√
@B K∫Ñ·+>± #Ó|üŒ˝Òìdæú‹. @<√ n<äèX¯´
X¯øÏÔ, n<äèX¯´ Vü≤düÔ+ ‘·eT J$‘ê\‘√ Ä&ÉT
≈£î+≥Tqï≥T¢ nìŒdüTÔ+~. |üsêsT÷ø£s¡D rÁe
kÕúsTTøÏ #˚s¡T≈£îqï|ü&ÉT eTìwæ ‘·qqT ‘êqT
s¡øÏå+#·Tø√&Üìø°, ‘·q kÕsêìï yÓ<äTø√ÿ&Üìø°
eT‘êìï ÄÁX¯sTTkÕÔ&TÉ . n+<äTe\¢H˚ ô|≥Tºã&ç
<ëØ e´edüú ô|s¡T>∑T‘·Tqï ø=B› eT÷&ÛÉqeTà
ø±\T, eT‘· uÛ≤eq\T ô|s¡T>∑T‘·THêïsTT. á
ø±\+˝À u≤u≤\T, neTà\T, eT‘· ≈£L{eTT\T,
j·÷>±\î, j·TC≤„\T, jÓ÷>±\î, CÀ´‹cÕ´\î,
yês¡|˝üò ≤\î, yêdüTÔ dü\Vü‰\î yÓTT<ä˝q’… yê{ÏøÏ
–sêø° ô|]–+~.
|üsêsT÷ø£s¡D\T, düs¡T≈£îe÷j·T\e\¢
e÷qe⁄ì #Ó’‘·q´+, eTTK´+>± ù|<ä Á|ü»\
#Ó’‘·q´+ eÁø°ø£]+#·ã&ÉT‘·T+~. eÁø°ø£]+#·
ã&çq #Ó‘’ q· ´+ yêdüeÔ |ü]dæ‹ú ì ns¡+∆ #˚dTü ø√
≈£î+&Ü #˚düTÔ+~. J$‘êìï yÓTs¡T>∑T #˚düTø√
yê*, n+<äTø√dü+ b˛sê&Ü*, m<äTs¡e⁄‘·Tqï
Ä≥+ø±\qT ‘=\–+#·Tø√yê* nqï #Ó‘’ q· ´+
ñ+&É<äT. Á|ü»\T yêdüÔe |ü]dæú‹ì m|ü&Ó’‘˚
ns¡∆+ #˚düTø√˝Òs√ n|ü&ÉT ô|≥Tºã&ç<ëØ
e´edüú dæús¡+>± ø=qkÕ>∑&ÜìøÏ neø±X¯+
@s¡Œ&ÉT‘·T+~.
eT‘·+ ` dü«uÛ≤e+
ø±s¡˝Ÿ e÷sYÿ‡ eT‘·+ dü«uÛ≤e+ >∑T]+∫
#Ó|Œæ q $wüj÷· \ kÕsê+XÊìï eTq+ #·÷<ë›+:
e÷qe kÕs¡+ nH˚~ yêdüÔe+>± O+&É
<äT ø£qTø£ Ä e÷qe kÕsêìï yêdüÔe+>±
#·÷|æ+#˚ n<äT“¤‘· ø£\Œq eT‘·+. n+fÒ
e÷qe⁄&ÉT ‘·qT m˝≤ e⁄+&Ü\qT≈£î+{≤&√
Ä \ø£Då ≤\qT <˚e⁄ìøÏ ÄbÕ~+∫ yê≥ìï{Ï˙
‘·q≈£î Çe«eTì #Ó|Œæ ‹]– <˚e⁄ì nuÛ´Ñ ]∆dTü +Ô
{≤&ÉT.
eTìwæ ‘·qqT ‘êqT ø£qT>=q˝Òø£b˛sTT
q|ü&ÉT, ˝Òø£ ‘·q dü«s¡÷bÕìï ‘êH˚ b˛>=≥Tº
≈£îqï|ü&ÉT n‘·ì˝À ø£*>π d”«j·T düŒèVü≤, d”«j·T
>ös¡ e y˚ T eT‘· + . eT‘· e T+fÒ Á|ü | ü + #·
kÕ<Ûës¡D dæ<ë∆+‘·+. <ëì düs¡« kÕsê+X¯

dü+|ü⁄≥+. <ëì ‘·s¡ÿ+.
u≤<ÛëeTj·T Á|ü|ü+#êìøÏ #·T≥÷º ñqï
‘˚CÀe\j·T+ eT‘·+. Ä Á|üu≤Û yêìï düeT]ú+#˚
kÕs¡«»˙q kÕ<Ûqä +. Vü≤è<äjT· + ˝Òì Á|ü|+ü #·+
jÓTTø£ÿ |ò”*+>¥, Äràj·T‘· ˝Òì |ü]dæú‘·T\≈£î
Ä‘·à eT‘·+.
eT‘·+ eTìwæøÏ ˇø£ ñ|üX¯eTq+>± |üì
#˚düTÔ+~. Á|ü»\≈£î ÁuÛÑe÷‘·àø£ Äq+<ëìï
ø£*ŒdüTÔ+~. eT‘·TÔeT+<äT˝≤>± |üì #˚düTÔ+~.
|ü⁄qs¡®qà, ø£s¡àdæ<ëú+ Çe˙ï ≈£L&Ü á ˝Àø£+
˝Àì ø£cÕº\≈£î |ü]cÕÿs¡+ |üs˝¡ Àø£+˝À <=s¡T≈£î
‘·T+~ nì ñ<√“~ÛkÕÔsTT. n+<äTø£H˚ &ÉãT“qï
yêfi¯ó¢ e÷Á‘·y˚T ø±≈£î+&Ü ù|<ä Á|ü»\T, ÁXÊ$T
≈£î\T Mfi¯¢+‘ê ≈£L&Ü eT‘êìøÏ Äø£]¸+#·ã&É
‘ês¡T. n+fÒ eT‘·TÔ ùd$+∫qyê&çøÏ eT˝Ò¢ eT‘·+
eTìwæøÏ yêdüÔe |ü]dæú‹ì eT]Ãb˛j˚T+<äT≈£î
‘√&ÉŒ&ÉT‘·T+~.
n˝≤π> eT‘·+ yêdüeÔ |ü]dæ‹ú qT+&ç |ü˝≤
j·TqeTj˚T´ ÁuÛÑy˚T ø±≈£ n~ yêdüÔe |ü]dæú‹øÏ
ìs¡düq ≈£L&Ü nì e÷sYÿ‡ #ÓbÕŒ&ÉT. ìs¡düq
n+fÒ H˚qT <äTdæú‹˝À ñHêïqT nì >∑eTì+#·
&É+, <äTdæ‹ú ˝À <äTsêàs¡yZ TÓ qÆ e´edüqú T+&ç s¡ø+åÏ #·
&ÜìøÏ <˚e⁄&Ü ˙y˚ ñHêïe⁄ nì y˚&ÉTø√e&É+.
düe÷»+˝À eT‘·+ bÕÁ‘·
eT‘ê˝À¢ nuÛÑT´<äj·T eT‘ê\÷, n_Ûeè~∆
ìs√<Ûäø£ eT‘ê\T n+≥÷ ñ+&Ée⁄. eT‘·+
@<Ó’Hê ˇø£fÒ. nXÊÁd”Ôj·TyÓTÆqy˚. n_Ûeè~∆
ìs√<Ûøä y£ TÓ qÆ y˚. ˇø£ <√|æ&eû sêZìøÏ e´‹πsø£+>±
eTs√ <√|æ&ûes¡Z+ b˛sê&ÉT‘·Tqï|ü⁄Œ&ÉT Ä es¡Z
b˛sê≥+˝À eT‘·+˝ÀH˚ dü+|òüTs¡¸D s¡÷|ü+˝À
e´ø£Ô+ ø±e#·TÃ. ø=‘·Ô <Û√s¡DÏ nuÛÑT´<äj·T+>±
e´eVü≤]+#·e#·TÃ. Á¬ød’ eÔü eT‘·+ ÁbÕs¡+uÛ+Ñ ˝À
düe÷»+˝À n_Ûeè~∆ø£s¡yÓTÆq bÕÁ‘· ìs¡«Væ≤+
∫+~. ‘·s¡Tyê‘· n~ bÕ\ø£ esêZ\ nD∫
y˚‘· kÕ<Ûäq+>± e÷s¡&Éy˚T ø±<äT n<˚ |òüP´&É˝Ÿ
bÕ\ø£es¡Z+˝À uÛ≤>∑+>± e÷]+~. <ëìøÏ
e´‹πsø£+>± »]–q b˛sê≥+˝À e÷]ºHé
\÷<∏äsY Ábıf…ôdº+{Ÿ <Û√s¡DÏì kÕú|æ+#ê&ÉT.
ô|≥Tºã&ç<ëØ es¡Z ÁbÕs¡+uÛÑ nuÛÑT´<äj·T <äX¯

e÷]ÿ ‡düTº

eT‘·+ ` e÷]ÿ‡»+

ªª

eT‘êìøÏ ˇø£ Ä~ ñ+≥T+~. n_Ûeè~∆ ñ+≥T+~.
n+‘·+ ≈£L&Ü ñ+≥T+~. kÕe÷õø£, Ä]úø£ |ü]dæú‘·T\T
e÷]q|ü&É˝≤¢ eT‘·+ e÷s¡T‘·T+~. eT‘·+ @s¡Œ&ܶìøÏ ø±s¡D
yÓTqÆ kÕe÷õø£, Ä]úø,£ e÷qdæø£ |ü]dæ‘ú T· \T n+‘·yTÓ qÆ |ü&ÉT
eT‘·+ ≈£L&Ü n+‘·eTe⁄‘·T+~. n+fÒ eT‘êìøÏ |ü⁄Hê~>±
ñqï, <ëìï ô|+∫ b˛wædüTÔqï kÕe÷õø£, Ä]úø£ |ü]dæú‘·T\T
n+‘·+ ø±≈£î+&Ü eT‘·+ n+‘·+ ø±<äT.

µµ

>∑&∫É q ‘·sT¡ yê‘· n<˚ \÷<∏sä Y bÕ\ø£ esêZ\qT
düeT]∆+#ês¡T. ø±˙ <√|æ&Hç ˚ n+‘·+ #˚ùd+<äT
≈£î es¡bZ ˛sê≥+ »s¡T>∑T‘·Tqï|ü&ÉT eT‘·+ |”&ç
‘·esêZ\ ‘·s|¡ ⁄ü q nuÛTÑ ´<äjT· bÕÁ‘· ìs¡«Væ≤+#·
&É+ kÕ<Ûä´+ø±<äT.
eT‘·+ m˝≤ ã\V”≤qeTe⁄‘·T+~?
Á|ü»\T eT‘êìï nqTdü]+#·&É+ <ë«sê
ø=+‘· e÷qdæø£ Äq+<ëìï bı+<äT‘·THêïs¡T.
ø±ì yêdüyÔ êìøÏ Ä Äq+<ä+ ì»yÓTqÆ Äq+<ä+
ø±<äT. ÁuÛÑe÷‘·àø£ Äq+<ä+. ø±ã{Ϻ Á|ü»\≈£î
Ä ÁuÛeÑ T nedüs+¡ ˝Ò≈î£ +&Ü ì»yÓTqÆ Äq+<ë
ìø£edüsy¡ TÓ qÆ |ü]dæ‘ú T· \T yêdüeÔ Á|ü|+ü #·+˝À
ø£*ŒùdÔ n|ü&ÉT yê]øÏ eT‘·+ nedüs¡+
˝Ò≈£î+&Ü b˛‘·T+~.
eT‘·+ô|’ b˛sê≥+ n+fÒ kÕe÷õø£,
Ä]úø£ |ü]dæú‘·T\ô|’ b˛sê≥+ ‘·|üŒ eTs=ø£{Ï
ø±<äT. ø£qTø£ eT‘·+ô|’ b˛sê≥+ n+fÒ yêdüÔ
e+˝À @ Á|ü|+ü #·+ Ä Ä<Ûë´‹àø£ <äTs¡+Z <Ûëìï
ÄeX¯´ø£+>± #˚dæ+<√ Ä Á|ü|ü+#·+ô|’ #˚ùd
b˛sê≥+.
eT‘êìøÏ ˇø£ Ä~ ñ+≥T+~. n_Ûeè~∆
ñ+≥T+~. n+‘·+ ≈£L&Ü ñ+≥T+~. kÕe÷
õø£, Ä]úø£ |ü]dæ‘ú T· \T e÷]q|ü&É˝≤¢ eT‘·+
e÷s¡T‘·T+~. eT‘·+ @s¡Œ&ܶìøÏ ø±s¡DyÓTÆq
kÕe÷õø£, Ä]úø£ e÷qdæø£ |ü]dæ‘ú T· \T n+‘·yTÓ Æ
q|ü&ÉT eT‘·+ ≈£L&Ü n+‘·eTe⁄‘T· +~. n+fÒ
eT‘êìøÏ |ü⁄Hê~>± ñqï, <ëìï ô|+∫ b˛wæ
düTÔqï kÕe÷õø£, Ä]úø£ |ü]dæú‘·T\T n+‘·+
ø±≈£î+&Ü eT‘·+ n+‘·+ ø±<äT.
k˛wü*düTº $|ü¢e+‘√ eT‘·+ e÷s¡&É+
ø±<äT n+‘·eTe⁄‘·T+~. m+<äTø£+fÒ k˛wü*düTº
$|ü¢e+ eT‘êìøÏ |ü⁄Hê~ nsTTq <√|æ&û
e´edüúH˚ n+‘·+ #˚düTÔ+~ ø£qTø£.
nsTTHê k˛wü*»+ e∫Ãq ‘·s¡Tyê‘·
eT‘·u≤Û yê\T yÓ+≥H˚ |üP]Ô>± b˛‘êj·Tì nqT
ø√≈£L&É<Tä . kÕe÷õø£, Ä]úø£ |ü]dæ‘ú T· \T e÷]q
‘·s¡Tyê‘· ≈£L&Ü eT‘·uÛ≤yê\T #ê˝≤ ø±\+
ñ+{≤sTT. n+fÒ |ü]dæ‘ú T· \T e÷]q ‘·sT¡ yê‘·
≈£L&Ü Á|ü»\≈£î uÛÖ~∆ø£ nedüsê\T ñ+{≤sTT.

n+fÒ $C≤„q XÊÁdüÔ+ |ü]wüÿ]+#ê*‡q$
e⁄+{≤sTT. BìøÏ #ê˝≤ ø±\+ |ü&ÉT‘·T+~.
n+fÒ k˛wü*»+ e∫Ãq ‘·s¡Tyê‘· ≈£L&Ü
eT‘·uÛ≤yê\T b˛e&ÉeTH˚~ düTBs¡È Á|üÁøÏj·T.
eT‘·+ ` HêdæÔø£ / ùV≤‘·Tyê<ä+
eT‘êìøÏ e´‹πsø£+>± |ü⁄düÔø±\T sêdæ,
ô|<ä› m‘·TÔq Á|ü#ês¡+ #Ój·T´&É+ <ë«sêH√,
$C≤„Hê_Ûeè~∆ <ë«sêH√ e÷Á‘·y˚T eT‘·
uÛ≤eq\T n+‘·+ ø±e⁄. kÕe÷õø£, Ä]úø£
|ü]dæú‘·T˝À¢ e÷s¡TŒ rdüT≈£îe#˚Ã+<äT≈£î »]π>
es¡Zb˛sê≥+ <ë«sê e÷Á‘·y˚T düe÷»+˝Àì
eT‘· uÛ≤eq˝À¢ e÷s¡TŒ\T ekÕÔsTT. es¡Zb˛
sê{≤ìï $TqVü‰sTT+∫, eT‘·+ô|’ »]ù| b˛sê
≥+ eT‘êìï ã\|üs¡TdüTÔ+~ ‘·|üŒ yêdüÔe+>±
eT‘êìï ã\V”≤q|üs¡#·<äT. Çø£ÿ&˚ ùV≤‘·Tyê
<äT\T, HêdæÔø£yê<ë\≈£L, e÷]ÿ‡C≤ìø° eT<Ûä´
e´‘ê´dü+ e⁄+~.
eT‘·+ nH˚ eTTdüT>∑T, ˝Òø£ ÁuÛeÑ T ‘=\–+
#·&É+˝À ùV≤‘·Tyê<ä+, HêdæÔø£yê<ä+ e+{Ï$
eTq≈£î O|üjÓ÷>∑|ü&É‘êsTT. M{Ïì @|üjÓ÷
–+#·T≈£îì eT‘·+ ø£*Œ+#˚ ÁuÛeÑ T\qT ‘=\–+
#·&+É <ë«sê eTìwæ O|üXe¯ Tq+ ø√dü+ eT‘·+
yÓ|’ ⁄ü m<äTs¡T#·÷&É≈î£ +&Ü yê{Ïì n~>∑$T+#˚+
<äT≈£î Á|ü‘´· ø£å b˛sê{≤˝À¢øÏ e#˚Ã≥T¢ #˚jT· e#·TÃ.
n+<äTπø ø£eT÷´ìdüTº\T ùV≤‘·Tyê<ëìï Áb˛‘·‡
Væ≤+#ê*. XÊÁdüÔ $C≤„Hêìï Áb˛‘·‡Væ≤+#ê*.
eT÷&ÛÉqeTàø±\≈£î e´‹πsø£+>± »]π> b˛sê
{≤ìï Áb˛‘·‡Væ≤+#ê*. HêdæÔø£yê<ëìï Áb˛‘·‡
Væ≤+#ê*. M{Ïì Áb˛‘·‡Væ≤+#·≈£î+&Ü, eT‘·
uÛ≤yê\qT m<äTs√ÿ≈£î+&Ü eTq+ düe÷C≤ìï
eTT+<äT≈£î rdüT≈£îb˛˝Ò+ nì @+¬>˝Ÿ‡ ª&ÉjT· ˝…
øϺø˘‡ Ä|òt H˚#·sYµ˝Àq÷, ªk˛wü*»+ }Vü‰»
ì‘·+ XÊÁd”j
Ô T· +µ ˝Àq÷ düŒwü+º >± #ÓãT‘ê&ÉT.
Ç˝≤+{Ï b˛sê{+˝À ø£eT÷´ìdüT˝º +>± eTq+
s¡ø£s¡ø±\ X¯≈£îÔ\qT ñ|üjÓ÷–+#·Tø√e#·TÃ.
yês¡T e÷]ÿ‡düTº˝Ò ø±qø£ÿs¡˝Ò<äT. $XÊ\yÓTÆq
<äèø£Œ<∏ä+‘√ eTq+ e´eVü≤]+#ê*.
eT‘·+ ` ìùw<Ûä+
eT‘·+ es¡eZ ´edüqú T |ü]s¡ø+åÏ #˚~ ø£qTø£

eT‘·+ HêX¯q+ ø±yê\H˚~ ø£eT÷´ìdüTº O<ä´
eT+ ø√s¡T≈£î+≥T+~. nsTT‘˚ eT‘·+ n+‘·+
ø±yê\+fÒ <ëìï $eT]Ù+#·&+É ø±<äT, eT‘·+
jÓTTø£ÿ |ü⁄Hê~ì HêX¯q+ #˚j·÷*. eT‘êìï
ìùw~Û+∫ <ëìï n+‘·+ #˚jT· e#·Ãì ø=+<äsT¡
uÛ≤$kÕÔsT¡ . yêdüyÔ êìøÏ eT‘êìï ìùw~Û+#·&+É
<ë«sê <ëìï ã\|üs¡#·&Éy˚T ne⁄‘·T+~.
n+<äTe\¢ ˇø£ sê»ø°j·T bÕغ>±, sê»ø°j·T
O<ä´eT+>± ø£eT÷´ìdüTº bÕغ eT‘êìï ìùw~Û+
#˚+]+#·&Üìï e´‹πsøÏdüTÔ+~.
eT‘·+ ` sê»´+
eT‘ê\≈£î nr‘·+>± sê»´+ ñ+&Ü*
nH˚~ e÷]ÿ‡düTº <äèø£Œ<∏ä+. sêC≤´ìøÏ dü+ã+
~Û+∫q+‘· es¡≈î£ eT‘êìï e´øÏ>Ô ‘∑ · $wüjT· +>±
|ü]>∑DÏ+#ê*. eT‘·+, sê»´+ y˚s¡T y˚s¡T
ø±ã{Ϻ e´≈£îÔ\≈£î @ eT‘êqïsTTHê ne\+
_Û+#˚ ùd«#·Ã¤ ñ+&Ü*. e´≈£îÔ\≈£î |üP]Ô eT‘·
ùd«#·Ã¤ ñ+<ä+fÒ ns¡∆+ sê»´+ ‘·q #·{≤º\
<ë«sê, b˛©düT\ <ë«sê <ëH√¢ CÀø£´+ #˚dTü ø√
≈£L&É<ìä . |òPü ´&É˝Ÿ j·TT>∑+˝À eT‘·+, sê»´+
ˇø£{>Ï ± ñ+&˚$. sêE <Óy’ ê+X¯ dü+uÛ÷Ñ ‘·T&Éì
Á|ü#ês¡+ #˚ùdyês¡T. Ç|ü&ÉT ô|≥Tºã&ç<ëØ
e´edü˝ú À eT‘·+ nH˚~ Á|üsTTy˚≥T e´eVü‰s¡+
$TqVü‰ Á|üuÛÑT‘·« e´eVü‰s¡+>± ñ+&É≈£L&É
<ä+≥THêï+. sêC´+˝À e⁄qï e´≈£îÔ\T ‘êeTT
nqTdü]+#˚ eT‘êìï sê»´ ø±s¡´ø£˝≤bÕ\˝À
#=|æŒ+#·≈£L&É<äT. sê»´+ eT‘· ø±s¡´ø£˝≤bÕ
\qT ìs¡«Væ≤+#·≈£L&É<äT. n˝≤π> sê»´+ nBÛ
q+˝À ñ+&˚ $<ë´e´edüú˝À eT‘· Á|üy˚Tj·T+
ñ+&É≈£L&É<äT. BH˚ï eTq+ ˝ÖøÏø£‘·‘·«+
(ôd≈£î´\]»+) n+≥THêï+. ø±˙ Á|üdüTÔ‘·+
ã÷s¡Ty® ê es¡+Z Bìï eÁø°ø]£ +∫ sê»´+ <äèwæº
˝À nìï eT‘ê\T düe÷q+>± ñ+&Ü* nì
#ÓãT‘·T+~. eT‘êìøÏ nr‘·+>± sê»´+
O+&Ü* nì #Ó|üŒ<äT.
eT‘êìï sê»ø°j÷· \ø√dü+, sê»´+ø√dü+,
sêC≤´~Ûø±s¡+˝À uÛ≤>∑+ ø√dü+ ñ|üj÷Ó –+#·T
ø√e&É+ »]–q|ü⁄Œ&ÉT n~ eT‘√Hêà<ä+>±,
eTÚ&ÛÉ´+>± e÷s¡T‘·T+~.
ø£eT÷´ìdüTº bÕغ ` eT‘· ùd«#·Ã¤
sê»´+ qT+&ç e´≈£î\Ô ≈£î eT‘· ùd«#·Ã¤
O+&Ü\+≥THêï+ ø±ã{Ϻ ø£eT÷´ìdüTº bÕغ˝À
≈£L&Ü düuTÑÛ ´\≈£î n≥Te+{Ï eT‘· ùd«#·Ã¤ O+&Ü
˝≤? ñ+&É≈L£ &É<Tä . ø£eT÷´ìdüTº bÕغ e÷]ÿ‡
»+ MT<ä Ä<Ûës¡|&ü ç q&ÉTdüT+Ô ~. e÷]ÿ‡»+
uÛÖ‹ø£ yê<ä+ MT<ä Ä<Ûës¡|&ü ç O+≥T+~.
uÛÖ‹ø£ yê<ä+ eT‘·u≤Û yê\≈£î e´‹πsø£+. n+<äT
e\¢ bÕغ˝À eT‘· ùd«#·Ã¤ e⁄+&É<Tä . bÕغ y˚~ø£\
MT<ä eT‘· Á|ü#ês¡+ #˚ùd ùd«#·Ã¤ e⁄+&É≈L£ &É<Tä .
12

e÷]ÿ ‡düTº
eT‘·+ ` bÕغ düuÛÑ´‘·«+
Çø£ÿ&É ≈£L&Ü Ä#·sD¡ ˝À ø=ìï düeTdü´\T
ekÕÔsTT. n<˚eT+fÒ bÕغ˝ÀøÏ eT‘êìï qeTàì
yê&ç˙, uÛÖ‹ø£ yê~˙ e÷Á‘·y˚T nqTeT‹+
#ê*, $T>∑‘ê yêfi¯¢qT nqTeT‹+#·≈£L&É<ë?
bÕغ˝ÀøÏ øÏ+~ kÕúsTT b˛sê{≤\qT+&û, O<ä´
e÷\qT+&û e#˚Ãyês¡T kÕ<Ûës¡D+>± n|üŒ{Ïøπ
HêdæøÔ y£ ê~, uÛÖ‹ø£yê~ nsTT e⁄+&ÉsT¡ . ø±ã{Ϻ
ÁbÕ<∏ä$Tø£ düuÛÑ´‘·«+ Ç#˚Ã≥|ü&ÉT n‘·qT
eT‘êìï qeTTà‘ê&Ü ˝Ò<ë nH˚<ëì‘√ ì$T‘·+Ô
˝Ò≈î£ +&Ü n‘·qT bÕغ ø±s¡´Áø£e÷ìï nyÓ÷~düTÔ
Hêï&Ü ˝Ò<ë, ñ<ä´eT+ |ü≥¢ ìã<ä∆‘· ø£*–
OHêï&Ü ˝Ò<ë nH˚~ #·÷&Ü\ì ˝…ìHé #ÓbÕŒ&ÉT.
bÕغ düuÛÑ´‘·«+ rdüT≈£îqï e´øÏÔ es¡Z b˛sê≥
Áø£eT+˝À uÛ≤e yê<ëìï $&ÉHê&ç uÛÖ‹ø£
yê~>± e÷s¡ T ‘ê&É T . nsTT‘˚ bÕغ ˝ ÀøÏ
Á|üy˚•+∫q ‘·s¡Tyê‘· eT‘·uÛ≤yê\T Áø£y˚T|”
‘·>π ≥Z T¢, uÛÖ‹ø£ yê<ä+ yê]˝À ô|]π>≥T¢ #·s´¡ \T
rdüø√yê*. n˝≤ ø±≈£î+&Ü n$ ã\|ü&ç eTq
bÕغH˚ <Óã“rùd+<äT≈£î neø±X¯+ Çe«≈£L&É<Tä .
nsTT‘˚ u≤>± #·<äTe⁄≈£îì bÕغ˝ÀøÏ e#˚Ã
e´≈£îÔ\T uÛ≤eyê<äT˝…’ ñ+fÒ yê] |ü]dæú‹ì
eT]+‘· ì•‘·+>± |ü]o*+∫ ìs¡j
í T· + rdüTø√
yê*. n≥Te+{Ï yês¡T b˛sê{≤˝À¢ m˝≤+{Ï
bÕÁ‘· ìs¡«Væ≤düTHÔ êïs¡T nqï<ëìï ã{Ϻ ìs¡j
í T· +
rdüTø√yê*.
bÕغ`eT‘· dü+düú\ ñ<ä´e÷\T
ì]∆wüº kÕe÷õø£, Ä]úø£ |ü]dæú‘·T˝À¢ eT‘·
dü+düú\T O<ä´e÷\T ìs¡«]Ô+#˚ bÕÁ‘·qT ã{Ϻ
eT‘·+ ù|s¡T‘√ »]π> ñ<ä´e÷\ |ü≥¢, eT‘·
dü+düú\ |ü≥¢ eTq yÓ’K] ñ+≥T+~. ˇø±H=ø£
eT‘·uÛ≤e+ ù|s¡T‘√ kÕÁe÷»´yê<ä+ |ü≥¢ ˝Òø£
Ç+ø√ ‹s√>∑eTq yÓK’ ]øÏ e´‹πsø£+>± b˛sê&ÉT
‘·T+fÒ Ä b˛sê≥+ ìs¡«Væ≤+#˚ kÕqT≈£L\
Á|ü‹≈£L\ bÕÁ‘·qT ã{Ϻ eTq+ <ëì|ü≥¢ yÓK’ ]
ìs¡sí TT+#·T≈£î+{≤+. eT‘· e´edüú |ü≥¢ e÷Á‘·+
eTÚ*ø£+>± e´‹πsø£+>±H˚ ñ+&Ü*.
bÕغ ` |üP»\T, Ä#êsê\T
eT‘·+ >∑T]+∫ Ä˝À∫+#˚≥|ü⁄Œ&ÉT e´øÏÔ
<˚e⁄DÏí qe÷à&Ü, ˝Ò<ë nH˚~ ˇø£ÿfÒ düeTdü´
ø±<äT. Ä e´øÏÔ Áø£‘T· e⁄\T #˚dTü HÔ êï&Ü, rs¡j
∆ ÷·
Á‘·\≈£î yÓfió¯ ‘·THêï&Ü, n‘·ìøÏ eT÷&ÛqÉ eTàø±\T
Hêïj·÷ nH˚ yê≥ìï{Ï˙ #·÷&Ü*. M≥ìï{Ïø°
e´‹πsø£+>± eTq+ Á|ü#ês¡+ #˚j·÷*. ø=ìï
eT÷&ÛÉqeTàø±\T kÕe÷q´ Á|ü»\≈£î qwüº+
ø£*–+#˚$ OHêïsTT. yê{ÏøÏ e´‹πsø£+>±
b˛sê&Ü*. bÕغ˝À ≈£L&Ü yê{ÏøÏ e´‹πsø£+>±
eTq+ e´eVü≤]+#ê*‡ ñ+≥T+~.
Çø£ÿ&É ≈£L&Ü ø=ìï Ä#·sD¡ ≤‘·àø£ düeTdü´
13

eT‘·+ ` e÷]ÿ‡»+

ªª

sê»´+ qT+&ç e´≈£î\Ô ≈£î eT‘· dù «#·¤Ã O+&Ü\+≥THêï+
ø±ã{Ϻ ø£eT÷´ìdüTº bÕغ˝À ≈£L&Ü düuÛÑT´\≈£î n≥Te+{Ï
eT‘· ùd«#·Ã¤ O+&Ü˝≤? ñ+&É≈£L&É<äT. ø£eT÷´ìdüTº bÕغ
e÷]ÿ‡»+ MT<ä Ä<Ûës¡|ü&ç q&ÉTdüTÔ+~. e÷]ÿ‡»+ uÛÖ‹ø£
yê<ä+ MT<ä Ä<Ûës¡|ü&ç O+≥T+~. uÛÖ‹ø£yê<ä+ eT‘·
uÛ≤yê\≈£î e´‹πsø£+. n+<äTe\¢ bÕغ˝À eT‘· dù «#·¤Ã e⁄+&É<Tä .
\THêïsTT. eTq Á|üC≤dü+|òü÷˝À, bÕغH√
ø±sê´\j·T+ ÁbÕs¡+_ÛkÕÔs¡T. nø£ÿ&É ø=ã“]
ø±j·T\T ø={≤º\+{≤s¡T. n˝≤ ø=≥º&ÜìøÏ
M˝Ò<¢ Tä . n˝≤ ø±≈£î+&Ü Ç+ø=ø£fió¯ ¢ mes√ yê]
ø±sê´\j·T+ ÁbÕs¡+_Ûd÷ü Ô eTq*ï |æ*∫ ø=ã“]
ø±j·T ø=≥ºeT+{≤s¡T. eTq+ ø=≥º≈L£ &É<Tä . ˙
ø±sê´\j·T+ ˙e⁄ ø=≥Tºø√ H˚qT ø=≥ºuÀqT nì
#ÓbÕŒ*. Ç+<äT˝À yÓTTVü≤e÷≥+ ñ+&É≈£L
&É<äT. ô|<ä› es¡Z b˛sê≥+ »s¡T>∑T‘·Tqï|ü&ÉT
eT‘· $XÊ«kÕ\T ø£*–q yês¡T b˛sê≥+
»j·TÁ|ü<+ä nj˚T´+<äT≈£î ø=ìï eT‘· dü+ã+<Ûä
|üqT\T #˚dqæ |ü⁄&TÉ $yê<ëdüŒ<ä+ #ÓjT· ´qedüs+¡
˝Ò<äT. n˝≤π> ø=ìï kÕs¡T¢ eTq+ ø=ìï eT‘·
uÛ≤yê\T >∑\ dü+düú\‘√ ◊ø£´ ø±sê´#·s¡D
#˚j·÷*‡ sêe#·TÃ. n≥Te+{Ï dü+<äsꓤ˝À¢
eTq≈£î ˇø£fÒ ^≥TsêsTT>± ñ+&Ü*. á ◊ø£´
ø±sê´#·s¡D\qT>±˙, eT‘· ô|<ä›\ ÁbÕs¡∆q\T,
Á|üe#·Hê\T e¬>’sê\qT >±˙ eTq+ ‹s¡düÿ
]+#·&ÜìøÏ ˝Òø£ düV≤æ +#·&ÜìøÏ n$ eTq es¡Z
b˛sê{≤\≈£î Á|üjÓ÷»q+ #˚≈£Ls¡TdüTÔHêïj·÷
˝Ò<ë nqï<˚ ^≥TsêsTT. nsTT‘˚ #êe⁄\T,
ô|[¢fi¯ó¢, |ü⁄≥Tºø£\T Ç‘·s¡ nH˚ø£ Áø£‘·Te⁄\≈£î
es¡Z b˛sê{≤\‘√ @MT dü+ã+<Ûä+ ñ+&É<äT.
n˝≤+≥|ü&ÉT eTq+ yê{Ïì bÕ{Ï+#·≈L£ &É<Tä .
ø=ìï dü+<äsꓤ˝À¢ eTq+ bÕ{Ï+#·ø£b˛sTTHê
Ç‘·s¡T\T bÕ{Ï+#˚≥|ü&ÉT eTq+ düs¡T›u≤≥T
#˚düTø√e&Ée÷, ‹s¡düÿ]+#·&Ée÷ nH˚~ eTq
es¡Zb˛sê≥ Á|üjÓ÷»Hê\ Ø‘ê´ eTq+ Ä˝À
∫+#ê*. n+fÒ yê{Ï|ü≥¢ eTq+ kÕqT≈£L
\+>± m|ü&É÷ ñ+&É≈£L&É<äT.
bÕغ ` kÕ+Á|ü<ëj·÷\T
bÕغ˝À eT‘· Áø£‘T· e⁄\qT bÕ{Ï+∫qyês¡T
yÓTTVü≤e÷{≤ìøÏ b˛j·÷eT˙, dü+Á|ü<ëj·T+
bÕ{Ï+#ê\˙, Ç‘·s¡T\+‘ê ˇ‹Ô&ç #˚XÊs¡˙
düeT]ú+#·T≈£î+{≤s¡T. ø±˙ bÕغ düuÛÑT´\T
n≥Te+{Ï dü+Á|ü<ëj·÷˝qT m~]+#ê*.
e´‹πsøÏ+#ê*.
yêdüyÔ êìøÏ dü+Á|ü<ëj·T+ ù|s¡T‘√H˚ eTq
MT<ä e‹Ôfió¯ ¢ edüT+Ô {≤sTT. dü+Á|ü<ëj·T+ n+fÒ

µµ

@$T{Ï? >∑‘êì~ Ç|ü&ÉT bÕ{Ï+#·&É+. >∑‘·+
qT+&ç bÕ{Ï d ü T Ô H êïs¡ T ø±ã{Ï º Ç|ü  &É T
bÕ{Ï+#·eTì #Óù|Œ~ kÕ+Á|ü<ëj·T+. e÷s¡TŒqT
ìs√~Û+#˚~ dü+Á|ü<ëj·T+. n~ e´edüÔqT
ø±bÕ&˚, e÷s¡TŒ »s¡>∑≈£î+&Ü Äù| eTTK´yÓTÆq
kÕ<Ûäq+. kÕ+Á|ü<ëj·÷\ ù|s¡T‘√ e‹Ô&ç #˚düTÔ
Hêïs¡T nì #Ó|æŒ eTq+ ‘·˝§>∑TZ‘êeTq&É+
dü]ø±<äT. nsTT‘˚ ˇø£ es¡Z b˛sê≥+ »s¡T>∑T
‘·Tqï|ü&ÉT ˇø±H=ø£ kÕ+Á|ü<ëj·T+ <ëìøÏ
‘√&ÉŒ&ÉT‘·T+<äqT≈£î+fÒ n|ü&ÉT eTq+ ‘ê‘êÿ
*ø£+>± ø=+‘· ñù|øÏå+#·e#·TÃ. ø=ìï ≈£î˝≤˝À¢
ô|<ä› eTqTwüT\T #Óù|Œ~ n+‘ê $Hê* nqï
kÕ+Á|ü<ëj·T+ ñ+~. ˇø√ÿkÕ] düyÓTà≈£î
nqT≈£L\+>± ô|<ä› eTqTwüT\T #Ó_‘˚ Ä kÕ+Á|ü
<ëj·T+ düyÓTà≈£î ‘√&ÉŒ&ÉT‘·T+~. m≈£îÿekÕs¡T¢
Ä ô|<ä› eTqTwüT˝Ò j·T»e÷qT\ <ä>∑Zs¡
&ÉãT“rdüT≈£îì kÕ+Á|ü<ëj·T+ ù|s¡T‘√ Ä
≈£î\+˝Àì ø±]à≈£î\qT düyÓTà≈£î e´‹πsø£+>±
ì\T|ü⁄‘ês¡T. n|ü&ÉT düyÓTà≈£î qwüº+ #˚≈£Ls¡T
‘·T+~. n+<äTe\¢ ø=ìï ì]∆wüº dü+<äsꓤ˝À¢
kÕ+Á|ü<ëj·÷\ e\¢ ñ<ä´e÷ìøÏ ˝≤uÛÑ+
#˚≈£Ls¡e#·TÃ. ø±˙ ì]∆wºü |ü]dæ‘ú T· ˝À¢ ˝≤uÛ+Ñ
ø£\T>∑T‘·T+~ ø±ã{Ϻ kÕ+Á|ü<ëj·T+ eT+∫~
nqTø√e&É+ bıs¡bÕ≥T. |ü+&ÉT>∑\ dü+<äs“¡ +¤ >±
»q+ kÕeT÷ Væ≤ø£+>±, ãVæ≤s¡+>∑+>± bÕ˝§ZH˚
ø±s¡´Áø£e÷\T »s¡T>∑T‘·T+{≤sTT. á dü+<äs“¡ +¤
>± »]π> eT‘· dü+ã+<Ûä ø±s¡´Áø£e÷\˝À
bÕ˝§Zq≈£L&É<Tä . ø±˙ Ç‘·s¡ kÕ+düÿè‹ø£ s¡÷bÕ
\‘√ á dü+<äs“¡ +¤ ˝À eTq+ CÀø£´+ #˚dTü ø√yê*.
eT‘·eTÚ&ÛÉ´, eT‘· ‘·‘·«X¯≈£îÔ\T @ø£|üø£å+ >±
$ìjÓ÷–+#·≈î£ +&Ü ìs√~Û+#·&ÜìøÏ~ nedüs+¡ .
eT‘·+ sê»ø°j·T <äèwæº
bÕغ˝À m˝≤ e´eVü≤]+#ê*, eT‘·
uÛ≤yê\T >∑\ e´≈£îÔ\‘√ m˝≤ e´eVü≤]+#ê*,
eT‘· uÛ≤yê\T ø£*–q ñ<ä´e÷\‘√ m˝≤
e´eVü≤]+#ê* nH˚ $wüj÷· \≈£î e∫Ãq|ü&ÉT
eTq+ sê»ø°j·T <äèw溑√ e´eVü≤]+#ê*.
sê»ø°j·T <äèwæº n+fÒ es¡Zb˛sê≥ <äèùwº. 123
123
123

e÷]ÿ ‡düTº

düT+<äs¡j·T´ X¯‘·»j·T+‹ kÕàs¡ø√|üHê´dü+

MT&çj·÷,dü+düÿè‹`Á|ü»\T
` mHé. sêyéT
>∑‘· HÓ\ 14e ‘˚Bq ôV’≤<äsêu≤<é˝Àì düT+<äs¡j·T´ ø£fi≤ì\j·T+˝À »]–q
ø±Áy˚T&é |ü⁄#·Ã\|ü*¢ düT+<äs¡j·T´ kÕàs¡ø√|üHê´dü+ dü+<äs¡“¤+>± Á|üeTTK bÕÁ‹πøj·TT\T,
Væ≤+<ä÷ |üÁ‹ø£ e÷J dü+bÕ<ä≈£î\T mHé.sêyéT #˚dæq Á|üdü+>∑+ |üP]Ô bÕsƒêìï
~>∑Te ÇdüTÔHêï+. ` dü+bÕ<ä≈£î&ÉT

düT

+<äsj
¡ T· ´ X¯‘»· j·T+‹ dü+<äs“¡ +¤ >±
ªMT&çj÷· , dü+düÿè‹`Á|ü»\Tµ nqï n+X¯+MT<ä
e÷{≤¢&˚ neø±X¯+ sêe&É+ Hê≈£î <äøÿÏ q >ös¡
e+>± uÛ≤$düTHÔ êïqT. düT+<äsj
¡ T· ´ eTôVAqï‘·
$|ü¢eø±s¡T&ÉT. O<ë‘·Ô e÷qe⁄&ÉT. düT+<ä
s¡j·T´≈£î ìyê[>± e÷]ÿ‡düTº (Ç+^¢wüT) |üÁ‹
ø£˝À Á|üø±wt ø£s¡‘Y ˇø£ yê´dü+ sêdü÷Ô uÛ≤s¡‘·
ø£eT÷´ìdüTºbÕغ ìsêà‘·>±, e´ekÕj·T $|ü¢e
eP´Vü≤ø£s¡Ô>±, e÷]ÿ‡düTº`˝…ììdüTº dü÷Á‘ê\
|ü]s¡ø£å≈£î&ç>± Á|ü»\‘√ eTy˚Tø£yÓTÆq >=|üŒ
Hêj·T≈£î&ç>± n_Ûe]í+#ês¡T. uÛ≤s¡‘· ø£eT÷´ìdüTº
bÕغ`e÷]ÿ‡düTº Ä$sꓤeø±\+ (1964)
qT+&ç 1976 es¡≈£L Á|ü<Ûëq ø±s¡´<ä]Ù>±
|üì#˚XÊs¡T. Çø£ Ä+Á<Ûä Á|ü<˚XŸ≈£î ø±Áy˚T&é
düT+<äs¡j·T´ J$‘· $X‚cÕ\T, ø±s¡´ø£˝≤bÕ\
>∑T]+∫ ø=‘·>Ô ± H˚qT #Ó|Œü <ä–+~ @MT ˝Ò<Tä .
ne˙ï Çø£ÿ&ç Á|ü»\≈£î ‘Ó\TdüT. n+<äTπø
Äj·Tq≈£î n+‘· >∑T]Ô+|ü⁄, düT+<äsj
¡ T· ´ n+fÒ
n+‘· Äsê<Ûäq. nsTT‘˚ düT+<äs¡j·T´‘√ Hê
e´øÏ>Ô ‘∑ · |ü]#·jT· + >∑T]+∫ ø=+‘·sTTHê #Ó|Œü
&É+ nÁ|üdTü ‘Ô +· ø±<äqT≈£î+≥THêïqT.
H˚qT $<˚XÊ˝À¢ #·<äTe⁄ eTT–+#·Tø=ì
e∫Ãq $<ë´]ú>± ‘=*kÕ]>± |æ.mdt. (|ü⁄#·Ã\
|ü*¢ düT+<äs¡j·T´)qT ø£*kÕqT. ø=\+_j·÷
$X¯«$<ë´\j·T+˝Àì »s¡ï*»+ dü÷ÿ˝Ÿ˝À Hê
#·<Tä e⁄ eTT–+#·Tø=ì 1968˝À Çø£ÿ&çøÏ ‹]–
e#êÃqT. $j·T‘êï+˝À nyÓT]ø± kÕ–düTÔqï
kÕÁe÷»´yê<ä j·TT<ë∆ìøÏ e´‹πsø£+>± ô|<ä›
m‘·TÔq Á|üC≤ O<ä´e÷\T kÕ>∑T‘·Tqï ø±\+
n~.q\¢C≤‹ Á|üC≤˙ø£+ ˝…eHé bòÕغ (11.40)
O<ä´eT+‘√ nyÓT]ø£Hé $X¯«$<ë´\j·÷\T
ôVA¬s‹Ôq ø±\+ n~. ãVüQXÊ Ä Á|üuÛ≤
yê\÷ HêMT<ä OHêïsTT. 1969 Hê{ÏøÏ H˚qT
n‹yê<ä (sê&çø˝£ Ÿ) sê»ø°j÷· \yÓ|’ ⁄ü yÓTT>±ZqT.

Ä @&Ü~˝ÀH˚ |æ.mdt.qT ‘=*kÕ]>± #ÓHï’Ó ˝À
ø£*kÕqT. ‘·s¡Tyê‘· ‘·s¡Tyê‘· ‘·s¡#·÷ ø£*ùd
yê&çì. 1970 e#˚Ãdü]øÏ uÛ≤s¡‘· $<ë´]ú
ô|ò&ÉπswüHé (mdt.m|òt.◊) @s¡Œ&ç+~. 1970
&çôd+ãsY˝À mdt.m|òt.◊. ‘=* eTVü‰düuÛÑ
‹s¡Teq+‘·|ü⁄s¡+˝À »]–+~. bÕغ Á|ü<Ûëq
ø±s¡´<ä]Ù>± Oqï ø±Áy˚T&é |æ.mdt. <ë<ë|ü⁄
<äXÊã›+bÕ≥T $<ë´]ú O<ä´eT u≤<Ûä´‘·\T
≈£L&Ü #·÷kÕs¡T. ø±Áy˚T&é |æ.mdt. $<ë´]ú
O<ä´eT+˝À ø±´&ÉsqY T ì]à+#˚+<äT≈£î n$T‘·
ÁX¯<ä∆ #·÷|æ+#˚yês¡T. Hê≈£î ø£fi≤XÊ\ s√E˝À¢
$<ë´]ú O<ä´eT+‘√ dü+ã+<Ûë\T ˝Òe⁄. bÕغ
‘√ dü+ã+<Ûë\T @s¡Œ&ܶø£ ø=+‘·ø±\+ &Ûç©¢
˝Àì »eVü≤sY˝≤˝Ÿ HÓÁVüA $X¯«$<ë´\j·T+˝À
#·~yêqT. nsTT‘˚ Ä ø±\+˝À $<ë´]ú O<ä´
eT+˝À ø±´&ÉsY>± m~–e∫Ãq nH˚ø£eT+~
Çyêfi¯ $$<Ûä sêÁcÕº˝À¢ uÛ≤s¡‘· ø£eT÷´ìdüTbº Õغ
(e÷]ÿ‡düTº) nÁ>∑ Hêj·T≈£î\T>± e⁄Hêïs¡T. á
y˚~ø£MT<ä Hê‘√bÕ≥T Oqï ø±Áy˚T&é eT<ÛäT
≈£L&Ü Ä ø√e≈£î #Ó+~q Hêj·T≈£î&˚. Mfi¯fl+‘ê
düT+<äsj
¡ T· ´ ª‘·j÷· ص nì #Ó|ü ø√e&É+ ø£<Tä .›
ø=+‘·ø±\+ nC≤„‘·yêdü+ >∑&ç|æHê
yÓTT‘·+Ô >± ø±Áy˚T&é düT+<äsj
¡ T· ´ J$‘·+ ‘Ó]∫q
|ü⁄düÔø£+˝≤+{Ï~. düT+<äs¡j·T´>∑~ Áø£eT•ø£åD
>∑\, m+‘√ ìsê&É+ãs¡yÓTÆq JeqXË’*. ‘=*
kÕ] Äj·Tìï ø£*dæq|ü&˚ Hê≈£î n˝≤+{Ï
n_ÛÁbÕj·T+ @s¡Œ&çb˛sTT+~. #ÓHÓ’ï ôd+Á≥˝Ÿ
(n|üŒ{Ï eTÁ<ëdüT) ¬s’˝Ò«ùdºwüHé˝ÀH˚ ‘=*kÕ]
ø±Áy˚T&é |æ.mdt.qT ø£*dæq|ü&ÉT Äj·Tq #˚‹˝À
Á{≤ì‡düsº Y O+&ç+~. n<˚<√ XÊ{Ï˝{’… Ÿ ˝≤+{Ï<√
@+{À nqT≈£îHêïqT H˚qT. Á{≤ì‡düsº +¡ fÒ eTVü‰
Äù|ø£å Äj·TqøÏ. <ëìï me]ø£Hêï Çe«>±
H˚qT #·÷&É˝<Ò Tä . n˝≤π> Äs√>∑´+ u≤>∑Tqï+‘·
ø±\+ ‘·q u≤´π>J ‘êH˚ yÓ÷düT≈£îH˚yês¡T.

me] #˚‹ø° Ç#˚Ãyês¡T ø±<äT. ø±˙ Çyêfi¯
#·÷&É+&ç ªô|<ä›eTqTwüT\Tµ #˚‘·T\T U≤∞>±,
}|ü⁄≈î£ +≥÷ yÓfifl¯ &É+ MT≈£î mø£ÿ&Éã&ç‘˚ nø£ÿ&É
ø£qã&ÉT‘·T+≥T+~.
ø±Áy˚T&é |æ.mdt. ‘êqT dü«j·T+>± #˚j·T
>∑*–q |üqT\T y˚πs yêfi¯fl≈£î n|üŒ–+#·&Üìï
@Hê&É÷ nqTeT‹+#·˝<Ò Tä . Äj·Tq≈£î MT&çj÷·
n+fÒ n$T‘· ÄdüøÏÔ. πøs¡fi¯˝À Ç.m+.mdt.
q+ã÷Á~bÕ<é˝≤>± |æmdt yÓTT<ä≥qT+&û #ÓsTT´
‹]–q s¡#s· TT‘ê ø±<äT. ø±˙ ø±Áy˚T&é j·T+._.
(e÷øÏHì˚ ãdüe|ü⁄qïj·T´) ‘·~‘·sT¡ \qT+&ç H˚qT
$qï~ @$T≥+fÒ Ä+Á<Ûä Á|ü<X˚ Ÿ˝À Á|üC≤|üø±å q
ì*#˚ |üÁ‹ø£\qT @sêŒ≥T #ÓjT· ´&É+˝À ø±Áy˚T&é
düT+<äsj
¡ T˚ ´ Ä<ÛTä ´&ÉT. Á|üC≤X¯øÔÏ ø£Hêï eTT+<äT
ªdü«‘·+Á‘· uÛ≤s¡‘µY |üÁ‹ø£qT kÕú|+æ #ê&ÉT. n+fÒ
|æ.mdt. m+‘· ìsêàD<ä≈£åî&√ ø£<ë. bÕغ
ìsêàD+‘√bÕ≥T |üÁ‹ø± ìsêàD+ yÓTfi¯≈î£ e\T
‘Ó*j·T&É+, n+‘·≈£î$T+∫ Ä |üÁ‹ø£≈£î ˇø£
<ës¡Ùìø£‘q· T s¡÷bı+~+#·&+É , @j˚T n+XÊ\
qT |üÁ‹ø£ ªø£esY #Ój÷· ´*µ nH˚<ëìMT<ä düŒwü‘º ·
O+&É&+É , |üÁ‹ø£≈î£ ø±e*‡q dü+kÕú>‘∑ · ìsêà
D≤ìøÏ |ü⁄Hê~ yÓj·T´&É+ Çe˙ï >=|üŒ n+XÊ
\T. ø£fi\¯ T, dü+düÿè‹ e÷~πs MT&çj÷· ≈£L&Ü
Á|ü»\ø√dü+ nH˚ düŒwüºyÓTÆq <äèø£Œ<∏ä+ ø±Áy˚T&é
|æ.mdt.~. ÄHê{Ïøπ kÕVæ≤‘·´ ø£fi≤ kÕ+düÿè‹ø£
s¡+>±˝À¢ ø£fiø¯ fi£ ¯ ø√düe÷, Á|ü»\ø√düe÷ nqï
#·sá kÕ>∑T‘·÷ O+~. MT&çj÷· ≈£L&Ü dü+düÿè
‹˝À ˇø£ uÛ≤>∑y˚T. düe÷»+˝À n++‘·sꓤ
>∑y˚T. ø±ã{Ϻ yÓTTs¡≥T Á|ü#êsê\T ø£{Ϻô|{Ϻ
ÁøÏj·÷o\+>±, X¯øÏÔe+‘·+>± Á|ü»\|üøå±q
ì\ã&Ü* nqï yê<äq≈£î ø±Áy˚T&é |æ.mdt.
ã<äT∆&Ó’ OHêïs¡T.
|ü⁄düÔø±\Hêï, e÷´|ü⁄\Hêï |æ.mdt.≈£î
m+‘· Çwüyº ÷Ó n+<ä]ø° ‘Ó\TdüT. J$‘· |üs´¡ +
14

e÷]ÿ ‡düTº
‘·++ Äj·Tq≈£î á ¬s++&É÷ ÁbÕD+>±
O+&˚$. eT+∫ |ü⁄düÔø±\T ùdø£]+#·&É+,
es¡duü {… ºÏ #·<eä &É+, e÷´|ü⁄\T ùdø£]+#·&+É `
ÇM Äj·Tq yê´|üø±\T. CÀôd|òt ˙<∏yä Té yÓ\Te
]+∫q ªôd’Hé‡ n+&é dæ$˝…’CÒwüHé ÇHé #Ó’Hêµ
Á>∑+<∏ä Á|üø£s¡D≤\˙ï ùdø£]+#·&ÜìøÏ Äj·Tq
m+‘· ø£wüº|ü&ܶ&√ dü«j·÷Hê Hê≈£î ‘Ó\TdüT.
á Á>∑+<∏ë\qT ªm&ç{Ÿµ #˚dæq CÀôd|òt ˙<∏äyéT
dü«j·÷Hê ˇø£ XÊgy˚‘·Ô. mes¡T ø£qã&ܶ Ä
|ü⁄düÔø±\T mø£ÿ&ÉHêï <=]øÏ‘˚ |üÁ{≤+&Éj·÷´
nH˚yê&ÉT ø±Áy˚T&é |æ.mdt. yÓTT‘·Ô+ 24
|ü⁄døÔü ±\T n$. ø±Áy˚T&é |æ.mdt. #·ìb˛j˚THê{ÏøÏ
5`6 uÛ≤>±\T e#êÃsTT. Çø£ÿ&É #Ó|⁄ü Œø√yê\dæq
$wüjT· + @$T≥+fÒ ø±Áy˚T&é |æ.mdt. ‘·q ‘·s+¡
yÓTT‘êÔìø° |ü⁄düøÔ ±\T #·~y˚ n\yê≥T #˚XÊ&ÉT.
$|ü¢eø£s¡ ø±s¡´ø£˝≤bÕ\˝À bÕ˝§ZH˚ yê]H˚
ø±<äT, Á|üC≤kÕ«$Tø£ b˛sê{≤˝À¢ bÕ˝§ZHy˚ ês¡T,
Á|ü»\ø√dü+ |üì#Ój÷· ´* nqT≈£îH˚yês¡T J$‘·
|üs¡´+‘·+ C≤„Hêìï düeTTbÕ]®+#·T≈£î+≥÷H˚
O+&Ü\qï n+XÊìï uÀ<Ûä|ü]#ê&ÉT ø±Áy˚T&é
|æ.mdt. Äj·Tq≈£î |ü⁄düÔø±\T ùdø£]+#·&É+,
#·<äe&É+ Ç‘·s¡T\≈£î e÷~] ˇø£ Vü‰; ø±<äT.
n<=ø£ n≈£î+]ƒ‘· Bø£.å |ü⁄düøÔ ±\ |ü≥¢ kÕ<Ûës¡D
ÄdüøÏÔ ø£*– O+&É&É+ ø£Hêï $Tqï>± $$<Ûä
<äèø√ÿD≤\qT dü+‘·]+#·Tø√yê\H˚ õC≤„dü
ø±Áy˚T&é |æ.mdt.~. HêøÏ+ø± u≤>± C≤„|üø£+.
H˚qT Ädüø>ÔÏ ± |ü]o*+#êqT Äj·Tìï` ø±Áy˚T&é
|æ.mdt. me]qT+&ÉHêï @<äHêï ø=‘·>Ô ± ‘Ó\TdüT
ø√yê\Hêï, dü]ø=‘·Ô $wüj÷· \T H˚sT¡ Ãø√yê\Hêï
yêfi¯fl‘√ #ê˝≤ düeTj·T+ >∑&ùç |yês¡T. #ÓqïjYT
≈£î ø±Áy˚T&é |æ.mdt. e∫Ãq|ü&ÉT nH˚ø£kÕs¡T¢
bÕغqT+&ç ãj·T{ÏøÏ yÓ[flb˛sTTq ø±Áy˚T&é dæ.
düTÁãeTDÏjT· yéTqT ø£\e&ÜìøÏ yÓ[flq|ü&ÉT H˚qT
|æ.mdt.≈£î ‘√&ÉT>± yÓfi≤flqT. yêfi¯ófl @+ e÷{≤¢
&ÉT≈£îH˚yês√ Hê≈£î ‘Ó*j·T<äT. m+<äTø£+fÒ H˚qT
yêfi¯fl‘√ mqï&É÷ ≈£Ls√Ã˝Ò<äT. ø±ì ˇø£ÿ
$wüj·T+ e÷Á‘·+ H˚qT ns¡ú+ #˚düT≈£îHêïqT.
ej·TdüT MT<ä |ü&¶É ø±Áy˚T&é‡ |ü≥¢ ø±Áy˚T&é |æ.mdt.
Á|ü‘˚´ø£yÓTÆq Äù|ø£å ø£qã]#˚yês¡T. yêfi¯fl|ü≥¢
#·÷|æ+#˚ >ös¡e+ ì»+>± mqï<ä–q~.
|æ.mdt.‘√ ø£*dæ H˚qT ø=ìïkÕs¡T¢ HÓ\÷¢s¡T˝À
Oqï |”|⁄ü ˝Ÿ‡ bÕ© ø°ì¢ ø˘≈î£ yÓfi≤flqT. s¡eTD≤¬s&ç,¶
X‚cÕ¬s&ç¶ ‘·~‘·s¡T\qT ø£\e&ÜìøÏ yÓfi‚flyê&ÉT
Äj·Tq. ø±Áy˚T&é |æ.mdt. k˛<äs¡T\ >∑T]+∫
Hê≈£î n+‘·>± ‘Ó©<äT. X‚cÕ¬s&ç¶>±]ì H˚qT
ø£\e˝Ò<äT ≈£L&Ü. nsTT‘˚ Äj·Tq ≈£î≥T+ã
düuÛÑT´\qT ` yê]˝Àq÷ #ê˝≤eT+~ &Üø£ºπs¢
` ø£*kÕqT. ø±Áy˚T&é |æ.mdt. nø£ÿ&ç &Üø£ºs¡¢qT
ø£*dæ yêfi¯fl‘√ düeTj·T+ yÓ∫Ã+#˚yês¡T. Á|ü»
15

MT&çj÷· ,dü+düÿè‹`Á|»ü \T

ªª

|ü⁄düÔø±\Hêï, e÷´|ü⁄\Hêï |æ.mdt.≈£î m+‘·
Çwüyº ÷Ó n+<ä]ø° ‘Ó\TdüT. J$‘· |üs´¡ +‘·+ Äj·Tq≈£î
á ¬s++&É÷ ÁbÕD+>± O+&˚$. eT+∫ |ü⁄düÔø±\T
ùdø£]+#·&É+, es¡düu…{Ϻ #·<äe&É+, e÷´|ü⁄\T ùdø£
]+#·&É+`ÇM Äj·Tq yê´|üø±\T.

µµ

\≈£î yÓTs¡T>¬ q’ , HêD´yÓTqÆ yÓ<’ ´ä ùde\T n+~+
#·&É+˝À nø£ÿ&ç &Üø£ºs¡¢ ø£èwæì ø=ìj·÷&ÉT‘·÷
Á|üC≤yÓ’<ä´ s¡+>∑+˝À yês¡T eT]+‘· O‘ê‡
Vü≤+‘√ |üì#Ój·T´&ÜìøÏ ø±e*‡q O‘˚ÔC≤ìï
n+~+#˚yês¡T. nø£ÿ&ç &Üø£sº ¢¡ eè‹Ô HÓ|’ ⁄ü D≤´˙ï,
kÕeTsêú´\q÷ m+‘√ $\TyÓ’q$>± uÛ≤$+#˚
yês¡T Äj·Tq. ù|<äkÕ<ä\ø√dü+ n+‘· ô|<ä›
ÄdüT|üÁ‹ì ìs¡«Væ≤+#·&+É , yÓ<’ ´ä + n+~+#·&+É
` Hê≈£î ‘Ó*d” Ç+¬øø£ÿ&Ü n+<äTu≤≥T˝À ˝Ò<Tä .
Ä dü+düúqT Ç+‘· >=|üŒ>± r]Ã~<ä›&É+ m+‘√
ø£wüºuÛÑ÷sTTwüºyÓTÆq~. nsTTHê Ä |üì ì]«
|òüTï+>± ø=qkÕ>∑T‘√+~. á ø£èwæ˝À ø±Áy˚T&é
|æ.mdt. bÕÁ‘·q÷ eTs¡Te˝Ò+.
Á|ü‘´˚ øÏ+∫ #Ó|ü ø√yê*‡q Ç+ø√ n+X¯+
@$T≥+fÒ`meT¬s˙® ‡ ø±\+˝À ø±Áy˚T&é |æ.mdt.
j·TT.õ. (nC≤„‘·yêdü+)˝À O+&É>± ø£*dæ
Äj·Tq dü÷#·q\ y˚Ts¡≈£î |üqT\T ‘·\¬ø‘·TÔ
≈£îH˚yê&çì. Ä |üqT\÷, Ä $esê\ >∑T]+∫
nÁ|üdTü ‘Ô +· >±˙` Ä ø±\+˝À H˚qT Áø£eT•ø£Då ,
düeTj·TbÕ\q, #˚dæq Á|ü‹ ô|’kÕ Ks¡TÃ≈£L
˝…øÿ£ sêj·T&É+˝À ø±Áy˚T&é |æ.mdt. K∫Ñ·‘«· +
dü«j·÷Hê #·÷XÊqT. á \ø£Då ≤\T m+‘√ nkÕ
<Ûës¡DyÓTÆq$. Ä<äs¡Ù˙j·TyÓTÆq$. j·TT.õ.˝À
O+&É>± @e÷Á‘·+ @eTs¡bÕ≥T #·÷sTT+#˚
yês¡T ø±<ëj·Tq. ‘Ó\+>±D≤ kÕj·TT<Ûä b˛sê
≥ø±\+ Hê{Ïø£Hêï Á|üe÷<äø£s¡yÓTÆq |ü]dæú‹
O+&ç+~ meT¬s®˙‡ ø±\+˝À. ‘Ó\+>±D≤ kÕ
j·TT<Ûä b˛sê≥ø±\+˝ÀH˚ Ç+‘·øH£ êï ùd«#·Ã>¤ ±
|üqT\T #·øÿ£ u…{≤ºsT¡ . ø±Áy˚T&é |æ.mdt. ª‘Ó\+>±
D≤ kÕj·TT<Ûä b˛sê≥+`nqTuÛÑyê\Tµ |ü⁄düÔø£+
1972 &çôd+ãsY˝À eTTÁ~+#ês¡T. H˚qT ≈£L&Ü
m+‘√ Ädüø‘ÔÏ √, nqTs¡ø‘ÔÏ √ Ä |üì˝À Äj·Tq
yÓ+≥ |ü&˚yê&çì. á |ü⁄düÔø±ìï dü+øÏå|üÔ+ #˚dæ
ªk˛wü˝Ÿ ôd+’ {Ïdµºt |üÁ‹ø£˝À d”]j·T˝Ÿ>± yÓj÷· ´
\ì nqT≈£îqï MT<ä≥ Ä |ü⁄düÔø£+ ªÄ‘·àqTµ
|ü{Ϻ#˚Ã˝≤ dü+øÏå|”Ôø£s¡D #˚ùd |üì Hê MT<ä
ô|{≤ºsT¡ . n~ Hê≈£î z nkÕ<Ûës¡DyÓTqÆ düyê˝Ÿ.
nqT≈£îqïfÒ¢ Ä Á>∑+<∏ëìï eT÷&ÉT uÛ≤>±\T>±
Hê≈£î u≤>± >∑Ts¡TÔ+&ç k˛wü˝Ÿ ôd’+{Ïdtº 1973

|òæÁãe], e÷]Ã, @Á|æ˝Ÿ dü+∫ø£\˝À Á|ü#·T]+
#ês¡T. H˚qT dü+øÏ|å +Ôü #˚dqæ ∫‘·TÁÔ |ü‹ì ÄeT÷
˝≤Á>∑+ m+‘· ì•‘·+>± |ü]o*#ês¡+fÒ, n|üŒ
C…|Œæ q |üìøÏ Ç‘·sT¡ \MT<ä qeTàø£+ O+#·T‘·÷H˚
‘êqT @$ eTTK´yÓTÆq n+XÊ\ì uÛ≤$+#ê˝À
yê{Ïì |ü⁄q'Á|ü‹wæ+º #·&+É <ë«sê >=|üŒ dü+bÕ
<äø£ øöX¯˝≤ìï (m&ç{À]j·T˝Ÿ dæÿ˝Ÿ) Á|ü<ä]Ù+
#ês¡T. Hê es¡≈£î Ç<=ø£ >=|üŒ C≤„|üø£+.
ª‘Ó\+>±D≤ kÕj·TT<Ûä b˛sê≥+`nqTuÛÑyê\Tµ
düeTÁ>∑ Á>∑+<∏+ä , dü+øÏ|å Ôü |ü⁄düøÔ +£ s¬ +&É÷ OHêï
sTT. nìï ù|J\ |ü⁄düÔø£+ #·<äe˝Ò+ nqT≈£îH˚
yêfi¯fl+, dü+øÏå|üÔ |ü⁄düÔø£+ #·~$Hê ‘Ó\+>±D≤
kÕj·TT<Ûä b˛sê≥+˝À uÛ≤s¡‘· ø£eT÷´ìdüTº O<ä´
eT nqTuÛyÑ ê\T, ìC≤+ bÕ\qqT ≈£L\<√dæq
‘·sT¡ yê‘· e÷]q |ü]dæ‘ú T· \T`á s¬ +&ÉT ø±˝≤
˝À¢ì Á|ü‹ <äX¯˝Àì @ ø°\ø£ düeTj·÷˙ï e<ä
\ì $<Û+ä >± ÁX¯<∆ä rdüT≈£îHêïs¡T ø±Áy˚T&é |æ.mdt.
uÛ≤s¡‘· $|üy¢ √<ä´eT+ H˚sê«*‡q >∑TDbÕsƒê\≈£î
Ç~ ô|<ä›u≤\•ø£å e+{Ï~.
Çø£ düT+<äsj
¡ T· ´ X¯‘»· j·T+‹ dü+<äs“¡ +¤ >±
H˚qT Á|üd+ü –+#ê*‡q n+XÊìøÏ ekÕÔqT. uÛ≤wü,
dü+düÿè‘·T\ $wüj·÷ìøÏ e#˚Ãdü]øÏ uÛ≤cÕ
Á|üjT· Tø£Ô sêÁcÕº\ kÕ<Ûqä ø√dü+ ø±Áy˚T&é |æ.mdt.
m+‘· >=|üŒ>± b˛sê&Üs√, uÛ≤cÕ Á|üj·TTø£Ô
sêÁcÕº\ @sêŒ≥T ø√s¡T‘·÷ Äj·Tq sêdæq |ü⁄düÔ
ø£+ m+‘·{Ï e÷s¡Z<äs¡Ùø£+ nsTT´+<√ MT≈£î
‘Ó*j·T+~ ø±<äT. ø±Áy˚T&é |æ.mdt. #ÓãT‘·T+fÒÒ
sêdüT≈£îì <ëìï |ü⁄düøÔ s£ ÷¡ |ü+˝ÀøÏ rdüT≈£îe∫Ãq
yês¡÷, &çπøºwüHé rdüT≈£îqï »s¡ï*dü÷º Äràj·T
dü‘êÿs¡+ bı+<ä{≤ìøÏ á düuÛÑ˝ÀH˚ OHêïs¡T.
ø±Áy˚T&é |æ.mdt. ª$XÊ˝≤+Á<Ûä˝À Á|üC≤sê»´+µ
|ü⁄düøÔ +£ rdüT≈£îsêe&É+‘√ <ëìøÏ nqT>∑TD+>±
ø±Áy˚T&é Ç.m+.mdt. ª◊ø£´ πøs¡fi¯µ nqï |ü⁄düÔø£+
‘Ó#êÃs¡T. n˝≤π> eTVü‰sêh˝À ≈£L&Ü uÛ≤cÕ
Á|üj·TTø£Ô sêÁcÕº\ø√dü+ O<ä´eT+ yÓTT<ä\
sTT´+~. nsTT‘˚ |æ.mdt. uÛ≤wü ù|]≥ #Ûê+<ädü
yê<ëìï mqï&É÷ n+^ø£]+#·˝Ò<äT. nqTeT
‹+#·˝<Ò Tä . ‘·q e÷‘·èuÛ≤wü nsTTq ‘Ó\T>∑TqT
Áù|$T+#˚yê&ÉT. yÓTC≤غ, yÓTÆHêغ nqï ‘˚&Ü

e÷]ÿ ‡düTº

MT&çj÷· ,dü+düÿè‹`Á|»ü \T

ªª

|ü•ÃeT<˚XÊ˝À¢ yêsêÔ|üÁ‹ø£\ düs¡Tÿ˝ÒwüHé |ü&çb˛
‘·T+fÒ ‘·÷s¡TŒ <˚XÊ˝À¢ ô|s¡T>∑T‘·÷ O+<ä≥. n+fÒ yêsêÔ
|üÁ‹ø± Á|ü|ü+#·+˝À ≈£L&Ü ¬s+&ÉT Á|ü|ü+#ê\T OHêïsTT.
ˇø£{Ï n_Ûeè~∆ #Ó+~q <˚XÊ\ e÷¬sÿ≥Tº, s¬ +&ÉT n_Ûeè~∆
#Ó+<äT‘·Tqï <˚XÊ\ e÷¬sÿ≥Tº. á s¬ +&√ |Á |ü +ü #· e÷¬sÿ{Ÿ
˝À Ç+ø± $düÔs¡D≈£î neø±XÊ\T OHêïsTT.

µµ

˝Ò≈î£ +&Ü nìï uÛ≤s¡rj·T uÛ≤wü\÷ düe÷qyÓTqÆ
eì uÛ≤$+#ê&ÉT. |æ.mdt.‘√ bÕ‘· C≤„|üø±\T
ø£\uÀdüTø√e&ÜìøÏ $.¬ø. sêeT#·+Á<äHé‘√
e÷{≤¢&TÉ ‘·÷ O+&É>± ‘Ó\T>∑TuÛ≤wü Wqï‘ê´ìï,
kıã>∑Tì <Ûä«ì+#˚˝≤ ªe÷ ‘Ó\T>∑T uÛ≤s¡rj·T
uÛ≤wü˝À¢ Ç{≤*j·THé uÛ≤wü˝≤++{Ï<äìµ #Óù|Œ
yês¡ì >∑Ts¡TÔ #˚düT≈£îHêï+. nsTT‘˚ #Ó|üø√e
&É+˝À m˝≤+{Ï #Ûê+<ädyü ê<ä+ O+&˚~ ø±<äT.
uÛ≤wüMT<ä Çyêfi¯ H˚H=ø£ yê´dü+ #·÷XÊqT...
düπs¢+&ç Ç|üŒ{Ïø£~ nÁ|üdüTÔ‘·+... e~˝Ò<ë›+..
‘Ó\T>∑T uÛ≤wü Wqï‘ê´ìï #ê{Ï #ÓãT‘·÷H˚ |üs¡
uÛ≤wü\qT düe÷<ä]+#·&É+ |æ.mdt.˝Àì $•
wüº‘·. uÛ≤wü ˇø£ C≤‹ dü+düÿè‹>± uÛ≤$+#˚
yêsêj·Tq. ãVüQXÊ düT+<äsj
¡ T· ´˝À Oqï $•
wü‘º \· ˙ï Çyêfi¯ H˚qT #ÓjT· ´uÀj˚T kÕàs¡ø√|üHê´
dü+‘√ @<√ ˇø£ y˚Ts¡≈£î kÕMT|ü´‘· Oqïy˚.
Çø£ H˚s¡T>± Hê Á|üdü+>∑+˝ÀøÏ ekÕÔqT.
MT&çj÷· >∑T]+∫, Á|ü‘´˚ øÏ+∫ >√¢ã˝Ÿ &çõ≥˝Ÿ
X¯ø£+˝À Oqï eTq+ e÷{≤¢&ÉTø√e&ÜìøÏ
eTT+<äT H˚H√ $wüj·T+ #ÓbÕŒ*. Çyêfi¯ O<ä
j·Ty˚T uÛ≤s¡‘<· X˚ +¯ ˝À ªÁ|ò” kÕ|òyºt s˚ µY O<ä´e÷ìøÏ
dü+ã++~Û+∫q ø=+<äs¡T $TÁ‘·T\T qqTï
ø£*dæq|ü&ÉT Çyêfi¯ |æ.mdt. ã‹øÏO+fÒ @+
#˚ùdyês¡T nì ‘·]ÿ+#·T≈£îHêï+. ‘·|Œü ìdü]>±
|æ.mdt. <ëìï ÄVü‰«ì+#˚yês¡T nqT≈£îHêï+.
Á|ò” kÕ|òtºy˚sY O<ä´e÷ìøÏ Ä<ÛäT´&ÉT ]#·sY¶
kÕº˝ŸeTHé Á|ü‹cÕº‘à· ø£yTÓ qÆ eTkÕ‡#·÷´{Ÿ‡ ÇHédºæ
≥÷´{Ÿ Ä|òt f…ø±ï\J (nyÓT]ø±)˝À ‘·q
ø=\Te⁄qT y=~*ô|{Ϻ 1983`85 eT<Ûä´
ø±\+˝À (ô|’dü\T ô|{Ϻ) ø=qTø√ÿyê*‡q
nedüs+¡ ˝Òì (ø£+|üP´≥sY) Ä|üsπ {Ï+>¥ dædyºü Té
Áb˛Á>±+ sêj·T&ÜìøÏ dæ<|∆ä &ü ܶ&TÉ . ø£+|üP´≥sY
s¡+>∑+˝À e∫Ãq uÛ≤Ø e÷s¡TŒ\ H˚|ü<∏ä´+˝À
dü]>±Z Ä ø±\+˝ÀH˚ (1983`85) ]#·sY¶
kÕº˝ŸeTHé á Ä˝À#·q #Ój·T´&É+`‘·<ë«sê
Á|ü»\≈£î \_∆ #˚≈L£ sêÃ\ì ìs¡sí TT+#·Tø√e&É+
‘·qì m+‘·>±H√ Á|üu≤Û $‘· #˚d+æ <äì Ä $TÁ‘·T
&ÉT #Ó|üø=#êÃ&ÉT. n+<äTπø |æ.mdt. á O<ä´
e÷ìï ÄVü‰«ì+#˚yês¡ì H˚qT #ÓbÕŒqT. MT&ç

j·÷ e÷<Ûä´eT+ @<Ó’Hê düπs Á|ü»\ Á|üjÓ÷»
Hê\ø√dü+ ì\ã&É&+É , Á|ü‘´· ø£+å >±H√ |üs√ø£+å
>±H√ Á|ü»\≈£î y˚T\T #ÓjT· ´&É+... nM ø±Áy˚T&é
|æ.mdt. ø√s¡T≈£îH˚~.
Çyêfi¯ MT&çj·÷ nH˚~ eTq dü+düÿè‹
ø£Hêï $Tqï>± ‘·j·÷s¡sTT´+~ ø±ã{Ϻ n~
ø£wüºJe⁄\ Á|üjÓ÷»Hê\ø√dü+ m˝≤ bÕ≥T
|ü&>É \∑ <√ H˚qT $e]kÕÔqT. n_Ûeè~∆ #Ó+~q
<˚XÊ˝À¢ H˚&ÉT ªq÷´dt MT&çj·÷µ dü+øå√uÛÑ+˝À
O+~. nyÓT]ø±, ◊s√bÕ <˚XÊ˝À¢ »s¡ï*»+
|ü‘·qyÓTÆb˛‘·÷ O+<ä˙, n&ÉT>∑TC≤]b˛‘·÷
O+<ä˙, ø±düÔ n‹ #˚dæ #ÓãT‘·÷ OHêïs¡T.
Äj·÷ <˚XÊ˝À¢ »]–q nH˚ø£ dü<dä Tü ‡\≈£î H˚qT
Vü‰»s¡j·÷´qT. eTTK´+>± Ä+>∑¢+ e÷{≤¢&˚
<˚XÊ˝À¢ ªá |ü]ÁX¯eT uÛ$Ñ wü´‘·TÔ ‘·qøÏ ‘êqT>±,
@ø±øÏ>± dü+uÛ≤[+#·Tø√˝Ò<äH˚µ ã\yÓTÆq n_Û
ÁbÕj·T+ O+~. ø±düÔ n≥÷ Ç≥T>±, Ç+ø±düÔ
n‹X¯jÓ÷≈£îÔ\‘√ <ë<ë|ü⁄ n+‘·{≤ á
n_ÛÁbÕj·T+ ‘·˝‘… T· ‘Ô ÷· O+~. Á|ü|+ü #· Á<äe´
ô|≥Tºã&ç dü+øå√uÛÑ+, 2008`09˝À HÓ\ø=qï
Ä]úø£e÷+<Ûä´+ eT÷\+>± nH˚ø£ dü+düú\T
–+>∑sê\T ‹]–b˛j·÷sTT. yêDÏ»´ Á|üø≥£ q\
Ä<ëj· T + |ü & ç b ˛sTT+~. yêsêÔ | ü Á ‹ø£ \
Á|ü<Ûëq Ä<ëj·T eqs¡T>± Oqï Ç~ <Óã“‹H˚
dü]øÏ nH˚ø£ ã&Ü |üÁ‹ø£\T ~yêfi≤ rùd |ü]dæú
‹øÏ HÓ≥ºã&ܶsTT. n|üŒ{Ï<ëø± á |üÁ‹ø£\≈£î
ã\+>± ì*∫q yêDÏ»´ Á|üø≥£ q\ Ä<ëj·Ty˚T
yê{Ï ã\V”≤q‘·>± e÷]+~. ÄK]øÏ q÷´
j·÷sYÿ f…ÆyéT‡ |üÁ‹ø£ ≈£L&Ü ~yêfi≤ m‹Ôb˛
≈£î+&Ü O+&É&ÜìøÏ yÓTøχø£Hé _*j·T˙sY ø±s√¢dt
dæ¢yéT qT+&ç 25 ø√≥¢ &Ü\s¡T¢ n‘·´edüs¡+>±
n|ü⁄Œ ‘Ó#·TÃ≈£î+~. Ç+‘· uÛ≤Ø yÓTT‘·Ô+ |üÁ‹ø£
$düÔs¡D≈£î >±ø£ s√EyêØ>± q&ç#˚ <ëìøÏ
‘Ó#·TÃø√e&Üìï ã{Ϻ |ü]dæú‹ rÁe‘·qT eTq+
ns¡ú+ #˚düTø√e#·TÃ. nsTT‘˚ |ü]dæú‹ Ç|ü&ÉT
ø±düÔ yÓTs¡T>∑T|ü&ç+~. ø±˙ dü+øå√uÛÑ+ j·T<∏ë
‘·<∏ä+>± O+~. Ç~ eT]+‘· rÁe+ ≈£L&Ü
ø±qT+~.
Á|ü|ü+#· yêsêÔ|üÁ‹ø£\, eTTÁ<ë|ü≈£î\

düe÷K´ (˝≤Hé`ÇÁbòÕ) dü<ädüT‡ á eT<Ûä´H˚
$j·THêï˝À »]–+~. Ä dü<ädüT‡≈£î H˚q÷
yÓfi≤flqT. düe÷K´ Á|ü<Ûëq ø±s¡´ìsê«Vü≤ø£
n~Ûø±] (dæ.Ç.z.) dü<ädüT‡qT<˚›•+∫ Á|üdü+
–dü÷Ô ÄX¯Ãs¡´+ >=*ù| e÷≥ ˇø£{Ï #ÓbÕŒ&ÉT.
nB yêsêÔ|üÁ‹ø£\ düs¡Tÿ´˝ÒwüHé >∑T]+∫.
|ü•ÃeT<˚XÊ˝À¢ yêsêÔ|Áü ‹ø£\ düsT¡ ÿ˝ÒwHü é |ü&bç ˛
‘·T+fÒ ‘·÷s¡TŒ <˚XÊ˝À¢ ô|s¡T>∑T‘·÷ O+<ä≥.
n+fÒ yêsêÔ|Áü ‹ø± Á|ü|+ü #·+˝À ≈£L&Ü s¬ +&ÉT
Á|ü|+ü #ê\T OHêïsTT. ˇø£{Ï n_Ûeè~∆ #Ó+~q
<˚XÊ\ e÷¬sÿ≥Tº, s¬ +&ÉT n_Ûeè~∆ #Ó+<äT‘·Tqï
<˚XÊ\ e÷¬sÿ≥Tº. á s¬ +&√ Á|ü|+ü #· e÷¬sÿ{Ÿ
˝À Ç+ø± $düÔs¡D≈£î neø±XÊ\T OHêïsTT.
Á|ü<ëÛ q+>± #ÓH’ ê, uÛ≤s¡‘,Y <äøDåÏ ≤Á|òøæ ±, ˝≤{ÏHé
nyÓT]ø±, ‘·÷s¡TŒ Ädæj÷· <˚XÊ˝À¢ á neø±
XÊ\T OHêïsTT. n+fÒ Á|üdüTÔ‘êìøÏ Á|ü|ü+#·
yêsêÔ |üÁ‹ø£\ e÷¬sÿ{Ÿ˝À Çy˚ Á|ü<Ûëq Äø£
s¡¸D. nsTT‘˚ ‘·÷s¡TŒ Ädæj÷· , Ädæj÷· , <äøDåÏ ≤
Á|òæø± <˚XÊ\T ø=ìï+{Ï˝À á e÷¬sÿ{Ÿ >∑]wüº
kÕúsTTøÏ #˚s¡Te˝À O+~. eT]ø=ìï <˚XÊ˝À¢
MT&çj÷· |ü]ÁX¯eT ô|s¡T>∑T<ä\≈£î neø±XÊ\T
OHêïsTT. nsTT‘˚ nø£ÿ&É eè‹Ô|sü y¡ TÓ qÆ kÕeTsê∆´
\T ˇø£ kÕúsTT˝À ì*∫b˛‘êsTT. sê»ø°j·T
b˛sê{≤\T, kÕe÷õø£, sê»ø°jT· b˛sê{≤\T
ô|]π> Áø£eT+˝À MT&çj·÷ ô|]π>+<äT≈£î >∑\
neø±XÊ\÷ ô|s¡T>∑T‘êsTT. O<ëVü≤s¡D≈£î
<äøDåÏ ≤Á|òøæ ±qT #·÷&Ée#·TÃ. nsTT‘˚ uÛ≤s¡‘<· X˚ +¯
˝À á ¬s+&ÉT <Û√s¡DT\÷ Á|üã\+>±H˚ OHêï
sTT. ø=ìï#√≥¢ $düsÔ D¡ dü+Ô _Û+∫b˛‘˚ eT]ø=ìï
#√≥¢ $kÕÔs¡yÓTÆq neø±XÊ\T OHêïsTT.
Á|ü‘˚´øÏ+∫ ‘Ó\T>∑T˝À á neø±XÊ\T #ê˝≤
y˚>∑+>± n+~e#êÃsTT.
Á|üeTTK s¡#·sTT‘·, sê»ø°j·T XÊgy˚‘·Ô
nsTTq sê_Hé C…Á|ò” á ô|s¡T>∑T<ä\ >∑T]+∫
#ê˝≤H˚ $es¡+>± sêkÕ&ÉT. Çs¡y’Ó @fi¯flÁøÏ‘y· T˚
á sêh+˝À e´ekÕj·T ≈£L©\T ≈£L&Ü ˇø£
»≥Tº>± »≥Tº≈£î ˇø£ ù||üs¡T ø=qTø=ÿì #·~y˚
n\yê≥T O+~. düe÷»+˝À n≥º&TÉ >∑T kÕúsTT
Á|üC≤˙ø£+ es¡≈£L |üÁ‹ø£ #˚πs~. kÕúìø£ m&ç
wüHé\T ≈£L&Ü ÁbÕs¡+_Û+#·&É+‘√ <äøÏåD≤~
sêÁcÕº˝À¢H˚ n‘·´+‘· nÁ>∑>±$T sêh+>±,
sêh+˝À eT÷\eT÷\\≈£L ~q|üÁ‹ø£ #˚s¡T
‘·Tqï sêh+>± Ä+Á<Ûä Á|ü<˚XŸ e÷]+~. Ç‘·
s¡Á‘ê ø±s¡D≤\≈£î ‘√&ÉT Äj·÷ düú\ø±˝≤˝À¢ì
sê»ø°j·T |ü]D≤e÷\T ≈£L&Ü MT&çj·÷
$düÔs¡D≈£î <√Vü≤<ä+ #˚dæ+~. sê»ø°j·T O<˚«
>±\T yÓT+&ÉT>± Oqï|ü&ÉT, eT+#√ #Ó&√
Á|ü»\qT @ø£+ #˚ùd dü+<äsꓤ˝À¢q÷, $&ÉBùd
dü+<äsꓤ˝À¢q÷ |üÁ‹ø£ düs¡Tÿ´˝ÒwüHé ô|s¡>∑&É+
16

e÷]ÿ ‡düTº
MTs¡T >∑eTì+#·e#·TÃ. πøs¡fi¯ sêh+˝À #·÷ùdÔ
nø£ÿ&É yêeT|üø£å Á|üuÛ≤e+ ô|]π> Áø£eT+˝À
n˝≤+{Ï ô|s¡T>∑T<ä\ #√≥T #˚dTü ≈£î+~. n<=ø£
>=|üŒ $»j·Te+‘·yÓTÆq nqTuÛÑe+. Çø£b˛‘˚
Væ≤+B e÷{≤¢&˚ sêÁcÕº˝À¢ ≈£L&Ü Ç˝≤+{Ï
ô|s¡T>∑T<ä\, <äTs¡<èä wüeº XÊ‘·÷Ô sêeT»qàuÛ÷Ñ $T
düeTdü´ ø±\+˝À eTq≈£î ø£ì|ædTü +Ô ~. sêeT»qà
uÛ÷Ñ $T O<ä´eT+˝À MT&çj÷· ≈£L&Ü ˇø£ uÛ≤>∑+
nqTø√+&û. ø±ã{Ϻ MT&çj÷· ô|s¡T>∑T<ä\≈£î Oqï
H˚|ü<∏ë´\ |ü≥¢ eTq+ ø£&ÉT C≤>∑s¡÷ø£‘·‘√
O+&Ü*. eT+∫ø°, #Ó&ÉTø° MT&çj·÷ <√Vü≤<ä+
#˚düTÔ+~. nsTT‘˚ sê»ø°j·T uÛ≤y√<˚«>±\≈£î
nqT>∑TD+>± yêsêÔ|üÁ‹ø£\ düs¡Tÿ´˝ÒwüHé,
|üsƒ¡˙j·T‘· ô|s¡>∑&É+ nH˚~ ˇø£ nìyês¡´
|ü]D≤eT+. {°M\≈£î dü+ã+~Û+∫ ≈£L&Ü Ç<˚
dü÷Á‘·+ e]ÔdüTÔ+~. uÛ≤s¡‘·<˚X¯ |ü]XÀ<Ûäø£
n<Û´ä j·THê\T á $wüj÷· H˚ï <Ûèä e|üsT¡ düTHÔ êïsTT.
á sêh+˝À Á|üC≤X¯øÏÔøÏ n<äT“¤‘·yÓTÆq
$»j·T>±<Ûä O+~. e÷≈£î Ç<ä+‘ê #ê˝≤
ÄX¯Ãs¡´+>± O+≥T+~. Væ≤+<ä÷e+{Ï ô|<ä›
|üÁ‹ø£˝À¢ m˝≤+{Ï e÷s¡TŒ\T »s¡T>∑T‘·THêïjÓ÷
n<Ûä´j·Tq+ #Ój·T´&ÜìøÏ ø±Áy˚T&é‡ e#˚Ãyês¡T.
yê]qT+&ç Á|üC≤X¯øÏÔøÏ dü+ã+~Û+∫ ø=+‘·
düe÷#ês¡+ ‘Ó\TdüT≈£îì, |üÁ‹ø£ m<äTs=ÿ+≥Tqï
düeTdü´\MT<ä #·]Ã+#·T≈£îH˚yêfi¯fl+. Ç+‘·
düTBs¡Èø±\+ bÕ≥T Ä |üÁ‹ø£ q&É|ü&É+ ˇø£
m‘·ÔsTT‘˚... <ëì kÕeTs¡ú´+ Ç+ø=ø£ m‘·TÔ
nì|æ+∫+~ Hê≈£î. u…+>±˝Ÿ, πøs¡fi¯ e+{Ï
sêÁcÕº˝À¢ ã\yÓTqÆ ø£eT÷´ìdüTº O<ä´eT+ O+&ç,
n+‘˚ ã\yÓTÆq Á|üC≤ O<ä´e÷\T, ø±]àø√<ä´
e÷\≈£î HÓ\esTTq Ä sêÁcÕº˝À¢ bÕغ |üÁ‹ø£\T
Çø£ÿ&É Á|üC≤X¯øÔÏ düMTø£]+∫q kÕúsTT˝À n&É«sY
f…ÆCŸyÓT+{Ÿ\ Ä<ëj·T+ kÕ~Û+#·˝Òø£b˛e&É+
Hê¬ø‘’ ˚ nq÷Vü≤´+>±, ÄX¯Ãs¡´+>± nì|ædTü +Ô ~.
n+<äT≈£î Á|üC≤X¯øÏÔì n_Ûq+~+#·˝Ò≈£î+&Ü
O+&É˝øÒ b£ ˛‘·THêï. ‘·«s¡˝ÀH˚ {°M #Ûêq˝Ÿ ≈£L&Ü
‘ÓkÕÔs¡ì Ä•düTÔHêï... \øå± ns¡yÓ’y˚\ eT+~
qT+&ç, n+<äT˝Àq÷ e´ekÕj·T ≈£L©\T düV‰ü
$$<Ûä ‘·s¡>∑‘·T\ »HêuÛ≤qT+&ç {°M #Ûêq˝Ÿ≈£î
ô|≥Tºã&ç düMTø£]+#·&+É ` m+‘· yÓTT‘·+Ô nì
H˚qT #Ó|üŒ&É+ uÛ≤e´+ ø±<˚yÓ÷>±˙` |ü<äT\
ø√≥¢ s¡÷bÕj·T˝À¢ düMTø£]+#·&É+ n#·ÃyÓTÆq
$»j·T+>± uÛ≤$düTHÔ êïqT. e÷ ‘·$Tfi¯Hê&ÉT˝À
Ç˝≤ #Ój·T´&É+ eTVü‰ eTVü‰ ø£wüº+. U≤j·T+
>±H˚ #ÓãTÔHêïqT. #ê˝≤ ]düTÿ‘√ ≈£L&çq $wü
j·T+ Ç~. ãèVü≤‘·Ôs¡yÓTÆq Ä˝À#·q #Ój·T´&É+,
Á|üD≤[ø±ã<ä+∆ >± ø£èwæ #ÓjT· ´&É+`ÇB sêqTqï
ø±\+˝À MT ø£seÔ¡ ´+. Á|üC≤ Á|üj÷Ó Hê\ ø√dü+
|üì#˚ùd MT&çj÷· ≈£î n‘·´+‘· ÁbÕ<Ûëq´‘· Çe«
&É+ <ë«sê ø±Áy˚T&é |æ.mdt. <ës¡Ùìø£‘·qT
kÕø±s¡+ #Ój·T´e#·TÃ.
17

MT&çj÷· ,dü+düÿè‹`Á|»ü \T
\øå± ns¡yÓ’y˚\ eT+~qT+&ç, n+<äT˝Àq÷ e´ekÕj·T
≈£L©\T düVü‰ $$<Ûä ‘·s¡>∑‘·T\ »HêuÛ≤qT+&ç {°M #Ûêq˝Ÿ≈£î
ô|≥Tºã&ç düMTø£]+#·&É+ ` m+‘· yÓTT‘·Ô+ nì H˚qT #Ó|üŒ&É+
uÛ≤e´+ ø±<˚yÓ÷>±˙` |ü<äT\ ø√≥¢ s¡÷bÕj·T˝À¢ düMTø£
]+#·&É+ n#·ÃyÓTÆq $»j·T+>± uÛ≤$düTÔHêïqT. ãèVü≤‘·Ôs¡
yÓTÆq Ä˝À#·q #Ój·T´&É+, Á|üD≤[ø±ã<ä∆+>± ø£èwæ #Ój·T´
&É+`ÇB sêqTqï ø±\+˝À MT ø£s¡Ôe´+.

ªª

µµ

dæ|æ◊(m+) sêh ø±s¡´<ä]Ù _$ sê|òüTe⁄\T qT+&ç yÓTTyÓT+{À d”«ø£]düTÔqï mHé. sêyéT

MT&çj÷· ˝À Ç+<äT≈£î _ÛqïyÓTqÆ <Û√s¡DT\÷
ã\+>± |üì#˚düTÔHêïsTT. Ä <Û√s¡DT\q÷,
ô|s¡T>∑T<ä\q÷ n‹>± n+#·Hê yÓjÓTT´<äT›.
BH˚ï @eT+{≤eT+fÒ ª&çõ≥˝Ÿ bÕs¡&Üø˘‡µ.
$X¯«dü˙j·T‘·, b˛*ø£... {°M e÷<Ûä´eT+˝À
á ¬s+&É÷ ø°\ø£ $wüj·÷\T. Ä*+&çj·÷
πs&çjÓ÷ $+{≤s¡T »Hê\T. nsTT‘˚ n+<äT˝À
@~ qeTà<ä>∑Z yês¡Ô, @~ Á|üuÛÑT‘·« Á|ü#ês¡
ø£+&É÷‹ nH˚~ yês¡T ms¡T>∑T<äTs¡T. @~ $X¯«dü
˙j·TyÓTqÆ ~, @~ düe÷#ês¡ dü+|ü<«ä +‘·yTÓ qÆ ~
nH˚$ Á|ü»\T dü]>±H˚ n+#·Hê y˚kÕÔsT¡ . ø±ã{Ϻ
MT&çj·÷≈£î $X¯«dü˙j·T düe÷#ês¡+ nH˚~
ªeTT&ç edüTÔe⁄µ ø±yê*. ì•‘· |ü]o\q,
e´‹πsø£ Á|üuÛ≤yê\ |ü]XÀ<ÛäHê... á ¬s+&ÉT
kÕ<ÛäHê\‘√ ªeTT&ç düs¡T≈£îµqT |ü⁄≥+ ô|{≤º*.
Ç~ #ê˝≤ #ê˝≤ ø°\ø£yÓTÆq Á|üÁøÏj·T. $X¯«
dü˙j·T düe÷#êsêìï düe÷C≤ìøÏ #˚s¡Te⁄
#Ój·T´&ÜìøÏ <√Vü≤<ä+ #˚ùd Á|üÁøÏj·T Ç~.
<ëìøÏ MTs¡T @ ù|s¡Hêï ô|≥Tºø√+&ç. »s¡>±
*‡+~ n~. $X‚¢wüD. ˇø√ÿkÕ] düe÷C≤ìøÏ
#Ó&TÉ #˚ùd düe÷#ês¡+ nsTT O+≥T+~. <ëìï
‘·>∑TØ‹˝À m<äTs√ÿyê*. á düe÷»+˝À,
á e´edüú˝À #ê˝≤ #Ó&ÉT\T OHêïsTT. yê{ÏøÏ
e´‹πsø£+>± ì\ã&Ü*. MT&çj÷· ≈£î nuÛTÑ ´<äjT·
ø±eTTø£, |ü⁄s√>±$T <äèø£Œ<∏ä+ O+&Ü*. n~
n˝≤+{Ï ÁøÏj·÷o\ bÕÁ‘· b˛wæ+#·>∑*–‘˚H˚

>ös¡eÁ|ü<äyÓTÆq Á|üC≤qT≈£L\ $~Û $<ÛëHê\T
(bÕ\d”\T) rdüT≈£îsêe&É+ kÕ<Ûä´|ü&ÉT‘·T+~.
ÄVü‰s¡ uÛÁÑ <ä‘,· Äø£*, eTÚ*ø£ kÂø£sê´\ ø=s¡‘`·
Çe˙ï Á|üC≤ düeTdü´\T. MT&çj·÷ Á|ü»\≈£î
Vü≤≈£îÿ\T kÕ~Û+#˚ kÕ<Ûäq+>± |üì#Ój·÷´*.
á ~X¯>± ˝À‘·T>±, ãèVü≤‘·sÔ +¡ >± ø£èwæ »s¡>±*.
yêsêÔ|üÁ‹ø£\T, {°M\T á n+XÊ\qT
m+‘· $düÔè‘·+>±, ˝À‘·T>± rdüT≈£îyÓfi¯‘êjÓ÷
M{Ï‘√ bÕ≥T>± n‘ê´#êsê\T ‘·~‘·s¡ kÕe÷
õø£ nDÏ∫y˚‘· düeTdü´\qT ≈£L&Ü yÓ\T>∑T˝ÀøÏ
‘˚yê* kÕ«‘·+Á‘√<ä´eT ø±\+˝À n≥T kÕ«
‘·+Á‘·´ b˛sê≥+‘√ bÕ≥T kÕe÷õø£ s¡T>∑à‘·\
MT<ä ≈£L&Ü O<ä´e÷\T q&ç#êsTT. áeT<Ûä´
ø±\+˝À bÕ\>∑T$Tà kÕsTTHê<Ûé n≥Te+{Ï
ø£èwæ #˚XÊs¡T. ¬s’‘·T\ Ä‘·àVü≤‘·´\T, |ü˝…¢˝À¢
‘ê+&É$düTÔqï ø£s¡Te⁄ >∑T]+∫ ˝Àø±ìøÏ #ê{Ï
#ÓbÕŒ\ì ãj·T˝Ò›]q|ü&ÉT m+‘√ eT+~
j·TTe≈£î\T Ä |üì˝À kÕj·T+>± ì\ã&ܶs¡T.
nìï+{Ï ø£Hêï Ä+Á<ÛäÁ|ü<˚XŸ˝À eT+∫ ø£èwæ
»]–+<äì kÕsTTHê<Ûé Hê‘√ dü«j·T+>±
#ÓbÕŒs¡T. sêÁwüºkÕúsTT˝Àq÷, πøåÁ‘·kÕúsTT˝Àq÷
n‘·ìøÏ \_Û+∫q düVü≤ø±s¡+ n+‘ê Ç+‘ê
ø±<äT. ø=‘·Ô ‘·s¡Vü‰ »s¡ï*C≤ìøÏ lø±s¡+
#·T{≤ºsT¡ . e´ekÕj·T ø±]àø£ dü+|ò÷ü \q÷, Ç‘·s¡
yêsêÔ|üÁ‹ø£\˝À |üì #˚düTÔqï ∫Hêï, ô|<ë›
$˝Òøs£ T¡ \q÷ m+<ä]H√ uÛ≤>∑kÕ«eT´+ #˚dTü ≈£îì

e÷]ÿ ‡düTº

MT&çj÷· ,dü+düÿè‹`Á|»ü \T

ªª

á düe÷»+˝À, á e´edüú˝À #ê˝≤ #Ó&ÉT\T OHêïsTT.
yê{ÏøÏ e´‹πsø£+>± ì\ã&Ü*. MT&çj÷· ≈£î nuÛTÑ ´<äjT· ø±eTTø£,
|ü⁄s√>±$T <äèø£Œ<∏ä+ O+&Ü*. n~ n˝≤+{Ï ÁøÏj·÷o\ bÕÁ‘·
b˛wæ+#·>*∑ –‘˚H˚ >ös¡e|Á <ü yä TÓ qÆ |Á Cü ≤qT≈£L\ $~Û $<ÛëHê\T
(bÕ\d”\T) rdüT≈£îsêe&É+ kÕ<Ûä´|ü&ÉT‘·T+~. ÄVü‰s¡ uÛÑÁ<ä‘·,
Äø£*, eTÚ*ø£ kÂø£sê´\ ø=s¡‘`· Çe˙ï |Á Cü ≤ düeTdü´\T. MT&çj÷·
Á|ü»\≈£î Vü≤≈£îÿ\T kÕ~Û+#˚ kÕ<Ûäq+>± |üì#Ój·÷´*.
¬s’‘·T\ ã\eqàs¡D≤\T, Á>±MTD <ë]Á<ä´+,
e´ekÕj·T+ <Óã“‹ìb˛e&É+ e+{Ï ø°\ø£yTÓ qÆ
n+XÊ\ô|’ kÕ~Ûø±]ø£ ø£<∏äHê\÷, yê´kÕ\÷
Á|ü#·T]+#ês¡T. Á|üC≤ düeTdü´\ô|’ |üì #Ój·T´
&ÜìøÏ Ç<√ ø=‘·Ô |ü<‹∆ä . <äTs¡<èä wü+º @$T≥+fÒ
uÛ≤s¡‘·<˚X¯+˝À Á|üC≤ düeTdü´\ MT<ä Ç˝≤+{Ï
ø£èwæ ÄXÊ»qø£+>± »s¡>∑&É+˝Ò<äT.
Çø£ {°M\T #˚|üfÒº eT÷&√ |üì ` Ç~
#ê˝≤ uÛ≤Ø ø±s¡´Áø£eT+. bı<äT|› ⁄ü #·Ã&É+, $H√
<ä+ ù|]≥ HêHês¡ø±\ #Ó‘·Ô Á|ükÕs¡+ #Ój·T´
&É+, |òü≈£îÔ |ü˝≤j·Tqyê<ä, yÓøÏ* Á{≤ø˘c˛\T,
kÕÿ+&Éfi¯ófl, ôd\Á_{° Äsê<Ûäq\T, Ç‘·s¡T\
e´øÏÔ>∑‘· $wüj·÷\˝ÀøÏ ‘·\<ä÷s¡Ã&Ü\T
(ejÓ÷]»+) uÛÑ÷‘ê\ ø£<∏ä\T, Áù|‘ê‘·à\
e´eVü‰sê\T, Á¬ø’+ k˛ºØ\T ˇø£fÒ$T{Ï |üìøÏ
e÷*q Á|ükÕsê\T mH√ï edüTHÔ êïsTT. ô|ô’ |#·TÃ
#êHÓfió¯ fl $&ç$&ç>± á ø±s¡´Áø£e÷\T q&ÉT|ü⁄
‘êsTT. m+‘√ $\TyÓ’q düeTj·÷ìï eè<Ûë
#˚kÕÔsTT. n+<äTπø H˚qT ªbı<äT›|ü⁄#·Ã&É+µ nH˚
e÷≥ yê&ÜqT. Bìø£Hêï J$‘·+˝À ∫qï
∫qï Äq+<ë\qT Á|ü‹_+_+#˚$>± Vü‰;\T,
$H√<ä+, Vü‰dü´+, e´+>∑´+ (ôdf…sÆ )Y e¬>s’ ê\‘√
#·ø£ÿì ø±s¡´Áø£e÷\T n+~+#·&É+ <ë«sê
Áù|ø£åø£ »qs¡+»ø£+>± eTq (10 {Ï$)
#ÛêHÓ˝ŸqT r]Ã~<ä›e#·TÃ. ã\yÓTÆq sê»ø°j·T
$wüjT· + eTq <ä>sZ∑ ¡ O+~. n~ O+&É˙j·T+&ç
˝Òø£ b˛˙j·T+&ç m+≥sYf…ÆHéyÓT+{Ÿ #Ûêq˝Ÿ
q&É|ü&É+ ì»+>± ô|<ä› düyê\T ø±qT+~.
n<˚ q÷´dt #ÛêHÓ˝Ÿ $wüj÷· ìøÏeùdÔ á u≤<äs¡
ã+B O+&É<Tä . $wüjT· + dü÷{Ï>± O+≥T+~.
düT‹Ô ø=≥º≈î£ +&Ü e÷{≤¢&‘ç ˚ dü]b˛‘·T+~. ø±ì
m+≥sYfHÆ… yé TÓ +{Ÿ #ÛêHÓ˝Ÿ $wüjT· + düyê\T>±
rdüT≈£îì |üì #Ój·÷´*. eTq Áô|dt øöì‡˝Ÿ
#Ûs’Ó à¡ Hé »dædº t e÷¬sÿ+&˚jT· ø£≥÷® ÁøÏø¬ {Ÿ n+fÒ
Ç#·Ã–+#·&ÉT. ÁøϬø{Ÿ >∑T]+∫ yÓTT<ä{Ïù|J˝À
yÓjT· ´&É+ @$T{° nq&ÉT>∑T‘ês¡T. H˚qT Äj·Tq
‘√ @ø°uÛÑ$+#·˝ÒqT. MT&çj·÷ nH˚~ »HêìøÏ
$H√<ä+ ≈£L&Ü |ü+#ê*. nsTT‘˚ 90 XÊ‘·+
Á|ükÕsê\T $H√<ëìøÏ πø{≤sTT+∫ πøe\+
10 XÊ‘·y˚T kÕe÷õø£ ` Ä]˜ø£ $wüj·÷\≈£î

µµ

πø{≤sTT+#˚ |ü]dæú‘·T˝À¢ e÷Á‘·+ MT&çj·÷
ÁbÕ<Ûëq´‘·\T >±*øÏ m–]b˛sTTq≥T¢>±H˚
uÛ≤$+#ê*. n˝≤+{Ï dü+<äs¡“¤+˝À e÷Á‘·+
eTq düTÁ|”+ ø√s¡Tº e÷J Á|ü<ëÛ q Hê´j·TeT÷]Ô
≈£≥T® ˝ÒeHÓ‹qÔ nuÛ´Ñ +‘·s+¡ q÷{ÏøÏ q÷s¡TbÕfi¯ó
fl düeT+»düyÓTÆq<˚ nì H˚qT düeT]∆kÕúqT.
ÁøÏø¬ {Ÿ‘√ düV‰ü $$<Ûä Áø°&\É ≈£î 10`12 XÊ‘·+
düeTj·T+ øπ {≤sTT+#·e#·Tà nqT≈£î+≥THêïqT.
Çe˙ï ‘·–q ìwüŒ‘·T˝Ô À¢ s¡÷bı+~+#·Tø√yê*.
H˚qT Ç+‘·≈î£ eTT+<˚ MT&çj÷· ìs¡«Væ≤+
#ê*‡q s¬ +&ÉT ø°\ø£ ø£syÔ¡ ê´\qT >∑T]+∫ #ÓbÕŒ
qT. $X¯«dü˙j·T düe÷#ês¡+ n+~|ü⁄#·TÃ
ø√e&É+, düTì•‘·yÓTÆq, $X‚¢wüD≤‘·àø£yÓTÆq,
|ü]XÀ<ÛäHê‘·àø£ rs¡T‘√ Ä düe÷#êsêìï
Á|üC≤˙ø±ìøÏ n+~+#·&É+. n˝≤H˚ MT&çj·÷
ìs¡«Væ≤+#ê*‡q eTs√ ø£s¡Ôe´+ ` eT÷&√
ø£seÔ¡ ´+ Á|ü»\≈£î ‘·–q $H√<ä+ n+~+#·&+É .
MT&ç j · ÷ nH˚ ~ Á|ü » \qT #Ó ’ ‘ · q ´|ü ] #˚
kÕ<Ûäq+. |üÁ‹ø£\T, {°$, πs&çjÓ÷, &çõ{˝Ÿ
MT&çj·÷ ` Ç$ Á|ü»\≈£î $C≤„q+ n+~+
#·&É+˝À $T–*q yê{Ïø£Hêï _ÛqïyÓTÆq bÕÁ‘·
b˛wækÕÔsTT. sê»ø°j·÷\T, Á|üC≤ dü+ã+<Ûä
ø±s¡´ø£˝≤bÕ\T, Ä]úø£ e´edü,ú XÊÁdüÔ kÕ+πø‹ø£
$C≤„q+, ø£fi\¯ T, dü+^‘·+, Ä≥\T... M≥ìï+
{Ï˙ Á|üu≤Û $‘·+ #˚kÕÔsTT. nsTT‘˚ ø=ìï <˚XÊ˝À¢
á kÕeTsêú´ìï Ç+ø± |üP]Ô>± $ìjÓ÷
–+#·Tø√˝Ò<äT. Ä bÕÁ‘· b˛wæ+#·&ÜìøÏ dæ<ä›+
ø±yê*.
n˝≤π> MT&çj·÷ nH˚ø£ kÕe÷õø£ sê»
ø°j·T Ä]úø£ n+XÊ©ï, J$‘·+˝Àì düø£\
bÕsêÙ«©ï $X‚w¢ +æ #·>\∑ , $uÛ~Ò +#·>\∑ , $eT]Ù
+#·>∑\, yê´U≤´ì+#·>∑\ kÕ<Ûäq+ ≈£L&Ü.
nyÓT]ø£Hé Hê≥ø£ s¡#·sTT‘· Äs¡úsY $T\¢sY ˇø£
Ç+≥s¡÷«˝À @+ #ÓbÕŒ&É+fÒ ` ˇø£ eT+∫
yêsêÔ|üÁ‹ø£ O+<ä+fÒ n~ ˇø£ C≤‹ ‘·q‘√
‘êqT dü+uÛ≤wæ+#·Tø√e≥+ ˝≤+{Ï~, Ä<äsêÙìï
ô|+bı+~+#·Tø√e&É+ ˝≤+≥~ nHêïs¡T.
ø±ã{Ϻ {°M #ÛêHÓ˝Ÿ nH˚~ Á|ü»\qT #Ó’‘·q´
|ü]#˚+<äT≈£î ø°\ø£yTÓ qÆ n+XÊ\ qT+&ç kÕ<ë
d”<ë $wüj·T+ es¡≈£L nìï+{Ï˙ $X‚¢wæ+∫,

$uÛÒ~+∫, $eT]Ù+∫, yê´U≤´ì+#·>∑\>±*.
MT&çj·÷ ìs¡«Væ≤+#·>∑\ eTs√ eTTK´
bÕÁ‘· @$T≥+fÒ ` nC…+&Ü s¡÷bı+~+#·
>∑\>∑&+É . nC…+&Ü ô|≥º&ÜìøÏ, s¡÷bı+~+#·
&ÜìøÏ ‘˚&Ü O+~. nC…+&Ü ô|≥º&É+ nH˚~
nHÓ’‹ø£+. nC…+&Ü s¡÷bı+~+#·&É+ nH˚~
ˇø£ Á|üC≤kÕ«$Tø£ Á|üÁøÏjT· |ü⁄s√>±$T Á|üC≤qT
≈£L\ nC…+&Ü s¡÷bı+~+#·>\∑ >∑&Üìπø. H˚qT
z≥T y˚kÕÔqT. nC…+&ÜqT s¡÷bı+~+#·&É+
#Ó‘’ q· ´ |üPs¡«ø£+>± #Ój÷· ´*‡q ø£èwæ. á ø£èwæ
»]–‘˚ n<äT“¤‘· |ò*ü ‘ê\T ekÕÔsTT. yêsêÔ|Áü ‹
ø£\ <ë«sê eTq+ n˙ï ìj·T+Á‹+#·&É+
kÕ<Û´ä +ø±<äT. MT&çj÷· <ë«sê nH˚ø£ n+XÊ\T
>√#·]kÕÔsTT. $XÊ\ <äèø£Œ<∏ä+‘√ |üì #˚ùdÔ
Á|üC≤qT≈£L\ Á|üC≤‘·+Á‘·, nuÛÑT´<äj·T nC…+
&ÜqT ì]à+#·&+É kÕ<Û´ä |ü&TÉ ‘·T+~. <ëìøÏ eTq+
nH˚ø£ O<ëVü≤s¡D\T #Ó|üø√e#·TÃ. ˇø£{Ï
s¬ +&ÉT e÷Á‘·+ MT <äèwæøº Ï ‘ÓkÕÔqT. p*j·THé
nkÕ+CÒ eTT+<äT |ò”sƒêq ì\ã&ç $ø°©ø˘‡qT
$&ÉT<ä\ #˚XÊ&ÉT. Ç|üŒ{Ï <ëø± >∑T≥Tº>±,
n‹ s¡V≤ü dü´+>± <ë∫ô|{Ïqº nH˚ø£ $wüj÷· \T
ã≥ºãj·T\T #˚XÊ&ÉT. Á|ü|ü+#·˝Àì n‹X¯øÏÔ
e+‘·yTÓ qÆ <˚X+¯ ( nyÓT]ø±), <ëì sêj·Tu≤s¡
e´eVü‰sê\qT ªm+ãd” πøãT˝Ÿ‡µ (sêj·Tu≤s¡
ø±sê´\j·÷\ düe÷#ês¡+) <ë«sê ãj·T≥
ô|{≤º&ÉT.† Ç$ #ê˝≤ Á|üuÛ≤e+ #·÷bÕsTT.
n‹ s¡V≤ü kÕ´\qT ã≥ºãj·T\T #˚ùdÔ á ãèVü≤
‘·sÔ ¡ ø±s¡´Áø£eT+˝À ªVæ≤+<ä÷µ Ä+>∑¢ ~q|üÁ‹ø£
uÛ≤>∑kÕ«$T>± ì\ã&ç+~.
H˚qT nkÕ+CÒqT e´øÏ>Ô ‘∑ +· >± #ê˝≤kÕs¡T¢
ø£*XÊqT. Á|üdüTÔ‘·+ \+&ÉHé˝Àì á¬ø«&ÜsY
sêj·Tu≤s¡ ø±sê´\j·T+˝À ÄÁX¯jT· + bı+~q
nkÕ+CÒqT á eT<Ûä´H˚ n<˚#√≥ ø£*kÕqT
>∑÷&Ü. $ø°©ø˘‡ $•wüº‘· @$T≥+fÒ Ç+<äT˝À
yê´bÕs¡˝≤yê<˚M\T ˝Òe⁄. $ø°*ø˘‡ ãVæ≤s¡‘Z +·
ø±≈£î+&Ü #·÷&É&ÜìøÏ düs«¡ $<Ûë˝≤ Á|üjT· ‹ï+
#ês¡T. nsTTHê ª$øÏ©ø˘‡µqT kıeTTà #˚dTü ø√yê
\ì nkÕ+CÒ Á|üjT· ‹ï+#·˝<Ò Tä . ªøÏsêsTT »s¡ï
*»+µ (ô|sTT&é »s¡ï*»+) q&ÉTdüTqÔ ï ø±\+˝À
$ø°©ø˘‡ ì»+>±H˚ n<äT“¤‘·+ø£<ë. $øÏ©ø˘‡
yÓ\Te]+#·&ÜìøÏ nsTTq ªKs¡TÃ\Tµ ≈£L&Ü
sêã≥Tº ø √yê\ì #· ÷ &É ˝ Ò < ä T . dü « #· Ã ¤ + <ä
$sêfi≤\ <ë«sê á ø£èwæì ø=qkÕ–+#˚+<äT≈£î
Á|üj·T‹ï+ #ês¡T. $øÏ©ø˘‡ yÓ\Te]+∫q
düe÷#ês¡+ #·÷düTÔ+fÒ Á|ü|ü+#·+ #ê˝≤
e÷]b˛‘√+<äì ns¡∆+ ne⁄‘·T+~. $øÏ©ø˘‡
ø=‘·Ô ˇs¡e&çì düèwæº+∫+~. $øÏ©ø˘‡ nH˚ø£
yês¡Ô|üÁ‹ø£\qT uÛ≤>∑kÕ«eTT\T #˚düTø√e≥+
<ë«sê ªnC…+&Ü ìsêàD+µ n+fÒ @$T{À
ÁbÕøϺø£˝Ÿ>± #·÷sTT+ ∫+~. ªbÕøÏkÕúHé
πøãT˝Ÿ‡µqT Ä <˚X¯+˝Àì ª&ÜHéµ yêsêÔ|üÁ‹ø£
18

e÷]ÿ ‡düTº
yÓ \ Te]+∫+~. n˝≤π > eTq<˚ X ¯ + ˝À
ªVæ≤+<ä÷µ ~q|üÁ‹ø£ø‘£ √bÕ≥T j·THé.&ç.{Ï. $.
≈£L&Ü Ä u≤<Û´ä ‘· rdüT≈£î+~. $øÏ©ø˘‡ CÀ*øÏ
b˛≈£î+&Ü ªnC…+&Ü ì]à+#·&+É ˝Àµ Á|ü|+ü #·
yê´|üÔ+>± nH˚ø£ |üÁ‹ø£\T dü«#·Ã¤+ <ä+>±,
‘·eT<Óq’ Áø£eT•ø£Då ‘√ uÛ≤>∑kÕ«eTT\T nj·÷´sTT.
ªnC…+&Ü ìsêàD+µ <ë«sê MT&çj·÷
m|ü&É÷ kÕqT≈£L\ bÕÁ‘·H˚ b˛wædüTÔ+<äH˚
ã\yÓTÆq n_ÛÁbÕj·T+ ø£*Œ+#·&ÜìøÏ H˚qT
dæ<ä∆+>± ˝ÒqT. n˝≤ Ä•+#·&É+ u≤e⁄ø£‘˚.
ªnC…+&Ü ìsêàD+˝Àµ MT&çj·÷ b˛wæ+#˚
Á|ü‹≈£L\ bÕÁ‘· >∑T]+∫ ªn+^ø±s√‘·Œ‹Ôµ
(e÷qT´bòÕ´ø£Ã]+>¥ ø£HÓ‡+{Ÿ) nH˚ |ü⁄düÔø£+˝À
H√yéT #√yéTd”ÿ $es¡+>± ‘Ó*j·TCÒkÕ&ÉT. nyÓT
]ø± Ç+<äT˝À Ä]‘˚]+~. »Hê_ÛÁbÕj·÷ìï
(bÕ\ø£ Á|üj÷Ó »Hê\≈£î nqT≈£L\+>±) eT\#·
&ÜìøÏ düe÷#êsêìï ‘=øÏÿ|ü≥º&É+, ø±e\dæq
Ø‹˝À eT*∫ »q+˝ÀøÏ e<ä\&É+..nqT≈£îqï
\ø£å´+ HÓs¡y˚sêø£ r]>±Z ndü\T $wüj·÷ìï
<ë≥yÓj·T´&É+ ` Ç<ä+‘ê ˇø£ eP´Vü≤+>±
q&ÉT|ü⁄‘·T+~. eTq |üÁ‹ø£\T ≈£L&Ü Ç+<äT˝À
@+ rdæb˛˝Ò<äT. eTTK´+>± Væ≤+B |üÁ‹ø£\T.
1990 nø√ºãs¡T ` qe+ãs¡T HÓ\\ eT<Û´ä
ø±\+˝À ªø£sù¡ deµ O<ä+‘·+ $wüjT· +˝À Væ≤+B
|üÁ‹ø£\T Ç˝≤+{Ï Á|ü‹≈£L\bÕÁ‘· b˛wæ+#êsTT.
Áô|dt øöì‡˝Ÿ Ä|òt Ç+&çj÷· ìj·T$T+∫q ˇø£
ø£$TwüHé ‘·q n<Ûä´j·Tq+˝À ~Á>±“¤+‹ >=*ù|
$wüj·÷\qT yÓ\¢&ç+∫+~. 1991˝À Ä ìy˚
~ø£ yÓ\Te&ç+~ #·÷&É+&ç. Væ≤+B |üÁ‹ø£\T
Ä ø±\+˝À dü « j· ÷ Hê ø£ s ¡ ù de≈£ î \T>±
e÷sêsTT. nsTT‘˚ <ëì<ë«sê |üÁ‹ø£\T
düsT¡ ÿ‡˝ÒwHü ,é #ÛêHÓfió¯ fl Mø£≈å î£ \qT ô|+#·Tø√>∑*
>±sTT n~ y˚sπ $wüjT· +. u≤Á;eTd”<Tä ≈£L*Ã
y˚‘· ˇø£ nHê>∑]ø£ #·s´¡ . n≥Te+{Ï Ä≥$ø£
ø±s¡´Áø£eT+˝À MT&çj÷· ‘·qe+‘·T bÕÁ‘· b˛wæ+
∫+~.
Çø£ ¬s+&√ O<ëVü≤s¡D 2002`2003
eT<Ûä´ø±\+˝À >∑T»sê‘Y˝À »s¡–q <ës¡TD
e÷qe e÷s¡D¨eT+ dü+<äs“¡ +¤ >± MT&çj÷·
e´eVü≤]+∫q rs¡T. Á|üuÛÑT‘·« ÁbÕjÓ÷õ‘·
<ës¡TD e÷s¡Dø±+&ÉqT düuÛÑ´düe÷»+˝À
m+&É>∑≥º&É+˝À Ä+>∑¢ |üÁ‹ø£\T, {°M\÷
düeTT∫‘· bÕÁ‘· b˛wæ+#˚sTT. ø±˙ >∑T»sê‘Y˝À
Væ≤+B |üÁ‹ø£\T e÷Á‘·+ ~>∑C≤s¡T&ÉT bÕÁ‘·
b˛wæ+#êsTT. m&ç≥sY‡ –˝Ÿ¶ Ä|òt Ç+&çj·÷
yÓ\Te]+∫q ˇø£ n<Ûä´j·Tq ìy˚~ø£˝À Ä
$esê\˙ï ãVæ≤s¡Z‘·+ nj·÷´sTT.
Ç|üŒ{Ïø° á ô|&É <Û√s¡DT\T ø=qkÕ>∑T
‘·THêïsTT. Á|ü<Ûëq Ádüe+‹ |üÁ‹ø£, Á|ükÕs¡
e÷<Ûä´e÷\T eT‘√Hêà<ä $wüj·T+˝À ø£Hêï
m≈£îÿe>± qj·÷`O<ës¡yê<ä $<ÛëHê\ $wü
19

MT&çj÷· ,dü+düÿè‹`Á|»ü \T
Á|ü<Ûëq Ádüe+‹ |üÁ‹ø£, Á|ükÕs¡ e÷<Ûä´e÷\T... qj·÷`
O<ës¡yê<ä $<Ûëq\MT<ä $eTs¡Ù\q÷, nuÛÑ´+‘·sê\q÷,
yê{Ï Á|ü‹≈£L\ |òü*‘ê\q÷ ‘·≈£îÿe #˚dæ#·÷|ü&É+, Ä $<Ûë
Hê\qT n<˚|üì>± ø°]Ô+#·&É+, yê{Ï Á|ü‹≈£L\ kÕe÷õø£,
Ä]∆ø£ |üs¡´ekÕHê\qT ‘=øÏÿ|ü≥º&É+, Á|ü‘˚´øÏ+∫ ªù|<ä\
>=+‘·Tø£≈£î kÕúq+ ø£*Œ+#·ø£b˛e&É+µ... á $wüj·÷˝À¢ ˇø£
s¡ø£+>± nÁ|üø£{Ï‘· ôdHê‡sYwæ|tqT bÕ{ÏdüTÔHêïsTT.

ªª

j·T+˝À n˝≤+{Ï bÕÁ‘· b˛wædTü HÔ êïsTT. qj·÷
`O<ës¡yê<ä $<Ûëq\MT<ä $eTs¡Ù\q÷,
nuÛ´Ñ +‘·sê\q÷, yê{Ï Á|ü‹≈£L\ |ò*ü ‘ê\q÷
‘·≈î£ ÿe #˚d#æ ÷· |ü&+É , Ä $<ÛëHê\qT n<˚|ìü
>± ø°]Ô+#·&É+, yê{Ï Á|ü‹≈£L\ kÕe÷õø£,
Ä]∆ø£ |üs´¡ ekÕHê\qT ‘=øÏÿ|ü≥&º +É , Á|ü‘´˚ øÏ+∫
ªù|<ä\>=+‘·Tø£≈î£ kÕúq+ ø£*Œ+#·øb£ ˛e&É+µ...
á $wüj÷· ˝À¢ ˇø£ s¡ø+£ >± nÁ|üø{£ ‘Ï · ôdHê‡sY
wæ|qt T bÕ{ÏdTü HÔ êïsTT. Á|ü‹|üø±å \ $eTs¡Ù\qT
sê»ø°j·T ø±s¡D≤\‘√ ‘Ó*>±Z rdüT≈£îHêï
>∑D‹¬øøÏÿq Ä]úø£y˚‘·Ô\T Á|üuÛ≤‘Y |ü{≤ïj·Tø˘,
»j·T+‹|òTü Àwt, neTs¡´Ô ùdHé e+{Ïyê] $eTs¡Ù
\q÷, nuÛ´Ñ +‘·sê\q÷, Á|ü‘ê´e÷ïj·T dü÷#·q
\q÷ |üPs¡«|üø£å+ #˚düTÔHêïsTT. Ç<ä+‘ê
ªn+^ø±s√‘·Œ‹Ôµ (e÷qT´bòÕ´ø£Ã]+>¥ ø£H‡Ó +{Ÿ)˝À
uÛ≤>∑yT˚ . sêqTsêq÷ MT&çj÷· ≈£L&Ü es¡Z <äèø£Œ
<Û+ä ‘√ |üì#˚dTü +Ô <äHø˚ <£ ë Ç<ä+‘ê #ÓãT‘√+~!.
Ç|ü&ÉT MT&çj·÷≈£î ªˇø£ kÕúsTT ø=qT>√\T
X¯øÏÔµ ˝Òì »HêuÛ≤ m+<äT≈£L ø=s¡>±ì yêfi¯¢sTT
b˛j·÷ s¡T. Hê $TÁ‘·T&ÉT dü∫Hé ≈£îe÷sY á
n+X¯+ MT<ä #·øÿ£ {Ï $X‚w¢ Dü ≤‘·àø£ |üÁ‘·+ ˇø£{Ï
yÓ\Te ]+#ê&ÉT. #·÷&É+&ç.
Çø£ øÏsêsTT yês¡Ô (ô|sTT&é q÷´dt) $wü
j·÷ìøÏ e#˚Ãdü]øÏ ` Ç+<äT˝À me]bÕÁ‘·
@$T{À ô|<ä › > ± $e]+#· q ø£ ÿ s¡ ˝ Ò < ä T .
yÓTT‘·Ô+>± n$˙‹ e´eVü‰s¡+ Ç~. |òü˝≤Hê
sê»ø°j·T bÕغ<ä>∑Zs¡ø√, sê»ø°j·T Hêj·T≈£î&ç
<ä>∑Zs¡ø√ yÓfi¯fl&É+, Ç~>√ MTs¡T e÷≈£î Ç+‘·
ÇùdÔ MT >∑T]+∫q yês¡Ô\T ekÕÔsTT ˝Ò≈£î+fÒ
˝Ò<äT nì e÷{≤¢&ÉTø√e&É+ ˇø£ |ü<䛋. ˝Ò<ë
e÷ >∑Ts¡+∫ Äø£s¸¡ Dj
° T· +>± yês¡\Ô s¡÷|ü+˝À
Á|ü#ês¡+ #˚j·T&ÜìøÏ Ç+‘· Ks¡Tà ne⁄‘·T+~
nì uÒs¡+ ≈£î<äTs¡TÃø√e&É+ ¬s+&√ |ü<ä∆‹.
m+<äTø£+fÒ CHê\T Á|üø£≥q\ s¡÷|ü+˝À
e∫Ãq $wüj·÷\ ø£Hêï yês¡Ô\ s¡÷|ü+˝À
e∫Ãq $wüj·÷\H˚ m≈£îÿe>± qeTTà‘ês¡T.
á eT<Ûä´ »]–q mìïø£ \˝À á ªøÏsêsTT
yês¡\Ô Tµ m+‘·{Ï ÁøÏj÷· o\ bÕÁ‘· b˛wæ+#êjÓ÷
y˚sT¡ >± #Ó|Œü qø£ÿs¡˝<Ò Tä . mø£ÿ&√ Á_≥Hé˝À ªbò˛Hé
Vü‰´øÏ+>¥µ $wüj·TyÓTÆ @+ »]–+<√ ø£<∏äHê\T

µµ

ekÕÔsTT. ø±˙ eTq <ä>∑Zs¡ fÒ|ü⁄\ $wüj·T+˝À
e÷Á‘·+ dü+<˚Vü‰düŒ <äeTÚq+ bÕ{ÏkÕÔ+.
ˇø£fÒ$T{Ï, Çyêfi¯ eTq MT&çj·÷s¡+>∑+˝ÀøÏ
düø£\ ne\ø£åD≤\÷ e#˚à kÕsTT. n$˙‹,
\+#·>=+&ç‘·q+ ˇø£ uÛ≤>∑ yÓTÆ‘˚, yês¡Ô\qT
‹$Tàì ã$Tàì #Ój·T´&É+, yêDÏ»´ Á|üø£≥q
ø£s\Ô¡ ≈£î dü˝≤yéT\T ø=≥º&+É , Áô|y’ ≥˚ T ˇ|üŒ+<ë\
<ë«sê ∫qï ‘·sV¡ ‰ü , eT<Û´ä ‘·sV¡ ‰ü |ü]ÁX¯eT\T,
yê´bÕsê\˝À
|ü Á ‹ø£ \ T
ùws¡ T ¢
dü+bÕ~+#·Tø√e&É+, Äj·÷ ø£+ô|˙\≈£î
e´‹πsø£+>± yês¡Ô\T eùdÔ ‘=øÏÿô|≥º≥+... á
ne\ø£åD≤\˙ï dü$es¡+>± MT≈£î |ü⁄düÔø±\T,
&Ü≈£î´yÓT+≥¢ s¡÷|ü+˝À <=s¡T≈£î‘êsTT. ø±ã{Ϻ
Ä $wüj·÷˝À¢øÏH˚ ˝À‘·T>± yÓfi¯fl&É+˝Ò<äT.
Ç|üŒ{Ïøπ H˚qT düTBs¡+È >± Á|üd+ü –+∫q≥T¢
HêïqT. Ç+¬øes¡÷ e÷{≤¢&˚~ ˝Ò<äT nHêïs¡T
ø±ã{Ϻ #ê˝≤ düeTj·T+ rùddüT≈£îHêïqqT
≈£î+{≤. ‘·«s¡>± eTT–kÕÔqT. <ëìøÏ eTT+<äT
Ç+ø√ eTTK´yÓTqÆ n+X¯+ >∑T]+∫ ` yêø±‡‘·+
‘·´+ >∑T]+∫` #Ó|ü ø√yê*. eTq sêC≤´+>∑+
˝Àì 191 (m) n<˚•ø£ dü÷Á‘·+ Á|üø±s¡+
yêø˘kÕ«‘·+Á‘·´+ ÁbÕ<∏ä$Tø£ Vü≤≈£îÿ. Á_{Ïwt
|ü]bÕ\q˝À ø=qkÕ–q rÁeyÓTqÆ nD∫y˚‘\·
H˚|<ü ´ä∏ +˝À eTq kÕ«‘·+Á‘√<ä´eT ø±\+˝À á
Vü≤≈£îÿ≈£î ‘êe⁄+&˚~ ø±<äT. kÕ«‘·+Á‘ê´q+‘·s+¡
eTq+ kÕ~Û+#·T≈£îqï Vü≤≈£îÿ Ç~. ø±ì `
düTÁ|”+ø√s¡Tº Hê´j·T uÛ≤wü´+˝À Bìï Ä]ºø£˝Ÿ
19‘√ #·<äyê* nqï~. |üÁ‹ø± kÕ«‘·+Á‘·´+
nH˚~ 191m n~Ûø£s¡D+˝À Oqï yêø˘kÕ«
‘·+Á‘·´, e´ø°Ôø£D Vü≤≈£îÿ>±, n˝≤π> 191õ
n~Ûø£D+ øÏ+<ä @ e´øÏÔ¬ø’Hê ‘·q≈£î q∫Ãq
eè‹Ô˙, O<√´>±˙ï, yê´bÕsê˙ï, yêDÏC≤´˙ï
#˚dTü ≈£îH˚ Vü≤≈£îÿ>± ù|s=ÿ+~. nsTT‘˚ Ç+<äT˝À
yêø˘kÕ«‘·+Á‘·´y˚T Á|ü<Ûëq <Ûë‘·Te⁄. ø±˙
<äTs¡<äèwüºeXÊ‘·TÔ n~Ûø£s¡D+ 19.2 Á|üø±s¡+
HêHê s¡ø±\ $TqVü‰sTT+|ü⁄\T #˚]à ÁbÕ<∏$ä Tø£
Vü≤ø£ÿ>± Oqï yêø˘kÕ«‘·+Á‘·´+MT<ä <ë&ç
#˚dqæ ≥¢sTT+~. Á|üdTü ‘Ô êìøÏ #·{≤º\T, ÁøÏ$Tq˝Ÿ
Áb˛d”»sY ø√&é\˝À á uÛ≤cÕ´˝Ò #·˝≤eTDÏ˝À
OHêïsTT. Á|üuÛÑT‘·«+, sê»ø°j·Te‘˚Ô\÷ á

e÷]ÿ ‡düTº

MT&çj÷· ,dü+düÿè‹`Á|»ü \T

ªª

Çyêfi¯ eTq MT&çj·÷s¡+>∑+˝ÀøÏ düø£\ ne\ø£åD≤\÷
e#˚kà ÕsTT. n$˙‹, \+#·>=+&ç‘q· + ˇø£ uÛ≤>∑yTÓ ‘Æ ,˚ yês¡\Ô
qT ‹$Tàì ã$Tàì #Ój·T´&É+, yêDÏ»´ Á|üø£≥q ø£s¡Ô\≈£î dü˝≤
yéT\T ø=≥º&É+, Áô|’y˚≥T ˇ|üŒ+<ë\ <ë«sê ∫qï ‘·s¡Vü‰, eT<Ûä´
‘·sV¡ ‰ü |ü]XÁ e¯ T\T, yê´bÕsê\˝À |ü‹Á ø£\T wù s¡T¢ dü+bÕ~+#·T
ø√e&É+, Äj·÷ ø£+ô|˙\≈£î e´‹πsø£+>± yês¡Ô\T eùdÔ
‘=øÏÿô|≥º≥+... á ne\ø£åD≤\˙ï e#êÃsTT.
˝§düT>∑T\qT O|üj÷Ó –+#·T≈£îì m+|æø£ #˚dqæ
yêfi¯fl\qT y˚~Û+|ü⁄\≈£î >∑T]#˚düTÔHêïs¡T. πødüT
ø£&‘ç ˚ ∫e]øÏ @+ø±<äT, ø±˙ Ä $#ês¡Dø±\+
O+~ #·÷kÕs¡T. n<˚ ô|<ä› •ø£å. n˝≤+{Ï<˚
eTs√ y˚~Û+|ü⁄\ kÕ<Ûäq+ ` ø√s¡Tº~ø±ÿs¡+.
ì]›wüº‘· ˝Òì düuÛ≤Vü≤≈£îÿ\ O\¢+|òüTq,
sê»Á<√Vü≤H˚s¡+, uÛ≤s¡rj·T •øå±düèà‹ ôdø£åqT
124ªmµ, sê»´ nD∫y˚‘· Ç$ m˝≤qT O+&ÉH˚
OHêïsTT. uÛ≤s¡rj·T •øå±àdüèà‹˝Àì øÏ¢wüºyÓTÆq
H˚sês√|üD dü+$<ÛëHê\T, Á|æy+Ó {Ïyé &çfq… ¸Hé
#·≥+º , Çe˙ï Ç+≥¬sï{Ÿ $ìjÓ÷>∑<ës¡T\ MT<ä
n_Ûj÷Ó >±\T yÓ÷|ü&ÜìøÏ yê&ÉT≈£î+≥THêïs¡T.
ÇqŒ¤πsàwüHé f…ø±ï\J #·≥º+ 2000 qT
2008˝À dü e ]+∫ eT]+‘· ø£ s ¡ ≈ £ î >±
‘·j÷· s¡T#˚XÊs¡T. MT&çj÷· u≤<Û´ä ‘êj·TT‘·+>±
e´eVü≤]+#ê*. »yêãT<ëØ‘·q+ O+&Ü*.
#·{≤º\qT >ös¡$+#ê*. M{ÏøÏ H˚qT ø±<äqqT.
ø±˙ á #·{≤º\T, yê{Ï $ìjÓ÷>∑+ n+<äT≈£î
O<˚›•+∫q$ø±e⁄. ô|’ ô|#·Tà sêC≤´+>±ìøÏ
>±˙ #·{≤º\≈£î >±˙ #˚dTü qÔ ï e÷s¡TŒ\T #˚sT¡ Œ\T
düe÷» |ü⁄s√>∑eTHêìøÏ nqT>∑TD+>± |ü⁄s√
>±$T‘·‘·«+‘√ Oqï$ø±e⁄. eT]+‘· ‹s√
>±$T <Û√s¡DT\‘√ eTT+<äTø=düTHÔ êïsTT. #·{≤º
\T, b˛©dt ùdºwüHé\T, ø√s¡Tº\T u≤˝≤<ä÷πs
nqï≥T¢ Çyêfi¯ sö&û eT÷ø£\T M<ÛäT˝À¢ sê»´
y˚T\T‘·THêïsTT. n<˚eTì Á|ü•ïùdÔ e÷ ªôd+{Ï
yÓT+{Ÿ >±j·T|ü&˝˚ ≤ #˚XÊs¡T, <Óã“rXÊs¡T nH˚
kÕ≈£î‘√ $#·Ã\$&ç>± e´eVü≤]düTÔHêïsTT á
eT÷ø£\T. eTTK´+>± eT‘êìï n&É+¶ ô|≥Tº≈î£ ì
nsê#·ø+£ kÕ–düTHÔ êïsTT. ãVüQfi¯ yÓ$’ <Û´ä uÛ]Ñ ‘·
yÓTqÆ á <˚X+¯ ˝À me¬sH’ ê, m|üŒ&ÓH’ ê mø£ÿ&ÓH’ ê
á ˝≤õ≈£îÿqT n&ɶ+ ô|≥Tº≈£îì #Ó\πs–
b˛e#·TÃ. ˇø£ j·T+.j·T|òt VüQùd‡HéqT yÓ+≥ã&ç
y˚~Û+∫ á <˚X¯+ qT+&ç ‘·]y˚Tj·T´e#·TÃ.
dü˝≤àHé s¡w”› |ü⁄düÔø±\qT ìùw~+#˚˝≤ #Ój·T´
e#·TÃ. sêC≤´+>∑+˝Àì ÁbÕ<∏$ä Tø£ Vü≤≈£îÿ nsTTq
yêø±‡«‘·+Á‘·´+ø£Hêï á ªôd+{ÏyÓT+{Ÿµ <Óã“
‹q&É+ nH˚~ ã\yÓTqÆ Vü≤≈£îÿ nsTT ≈£Ls¡TÃ+~.
ã\Á|üjÓ÷>±ìøÏ kÕ<Ûäq+>± e÷]+~.
u≤˝Ÿ<ëÛ ø£sπ eTs¡D≤q+‘·s+¡ ªù|dò ãt Tø˘µ˝À

µµ

ô|{Ϻq yê´K´\ Ä<Ûës¡+>± Ç<ä›s¡T j·TTe‘·T
\qT n¬sdüTº #Ój·T´&É+ eTq+ #·÷kÕ+. u≤˝Ÿ
<Ûëø£πs @ $\Te\≈£î ì\u&ܶ&√ n+<ä]ø°
‘Ó\TdüT. yê{Ïì Á|ü•ï+#·&+É ªXÊ+‹ uÛÁÑ <ä‘\· ≈£î
$|ò÷ü ‘·+µ ø£*–+#·&+É n≥. nB •eôdì’ ≈£î\T
Ä j·TTe‘·T\ MT<ä <ëK\T #˚dæq ªø£+ô|¢
sTT+{Ÿµ. <ëìï |ü⁄#T· Ã≈£îì eTVü‰sêh b˛©düT\T
øπ düT ø£fdºÒ æ Ä&É |æ\\¢ T Ç<ä]› ˙ n¬sdüTº #˚XÊs¡T.
nsTT‘˚ ø√s¡Tº á #·s¡´qT ‘·|ü|ü{Ϻ dü<äs¡T
n¬sdüTº≈£î |üPqT≈£îqï b˛©düT\ MT<ä #·s¡´
rdüTø√eTì Ä<˚•+∫+~. yês¡T düôdŒ+&é
nj·÷´s¡T. düôdŒ+&é nsTTq b˛©düT\≈£î
eT<ä‘› T· >± •eôdì’ ≈£î\T ìs¡dqü sê´© rkÕs¡T.
ÇB Ç|üŒ{Ï |ü]dæ‹ú . düTìï‘·yTÓ qÆ n+XÊ\MT<ä
yêdüÔyê\sTTHê ≈£L&Ü #·]Á‘·ø±s¡T\T ìC≤\T
sêj·T≈£L&É<äT. ∫Á‘·ø±s¡T\T u§eTà\T ^j·T
≈£L&É<äT. s¡#·sTT‘·\T ˇfi¯ófl<ä>∑Zs¡ ô|≥Tº≈£îì
sêdüTø√yê*. Çe˙ï #ÓeT≥\T |ü{Ϻ+#˚ $wü
j·÷˝Ò. H˚H+˚ n‹>± #Ó|Œü &É+˝Ò<Tä . nsTTq|üŒ
{Ïø° ìs¡düq >∑fi¯+ $ì|æ+#·&ÜìøÏ Ç+ø±
neø±XÊ\T $T–˝Ò OHêïsTT. yê{Ïì eTq+
ã\+>± O|üjÓ÷–+#·Tø√yê*. yêø˘kÕ«‘·+
Á‘·´+ Á|üe÷<ä+˝À |ü&ç+<ë n+fÒ ne⁄qì
>∑{>ºÏ ± #Ó|Œü ˝Ò+. ø±ì ô|q’ H˚qT O<äV≤ü ]+∫q
dü+|òüT≥q\qT ã{Ϻ yêø˘kÕ«‘·+Á‘·´+ Á|üe÷
<ë\ bÕ\e⁄‘√+~. ˇ‹Ô&çøÏ >∑Ts¡e⁄‘√+~.
nsTTHê düeTdü´qT eTq+ n~Û>∑$T+#ê*.
y˚sπ <ë]˝Ò<Tä . Á_≥Hé˝À MT&çj÷· ùd«#·Ã¤ m≈£îÿe.
n˝≤+{Ï~ Çyêfi¯ MT&çj·÷ MT<ä Ä+ø£å\T
$~ÛdTü HÔ êïs¡T. m+<äTø£+fÒ #·{≤º\qT ‘·T+>∑˝À
‘=øÏÿ »s¡ï*»+ ù|]≥ nHÓ’‹ø£ |ü<ä∆‘·T\≈£î
|üPqTø√e&É+ dæ>T∑ #Z ≥˚ sTTq $wüjT· +>± uÛ≤$
düTHÔ êïs¡T. Á|üC≤ Á|üj÷Ó »Hê\ ø√dü+ ø±≈£î+&Ü
d”«j·T Á|üjÓ÷»Hê\ ø√dü+ bò˛Hé {≤|æ+>¥‘√
#˚≥T #˚düTø√e&É+‘√ ∫e]øÏ ãVæ≤s¡+>∑ $#ê
s¡D <ë«sê »Hê_ÛÁbÕj·÷*ï ùdø£]+∫ d”«j·T
ìj·T+Á‘·D‘√ bÕ≥T #·≥º |ü]~Û˝À dü«‘·+Á‘·
ìj·T+Á‘·D dü+düú O+&Ü\ì ìs¡ísTT+#ês¡T.
nsTT‘˚ Á_{Ïwt bÕs¡¢yÓT+{Ÿ Ç+ø± á _\T¢
ÄyÓ÷~+#ê*‡O+~. nsTT‘˚ MT&çj·÷ |üì

rs¡T MT<ä ˇø£ dü«‘·+Á‘· dü+düú |üs¡´y˚ø£åD
ø=qkÕ>±\H˚ &çe÷+&ÉT≈£î Á|ü»\ qT+&ç ô|<ä›
m‘·TÔq eT<äT›‘·T e∫Ã+~. ˝ÒãsY bÕغ Hêj·T
≈£î&ÉT m&é $T*u≤+&é bÕs¡y¢ TÓ +{Ÿ˝À ˇø£ _\T¢
ô|{≤ºsT¡ . Ç~ ÄyÓ÷<ä+ bı+<ä˙, bı+<äøb£ ˛˙
` ˝Òø£ y˚πs s¡÷|ü+˝À Ç+ø√ _\T¢ sê˙` ˇø£
$wüjT· + e÷Á‘·+ düŒwü+º , n<˚eT+fÒ MT&çj÷·
nH˚~ <ëìø£<˚ ˇø£ yÓ÷>∑˝≤sTT #·Áø£e]Ô ø±<äT,
<ëìø£<˚ ˇø£ #·≥eº T÷ ø±<äT. yêø˘kÕ«‘·+Á‘ê´
ìï ì\u…≥Tºø√yê*. »yêãT<ëØ ‘·qeT÷
O+&Ü*. sêqT sêq÷ MT&çj÷· #ê˝≤ X¯øeÔÏ +
‘·+>± e÷s¡T‘√+~ nqT≈£î+fÒ düeTdü´\T
düèwæ+º #˚ dü‘êÔ>\∑ ~X¯>± ‘·j÷· s¡sTT+~. ø±ã{Ϻ
BìøÏ n&É÷¶, n<äT|üP O+&Ü\ì Á|ü»\T
ø√s¡T≈£îH˚ |ü]dæú‹ e#˚Ãdæ+~ Á_≥Hé˝À.
Çø£ÿ&É eTq+ ≈£L&Ü Ä <ä]<ë|ü⁄˝À¢øÏ
e#˚ÃkÕ+. Áô|dt øöì‡˝Ÿ #Ûs’Ó à¡ Hé >±s¡T MT&çj÷·
ìj·T+Á‘·D MT<ä #ê˝≤ Á|ü‹bÕ<äq˝Ò ô|{≤ºsT¡ .
˝…’ôdqT‡ s¡<äT›#˚ùd n~Ûø±sê\T O+&Ü\ì
#ê˝≤H˚ #ÓbÕŒs¡T. MT&çj·÷ øöì‡˝Ÿ≈£î Ä n~Û
ø±sê\T O+&Ü\ì n+≥THêïs¡T. M{Ïì eTq+
n+^ø£]+#·˝Ò+ ø±˙ MT&çj·÷ ø=ìï ø£˙dü
Á|üe÷D≤\≈£î ˝Àã&ç |üì#Ój÷· ´\H˚~ ìdü‡+<˚
Vü≤+>± düs¬ q’ <˚. n˝≤π> ãj·T{Ï e´≈£î\Ô dü«‘·+Á‘·
|üs´¡ y˚øDå£ O+&Ü\+≥THêïs¡T. mesê ãj·T≥
e´≈£î\Ô T? yês¡T sê» ø°jT· Hêj·T≈£î\T, düsêÿØ
Hê$T˝Ò><∑ ë ø±˙ á s√E˝À¢ yêfi¯flHÓ˝≤ qy˚Tà
B nì »qy˚T n+≥THêïs¡T.
ø±ã{Ϻ ∫e]>± H˚ #Óù|Œ~ @$T≥+fÒ
q÷´dt MT&çj÷· ø=ìï HÓ‹’ ø£ kÕ+düÿè‹ø£ Á|üe÷
D≤\≈£î ˝Àã&ç |üì #Ój·÷´*. »s¡ï*»+˝À
eè‹ÔH|’Ó ⁄ü D´+ (Ábıô|wò qü *»+)ô|s¡>±*. <˚X+¯
˝Àì j·T<ës¡ú |ü]dæú‘·T\qT e~˝Òdæ >±˝À¢
#˚ùd $Hê´kÕ\ CÀ*øÏ b˛≈£L&É<Tä . á <˚X+¯ ˝À
<äTs¡“¤s¡ <ë]Á<ä´+ O+~. nH˚ø£ s¡ø±\ kÕe÷
õø£ |”&Éq\T ø=qkÕ>∑T‘·THêïsTT. eT÷&ç+≥
s¬ +&=+‘·T\ »HêuÛ≤ s√E≈£î 2 &Ü\s¡¢ ø£Hêï
‘·≈î£ ÿe Ä<ëj·T+‘√ J$‘·+ >∑&bÉ Õ*‡ edüT+Ô ~.
á yêdüÔyê\qT |ü]cÕÿsê\qT Á|ü‘ê´e÷ï
j·÷\qT »Hê\ <ä>sZ∑ ≈¡ î£ rdüT≈£îyÓfifl‚ »s¡ï*»+
ø±yê*. |ü˝≤j·Tq »s¡ï*C≤ìï Á|ü»\T @Hê{Ϭ
ø’Hê ‹s¡düÿ]kÕÔs¡T.
ìsêàD≤‘·àø£ »s¡ï*C≤ìï Á|ü»\T Ä<ä]
kÕÔs¡T. Ä $XÊ«dü+‘√H˚ 10{Ï$ì Á|ü»\T
Ä<ä]kÕÔsì¡ H˚ Ä•düTHÔ êï. Á|üC≤X¯øÔÏ á ~X¯>±
eT+∫ Ä<äsD¡ #·÷s¡>=+≥T+<äì Äø±+øÏå düTHÔ êï.
Á|ü<ëÛ q Á|ü#ês¡ e÷<Û´ä eT+ ø={≤¢~ eT+~ dü>≥∑ T
uÛ≤s¡rj·TT\ >∑T+&Ó #·|ü &ÉTqT $ì|æ+#ê*.
Á|üC≤X¯ø,ÔÏ 10{Ï$\qT Ä ~X¯>± r]Ã~<ä&› yÉ T˚
ø±Áy˚T&é düT+<äs¡j·T´≈£î eTq+ Ç#˚à 123
>=|üŒ
123
ìyê[>± H˚qT uÛ≤$düTÔHêïqT.. XË\e⁄. 123
20

e÷]ÿ
º D+
bÕغ‡düTìsêà

ø±s¡´ø£s¡Ô\ düeTdü´
bÕغ Á|üC≤|ü⁄Hê~ì ã˝Àù|‘·+ #˚j·T
&ÜìøÏ>±˙, $düÔs¡D nedüsê\≈£î>±˙ ø±s¡´
ø£s\Ô¡ düeTdü´ eTT+<äTø=düTqÔ ï~. Á|ü|+ü Nø£sD¡
$<ÛëHê\ neT\T y˚>∑+ ô|s¡>∑&É+‘√ $$<Ûä
s¡+>±\T, ‘·s>¡ ‘∑ T· \≈£î #Ó+~q Á|ü»\T düeTdü´
\‘√ dü‘e· T‘·eTe⁄‘·THêïs¡T. Ms¡+<ä]˙ dü+|òTü
{Ï‘+· #˚ùd+<äT≈£î ø±s¡´ø£s\Ô¡ T ø±yê*. Á|üuTÑÛ ‘·«
$<ÛëHê\ e\¢ Çã“+<äT\T |ü&TÉ ‘·Tqï kÕ<Ûës¡D
Á|ü»\≈£î düVü‰j·T+ #˚ùd+<äT≈£î ≈£L&Ü ùdyê
<äèø£Œ<∏ä+‘√ |üì#˚ùdyês¡T nH˚ø£ eT+~ nedü
s¡+. ø±˙ nedüsêìøÏ ‘·–q ø±s¡´ø£s\Ô¡ T bÕغøÏ
n+<äTu≤≥T˝À ˝Òs¡qï~ Á|ü<Ûëq düeTdü´>±
eTT+<äTø=düTqÔ ï~. ø±s¡´ø£s\Ô¡ T ˝Òø£ øπ {≤sTT+#·
˝Òøb£ ˛‘·THêïeT+≥THêï+. ñqï ø±s¡´ø£s\Ô¡ |üì
MT<ä ≈£L&Ü ø=ìï dü+<äsꓤ˝À¢ ndü+‘·è|æÔ e´ø£+Ô
#˚düTÔ+{≤+. ‘√düTø=∫Ãq nedüsê\qT ã{Ϻ
ø±s¡´ø£s\Ô¡ u≤<Û´ä ‘·\T ‘·s#¡ ÷· e÷s¡TdüTqÔ ï dü+<ä
sꓤ\T ≈£L&Ü ˝Òø£b˛˝Ò<äT. nedüsê\≈£L, ne
ø±XÊ\≈£L eT<Ûä´ á yÓ’s¡T<Ûä´+ ì»+>± Oqï
<ë? á düeTdü´≈£î |ü]cÕÿs¡+ @$T{Ï?
ô|<ä› dü+U´˝À ø±s¡´ø£s¡Ô\ ÄeX¯´ø£‘·
bÕ\ø£esêZ\ |ü⁄Hê<äT\T <˚X¯yê´|æ‘·+>±
$dü]Ô +∫ ñHêïsTT. $kÕÔsy¡ TÓ qÆ e÷¬sÿ{Ÿ MT<ä
ã&Ü bÕ]ÁXÊ$Tø£ y˚‘·Ô\T >∑{Ϻ|ü≥Tº ø£*–
OHêïs¡T. n≥º&ÉT>∑T esêZ\≈£î, ‘·s¡>∑‘·T\≈£î
#Ó+~q Á|ü»\T n‘·´~Û≈£î\T bÕ\ø£esêZ\
uÛ≤eC≤\+ Á|üuÛ≤e+˝À ñHêïs¡T. ã÷s¡T®yê,
uÛ÷Ñ kÕ«eT´ bÕغ\|ü≥¢ ÁuÛeÑ T˝À¢ ñHêïs¡T. Ms¡+
<ä]˝À bÕغ |üì#˚j·÷*. $$<Ûä s¡+>±\T,
‘·s¡>∑‘·T\T, ÁbÕ+‘ê\T @M e<ä\&ÜìøÏ ne
ø±X¯+ ˝Ò<äT. n+‘˚ø±<äT, |”&ç‘· Á|ü»\ J$‘ê
\qT nìï ø√D≤\ qT+&ç düŒèdæ+#ê*. ø±]àø£
es¡Z+, Ç‘·s¡ ù|<ä Á|ü»\≈£î dü+ã+~Û+∫q
nìï s¡ø±\ düeTdü´\|ü≥¢ ÁX¯<e∆ä Væ≤+#ê*. eè‹Ô
düeTdü´\T, ìyêdüÁbÕ+‘· düeTdü´\T, kÕe÷õø£,
kÕ+düÿè‹ø£, bÂs¡ düeTdü´\T, $C≤„q+, $ø±dü+
yÓTT<ä˝q’… nH˚ø£ s¡ø±\ düeTdü´\ô|’ |üì#˚j÷· *.
ø=ìï+{Ïô|’ e÷Á‘·y˚T |üì#˚dü÷Ô $T>∑‘ê
21

mdt. Ms¡j·T#
´
düeTdü´\ |ü]cÕÿsêìøÏ Á|ü»\qT ã÷s¡T®yê
bÕغ\≈£î e~˝Òj·T˝Ò+. n˝≤ e~˝ÒùdÔ ã÷s¡T®
yê bÕغ\‘√ yê]øÏ ã+<Ûë\T ô|s¡>∑&Üìπø
‘√&ÉŒ&ÉT‘·T+~.
eTq~ $XÊ\yÓTÆq <˚X¯+. sêh+ ≈£L&Ü
ô|<ä<› .˚ »HêuÛ≤ m≈£îÿy˚. ≈£î\, eT‘·, ÁbÕ+rj·T
yÓ’$<Ûë´\T, yÓ’s¡T<Ûë´\THêïsTT. ô|’>± nH˚ø£
ÁbÕ+‘ê˝À¢ bÕغ ã\V”≤q+>± ñqï~. Ç˝≤+
{Ï dü+øÏ¢wüº |ü]dæú‘·T˝À¢ $|ü¢y√<ä´e÷ì≈£îqï
neø±XÊ\qT n+<äTø√e&ÜìøÏ sêhyê´|æ‘+·
>± |”&ç‘· Á|ü»\≈£î ‘·–q Hêj·Tø£‘ê«ìï
n+~+#·&ÜìøÏ ∫qï bÕغ dü]b˛<äT. ø=ìï
ÁbÕ+‘ê\πø |ü]$T‘·eTj˚T´ bÕغ≈£L&Ü á
ø£s¡Ôe´+ ìs¡«Væ≤+#·C≤\<äT. Á|ü|ü+Nø£s¡D
$<ÛëHê\ |òü*‘·+>± $$<Ûä s¡+>±\ Á|ü»˝À¢
ndü+‘·è|æÔ ô|s¡T>∑T‘·Tqï~. sêh+˝À j·÷Hê+
ø±]à≈£î\ ‹s¡Tu≤≥T, nbÕN ø±]à≈£î\ Äø£dàæ ø£
düyÓTà, &Ûç©¢ düMT|ü+˝À e÷s¡T‹ ø±]à≈£î\
b˛sê≥+ #·÷XÊ+. eTVæ≤fi¯ô|’ kÕeT÷Væ≤ø£
n‘ê´#êsêìøÏ e´‹πsø£+>± kÕŒ+fÒìj·Tdt>±
e∫Ãq Á|ü‹|òüT≥qq÷ >∑eTì+#ê+. Ç˝≤+{Ï
dü+<äsꓤ\T, ndü+‘·è|æ‘Ô √ b˛sê{≤˝À¢ bÕ˝§ZH˚
Á|ü»\≈£î ~XÊìπs∆X¯+ #˚dæ q&ç|æ+#·>∑\ ø±s¡´
ø£s¡Ô\ ÄeX¯´ø£‘·qT >∑Ts¡TÔ #˚düTÔHêïsTT. Çø£ÿ&É
˝…ìHé #Ó|Œæ q $wüjT· + >∑eTì+#ê*. ªªø±]à≈£î
\≈£î dæd˝ü q’… , düeTÁ>∑yTÓ qÆ , düJeyÓTqÆ sê»ø°jT·
|ü]C≤„Hêìï ø£*–+#·>*∑ >π +<äT≈£î>±qT eTq+
nìï #√{≤¢, nìï kÕe÷õø£ $uÛ≤>±˝À¢q÷,
Á|üuÛÑT‘·« j·T+Á‘ê+>∑|ü⁄ Ä+‘·s¡+–ø£ Áù|s¡ø£
X¯≈£îÔ\qT ‘Ó\TdüTø√>∑\ kÕúHê\ìï+{Ï˝Àq÷
eTq kı+‘· eTqTwüß\qT, k˛wü˝Ÿ&yÓ ÷Ó Áø±≥¢qT
ø£*– ñ+&Ü*. n≥Te+{Ï yêfi¯ófl Á|ü#êsê+
<√fi¯q ø√düy˚T ø±≈£î+&Ü, n+‘·ø£+fÒ m≈£îÿe
kÕúsTT˝À ìsêàD ø£èwæ ø√dü+ nedüs+¡ .µµ(˝…ìHé,

ø£˝…¬øº&éesYÿ‡, ù|J429, yê\÷´yéT`5).
ø£eT÷´ìdüTº bÕغ \ø£å´+ sêC≤´~Ûø±s¡+
kÕ~Û+#·≥+. bÕغì ã\|üsT¡ Ãø√≈£î+&Ü \øå±´ìï
kÕ~Û+#·˝Ò+. Á|ü‹wüº‘√H˚ sêC≤´~Ûø±s¡+ sê<äT.
øπ e\+ ø=ìï düeTdü´\T |ü]wüÿ]+#·&+É <ë«sê
Á|ü»\≈£î düVü‰j·T|ü&É&É+, Á|ü‹wüº ô|+#·Tø√
e≥+, dü+|òTü dü+düÿs¡D ø±s¡´Áø£e÷\T ìs¡«Væ≤+
#·≥+ e÷Á‘·y˚T ø±<äT. sêh sê»ø°j·÷˝À¢
CÀø£´+ ô|s¡>&∑ Üìø°, sê»ø°jT· ~X¯ e÷s¡Ã&Üìø°,
ø£˙dü+ Á|üuÛÑT‘ê«ìï ã\+>± Á|üuÛ≤$‘·+ #˚ùd
ìs¡íj·÷‘·àø£ bÕÁ‘· kÕ~Û+#·&Üì¬ø’Hê ∫qï
ø£eT÷´ìdüTº bÕغ dü]b˛<äT. ªªeTq bÕغ
ìsêàD+ <˚X¯yê´|æ‘·+>± $düÔ]+|ü#˚j·÷*.
|ü<äT\, y˚\ dü+K´˝À ø±s¡´ø£s¡Ô\q÷, e+<ä\
dü+K´˝À yÓTT<ä{ÁÏ X‚DÏ Hêj·T≈£î\q÷ ‘·j÷· s¡T
#˚j·÷*.µµ(e÷y√,ôd˝…¬øº&éesYÿ‡, ù|õ 291,
yê\÷´yéT`1) bÕغøÏ dü¬s’q $<Ûëq+ e÷Á‘·y˚T
dü]b˛<äT. <ëìì Á|ü»\˝ÀøÏ rdüT¬øfi¯fl&ÜìøÏ
$kÕÔsy¡ TÓ qÆ j·T+Á‘ê+>∑+ ˝Ò≈î£ +&Ü m+‘·>=|üŒ
dæ<ë∆+‘·yÓTÆHê |òü*‘ê\T kÕ~Û+#·˝Ò+.ªªdü¬s’q
sê»ø°j·T $<Ûëq+ ìs¡ísTT+#·ã&ç, Ä#·s¡D˝À
|üØø£å≈£î ô|≥ºã&ɶ ‘·sê«‘· bÕغ ø±s¡´ø£s¡Ô˝Ò
ìs¡íj·÷‘·àø£X¯øÏÔ ne⁄‘ês¡T.µµ(kÕº*Hé, ÁbÕã¢yéT‡
Ä|òt ˝…ìì»+, ù|J784).
H˚{øÏ ° eTq≈£îqï ø=~›bÕ{Ï ã\yÓTqÆ Á|üC≤
|ü⁄Hê~ Á|ü<Ûëq+>± Ms¡‘Ó\+>±D≤ kÕj·TT<Ûä
¬s’‘ê+>∑b˛sê≥ yês¡dü‘·«y˚T. á |ü⁄Hê~
$düÔ]+#ê*. Á|üC≤|ü⁄Hê~˝À eTÚ*ø£ e÷s¡TŒ
düeTs¡o\ O<ä´e÷\‘√H˚ edüT+Ô <äqï~ ì»y˚T.
Ç˝≤+{Ï neø±XÊ\T e∫Ãq|ü⁄&ÉT n+<äTø=ì
Hêj·Tø£‘ê«ìï n+~+#·&Üìø°, Á|üC≤|ü⁄Hê~
ã˝Àù|‘·+ #˚j·T&Üìø° ‘·>∑T j·T+Á‘ê+>±ìï
s¡÷bı+~+#ê*. düeTs¡o\ b˛sê{≤\T,
‹s¡T>∑Tu≤≥T¢ ˝Òì düeTj·T+˝À ø£eT÷´ìdüTº\T

s¡#·sTT‘· uÛ≤s¡‘· ø£eT÷´ìdüTº bÕغ (e÷]ÿ‡düTº) πø+Á<äø£$T{° düuÛÑT´\T.
dæ◊{ÏjT· T Hêj·T≈£î\T.

e÷]ÿ ‡düTº

ø±s¡´ø£s¡Ô\ düeTdü´
Á|üC≤|ü⁄Hê~ ã\|üs¡TÃ≈£îH˚+<äT≈£î kÕ+Á<ä+>± ø±s¡´
ø£s¡Ô\qT πø{≤sTT+#·&É+ nedüs¡+. eT+&É\ πø+Á<ë\T,
ø£d¢ sºü ‡Y , ø=‘·>Ô ± dü+|òTü {Ï‘e· Te⁄‘·Tqï s¡+>±\T, sê»ø°jT· ,
kÕ+|òæTø£, kÕe÷õø£ düeTdü´\ MT<ä |üì #˚ùd+<äT≈£L,
|Á »ü \≈£î $$<Ûä s¡ø±\ dù e\+~+#˚+<äT≈£L nH˚ø£ ãè+<ë
\T nedüs¡+.

ªª

µµ

#˚jT· e\dæ+~<˚. Ms¡‘\Ó +>±D≤ $|üe¢ b˛sê
≥ ø±\+˝À Á|ü<ëÛ q+>± ø±+Á¬>dt, ø£eT÷´ìdüTº
bÕغ, s¬ +&˚s¬ +&ÉT bÕغ\THêïsTT. bÕ]ÁXÊ$T
ø°s¡D »s¡>∑˝Ò<äT. |òüP´&É˝Ÿ <√|æ&ûøÏ e´‹πsø£+
>± kÕ–q b˛sê≥eT~. Á|üdTü ‘Ô · |ü]dæ‹ú dü+øÏ¢
wüº+>± ñqï~. |òüP´&É˝Ÿ neX‚cÕ\T ø=qkÕ
>∑T‘·÷H˚, ô|≥Tºã&ç<ëØ e´edüú n_Ûeè~∆
ne⁄‘·Tqï~. Á|ü|ü+Nø£s¡D <äX¯˝À ñHêï+.
ô|≥Tºã&ç<ëØ dü+ã+<Ûë\T Á>±eT Á>±e÷ìø°
$dü]Ô +#êsTT. u≤>± n_Ûeè~∆#+Ó ~q |ü≥Dº ≤\
‘√bÕ≥T ø=+&Éø√q˝À¢ ìedædTü qÔ ï –]»q ‘Ó>\∑
es¡≈£L yÓ’$<Ûä´uÛÑ]‘·+>± ñqï~. e´ekÕj·T
ø±]à≈£î\˝À, ¬s’‘ê+>∑+˝À ≈£L&Ü nH˚ø£
e÷s¡TŒ\T edüTÔHêïsTT. ø±]àø£ s¡+>∑+˝À
˝≤>±H˚ á s¡+>±\˝À ≈£L&Ü $$<Ûä dü+|ò÷ü \
nedüs¡+ @s¡Œ&ÉT‘·Tqï~. $düÔè‘·yÓTÆq bÕغ
j·T+Á‘ê+>∑+ ÄeX¯´ø£‘· eT]+‘· ô|]–+~.
Á|üC≤|ü⁄Hê~ ã\|üs¡TÃ≈£îH˚+<äT≈£î kÕ+
Á<ä+>± ø±s¡´ø£s\Ô¡ qT øπ {≤sTT+#·&+É nedüs+¡ .
eT+&É\ øπ +Á<ë\T, ø£d¢ sºü ‡Y , ø=‘·>Ô ± dü+|òTü {Ï‘·
eTe⁄‘·Tqï s¡+>±\T, sê»ø°j·T, kÕ+|òæTø£,
kÕe÷õø£ düeTdü´\ MT<ä |üì #˚ùd+<äT≈£L,
Á|ü»\≈£î $$<Ûä s¡ø±\ ùde\+~+#˚+<äT≈£L
nH˚ø£ ãè+<ë\T nedüs¡+. düº&ûdü]ÿ˝Ÿ‡ ìs¡«
Vü≤D, ø±sê´\j·÷\ ìs¡«Vü≤D, Ä+<√fi¯q`
Á|ü#ês¡ ø£èwæ, düe÷#ês¡ ùdø£s¡D, ôd’<ë∆+‹ø£
<ë&çì m<äTs√ÿe&É+, |üÁ‹ø£\T, yÓuŸôd≥’ ¢ ìs¡«
Vü≤D e+{Ï nH˚ø£ |üqT\≈£î ø±s¡´ø£s¡Ô\T
nedüs+¡ .
ø±s¡´ø£s¡Ô\T <=s¡ø£≥+ ˝Ò<ë?
e÷]ÿ‡düTº |ü]uÛ≤wü˝À ø±s¡´ø£s¡Ô n+fÒ
|üP]Ôø±\+ ø±s¡´ø£s¡Ô. ø±˙ eTq+ Çø£ÿ&É
#·]ÃdüTÔqï~ πøe\+ |üP]Ôø±\+ ø±s¡´ø£s¡Ô\
>∑T]+∫ e÷Á‘·yT˚ ø±<äT. |üP]Ôø±\ ø±s¡´ø£s\Ô¡ T
e÷Á‘·y˚T #˚j·T>∑\, #˚j·Te\dæq |üqT\≈£î
yê]H˚ ìj·T$T+#ê*. n+<äT≈£î düeTs¡T∆\qT
‘·j·÷s¡T #˚düTø√yê*. ø±˙ |üP]Ôø±\+ ø±s¡´
ø£s\Ô¡ T ø±ø£b˛sTTHê, #˚jT· >∑\ |üqT\T nH˚ø+£

ñHêïsTT. s¡ø£s¡ø±\ s¡÷bÕ˝À¢ u≤<Ûä´‘·\T
|ü+#·Tø√>∑\ ø±s¡´ø£s¡Ô\T nH˚ø£ eT+~ n+<äT
u≤≥T˝À ñ+{≤s¡T. düeTdü´ n+‘ê yê]ì
>∑T]Ô+#·&É+˝ÀH˚ ñqï~. ‘·eT eè‹Ô #˚düT≈£î+
≥÷H˚ |üP]Ôø±\+ ø±s¡´ø£s¡Ô‘√ düe÷q+>±
u≤<Ûä´‘·\T ìs¡«Væ≤+#·>∑\ düeTs¡T∆\T nH˚ø£
eT+~ O+{≤s¡T. M]ì |üP]Ôø±\+ ø±s¡´ø£s¡Ô
\‘√ düe÷q+>±H˚ |ü]>∑D+Ï #ê*. ‘·eT Jeq
uÛÑè‹ø√dü+ dü«+‘· eè‹Ô #˚düT≈£î+≥÷H˚ ø=+‘·
düeTj·T+ ñ<ä´eT nedüsê\≈£î øπ {≤sTT+#·>\∑
bÕøÏåø£ ø±s¡´ø£s¡Ô\T ñ+{≤s¡T. M]‘√bÕ≥T
eT]ø=ìï |ü]$T‘·T\‘√ ≈£L&Ü ∫qï∫qï
|üqT\≈£î (n$≈£L&Ü eTTK´yÓTÆqy˚) u≤<Ûä´‘·
eVæ≤dü÷Ô düVü≤ø£]+#·>∑\yês¡T+{≤s¡T. ì]∆wüº
yÓTÆq ø±´+ô|sTTHé‡, ø±s¡´Áø£e÷\T ìs¡«Væ≤+
#·&ÜìøÏ düV≤ü ø£]+#·>\∑ ‘ê‘êÿ*ø£ ø±s¡´ø£s\Ô¡ ÷
ñ+{≤s¡T. dü+<äsꓤìïã{Ϻ ‘·eT≈£î ÄdüøÏÔ>∑\
ì]úwüº ø±s¡´Áø£e÷\≈£L, ˝Ò<ë ùdyê ø±s¡´Áø£
e÷\≈£î ‘√&ÉŒ&É>\∑ yês¡÷ ñ+{≤s¡T. bÕغ düuTÑÛ ´
˝Òø±<äT, bÕغj˚T‘·s¡T\˝À ≈£L&Ü Ç˝≤+{Ï
\ø£åD≤\Tqïyês¡T nH˚≈£î\T ñ+{≤s¡T. ø±s¡´
ø£s\Ô¡ düeTdü´ >∑T]+∫ #·]Ãdü÷Ô ªª@$T #˚j÷· *µµ
nH˚ Á>∑+<Ûä+˝À ˝…ìHé Ç˝≤ nHêïs¡T. ªªeTqT
wüß\T <=ø£&É+˝Ò<äT`ø±˙, uÀ˝…&ÉT eT+~
eTqTwüß\THêïs¡T. ø±]àø£es¡eZ T÷, n+‘·ø+£ ‘·≈î£
m≈£îÿe>± düe÷»+˝Àì $$<Ûä $uÛ≤>±\÷,
@fÒ{≤ ‘·eT eT<Û´ä qT+&ç n+‘·ø+£ ‘·≈L£ n~Ûø£
dü+K´˝À ndü+‘·è|üÔ Je⁄\qT düèwædº Tü HÔ êïsTT.
‘·eT ìs¡dqü qT yÓ\&¢ +ç #ê\ì ø√s¡T≈£î+≥Tqï
á ndü+‘·è|üÔ Je⁄\T ìs¡+≈£îX¯‘ê«ìøÏ e´‹πs
ø£+>± (<ëì <äTs¡“¤s¡‘ê«ìï yÓTT‘·Ô+ n+<äs¡÷
>∑T]Ô+#·øb£ ˛sTTHê, »qkÕe÷q´+˝À HêHê{Ïø°
m≈£îÿe eT+~ á $wüj·÷ìï n+‘·ø£+‘·≈£L
m≈£îÿe ì•‘·+>± >∑T]ÔdTü HÔ êïs¡T.) »]π> b˛sê
≥+˝À ‘êeTT Çe«>∑*–q ‘√&ÜŒ≥Tq+‘·{˙Ï
Çe«&ÜìøÏ dæ<+∆ä >± ñHêïs¡T— n+<äTøπ eTq≈£î
uÀ˝…&TÉ eT+~ eTqTwüß\THêïs¡T. nsTT‘˚ n<˚
düeTj·T+˝À, eTq≈£î eTqTwüß\T <=s¡ø&£ +É ˝Ò<Tä .

$TøÏÿ* n\ŒX¯≈î£ \Ô ‘√bÕ≥T nìï X¯≈î£ \Ô qT $ì
jÓ÷–+#·Tø=ì, $düèÔ ‘·eT÷ n<˚ düeTj·T+˝À
ˇπø e÷~], nqT≈£L\yÓTqÆ ø±s¡´ø£˝≤bÕ\qT
ìs¡«Væ≤+#·>∑\ Á|ü‹uÛ≤kÕeTsêú´\T ø£*–q
Hêj·T≈£î\, n+<äTq sê»ø°jT· Hêj·T≈£î\ ø=s¡‘˚
Ç+<äT≈£î ø±s¡D+.µµ(˝…ìHé, ø£˝…¬øº&éesYÿ‡,
ù|J467`468, yê\÷´yé T `5) Á|ü C ≤
O<ä´e÷˝Ò ø±s¡´ø£s¡Ô\qT ≈£L&Ü düèwæºkÕÔsTT.
yê]ì >∑T]Ô+#·&+É , ‘·ØŒ¤<Tä ìe«≥+, $ìjÓ÷
–+#·Tø√e≥y˚T eTq+ #˚j·Te\dæq |üì.
ªª#·]Á‘·˝À @ˇø£ÿ es¡ZeT÷ ‘·q Á|üeTTK
Á|ü‹ì<ÛäT\q÷, ñ<ä´eT+ ì]à+#·>∑\, Hêj·T
ø£‘·«+ eVæ≤+#·>∑\ sê»ø°j·T Hêj·T≈£î\q÷
düèwæ+º #·≈î£ +&Ü $»j·T+ kÕ~Û+#·˝<Ò Tä .µµ(˝…ìHé,
ø£˝…¬øº&éesYÿ‡,ù|J`370, yê\÷´yéT`4)
ø±s¡´ø£s¡Ô\ düeTdü´ eTq<ä>∑Zπs ø±<äT,
k˛$j·T{Ÿ, #Ó’Hê e+{Ï ø£eT÷´ìdüTº bÕغ\≈£î
≈£L&Ü m<äTs¡sTT´+~. ø±s¡´ø£s¡Ô\ düeTdü´≈£î
nH˚ø£ ø±s¡D≤\THêïsTT. n+<äT˝À eTTK´
yÓTqÆ ~ ø±s¡´ø£s\Ô¡ ÄeX¯´ø£‘q· T >∑T]Ô+#·&+É ˝À
˝À|ü+. Ä+<√fi¯q`b˛sê{≤\˝À ìeT>∑ï
eTe⁄‘·÷ bÕغì ì]à+#·e\dæq ÁbÕ<Ûëq´‘·qT
>∑T]Ô+#·q|ü⁄&ÉT düVü≤»+>±H˚ ø±s¡´ø£s¡Ô\ô|’q
<äèwæºkÕ]+#·˝Ò+. X¯øÏÔe+‘·yÓTÆq ø£eT÷´ìdüTº
bÕغ ÄeX¯´ø£‘·qT >∑T]ÔùdÔ á düeTdü´ sê<äT.
ø=ìï dü+<äsꓤ˝À¢ ‘·eT X¯øÏÔkÕeTsêú´\ MT<ä
n‹ $XÊ«dü+‘√ n˙ï ‘êy˚T #˚j·÷\qT≈£î+
{≤s¡T. ì»+>± düeTs¡T˝∆ H’… ê nìï |üqT\T ‘êy˚T
#˚j·T&É+kÕ<Ûä´+ ø±<äTø£<ë! ø=+‘· eT+~øÏ
Ç‘·s¡T\ kÕeTs¡ú´+ MT<ä $XÊ«dü+ ≈£î<äs¡<äT.
me]˙ qeTàs¡T. n+<äTøπ , ø±s¡´ø£s\Ô¡ T ˝Òsì¡ ,
nìï |üqT\÷ ‘êy˚T #˚dTü ø√e\dæ edüTqÔ ï<äì
n+{≤s¡T. n~ nìyês¡´yÓTqÆ ≥Tº>± uÛ≤$kÕÔsT¡ .
‘·eT ã\V”≤q‘·>± >∑T]Ô+#·s¡T. ø±s¡´ø£s¡Ô\
nedüsêìï >∑T]Ô+∫q yês¡T ≈£L&Ü ø=ìï dü+<ä
sꓤ˝À¢ nìï s¡ø±\ kÕeTsê∆´\÷ düeTbÕfi¯fl˝À
Oqï yê]ø√dü+ yÓ‘·T≈£î‘ês¡T. Ç~ ‘·ù|ŒMT
ø±<äT. ø±˙ Ç˝≤+{Ïyês¡T <=s¡ø£&É+ ns¡T<äT.
n+<äTe\¢ ø±s¡´ø£s¡Ô\T <=s¡ø£&É+˝Ò<äH˚
ìs¡j
í ÷· ìøÏ ekÕÔsT¡ . nìï s¡ø±\ kÕeTsêú´\÷
ñqïyês¡T e&ç+¶ ∫q $dü]Ô ˝≤ mø£ÿ&Ü <=s¡øs£ T¡ .
yê]ì ‘·j·÷s¡T #˚düTø√yê*. Çø£ÿ&É ˝…ìHé
#Ó|æŒq e÷≥\T >∑Ts¡TÔ #˚düTø√yê*. ªªyê]øÏ
•ø£åD ˝Ò<äì uÛÑj·T|ü&Éø£+&ç. ‘·–q nqTuÛÑe+
˝Ò<ä˙, ‘·–q+‘·>± n_Ûeè~∆ #Ó+<ä˝Ò<ä˙
eDø£ø£+&ç. yÓTT<ä{Ï $wüj·T+, MTs¡T yê]ì
düMTø£]+#·&É+˝À, |üì˝Àô|{Ϻ Áb˛‘·‡Væ≤+
#·&É+˝À $|òü\yÓTÆ‘˚ yês¡T yÓTì¸$ø˘\q÷,
22

e÷]ÿ ‡düTº
>±bÕHé‡q÷ nqTdü]kÕÔs¡T. n<˚ nqTuÛÑe
sêVæ≤‘·´+ ◊<äT¬s≥T¢ m≈£îÿe Vü‰ì ≈£\T>∑CÒ
düTÔ+~. ¬s+&Ée~, dü+|òüT≥q˝Ò yê]øÏ eTq
dü÷Œ¤]ìÔ H˚sT¡ Œ‘êsTT. bÕغ #˚|fü ºÒ #·s´¡ \T Á|ü‹
ˇø£ÿ]ø° $|ü¢e dü÷Œ¤]Ôì H˚s¡TŒ‘êsTT.µµ(˝…ìHé,
ø£ ˝ … ¬ ø º & é e sY ÿ ‡, ù|õ146,yê\÷´yé T `8)
ø±s¡´ø£s\Ô¡ nedüsêìï >∑T]Ô+∫q|üŒ{Ïø,° ø±s¡´ø£sÔ¡
\qT >∑T]Ô+#·&+É , ‘·j÷· s¡T #˚dTü ø√e&É+˝À ‘·>T∑
HÓ|’ ⁄ü D´+ ˝Òøb£ ˛e&É+ e\¢ ≈£L&Ü ø=+‘· eT+~
Çã“+~|ü&É‘ês¡T. >∑T]Ô+∫q ø±s¡´ø£s¡Ô\≈£î
‘·eT kÕeTsêú´ìï ã{Ϻ |üqT\T n|üŒ–+#ê*.
Á|üj÷Ó >∑+ #˚jT· &ÜìøÏ yÓqø±&É≈L£ &É<Tä . u≤<Û´ä
‘·\T n|üŒ–+#·&É+‘√bÕ≥T yê]˝À n+øÏ‘·
uÛ≤e+, ôd’<ë∆+‹ø£ ìã<ä∆‘· ô|+#·&ÜìøÏ, HÓ’|ü⁄
D´+, kÕeTs¡ú´+ ô|+#˚+<äT≈£î düVü‰j·T|ü&Ü*.
ˇø£ |üì˝À $|òü\yÓTÆ‘˚ eTs√ |üì˝À »j·T
Á|ü<ä+ ø±e#·TÃ. ˇø£ Á|üj·T‘·ï+‘√H˚ ‘·T~
ìs¡íj·÷ìøÏ sêe<äT›.
q÷‘·q ø±s¡´ø£s¡Ô\qT >∑T]Ô+#·&É+ m˝≤?
Ä+<√fi¯q`b˛sê{≤\ dü+<äs“¡ +¤ >± C≤Á>∑
‘·Ô>± |ü]o*ùdÔ, ø±s¡´ø£s¡Ô\T>± O|üjÓ÷>∑|ü&˚
\ø£åD≤\Tqïyês¡T <=s¡T≈£î‘ês¡T. n+‘˚ø±<äT,
Ä+<√fi¯q`b˛sê{≤\T, ø±´+ô|sTTHé‡ dü+<ä
s¡“+¤ >± Á>±e÷\T, |ü≥Dº ≤\T, yês¡T\¶ T |üs´¡ {Ï
düT+Ô {≤+. Á|ü»\qT #Ó‘’ q· ´|üsπ Ã+<äT≈£î, ø£~*+
#˚+<äT≈£î, ø±s¡´ø£s¡Ô\qT |üì˝Àô|fÒº+<äT≈£î á
|üs¡´≥q\T #˚kÕÔ+. q÷‘·q ø±s¡´ø£s¡Ô\qT
yÓ‘ø· &£ +É ø√dü+ ≈£L&Ü |üs´¡ {Ï+#·&+É nedüs+¡ .
$$<Ûä |üs¡´≥q\ dü+<äs¡“¤+>± ≈£L&Ü á
<äèw溑√ |ü]o*+#ê*. ‘·eT dü+|òü÷\˝À,
s¡+>±\˝À, ÁbÕ+‘ê\˝À ∫qï∫qï u≤<Ûä´‘·\T
|ü+#·T≈£îH˚ #·Ts¡Tø¬ q’ yês¡T ‘·>T∑ dü+K´˝À eTq≈£î
‘ês¡dü|ü&É‘ês¡T. #·<äTe⁄ |üP]Ô#˚dæ ˝Ò<ë
ø=qkÕ–+#·˝øÒ £ U≤∞>± ñqïyês¡T ˝Ò<ë ‘·–q
ñbÕ~Û <=s¡ø£ìyês¡T ≈£L&Ü ñ+{≤s¡T. düeTs¡
o\‘·, e÷{≤¢&É≥+˝À düŒwüº‘·, #=s¡e, Á|üC≤
dü+ã+<Ûë\T, Á|ü»\qT ø£~*+#·>∑\>∑≥+
e+{Ï \ø£Då ≤\qT |ü]o*+#·e#·TÃ. sê»ø°jT·
ne>±Vü≤q ˝Òø£b˛sTTHê Ç˝≤+{Ï \ø£åD≤\T
ø£*–, ìC≤sTTr>± |üì#˚j·T>∑\yês¡T ñ
+{≤s¡T. M]ì >∑T]Ô+∫ ‘·>T∑ sê»ø°jT· , ôd<’ ë∆+
‹ø£ ne>±Vü≤q ø£*ùZ dÔ ‘·s‘¡ e· TkÕúsTT˝À¢ $$<Ûä
|üqT\T ìs¡«]Ô+#·>∑\ ø±s¡´ø£s¡Ô\T>± m<äT>∑T
‘ês¡T.
á eT<Û´ä ø±\+˝À $$<Ûä Á|üC≤dü+|ò÷ü \T,
bÕغ Ä<Ûä«s¡´+˝À $$<ÛäkÕúsTT˝À¢ y˚˝≤~
eT+~øÏ ‘·s¡>∑‘·T\T ìs¡«Væ≤+#ê+. M]˝À
e÷dt ‘·s>¡ ‘∑ T· ˝Ò ø±≈£î+&Ü m+|æø£ #˚dqæ yê]øÏ
23

ø±s¡´ø£s¡Ô\ düeTdü´
πøåÁ‘·kÕúsTT˝À Á|ü‘·´ø£å+>± Á|ü»\˝À |üì#˚ùd ø±s¡´ø£s¡Ô\≈£î
ø=ìï |üqT˝À¢ ø£˙dü HÓ’|ü⁄D´+ nedüs¡+. Á|üC≤ düeTdü´\ MT<ä
∫qï∫qï Á>∑÷|ü⁄ düe÷y˚XÊ˝À¢ O|üq´dæ+#·>∑\>±*. |üÁ‹ø±
|Á øü ≥£ q\T, $q‹|ü‘Á ê\T, b˛düsº T¡ ,¢ ø£s|¡ ‘Áü ê\T sêj·T>∑\ HÓ|’ ⁄ü
D´+ dü+bÕ~+#ê*. ¬s+&Ée<äX¯˝À ôd$THêsY ñ|üHê´dü+,
düº&ûdü]ÿ˝Ÿ‡ uÀ~Û+#·≥+, Ä–®\¢Ø XÊK ìs¡«Væ≤+#·≥+,
ˇø£|üP≥ bÕsƒ¡+ uÀ~Û+#·≥+ e+{Ï$ H˚s¡TÃø√e#·TÃ.

ªª

µµ

ìs¡«Væ≤+∫q ‘·s¡>∑‘·T\T ≈£L&Ü >∑D˙j·T+>±
ñHêïsTT. á ‘·s¡>∑‘·T\≈£î Vü‰»¬s’qyê]
C≤_‘ê\T ô|˝’ò Ÿ #˚dæ uÛÁÑ <ä|sü T¡ Ã≈£î+≥THêïe÷?
‘·s¡>∑‘·T\ nq+‘·s¡+ yês¡+‘ê O‘ê‡Vü≤|ü&ܶ
s¡˙, ‘·s¡>∑‘·T\T u≤>± O|üjÓ÷>∑|ü&ܶj·TH˚
n‘·´~Ûø£ dü+<äsꓤ\˝À düMTø£å\˝À ìsê∆]+
#ê+. M]˝À me¬ses¡T @ |üqT\≈£î O|üjÓ÷
>∑|ü&É‘ês√ |ü]o*+∫ ‘·–q u≤<Ûä´‘·\T
n|üŒ–düTÔHêïe÷? ˝Òø£ ‘·s¡>∑‘·T\ nq+‘·s¡+
eT∞fl s√EyêØ |üì˝À |ü&çb˛sTT M]ì
>∑T]+∫ $düà]düTHÔ êïe÷? Ç˝≤+{Ï n+XÊ\qT
˝À‘·T>± |ü]o*ùdÔ, ã\V”≤q‘·\qT n~Û>∑
$T+∫ ø±s¡´ø£s\Ô¡ qT ‘·j÷· s¡T #˚dTü ø√e&É+˝À
ø=+‘·y˚Ts¡≈£î »j·TÁ|ü<ä+ ø±>∑\+.
ø£˙dü HÓ’|ü⁄D´+, n+øÏ‘·uÛ≤e+
πøåÁ‘·kÕúsTT˝À Á|ü‘·´ø£å+>± Á|ü»\˝À
|üì#˚ùd ø±s¡´ø£s¡Ô\≈£î ø=ìï |üqT˝À¢ ø£˙dü
HÓ|’ ⁄ü D´+ nedüs+¡ . Á|üC≤ düeTdü´\ MT<ä ∫qï
∫qï Á>∑÷|ü⁄ düe÷y˚XÊ˝À¢ O|üq´dæ+#·>\∑ >±*.
|üÁ‹ø± Á|üø£≥q\T, $q‹|üÁ‘ê\T, b˛düºs¡T¢,
ø£s|¡ Áü ‘ê\T sêj·T>∑\ HÓ|’ ⁄ü D´+ dü+bÕ~+#ê*.
s¬ +&Ée<äX˝¯ À ôd$THêsY ñ|üHê´dü+, dü&º dû ]ü ÿ˝Ÿ‡
uÀ~Û+#·≥+, Ä–®\¢Ø XÊK ìs¡«Væ≤+#·≥+,
ˇø£|Pü ≥ bÕsƒ+¡ uÀ~Û+#·≥+ e+{Ï$ H˚sT¡ Ãø√
e#·TÃ. Ç+<äTø£qT>∑TD+>± M]øÏ ‘·ØŒ¤<Tä ≈£L&Ü
Çe«e#·TÃ.
πøåÁ‘·kÕúsTT ø£èwæ‘√ dü+ã+<Ûä+ ˝Òì |üqT
\≈£î, Äj·÷ |üqT˝À¢ ø=+‘· HÓ’|ü⁄D´+ ñ+&ç
˝Ò<ë HÓ’|ü⁄D´+ ô|+#·Tø√e&ÜìøÏ neø±X¯+
ñ+&,ç ‘·>∑T düeTj·T+ πø{≤sTT+#·>∑\yê]ì
m+|æø£ #˚j·Te#·TÃ. á ¬s+&ç+{Ïø° _ÛqïyÓTÆq
|üqT\T ≈£L&Ü ñHêïsTT. bÂs¡Vü≤≈£îÿ\T,
ì»ìsê∆sD¡ , |üsê´es¡D+, Äs√>∑´ düV‰ü j·T+,
$<äT´‘Y s¡+>∑ düeTdü´\T, kÕ>∑T˙{Ï düeTdü´\T,
>±´dtñ‘·Œ‹Ô düeTdü´\T, kÕ+düÿè‹ø£ düeTdü´\T,
MT&çj÷· yê#Y ‘·~‘·s¡ n+XÊ\ô|q’ Ädüø>ÔÏ *∑ –,
ø=+‘· düeTj·T+ πø{≤sTT+#·>∑*–qyês¡T
>∑D˙j·T+>±H˚ ñ+{≤s¡T. yê] ùde\T

$ìjÓ÷–+#·Tø√e#·TÃ.
>∑T]Ô+∫q ø±s¡´ø£s¡Ô\ dü«uÛ≤yêìï ã{Ϻ
(|üP]Ôø±\+/bÕøÏåø£/‘ê‘êÿ*ø£ yÓTTˆˆ) yê]˝À
n+øÏ‘·uÛ≤e+, ôd’<ë∆+‹ø£ ìã<䛑·, Áø£eT•ø£åD
ô|+#˚+<äT≈£î ‘·>T∑ sê»ø°jT· , ôd<’ ë∆+‹ø£ •ø£Då
Çyê«*. kÕeTs¡´ú + ô|+|ü⁄<ä\≈£î Á|ü‘´˚ ø£ ‘√&ÜŒ
≥Tq+~+#ê*. nedüsêìï ã{Ϻø±≈£î+&Ü
ø±s¡´ø£s\Ô¡ X¯øìÔÏ ã{Ϻ u≤<Û´ä ‘·*yê«*. |üqT\qT
∫qï∫qï eTTø£ÿ\T #˚ùdÔ yê{Ïì ìs¡«Væ≤+#·&ÜìøÏ
#ê˝≤ eT+~ <=s¡T≈£î‘ês¡T. ªªdü$Twæº \ø£å´+
ø√dü+ #˚j·Te*dæq |üqT\qT m+‘· ∫qï
eTTø£ÿ\T #˚j·T>∑*–‘˚ n+‘· m≈£îÿe eT+~
yê{Ïì ìs¡«Væ≤+#·>∑\ X¯øÏÔ>∑\yês¡T <=s¡T
≈£î‘ês¡T.(n‘·´~Ûø£ dü+<äsꓤ\˝À |üP]Ôø±\+
ø±s¡´ø£s\Ô¡ T>± |üì#˚jT· >∑\ X¯ø˝ÔÏ ìÒ yês¡T ≈£L&Ü)
µµ`(˝…ìHé, ø£˝…¬øº&é esYÿ‡`ù|õ 468`469,
yê\÷´yéT`5) u≤<Û´ä ‘·\T ìs¡«Væ≤+#˚ Áø£eT+˝À
düìïVæ≤‘·+>± |üs¡´y˚ø£åD #˚j·÷*. düø±\+˝À
dü÷#·q\qT n+~dü÷Ô Ä#·s¡D˝À düVü‰j·T
|ü&Ü*. Áb˛‘·‡Væ≤+#ê*. ˝ÀbÕ\qT düø±\+˝À
dü]~<ë›*. ø±s¡´ø£s\Ô¡ |ü≥¢ e´øÏ>Ô ‘∑ · |üs´¡ y˚øDå£
#ê˝≤ eTTK´yÓ T Æ q ~. n|ü Œ –+∫q |ü ì øÏ
dü+ã+~Û+∫q $wüj·÷˝Òø±≈£î+&Ü e´øÏÔ>∑‘·,
≈£î≥T+ã|üs¡yÓTÆq |ü]dæú‘·T\T ≈£L&Ü |ü]o
*+#ê*.
n+‘·s¡Z‘· ø±s¡´ø£s¡Ô\T
πøåÁ‘·kÕúsTT˝À Á|ü‘·´ø£å+>± |üì#˚ùd+<äT≈£î
≈£L&Ü ‘·>T∑ dü+K´˝À |üP]Ôø±\+ ø±s¡´ø£s\Ô¡ qT
ìj·T$T+#·&ÜìøÏ eqs¡T\ düeTdü´ Ä≥+ø£+
ø±e#·TÃ. n+<äTe\¢ eè‹Ô#˚düT≈£îH˚ n+‘·s¡Z‘·
ø±s¡´ø£s¡Ô\qT n_Ûeè~∆#˚düTø√e&É+ nedüs¡+.
‘·>∑T dü+K´˝À(m+‘· eT+~ì πø{≤sTT+∫Hê
á dü+K´≈£î ‘·|üŒ≈£î+&Ü |ü]$T‘·T\T+{≤sTT)
|üP]Ôø±\+ ø±s¡´ø£s\Ô¡ T ñqï ÁbÕ+‘ê˝À¢ ≈£L&Ü
n+‘·s¡Z‘· ø±s¡´ø£s¡Ô\ n_Ûeè~∆ì ìs¡¢ø£å´+
#˚j·T˝Ò+. j·T÷ìj·TqT¢, s¡+>±\T, Á>±e÷\T,
yês¡T\¶ T, kÕe÷õø£ ‘·s>¡ ‘∑ T· \˝À øπ Áå ‘·kÕúsTT˝À
á ‘·sV¡ ‰ü ø±s¡´ø£s\Ô¡ qT ô|<äd› +ü K´˝À >∑T]Ô+#·

e#·TÃ. yê]kÕúsTT, kÕeTs¡´ú +, øπ {≤sTT+#·>\∑
düeTj·T+, |ü]~ÛøÏ dü+ã+~Û+∫ nH˚ø£ |ü]$T
‘·T\T+&Ée#·TÃ. ‘·s‘¡ e· T uÛ<Ò ë\T ñ+&Ée#·TÃ.
ø±˙ kÕ©&ÉT>∑÷&ÉT˝≤ n\T¢≈£îb˛j˚T á
ø±s¡´ø£s¡Ô˝Ò Á|üC≤ ñ<ä´e÷\˝À ø£~*e#˚Ã
nX‚wü Á|üC≤˙ø±ìï bÕغ yÓqø£ düMTø£]+#·
>∑\s¡T. ì\u…≥>º \∑ s¡T. á ø£èwæ nìï ÁbÕ+‘ê
˝À¢, nìï Á>±e÷˝À¢ #˚j·T&ÜìøÏ |ü]$T‘·T
\T+&Éøb£ ˛e#·TÃ. ø£˙dü+ Á|üC≤|ü⁄Hê~ ã\|üsT¡ Ã
≈£îH˚+<äT≈£î ø£èwæ #˚düTÔqï ÁbÕ+‘ê˝À¢q÷,
eT+&É\ πø+Á<ë˝À¢q÷, ø£¢düºsY‡˝Àq÷ Á|ü‘˚´ø£
ÁX¯<ä∆‘√ #˚j·÷*.
ø±]àø£es¡Z+, nD>±]q
‘·s¡>∑‘·T\ qT+&ç ø±s¡´ø£s¡Ô\T
eTq~ ø±]àø£es¡Z bÕغ. ø±]àø£es¡Z+
qT+&ç, Á>±MTD ù|<ä\ qT+&ç n~Ûø£ dü+K´˝À
ø±s¡´ø£s¡Ô\qT n_Ûeè~∆ #˚j·T≥+ nedüs¡+.
ø±]àø£es¡Z+ qT+&ç n~Ûø£ dü+K´˝À ø±s¡´ø£s¡Ô
\q÷, düuTÑÛ ´\q÷ ‘·j÷· s¡T #˚jT· ≈£î+&Ü, ø£eT÷´
ìdüTº bÕغ, ø±]àø£es¡Z nÁ>∑>±$T <äfi¯+>±
$|üy¢ √<ä´eT+˝À ‘·q bÕÁ‘· ìs¡«Væ≤+#· C≤\<äT.
»q‘ê Á|üC≤‘·+Á‘· $|üe¢ +˝À Hêj·Tø£‘«· bÕÁ‘·
ø±]àø£esêZì<˚qqï $wüjT· + düŒwü+º . n+<äTøπ
á es¡Z+˝À bÕغ n_Ûeè~∆øÏ #˚ùd ø£èwæ
$|ü¢y√<ä´eT+˝À ìs¡íj·÷‘·àø£ bÕÁ‘· eVæ≤

düT+Ô ~. nD>±]q kÕe÷õø£ ‘·s>¡ ‘∑ T· \ qT+&ç
≈£L&Ü Á|ü‘˚´ø£ ÁX¯<ä∆‘√ m+|æø£ #˚dæ ‘·ØŒ¤<äT
ìyê«*. ndü+|òTü {Ï‘· s¡+>∑ ø±]à≈£î˝À¢, Á>±MT
D ù|<ä˝À¢ n‘·´~Û≈î£ \T nD>±]q kÕe÷ õø£
‘·s¡>∑‘·T\≈£î #Ó+~qyêπs. kÕ«‘·+Á‘√´ <ä´eT
ø±\+ qT+&˚ sê»ø°j·T+>± m<ä>∑≥+˝À <ä[
‘·T\T, –]»q\T, eTVæ≤fi¯\ e+{Ï kÕe÷
õø£ ‘·s>¡ ‘∑ T· \≈£î nH˚ø£ |ü]$T‘·T\T ñHêïsTT.
ÄHê{ÏøÏ uÛ≤s¡rj·T düe÷»+˝À á ‘·s¡>∑‘·T
\≈£î $<ë´eø±XÊ\T ˝Òe⁄. Ç|üŒ{Ïø° nH˚ø£
|ü]$T‘·T\T ø=qkÕ>∑T‘·Tqï|üŒ{Ïø° ø£˙dü $<ë´s¡Ω
‘·\T bı+~q W‘ê‡Væ≤≈£î\ dü+K´≈£L&Ü >∑D
˙j·T+>±H˚ ñqï~. Ç+≈£L¢dæyé Á>√‘Y ù|s¡T
‘√ á kÕe÷õø£ ‘·s¡>∑‘·T\ qT+&ç sê»ø°j·T
ø±s¡´ø£s\Ô¡ qT ‘·j÷· s¡T #˚ùd+<äT≈£î bÕ\ø£esêZ\T
≈£L&Ü Á|üjT· ‹ïdüTHÔ êïsTT. ]»πs«wüqT¢, kÕÿ\sY
wæ|ü⁄Œ\ e+{Ï kÂø£sê´\‘√ #·<äTe⁄≈£îqï nD
>±]q ‘·s¡>∑‘·T\≈£î #Ó+~q j·TTe‘· ≈£î\$
eø£åq÷, kÕe÷õø£ nD∫y˚‘·q÷ Á|ü•ïdüTÔ
Hêïs¡T. ìs¡dædüTÔHêïs¡T. Á|ü‹|òüT ≥q≈£î ≈£L&Ü
dæ<|∆ä &ü TÉ ‘·THêïs¡T. á H˚|<ü ´ä∏ +˝À sê»ø°jT· +>±
≈£L&Ü ø=+‘· eT+~ì Äø£]¸+#˚+<äT≈£î bÕ\ø£
esêZ\T Á|üjT· ‹ïdüTHÔ êïsTT. ø±+Á{≤≈£î\º T, yê´bÕ
sê\T ‘·~‘·s¡ dü+bÕ<äHê e÷sêZ\qT n+<äT
u≤≥T˝ÀøÏ ‘˚e&É+ <ë«sê, á ‘·s¡>∑‘·T\˝À

n_ÛÁbÕj·÷\T
ªn+^ø£]+#·˝Òø£b˛‘·THêïqTµ
ªe÷]ÿ‡düTºµ &çôd+ãsY HÓ\ dü+∫ø£˝À ªesêZ\T`es¡Zb˛sê{≤\Tµ dæ<ë∆+‘· yê´dü+
n+<äs¡÷ #·<äe<ä–+~. es¡Z Á|üjÓ÷»Hê\eT<Ûä´ yÓ’s¡T<Ûä´+ Oqï|ü&ÉT n~ nìyês¡´+>±
es¡Zb˛sê{≤\≈£î <ë]rdüTÔ+~. esêZ\ >∑T]+∫ ã÷s¡T®yê dæ<ë∆+‘ê˝À¢ì ˝ÀbÕ\T #ê˝≤
düT\uÛÑ‘·s¡+>± ‘Ó*j·TCÒXÊs¡T. Á|ü‹<ë˙ï es¡Z <äèø£Œ<∏ä+‘√ #·÷&Ü*. yÓ’s¡T<Ûë´\T m|ü&É÷
ˇπø˝≤>∑ O+&Ée⁄. e÷s¡TŒ\T nìyês¡´+. nsTT‘˚ ª≈£î˝≤ìï ã{Ϻ, eT‘êìï ã{Ϻ esêZ\T>±
$&ÉBj·T&É+ XÊÁd”Ôj·TyÓTÆq~ ø±<äTµ nì sêXÊs¡T. Bìï H˚qT n+^ø£]+#·˝Òø£b˛‘·THêïqT.
eTq <˚X¯+˝À ≈£î˝≤ìø° esêZìø° eT<Ûä´ dü+ã+<Ûä+ O+~. uÛÑ÷$T eqs¡T\ m≈£îÿe XÊ‘·+
nÁ>∑ ≈£î˝≤BÛq+˝À OHêïsTT. ìeTï≈£î˝≤\T, C≤‘·T\≈£î #Ó+~qyês¡T ù|<ä\T, e´ekÕj·T≈£L©\T,
ndü+|òTü {Ï‘· s¡+>∑ ø±]à≈£î\T>± OHêïs¡T. ø=~› eT+~ _.dæ\T ∫qï eT<Û´ä ‘·s>¡ ‹∑ bÕ]ÁXÊ$Tø£
y˚‘·Ô\T>± ˝Òø£b˛‘˚<äT. n+<äTπø ≈£î˝≤ìø° esêZìø° dü+ã+<Ûä+ O+~ n+{≤qT. Çø£ b˛‘˚
eT‘·+, <√|æ&û bÕ\ø£ esêZ\ ôd’<ë∆+‹ø£ Äj·TT<Ûä+. ø£qTø£ <ëìøÏ es¡Z dü«uÛ≤e+ O+~.
Á|üC≤ #·]Á‘·ø±s¡T&ÉT m]ø˘ Vü‰uŸ‡u≤yéT >∑T]+∫ eT+∫ yê´dü+ Á|ü#T· ]+∫q+<äT≈£î
n_Ûq+<äq\T.
‘·T+bÕ\ ÁosêeTeT÷]Ô,&ç.HÓ+. 9`9`57/2
>±Eyêø£, $XÊK|ü{ï+`26

nø√ºãsY dü+∫ø£˝À ˝…ìHé eTTK∫Á‘·+ y˚j·÷*‡+~
m&ç≥sY >±]øÏ, nø√ºãsY eTVü‰$|üe¢ + dü+<äs“¡ +¤ >± e÷]ÿ‡düTº |üÁ‹ø£ eTTK∫Á‘·+>±
˝…ìHé ∫Á‘·+ y˚ùdÔ u≤>∑T+&˚~. C…. u≤ã÷sêe⁄>±s¡T ùdø£]düTÔqï C≤rj·T, n+‘·sê®rj·T
$wüj÷· \T O|üjT· Tø£+Ô >± OHêïsTT. ø±Áy˚T&é Ms¡jT· ´>±s¡T sêdæq ªªrÁeeTe⁄‘T· qï ô|≥Tºã&ç<ëØ
dü+øå√uÛÑ+µµ yê´dü+˝À $X‚¢wüD u≤>∑T+~. ˝À‘Ó’q ne>±Vü≤q‘√ $es¡D Äø£≥Tº≈£îqï~.
ø±Áy˚T&é _$ sê|òüTe⁄\T>±s¡T sêdæq yê´dü+ ªªndæú‘·« sê»ø°j·÷\T/O<ä´e÷\Tµµ
O<ëVü≤s¡D\‘√ u≤>∑T+~.
õ. _Ûø£å|ü‹, Ç\¢+<äT, KeTà+ õ˝≤¢

≈£L&Ü Áø°$T˝ÒjT· sYqT ‘·eT˝À ø£*ùe÷]ÿ
|düTø√e&É
‡düT+º
#·÷düT≈£î+≥THêïs¡T. ‘·<ë«sê kÕ<Ûës¡D ù|<ä
\qT z≥T u≤´+≈£î>± yê&ÉTø√>∑\TZ‘·THêïs¡T.
πøåÁ‘·kÕúsTT˝À ≈£L&Ü ô|’s¡Mø±s¡T\ s¡÷|ü+˝À,
∫qï∫qï ø±+Á{≤ø£sº ¢¡ s¡÷|ü+˝À á |ü]D≤eT+
>∑eTìdüTHÔ êï+. ô|≥Tºã&ç<ëØ <√|æ&ìû Á|ü•ï+#·
q+‘· es¡≈î£ , á ‘·s>¡ ‘∑ T· \˝À ø=+‘· eT+~ì
bÕ\ø£es¡Z+˝À ø£*ù|düTø√e&ÜìøÏ yê]øÏ
nuÛ´Ñ +‘·sy¡ T˚ MT ˝Ò<Tä . bÕ\ø£es¡Z Á|üj÷Ó »q+
ø√dü+ #˚ùd á |üìπø Ç+≈£L¢dæyéÁ>√‘Y nH˚
eTT<äTù› |s¡T ô|{≤ºsT¡ . n~Ûø±s¡+˝À yê{≤ nqï
ìHê<ä+ ≈£L&Ü Ä#·s¡D˝À Ç+<äTπø ‘√&ÉŒ&ÉT
‘·Tqï~. Á|üdüTÔ‘· düe÷» dæú‹ì Oqï<äTqï≥T¢
ø±bÕ&ÉT‘·÷ ø=~› eT+~ ã&ÉT>∑T ã\V”≤q
esêZ\≈£î #Ó+~q yê]ì n+<ä\ yÓTøÏÿ+#·&+É
<ë«sê Äj·÷ ‘·s¡>∑‘·T\≈£î #Ó+~q nX‚wü
Á|Cü ≤˙ø±ìøÏ ˇ]π> <˚MT˝Ò<Tä . á ndüe÷ q‘·\≈£î
eT÷\yÓTqÆ es¡<Z √|æ&ìû n+‘·+ #˚jT· ≈£î+&Ü
M]øÏ $eTTøÏ˝Ô <Ò Tä . n+<äTøπ Äj·÷ kÕe÷õø£
‘·s>¡ ‘∑ T· \ qT+&ç Á|ü‘´˚ ø£ ÁX¯<‘∆ä √ ø£eT÷´ìdüTº
ø±s¡´ø£s\Ô¡ qT ‘·j÷· s¡T #˚j÷· *. ≈£î\$eø£≈å L£ ,
|ü⁄sT¡ cÕ~Ûø´£ ‘·≈L£ e´‹πsø£+>±qT, uÛ÷Ñ kÕ«eT´,
ô|≥Tºã&ç<ëØ <√|æ&øû Ï e´‹πsø£+ >±qT á kÕe÷
õø£ ‘·s>¡ ‘∑ T· \≈£î #Ó+~q ù|<ä\qT ñ<ä´eT |ü123
<+ä∏
123
˝À q&ç|+æ #˚+<äT≈£î á ø£èwæ nedüs+¡ . 123

C…ø√k˛¢yø˚ j
Ï ÷·
Ç+¬øø£ÿ&ÉT+~ ø±Áy˚T&é!
&çjT· sY ø±Áy˚T&é,
(ªe÷]ÿ‡düTºµ) qe+ãs¡T dü+∫ø£˝À
30e ù|J˝À C…ø√k˛¢y˚øÏj·÷˝À »]–q
mìïø£˝À¢ ø£eT÷´ìdüTº bÕغ ¬s+&√ ô|<ä›
bÕغ>± ne‘·]+∫+~ nì sêXÊs¡T.
|òü*‘ê\T ø£¬sπøº>±˙ mìïø£\T »]
–+~ @ <˚X¯+˝À? C…ø√k˛¢y˚øÏj·÷ nì
ù|s=ÿHêïs¡T.
Ç|ü&ÉT »ø√k˛¢y˚øÏj·÷ nH˚ <˚X¯y˚T
˝Ò<Tä . s¬ +&ÉT <˚XÊ\Tqï$. 1) C…ø˘ ]|ü_ø¢ ,˘
2) k˛¢y˚øÏj·÷. mìïø£\T »]–q~ C…ø˘
]|ü_≈¢ î£ ÿ˝À.
‘·÷s¡TŒ j·T÷s¡|t <˚XÊ˝À¢ k˛wü*düTº
Á|üuTÑÛ ‘ê«\T ≈£L*q|ü&ÉT ˇπø <˚X+¯ s¬ +&ÉT
<˚XÊ\T>± N*b˛sTT+~. >∑eTì+#·>\∑ s¡T.
n_Ûq+<äq\‘√...
|üs‡¡ dü‘´· Hêsêj·TD,
20dæ`4`31, sêe÷\j·T+ M~Û,
>±+BÛq>∑sY, @\÷s¡T, |ü•ÃeT
>√<ëe] õ˝≤¢

24

e÷]ÿ
º |ü<∏äø£+
q>∑<äT‡düTã~©

Á|üC≤ dü+πøåeT+.. e÷¬sÿ≥Tº≈£î ã~©
ø=+&É÷s¡T Ms¡j·T#
´

øπ

+Á<ä Á|üuTÑÛ ‘·«+ qe+ãs¡T 26q ªq>∑<Tä
ã~© |ü<∏äø±µìøÏ Áoø±s¡+ #·T{Ϻ+~. Á|ü»\≈£î
_j·T´+, ms¡Te⁄\T, e+{Ïyê{Ïô|’ Ç#˚Ã dü_‡
&û\÷, eè<ë∆|ü´, $ø£˝≤+>∑ ô|q¸qT¢ e+{Ï
dü+πøåeT |ü<∏äø±\÷ m‹Ôy˚dæ yê{Ï kÕúq+˝À
\_›<ës¡T\ u≤´+≈£î U≤‘ê˝À¢ H˚s¡T>± &ÉãT“
y˚j·T&Éy˚T á ªq>∑<äT ã~© |ü<∏äø£+µ eTTUÀ´
<˚X∆ +¯ . Á|ü<ëÛ qeT+Á‹ n<Û´ä ø£‘å q· C≤rj·T kÕúsTT
ø£$T{° |ü<∏äø±ìï Á|üø£{Ï+∫+~. á |ü<∏äø£+
<äX\¯ yêØ>± neT\e⁄‘·T+~. yÓTT<ä{Ï <äX>¯ ±
2013 »qe] qT+&ç 11 sêÁcÕº˝À¢ì 51
õ˝≤¢˝À¢ neT\T #˚jT· qTHêïs¡T. eTs√ Hê\T>∑T
HÓ\\ e´e~Û˝À @Á|æ˝Ÿ 2013 qT+&ç 18
sêÁcÕº\≈£î $düÔ]+#·qTHêïs¡T. Ç|üŒ{Ïes¡≈£î
dü+øπ eå T |ü<øä∏ ±\T neT\T#˚ùd XÊK\˙ï Çø£ô|’
H˚s¡T>± \_›<ës¡T\ u≤´+≈£î U≤‘ê˝À¢ &ÉãT“
y˚j÷· *‡ O+≥T+~. øπ +Á<ä Á|üuTÑÛ ‘·« ÄBÛq+˝À,
πø+Á<ä Á|üuÛÑT‘·« ì<ÛäT\‘√ neT\e⁄‘·Tqï 34
|ü<∏äø±\qT ‘=* <äX¯˝À q>∑<äT ã~© øÏ+<ä≈£î
e÷s¡TkÕÔs¡T. á e´edüúqT Ä<ÛësY ø±s¡T¶ Ä<Ûë
s¡+>± u≤´+≈£î\≈£î nqTdü+<Ûëq+ #˚kÕÔs¡ì
Á|ü<Ûëì ø±sê´\j·T+ Á|üø£{Ï+∫+~. n+fÒ
Á>±e÷˝À¢ Ä<ÛësY ø±s¡T¶ ø£*–q yês¡T e÷Á‘·yT˚
á |ü<∏äø£+ øÏ+<ä Á|üjÓ÷»q+ bı+<ä{≤ìøÏ
ns¡TΩ\T ne⁄‘ês¡T. á |ü<∏äø£+ neT\T ø√dü+
kÕ+πø‹ø£ |ü]C≤„q ø£$T{°, Á<äe´ dü$Tà[‘·
ø£$T{°, neT\T |üs´¡ y˚øDå£ ø£$T{° e+{Ï$ Á|ü‹
eT+Á‹‘·« XÊK˝Àq÷ @sêŒ≥T #˚j·÷*. á
|ü<∏äø£+ ø±+Á¬>dt bÕغø°, Á|üuÛÑT‘ê«ìø° ¬s+&ÉT
$<Ûë˝≤ y˚T\T #˚≈£Ls¡TdüTÔ+~. yÓTT<ä{Ï~, Bì
e\¢ Á|ü»\øÏ#˚à dü+πøåeT |ü<∏äø±˝À¢ ø√‘·
|ü&ÉT‘·T+~ ø±ã{Ϻ Á|üuÛÑT‘·« KC≤Hê≈£î ø√≥T¢
$T>∑T\T‘êsTT. ¬s+&ÉT, Á|üuÛÑT‘·«+ H˚s¡T>±
Á|ü»\ U≤‘ê˝À¢øÏ &ÉãT“ y˚düTÔ+~ ø±ã{Ϻ
‘=*<äX˝¯ À yê]øÏ &ÉãT“ ø£ì|ædTü +Ô ~. Ä $<Û+ä
>± e#˚à mìïø£˝À¢ ˝≤uÛÑ|ü&=#·Ãì Á|üuÛÑT‘·«+,
bÕ\ø£ bÕغ uÛ≤$k˛Ô+~. n+<äTπø |ü<∏äø£+
neT\T≈£î #·s¡´\T #˚|ü{≤º\ì Á|üuÛÑT‘·«+
25

Ä|òüTy˚T|òü÷\MT<ä Ä<˚XÊ\T C≤Ø#˚k˛Ô+~.
&çôd+ãs¡T˝ÀH˚ eT÷&ÉT kÕs¡T¢ Á|ü<Ûëì ø±sê´
\j·T+ dü+ã+~Û‘· eT+Á‹‘·« XÊK\≈£î, sêh
Á|ü<ëÛ q ø±s¡´<äsT¡ Ù\≈£î e÷s¡<Z sä Ù¡ ø±\T $&ÉT<ä\
#˚d+æ ~. eTs√yÓ|’ ⁄ü q sêVüQ˝Ÿ >±+BÛ H˚‘è· ‘·«+
˝À ø±+Á¬>dt bÕغ á |ü<∏äø£+ Á|üjÓ÷»Hê\T
kı+‘·+ #˚dTü ≈£îH˚+<äT≈£î bÕغ j·T+Á‘ê+>±ìï
düe÷j·T‘·Ô+ #˚k˛Ô+~. á ~X¯>± C≤rj·T
kÕúsTT˝À 51 õ˝≤¢\ qT+&ç ø±+Á¬>dt H˚‘·\T,
sêh ø±+Á¬>dt n<Ûä´≈£åî\‘√ düe÷y˚X¯+ ≈£L&Ü
ìs¡«Væ≤+∫+~. ªªá |ü<øä∏ +£ sêqTqï mìïø£˝À¢
ø°\ø£ bÕÁ‘· b˛wæ+#·qT+~. bÕغ mìïø£\
Á|ü#ês¡ eP´Vü≤+˝À eTTK´yÓTÆq~>± O+≥T
+~µµ nì Á|üø£{Ï+#ês¡T. eTs√yÓ’|ü⁄q q÷‘·q
dü+e‘·‡s¡+ ø√dü+ øπ +Á<ä düe÷#ês¡ eT+Á‹‘·«
XÊK $&ÉT<ä\ #˚dæq ø±˝…+&ÉsYì ≈£L&Ü á
|ü<∏äø±ìï Á|ü#ês¡+ #˚j·T{≤ìøÏ O|üjÓ÷
–+#·Tø=+{À+~ Á|üuÛÑT‘·«+.
C≤rj·T Á>±MTD ñbÕ~Û Vü‰MT |ü<∏äø£+
<ë«sê 2009 mìïø£˝À¢ \_› bı+~qfÒ¢ q>∑<Tä
ã~© |ü<øä∏ +£ <ë«sê 2014 mìïø£˝À¢ ø±+Á¬>dt
bÕغ \_› bı+<äT‘·T+<äì dü«j·T+>± Ä]úø£
eT+Á‹ ∫<ä+ãs¡+ ÄXÊuÛ≤e+ e´ø£Ô+#˚XÊs¡T.
á |ü<∏äø£+ <ë«sê sêqTqï ø±\+˝À 3.20
\ø£å\ ø√≥¢ eT+~ Á|ü»\≈£î dü+πøåeT ì<ÛäT\T
H˚s¡T>± #˚s¡qTqï≥T¢ $X‚¢wüD\T yÓ\Te&ÉT
‘·THêïsTT. Ç+ø√yÓ|’ ⁄ü q á |ü<øä∏ ±ìï e´‹πsøÏ+#˚
yês¡+‘ê dü+πøåeT |ü<∏äø±\ neT˝À¢ n$˙‹
<ë«sê \_› bı+<äT‘·Tqï yêπs nì bÕ\ø£
bÕغ H˚‘·\÷, nqTj·÷j·TT\÷ m<äTs¡T<ë&çøÏ
~>∑T‘·THêïs¡T. á |ü<∏äø±ìï yêeT|üøå±\T
rÁe+>± e´‹πsøÏdTü HÔ êïsTT. düs∞¡ ø£sD¡ $<ÛëHê
˝À¢ uÛ≤>∑+>± Á|üC≤ dü+πøåeT |ü<∏äø±\qT+&ç
Á|üuÛÑT‘·«+ ‘·|ü≈£îì yê]ì |üP]Ô>± e÷¬sÿ{Ÿ
X¯≈£îÔ\ <äj·÷<ëøÏåD≤´\≈£î e~˝Òùd+<äTπø

<˚X¯+˝À á |ü<∏äø£+ Á|üy˚X¯ô|&ÉT‘·THêïs¡qï~
yêeT|üø±å \T, Ç‘·s¡ nuÛTÑ ´<äjT· yê<äT\ yê<äq.
nsTT‘˚ á |ü<∏äø±ìï eTq <˚X¯+˝À
e´‹πsøÏ+#ê*‡q nedüs¡+ ˝Ò<ä˙, Áu…õ˝Ÿ,
yÓTøχø√, ø=\+_j·÷ e+{Ï <˚XÊ˝À¢ q>∑<äT
ã~© |ü<∏äø£+ ÁãVü‰à+&É+>± neT\e⁄‘√+<ä˙
Á|üuÛÑT‘·« $X‚¢wü≈£î\T #Ó|ü⁄ÔHêïs¡T. ø±˙ nø£ÿ&É
Ç‘·s¡ kÕe÷õø£ dü+πøåeT |ü<∏äø±\qT m‹Ô y˚dæ
yê{Ï kÕúq+˝À á |ü<∏äø£+ neT\T »s¡>∑&É+
˝Ò<äT. Ç‘·s¡ dü+πøåeT |ü<∏äø±\≈£î n<äq+>±
neT\T »s¡T>∑T‘√+~. ñ<ëVü≤s¡D≈£î Áu…õ˝Ÿ˝À
Á|ü»\≈£î s¡ø£åD ø£*Œ+#˚ Ç‘·s¡ nìï ùde\T
n+~dü÷Ô Á|üuÛÑT‘·«+ n<äq+>± u§Hê‡ bòÕ$T*
j·÷ nqï |ü<∏äø£+ <ë«sê ì]›wüº kÕe÷õø£,
Ä]úø£ \øå±´\T HÓs¡y˚]Ãqyê]øÏ ì]›wüº yÓTT‘·Ô+
q>∑<äT ã~© #˚k˛Ô+~. n+fÒ Ä&É|æ\¢\qT
#·~$ùdÔ yê] ≈£î≥T+ã U≤‘ê˝ÀøÏ q>∑<Tä ã~©
ne⁄‘·T+~. Äs√>∑´ s¡ø£åD #·s¡´\T rdüT≈£î+fÒ
eT]ø=+‘· q>∑<äT #˚s¡T‘·T+~. á $<Ûä+>±
nø£ÿ&É Oqï dü+øπ eå T |ü<øä∏ ±\≈£î Ç~ n<äq+>±
‘√&Ée⁄‘·T+~. yÓTøχø√˝À Ç≥Te+{Ï |ü<∏äø±\
<ë«sê \_› bı+<˚ Á|ü C ≤˙ø£ + yÓ T T‘· Ô +
»HêuÛ≤˝À 2 XÊ‘·+ e÷Á‘·y˚T ø±>± Áu…õ˝Ÿ˝À
6 XÊ‘·+ e÷Á‘·y˚T ñHêïs¡T. <ë+‘√bÕ≥T
Äj·÷ <˚XÊ˝À¢ |ü≥Dº ø° s£ D¡ 80 XÊ‘êìøÏ $T+∫
ñ+~. |òü*‘·+>± \_›<ës¡T\qT >∑T]Ô+#·≥+,
yê]øÏ ùde\T n+<äTu≤≥T˝ÀøÏ ‘˚e≥+ düTHê
j·÷dü+>± »s¡T>∑T‘√+~.
uÛ≤s¡‘·<˚X¯+˝À |ü]dæú‹ Ä <˚XÊ˝À¢ì
|ü]dæú‹øÏ _ÛqïyÓTÆq~. Çø£ÿ&É neT\T #˚düTÔqï
q>∑<äT ã~© |ü<∏äø£+ ≈£L&Ü Ä <˚XÊ\ |ü<∏äø±
ìøÏ _ÛqïyÓTqÆ ~. ˝≤{ÏHé nyÓT]ø± <˚XÊ˝ |ü<øä∏ +£
kÕe÷õø£ Á|üj÷Ó »Hê\T rs¡Ã{≤ìøÏ O<˚•› +∫
q~ ø±>± eTq <˚X+¯ ˝À neT\T #˚dTü qÔ ï |ü<øä∏ +£

s¡#s· TT‘· q÷´&Û©ç ˝¢ À Á|üC≤X¯øÔÏ e÷J $˝Òø]£ . e÷]ÿ‡düT≈º î£ nH˚ø£ yê´kÕ\T
sêXÊs¡T.

e÷]ÿ ‡düTº

Á|üC≤ dü+πøåeT+.. e÷¬sÿ≥Tº≈£î ã~©
uÛ≤s¡‘·<˚X¯+˝À neT\T #˚düTÔqï q>∑<äT ã~© |ü<∏äø£+
˝≤{ÏHé nyÓT]ø± <˚XÊ\ |ü<∏äø±ìøÏ _ÛqïyÓTÆq~. ˝≤{ÏHé
nyÓT]ø± <˚XÊ˝ |ü<øä∏ +£ kÕe÷õø£ |Á j
ü ÷Ó »Hê\T rs¡{à ≤ìøÏ
O<˚›•+∫q~ ø±>± eTq <˚X¯+˝À neT\T #˚düTÔqï |ü<∏äø£+
qj·÷ñ<ës¡yê<ä \øå±´\T kÕ~Û+#·{≤ìøÏ eTTK´+>±
|Á »ü \øÏ#Ã˚ dü_‡&û\T, dü+øπ eå T |ü<øä∏ ±\ u≤<Û´ä ‘·qT+&ç |Á uü TÑÛ ‘·«+
‘·|ü ø√&ÜìøÏ O<˚•∆ +∫+~.

ªª

µµ

qj·÷`ñ<ës¡yê<ä \øå±´\T kÕ~Û+#·{≤ìøÏ
eTTK´+>± Á|ü»\øÏ#˚Ã dü_‡&û\T, dü+πøåeT
|ü<øä∏ ±\ u≤<Û´ä ‘·qT+&ç Á|üuTÑÛ ‘·«+ ‘·|ü ø√&ÜìøÏ
O<˚∆•+∫+~.
ôd’<ë∆+‹ø£ H˚|ü<∏ä´+
¬s+&√ Á|ü|ü+#· j·TT<ä∆+ ‘·s¡Tyê‘· k˛wü
*düTº e´edüú qT+&ç edüTqÔ ï düyê\TqT m<äTs=ÿ
q&ÜìøÏ Á|ü|ü|ü+#· yê´|æ‘·+>± ô|≥Tºã&ç<ëØ
<˚XÊ\T dü+øπ eå T |ü<øä∏ ±\qT ô|<ä› m‘·TqÔ Á|üyX˚ ¯
ô|{≤ºsTT. k˛$j·T{Ÿ ≈£L*b˛sTT, k˛wü*»+
<Óã“‹Hêïø£ Á|ü|+ü Nø£sD¡ $<ÛëHê\T ÁbÕs¡+uÛÑ
eTj·÷´sTT. dü+πøåeT sêC≤´\T Á|ü|ü+Nø£è‘·
Á<äe´ ô|≥Tºã&ç nedüsê\qT rπsà $<Ûä+>±
‘·eT XË’* e÷s¡TÃø√yê*‡ e∫Ã+~. Áø£eT+>±
dü_‡&û\ s¡<äT›, kÕe÷õø£ ùde\≈£î Á|üuÛÑT‘·«+
ÇdüTÔqï eT<䛑·TqT kÕe÷õø£ nedüsê\
H˚|<ü ´ä∏ +˝À #·÷&É≥+ ø±≈£î+&Ü Á<äe´ ô|≥Tºã&ç
nedüsê\ H˚|ü<∏ä´+˝À #·÷&É≥+ ÁbÕs¡+uÛÑ
yÓTÆ+~. <ë+‘√ ˇø£|ü⁄Œ&ÉT bÕ\ø£esêZ\≈£î
sê»ø°jT· +>± ñ|üj÷Ó >∑|&ü qç dü_‡&û\T, $$<Ûä
s¡ø±\ sêsTTr\T Á|ü|ü+Nø£s¡D H˚|ü<∏ä´+˝À
nqedüs¡ e´j·T+>± e÷sêsTT. M{Ïì ‘·–+Z #·T
ø√e≥+ Á|ü‘ê´e÷ïj·T e÷sêZ\T yÓ‘·ø±*‡+
~>± Á|üuTÑÛ ‘ê«\ô|’ ˇ‹Ô&ç ô|]–+~. á ˇ‹Ô&ç
Á|ü|ü+#· u≤´+≈£î, n+‘·sê®rj·T Á<äe´ ì~Û
dü+dü,ú Á|ü|+ü #· yêDÏ»´ dü+dü\ú T s¡÷bı+~+#˚
$~Û $<ÛëHê\ s¡÷|ü+˝À eTq≈£î e´ø£ÔeTe⁄
‘√+~. dü_‡&û\T ‘·–‘Z ˚ Á|ü»\qT+&ç Á|üuTÑÛ ‘ê«
\≈£î e´‹πsø£‘· edüTÔ+~. ã÷s¡T®yê Á|üC≤kÕ«
eT´+˝À Á|üuÛÑT‘ê«\T mìïø£˝À¢ ¬>\e&É+
nedüs+¡ ø£qTø£ Á|ü»\qT dü+‘·è|æÔ |ü]#˚+<äT≈£î
q>∑<äT ã~© |ü<∏äø±ìï ‘Ós¡MT<ä≈£î ‘Ó#êÃs¡T.
Ç+>±¢+&é≈î£ #Ó+~q &çbÕsYyº TÓ +{Ÿ Ä|òt Ç+≥πsï
wüq˝Ÿ &Óe\|tyTÓ +{Ÿ, Ädæj÷· n_Ûeè~∆ u≤´+≈£î,
dü+|üqï <˚XÊ\ Ä]úø£ düVü≤ø±s¡ dü+düú, ◊ø£´
sê»´dü$T‹øÏ #Ó+~q $$<Ûä n+>±\T Ä |ü<∏ä
ø±ìøÏ s¡÷|üø£\Œq #˚XÊsTT. ‘êC≤>± ø=\+_
j·÷˝À Ç≥Te+{Ï q>∑<äT ã~© |ü<∏äø£+
<ë«sê nø£ÿ&É Á|üuÛÑT‘ê«\T ‹]– n~Ûø±sêìøÏ

e#êÃj·Tqï $X‚¢wüD ≈£L&Ü Á|ü|ü+#· u≤´+≈£î
ìs¡«Væ≤+∫q ˇø£ n<Ûä´j·Tq |üÁ‘·+˝À $e
]+#ês¡T.
Á|ü|ü+Nø£s¡D j·TT>∑+˝À Á<äe´ô|≥Tºã&ç
s¬ +&ÉT s¡ø±\ ø£syÔ¡ ê´\qT HÓsy¡ s˚ êÃ*‡ e∫Ã+~.
Ç+<äT˝À yÓTT<ä{Ï~ Ä]úø£|üs¡yÓTÆq ø£s¡Ôe´+
nsTT‘˚, s¬ +&√~ O<ës¡yê<ä Ä]úø£ e´edü\ú ≈£î
<äqTï>± ì*#˚ sê»ø°jT· ø£seÔ¡ ´+. yÓTT<ä{~Ï ,
e÷¬sÿ{Ÿ Ä<Ûë]‘· dü+πøåeT e´edüú\qT Á|üy˚X¯
ô|≥º&É+ <ë«sê e÷¬sÿ{Ÿ Á|üuÛ≤yêìøÏ <ä÷s¡+
>± ñqï yÓTC≤]{° Á|üC≤˙ø£+ô|’ ≈£L&Ü e÷¬sÿ{Ÿ
ô|‘·Ôq+ bÕ<äTø=\Œ&É+. ¬s+&√~, Á<äe´ô|≥Tº
ã&ç nedüsê\≈£î nqT>∑TD+>± e´eVü≤]düTqÔ ï
Á|üuÛÑT‘ê«\≈£î, z≥s¡¢≈£î eT<Ûä´ n>±<∏ä+ ô|s¡>∑
≈£î+&Ü #·÷&É≥+. ñ<ës¡yê<ä $C≤„Hêìï
ô|+bı+~#˚ ø=ìï $X¯«$<ë´\j·÷\T, Á|ü|+ü #·
u≤´+≈£î, n+‘·sê®rj·T Á<äe´ì~Û dü+dü,ú Ç‘·s¡
yêDÏ»´ dü+düú\T Bìô|’ Á|ü‘˚´ø£ n<Ûä´j·THê\T
ÁbÕs¡+_Û+#êsTT. n_Ûeè~∆ #Ó+<äT‘·Tqï <˚XÊ˝À¢
$düè‘Ô · kÕúsTT˝À neT\T »s¡T>∑T‘·Tqï dü+øπ eå T
|ü<Ûäø±\qT Á|üuÛÑT‘·« ìj·T+Á‘·D |ü]~Û qT+&ç
e÷¬sÿ{Ÿ ìj·T+Á‘·D˝ÀøÏ ‘˚e≥+ á n<Û´ä j·T
Hê˝À¢ yÓ\T>∑T #·÷dæq ø=‘·Ô ø√D+. n+fÒ
eTs√ s¡ø£+>± n|üŒ{Ï es¡≈£î Á<äe´ô|≥Tºã&ç
#·\q dü÷Á‘ê\ ùd«#Ûêà $Vü‰sêìøÏ n+<äT
u≤≥T˝À ˝Òì \ø£å\ ø√≥¢ e÷¬sÿ{ŸqT á
Á<äe´ô|≥Tºã&ç Ä~Û|‘ü ´· + øÏ+<ä≈î£ ‘˚e≥eTqï
e÷≥. á Á|üjT· ‘êïìøÏ Ç∫Ãq s¡÷|üyT˚ q>∑<Tä
ã~© |ü<∏äø£+. n+<äTe\¢ q>∑<äT ã~© |ü<∏ä
ø£+ eTq Á|üuÛÑT‘ê«ì~ ø±<äT, qj·÷`O<ës¡
yê<ä $<ÛëHê\ <ë«sê ô|q’ T+&ç s¡T<äã› &ç+<äì
ô|’ #·]Á‘·qT >∑eTìùdÔ ns¡∆eTe⁄‘·T+~.
j·TT|æm yê<äq\T ` yêdüÔyê\T
|ü<øä∏ ±ìï düeT]ú+#·T≈£îH˚+<äT≈£î Á|üuTÑÛ ‘·«+
nH˚ø£ yê<äq\T eTT+<äT≈£î ‘Ók˛Ô+~. Ç+<äT˝À
Á|ü<ÛëqyÓTÆ+~... Á|üC≤ |ü+|æD° e´edüú˝À ©πø
õ\T n|ü]$T‘·+>± ñHêïsTT. n+<äTe\¢
Á|üuTÑÛ ‘·«+ ù|<ä\≈£î düV‰ü j·T+ #˚j÷· \Hêï á
©πøõ\ e\¢ eT<Ûä´˝À ñ+&˚ <äfi≤s¡T\T \_›

bı+<äT‘·THêïπs ‘·|Œü ù|<ä\≈£î düV‰ü j·T+ H˚sT¡ >±
n+<ä≥+ ˝Ò<äT nì. q>∑<äT ã~© |ü<∏äø£+
neT\T ÁbÕs¡+_Û+#·{≤ìøÏ eTT+<äT »]–q
ñqï‘· kÕúsTT düe÷y˚X+¯ ˝À Á|ü<ëÛ ì eTH√àVü≤Hé
dæ+>¥ e÷{≤¢&TÉ ‘·÷ á |ü<øä∏ +£ sêqTqï ø±\+
˝À ù|<ä\ <äX¯ ~X¯ e÷πsÃdüTÔ+<äì #ÓbÕŒs¡T.
n+‘˚ø±<äT 2011˝À $$<Ûä sêÁcÕº˝À¢ neT\T
»]–q ô|\’ {Ÿ |ü<øä∏ ±\T $»j·Te+‘·+ nj·÷´
j·Tì Á|ü<Ûëì‘√ düVü‰ |ü\Te⁄s¡T eT+Á‘·T\T,
n~Ûø±s¡T\T #ÓãT‘·THêïs¡T. M]‘√ bÕ≥T
|ü\Te⁄s¡T yê´U≤´‘·\T |ü<∏äø±ìï düeT]údü÷Ô
|ü⁄+U≤qT|ü⁄+U≤\T>± sêdüTÔHêïs¡T. yê{Ï
kÕsê+X¯+.... dü+πøåeT |ü<∏äø±\ô|’ Á|üuÛÑT‘·«+
yÓ∫Ã+#˚ yÓTT‘·Ô+ Á|ü»\≈£î #˚s¡&É+˝Ò<äT. <äfi≤
Ø\ bÕ\e⁄‘√+~. n+<äTe\¢H˚ >∑‘· ◊<äT
<äXÊu≤›\T>± Á|üuÛÑT‘·«+ Çìï \ø£å\ ø√≥T¢
yÓ∫Ã+∫Hê <˚X+¯ ˝À ù|<ä]ø£ ìs¡÷à\q kÕ<Û´ä +
ø±˝Ò<Tä . q>∑<Tä ã~© |ü<øä∏ +£ <ë«sê ù|<ä\≈£î
n+<ë*‡q |ò*ü ‘ê\T H˚sT¡ >± ù|<ä\≈£î (u≤´+≈£î
nøöÿ+≥¢˝ÀøÏ) #˚s‘¡ êsTT. n+<äTe\¢ ù|<ä]ø£+
ìs¡÷à*+#·ã&ÉT‘·T+<äì M] yê<äq. eT]ø=+
<äs¡T $X‚¢wü≈£î\T dü+πøåeTe´j·T+ e\¢ \_›
bı+~q <äfi≤s¡T\qT kÕ«‘·+Á‘ê´q+‘·s¡ ø±\+
˝À uÛÑ÷kÕ«eTT\‘√q÷, »MT+<ë] e´edüú
‘√q÷ b˛*Ã, á q>∑<äT ã~© |ü<∏äø£+ <ë«sê
n≥Te+{Ï »MT+<ës¡T\ Ä~Û|‘ü ´· + ≈£î|üŒ≈£L\T
‘·T+~ì ≈£L&Ü yê´U≤´ìdüTÔHêïs¡T!
ø£sêí≥ø£˝À <Ûäq\øÏåà |ü<∏äø£+, &Ûç©¢ ˝≤&é*
|ü<øä∏ +£ e+{Ï$ eTq <˚X+¯ ˝À Ç|üŒ{Ïøπ neT\e⁄
‘·Tqï q>∑<äT ã~© |ü<∏äø±\T. nsTT‘˚ á
|ü<∏äø±\≈£L, Á|üdüTÔ‘·+ πø+Á<ä Á|üuÛÑT‘·«+
Á|ü‹bÕ~düTÔqï |ü<∏äø±ìø° eT<Ûä´ eTÚ*ø£yÓTÆq
‘˚&Ü ñ+~. <Ûäq\øÏåà |ü<∏äø£+ øÏ+<ä ˇπø ne÷à
sTT ñqï ≈£î≥T+ã+˝À ne÷àsTTì ñqï‘·
$<ä´ es¡≈£î #·~$ùdÔ ÄyÓT ù|s¡ &çbÕõ{Ÿ #˚ùd
ì<ÛäT\T 10 @fi¯¢ ‘·sê«‘·, 15 @fi¯¢ ‘·sê«‘· Ä
ne÷àsTTøÏ n+<˚˝≤ @sêŒ≥T ñ+~. ˝≤&é*
|ü<∏äø£+ kÕs¡+X¯+ ≈£L&Ü n<˚. sêh+˝À
‘Ó\T>∑T<˚X¯+ Á|üuÛÑT‘·«+ Ç≥Te+{Ï |ü<∏äø±ìï
neT\T|ü]Ã+~. á |ü<∏äø±\ìï+{Ï˝Àq÷
<Ó’q+~q nedüsê\T rs¡Ã≥+ eTTK´+ ø±<äT.
Bs¡Èø±\+˝À ì]úwüº kÕe÷õø£ \ø£å´+ kÕ~Û+#·
&É+ yê{Ï \ø£å´+.
ø±ì øπ +Á<ä Á|üuTÑÛ ‘·«+ nqTdü]düTqÔ ï q>∑<Tä
ã~© |ü<∏äø£+ <ë«sê Bs¡Èø±*ø£ \øå±´\T
HÓsy¡ s˚ ø¡ b£ ˛>± Á|ü»\≈£î Ç|ü&çdTü qÔ ï dü+øπ eå ÷ìøÏ
ø√‘·|&ü TÉ ‘·T+~. ‘=*<äX¯ Á|üj÷Ó >±‘·àø£+>± 51
õ˝≤¢˝À¢ ‘·sê«‘· 18 sêÁcÕº˝À¢ neT\T »]π>
q>∑<äT ã~© |ü<∏äø£+ <ë«sê ˇø£ÿ øÏs√dæHé,
26

e÷]ÿ ‡düTº
>±´dt dü_‡&û˝ÀH˚ Á|üuÛÑT‘ê«ìøÏ 15 y˚\ ø√≥¢
s¡÷bÕj·T\T Ä<ë ne⁄‘·T+<äì yês¡Ô\T
edüTÔHêïsTT. n+fÒ Äy˚Ts¡≈£î Á|ü»\ MT<ä
uÛ ≤ s¡ + |ü & É T ‘· T +<ä q ïe÷≥. yÓ T T‘· Ô +
<˚X¯yê´|üÔ+>± nìï |ü<∏äø±˝À¢q÷ á $<Ûëq+
neT\T »]–‘˚ Ç|ü&ÉT dü_‡&û\ s¡÷|ü+˝À
Á|üuTÑÛ ‘·«+ yÓ∫ÃdüTqÔ ï 3 \ø£\å ø√≥¢˝À dü>±ìøÏ
dü>∑+ ‘·>∑TZ‘·T+<ä˙, ‘·<ë«sê á yÓTT‘·Ô+
Á<äe´˝À≥T |üP&ÉTÃø√e{≤ìøÏ kÕ<Ûäq+>± O|ü
jÓ÷>∑|ü&ÉT‘·T+<ä˙ eTs√ $X‚¢wüD #Ób˛Ô+~.
n+fÒ dü÷ú\+>± #·÷dæq|ü⁄&ÉT Á|üuÛÑT‘·«+
Á|üø£{Ï+∫q á q>∑<äT ã~© |ü<∏äø£+ ù|<ä]
ø±ìï ‘·–Z+#·{≤ìø√, ù|<ä\≈£î n+<ä≈£î+&Ü
b˛‘·Tqï s¡÷bÕsTTì n+<ä#j
˚ T· {≤ìø√ ø±<äT.
á ù|s¡TMT<ä ù|<ä\qT e÷¬sÿ{Ÿ≈£î ms¡y˚dæ
Á|üuÛÑT‘·«+ ‘·q dü+düÿs¡D\ \øå±´\T ` Á<äe´
˝À≥T ‘·–+Z #·Tø√e≥+, dü_‡&û uÛ≤s¡+ ≈£î~+#·T
ø√e≥+, $düèÔ‘· kÕúsTT˝À neT\T »]π>
dü+πøåeT #·s¡´\qT |ü]$T‘· kÕúsTTøÏ ≈£î~+
#·≥+, düsT¡ ≈£î\ $ìj·TeT+˝À |üP]Ô>± e÷¬sÿ{Ÿ
dü÷Á‘ê\T e]Ô+|ü#˚j·T≥+ e÷Á‘·y˚T nì á
$X‚¢wüD\T s¡TEe⁄ #˚düTÔHêïsTT.
ìC≤ìøÏ 2011˝À $$<Ûä sêÁcÕº˝À¢
Á|üjÓ÷>±‘·àø£+>± neT\T »]–q á |ü<∏äø£+
dü|òü\yÓTÆ+<ë nì Á|ü•ï+#·T≈£î+fÒ ø±<äT nì
düe÷<Ûëq+ edüTÔ+~. sê»kÕúHé˝À Ä˝≤«sY
õ˝≤¢˝À ø√≥ø±dæ+ ‘ê\÷ø±˝À øÏs√dæHé |ü+|æ
D°ø°, ø£sêíø£≥˝Àì yÓTÆdü÷sY õ˝≤¢˝À >±´dt≈£L,
Ä+Á<ÛäÁ|ü<˚XŸ˝Àì ‘·÷s¡TŒ>√<ëe] õ˝≤¢˝À
<ÛëHê´ìø°, C≤s¡ÿ+&é˝À 12 u≤¢≈£î˝À¢ eTVü‰
‘êà>±+BÛ Á>±MTD ñbÕ~Û Vü‰MT |ü<øä∏ +£ øÏ+<ä
|üì #˚dæq 1,74,000 eT+~øÏ y˚‘·Hê\
|ü+|æD°ø° á |ü<∏äø±ìï Á|üjÓ÷>±‘·àø£+>±
neT\T|ü]#ês¡T. C≤s¡ÿ+&é˝À 1,74,000
\_› < ës¡ T \≈£ î >±qT 18,893 eT+~øÏ
e÷Á‘·y˚T Ä<ÛësY ø±s¡T¶ Ä<Ûës¡+>± u≤´+≈£î
U≤‘ê\T ÁbÕs¡+_Û+#·ã&ܶsTT. n+<äT˝Àq÷
πøe\+ 4,000ô|’ ∫\T≈£î \_›<ës¡T\≈£î
e÷Á‘·y˚T u≤´+≈£î U≤‘ê˝À¢ y˚‘·Hê\T »eT
ne⁄‘·THêïsTT. sê»kÕúHé≈£î #Ó+~q Ä˝≤«sY
õ˝≤¢ ù|<ä\T á |ü<∏äø£+ s¡<äT› #˚j·÷\ì
&çe÷+&é #˚dü÷Ô &Ûç©¢˝À <Ûäsêï #˚|ü{≤ºs¡T. á
|ü<∏äø£+ ù|s¡T‘√ CÒãT\T U≤∞ ne⁄‘·THêïj˚T
‘·|üŒ dü_‡&û #˚‹ø£+<ä≥+ ˝Ò<äì yêb˛‘·T
Hêïs¡T. ‘·÷s¡TŒ>√<ëe] õ˝≤¢ C≤sTT+{Ÿ ø£˝ø… sº£ Y
u≤ãT $˝Ò≈s£ T¡ \‘√ e÷{≤¢&TÉ ‘·÷ á Á|üj÷Ó >∑+
|òü*‘·+>± 20 XÊ‘·+ uÀ>∑dt $ìjÓ÷>∑<ës¡T
\qT ìj·T+Á‹+#·>*∑ >±eTì Á|üø{£ +Ï #ês¡T. á
|ü<øä∏ +£ øÏ+<ä e÷¬sÿ{Ÿ <Ûsä ≈¡ î£ _j·T´+, øÏs√dæH,é
27

Á|üC≤ dü+πøåeT+.. e÷¬sÿ≥Tº≈£î ã~©

ªª

øπ +Á<ä |Á uü TÑÛ ‘·«+ nqTdü]düTqÔ ï q>∑<Tä ã~© |ü<øä∏ +£ <ë«sê
Bs¡Èø±*ø£ \øå±´\T HÓs¡y˚s¡ø£b˛>± Á|ü»\≈£î Ç|ü&çdüTÔqï
dü+øπ eå ÷ìøÏ ø√‘·|&ü TÉ ‘·T+~. ‘=*<äX¯ |Á j
ü ÷Ó >± ‘·àø+£ >± 51
õ˝≤¢˝À¢ ‘·sê«‘· 18 sêÁcÕº˝À¢ neT\T »]π> á |ü<øä∏ +£ <ë«sê
ˇø£ÿ øÏs√dæHé, >±´dt dü_‡&û˝ÀH˚ Á|üuÛÑT‘ê«ìøÏ 15 y˚\ ø√≥¢
s¡÷bÕj·T\T Ä<ë ne⁄‘·T+<äì yês¡Ô\T edüTÔ HêïsTT. n+fÒ
Äy˚Ts¡≈£î Á|ü»\ MT<ä uÛ≤s¡+ |ü&ÉT‘·T+<äqïe÷≥.

µµ

Á|ü|ü+#· u≤´+≈£î Á‘·j·T+: q>∑<äT ã~© s¡÷|üø£s¡Ô\T ∫<ä+ãs¡+, eTH√àVü≤Hé, nVüA¢yê*j·÷

>±´dt ø=qï yêfi¯ó¢ Ä s¡o<äT\T ‘Ó∫à #Íø£<säÛ \¡
<äTø±D+ ìsê«Vü≤≈£î&çøÏ n+<ä#˚ùdÔ dü<äs¡T
ìsê«Vü≤≈£î&ÉT õ˝≤¢ bÂs¡düs¡|òüsê\ $uÛ≤ >∑+
n~Ûø±]øÏ nø£ÿ&ç qT+&ç sêh n~Ûø±]øÏ
n+~kÕÔs¡T. sêh kÕúsTT˝À |üs¡´y˚ø£åD #˚ùd
n~Ûø±] á s¡o<äT\T dü] #·÷dæq ‘·sê«‘·
>±˙ ì<ÛäT\T $&ÉT<ä\ »s¡>∑<äT. á Áø£eT+
Ĭsï\¢ qT+&ç dü+e‘·‡s¡+ es¡≈£î |ü&ÉT‘√+~.
ˇø£y˚fi¯ ì»+>±H˚ \_›<ës¡T\T e÷¬sÿ{Ÿ <Ûäs¡
#Ó*+¢ #·˝øÒ £ ø=qT>√\T #˚jT· ø£b˛‘˚ Ä $<Û+ä >±
$T–*q düs¡T≈£îqT ≈£L&Ü qøÏ© $ìjÓ÷>∑<ë
s¡T\ u≤] qT+&ç ø±bÕ&Éã&ɶ düs¡T≈£î>±H˚
Á|üuÛÑT‘·«+ #ÓãT‘√+~. Ç~ yêdüÔyê\qT eTdæ
|üPdæ e÷πs&ÉTø±j·T #˚jT· ≥+ $TqVü‰ eTs√{Ï
ø±<äT. |ü<∏äø£+ yÓ’|òü\´+ Ç+‘· düŒwüº+>± ø£fi¯¢≈£î
ø£{Ϻq≥T¢ ø£ì|ædüTÔHêï Á|üuÛÑT‘·«+ e÷Á‘·+ Ç<˚
n‘·´+‘· |òü\Á|ü<ä+ nì Á|üø£{Ïk˛Ô+~.
Ä<ÛësY ø±s¡T¶ ÁbÕ‹|ü~ø£ m+<äT≈£î?
á |ü<øä∏ +£ \_›<ës¡T&ÉT sπ wüHé ø±s¡T¶ ø£*–
Oqï|üŒ{Ïø° »qe] 2013 Hê{ÏøÏ n‘·ì #˚‹˝À
Ä<ÛësY ø±s¡T¶ ˝Òì|üø+å£ ˝À q>∑<Tä ã~© |ü<øä∏ +£
øÏ+<ä n‘·qT nqs¡TΩ&TÉ ne⁄‘ê&ÉT. ˇø£ÿe÷≥˝À
#ÓbÕŒ\+fÒ dü<äs¡T ≈£î≥T+ã+ <ë]Á<ä´πsK≈£î
~>∑Teq ñ+<ë, n|üŒ{Ï es¡≈£î Á|üuÛÑT‘·«
|ü<∏äø±\ <ë«sê \_› bı+<äT‘·Tqï<ë ˝Ò<ë
nqï<ëì‘√ ì$T‘·+Ô ˝Ò≈î£ +&Ü øπ e\+ Ä<ÛësY
ø±s¡T¶ ø£*– ñ+&É≥+ eTTK´yÓTqÆ ÁbÕ‹|ü~ø£>±

|ü]>∑D+Ï #· ã&ÉT‘√+~. yÓTT‘·+Ô <˚X+¯ ˝À 120
ø√≥¢ »Hê uÛ≤≈£î >±qT Ä<ÛësY ø±s¡T¶ ìsê«Vü≤≈£î\
˝…ø£ÿ\ Á|üø±s¡y˚T Ç|üŒ{Ï es¡≈£î πøe\+ 21
ø√≥¢ eT+~øÏ e÷Á‘·y˚T ø±s¡T¶\ |ü+|æD°
»]–+~. n+fÒ dü>∑≥Tq dü+e‘·‡sêìøÏ 9
ø√≥¢ eT+~øÏ ø±s¡T¶\T C≤Ø nj·÷´sTT. á
˝… ø £ ÿ q yÓ T T‘· Ô + Á|ü C ≤˙ø±ìøÏ ø±s¡ T ¶ \ T
n+<ë\+fÒ eTs√ |ü<˚fi¯¢ø±\+ |ü&ÉT‘·T+~.
Á|üuÛÑT‘·«+ #Ó|æŒq≥T¢ @Á|æ˝Ÿ 2014˝À>±
n+<ä]ø° ø±s¡T¶\T n+<ä#˚j·÷\+fÒ ôdø£qT≈£î
68 ø±s¡T\¶ T C≤Ø #˚j÷· * (15 HÓ\˝¢ À s√E≈£î
8>∑+≥\ #=|ü⁄Œq |üì #˚ùdÔ) Á|üuÛÑT‘·« ˝…ø£ÿ\
Á|üø±s¡+ ø£˙dü+ 30 XÊ‘·+ Á|ü»\T ù|<ä]ø±ìøÏ
~>∑Teq ñqï yês¡T, eTs√ |ü~ XÊ‘·+ es¡≈£î
m|æm˝Ÿ πø≥–Ø ˝À ñqïyês¡T Á|üdüTÔ‘êìøÏ
πswüHé cÕ|t <ë«sê _j·T´+ rdüT≈£î+≥THêïs¡T.
áyÓTT‘·Ô+ ø£*|æ‘˚ düTe÷s¡T 50 ø√≥¢ eT+~
es¡≈£î Á|üC≤ |ü+|æD° e´edüú <ë«sê \_›
bı+<äT‘·THêïs¡T. n<ÛësY ø±s¡T\¶ T bı+~q yês¡T
n+<äs÷¡ á øπ ≥–Øπø #Ó+~q yêπs nqT≈£îHêï
eTs√ bÕ‹ø£ ø√≥¢≈£î ô|’>± Á|ü»\T á |ü<∏äø£+
øÏ+<ä Á|üC≤ |ü+|æD° e´edüú <ë«sê e#˚Ã
Á|üj÷Ó »Hê\≈£î <ä÷s¡+ ne⁄‘T· Hêïs¡T. Ç+<äT˝À
Á>±MTD ÁbÕ+‘·+˝À Á|ü»˝Ò m≈£îÿe eT+~ ñ
+{≤s¡q≥+˝À dü+<˚ Vü≤+ ˝Ò<äT. yÓTT‘·Ô+>±
◊<√ e+‘·T eT+~øÏ e÷Á‘·y˚T ø±s¡T¶\T C≤]
#˚dæq|ü⁄&ÉT <˚X¯eT+‘ê C≤Ø #˚j·Tã&ç ñqï

e÷]ÿ ‡düTº

Á|üC≤ dü+πøåeT+.. e÷¬sÿ≥Tº≈£î ã~©
kÕe÷õø£ XÊgy˚‘\Ô· T JHé &Á Cû ,Ÿ UÒsê\T ‘=$Tà~ sêÁcÕº˝À¢
ìs¡«Væ≤+∫q düsπ «˝À øπ e\+ 18 XÊ‘·+ eT+~ e÷Á‘y· T˚ q>∑<Tä
ã~© ø±yê\ì ø√s¡T≈£îHêïs¡T. $T–*q 82 XÊ‘·+ #Íø£<säÛ \¡
e´edüúqT |ü{Ïwüº+ #˚dæ düs¡T≈£î\T Çyê«\ì ø√s¡T≈£îHêïs¡T.
Ä+Á<ÛäÁ|ü<˚XŸ˝À 91.3 XÊ‘·+, #·rÔdt>∑&é˝À 90 XÊ‘·+, Væ≤e÷
#·˝Ÿ |Á <ü X˚ ˝Ÿ À 81 XÊ‘·+, ˇ]kÕ‡˝À 88 XÊ‘·+, ‘·$Tfi¯Hê&ÉT˝À
70 XÊ‘·+ |æ&çmdt |ü<ä∆‹ì ø√s¡T≈£îHêïs¡T.

ªª

µµ

z≥s¡Tø±s¡T¶qT ÁbÕ‹ |ü~ø£>± rdüTø√≈£î+&Ü
˝Ò<ë H˚wüq˝Ÿ bÕ|ü⁄ ˝ÒwüHé ]õwüºs¡T q+ãs¡T
ÁbÕ‹|ü ~ ø£ > ± rdü T ø√ ≈£ î +&Ü Ä<Û ë sY
ø±s¡T¶q+ãs¡T ÁbÕ‹|ü~ø£>± rdüT ø√e≥+
<ë«sê Á|üuÛÑT‘·«+ Ä•düTÔqï Á|üjÓ÷ »q+
@$T{Ï? Ä<ÛësY ø±s¡T¶\ C≤Ø Á|üÁøÏj·T yÓTT<ä˝…’
düTe÷s¡T Hê\Tπ>fi¯ó¢ ne⁄‘√+~. Ä ø±s¡T¶\
Á|üVü≤düq+ |ü≥¢ <˚X¯yê´|üÔ+>± ô|<ä› m‘·TÔq
$eTs¡Ù\T e#êÃsTT. ø±s¡T¶ Á|üjÓ÷»q+
@$T≥qï eTÚ*ø£ Á|üX¯ï\T ‘·˝…‘·Ô≥+‘√ bÕ≥T
Ä<ÛësY ø±s¡T¶ n<∏ë]{° ù|s¡ y˚\ ø√≥¢ s¡÷bÕj·T
\T ‘·>˝∑ j
Ò T· ≥+ |ü≥¢ bÕs¡y¢ TÓ +{Ÿ˝Àq÷ ãj·T{≤
$eTs¡Ù\T e#êÃsTT. á $eTs¡Ù\T ‘·≥Tºø√e
{≤ìøÏ Ä<ÛësYø±s¡T¶ e\¢ Á|üjÓ÷»q+ ñ+~
nì ìs¡÷|æ+#·≥+ ˇø£ÿfÒ Á|üuTÑÛ ‘·«+ eTT+<äTqï
e÷s¡Z+. n≥Te+{Ï Á|üjÓ÷»q+ ñ+&Ü*
n+fÒ á |ü<∏äø±ìï eTs√ |ü<∏äø±ìøÏ ‘√ø£>±
e÷s¡Ã{yÓ÷, ˝Ò<ë eTs√ |ü<øä∏ ±ìï á |ü<øä∏ ±ìøÏ
‘√ø£>± e÷s¡Ã≥yÓ÷ #˚j·÷*. á $<Ûä+>±
y˚\ø√≥¢ s¡÷bÕj·T\ eè<Ûë e´j·÷ìï düeT]∆
+#·Tø√e{≤ìøÏ q>∑<Tä ã~© |ü<øä∏ ±ìøÏ Ä<ÛësY
ø±s¡T¶ ÁbÕ‹|ü~ø£>± #˚düTÔHêïπs ‘·|üŒ ì»+>±
ns¡TΩ\qT m+|æø£ #˚j·T≥+˝À Ä<ÛësY ø±s¡T¶
˝Ò<ë Ä<ÛësY ø±s¡T¶ n<Ûë]{°øÏ m≥Te+{Ï bÕÁ‘·

˝Ò<äT. yÓTT‘·Ô+ MT<ä á Á|üÁøÏj·T e\¢ ns¡TΩ˝…’q
m+‘√ eT+~ nqs¡TΩ\T>± e÷πs Á|üe÷<ä+
ñ+~. eTs√ eTTK´yÓTÆq n+X¯+. j·T÷ìø˘
◊&Ó+{Ï{° ø±s¡T¶ dü+düú πøe\+ eT+Á‹es¡Z ìs¡í
j·Ty˚T. Ç+ø± #·≥º+ ø±˝Ò<äT. >∑T]Ô+|ü⁄ ø±s¡T¶
Ç#˚à n~Ûø±s¡+ n≥Te+{Ï dü+dü\ú ≈£î n|üŒ–+
#·≥+ |ü≥¢ ôVA+ XÊK nuÛÑ´+‘·s¡+ e´ø£Ô+
#˚dæ+~. nsTTHê Á|üuÛÑT‘·«+ <˚X¯ Á|ü»\+‘ê
á ø±s¡T¶ rdüTø√yê* ˝Ò<+ä fÒ Á|üuTÑÛ ‘·« ùde\T
bı+<ä˝Òs¡T nì ã\e+‘·+>± s¡T<äT›‘√+~.
qcÕº\T
á |ü<∏äø£+ Á|üjÓ÷>±‘·àø£+>± neT˝…’q
&Û©ç ˝¢ À ø=ìï dü«#·Ã+<Ûä dü+dü\ú T Á|üC≤_ÛÁbÕj·T
ùdø£sD¡ #˚|{ü ≤ºsTT. 4005 ≈£î≥T+u≤\qT+&ç
n_ÛÁbÕj·T ùdø£s¡D »s¡>±Z, πøe\+ 210
≈£î≥T+u≤\T e÷Á‘·yT˚ q>∑<Tä ã~©øÏ düTeTTK‘·
e´ø£Ô+ #˚XÊs¡T. 91 XÊ‘·+ eT+~ Á|üdüTÔ‘·+
neT\T »s¡T>∑T‘·Tqï Á|üC≤ |ü+|æD° e´edüúqT
eT]+‘· |ü{wÏ +ºü #˚j÷· \ì &çe÷+&é #˚XÊs¡T.
eTs√ yÓ’|ü⁄ eT<Ûä´Á|ü<˚XŸ˝Àì 12 õ˝≤¢˝À¢ á
n+X¯+ô|’ düsπ « ìs¡«Væ≤+∫q Hê+~ bòÂ+&˚wHü é
dü«#·Ã+<Ûä dü+düú ìy˚~ø£ Á|üø±s¡+ 95 XÊ‘·+
eTVæ≤fi¯\T q>∑<Tä ≈£î ã<äT\T>± ÄVü‰s¡ <ÛëHê´˝Ò
ø±yê\ì ø√sês¡T. sêh+˝À ‘·÷s¡TŒ >√<ëe]

yÓ\Te&çq~
uÛ≤s¡‘· ø£eT÷´ìdüTº bÕغ (e÷]ÿ‡düT)º Á|ü#T· s¡D

Á|ü»\ô|’ uÛ≤sê\ es¡¸+
|ü&Éπødæq Á|üuÁ|üÛÑT»‘·\«+>√&ÉT |ü≥ìº bÕ\ø£ bÕغ\T
Á|üC≤ O<ä´e÷˝Ò |ü]cÕÿs¡+
yÓ\ : s¡÷. 2/- ù|J\T : 24

Á|ü‘·T\≈£î :

Á|üC≤X¯øÔÏ ãTø˘V≤ü Ödt

Áu≤+N\T :
1-1-187/1/2, ∫ø£ÿ&É|*ü ,¢ ôV≤’ <äsêu≤<é-20
bò˛Hé : 27608107, 9490099057,
9490099437

ôV’≤<äsêu≤<é, $»j·Tyê&É,‹s¡T|ü‹,
$XÊK|ü≥ï+, >∑T+≥÷s¡T, q˝§Z+&É,
Vü≤qàø=+&É, KeTà+, ˇ+>√\T

õ˝≤¢˝À á |ü<øä∏ +£ øÏ+<ä >√\Áb˛\T eT+&É\+
˝Àì 42 πswüHé cÕ|ü⁄\≈£î >±qT 35 cÕ|ü⁄\
|ü]~Û˝À Á|üjÓ÷>±‘·àø£+>± neT\T »]bÕs¡T.
á Á|üjÓ÷>∑ ø±\+˝À eT+&É\+˝À 38,309
©≥s¡¢ øÏs√dæHé $&ÉT<ä\ #˚XÊs¡T. Ä<ÛësYø±s¡T¶
ñqï πswüHéø±s¡T¶ j·T»e÷qT\T eTT+<äT
e÷¬sÿ{Ÿ˝À ©≥s¡T øÏs√dæHé 45 s¡÷bÕj·T\
#=|ü⁄Œq ø=qT>√\T #˚XÊs¡T. n˝≤ ø=qT>√\T
#˚dæq yêfi¯ó¢ ‘·eT $ìjÓ÷>∑ |üÁ‘ê\T (ãVüQ
XÊ |ü#êØ s¡o<äT\T) πswüHé &çb˛\ yêØ>±
»eT#˚dæ õ˝≤¢ bÂs¡düs¡|òüsê\ $uÛ≤>±ìøÏ düeT
]ŒùdÔ HÓ\s√E\ ‘·sê«‘· dü_‡&û yÓTT‘·+Ô ©≥s¡T
≈£î 30 s¡÷bÕj·T\ #=|üq Äj·÷ $ìjÓ÷>∑
<ës¡T\ u≤´+≈£î U≤‘ê˝À¢ »eT ne⁄‘·T+~.
U≤‘ê˝À »eT|ü&qç ‘·sê«‘· yÓTTu…˝’ Ÿ˝À yÓTùdCŸ
eùdÔ $ìjÓ÷>∑<ës¡T\T u≤´+≈£î≈£î yÓ[¢ &ÉãT“\T
‘Ó#T· Ãø√yê*. Á|üuTÑÛ ‘·«+ ìs¡«Væ≤+#˚ sπ wüHcé Õ|ü⁄
˝À ≈£L&Ü $ìjÓ÷>∑<ës¡T\T eTT+<äT &ÉãT“
#Ó*+¢ #êø£H˚ düsT¡ ≈£î ÇkÕÔsT¡ . ø±˙ nø£ÿ&É yÓTT‘·+Ô
<Ûäs¡˝À eT÷&√ e+‘·T #Ó*¢ùdÔ dü]b˛ ‘·T+~.
kÕe÷õø£ XÊgy˚‘·Ô\T JHé Á&ûCŸ, UÒsê\T
‘=$Tà~ sêÁcÕº˝À¢ ìs¡«Væ≤+∫q düsπ «˝À øπ e\+
18 XÊ‘·+ eT+~ e÷Á‘·y˚T q>∑<äT ã~©
ø±yê\ì ø√s¡T≈£îHêïs¡T. $T–*q 82 XÊ‘·+
#Íø£<Ûäs¡\ e´edüúqT |ü{Ïwüº+ #˚dæ düs¡T≈£î\T
Çyê«\ì ø√s¡T≈£îHêïs¡T. Ä+Á<ÛÁä |ü<X˚ Ÿ ˝À 91.3
XÊ‘·+, #·rÔdt>∑&é˝À 90 XÊ‘·+, Væ≤e÷#·˝Ÿ
Á|ü<˚XŸ˝À 81 XÊ‘·+, ˇ]kÕ‡˝À 88 XÊ‘·+,
‘·$Tfi¯Hê&ÉT˝À 70 XÊ‘·+ |æ&çmdt |ü<ä∆‹ì
ø√s¡T≈£îHêïs¡T. yêdüeÔ + Ç˝≤ ñ+fÒ Á|ü»\+‘ê
|æ & ç m dt |ü ≥ ¢ $eTTK+>± ñHêïs¡ ì ,
q>∑<äTã~©ì ÄVü‰«ìdüTÔHêïs¡ì Á|üuÛÑT‘·«+
Á|ü#ês¡+ #˚k˛Ô+~.
Çø£ÿ&É eTTK´yÓTÆq düeTdü´ ˇø£{Ï ñ+~.
eTT+<äT>±H˚ ‘êqT yê&ÉT≈£îH˚ düs¡T≈£î\≈£î
e÷¬sÿ{Ÿ <Ûäs¡ #Ó*¢+∫ HÓ\ s√E\ ‘·sê«‘·
n+<äT˝À ø=+‘· yÓTT‘·Ô+ yÓq≈£îÿ rdüT≈£îH˚
k˛úeT‘· m+‘· eT+~ πswüHé ø±s¡T¶ $ìjÓ÷>∑
<ës¡T\≈£î O+≥T+~ ? ì»+>± n≥Te+{Ï
kÕeTs¡ ú ´ + ñqï ‘· s ê«‘· yêfi¯ ó ¢ π s wü H é
düs¡T≈£î\ô|’ m+<äT≈£î Ä<Ûës¡|ü&Ü*‡ edüTÔ+~?
n+fÒ Á|üuÛÑT‘·«+ yê]øÏ ñqï ø=qT>√\T
kÕeTs¡ú´+, yÓdüT\Tu≤≥TqT >∑T]Ô+#·{≤ìøÏ á
q>∑<äT ã~© |ü<∏äø±ìï, Ä<ÛësY ø±s¡T¶qT
ÁbÕ‹|ü~ø£>± #˚dTü ø=+{À+<äqïe÷≥. ˇø£ kÕ]
ù|<ä\≈£î e÷¬sÿ{Ÿ yÓ\‘√H˚ düsT¡ ≈£î\T ø=qT>√\T
kÕeTs¡ú´+ O+<äì ìsê∆]+#·T≈£îqï ‘·sê«‘·
yê]øÏ πswüHé ø±s¡T¶ s¡<äT› #˚j·T≥+ ‘·<äT|ü]
#·s´¡ ne⁄‘·T+~. á n+XÊìï e÷Á‘·+ C≤Á>∑‘Ô·
28

e÷]ÿ ‡düTº
>± <ë∫ô|&√Ô+~ Á|üuÛÑT‘·«+.
Çø£ u≤´+≈£î U≤‘ê\ $wüj·T+. <˚X¯+˝À
120 ø√≥¢ »HêuÛ≤ ñ+fÒ ]»s¡T« u≤´+≈£î
˝…øÿ£ \ Á|üø±s¡+ 1,47,000 u≤´+≈£î Áu≤+∫˝À¢
10 ø√≥¢ 30 \ø£\å u≤´+≈£î U≤‘ê\T e÷Á‘·yT˚
ñHêïsTT. Ç~ yÓTT‘·Ô+ »HêuÛ≤˝À |ü~ XÊ‘·+
e÷Á‘·y˚T. 90 XÊ‘·+ eT+~øÏ u≤´+≈£î U≤‘ê
\T ˝Òe⁄. ì»+>± Ä<ÛësY ø±s¡T¶ dü+düú <˚X¯
Á|ü»\+<ä]ø° ø±s¡T\¶ T düeT≈£L]ÃHê Ms¡+<äs÷¡
u≤´+≈£î U≤‘ê\T ‘Ós¡yê\+fÒ düTe÷s¡T eTs√
10 ˝ø£å\ es¡≈£î u≤´+≈£î Áu≤+∫\T nedüs¡+
ne⁄‘êsTT. Çe˙ï @sêŒ≥T #˚j÷· \+fÒ ø£˙dü+
◊<äT qT+&ç |ü<˚fi¯¢Hêï |ü&ÉT‘·T+~. <˚X¯yê´
|ü Ô + >± ñqï b˛kÕº | ò ” d ü T \H˚ u≤´+≈£ î
Áu≤+∫\T>± yê&É T ≈£ î +<ëeTHêï Äj· ÷
b˛kÕº | ò ” d ü T ˝À¢ ‘· – q e´edü ú \ T @sêŒ≥T
#˚j·T{≤ìøÏ Ä<ÛësY ø±s¡T¶ ‘·s¡Vü‰˝À eTs√
Áô|’y˚≥T dü+düú≈£î y˚\ ø√≥T¢ ≈£îeTà]+#ê*.
Ç+‘ê #˚dæ u≤´+≈£î U≤‘ê\T ‘Ós¡e{≤ìøÏ
Á|ü»\T u≤´+≈£î\ e<ä≈› î£ yÓfiÔ‚ yêfi¯≈¢ î£ m<äTs¡jT˚ ´
düeTdü´\T e÷eT÷\T düeTdü´\T ø±<äT. ]»s¡T«
u≤´+≈£î $&ÉT<ä\ #˚dæq ª$ìjÓ÷>∑<ës¡T\
>∑T]+∫ ‘ÓdüTø√+&çµ e÷s¡Z<äs¡Ùø£ dü÷Á‘ê\T
m≥Te+{Ï dæsú ¡ Ädæ,Ô dü«+‘· Ç\T¢ ˝Òì yêfi¯≈¢ î£ ,
U≤‘ê<ës¡T\ |ü]#· j·T+ ˝Òì yêfi¯≈¢ î£ U≤‘ê\T
ÁbÕs¡+_Û+#·sê<äì düŒwüº+>± #Ób˛Ô+~. ñ
<ëVü≤s¡D≈£î y˚\ s¡÷bÕ j·T\T eT<äT|ü⁄ #˚ùd
dü«j·T+ düVü‰j·Tø£ ãè+<ë \ düuÛÑT´˝Ò H˚&ÉT
u≤´+≈£î˝À¢ e´øÏ>Ô ‘∑ · U≤‘ê\T ‘Óse¡ ˝Òì |ü]dæ‹ú .
u≤´+≈£î ˝≤yê<˚M\T ìs¡« Væ≤+#˚ kÕúsTT˝À
nø£så C¡ ≤„q+ ˝Òøb£ ˛e≥+ ≈£L&Ü U≤‘ê<ës¡T\≈£î
eTs√ Ä≥+ø£+ ø±qT+~. ˇø£ düπs« Á|üø±s¡+
60 XÊ‘·+ eT+~ dü«j·T+ düVü‰j·T ãè+<ë\
düuÛÑT´\T u≤´+≈£î U≤‘ê\T ÁbÕs¡+_Û+#·≥+˝À
düeTdü´\T m<äT s=ÿHêïs¡T. eT∞¢ Çø£ÿ&É m+Äs√«
ø±sê´\j·÷˝À¢ ≈£î\ <Ûèä Mø£sD¡ |üÁ‘ê\T ì+ù|
eT<Ûä´es¡TÔ\T ‘·j·÷¬s’q≥T¢ u≤´+≈£î U≤‘ê\
ìs¡«Vü≤D˝À eT<Ûä´es¡TÔ\T #=s¡ã&És¡qï Vü‰MT
@MT ˝Ò < ä T . n+‘˚ ø ±<ä T . ñ<ëVü ≤ s¡ D ≈£ î
sê»kÕúHé≈£î #Ó+~q Ä˝≤«sY õ˝≤¢˝À¢ á
|ü<∏äø£+ neT\T ø√dü+ 25,843 eT+~
$ìjÓ ÷ >∑ < ës¡ T \≈£ î u≤´+≈£ î U≤‘ê\T
‘Ós¡yê\ì 2011 &çôd+ãs¡T˝À ìs¡ísTT+#·>±
Ç|üŒ{ÏøÏ ` dü+e‘·‡s¡+ ‘·sê«‘· πøe\+ `
13,458 eT+~øÏ e÷Á‘·y˚T u≤´+≈£î U≤‘ê\T
‘Ós¡e≥+ kÕ<Ûä´yÓTÆ+~. n+<äT˝À Ç+ø±
düTe÷s¡T 100 eT+~ U≤‘ê˝À¢ ◊<äT HÓ\¢
qT+&ç q>∑<äT ã~© ì<ÛäT\T »eTø±˝Ò<äT.
<ë+‘√ @+ #˚j·÷˝À bÕ\Tb˛ì ù|<ä\T
¬s$q÷´ ø±sê´\j·÷\ #·T≥÷º #·ø£ÿs¡T¢ ø=&ÉT
‘·THêïs¡T. ‘·÷s¡TŒ>√<ëe] õ˝≤¢˝À 2011
29

Á|üC≤ dü+πøåeT+.. e÷¬sÿ≥Tº≈£î ã~©

ªª

s√E≈£î 20 s¡÷bÕj·T\‘√ Jeq+ yÓfi¯¢ãT#˚à 77
XÊ‘·+ »HêuÛ≤ ñqï eTq <˚X¯+˝À H˚s¡T>± ø£&ÉT|ü⁄ì+ù|
düsT¡ ≈£î\T n+<ä#j
˚ T· {≤ìøÏ ã<äT\T Ms¡+<ä]˙ u≤´+≈£î\
#·T≥÷º, m{Ïm+\ #·T≥÷º ‹ù|Œ á |ü<øä∏ +£ øπ e\+ |Á uü TÑÛ ‘·«
dù e\qT <Á eä ´ùde\T>± e÷πsà kÕ<Ûqä + (yÓ÷ìf…õÆ +>¥) ø±ø£
eTs√{Ï ø±<äT.

µµ

»HêuÛ≤ ˝…ø£ÿ\ Á|üø±s¡+ 51\ø£å\ »HêuÛ≤ ñ
Hêïs¡T. ≈£î≥T+u≤ìøÏ q\T>∑Ts¡T #=q ˝…øπ ÿùdÔ
düTe÷s¡T 10 \ø£å\ ≈£î≥T+u≤\T ñHêïsTT.
õ˝≤¢˝À 530 u≤´+≈£î Áu≤+N\T ñHêïsTT.
60 eT+&É˝≤\≈£î >±qT eT÷&ÉT eT+&É˝≤˝À¢
ndü\T u≤´+≈£î˝Ò ˝Òe⁄. Á|üuÛÑT‘·« ˝…ø£ÿ\
Á|üø±s¡+ 51 XÊ‘·+ »HêuÛ≤ u≤´+≈£î ùde\T
bı+<äT‘·THêïs¡T. $T–*q 49 XÊ‘·+ »HêuÛ≤
u≤´+≈£î U≤‘ê\T ‘Ós¡yê\+fÒ á 530 u≤´+
≈£î\T s√E≈£î 314 ø=‘·Ô U≤‘ê\T ÁbÕs¡+
_Û+#ê*. Ç|ü&ÉTqï u≤´+øÏ+>¥ dü<Tä bÕj·÷\T
>∑eTìùdÔ n~ nkÕ<Û´ä + nì #Ó|Œü {≤ìøÏ Ä]úø£
ì|ü⁄DT\T nedüs+¡ ˝Ò<Tä . u≤´+≈£î\ kÕúq+˝À
b˛kÕº|ò”düT\T, u≤´+ø˘ ø£s¡kÕŒ+&Ó+{Ÿ\qT $ì
jÓ÷–kÕÔeTì Á|üuÛÑT‘·«+ yê~k˛Ô+~. ‘·÷s¡TŒ
>√<ëe] õ˝≤¢˝À \ø£å\ eT+~øÏ 19 b˛kÕº|ò”
düT\T ñHêïsTT. <˚Xy¯ ê´|ü+Ô >± 7 \ø£\å Á>±e÷
\T+fÒ 1,88,000 eT+~ u≤´+ø˘ ø£s¡kÕŒ+&Ó
+≥T¢ e÷Á‘·y˚T ñHêïs¡T. Áô|’y˚≥T u≤´+≈£î\
dü+>∑‹ n˝≤ ñ+∫ C≤rj·T u≤´+≈£î ˝Ò Ç+ø±
dü+|üPs¡í kÕúsTT˝À á e´edüqú T @sêŒ≥T #˚dTü
ø√˝Ò<äT. Çìï ˝ÀbÕ\T ñqï|üŒ{Ïø° q>∑<äT
ã~©ì neT\T #˚jT· ≥+ n+fÒ ns¡T˝Ω q’… ø√{≤¢~
eT+~ ù|<ä\ ø£&|É ⁄ü ø=≥º≥+ ‘·|Œü eTs√{Ï ø±<äT.
Á>±eT Á>±e÷q #Íø£<Ûäs¡\ <äTø±D+
O+~. Ä <äTø±D+ <ë«sê \_› bı+<äT‘·Tqï
ù|<ä $ìjÓ÷>∑<ës¡T\T OHêïs¡T. ø±˙ Á>±eT
Á>±e÷q u≤´+≈£î Áu≤+∫ ˝Ò<äT. m{Ïm+\T
nìï eT+&É\ øπ +Á<ë˝À¢≈L£ &Ü Ç+ø± sê˝Ò<Tä .
õ˝≤¢ πø+Á<ë˝À¢, ø±s=Œπswüq¢˝À Á|ü<Ûëq
M<ÛäT\≈£î Çs¡TyÓ’|ü⁄˝≤ Hê\Tπ>dæ m{Ïm+\T
O+&=#·TÃ. ø±˙ dü<äs¡T |ü<∏äø£+ Á|üjÓ÷»q+
bı+<ë\+fÒ n+<äs¡÷ q>∑sê\≈£î e∫Ã
yÓfi≥¢¯ + n<äq|ü⁄ uÛ≤s¡+‘√≈£L&ÉT≈£îì ñ+≥T+~.
Ä y˚Ts¡≈£î yêfi¯¢≈£î y˚‘·q+, |üì qwüº+. }fiÀ¢
ñqï #Íø£<Ûäs¡\ <äTø±D+‘√ á düeTdü´
O+&É<äT. kÕ<Ûës¡D+>± e´ekÕj·T |üqT\
düeTj·÷qT≈£L\‘·qT ã{Ϻ πswüHé <äTø±D≤\T
|üì #˚kÕÔsTT. Ç+‘· #˚dæ u≤´+≈£î U≤‘ê
ÁbÕs¡+_ÛùdÔ n+<äT˝À ø£˙dü ì\« bÕ{Ï+#ê*.

ø£˙dü+ HÓ\≈£î ø=ìï kÕs¡T¢ ˝≤yê<˚M\T ìs¡«
Væ≤+#ê*. kÕ«_Ûe÷Hé ù|s¡T‘√ ÁbÕs¡+_Û∫q
HêyéTπø yêùdÔ U≤‘ê\qT Ç|ü&ÉT u≤´+≈£î\T
s¡<äT› #˚düTÔHêïsTT. Ä<ÛësYø±s¡T¶ ñ+fÒ u≤´+≈£î
U≤‘ê ÇfÒº ‘Ós¡TÃ≈£î+≥T+~ nì Á|üuÛÑT‘·«+
#ÓãT‘·THêï Ä<ÛësY ø±s¡T¶ ìs¡«Vü≤Ddü+düú
yÓuŸôd{’ Ÿ˝À e÷Á‘·+ ÄdüøÔÏ ñqï yês¡T e÷Á‘·yT˚
ø±s¡T¶ ø√dü+ <äsU¡ ≤düTÔ #˚dTü ø√yê\qï dü+<˚X+¯
ø£ì|æk˛Ô+~. s√E≈£î 20 s¡÷bÕj·T\‘√ Je
q+ yÓfi¯¢ãT#˚à 77 XÊ‘·+ »HêuÛ≤ ñqï eTq
<˚X¯+˝À H˚s¡T>± ø£&ÉT|ü⁄ì+ù| düs¡T≈£î\T
n+<ä#j
˚ T· {≤ìøÏ ã<äT\T Ms¡+<ä]˙ u≤´+≈£î\
#·T≥÷º, m{Ïm+\ #·T≥÷º ‹ù|Œ á |ü<∏äø£+
øπ e\+ Á|üuTÑÛ ‘·« ùde\qT Á<äe´ùde\T>± e÷πsÃ
kÕ<Ûäq+ ( yÓ÷ìf…Æõ+>¥) ø±ø£ eTs√{Ï ø±<äT.
q>∑<Tä ã~© |ü<øä∏ +£ ÁbÕs¡+uÛyÑ TÓ qÆ ‘·sê«‘·
Çø£ Á>±e÷˝À¢ πswüHé <äTø±D≤\ nedüs¡+ ñ
+&É<äT. <ë+‘√ ¬s+&ÉTqïs¡ \ø£å\ eT+~ πswüHé
<äTø±D≤\ ìsê«Vü≤≈£î\T s√&ÉT¶q |ü&É‘ês¡T.
n+‘˚ø±<äT. nìï düs¡T≈£î\T _j·T´+, >√<ÛäT
eT\‘√ düV‰ü e÷¬sÿ{Ÿ qT+&˚ H˚sT¡ >±ø=qT>√\T
#˚jT· ≥+ nìyês¡´+ nj·÷´ø£ |ò⁄ü &é ø±s=ŒπswüHé
<ë«sê ã|òüsY kÕºø˘‡ ìs¡«Vü≤D Ç|ü&ÉTqï
kÕúsTT˝À ñ+&É<äT. BìøÏ ø=qkÕ–+|ü⁄>±
m|òdt ◊æ ˝…M <Ûëq´+ ùdø£]+#ê*‡q nedüs+¡ ,
<ë+‘√ bÕ≥T ø£˙dü eT<䛑·T <Ûäs¡ ìs¡ísTT+
#ê*‡q u≤<Ûä´‘· Á|üuÛÑT‘·«+ô|’Hê ñ+&Ée⁄.
@‘êyê‘ê q>∑<Tä ã~© |ü<øä∏ +£ nqï~ øπ e\+
q>∑<äTã~©‘√ Ä–b˛e≥+ ˝Ò<äT. Á>±MTD
Ä]úø£ e´edüúqT, e´ekÕj·T s¡+>±ìï ≈£L&Ü
Á|üuÛ≤$‘·+ #˚dæ e÷¬sÿ{Ÿ X¯≈£îÔ\ Á|ü‘·´ø£å
|üs´¡ y˚øDå£ øÏ+<ä≈î£ rdüTø=k˛Ô+~. B+‘√ eTs√
eTTK´yÓTÆq düeTdü´ ‘·˝…‘·TÔ‘·T+~. e÷¬sÿ{Ÿ
<Ûäs¡\T |æ&çmdt <Ûäs¡˝≤¢ ì\ø£&É>± ñ+&Ée⁄.
Á<äy√´\“D+‘√ bÕ≥T ô|s¡T>∑T‘·÷ ñ+{≤sTT.
ø±˙ á ô|]–q <Ûsä \¡ ≈£î nqT>∑TD+>± q>∑<Tä
ã~© e´edüú˝À HÓ\dü] ô|s¡T>∑T<ä\ ñ+&É<äT.
B+‘√ Á|üuÛÑT‘·«+ q>∑<äT ã~© <ë«sê Ç#˚Ã
dü_‡&û e\¢ Á|ü»\≈£î ˝≤uÛÑ+ ø£\ø£ÿb˛>± qwüº+
123
123
m≈£îÿe>± ñ+≥T+~.
123

ø±s¡´ø£s¡Ô\ ø√dü+

e÷]ÿ ‡düTº
ø±ÁyT˚ &é‡, eTq O|üHê´kÕ\ >∑T]+∫
$X‚w¢ +æ #·T≈£î+<ëe÷!

dæôV≤#Y. ø£ècÕísêe⁄#

á

dü+e‘·‡s¡+ ø±Áy˚T&é |ü⁄#·Ã\|ü*¢
düT+<äsj
¡ T· ´ X¯‘»· j·T+‹ì »s¡T|ü⁄≈î£ +≥THêï+.
Äj·Tq≈£îqï \ø£åD≤\q÷, Äj·Tq Ä#·]+∫q
|ü<ä∆‘·T\q÷ ø£eT÷´ìdüTº\T>± eTq+ m+‘·>±
nq«sTT+#·Tø√e&ÜìøÏ ø£èwæ #˚ùdÔ n+‘·>± eTq+,
eTq O<ä´eT+ Á|üC≤˙ø±ìøÏ eT]+‘· #˚s¡Tee⁄
‘·T+~. Äj·Tq≈£îqï O‘·ÔeT \ø£åD≤\˝À ˇø£{Ï
Äj·Tq O|üHê´dü düs[¡ . Äj·Tq O|üHê´kÕ\+fÒ
Á|»ü \˝À ìs¡øså£ êdüT´\ qT+&ç #·<Tä e⁄≈î£ qï y˚T<Ûë
e⁄\ es¡≈£L m+‘√ ÄdüøÏÔ #·÷ù|yês¡ì Äj·Tq
düeTø±*≈£î\T #ÓãT‘·T+{≤s¡T. Äj·Tq e÷{≤¢&˚
n+X¯+ô|’ düŒwüºyÓTÆq ne>±Vü≤Hê\‘√, |üP]Ô
düe÷#ês¡+‘√ $X‚¢wæ+∫ #Óù|Œyês¡ì $Hêï+.
Á|üuÛÑT‘·« $<ÛëHê\ô|’ e÷{≤¢&˚≥|ü&ÉT Á|ü»\T
@s¡ø+£ >± Çã“+<äT\≈£î >∑Ts¡jT˚ ´ neø±X¯+ O+<√,
@$<Ûä+>± Á|üuÛ≤$‘·T\e⁄‘ês√ es¡Z <äèw溑√
dü+ã+~Û‘· Á|ü»\qT Ä˝À∫+|üCùÒ deì #·<Tä e⁄
‘·T+{≤s¡T. ãVæ≤s¡+>∑ düuÛÑ˝À¢, düe÷y˚XÊ˝À¢H˚
ø±<äT, nôd+;¢, bÕs¡¢yÓT+{Ÿ\˝Àq÷ Á|ü‹|üø£å
Hêj·T≈£îì ¨<ë˝À Á|uü TÑÛ ‘·« $<ÛëHê\ô|’ e÷{≤¢
&ÉT‘·T+fÒ ‘=* Á|ü<Ûëì HÓÁVüA‘√ düVü‰ eT+Á‘·T
\÷, Ç‘·s¡ Hêj·T≈£î\÷ m+‘√ ÁX¯<ä∆‘√ Ä\øÏ+#˚
yês¡T. Äj·Tq O|üHê´kÕ\T Ä˝À∫+|ü#ù˚ d$>±
O+&É≥y˚T BìøÏ Á|ü<Ûëq ø±s¡D+.
ø±s¡´ø£s¡Ô\T>± eTq+ ≈£L&Ü u≤<Ûä´‘·\qT
ã{Ϻ nH˚ø£ dü+<äsꓤ\˝À $$<Ûä y˚~ø£\ô|’
e÷{≤¢&Ü*‡ edüT+Ô ~. es¡Z b˛sê{≤\˝À Á|»ü \qT
dü+|òTü {Ï‘|· sü #¡ ≥· +˝À O|üHê´kÕ\T eTTK´yÓTqÆ
uÛÑ÷$Tø£ ìs¡«Væ≤kÕÔj·Tì ‘Ó*dæ+<˚. ø£eT÷´ìdüTº
uÛ≤eC≤˝≤ìï »q+˝ÀøÏ rdüT¬øfi‚¢ kÕ<ÛëHê˝À¢
O|üHê´dü+ eTTK´yÓTqÆ <äì eTq≈£î ‘Ó\TdüT. eTq
$<Ûëq+, yê<äq »q+˝ÀøÏ b˛yê\+fÒ ø±s¡´ø£s¡Ô
\T>± eTq+ eT+∫ O|üHê´dü≈£î\yÓTÆ O+&É≥+
nìyês¡´+ ø£<ë! bÕ\ø£esêZ\T yê] dü+düú\
Hêj·T≈£î\T H˚{Ï e´edüú |ü≥¢ Á|ü»\qT ÁuÛÑeT˝À¢
O+#·T‘·÷ nH˚ø£ Á|#ü ês¡ kÕ<ÛHä ê\‘√ bÕ≥T, ‘·eT
O|üHê´kÕ\‘√q÷ Á|»ü \qT Äø£≥Tºø√e≥+ eTq+
#·÷düTÔ+{≤+. yê]øÏ _Ûqï+>± H˚{Ï düe÷»+
e÷sê\H˚ Oqï‘·yÓTÆq \ø£å´+‘√ |üì#˚düTÔqï
yêfi¯+¢ . eTq≈£îqï Á|ü#ês¡ kÕ<ÛHä ê\˝À eTTK´yÓTÆ
q~, #Íø£HÓ’q~, eTq≈£îqï eqs¡T eTqH√s¡T,
O|üHê´kÕ\ ø±s¡´ø£˝≤|ü+. Ç+‘·eTTK´yÓTqÆ <ëìï
j·T<∏ë˝≤|ü+>± rdüT≈£îH˚ <Û√s¡DÏ ø=+‘·eT+~˝À
#·÷düTÔ+{≤+. O|üHê´dü+ Çyê«*‡q n+X¯+ô|’

‘·–q düe÷#ês¡+‘√ ‘·j÷· s¬ ’ yÓfi≤¢\H˚ Ä˝À#·q
˝Òøb£ ˛e≥+ nHê´j·TeTì|ædTü +Ô ~. O<ëVü≤s¡D≈£î
‘·–q düqï<ä∆‘· ˝Ò≈£î+&Ü 200 eT+~ bÕ˝£Zqï
düuÛÑ˝À 15 ì$TcÕ\T e÷{≤¢&ÜeT+fÒ 200 X
15 R 3000 ì$TcÕ\T Á|ü»\ $\TyÓ’q
düeTj·÷ìï <äT]«ìjÓ÷>∑+ #˚j·T≥+ Hê´j·T+
ø±<äT. Á|ü»\ eTT+<äT e÷{≤¢&{É ≤ìøÏ e#˚à Á|ü‹
neø±XÊ˙ï $\TyÓq’ ~>± uÛ≤$+#ê*ø£<ë! sê´©,
düuÛÑ, düe÷y˚X¯+ @<Ó’Hê ø±e#·TÃ. bÕ˝£Zqïyê]øÏ
ø=‘·Ô $wüj·÷\T ˝Ò<ë $wüj·÷\ ÁbÕ<Ûëq´‘·
‘Ó\TdüT≈£îHêïeTH˚ uÛ≤e+ ø£*Z‘˚ ne>±Vü≤q
ô|s¡>∑≥+‘√ bÕ≥T O‘ê‡Vü≤+‘√ |üì˝À ø£<ä*ø£
Ä•+#·e#·TÃ.
#ê˝≤eT+~øÏ u≤>± e÷{≤¢&Ü\H˚ ø√]ø£
O+≥T+~. ø±ì ‘·–q düHêïVü≤+ ø√dü+, düeT
j·T+ πø{≤sTT+|ü⁄ ø√dü+ ÁbÕ<Ûëq´‘· Çe«ø£b˛
e≥+ >∑eTìdüTÔ+{≤+. ø=+<ä]øÏ n<Ûä´j·Tq+,
düe÷#ês¡+ O+≥T+~. ø±ì düeTj·T+, dü+<äsꓤ
ìï ã{Ϻ>±ø£ nH˚ø£ $wüj·÷\T #Óù|Œ Á|üj·T‘·ï+
˝À ndü\T $wüj·T+ ÁXÀ‘·\≈£î #˚s¡ø£b˛e≥+
#·÷düT+Ô {≤+.
@yÓTÆHê eT+∫ O|üHê´dü+ Çe«≥eTH˚~
ˇø£ ø£fi.¯ Ä ø£fiq¯ T dü+bÕ~+#·Tø√e{≤ìøÏ yÓqTø£
n<Ûä´j·Tq+, |ü]o\q, XÊÁd”Ôj·T ne>±Vü≤Hê
O+{≤j·TH˚~ eT]Ãb˛≈£L&É<Tä . O<ä´eTø±s¡T\T>±
eT+∫ O|üHê´dü≈£î\T ø±yê\H˚ |ü≥Tº<ä\, ã\
yÓTqÆ ø√]ø± O+&Ü*. ìs¡+‘·s+¡ ‘·|qü ‘√ eTq
ø±s¡´ø£˝≤bÕ\˝À n<=ø£ Á|ü<ÛëqyÓTÆq<äqï uÛ≤e
eT÷ O+&Ü*.
u≤>± e÷{≤¢&˚ nqTuÛÑeeTTqï eTq
d”ìj·TsY Hêj·T≈£î\ O|üHê´kÕ\qT |ü]o*ùdÔ
ø=ìï $wüj·÷\T düŒwüºeTe⁄‘·T+{≤sTT. n<Ûä´
j·Tq+, ‘·–q düe÷#ês¡+‘√ düeTj·÷ìï <äèwæ˝º À
O+#·T≈£îì ÁXÀ‘·\ kÕúsTT˙, nedüsê˙ï ã{Ϻ $wü
j·÷\T #Ó|Œü ≥+ #·÷düT+Ô {≤+. H√≥T‡ ‘·j÷· s¡T
#˚düTø√e≥+ O|üHê´dü+ Çe«{≤ìøÏ ‘·j·÷s¡e
≥+˝À Á|ü<ÛëqyÓTÆq~>± ø£ì|ædüTÔ+~. e÷{≤¢&Ü
*‡q $wüj÷· \qT es¡TdüÁøe£ T+˝À |üsd¡ Œü s¡+ *+≈£î
O+&˚˝≤ sêdüT≈£îqï N{°ì <ä>∑Zs¡ O+#·T≈£î+fÒ
Ä<äTsê›|ü&É≈£î+&Ü eTq≈£î+&˚ düeTj·T |ü]$T‹
Ø‘ê´ eTTK´yÓTÆq n+XÊ\T ¬s+&√, eT÷&√
$es¡+>± #Ó|üŒ&É+ <ë«sê O|üHê´dü+ s¡øÏÔø£fÒº
neø±X¯+ m≈£îÿe. ÁbÕs¡+uÛÑ+˝À u≤>± e÷{≤¢&É

˝Òøb£ ˛sTTHê n+<äT˝À ˝ÀbÕ\T >∑T]Ô+∫ dü]#·÷
düT≈£îH˚ n\yê≥T #˚düTø√yê*. düìïVæ≤‘·T\T,
ìs=àVü≤e÷≥+>± #Ó|Œü >∑*qZ yê] n_ÛÁbÕj·÷\T
‘Ó\TdüTø√e≥+ Ç+ø± eT+∫~. yÓTs¡T>∑T
|üsT¡ #·Tø√e≥+ô|’ <äèwæº ô|{≤º*. |ü<|˚ <ü ˚ e÷{≤¢
&É≥+‘√H˚ O|üHê´dü+˝À HÓ’|ü⁄D´+ kÕ~Û+#·≥+
kÕ<Û´ä eTe⁄‘T· +~ ø£<ë! Á|dü Tü ‘Ô +· eTq+ #·÷düTqÔ ï
>=|üŒ O|üHê´dü≈î£ \T nH˚ø£ eT+~ nedüs+¡ ø=B›
O|üHê´dü≈î£ \T>± e÷sês¡qï $wüjT· + >∑Ts¡T+Ô #·T
ø√yê*.
ø=+<äs¡T O|üHê´dü+ eTT–+|ü⁄≈£î e∫Ãq
‘·sT¡ yê‘· eT∞¢ eT<Û´ä ˝ÀøÏ b˛sTT yÓTT<ä{Ï bÕsTT+
≥T≈£î #˚] ‘ês¡{≤¢&TÉ ‘·÷ ÁXÀ‘·\qT uÛj
Ñ T· ô|≥º&+É
#·÷dü÷Ô O+{≤+. O|üHê´dü+ eTT–+#·&É+
m˝≤>√ ‘Ó*j·Tø£ |ü<àä eP´Vü≤+˝À n_ÛeTqT´&çì
‘·\|æ+|üCÒdüTÔ+{≤s¡T. |ü<äàeP´Vü‰*ï #Û˚~+#˚
ns¡Tq® T\+>±yê* eTq+. O|üHê´dü ÁbÕs¡+uÛ≤ìï
m+‘· Äø£≥Tº≈£îH˚˝≤ s¡÷bı+~+#·T≈£î+{≤yÓ÷,
eTT–+|ü⁄ ≈£L&Ü n+‘· VüQ+<ë>± O+&É≥+
nes¡dyü T˚ . e÷≥˝À¢ |ü<|˚ <ü ˚ e#˚à }‘·|<ü ë\T
ÁXÀ‘·\ <äèwæº eTs¡\TÑêsTT. uÛ≤wüô|’ ‘·–q+‘·
n<äT|ü⁄ dü+bÕ~+#·T≈£î+fÒ, ø£èwæ #˚ùdÔ, }‘·|<ü ë
\qT Áø£y˚T|æ e<ä*+#·Tø√e#·TÃ ø£<ë! O|üHê´
dü+˝À HÓ’|ü⁄D´+ kÕ~Û+#·{≤ìøÏ Á|üj·T‹ï+#·ì
yês¡T ø=+<äs¡T+{≤s¡T. yês¡Tqï u≤<Ûä´‘êj·TT‘·
kÕúHêìï ã{Ϻ ‘·|üŒìdü]>± e÷{≤¢&Ü*‡q dü+<ä
sꓤ\T O+{≤sTT. n≥Te+{Ï yês¡T ‘·|üŒ<äqT
≈£îqï|ü&ÉT #ÓbÕŒ*‡q $wüj·÷\T dü÷{Ï>±
‘·≈£îÿeùd|ü⁄ e÷{≤¢&ç‘˚ u≤e⁄+≥T+~.
n<Ûä´ø£å kÕúq+˝À O+fÒ dü+<äs√“¤∫‘·+>±
yÓTT<ä{À¢ ø=~›ùd|ü⁄ e÷{≤¢&É≥+, eø£Ô\+<äs¡÷
e÷{≤¢&qç ‘·sê«‘· ‘·T~|ü\T≈£î\‘√ eTT–+#·≥+,
e÷{≤¢&uÉ Àj˚T eø£\Ô >∑T]+∫ kÕqT≈£L\ $esê
\T #Ó|üŒ≥+ ÄqyêsTTr. eø£Ô\T Ç∫Ãq düeT
j·T+ $T+∫ rdüT≈£îHêï n<äT|ü⁄ ‘·|æŒ e÷{≤¢
&ÉT‘·THêï C≤Á>∑‘·Ô\T rdüTø√yê*‡+~ n<Ûä´≈£åî
˝Òqqï~ ‘Ó*dæ+<˚.
nqTø√≈£î+&Ü y˚~ø£ô|’ Oqïyês¡T ø=+<ä]ï
|æ*∫ e÷{≤¢&eÉ T+fÒ Ä eø£Ô qT+∫ düe÷#ês¡+
@+ Ä•+#·˝Ò+. ‘·|üŒìdü]>± e÷{≤¢&É{≤ìøÏ
|æ\yê\H˚ n_ÛÁbÕj·T+ O+fÒ eTT+<äT>± ‘Ó*|æ
‘·qqT m|ü⁄Œ&ÉT |æ\TkÕÔs√ ‘Ó*j·TCÒj·T≥+ e\¢
ø£˙dü+ Ä˝À∫+#·T (‘·sT¡ yêsTT 34e ù|J˝À)

s¡#·sTT‘· uÛ≤s¡‘· ø£eT÷´ìdüTº bÕغ (e÷]ÿ‡düTº)
s¡+>±¬s&ç¶ õ˝≤¢ ø£$T{° düuÛÑT´\T.
30

e÷]ÿ
‡düTº +
>∑‘· e÷dü

n+‘·sê®rj·T, C≤rj·T |ü]D≤e÷\T
n+‘·sê®rj·T |ü]dæú‘·T\T
>±C≤ô|’ <ë&ÉT\T: bÕ\d”ÔHê˝Àì >±C≤
ÁbÕ+‘·+ô|’ ÇÁC≤sTT˝Ÿ <ë&ÉT\T ø=qkÕ>∑T‘·÷H˚
e⁄HêïsTT. <ë<ë|ü⁄ 100 kÕs¡T¢ u≤+ãT\
<ë&ç »]–+~. 170 eT+~ eTs¡DÏ+#ês¡T.
qe+ãsY 14 qT+&ç ÁbÕs¡+uÛyÑ TÓ qÆ á <ë&ÉT˝À¢
rÁe ÁbÕD, Ädæúqwüº+ »]–+~.
áõ|ü⁄º |òTü s¡¸D\T: <˚XÊ<Û´ä ≈£îå &ÉT yÓ÷؇ C≤Ø
#˚dqæ &çÁø°ì e´‹πsøÏdTü qÔ ï yÓ÷؇ e´‹πs≈£î\≈£L,
eT<ä‘› T· <ës¡T\≈£L eT<Û´ä sê»<Ûëì˝Àì n<Û´ä ø£å
uÛeÑ q+ m<äT≥ |òTü s¡¸D\T »]>±sTT. ◊<äT >∑Ts¡T
eTs¡DÏ+#ês¡T. e+<ä˝≤~ eT+~ >±j·T|ü&ܶ
s¡T. ∫es¡≈î£ &çÁø°ì Á|üuTÑÛ ‘·«+ O|üd+ü Vü≤]+#·T
≈£î+~.
<√Vü‰ dü<ädüT‡: ◊ø£´sê»´ dü$T‹ Ä<Ûä«
s¡´+˝À <√Vü‰˝À yê‘êyês¡D e÷s¡TŒ\ô|’
n+‘·sê®rj·T dü<ädüT‡ qe+ãsY 26 qT+&ç
&çX+¯ ãsY 8es¡≈î£ »]–+~. HêHê{Ïø° ô|s¡T>∑T
‘·Tqï uÛÑ÷>√fi¯ ‘ê|ü+ô|’ #·s¡Ã\T »]>±sTT.
<Ûìä ø£ <˚XÊ\ Vü‰MT\T ndü+‘·è|æøÔ s£ +¡ >± e⁄Hêï
sTT. 2020 es¡≈£î bı&ç–+∫q ø√´{À ˇ|üŒ+
<ëìï neT\T #˚ùd+<äT≈£î ø=‘·Ô ˇ|üŒ+<ä+
≈£î~]+~.
#Ó’Hê˝À Hêj·Tø£‘·« Á|ües¡ÔHêe[: #Ó’Hê˝À
ø£eT÷´ìdüTº bÕغ eTVü‰düuÑÛ »]–q nq+‘·s+¡
b˛*{Ÿã÷´s√ düe÷y˚Xy¯ TÓ Æ Hêj·Tø£‘«· Á|ües¡HÔ ê
ìj·Te÷e[ì s¡÷bı+~+∫+~. mì$T~
e÷s¡<Z sä Ù¡ ø£ dü÷Á‘ê\qT bÕ{Ï+#ê\ì ø√]+~.
y˚&ÉTø£\T, Ä&É+ãsê\T, kÕ«>∑‘ê\T, dü‘êÿsê
\≈£î dü«dæÔ |ü\ø±\ì ìs¡ísTT+∫+~. n~Ûø±s¡
|üs¡´≥q\ Ks¡TÃ˝À bı<äT|ü⁄ bÕ{Ï+#·&É+,
<äTu≤sê ˝Ò≈£î+&Ü #·÷&É≥+, n~Ûø±s¡ <äs¡Œ+
˝Ò≈£î+&É≥+, X¯+≈£îkÕú|üq\T, düuÛÑ\T ‘·~‘·s¡
n+XÊ\˝À πø+Á<ä ø£$T{° nqTeT‹ e⁄+&É≥+
e+{Ï dü÷Á‘ê\qT ìj·Te÷e[˝À #˚sêÃs¡T.
$˝≤düe+‘·yTÓ qÆ ôVA≥˝Ÿ‡˝À düu\ÑÛ T, düe÷y˚
XÊ\T ìùw~Û+#ês¡T. bÕغ Hêj·Tø£‘«· + ìsê&É+
ãs¡ J$‘êìï >∑&É|ü≥+, Ç+{Ï edü‹, yêVü≤
Hê\ $ìjÓ÷>∑+ e+{Ï ìã+<Ûqä \T bÕ{Ï+#ê
\ì bÕغ ìs¡ísTT+∫+~. Hêj·Tø£‘·« Á|ües¡ÔHê
XË*’ ˝À e∫Ãq e÷s¡TŒq≈£î Á|ü»\ qT+&ç eT+∫
düŒ+<äq edüTqÔ ï~.
mìïø£\T : »bÕHé bÕs¡ ¢ y Ó T +{Ÿ ≈ £ î
(480d”≥T¢) mìïø£\T »]>±sTT. *ãs¡˝Ÿ
31

&Óe÷Áø£{øÏ ˘ bÕغ (m˝Ÿ&|ç )æ 294 d”≥‘¢ √ |òTü q
$»j·T+ kÕ~Û+ ∫+~. m˝Ÿ&ç|æ uÛ≤>∑kÕ«eT´
bÕغ ø=$T{À bÕغøÏ 31 kÕ≥T¢ e#êÃsTT.
yÓTT‘·Ô+ á ≈£L≥$TøÏ 325 d”≥T¢ (67XÊ‘·+)
e#êÃsTT. nsTT‘˚ $T‘·yê<ä X¯≈£îÔ\T ákÕ]
‘·eT ã˝≤ìï 54 d”≥≈¢ î£ ô|+#·Tø√e&É+ Ä+<√
fi¯q ø£*Z+#˚ |ü]D≤eT+. &ç|æC…≈£î πøe\+ 57
d”≥T¢ e÷Á‘·y˚T e#êÃsTT. <ë+‘√ ÄbÕغ
n<Û´ä ≈£îå &ÉT H√&Ü sêJHêe÷ #˚XÊs¡T. ø£eT÷´ìdüTº
bÕغøÏ 8 d”≥T¢ (1.67
XÊ‘·+) e#êÃsTT. m˝Ÿ
&ç|æ øÏ #Ó+~q wæ+CÀ
nu… Á|ü<Ûëì u≤<Ûä´‘·\T
#˚|ü&É‘ês¡T.
ÄÁdæj
º ÷· ˝Àì Á>±CŸ
˝À ø£eT÷´ìdüTº\T ‘·eT ã˝≤ìï 9XÊ‘·+
ô|+#·Tø=ì 21 XÊ‘·+ z≥T¢ dü+bÕ~+#ês¡T.
düTe÷s¡T 10 øöì‡\sY kÕúHê\T \_Û+#˚
neø±X¯+ e⁄qï~.
s¡Ty˚Tìj·÷ bÕs¡y¢ TÓ +{Ÿ mìïø£\˝À eT<Û´˚
yê<ä yêeT|üø£å ≈£L≥$T Á|üuÛÑT‘·«+ 60 XÊ‘·+
z≥¢‘√ $»j·T+ kÕ~Û+∫+~. $T‘·yê<ä
mÄsY&ç ≈£L≥$T 17XÊ‘·+ z≥¢‘√ |òüTÀs¡|üsê
»j·T+ bÕ˝…’+~.
<äøÏåD ø=]j·÷ ‘=* eTVæ≤fi≤ n<Ûä´≈£åî
sê*>± $T‘·yê<ä bÕغøÏ #Ó+~q bÕsYÿ mìï
ø£j·÷´s¡T. bÕsYÿ e÷J ìj·T+‘· ≈£îe÷¬sÔ.
◊sêdü˝À bÕ\d”HÔ ê≈£î Vô A<ë: bÕ\d”HÔ ê≈£î
düuÛÒ´‘·s¡ |ü]o\ø£ <˚X¯ ôVA<ëqT ø£*Œdü÷Ô
◊ø£´ sê»´dü$T‹ rsêàì+∫+~. nyÓT]ø±,
ÇÁC≤sTT˝Ÿ e´‹πsøÏ+∫q|üŒ{Ïø° Á|ü|+ü #·<X˚ Ê\T
bÕ\d”ÔHê≈£î eT<䛑·T>± ì*#êsTT.
yÓqTE˝≤ ` #Ó’Hê düVü≤ø±s¡+: #Ó ’ H ê,
yÓqTE˝≤ eT<Û´ä Ä]∆ø,£ Á<äe´, Ç+<Ûqä , yÓTìÆ +>¥
s¡+>±˝À¢ |üsd¡ Œü s¡+ düV≤ü ø£]+#·Tø√yê\ì mì
$T~ ˇ|üŒ+<ë\T »]>±sTT.
Á_≥Hé˝À {≤{≤ d”º˝Ÿ πø+Á<ë\ eT÷dæy˚‘·:
Á_≥Hé˝À 12 {≤{≤ d”˝º Ÿ øπ +Á<ë\qT eT÷ùddæ
900 ñ<√´>±\qT s¡<Tä › #˚dTü qÔ ï≥T¢ {≤{≤ d”˝º Ÿ
j·÷»e÷q´+ Á|üø£{Ï+∫+~. >∑‘·+˝À á
ø£+ô|˙ <˚X¯+˝Àì $$<Ûä ÁbÕ+‘ê˝À¢ <ë<ë|ü⁄
18 y˚\ eT+~ ñ<√´>∑T\qT ‘=\–+∫+~.
Ä]∆ø£ dü+øå√uÛ+Ñ ` ñ<√´>±\ ø√‘· : Á|ü|+ü #·
Ä]∆ø£ dü+øå√uÛ+Ñ e\¢ u&Ü ø£+ô|˙\T ñ<√´>±

˝À¢ ø√‘·\T ô|&ÉT‘·THêïsTT. bı<äT|ü⁄ #·s¡´\
ù|s¡T‘√ ñbÕ~ÛøÏ ‘·÷≥T¢ bı&ÉTdüTÔHêïsTT. ˇø£ÿ
@&Ü~˝ÀH˚ Oqï‘· 10 ã&Ü dü+düú˝À¢ <ë<ë|ü⁄
\ø£å ñ<√´>±\≈£î ø√‘· |ü&+ç ~. ôV≤#Y|æ ø£+ô|˙,
ˇø£ÿ y˚T HÓ\˝ÀH˚ 27 y˚\ ñ<√´>±\≈£î eT+>∑
fi¯+ bÕ&ç+~. >∑÷>∑T˝Ÿ dü+düú˝Àq÷ düTe÷s¡T
4 y˚\ ñ<√´>±\T b˛j·÷sTT.
|Á Cü ≤ ìs¡dqü \T: $<ë´s¡+>∑+˝À Á|üuTÑÛ ‘·«+
neT\T #˚düTÔqï ø√‘·\qT ìs¡dædü÷Ô qe+ãsY
22q \+&ÉHé˝À $<ë´s¡T∆\T uÛ≤Ø Á|ü<äs¡Ùq
ìs¡«Væ≤+#ês¡T.
` ‘·≈£îÿe y˚‘·Hê\T, W{Ÿk˛]‡+>¥\≈£î
e´‹πsø£+>± Ç+&√H˚wj
æ ÷· sê»<Ûëì Cø±sêÔ˝À
qe+ãsY 24q y˚˝≤~ eT+~ ø±]à≈£î\T bÕs¡¢
yÓT+{Ÿ m<äT≥ Ä+<√fi¯q\qT ìs¡«Væ≤+#ês¡T.
` Á|üC≤ e´‹πsø£ $<ÛëHê\T ne\+_Û
düTÔqï Á|ü<Ûëì >∑<Ó› ~>±\ì &çe÷+&é #˚dü÷Ô
<∏ësTT˝≤+&é sê»<Ûëì u≤´+ø±ø˘˝À y˚˝≤~
eT+~ Á|ü<äs¡Ùq\T #˚XÊs¡T.
` Äs√>∑´ ùde\ Á|üsTTy˚{ø° s£ D¡ qT e´‹πs
øÏd÷ü Ô ôdŒsTTHé˝Àì e÷Á&ç&˝é À ø±]à≈£î\T düyTÓ àqT
qe+ãsY ∫e] yês¡+˝À 48 >∑+≥\ #˚XÊs¡T.
&çX+¯ ãsY 10q 75 y˚\ eT+~ ìs¡dqü Á|ü<sä Ù¡
q\T #˚XÊs¡T. bı<äT|ü⁄ #·s¡´\qT ìs¡dædü÷Ô
e÷Á&ç&é˝À 10 y˚\ eT+~ $ø£˝≤+>∑T\T
&çôd+ãsY 3q Á|ü<äs¡Ùq #˚XÊs¡T.
` |üì Vü≤≈£îÿ ù|s¡T‘√ ñ<√´>±\ô|’ y˚≥T
y˚dTü qÔ ï+<äT≈£î ìs¡dqü >± nyÓT]ø±˝Àì $T#Y>±Hé
Á|üuÛÑT‘ê«ìøÏ e´‹πsø£+>± 12 y˚\ eT+~
&çôd+ãsY 12q uÛ≤Ø Á|ü<äs¡Ùq ìs¡«Væ≤+#ês¡T.

C≤rj·T |ü]D≤e÷\T
m|òt &ç ◊ \ ô|’ bÕs¡¢yÓT+{Ÿ˝À z{Ï+>¥ : ∫\¢s¡
es¡Ôø£+˝À $<˚o ô|≥Tºã&ÉT\ n+X¯+ô|’ bÕs¡¢
yÓT+≥T d”‘êø±\ düe÷y˚XÊ˝À¢ 5s√E\ bÕ≥T
Á|ü‹wüº+uÛÑq ø=qkÕ–+~. ∫es¡≈£î 184
ìã+<Ûäq ÁøÏ+<ä Á|üuÛÑT‘·«+ #·s¡Ã≈£î n+^ø£
]+∫+~. &çX¯+ãsY 4q #·s¡Ã, 5q z{Ï+>¥
»]–+~. 545 eT+~ düuÛÑT´\≈£î >±qT, 471
eT+~ z{Ï+>¥˝À bÕ˝§ZHêïs¡T. m|òt&ç◊\≈£î
e´‹πsø£+>± Á|ü‹|üøå±\T Á|üy˚X¯ô|{Ϻq rsêà
HêìøÏ nqT≈£L\+>± 218 z≥T¢, e´‹πsø£+>±
253 z≥T¢ e#êÃsTT. mdt|æ, _mdt|æ bÕغ\T
m|òt&ç◊\qT e´‹πsøÏ+∫q|üŒ{Ïø° neø±X¯
yê<ä+‘√ e´eVü≤]+∫ düuqÑÛ T+&ç yêøö{Ÿ #˚dæ

Á|üuTÑÛ ‘ê«ìøÏ |üs√ø£+å >± düV≤ü ø£]+#êsTT. Á|üuTÑÛ
‘·«+ HÓ‹’ ø£+>± z≥$T bÕ˝…+’ <äì Á|ü‹|üø±å \T
$eT]Ù+#êsTT.
sê»´düuÛÑ˝À »]–q z{Ï+>¥˝À yÓTT‘·Ô+
244 eT+~ düuÛÑT´\≈£î >±qT 232 eT+~
z{Ï+>¥˝À bÕ˝§ZHêïs¡T. rsêàHêìøÏ nqT
≈£L\+>± 109 eT+~, e´‹πsø£+>± 123
eT+~ z≥T #˚XÊs¡T. z{Ï+>¥˝À bÕ˝§Zq≈£î+&Ü
eTT>∑TsZ T¡ ‘Ó\T>∑T<˚X+¯ m+|”\T >¬ s’ êΩ»s¡j÷· ´s¡T.
mdt|æ yêøö{Ÿ #˚dæ+~. _mdt|æ e´‹πsø£+>±
z≥T #˚dæ+~. bÕs¡¢yÓT+{Ÿ˝À Á|ü<Ûëq ÁbÕ+r
j·T bÕغ\T neø±X¯yê<ä <Û√s¡DÏ, }–dü˝≤≥
<Û√s¡DÏì Á|ü<ä]Ù+#êsTT.
n‘ê´#ês¡ |òüT≥q: <˚X¯ sê»<Ûëì &Ûç©¢˝À
&çôd+ãsY 17q yÓT&çø£˝Ÿ $<ë´]∆ìô|’ ãdüT‡˝À
kÕeT÷Væ≤ø£ n‘ê´#ês¡+ »]–+~. n‘ê´
#ês¡+ »]|æ, u≤~Û‘·Tsê*ì, Á|üø£ÿH˚ e⁄qï
ùdïVæ≤‘·T&çï ãdüT‡˝À qT+&ç Á‘√ùdXÊs¡T. á
|òüT≥q j·÷e‘Y <˚XÊìï ≈£î~ù|dæ+~. bÕs¡¢
yÓT+{Ÿ˝Àq÷, <˚X¯yê´|üÔ+>±q÷ ìs¡düq\T
$Tqï+{≤sTT. sêh|ü‹ uÛÑeHé, Ç+&çj·÷π>{Ÿ
e<ä› y˚˝≤~ j·TTe‘· ¬s+Á&√E\ bÕ≥T Ä+<√
fi¯q #˚XÊs¡T. Á|ü<Ûëì, k˛ìj·÷ Ç+{ÏeTT+<äT
<Ûsä êï\T #˚XÊs¡T. Á|üuTÑÛ ‘·«+ Ä+<√fi¯qø±s¡T\ô|’
{Ïj·TsY>±´dt, yê≥sYø±´qHé\qT Á|üjÓ÷–+
∫+~. |òüTs¡¸D yê‘êes¡D+ HÓ\ø=+~.
Ç+≥sYHÓ{Ÿ\˝À ìs¡düq\T yÓ\T¢yÓ‘êÔsTT.
<√wüß\qT ø£]ƒq+>± •øÏåkÕÔeTì, bòÕdtºÁ{≤ø˘
$#ês¡D kÕ–kÕÔeTì, Hê´j·T+ »]π>˝≤
#·÷kÕÔeTì Á|ü<Ûëì, k˛ìj·÷, ¨+eT+Á‹
Vü‰MTì∫ÃHê j·TTe‘· XÊ+‹+#·˝Ò<äT. &çôd+
ãsY 29q ÄdüT|üÁ‹˝À eTè‘·T´e⁄‘√ b˛sê&ç
ÁbÕD≤\T $&ç∫+~.
∫\¢s¡ es¡øÔ +£ ˝À ˝≤;sTT+>¥ : eTq<˚X+¯ ˝À
∫\¢s¡ es¡Ôø£+ e÷¬sÿ{Ÿ˝ÀøÏ Á|üy˚•+#˚+<äT≈£î
yê˝Ÿe÷sYº düTe÷s¡T s¡T.120 ø√≥¢ y˚Ts¡ &ÉãT“
#Ó*¢+∫+<äH˚ n+X¯+ô|’ bÕs¡¢yÓT+{Ÿ˝À #·s¡Ã
»]–+~. á ˝≤;sTT+>¥ n+‘ê 2008 qT+&˚
ÁbÕs¡+uÛÑyÓTÆ+<äì düe÷#ês¡+. yê˝Ÿe÷sYº
e÷Á‘·y˚T ø±<äT, nyÓT]ø±≈£î #Ó+~q 15
dü+düú\T Ç<˚$<ÛäyÓTÆq ˝≤;sTT+>¥ #˚dæq
O<ä+‘ê\T u…≥’ |ü&TÉ ‘·THêïsTT. düeTÁ>∑ <äsê´|ü⁄Ô
»s¡bÕ\ì $|üøå±\T &çe÷+&é #˚XÊsTT.
$|üøå±\ ˇ‹Ô&çøÏ ‘·˝§–Z Hê´j·T$#ês¡D≈£î
Á|üuÛÑT‘·«+ n+^ø£]+∫+~.
mìïø£\ |òü*‘ê\T: >∑T»sê‘Y, Væ≤e÷#·˝Ÿ
Á|ü<˚XŸ mìïø£\ |òü*‘ê\T Á|üø£{Ï+#ês¡T. >∑T»
sê‘Y˝À _C…|æ yÓ÷&û Á|üuÛÑT‘·«+ eTs√kÕ]
n~Ûø±s¡+˝ÀøÏ e∫Ã+~. >∑‘·+ ø£+fÒ 2 d”≥T¢
‘·>±ZsTT. yÓTT‘·Ô+ 182 kÕúHê˝À¢ _C…|æ 115,
ø±+Á¬>dt 61 kÕúHê\T (>∑‘+· ˝À 55) e#êÃsTT.

Væ≤e÷#·˝Ÿ Á|ü<X˚ Ÿ˝À _C…|
æøÏ m<äTs¡T<Óã“ ‘·–*+~.
n~ z&çb˛sTT ø±+Á¬>dt
n~Û ø±s¡+˝ÀøÏ e∫Ã+~.
yÓTT‘·Ô+ 68 d”≥T¢≈£î >±qT
ø±+Á¬>dt 36 (>∑‘·+˝À
23), _C…|æøÏ 26 (>∑‘·+
˝À 42) d”≥T¢ e#êÃsTT.
Væ≤e÷#·˝Ÿ Á|ü<˚XŸ eTTK´
eT+Á‹>± Ms¡uÛÑÁ<ädæ+>¥
u≤<Ûä´‘·\T #˚|ü&É‘ês¡T.
_C… | æ
qT+&ç
ãVæ≤wüÿs¡D\T: ø£sêï≥ø£˝À
_C…|æøÏ m<äTs¡T<Óã“ ‘·–*+~. e÷J eTTK´
eT+Á‹ j·T&É÷´s¡|üŒ qe+ãsY 30q bÕغøÏ
sêJHêe÷ #˚XÊs¡T. Äj·Tq nqT#·sT¡ \ô|’ bÕغ
y˚≥T y˚dæ+~. ˇø£ eT+Á‹ì düôdŒ+&é #˚XÊ
s¡T. sêJHêe÷ #˚dæq
nq+‘·s+¡ j·T&É÷´s¡|Œü
ìs¡«Væ≤+∫q sê´©øÏ
13 eT+~ myÓTà˝Ò´\T
Vü‰»s¡e«&É+‘√ _C…|æ
K+>∑T‹qï~. j·T&É÷´
s¡|üŒ ø=‘·Ô>± ªø£sêï≥ø£
»q‘ê bÕغµ ô|{≤ºs¡T.
_C…|æ sê»´düuÛÑ düuÛÑT´\T, d”ìj·TsY H˚‘·
sê+ C…sêƒ à\˙ ø±+Á¬>dt≈î£ nqT≈£L\ yê´K´\T
#˚XÊs¡ì _C…|æ ãVæ≤wüÿ]+∫+~.
Á|üuÛÑT‘·« s¡+>∑ dü+düú˝À¢ neTàø±\T: Á|üuTÑÛ ‘·«
s¡+>∑ dü+düú˝À¢ ô|≥Tºã&ÉT\ ñ|üdü+Vü≤s¡D≈£î
πø+Á<ä Á|üuÛÑT‘·«+ lø±s¡+ #·T{Ϻ+~. yÓTT<ä≥
ôV≤#Ydmæ ˝Ÿ ˝À 5.58 XÊ‘·+ yê{≤\qT neTà
ø±ìøÏ ô|{Ï+º ~. n+fÒ 807 ø√≥¢ ô|≥Tºã&ÉT\
neTàø±ìøÏ ô|&ÉT‘√+~. Á|üuÛÑT‘·« s¡+>∑dü+düú
˝À¢ì yê{≤\ $Áø£j·T+ <ë«sê á Ä]∆ø£
dü+e‘·‡s¡+˝À s¡T.30 y˚\ ø√≥T¢ kÕ~Û+#ê\ì
πø+Á<ä Ä]∆ø£ XÊK \ø£å´+˝À uÛ≤>∑+>± neTàø±
\T kÕ>∑T‘·THêïsTT.
mdtdæ, mdt{Ï |ü<√qï‘·T\ _\T¢ : Á|üuÛÑT‘·«
ñ<√´>±˝À¢ mdtdæ, mdt{Ï\≈£î |ü<√qï‘·T\≈£î
]»πs«wüqT¢ ø£*Œ+#˚ 117 sêC≤´+>∑ dües¡D
_\T¢qT sê»´düuÛÑ &çôd+ãsY 17q ÄyÓ÷~+
∫+~. düe÷CŸyê~ bÕغ _\T¢qT e´‹πs
øÏ+∫+~. _\T¢qT ôdô|º+ãsY 5q ø±´_HÓ{Ÿ
ÄyÓ÷~+∫+~.
uÛ÷Ñ dù ø£sD¡ _\T¢: øπ +Á<ä ø±´_HÓ{Ÿ uÛ÷Ñ ùdø£
s¡D _\T¢qT ÄyÓ÷~+∫+~. Á|üsTTy˚≥T ÁbÕC…≈î£ º
\≈£î 80 XÊ‘·+ Á|ü»\ ÄyÓ÷<ä+ e⁄+&Ü*.
Á|üuÛÑT‘·«` Á|üsTTy˚≥T ÁbÕC…≈£îº\≈£î 70 XÊ‘·+
Á|ü»\ ÄyÓ÷<ä+ ‘·|Œü ìdü]. _\T¢ ã&Ó{® Ÿ düe÷
y˚XÊ˝À¢ ÄyÓ÷<ä+ bı+<ë*‡ e⁄+~. Á|üsTT

y˚≥T j·T»e÷qT\ nedüsê\≈£î Á|üue÷]ÿ
TÑÛ ‘·« uÛ÷Ñ ‡d$TüTº
ì ùdø£]+#˚ nedüs¡+ @$T≥H˚ yê<äq\T
$ìŒdüTHÔ êïsTT.
>±* ÄdüT\Ô »|ü⁄:Ô >±* »Hês¡q∆ s¬ &çø¶ Ï #Ó+~
q s¡T.884 ø√≥¢ $\TyÓ’q ÄdüTÔ\qT, ùws¡¢qT
mHéb˛ò sY‡yÓT+{Ÿ &Ós’ ø¡ s㧜 {Ÿ (á&ç) &çX+¯ ãsY 5q
»|ü⁄Ô #˚d+æ ~. Ç+‘· uÛ≤Ø m‘·TqÔ »|ü⁄Ô #˚jT· &É+
á&ç #·]Á‘·˝À ]ø±s¡T¶. 2007`10 eT<Ûä´
zj·T+dæ nÁø£eT+>± ÇqT|ü KìC≤ìï ‘·s¡*+
∫q≥T¢ á&ç Á|üø£{Ï+∫+~.
yÓTÆì+>¥ πødüT\T: <˚X¯+˝À 2012 pHé
es¡≈î£ nÁø£eT yÓTìÆ +>¥≈î£ dü+ã+~Û+∫ yÓTT‘·+Ô
25,519 øπ düT\T qyÓ÷<ÓH’ êsTT. n+<äT˝À eTq
sêh+˝À 5,227 πødüT\‘√ ¬s+&√ kÕ∆q+˝À
e⁄qï~. 7,721 πødüT\‘√ Á|ü<∏äeTkÕúq+˝À
eTVü‰sêh e⁄qï~.
>∑TCÁ ≤˝Ÿ eTs¡D+ : e÷J
Á|ü < Û ë ì Ç+Á<ä ≈£ î e÷sY
>∑ T ÁC≤˝Ÿ ( 92) qe+ãsY
30q nHês√>∑´+‘√ eTs¡
DÏ+#ês¡T. 1997 @Á|æ˝Ÿ
qT+&ç 1998 e÷]à es¡≈î£
12e Á|ü<ëÛ ì>± OHêïs¡T. ø±+Á¬>dt, »q‘ê<äfiŸ
bÕغ\˝À |üì#˚XÊs¡T.
s¡$ X¯+ø£sY eTs¡D+:
uÛ ≤ s¡ ‘ · s¡ ‘ · ï nyês¡ T ¶
Á>∑V”≤‘·, Á|üeTTK dæ‘êsY
$<ë«+düT\T |ü+&ç{Ÿ s¡$
X¯+ø£sY (92) &çX¯+ãsY
12q eTs¡DÏ+#ês¡T.
¬s’‘·T\ Ä‘·àVü≤‘·´\T : Ä+Á<ÛäÁ|ü<˚XŸ, eTVü‰
sêh\˝À >∑‘· ¬s+&ÉT dü+e‘·‡sê\T>± ¬s’‘·T\
Ä‘·àVü≤‘·´\T ‘·–Zq≥T¢ bÕs¡¢yÓT+{Ÿ˝À e´e
kÕj·T XÊU≤e÷‘·T´\T Á|üø£{Ï+#ês¡T. eTq
sêh+˝À 2010˝À 237 qyÓ÷<Ó‘’ ,˚ 2011˝À
183≈£î ‘·>±ZsTT. 2012˝À eTVü‰sêh˝À 548
qT+&ç 485≈£î ‘·>±ZsTT. Vü≤sê´Hê˝À ˇø£ÿ
πødüT≈£L&Ü qyÓ÷<äT ø±˝Ò<äT.
mHéõz \≈£î $<˚o ì<ÛäT\T : eTq <˚X¯+˝À
dü«#·Ã+¤ <ä dü+dü\ú dü+K´ Çã“&çeTTã“&ç>± ô|s¡T
>∑T‘√+~. 2010 ˝…ø£ÿ\ Á|üø±s¡+ 33 \ø£å\
es¡≈£î e⁄qï≥T¢ n+#·Hê. n+fÒ Á|ü‹ 400
eT+~øÏ ˇø£ dü«#·Ã¤+<ä dü+düú e⁄+<äì ns¡∆+.
M{ÏøÏ <ë<ë|ü⁄ 160 <˚XÊ\ qT+&ç ì<ÛäT\T
n+<äT‘·THêïsTT. á dü+dü\ú T |ü\T $<ÛëHê\qT
Á|üu≤Û $‘·+ #˚dTü HÔ êïsTT. M{ÏøÏ Á|ü‹@{≤ s¡T.40
y˚\ qT+&ç 80 y˚\ ø√≥¢ ì<ÛäT\T n+<äT
‘·Tqï≥T¢ n+#·Hê.
dæ_◊ &Ó’s¡ø£ºsY : dæ_◊ &Ó’s¡ø£ºsY>± ;Vü‰sY≈£î
#Ó+~q s¡+õ‘Y dæHêΩqT πø123
+Á<ä Á|üuÛÑT‘·«+
123
123
ìj·T$T+∫+~.
32

e÷]ÿ ‡düTº

O<ä´eT Á|üjÓ÷»Hê\ <äèw溑√H˚
mìïø£˝À¢ bı‘·TÔ\T

dü+<˚V‰ü \T
düe÷<ÛëHê\T
` _.$.sê|òüTe⁄\T

ø±Áy˚T&é sê|òTü e⁄\T>±]øÏ, ø£*kı#˚à bÕغ\‘√
eT÷&Ée Á|ò+ü ≥T @sêŒ≥T≈£î Á|üjT· ‹ïkÕÔeT˙, kÕ<Û´ä +
ø±ø£b˛‘˚ mìïø£\ düsT¡ u∆ ≤≥T #˚dTü ø√e&É+ nedüs¡
eT˙ ù|s=ÿHêïs¡T. Bìï @ $<Û+ä >± ns¡+∆ #˚dTü ø√
yê˝À $e]+#·>∑\s¡T.

+≥T+~.
eTVü‰düuÑÛ ìs¡sí TT+∫q ô|’ ne>±Vü≤q≈£î
˝Àã&ç eTq m‘·TÔ>∑&É\T>∑÷&Ü ñ+{≤sTT.
mìïø£\T e∫Ãq|ü⁄&ÉT n|üŒ{Ï ì]úwüº |ü]dæú‘·T
\qT ã{Ϻ eTq+ ìs¡ísTT+#·T≈£î+{≤+.

õ. _Ûø£å|ü‹,

ø±Áy˚T&é sê|òTü e⁄\T>±]øÏ, ø£fi≤XÊ\˝À¢ ø=+‘·

Ç\¢+<äT, KeTà+ õ˝≤¢ eT+~øÏ j·TT.õ.dæ y˚‘·Hê\T neT\e⁄‘·THêïsTT.

e÷]ÿ‡düTº bÕغ nqTdü]+#ê*‡q mìïø£\
m‘·T>Ô &∑ \É >∑T]+N, Á|ò+ü ≥T\ ìsêàD+ >∑T]+N
bÕغ 20e eTVü‰düuÛÑ sê»ø°j·T rsêàq+˝À
ù|s=ÿq&É+ »]–+~. Ä ne>±Vü≤q ÁøÏ+~
$<Ûä+>± ñ+~:
1. ø±+Á¬>dt $HêX¯øs£ ¡ $<ÛëHê\qT z&ç+
#ê*. düs¡∞ø£s¡D $<ÛëHê\≈£î e´‹πsø£+>±
b˛sê{≤\qT ì]à+#ê*. á b˛sê{≤˝À¢øÏ
ø£*kı#˚à ÁbÕ+rj·T bÕغ\‘√ düVü‰ ˝ÖøÏø£
Á|üC≤‘·+Á‘·X¯≈£îÔ\ìï+{Ï˙ düMTø£]+#ê*.
2. eT‘√Hêà<ä X¯≈£îÔ\qT ˇ+≥] #˚dæ
ã\V”≤q+ #˚j·÷*.
3. ø±+Á¬>dt, _C…|æ\T nqTdü]düTÔqï
Vü‰ìø£s¡ $<ÛëHê\≈£î e´‹πsø£+>± Á|ü‘ê´e÷ïj·T
$<ÛëHê\ ÁbÕ‹|ü~ø£ô|’ eT÷&Ée ≈£L≥$Tì
ì]à+#˚+<äT≈£î Á|üdüTÔ‘·+ |ü]dæú‘·T\T nqT≈£L
\+>± ˝Òe⁄. ñ<ä´e÷\T ìs¡«Væ≤+#˚ Áø£eT+˝ÀH˚
n≥Te+{Ï ≈£L≥$T @s¡Œ&ÉT‘·T+~. yê{Ïyê{Ï
dü«Á|üjÓ÷»Hê\ø√dü+ ÁbÕ+rj·T bÕغ\T
düs¡∞ø£s¡D $<ÛëHê\|ü≥¢ kÕqT≈£L\+>±q÷,
eT‘√Hêà<ä X¯≈£îÔ\ |ü≥¢ neø±X¯yê<ä+‘√q÷
e´eVü≤]düTHÔ êïsTT. Á|üC≤ñ<ä´e÷\T $düèÔ ‘·yTÓ Æ
Á|üu≤Û e+ #·÷|ü>*∑ –‘˚H˚ á bÕغ\ Ä˝À#·q˝À¢
e÷s¡TŒ e#˚à neø±X¯+ ñ+~. n+<äTe\q
ø£*kı#˚à dü+<äsꓤ˝À¢ á bÕغ\‘√ Á|üC≤düeT
dü´\ô|’ ◊ø£´ ø±sê´#·s¡D ø=qkÕ–+#·&É+
Á|üdüTÔ‘· |ü]dæú‘·T˝À¢ nedüs¡+. ø±˙ yê{Ïô|’
Ä<Ûës¡|&ü ç ‘·èrj·T Á|ü‘ê´e÷ïj·÷ìï ì]à+#·
&É+ Á|üdüTÔ‘·+ kÕ<Ûä´+ø±<äT.
4. mìïø£˝À¢ eTq sê»ø°j·T \øå±´\qT
kÕ~Û+#·&É+ø√dü+ nedüs¡eTqT≈£î+fÒ, bÕغ
Á|üC≤ O<ä´e÷\≈£î ‘√&ÉŒ&ÉT‘·T+~ nqT≈£î+fÒ
ÁbÕ+rj·T bÕغ\‘√ düs¡T›u≤≥T¢ #˚düTø√e#·TÃ.
yê{Ï‘√ düsT¡ u› ≤≥T eTq ñ<ä´e÷ìøÏ>±˙, \øå±´
ìøÏ > ±˙ Á|ü j Ó ÷ »q+ ñ+&É < ä q T≈£ î +fÒ
ˇ+≥]>±>±˙, ø£*kı#˚à Ǒ·s¡ Á|üC≤‘·+Á‘·
X¯≈î£ \Ô ‘√ ø£*dæ>±˙ b˛{°#j
˚ T· e#·TÃ. Ç~ Äj·÷
ì]úwüº |ü]dæú‘·T˝À¢ ìs¡ísTT+#·Tø√yê*‡ ñ
33

HÓ\≈£î \ø£å s¡÷bÕj·T\Tô|’>± J‘·+ bı+<äT‘·Tqï
yês¡T msTT&Ó&é ø£fi≤XÊ˝À¢ OHêïs¡T. ny˚ ø£fi≤XÊ\˝À¢
nHÓsTT&Ó&é ôdø£åq¢˝À yÓT]ø£˝≤¢+{Ï j·TTe≈£î\T
Áb˛düTºÁ>±&ÉT´j˚T{Ÿ‡ OHêïs¡T. yê]øÏ HÓ\≈£î s¡÷.
4,000, ˝Ò<ë s¡÷. 5,000 J‘·+ n+<äT‘√+~.
|üì>∑+≥\T düe÷q+, u≤<Û´ä ‘·\T m≈£îÿe. y˚‘H· ê˝À¢
@qT>∑T <√eT n+‘· ‘˚&Ü O+~. á HÓ|ü<∏ä´+˝À
dü<äs¡T &çÁ^ ø£fi≤XÊ\ n<Ûë´|ü≈£î\T düØ«düT 60
dü+e‘·‡sê\T #˚jT· eTì s√&ÉT¶ møÏÿ‘˚ MTs¡T yê]øÏ
#˚j·T÷‘·ìdüTÔHêïs¡T. Bìe\¢ Áô|òwüs¡T¢ qwüºb˛‘·T
Hêïs¡T. ]Á≈£L{ŸyTÓ +≥¢˝À ≈£L&Ü ÇHédØü «düTyê]øÏ
ÁbÕ<Ûëq´‘· ìdü÷Ô ôd\ø˘º #˚dTü ≈£î+≥THêïs¡T. ÄDÏeTT
‘ê´˝≤¢+{Ï j·TTe‘·≈£î MTs¡T ø£˙dü+ ìs¡T<√´>∑
uÛÑè‹HÓ’Hê n&É>∑&É+ ˝Ò<äT. ìC≤ìøÏ MTs¡T me]øÏ
kÕj·T+ #˚j÷· *? HÓ\≈£î \ø£å J‘·+ rdüT≈£îì ø£˙
dü+ ˝…’ÁãØøÏ ≈£L&Ü yÓfi¯¢ì yÓ÷<Ûëe⁄\ø±? ˝Òø£
ndü+‘·è|æÔ‘√ Oqï j·TTe‘·ø±?

mdt. \ø°åà<äTs¡Z, &ç/z bÕbÕsêe⁄,
ø=eTàs¡, n‹Ô* eT+&É\+,
|ü•ÃeT>√<ëe] õ˝≤¢.

ñ<√´>∑T\T, ø±]à≈£î˝À¢H˚ ˇø£ ‘·s¡>∑‹øÏ
e´‹πsø£+>± Ç+ø√ ‘·s>¡ ‹∑ ì s¬ #·Ã>={Ϻ |üsd¡ Œü s¡
X¯Á‘·Te⁄\T>± |ü]>∑D+Ï #·T≈£îH˚≥Tº #˚ùd yê<äq\
Á|üuÛ≤e+ MT Á|üX¯ï˝À u≤>± ø£ì|ædüTÔqï~.
kÕe÷q´, eT<Ûä´‘·s¡>∑‹ Á|ü»˝À¢ì $$<Ûä
ãè+<ë\qT ˇø£]ô|’ Ç+ø=ø£]ì m>∑<√*,
nHÓø’ ´£ ‘· düèwæ+º ∫ ‘·eT $<ÛëHê\q÷, |ü]bÕ\
qq÷ ø±bÕ&ÉTø√e&É+ bÕ\ø£esêZ\≈£î Äqyê
sTT‹. Äs¡ø£+>± ¬s#·Ã>=≥º&ÜìøÏ Ç≥Te+{Ï
yê<äq\qT eTT+<äT≈£î ‘ÓdüTÔ+{≤s¡T.
ø£fi≤XÊ\˝À¢ ø=+‘· eT+~øÏ j·TTõdæ
y˚‘·Hê\÷, eT]ø=+‘· eT+~øÏ n‘ÓÔdüs¡T
y˚‘H· ê\÷ Çe«&É+>±ì, düØ«düTqT q∫Ãq|ü⁄&TÉ
ô|+#·&+É , q#·Ãq|ü⁄&ÉT ‘·–+Z #·&+É >±ì #˚ùd~
Á|ü u Û Ñ T ‘· « +. N*ø£ \ T dü è wæ º + #˚ Á|ü u Û Ñ T ‘· «
$<ÛëHê\qT eT]∫b˛sTT J‘·+ ø√dü+ |üì#˚ùd
yês¡T ‘·eT |ü]dæú‹øÏ ‘·eT˝Àì yêπs ø=+‘·
eT+~ ø±s¡DeTì ì+~+#·Tø√e&É+ dü¬s’+~

ø±<äT.
Äj·TTwü߸ ô|]π>ø=B› ñ‘êŒ<äø£ ø±s¡´ø£˝≤
bÕ˝À¢ bÕ˝§Zq&ÜìøÏ 60 dü+e‘·‡sê\ ej·TdüT‡
qï|üŒ{Ïø° Çã“+~ ñ+&É<ìä ôdH’ ‡é #ÓãT‘·Tqï~.
düe÷»+˝Àì Á|ü‹ eTìwæjTÓ Tø£ÿ ñ‘êŒ<äø£ X¯øìÔÏ
ñ|üjÓ÷>∑ô|≥Tºø√e&ÜìøÏ |ü<äM $s¡eTD
ej·TdüT‡ 60 dü+e‘·‡sê\ es¡≈£î ìs¡ísTT+#·
&Üìï ‘·|ü |ü{≤º*‡q nedüs¡+˝Ò<äT. bÕ\ø£
esêZ\T j·TTø£Ôej·TdüT‡˝À ñqïyê]ì <√#·Tø√
e&Üìø°, ô|q¸Hé uÛ≤sêìï ‘·–Z+#·&Üìø° ø=ìï
dü+<äsꓤ˝À¢ |ü<äM $s¡eTD ej·TdüT‡qT
‘·–ZdüTÔ+{≤s¡T. ø=ìï dü+<äsꓤ˝À¢ ô|q¸Hé #Ó*¢+
|ü⁄\ uÛ≤sêìï |ü<äM $s¡eTD ôd{Ï˝ŸyÓT+{Ÿ
uÛ≤sê*ï ø=+‘· ø±\+ yêsTT<ë y˚j·T&ÜìøÏ
|ü<äM $s¡eTD ej·TdüT‡qT ô|+#·T‘·T+{≤s¡T.
á Á|üuTÑÛ ‘ê«\ ìs¡j
í ÷· \ yÓqø£ ñ+&˚ <äTs¡T“¤~ì∆
ns¡ú+ #˚düTø√≈£î+&Ü ñ<√´>∑T˝À¢H˚ ˇø£]øÏ
e´‹πsø£+>± Ç+ø=ø£sT¡ ì\ã&É{≤ìøÏ |üPqTø√
e&É+ düs¬ +’ ~ø±<äT. yêdüeÔ +>± ñ‘·Œ‹Ô X¯≈î£ \Ô T
u≤>± ô|]– k˛wü*düTº düe÷»+ |ü⁄s√>∑$T+∫
q|ü⁄&ÉT eTìwæjÓTTø£ÿ kÕ+düÿè‹ø£ Jeq+
düeTÁ>∑+>± n_Ûeè~∆ nj˚T´+<äT≈£î Áø£y˚TD≤
|üì>∑+≥\T ‘·>T∑ ‘Z ÷· , $ÁXÊ+‹ düeTj·T+ ô|s¡T
>∑T‘·÷ ñ+≥T+~. n≥Te+{Ï |ü]dæ‹ú Ç|ü&ÉT
eTq+ }Væ≤+#·˝Ò+. n˝≤π> ]Á≈£L{ŸyÓT+{Ÿ
#˚ùd<ë+{À¢ Ç|üŒ{Ïøπ ‘ê‘êÿ*ø£+>± |üì#˚dTü qÔ ï
yê]øÏ ÁbÕ<Ûëq´‘· Çe«&Üìï ‘·|ü|ü≥º&É+
dü¬s’+~ø±<äT. ˇø£yÓ’|ü⁄q ‘ê‘êÿ*ø£ ñ<√´>∑T\T
J‘·uÛÑ‘ê´\T ‘·≈£îÿe>± Çe«&É+ nHê´j·TeTì
n+≥÷H˚ eTs√yÓ’|ü⁄ MTs¡T n≥Te+{Ï yê]øÏ
]Á≈£L{ŸyÓT+{À¢ ÁbÕ<Ûëq´‘· Çe«&ÜìøÏ nuÛÑ´+
‘·s+¡ ô|≥º&+É MT Ä˝À#·q˝Àì >∑+<äs>¡ √fi≤ìï
düŒwü+º #˚dTü qÔ ï~. ìs¡T<√´>∑T\≈£î ñbÕ~Û ø£*Œ+
#·&É+ #ê˝≤ ÁbÕ<Ûëq´yÓTÆq $wüj·T+. ObÕ~Û
düèwæº˝À Á|üuÛÑT‘·« yÓ’|òü˝´y˚T á s√E ø=‘·Ô
ìs¡T<√´>∑T\≈£L, @s√E ñ<√´>∑+ b˛‘·T+<√qì
nì•Ã‹˝À ñ+&˚ ‘ê‘êÿ*ø£ ñ<√´>∑T\≈£L
eT<Û´ä yÓs’ T¡ <Ûë´ìï düèwædº Tü qÔ ï~. n+<äs+¡ ø£*dæ
Á|üuTÑÛ ‘·«+ô|’ ñbÕ~Û ø£\Œq ø√dü+ b˛sê&É≈î£ +&Ü
eTq˝À eTqy˚T ø£\Væ≤+#·T≈£î+fÒ n+<äs¡÷
qwüºb˛‘ês¡T. ø±ã{Ϻ ‘·+|ü⁄\T ô|+#˚ Á|üuÛÑT‘·«
$<ÛëHê\qT ns¡+ú #˚dTü ø=ì Á|ü»\ eT<Û´ä e#˚Ã
‘·>±<ë\q÷, yÓ’s¡T<Ûë´\q÷ kÕeTs¡dü´+>±
|ü]wüÿ]+#·Tø√yê*. e÷]ÿ‡düTº bÕغ ìs¡T<√´>∑
uÛÑè‹ yÓTT<ä{Ï qT+&ç &çe÷+&é #˚düTÔqï~.

j·TTe»q s¡+>±\ <ë«sê ñ<ä´e÷\qT ≈£L&Ü
Áb˛‘·‡Væ≤düTÔqï~. yêeT|üø£å Á|üuÛÑT‘ê«\T
ìs¡T<√´>∑ uÛÑè‹ì yê{ÏX¯øÏÔy˚Ts¡≈£î neT\T
»]bÕsTT.
ø±ÁyT˚ &é sê|òTü e⁄\T>±]øÏ, eTq <˚X+¯ ˝À #·eTTs¡T,
>±´düT <Ûsä \¡ T s√Es√E≈£L ô|]–b˛‘·÷ kÕe÷qT´ìøÏ
Ä+<√fi¯q ø£*–düTHÔ êïsTT. ©≥sY ô|Á{À˝Ÿ <Ûsä ¡ Ç|ü
&ÉTqï |ü]dæ‘ú T· ˝À¢ s¡÷.15≈£î neTàe#·TÃqì e÷]ÿ‡düTº
bÕغ dü÷∫+∫+~. n~ kÕ<Û´ä e÷? k˛wü*düTº <˚Xy¯ TÓ qÆ
≈£L´u≤˝À n˝≤ ÇdüTHÔ êïsê?

$. k˛wü*düTº e´edüú <Óã“‹qï ‘·sê«‘· ≈£L´u≤
q÷HÓ ø√dü+ #ê˝≤ rÁe Çã“+<äT\qT m<äTs=ÿ
qï~. ˝≤{ÏHé nyÓT]ø±˝À á eT<Ûä´ø±\+˝À
@s¡Œ&çq nuÛTÑ ´<äjT· Á|üuTÑÛ ‘ê«\ n+^ø±s¡+‘√
y˚\ eT+~ yÓ’<äT´\qT Ä <˚XÊ\≈£î |ü+|æ
yÓ’<ä´ ùde\T n+~+∫q <ëìøÏ Á|ü‹|òü\+>±
q÷HÓqT ‘Ó#T· Ã≈£î+≥Tqï~. n+<äTe\q ≈£L´u≤
˝À O‘·Œ‘·TÔ\ <Ûäs¡\‘√ eTq <˚X¯+˝Àì <Ûäs¡\
‘√ b˛\Ã&É+ dü¬s’+~ ø±<äT.
ø±Áy˚T&é <˚Xe¯ T+‘ê n$˙‹ ≈£î+uÛøÑ √D≤\‘√

e]ø√≥ yÓ+ø£≥sêe⁄, \eTàdæ+–, ì+&çb˛sTT+~. eTqbÕغì ã˝Àù|‘·+ #˚jT· &ÜìøÏ
∫+‘·|ü*¢ eT+&É\+, $XÊK õ˝≤¢ #·s¡´\T rdüT≈£î+≥THêïs¡T. ø±ì bÕغ »q+˝ÀøÏ
ô|Á{À*j·T+ ñ‘·Œ‘·T\Ô <Ûsä \¡ ˝À n‘·´~Ûø£ yÓfi&¢¯ ÜìøÏ #·s´¡ \T ‘·≈î£ ÿe>± OHêïj·Tì|ædTü qÔ ï~.
uÛ≤>∑+ πø+Á<ä, sêh Á|üuÛÑT‘ê«\T $~Û+#˚ ø±s¡´ø£s\Ô¡ T ø£w|ºü &ü ç |üì#˚dTü HÔ êïs¡T. ø±ì dü‘Œ· *¤ ‘ê
|üqTï˝Ò. á |üqTï\T @ Ç‘·s¡ düs¡T≈£î MT<ä *e«&É+ ˝Ò<Tä . n~Ûø£ <Ûsä \¡ T, ø£s¬ +≥T sπ ≥T¢, >±´dt
˝Òq+‘· m≈£îÿe>± ô|Á{À*j·T+ ñ‘·Œ‘·T\Ô MT<ä ã+&É\T e+{Ï düeTdü´\ô|’ rÁe+>± b˛sê{≤\T
ñ+≥THêïsTT. M{Ïì düeT+»düyÓTÆq kÕúsTTøÏ #˚düTÔHêï dü‘·Œ¤*‘ê*e«&É+ ˝Ò<äT. eTq ‘·s¡+˝À
‘·–ùZ dÔ #·e>±ZH˚ ô|Á{À˝Ÿ, &ûõ˝Ÿ, >±´dt, øÏs√dæHé ø±ø£b˛sTTHê, eTq |æ\\¢ ‘·s+¡ ˝ÀHÓH’ ê $»j·÷\T
\qT Á|ü»\≈£î düs¡|òüsê #˚j·Te#·TÃ. n˝≤π> kÕ~ÛkÕÔe÷ #Ó|Œü >∑\s¡T.
j·T+.j·THé.ÄsY, $»j·Tyê&É.
πø+Á<ä Á|üuÛÑT‘·«+ n+‘·sê®rj·T <Ûäs¡\‘√
ñ<ä
´
e÷\T`b˛sê{≤\T
dü‘·Œ¤*‘ê\qT
düe÷q+>± <˚Xy¯ ê∞ #·eTTs¡T ñ‘·Œ‘·T\Ô <Ûsä \¡
qT ìs¡sí TT+#·T≈£îH˚ ªªÇ+≥πsïwüq˝Ÿ Áô|d’ bt Õ]{°µµ Çe«&É+˝Ò<äqï Äy˚<äq MTs¡T e´ø£Ô+ #˚XÊs¡T.
nH˚ |ü<‹∆ä ì >∑‘· ø=+‘· ø±\+ qT+&ç neT\T MT Äy˚<äq˝À ø=+‘· yêdüÔe+ ñHêï, n~
#˚düTÔqï~. Bì eT÷\+>± <˚X¯+˝À #·eTTs¡T, bÕøÏåø£y˚T. yêeT|üøå±\T, nuÛÑT´<äj·T X¯≈£îÔ\T
>±´dt\qT ñ‘·Œ‹Ô #˚düTÔqï Áô|’y˚{Ÿ, Á|üuÛÑT‘·« >∑‘· s¬ +&ÉT <äXÊu≤›\T>± rÁeyÓTqÆ Ä≥+ø±\T
ø£+ô|˙\T eTq<˚X+¯ ˝À #·eTTs¡T, >±´dt ‘·≈î£ ÿe m<äTs=ÿHêïsTT. nsTTHê á ø±\+˝À düs¡∞
<Ûsä øπ¡ ñ‘·Œ‹Ô ne⁄‘·THêï n+‘·sê®rj·T kÕúsTT ø£sD¡ $<ÛëHê\qT Á|ü‹|òTü {Ï+#·&+É ˝À >∑eTì+
˝ÀH˚ <Ûsä \¡ qT ìs¡sí TTdüTHÔ êïsTT. Bì eT÷\+>± #·<ä–q ø£èwæ #˚XÊsTT. ˝Òø£b˛‘˚ ábÕ{Ïπø
Áô|y’ {˚ Ÿ dü+dü\ú ≈£î Äj·÷∫‘· ˝≤uÛ≤\T, Á|ü»\ $<˚o ô|≥Tºã&ç >∑Tô|Œ{À¢øÏ uÛ≤s¡‘· Ä]úø£ e´edüú
MT<ä uÛ≤sê\T |ü&TÉ ‘·THêïsTT. ñ‘·Œ‹Ô Ks¡TÃqT b˛sTT ñ+&˚~. 2008 dü+øå√uÛ+Ñ eTq <˚XÊìï
ãfÒº <Ûäs¡\T ìs¡ísTT+#˚ |üHÓ’‘˚ #ê˝≤ #·e>±Z bÕ‘êfi≤ìøÏ HÓ{ºÏ ñ+&˚~. Ç|ü&ÉT @ dü_‡&û\
ô|Á{À*j·T+ ñ‘·Œ‘·T\Ô qT neTàe#·TÃ. >∑D≤+ø± ô|’ <ë&ç #˚jT· &ÜìøÏ, @ $<˚o ô|≥Tº ã&ÉT\qT
\‘√ düVü‰ á $wüj·÷\qT e÷]ÿ‡düTº bÕغ ÄVü‰«ì+#·&ÜìøÏ πø+Á<ä Á|üuÛÑT‘·«+ dæ<ä∆eTe⁄
e÷J m+|æ ~e+>∑‘· BbÕ+ø£sY eTTKØ® >±s¡T ‘·T+<√ n$ m|ü&√ »]–b˛sTT ñ+&˚$.
Á|ü»\≈£î ø=+‘Ó’Hê }s¡≥ ø£*–düTÔqï ObÕ~Û
Á|üuÛÑT‘·«+ eTT+<äT+#ês¡T.
k˛wü*düTº ≈£L´u≤˝À q÷HÓ ìπøåbÕ\T Vü‰MT #·≥º+>±˙, n≥MVü≤≈£îÿ\ #·≥º+ >±˙
#ê˝≤ ‘·≈£îÿe. >∑‘·+˝À k˛wü*düTº ≈£L≥$T e∫à ñ+&˚$ø±<äT.
n<˚ düeTj·T+˝À yêeT|üø,å£ Á|üC≤‘·+Á‘·
<˚XÊ\ qT+&ç ~>∑TeT‹ #˚düT≈£îì, ã<äT\T>±
|ü+#·<ës¡ ‘·~‘·s¡ düs¡≈£î\qT m>∑TeT‹ #˚ùd X¯≈î£ \Ô T, nuÛTÑ ´<äjT· X¯≈î£ \Ô T ø£èwæ #˚dqæ kÕúsTT˝À

ã\|ü&É˝Ò<äT. BìøÏ Á|ü|ü+#·+˝Àq÷,
e÷]ÿ<˚‡dXüT¯+º
˝Àq÷ k˛wü*düTº, nuÛÑT´<äj·T uÛ≤yê\≈£î
‘·–*q m<äTs¡T<Óã“\T ˇø£ eTTK´ø±s¡D+.
n˝≤π> >∑‘· s¬ +&ÉT <äXÊu≤›\˝À <˚X+¯ ˝À Oqï‘·
kÕúsTT˝À }Væ≤+#·˝ìÒ kÕúsTT˝À dü+|ü<ä b˛>∑T
|ü&+ç ~. á dü+|ü<˝ä À ø=~› uÛ≤>∑+ eT<Û´ä ‘·s>¡ ‹∑
Á|ü»\ Jeq Á|üe÷D≤\ ô|s¡T>∑T<ä\≈£î ≈£L&Ü
‘√&ÉŒ&ç+~. á ø±\+˝À ‘êeTs¡‘·+|üs¡>±
e∫Ãq ø±s=Œπs{Ÿ MT&çj·÷ ≈£L&Ü kÕe÷q´
Á|ü»\˝À ≈£L&Ü ‘·eT≈£L uÛÑ$wü´‘·TÔ˝À \_›
#˚≈L£ s¡T‘·T+<äqï ÁuÛeÑ T\qT ø£*Œ+#·>*∑ –+~.
n+<äTπø yêeT|üø£å X¯≈£îÔ\ yÓ’Ks¡T\q÷, b˛sê
{≤\q÷ Á|ü»\T n_Ûq+~ düTÔHêï yê{ÏyÓqø£
dü+|òTü {Ï‘+· ø±e&É+ ‘·≈î£ ÿe >± ñ+~. n˝≤π>
Á|ü»\T dü+|òüT{Ï‘·+ ø±≈£î+&Ü nHÓ’ø£´+>±
O+#˚+<äT≈£î bÕ\ø£esêZ\T ≈£î\, eT‘·,
ÁbÕ+rj·T e´‘ê´kÕ\qT Áb˛‘·‡ Væ≤+#·&+É ≈£L&Ü
eTs√ ø±s¡D+.
nsTT‘˚ á |ü]dæú‹ y˚>∑+>± e÷s¡T‘·T
qï~. düs∞¡ ø£sD¡ $<ÛëHê\ô|’ ÁuÛeÑ T\T ‘=\T>∑T
‘·THêïsTT. MT&çj÷· e÷j·÷C≤\+ ÁuÛeÑ T\qT
kÕ–+#·˝øÒ b£ ˛‘·THêïsTT. eTVæ≤fi¯ô|’ n‘ê´#êsê
ìøÏ e´‹πsø£+>± kÕŒ+fÒìj·Tdt>± ô|\T¢_øÏq
Á|üC≤Á>∑Vü≤+ á $wüj·÷ìï düŒwüº+ #˚düTÔqï~.
n+<äTe\q ìs¡T‘ê‡Vü‰ìø°, ì]¢|‘Ôü ≈· L£ >∑T]ø±
e\dæq nedüs+¡ ˝Ò<Tä . e÷qe #·]Á‘·, düe÷»
|ü⁄s√_Ûeè~∆ düs¡fi¯πsK ˝≤>± kÕ>∑<äT. »j·÷|ü
»j·÷\T, m>∑T&ÉT~>∑T&ÉT\T, Ä≥Tb˛≥T\T, yÓqT
ø£+» eTT+<ä+»\T ñ+{≤sTT. Ç|üŒ{Ï es¡≈î£
O<ä´e÷\T yÓqø£+»˝À ñHêïsTT. Çø£ qT+&ç
|ü⁄+E≈£îH˚ |ü]dæ‹ú Áø£yT˚ D≤ @s¡Œ&ÉT ‘·Tqï~.

Çs¡y’Ó @fi¯¢ øÏ+<ä{Ï yê]¸ø£ Ä<ëj·Ty˚T H˚{øÏ °
yÓqTø£ã&çq ‘·s>¡ ‘∑ T· \ kÕÿ\sYw|æ ü \ ø√dü+ |ü]
>∑Dq˝ÀøÏ rdüT≈£î+≥Tqï|üŒ{Ïø° Ä<ëj·T |ü]$T‹ì
s¡÷.\ø£å qT+&ç ô|+#ê\ì mdtm|ò◊t , dæ|mæ + m+<äT≈£î
b˛sê&É≥+ ˝Ò<Tä . Á<äy√´\“D+ ô|s¡T>∑T‘·÷ e∫Ãq
H˚{Ï |ü]dæ‘ú T· ˝À¢ yê]¸ø£ Ä<ëj·T |ü]$T‹ \ø£å s¡÷bÕ
j·T\T düãuÒHê? Á|üuTÑÛ ‘·«+ dü+øπ eå T edü‹ >∑èVü‰˝À¢ì
$<ë´s¡T\∆ ≈£î yÓTdt#êÛ Ø®\T ô|+∫+~. n˝≤π> $<ë´
s¡T\∆ T ìs¡«Væ≤+#·T≈£îH˚ Vü‰dü˝º Ÿ $<ë´s¡T\∆ ≈£î, &˚
kÕÿ\sY‡≈£î Ç#˚à kÕÿ\sYw|æ \t qT ô|+#·&ÜìøÏ <√Vü≤<ä
(30e ù|J ‘·s¡TyêsTT) ø√e{≤ìøÏ düeTj·T+ O+≥T+~. ÁXÀ‘·\≈£î y˚T\T »s¡T>∑T‘·T+~. |ü&˚ ìsêàD≤‘·àø£ b˛sê≥+ e÷]ÿ‡düTº bÕغ #˚j÷· \ì
dæôV≤#Y. –]Á|ükÕ<é,
ˇø√ÿkÕ] eø£\Ô T #Ó|Œæ q~ eT∞¢ n<Û´ä ≈£îå \T #ÓãT‘·÷ $düT–düT+Ô {≤s¡T. n~ eT+∫~ ø±<äT. nqTuÛeÑ +˝À ø√s¡T‘·THêïqT.

eTq O|üHê´kÕ\ >∑T]+∫ $X‚¢wæ+#·T≈£î+<ëe÷!

dü+<äsꓤqTkÕs¡+>± kÕyÓT‘·\T, CÀ≈£î\T, |æ≥ºø£<∏ä\‘√ #Óù|Œ $wüj·T+ u≤>± ns¡ú+ ø±e{≤ìø°,
>∑Ts¡TÔ+#·Tø√e{≤ìø° O|üjÓ÷>∑|ü&ÉT‘·T+<äH˚~ düŒwüº+. e÷{≤¢&˚ n+X¯+ô|’ πø+ÁBø£s¡D O+&˚˝≤
#·÷&Éø£b˛‘˚ ndü\T $wüj·T+ ø£qTeTs¡T¬>’ |æ≥ºø£<∏ä˝Ò >∑Ts¡TÔ+{≤sTT ø£<ë! düuÛÑ ìs¡«Vü≤D kÕúq+˝À
˝Ò<ë O|üHê´dü≈î£ \ *düT˝º À OHêï e÷{≤¢&Ü*‡q n+XÊ\T, düeTj·T+, düu˝ÑÛ À bÕ˝£HZ ˚ yê] kÕúsTT\T,
dü+K´ ‘·~‘·s¡ $esê\T nedüse¡ Tì|æùdÔ düu≈ÑÛ î£ eTT+<äT>± e÷{≤¢&≥É + u≤>∑T+≥T+~. @ düuø¬ÑÛ H’ ê
nedüsêìï ã{Ϻ ìs¡«Vü≤D≤ düeTj·T+ ìs¡ísTT+#·Tø√e≥+, Vü‰»s¡j˚T´ yê] dü+K´qT yêdüÔe+>±
n+#·Hêy˚dTü ≈£îì, n+‘·ø+£ fÒ ø=+#Ó+ ‘·≈î£ ÿe ø¬ bÕdæ{° kÕúHêìï ø£*qZ dü˝ú ≤ìï m+|æø£ #˚dTü ø√e≥+
nedüse¡ Tì nqTuÛeÑ +˝À ns¡eú Te⁄‘T· +~. á $wüj÷· ˝ÒM eTq≈£î ‘Ó*j·Tì$>±e⁄! nsTTHê eT∞¢
>∑Ts¡TÔ #˚düT≈£î+<ë+! düT+<äs¡j·T´>±] á 123
X¯‘·»j·T+‹ dü+e‘·‡s¡+ Ä#·s¡D˝À ô|{Ϻ n\yê≥T>±
123
e÷s¡TÃ≈£î+<ë+!

$Tj·÷|üPsY, ôV’≤<äsêu≤<é.

Á|üuTÑÛ ‘·«+ Á|ü»\≈£î n+~+#˚ Á|ü‹ Á|ü‘´˚
ø£ kÂø£sê´ìøÏ ìs¡sí TT+#˚ Ä<ëj·T |ü] $T‹ì
ø±˝≤qT>∑TD+>± ô|+#ê\ì m|üŒ{Ï ø£|⁄ü Œ&ÉT
dæ|mæ +, Á|üC≤dü+|ò÷ü \T ø√s¡T‘·÷H˚ ñHêïsTT.
n˝≤π> O|üø±s¡ y˚‘H· ê\T ≈£L&Ü ô|+#ê\ì
Ä+<√fi¯q\T #˚d÷ü HÔ ˚ ñHêïsTT. á eT<Û´ä Vü‰dü˝º Ÿ
$<ë´s¡T\ú ≈£î ô|+∫q kÕÿ\sY wæ|ü \ yÓTT‘êÔìï
ô|+∫q|ü⁄&TÉ &˚kÕÿ\sY‡≈£î, mdtm+ôV≤#Y $<ë´s¡

123
123
\≈£î ≈£L&Ü ô|+#ê\ì &çe÷+&é #˚XÊ+.123
34

e÷]ÿ ‡düTº
u…+>±˝Ÿ øå±eT+

∫‘·ÔÁ|ükÕ<é
∫Á‘ê\T

‹s¡>∑ã&ɶ ‘Ó\+>±D≤ ¬s’‘·T

∫‘·ÔÁ|ükÕ<é
(2e ù|J‘·sT¡ yêsTT)

#·÷düTÔ+fÒ eTq+ ≈£L&Ü Äø£]¸‘·T\yÓTÆ Ä
O<ä´e÷˝À¢ bÕ˝£ZH˚+‘· O‘˚ÔC≤ìï ø£\T>∑
#˚kÕÔsTT. C…+&Ü\T |ü≥Tº≈£îì |üs¡T¬>‘êÔ
\ì|ædTü +Ô ~. M{Ï‘√H˚ ‘·qT n\dæb˛≈£î+&Ü
u£+u≤sTT˝Àì n+<∏]˚ e+{Ï eTT]øÏyê&É˝À¢
düTe÷s¡T 32 @fi¯¢ bÕ≥T ù|<ä\‘√H˚ J$+∫
mH√ï n|ü⁄s¡÷|üyÓTÆq ø£fi≤K+&Ü\T düèwæº+∫q
eTVü≤˙j·TT&Üj·Tq. ‘·qT ‘·\#·T≈£î+fÒ md”
>∑<Tä ˝À¢ O+&ç uÛÀ>∑u≤Û >±´\T nqTuÛ$Ñ +#=#·TÃ.
ø±˙ Á|ü»\ ø£cÕº\qT ‘·q ø£cÕº\T>±, Á|üC\
Äq+<äyT˚ ‘·q Äq+<ä+>± uÛ≤$+∫ yê]‘√H˚
ø£&eÉ s¡≈L£ J$+#ês¡T. ÁX¯eTJe⁄\T mø£ÿ&ÉT+fÒ
Äj·Tq ∫Á‘· ø£fi≤ Á|ü<sä Ù¡ q\T nø£ÿ&ÉT+&˚$.
|ü˝…¢ ÁbÕ+‘ê\T, |ü+≥ bı˝≤\T, –]»q
>∑÷&˚\T Äj·Tq ∫Á‘·ø£fi≤ Á|ü<äs¡Ùq\≈£î y˚~ø£
\j·÷´sTT. n+<äTπø Äj·Tq Á|üC≤ ∫Á‘·
ø±s¡T&Éj÷· ´s¡T. eTq<˚X¯ ∫Á‘·ø±s¡Tì>± eTq+
Äj·TqqT >∑T]Ô+#·ø£ eTT+<˚ s¡cÕ´, &ÓHêàsYÿ,
yÓTøχø√, #Óø√kı¢y˚øÏj·÷, nyÓT]ø±, {≤+C≤
ìj·÷ <˚Xd¯ Tü \Ô T >∑T]Ô+∫ Äj·Tq ∫Á‘ê\qT

ô|<ä›m‘·TÔq Á|ü<ä]Ù+#ês¡T. ù|<ä\T, ≈£L©\T,
¬s’‘·T\T, Á>±e÷\qT ∫Á‘·ø£fi≤ edüTÔe⁄\T>±
m+#·T≈£îqï uÛ≤s¡‘<· X˚ ¯ ∫Á‘·ø±s¡T˝À¢ ª∫‘·ÁÔ |ükÕ<éµ
Á|üeTTKT&ÉT.
∫‘·Ô Á|ükÕ<é ∫Á‘ê\T y˚j·T&ÜìøÏ ø£\+,
≈£î+#ÓqT O|üj÷Ó –+#·&yÉ T˚ ø±<äT, ì˝Àø£{Ÿ,
e⁄&éø{£ Ÿ u≤¢≈î£ \T ≈£L&Ü ‘·j÷· s¡T#˚dæ Á|æ+≥T
#˚ùdyê&ÉT. #Óø£ÿqT ø£{Ÿ#˚dæ, Ç+≈£î˝À eTT+∫
ˇ‘·&Ô +É <ë«sê ∫Á‘êìï ‘·j÷· s¡T#˚jT· &É+ ˇø£
>=|üŒ ø£fi¯. ‘·qT ∫Á‹+#·<ä\T#·T≈£îqï ∫Á‘·+
Á|ü‹_+u≤ìï #Óøÿ£ MT<ä #Óø±ÿ*‡ O+≥T+~.
Ä düeTj·T+˝À @e÷Á‘·+ ‘·|ü »]–Hê
yÓTT‘·Ô+ ø£èwæ HêX¯qyÓTÆb˛‘·T+~.
1945˝À u…»yê&É˝À »]–q ¬s’‘·T
eTVü‰düu≈ÑÛ î£ ∫‘·ÁÔ |ükÕ<é Vü‰»s¡T ø±e&ÉyT˚ ø±ø£,
nø£ÿ&çø=∫Ãq ãø£ÿ∫øÏÿq s¬ ‘’ T· eTTU≤\q÷,
<˚V‰ü \q÷ ‘·q<Óq’ XË*’ ˝À y˚dæ O‘·sÔ ê~yê]øÏ
‘Ó\T>∑T >=|üŒ‘·Hêìï ∫Á‘·ø£fi¯ <ë«sê s¡T∫
#·÷|æ+#ês¡T. Ä Á|ü<äs¡Ùq˝À yê\+{°sY>±
Oqï ø±Áy˚T&é düT+<äs¡j·T´ ≈£L&Ü ∫‘·ÔÁ|ükÕ<é
≈£î+#ÓqT+&ç ‘·|üø√˝Ò<äT. ø±]àø£, ø£s¡¸ø£
u≤<Ûä*ï, >±<∏ä\H˚ ø±<äT..... |ü+&ÉT>∑\T,

ªe÷]ÿ‡düTºµ≈£î
MT dü+<˚Vü‰\T sêj·T+&ç!
ªe÷]ÿ‡düTµº ôd<’ ë∆+‹ø£ e÷dü|Áü ‹ø£˝À dæ|◊æ (m+) sêh ø±s¡´<ä]Ù _$ sê|òTü e⁄\T Á|ü‹HÓ˝≤ bÕsƒ≈¡ î£ \
dü+<˚V‰ü \≈£î düe÷<ÛëHê*düTqÔ ï dü+>∑‹ MT≈£î ‘Ó\TdüT. Á|üdTü ‘Ô · n+‘·sê®rj·T, C≤rj·T, sêh sê»ø°jT·
|ü]D≤e÷\ô|’ MT dü+<˚V‰ü \qT ìeè‹Ô #˚dTü ≈£îH˚+<äT≈£î Á|üXï¯ \qT sêdæ |ü+|ü+&ç! Á|ü‹HÓ˝≤ 20e
‘˚B˝À|ü⁄ MT Á|üX¯ï\T e÷≈£î #˚]‘˚ ‘·<äT|ü] dü+∫ø£˝À sê|òüTe⁄\T düe÷<ÛëHê\T \_ÛkÕÔsTT.

MT Á|üX¯ï\T n+<ë*‡q ∫s¡THêe÷!
m&ç≥sY,
ªe÷]ÿ‡düTºµ ôd’<ë∆+‹ø£ e÷dü|üÁ‹ø£,
Á|üC≤X¯øÏÔ Áô|dt, >∑es¡ïs¡Tù|≥, $»j·Tyê&É-2
35

dü+düÿè‹, dü+Á|ü<ëj·÷\qT, |üXó¯ e⁄\ bÕø£©ï,
|üP]>∑T&çôd\ ∫Á‘ê\q÷ n\y√ø£>± y˚ùd
yês¡T. nìï+{Ïø£+fÒ eTTK´+>± ‘Ó\+>±D
b˛sê≥ düeTj·T+˝À ∫‘·ÔÁ|ükÕ<é y˚dæq Á|ü‹
∫Á‘·eT÷ n»sêeTs¡y˚T. n+<äT˝À eTTK´
yÓTÆq~ O<ä´eTø±s¡T\ HÓ‘·TÔs¡T˝À ‘·Tyê«\TqT
eTT+∫ mÁs¡C…+&Ü>± e÷s¡TdüTÔqï ∫Á‘·+.
ìC≤+ qyêãT O≈£îÿ ã÷≥¢ øÏ+<ä q*–b˛‘·Tqï
‘Ó\+>±D Á|ü»\T, s¡C≤ø±s¡ô¢ |’ ‹s¡T>∑Tu≤≥T
#˚düTÔqï »q+, ‘·~‘·s¡ ∫Á‘ê\T Ç|üŒ{Ïø°
eTq˝À b˛sê&˚ dü÷Œ¤]Ôì s¡–*kÕÔsTT. ∫‘·Ô
Á|ükÕ<é ∫Á‘·øfi£ ‘¯ √ bÕ≥T s¡#s· TT‘·, ø±s¡÷ìº düTº
≈£L&Ü. u…+>±˝Ÿ e÷J eTTK´eT+Á‹ ãT<ä<› y˚ é
uÛ{Ñ ≤º#ês¡´, ∫‘·ÁÔ |ükÕ<é ø£*dæ #ê˝≤ ø±\+bÕ≥T
Hê≥ø±\≈£î Ádæÿ|ü⁄º\T sêXÊs¡T. ∫‘·ÔÁ|ükÕ<é
sêdæq mH√ï ø£<∏ä\T, ø£$‘·\T, Hê≥ø±\T
u…+>±©˝À n#·Ãj·÷´sTT. Äj·Tq ≈£î+#ÓqT+&ç
C≤\Tyê]q ‘Ó\+>±D≤ jÓ÷<ÛäT\q÷, ¬s’‘·T
\q÷, ≈£L©\q÷ #·÷düTÔ+fÒ >=|üŒ nqTuÛÑ÷‹
ø£\T>∑T‘·T+~. ¬s’‘ê+>∑ jÓ÷<ÛäT\T s¡C≤ø±s¡¢qT
‹|æŒø=fÒº u£eTà*ï #·÷düTÔ+fÒ O‘˚Ô»+ ø£\T>∑T
‘·T+~. Ä<äsÙ¡ +, ø£fi¯ á s¬ +&É÷ Äj·Tq˝À
‘·T~ XÊ«X¯ $&ç#˚ es¡≈£L ø£*dæ q&ç#êsTT.
Äj·TqqT q&ç|+æ #êsTT. n+<äTø√dü+ Äj·Tq
‘·q J$‘êìï |òDü +>± ô|{≤º&TÉ . u£+u≤sTT˝À
Oqï|ü&˚ ù|<ä]ø£+‘√ #ê˝≤ u≤<Û\ä T |ü&ܶ&TÉ .
∫es¡≈£î {Ï_ s√>∑+‘√ ø£\ø£‘êÔ˝À 1978˝À
ø£qTïeT÷XÊ&ÉT. Äj·Tq eTq eT<Û´ä ˝Òøb£ ˛sTTHê,
Äj·Tq y˚dæq ∫Á‘ê\T e÷Á‘·+ ∫s¡ø±\+
Á|ü»\ >∑T+&Ó˝À¢ |ü~\+>± ì*∫b˛‘êj·Tq
&É+˝À m≥Te+{Ï dü+<˚V≤ü eT÷ ˝Ò<Tä . Á|üC≤ø£fi¯
\≈£î, ø£fi≤ø±s¡T\≈£î #êe⁄˝Ò<äqï e÷≥≈£î
ì<äsÙ¡ q+>± ì*#ê&ÉT ∫‘·ÁÔ |ükÕ<é. 123
123
123

RNI Reg. No. APTEL/2006/17554

Postal Regd. No H/SD/407/07-10-12

e÷]ÿ ‡düTº

|ü]ÁX¯eT\T, e´ekÕj·T+
Á|üuÛÑT‘·« s¡+>∑+˝À O+&Ü*
` &܈ˆ _.ÄsY. n+uÒ<äÿsY
<√|æ&û qT+&ç s¡øDå£ :
uÛ≤s¡‘· düe÷K´ ‘·q sêC≤´+>∑ dü÷Á‘ê˝À¢ ÁøÏ+~ #·{º|üs¡yÓTÆq n+XÊ\T Á|üø£{Ï+#ê* `
(1) ø°\ø£ |ü]ÁX¯eT\÷, ø°\ø£+>± Á|üø£{Ï+#·uÀj˚T |ü]ÁX¯eT\÷ Á|üuÛÑT‘·«+ ìj·T+Á‘·D˝À O+&Ü*, Á|üuÛÑT‘·«y˚T yê{Ïì q&ÉbÕ*.
(2) ø°\ø£ |ü]ÁX¯eT\T ø±ø£b˛sTTHê, eTÚ*ø£ |ü]ÁX¯eT˝…’q yê{Ïì Á|üuÛÑT‘·« ìj·T+Á‘·D˝À O+#ê*, Á|üuÛÑT‘·«+ ˝Òø£ Á|üuÛÑT‘·«+ @sêŒ≥T
#˚dæq dü+düú\T yê{Ïì q&ÉbÕ*.
(3) ;e÷ s¡+>∑+ Á|üuÛÑT‘·« >∑T‘êÔ~Ûø±s¡+ øÏ+<ä O+&Ü*. Á|ü‹ ejÓ÷»q bÂs¡T&É÷ ‘·q #·≥ºã<ä∆yÓTÆq y˚‘·HêìøÏ nqT>∑TD+>±
‘·|üŒìdü]>± J$‘ê ;e÷ bÕ\d” rdüTø√yê*.
(4) e´ekÕj·÷ìï Á|üuÛÑT‘·« |ü]ÁX¯eT>± Á|üø£{Ï+#ê*.
(5) |ü]ÁX¯eT\T, ;e÷ ø£+ô|˙\T, e´ekÕj·T uÛÑ÷$T Á|üsTTy˚≥T e´≈£îÔ\ e<ä› O+fÒ... yês¡T yê{ÏøÏ j·T»e÷qT\e«#·TÃ, øö\T
<ës¡T\e«#·TÃ, ˝Òø£ ‘·qU≤<ës¡T\e«#·Tà yê]øÏ Ä uÛÑ÷$T˝À Vü≤≈£îÿuÛÑTø±Ô\≈£î düe÷qyÓTÆq yê{≤\ s¡÷|ü+˝À |ü]Vü‰s¡+ #Ó*¢+∫
Á|üuÛÑT‘·«+ kÕ«BÛq+ #˚düTø√yê*.........
......
9) e´ekÕj·T |ü]ÁX¯eTqT á ÁøÏ+~ ÁbÕ‹|ü~ø£ô|’ ìs¡«Væ≤+#ê*:
1. ùdø£]+∫q uÛÑ÷$Tì Á|üuÛÑT‘·«+ ˇø£ ì]∆wüº |ü]e÷D+ >∑\ ø£eT‘ê\T>± $uÛÑõ+∫ Á>±eT Á|ü»\≈£î (ø=ìï ≈£î≥T+u≤\qT
Á>∑÷|ü⁄\T>± ‘·j·÷s¡T#˚dæ yê]øÏ) e´ekÕj·T+ #˚düTø√&ÜìøÏ øö\TøÏyê«*. yê]øÏ á ÁøÏ+~ ìã+<Ûäq\ô|’ øö\TøÏyê«*:
m) bı˝≤ìï dü$Twæº πøåÁ‘·+>± e´ekÕj·T+ #˚j·÷*.
_) Á|üuÛÑT‘·«+ C≤Ø#˚dæq ìã+<Ûäq\T, Ä<˚XÊ\y˚Ts¡≈£î e´kÕj·T+ #˚j·÷*.
dæ) |ü+≥ #˚‹ø=#êÃø£ Á|üuÛÑT«‘ê«ìøÏ #Ó*¢+#ê*‡q ˝…M\T #Ó*¢+∫, ¬s’‘·T\T ‘·eT≈£î sêe\dæq yê{≤\qT ã{Ϻ |ü+#·Tø√yê*.
2. Á>±eT+˝À m˝≤+{Ï uÛÑ÷kÕ«eTT\T>±˙, øö\T<ës¡T\T>±˙, m≥Te+{Ï e´ekÕj·T ø±]à≈£î\T>±˙ ˝Òì $<Ûä+>± ≈£î\+,
eT‘·+ e+{Ï uÒ<Ûë\≈£î ‘êe⁄˝Ò≈£î+&Ü Á>±eTdüTú\≈£î uÛÑ÷$T |ü+#ê*.
3. dü$Twæº πøåÁ‘ê\≈£î kÕ>∑T˙s¡T, e´kÕj·T |üX¯óe⁄\T, |üìeTT≥T¢, ms¡Te⁄\T, $‘·ÔHê\T e¬>’sê\qT düs¡|òüsê #˚j·T&É+ <ë«sê
e´ekÕj·÷ìøÏ ô|≥Tºã&ÉT\T düeT≈£LsêÃ*‡q u≤<Ûä´‘· Á|üuÛÑT‘ê«ì<˚.
4. Á|üuÛÑT‘·«+ ÁøÏ+~ edü÷fi¯ó¢ #˚j·Te#·Tà `
m) e´ekÕjÓ÷‘·Œ‘·TÔ\ô|’ øÏ+~ ˝…M\T edü÷fi¯ó¢ #˚j·Te#·TÃ: 1. ø=+‘· uÛÑ÷$T •düTÔ, 2. uÛÑ÷$T ÄkÕeTT\≈£î (&Óu…qÃsY`ôVA\¶sY‡)
ø=+‘· ˝…M 3. j·T+Á‘· |ü]ø£sê\T düs¡|òüsê #˚dæq+<äT≈£î ø=+‘· ˝…M,
_) øö\T ìã+<Ûäq\T O\¢+|òæT+∫q yê]ô|’Hê, Á|üuÛÑT‘·«+ Ç∫Ãq uÛÑ÷$Tì dü~«ìjÓ÷>∑+ #˚j·T&É+˝À ìs¡¢ø£å´+ eVæ≤+∫q yê]ô|’Hê,
˝Òø£ dü$Twæº e´ekÕj·÷ìøÏ Ä≥+ø±\T ø£*–+∫q yê]ô|’Hê »Øe÷Hê\T,
10) á |ü<∏äø±ìï kÕ<Ûä´yÓTÆq+‘· ‘·«s¡˝À Ä#·s¡D˝À ô|{≤º*. ‘·«s¡˝À n+fÒ sêC≤´+>∑+ neT\T˝ÀøÏ e∫Ãq ‘·s¡Tyê‘· |ü<˚fi¯¢˝À|ü⁄.
(&Üø£ºsY n+uÒ<äÿsY sêdæq ªùdº{Ÿ‡ n+&é yÓTÆHê]{°dtµ Á>∑+<∏ä+ qT+&ç á uÛ≤>±\T Á>∑Væ≤+#·ã&ܶsTT. dü«‘·+Á‘· uÛ≤s¡‘· <˚X¯+˝À ôw&É÷´˝Ÿ¶ ≈£î˝≤\
Vü≤≈£îÿ\T @$T{Ï, yê{Ïì m˝≤ kÕ~Û+#ê* nqï n+X¯+ô|’ nœ\ uÛ≤s¡‘· ôw&É÷´˝Ÿ¶ ≈£î˝≤\ ô|ò&ÉπswüHé ‘·s¡|òü⁄q sê»´+>∑ düuÛÑ≈£î &Üø£ºsY n+uÒ<äÿsY
düeT]Œ+∫q $q‹|üÁ‘·$T~. <ëìï 1947˝À Á|ü#T· ]+#ês¡T.)
Marxistu, monthly organ of Communist Party of India (Marxist) A.P . State Committee.
Printer & Publisher B.V. Raghavulu. RNI Reg.No. APTEL/2006/17554. Vol.7, No.9, January 2013

36

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful