სწავლის თეორიები

Sedgenilia m.jafariZis mier

2
სწავლის პროცესს საუკუნეების მანძილზე იკვლევდნენ ფსიქოლოგები და ფილოსოფოსები.
არსებობს სწავლის სხვადასხვა თეორია, რომლებიც სწავლის პროცესის სხვადასხვა ასპექტზე
აკეთებენ

აქცენტს.

ზოგადად,

თეორია

წარმოადგენს

პრინციპებისა

და

ვარაუდების

მოწესრიგებულ მთლიანობას, რომელიც სტრუქტურას აძლევს კონკრეტულ მონაცემებს,
სისტემაში მოჰყავს ისინი და ცდილობს რაციონალურად ახსნას თუ რატომ ხდება ესა თუ ის
მოვლენა ასე და არა სხვაგვარად. ნებისმიერ თეორიას აქვს თავისი ძლიერი და სუსტი
მხარეები. ზოგჯერ ისინი იკვლევენ მოვლენის სხვადასხვა მხარეებს ან ერთი კატეგორიის
მოვლენას სხვადასხვაგვარ ახსნას უძებნიან. ისინი ხშირად წინააღმდეგობაში მოდიან
ერთმანეთთან. ყოველი შემდეგი თეორია ცდილობს გაამდიდროს მეცნიერება ახალი ხედვით.
ამაში ჩვენ დავრწმუნდებით სწავლისა და განვითარების თეორიების განხილვის დროს. ჩვენ
შევისწავლით:
ბიჰევიორისტულ თეორიას, რომლის მიხედვით სწავლა გულისხმობს გარემოსთან
ურთიერთობის პროცესში გამოცდილების მიღებასა და ინფორმაციის დაგროვებას. ამის
შედეგად ხდება ცვლილება ქცევაში, თანაც ისეთი, რასაც შეიძლება დავაკვირდეთ და
აღვრიცხოთ. ეს თეორია სწავლის პროცესში განსაკუთრებულ მნიშვნელობას გარემო
ფაქტორებსა და მასწავლებელს ანიჭებს;
კოგნიტურ თეორიებს, რომeლთა მიხედვით სწავლა ადამიანის კოგნიტურ აქტივობას
საჭიროებს, როგორიცაა ინფორმაციის გააზრება, გადამუშავება, დასკვნის გამოტანა;
სწავლა შესაძლებელია კოგნიტურ ცვლილებაში გამოიხატოს და ქცევაში მაშინვე არ
აისახოს. ამ თეორიების

მიხედვით, სწავლის პროცესის ცენტრში დგას მოსწავლე,

რომელიც გარკვეული შესაძლებლობების, ინტერესებისა და გამოცდილების მატარებელია.
ადამიანი ცოდნას პასიურად კი არ იღებს, არამედ აგებს თანდათანობით, გამოცდილების
საფუძველზე და უფროსების დახმარებით.
ჰუმანისტურ თეორიას, რომელიც სწავლის პროცესში განსაკუთრებულ მნიშვნელობას
პიროვნულ, ინდივიდუალურ განსხვავებებს ანიჭებს. სწავლა მაშინაა ეფექტური, როდესაც
ხდება ინდვიდუალური განსხვავებების გათვალისწინება და დაკმაყოფილება, როდესაც
მოსწავლეს ესმის სწავლის საზრისი და მასწავლებელი ხელს უწყობს თითოეული
მათგანის შესაძლებლობების რეალიზაციას. მნიშვნელოვანია იმის აღნიშვნა, რომ ეს
თეორიები კი არ გამორიცხავენ, არამედ პირიქით - ავსებენ ერთმანეთს.

3
ბ. ბლუმის განათლების მიზნების ტაქსონომია
ძირითადი საკითხები:

ტაქსონომიის არსი;

კოგნიტური, აფექტური და ფსიქომოტორული სფეროების ტაქსონომია;
1956 წელს

ბენჯამინ

ბლუმი სათავეში ჩაუდგა ფსიქოლოგებს, რომლებმაც

დაამუშავეს ტაქსონომია, ანუ კლასიფიკაციის სისტემა განათლების მიზნებისათვის.
კოლეჯში მუშაობისას

ბლუმმა აღმოაჩინა, რომ ტესტების საკითხების 95 %

მოსწავლეებისაგან მოთხოვდა დაბალი დონის ინტელექტუალურ აქტივობას, უფრო
კონკრეტულად კი, ინფორმაციის

აღდგენას. ტაქსონომია კოგნიტური მიზნების

იერარქიას წარმოადგენს; ყოველი მომდევნო დონე უფრო რთულდება და მოიცავს ერთ
ან რამდენიმე წინა დონეს. სწავლისა და სწავლების მიზანი არის არა მხოლოდ ცოდნის
დაგროვება, არამედ, ასევე, მოსწავლის სააზროვნო უნარების განვითარების ხელშეწყობა.
ბლუმის თეორის მიხედვით, ინფორმაციის ცოდნა, გაგება სწავლისთვის აუცილებელი,
მაგრამ არასაკმარისი პირობაა. იმისთვის რომ მიღებული ინფორმაცია განზოგადდეს და
მოსწავლემ შემდგომში მისი გამოყენება შეძლოს, აუცილებელია მისი გაგება და
ანალიზი, ხოლო ახალი პროდუქტის შესაქმნელად, ახალი ცოდნის მისაღებად კი
საჭიროა სინთეზისა და შეფასების გონებრივი ოპერაციების წარმოება.
ბლუმის ტაქსონომიაში გამოიყოფა ექვსი დონე: ცოდნა (ფაქტობრივი ინფორმაცია);
გაგება (აზრის გაგება); გამოყენება (მიღებული ინფორმაციის პრაქტიკაში გამოყენების
უნარი); ანალიზი (ინფორმაციის კომპონენტებად დაყოფა მოვლენის არსის გაგების
გასაადვილებლად);

სინთეზი

(მოვლენის

მთლიანობაში

განხილვა);

შეფასება

(ღირებულებითი მსჯელობები, შედარებითი შეფასებები). ცოდნა, გაგება გამოყენება
მიიჩნევა აზროვნების ქვედა დონედ, ანალიზი, სინთეზი და შეფასება კი - ზედა
დონედ.
ტაქსონომია ეხმარება მასწავლებელს გაერკვეს სწავლების მიზნებში, გააუმჯობესოს
გაკვეთლის მიზნების

განსაზღვრის სტრატეგიები და ეს მიზნები დაალაგოს მათი

მნიშვნელოვნების მიხედვით.
პედაგოგიური
პედაგოგებისათვის.

მიზნების

ტაქსონომია

მეტად

სასარგებლოა

პრაქტიკოსი

ჩვენ ტაქსონომიას ასევე გამოვიყენებთ, როგორც სწავლისა და

განვითარების თეორიების დაუფლების ხელშემწყობ და მათი გააზრების (რეფლექსიის)
საშუალებაs.

დააკავშირე.4 კოგნიტური სფეროს ტაქსონომია კატეგორია აქტივობები მაგალითი ფრაზები შედეგის აღსაწერად. რომ არ არის აუცილებელი დედაქალაქი? მისი გაგება. რამდენად ალტერნატიული ანიჭებთ უპირატესობას? შეიძლება მისი გამოყენება რაიმე გადაწყვეტილება X შეადარე. აღწერე რა დაინახე. დაამტკიცე. რა გაიგე. მასალის ან მეთოდის არის თუ არა უკეთესი რომელია უკეთესი? რას ღირებულების განსჯა. ავტორის არის აუცილებელი დაუკავშირო რა შეხედულება ჩანს ის სხვა რამეს ნაწარმოების ამ ჩამოთვალე. დაკავშირებით? . გამოიყენე პრობლემის გადასაჭრელად ეს კონკრეტული წესი. ორიგინალური მოწყობილობის აზროვნება. განაცალკევე. შეკითხვები ცოდნა გახსენება ან ნასწავლის ცნობა რომელია იტალიის ისე. მოიყვანე ციტატა. შეაფასე. გამოყენება გაგება მასალის წვდომის განმარტეთ თქვენი დემონსტრირება. სხვადასხვა იდეის გაუმჯობესებული გამოყენებით ახალი მოდელი როგორ შეიძლება გადაიჭრას ეს პრობლემა? სცადე სხვადასხვა იდეების კომბინირება. რომელი ფაქტი? გამოყავი. სიტუაციაში საკითხთან აწონ-დაწონე. ერთი სწორი პასუხის საშუალებით ანალიზი კრიტიკული აზროვნება. აღწერე და სცადე ინტერპრეტაცია. გააკრიტიკე. მონაკვეთში გამოყენება ზოგადი ინფორმაციის გაზომე სამკუთხედის გამოყენება კონკრეტული ფართობი. დაასახელე. მიუსადაგე. ვინ? სად? როდის? როგორ? აღწერე.. თვალსაზრისის ან ახალი პროდუქტის შექმნა შეფასება რამ იქონია გავლენა--ზე? ჩამოთვლილთაგან რომელია მოსაზრება. ისე რომ არ სიტყვებით. დაახარისხე... გადმოეცი მთავარი აზრი. ახსენი შენი სიტყვებით. შექმენი ამ შემოქმედებითი.. განაზოგადე. რაღაცის გაანალიზეთ X ლექსი დაყოფა შემადგენელ ნაწილებად. 2 მახასიათებლის მიზეზებისა და მოტივების მiხედვით გამოვლენა სინთეზი დივერგენტული.

არამედ განხილვაში. ინტერესს იჩენს ლიტერატურას.. სასწავლო მიზნების ქცევის ზოგადი აქტივობები მაგალითი აღწერილობა ძირითადი კატეგორიები აღქმა აქ იგულისხმება მოსწავლე ყურადღებით მოსწავლე მოსწავლის ათვალიერებს მხატვრობის. თავის იდეალებს- რეფლექსია: ღირებულებების ან მუსიკა და სხვა. აფექტური (ემოციურ-ღირებულებითი) სფეროს ტაქსონომია აქ შედის ფორმირების გარესამყაროს მიზნები: მოვლენებისადმი აღქმა. ეხმარება. ინგლისური. გრძნობები. კატასტროფების რისკის შემცირებასთნ დაკავშირებით ღირებულე- აქ იგულისხმება მოსწავლე ავლენს სურვილს მოსწავლე იცავს ბის გააზრება- გარკვეული ისწავლოს მათემატიკა. სხვის მოსაზრებებს რაიმეს შესახებ.5 მოგვიანებით ბლუმმა და მისმა კოლეგებმა ასეთივე ტაქსონომია შეადგინეს სხვა სფეროებშიც. კოგნიტური მიზნების შედეგები უფრო თვალსაჩინოა. ყურადღებით ისმენს მზაობა აღიქვას არქიტექტურის. მათი გაცნობიერება. ის არა ექვემდებარება სკოლის წესებს. ამიტომ ბლუმის ტაქსონომია ძირითადად ამ სფეროში გამოიყენება. აღნიშნული აქტივობას. ან პრეზენტაციას: მოვლენისადმი ბუნებრივი ინტერესს. იდეალებს და დარწმუნებულია რომ ტყეების უპირატესობის მათში გაჩეხვის პროცესის მინიჭება შეჩერებით შესაძლებელი იქნება რისკის შემცირება . გააზრება-მიღება.. იცავს თავის დარწმუნებულია. ინტერესი. ინტერიერის ლექციას თემაზე: ესა თუ ის ნიმუშებს. ღირებულებები. მიზანია მიიზიდოს მოსწავლის ყურადღება რეაგირება: აქ თვითონ მოსწავლე ასრულებს საშინაო მოსწავლე მოსწავლე ავლენს დავალებებს. საკითხის შესხებ მხოლოდ მონაწილეობს საკითხების მოიძიებს საჭირო აღიქვამს. ემოციურ-პიროვნული რეაგირებისადმი დამოკიდებულებების მზაობა. ფორმირება და ქცევაში გამოვლენა. ყურადღებით უსმენს ბუნებრივი მოვლენა. ავლენს სასწავლო საგნისადმი ამზადებს საგნისადმი. დამოკიდებულებები. კატასტროფების მასწავლებლის რისკის შემცირება.

გააზრება და ესმის თავისი შესაძლებლობები და არ ანაგვიანებს გამთლიანება. blumma taqsonomiis meore. treningis dagegmvis. . გათავისება სრული თანამშრომლობაში. შეზღუდვები. ღირებულებების ფორმირება მათი მნიშვნელობისა და სიმყარის საფუძველზე. blumis modelis mixedviT ganwyobis Camoyalibebis struqturis. ცოდნასა და მოქმედებებში ავლენს პირადი ჰიგიენისა და გამოცდილებაზე გამოვლენა ჯანმრთელი ცხოვრების წესის დაყრდნობით ჩვევებს. afeqturi sferos doneebi SeimuSava kraTvolsa da masiasTan erTad (1964). საკუთარ ქცევაზე ორგანიზება: ღირებულებების პასუხისმგებლობას. მაგ. გათვალისწინებით.6 (მაგ მეწყერის). მიღებულ ასახვა: რნალიზაცია და შეცვალოს საჭიროების შემთხვევაში. რწმენისა და წინააღმდეგობე- შესაძლებლობების ბის დაძლევა. ღირებულება აქ იგულისხმება მოსწავლე იღებს საკუთარ ქცევაზე მოსწავლე იღებს თა სისტემის სხვადასხვა პასუხისმგებლობას. აგებს გეგმებს გარემოს. CatarebisadaSefasebisaTvis. ღირებულება აქ ხდება მოსწავლე ავლენს მოსწავლე ავლენს თა სისტემის ღირებულებების დამოუკიდებლობას სწავლაში. აქვს ცხოვრებისეული მუდამ ზრუნავს კრედო გარემოს დაცვაზე და სხვასაც მოუწოდებს. adamianis Rirebulebebis sistemis Camoyalibebisa da emociuri damokidebulebebis codna mniSvnelovania gakveTilis. მათ შორის ინტერესების. მზად არის თანამშრომლობს- და ქცევაში გაშინაგნება/ინტე გადახედოს თავის შეხედულებებს. დამოუკიდებლობას.

fexi cota ganze gawie da a. ცნობიერების და მიდგომის დააზუსტე. imitacia: bavSvi uyurebs sxvis moqmedebas da cdilobs gaimeoros is – velosipedze dajdoma. მიზნების მოქმედებების რომლებიც უკეთ ძირითადი შესაფასებელი აღწერენ სფეროს კატეგორიები იმიტაცია შედეგების აღწერა სხვისი მოქმედების მასწავლებლის თვალი მიადევნე. მოსწავლემ უკვე იცის წერა. მოსწავლე ჯერ გაუბედავად ცდილობს თავის რვეულში მის ჩაწერას. სტრატეგიის გააკეთე. უმუშავდება მუშაობის საკუთარი სტილი. მიზნის მისაღწევად დაკავშირება ახალი გადაწყვიტე. კომბინირება არასტანდარტული მოქმედებების შეაჯერე. pedlebis triali. მონაწილეობის განსაზღვრა შექმენი გარეშე სტრატეგიული საჭიროებისამებრ საჭიროების მოქმედების მიხედვით ნატურალიზაცია მოსწავლე მასწავლებლის დავალებით წერს სიტყვას. მოსწავლე მასწავლებლის მითითებით წერს ასოს . მითითების მიხედვით სიზუსტე ჩვევის მოქმედების აჩვენე. შესამუშავებლად ივარჯიშე ავტომატიზირება. rogor unda mohkidos xelebi saWes.შ. Semdeg maswavlebeli sityvieri miTiTebiT exmareba: “saWe sworad geWiros. maswavleblis daxmarebiT cdilobs velosipedis marTvas. მას საკუთარი ხელწერაც გაaჩნია. შესაბამისი შეიტანე მეთოდის ცვლილება. მიზნის. მიხედვით ან წერილობით ან ააგე მეხსიერებით ვერბალური მოსწავლე ხედავს თუ როგორ წერს მასწავლებელი ასო შ-ს დაფაზე.7 მოტორული სფეროს ტაქსონომია სასწავლო ქცევის აღწერა დასაოსტატებელი სიტყვები. saWis sworad daWera.S. დახმარების გარეშე ზუსტად მოსწავლე მითითების გარეშე წერს ასოს . მიბაძვა და მოქმედებაზე გაიმეორე გამეორება დაკვირვება და გამეორება მანიპულაცია მაგალითები მოქმედების მოქმედების შეასრულე. განხორციელება მითითებისა და შეამოწმე.შ. რომელიც ასო შ-ს შეიცავს. rogor unda dajdes velosipedze. განხორციელება. აღდგენა მითითების შესრულება განახორციელე. სხვადასხვა შეიმუშავე. ჩვევის ინტეგრირება მოთხოვნების გააერთიანე. შეასრულე ჩვევების ახალი. დამოუკიდებლად შესრულება დაასრულე. manipulacia: bavSvi ixsenebs.” 134 .

სწავლის მოტივირების ბიჰევიორისტული ფორმები. ბიჰევიორიზმი. fexebis da tanis korpusis SeTanxmebuli moZraobebi sxvagvar koordinacias saWiroebs. მხოლოდ ამ შემთხვევაში ჩაითვლება ფსიქოლოგია ნამდვილ მეცნიერებად. რომელიც ჩამოყალიბდა XX ს. ცნობიერების შესწავლა კვლევის მეცნიერული მეთოდებით შეუძლებელია - მისი დაფარულობისა და სუბიექტურობის გამო. mag. რომელთა გაზომვა და რომელზე ზემოქმედებაც ხერხდება. vidre swor gzaze moZraoba. ბიჰევიორალური თეორია. ისინი თვლიან. Tumca mouqnelad atarebs velosipeds. • პოზიტიური და ნეგატიური განმამტკიცებელი სტიმულები. ვაჭარს.. შესაძლებლობა აღვზარდო ისინი სპეციალურ გარემოში. რადგანაც მხოლოდ ქცევის უშუალო დაკვირვებაა შესაძლებელი და გააჩნია ისეთი პარამეტრები. "მომეცით რამდენიმე ჯანმრთელი ჩვილი ბავშვი. რომ მეცნიერული ფსიქოლოგიის შესწავლის საგანი უნდა იყოს ადამიანის ქცევა და არა მისი შინაგანი სამყარო (აზროვნება. მათხოვარსა და ქურდსაც კი. მოუხედავათ მათი მიდრეკილებისა. • ბიჰევიორიზმი სასწავლო პროცესში. ბიჰევიორიზმი • შესავალი. პირველ თეორიას. გრძნობები და სხვა). რომ ადამიანს დაბადებისას არ აქვს არავითარი თანდაყოლილი იდეები და მისი ქცევა. • • პოზიტიური და ნეგატიური დასჯა. მე გაძლევთ გარანტიას. rodesac xelebis. ანუ მოძღვრება ადამიანის ქცევის შესახებ არის მიმართულება ფსიქოლოგიაში. naturalizacia: bavSvi velosipeds atarebs avtomaturad. სწავლის ბიჰევიორისტული თეორია ეწოდება. ასევე. ამიტომ. რომელსაც ჩვენ განვიხილავთ. xSirad vardeba da cdilobs gaavarjiSos naswavli moZraobebi. rom ar fiqrobs sakuTari sxeulis moZraobebze da paralelurad sxva moqmedebebis ganxorcielebac ki SeuZlia. ise.. აზრები და გრძნობები ფორმირდება გარემოს გავლენის შედეგად. ეთანხმება მოსაზრებას იმის შესახებ. • სკინერის ოპერანტული განპირობებულობა. Cvevebis kombinacia: bavSvi cdilobs iswavlos aRmarTze da daRmarTze siaruli. • ბიჰევიორიზმის ძირითადი პოსტულატები.8 sizuste: bavSvi ukve damoukideblad. დასაწყისში. ბიჰევიორისტები ეთანხმებიან პრინციპს: მეცნიერებამ უნდა შეისწავლოს მხოლოდ უშუალო დაკვირვებისთვის მისაწვდომი მოვლენები. ნიჭისა მისი წინაპრების . რომ შემთხვევით შერჩეული ერთი მათგანისგან ნებისმიერი პროფილის სპეციალისტს გამოვიყვან: ექიმს. SeuZlia xelebi dakavebuli hqondes da ise ataros velosipedi. მხატვარს.

ანუ განხორციელდეს. თვალის ხამხამი. რომ მოსწავლე გამოდის დაფასთან.: სასეირნოდ წასვლა.დასწავლის ტიპი. ნერწყვის გამოყოფა სინათლეზე. ამავე დროს. რესპოდენტული ქცევა თანდაყოლილია. რომ თუ საკვების მიცემამდე დარეკავდნენ ზარს. ადამიანის განვითარებაში გადამწყვეტი მნიშვნელობა ენიჭება დასწავლას. არსებობს ქცევის 2 ტიპი: რესპოდენტული და ოპერანტული. დასწავლა მოიცავს ქცევის ფორმათა ფართო სპექტრს: ცოდნა. როგორც პირობით გამღიზიანებელზე საპასუხო რეაქცია. უშუალო საპასუხო რეაქციაა უპირობო გამღიზიანებელზე. მორალური პრინციპები და სხვა. ბგერაზე და სხვა. რომ ძველი რეაქცია (მაგ. ბუნებრივი ფაქტია.პავლოვი შეისწავლიდა. ადამიანის ოპერანტული ქცევებია მაგ. რაც გააკეთა კიდეც პავლოვმა. პავლოვმა ძაღლებზე ჩატარებული კვლევის შედეგად შენიშნა. რესპოდენტული ქცევა შესაძლებელია დასწავლილიც იქნას. ბიჰევიორიზმისათვის ცენტრალურ მომენტს წარმოადგენს დასწავლის პრობლემა. სასიამოვნო საკვების მისაღებად სწორ ქცევას და სხვა. მაგრამ ზარის ხმაზე ნერწყვის გამოყოფა პრინციპულად ახალ ახსნას მოითხოვდა. ნერწყვის გამოყოფა საჭმელზე და სხვა. რომლის მიზანი არის ინდივიდის გარემოსთან ადაპტირება. სულ მალე. ქცევა კონტროლდება მისი შედეგებით. შედეგის თავისებურება (სასიამოვნოა ის თუ უსიამოვნო) ცვლის მომავალ ქცევას . ეს არის აქტიური ქცევა. მისი განმეორების ალბათობა იზრდება და პირიქით. ადამიანის თავისებურებანი მთლიანად ცხოვრებისეული გამოცდილებით განისაზღვრება და შეიძლება ითქვას. მანქანის ტარება და სხვა. უნებლიე. როდესაც კავშირი მყარდება სტიმულსა და რეაქციას შორის. მაგ. ამ რეაქციებს ი. ინდივიდი სწავლობს ახალ რეაქციებს ქცევის შედეგიდან გამომდინარე. პავლოვის პირობითი რეფლექსების ამ თეორიას მოგვიანებით უწოდეს კლასიკური ანუ პირობით- რეფლექსური განპირობებულობა. ამ შემთხვევაში დასწავლა იმაში მდგომარეობს. მაგ. ნერწყვის გამოყოფა) უკავშირდება ახალ გამღიზიანებელს (მაგ.თუ ქცევის შედეგები სასიამოვნოა. რომ საჭმლის პირში მოხვედრის შემდეგ ნერწყვი გამოიყოფა საყოველთაოდ ცნობილი. მასწავლებლის სიტყვები: «გამოდი დაფასთან» არის სტიმული. ის. რესპოდენტულ (საპასუხო) ქცევაში სტიმული ყოველთვის წინ უსწრებს რეაქციას.წერს ერთ-ერთი ბიჰევიორისტი მეცნიერი და მისი ეს სიტყვები ახმოვანებს სწორედ აღნიშნულ იდეას: ადამიანები იბადებიან შეზღუდული რაოდენობის რეფლექსებით. განპირობებულობა . ბიჰევიორისტები სწავლობენ ქცევას. მხოლოდ ზარის დარეკვა (საჭმლის მიცემის გარეშე) იწვევდა ძაღლში ნერწყვის გამოყოფას. როგორც უკვე აღვნიშნეთ. ფორტეპიანოზე დაკვრა. ბგერას) დროში მეზობლობის გამო. შემდეგ მისცემდნენ საკვებს და ამას გაიმეორებდნენ რამდენჯერმე. რომელზე საპასუხო რეაქცია მოსწავლის მხრიდან არის ის. დაცემინება. ასე სწავლობს ცხოველი ლაბირინთიდან თავის დაღწევას. ეს არის შეძენილი რეაქციები და არ წარმოადგენს უშუალო პასუხს რაიმე თვალსაჩინოდ გამოხატულ სპეციფიკურ სტიმულზე. . ოპერანტული ქცევის კონცეფცია დაამუშავა სკინერმა.9 საქმიანობისა და რასობრივი იდეოლოგიისა" . რომ მემკვიდრული ფაქტორები არაფერ შუაშია. ავტომატურად განმტკიცება და მათი შეკავება ძალიან რთულია მაგ. უნარ-ჩვევები. ყოველთვის სპონტანურად (თავისთავად) აღმოცენდება. პირობითი რეფლექსები უხვად გვაქვს ადამიანებს შეძენილი ჩვენი ცხოვრების განმავლობაში და იგი სწავლის ერთ-ერთ უმარტივეს სახეს წარმოადგენს.

როგორც ნარკოტიკის მიღებით გამოწვეულმა შედეგმა.10 ოპერანტული განპირობებულობა . რომ პირობითი რეფლექსის გამომუშავების მეთოდიკა არ გამოდგება რთული ქცევების დასასწავლად. მაგრამ საკვების ან თავისუფლების მიღებამ. რომელიც იწვევს ქცევას. კორექტირება და ქცევის პროგნოზირება. ყოველი მოძრაობა. თავიდან კატები შემთხვევით ასრულებდენ საჭირო მოქმედებას და აღებდნენ გალიას ან იღებდენ საკვებს.კარგიც და ცუდიც. რესპოდენტულ ქცევებში ახალი სტიმული ძველ რეაქციას უკავშირდება (ზარი-ნერწყვის გამოყოფას). სკინერის თანახმად სტიმულის. რესპოდენტული ქცევებით ვერ მიიღწევა. მოხდა სასურველი ქცევის განმტკიცება და დასწავლა სასურველი შედეგის მიღწევით. რომელიც გულისხმობს ქცევის გაძლიერებას განმტკიცების შედეგად. ტერმინს განმტკიცება ფსიქოლოგიაში სპეციფიკური მნიშვნელობა აქვს. მაგრამ ისინი თვლიან. ამ ცნების დამუშავების აუცილებლობა განაპირობა იმ გარემოებამ. რადგან ქცევის მართვა მხოლოდ პირობითი რეფლექსის გამომუშავებით. ქცევის კონტროლის მექანიზმები სკინერის აზრით. დაჯილდოვების შედეგად. რომელიც ზრდის ქცევის გამეორების ალბათობას. მტკივნეული (ავერსიული) სტიმულების გამოყენებით. კატებზე. ეს ხდება დასჯა – წახალისების გზით. ოპერანტული განპირობებულობის ტექნიკა ფართოდ უნდა იქნას გამოყენებული მოსწავლეთა სწავლებაში. სწავლა კი ახალი რეაქციების დაუფლებას გულისხმობს.ი. როგორც განმტკიცებამ. . განმტკიცება-ქცევის გაძლიერებისათვის შედეგების გამოყენება. ასევე საჭიროა განმტკიცებას დაექვემდებაროს ამ ქცევის შემადგენელი ყოველი მოქმედებაც. განმამტკიცებლად განიხილება ყველა სტიმული. ბიჰევიორისტებმა დასწავლის თითქმის ყველა ძირითადი პრინციპები ცხოველებზე დაადგინეს. ადამიანის ქცევის კონტროლი ძირითადად ხდება უსიამოვნო. რეაქციის და განმტკიცების საშუალებით შეიძლება ქცევის გამომუშავება. ის თვლის. მისი მიღების ალბათობა გაზარდოს.. ოპერანტულ დასწავლას უდიდესი ღირებულება აქვს. გალიიდან გამოსვლას ან საჭმლის მიღებას კატები სწავლობდენ ბერკეტზე თათის დაკვრით.ეს არის დასწავლის ფორმა. ფსიქიკური დარღვევების მქონე ბავშვების აღზრდაში. კონტროლი. მასწავლებლის შექებისაგან მიღებული კმაყოფილების განცდა შესაძლებელია გახდეს მოსწავლისთვის კარგი სწავლის გაგრძელების მიზეზი ან «ნარკოტიკულმა ტკბობამ». მაგ. ბოლოს კი პირდაპირ ამ მოქმედებას ასრულებდენ ე. რასაკვირველია.არის სტიმულზე განხორციელებული საპასუხო ქცევა. რეაქცია . ამ წინადადებაში რამდენიმე ცნება გვხვდება: სტიმული . ესენია დასჯა და ნეგატიური გაnმტკიცება. რომ სასურველი ქცევა საბოლოოდ განმტკიცდეს. რომ სოციალურ გარემოში ადაპტური ქცევები ar იქნა განმტკიცებული. ნებისმიერი ქცევა შეიძლება განმტკიცდეს . ცნობილია ოპერანტული განპირობებულობის კლასიკური ექსპერიმენტები ცხოველებზე. რომელიც მიზანთან აახლოებს ინდივიდს. მართვა. გააძლიერა ეს ქცევა და კატა სულ უფრო ხშირად ასრულებდა ამ მოქმედებას. სკინერის აზრით. უფრო მეტიც. რომ ფსიქიკური პრობლემების მქონე ადამიანებს არაადაპტური ქცევებიც უყალიბდებათ იმის გამო.არის მოვლენა. მაგ. რომ დასწავლის კანონზომიერებანი ადამიანთანაც იგივეა. იმისათვის.

სკინერი გვირჩევს გამოვიყენოთ პოზიტიური განმტკიცება. ისიც იმეორებს ამ ქცევას. ამგვარად. ანუ მიმატებას და გამოკლებას გულისხმობს და არა იმას.ი. მაგალითად. როცა ეს ყველაფერი თან სდევს მოსწავლის ცუდ ქცევას . რა ქნას თუ წესიერი ქცევით მისგან ყურადღებას ვერ ეღირსა?!). სამწუხაროდ. 2. თუ ქცევა თავს აგარიდებს არასასიამოვნო სიტუაციას.ეს პოზიტიური დასჯაა. ამგვარად. რაც სურს (ყურადღებას). მაგ. მასწავლებელს კი ჰგონია. დამცირება. რომ კარგად სწავლის ქცევა გაძლიერდეს. რომ თავისი შენიშვნებით მოსწავლის ცუდ ქცევას აღკვეთს. როგორც ეს ყოველდღიურ მეტყველებაშია მიღებული (პოზიტიური ანუ კარგი და ნეგატიური ანუ ცუდი). ქცევის კონტროლის მიზნით. დასჯა ორი სახისა: პოზიტიური და ნეგატიური. ცუდი ნიშნის დაწერა გაკვეთილის უცოდინრობის გამო. მაგ. მასწავლებელიც მას. იმ ვარაუდით. რომ ცუდი ქცევა (სიზარმაცე) შესუსტდეს. რომელსაც უარყოფითი თანმხლები მომენტები არ გააჩნია და სასურველი ქცევის განმტკიცების ყველაზე ეფექტიანი მეთოდია. შენიშვნებს აძლევს და აი. ხდება სასჯელის წარდგენა. ე. დიდია ალბათობა იმისა. ბიჰევიორიზმის კონტექსტში ეს ცნებები უფრო უარყოფითი და დადებითი რიცხვების მნიშვნელობის მსგავსია.11 დასჯა მიმართულია ქცევის შესუსტებაზე და ხორციელდება იმ მიზნით. შედეგიც: მოსწავლე იღებს იმას. მშობლის ბუზღუნი. რაიმე კარგია თუ ცუდი. რომ განმტკიცდეს/განმეორდეს ან შესუსტდეს/ჩაქრეს ესა თუ ის ქცევა. მოსწავლეს ცუდი სწავლის/ქცევის გამო მასწავლებელი ექსკურსიაზე არ წაიყვანს. რომ შეამციროს მისი განმეორების ალბათობა ან საერთოდ აღკვეთოს ის. რომელიც ადამიანში იწვევს დადებით ემოციას და ამით ზრდის ქცევის გამეორების ალბათობას. გაკვეთილის შემდეგ დატოვება. როგორია ნეგატიური განმტკიცების მექანიზმი? სწორედ ეს ტერმინია ხშირად არასწორად გაგებული. სასიამოვნო სტიმულის მოცილება რაიმე ქცევის მაგ. როცა დასჯის ფარული ან აშკარა მოსალოდნელი საშიშროება რაიმე ქცევას განამტკიცებს. 1. მაგ. მაგრამ სხვაა. მათი სიცილით. კლასში ატყდა სიცილი. ხდება არასასურველი ქცევის განმტკიცება . გარკვეული ქცევის გაძლიერება საშუალებას გვაძლევს თავი დავაღწიოთ ყველა ამ უსიამოვნებას. მაშინ საქმე გვაქვს ნეგატიურ განმტკიცებასთან.მათ მიერ განხორციელებული საპასუხო რეაქციის არაადეკვატურობის გამო. იგი ხშირად ერევათ დასჯაში. ნეგატიური გაnმტკიცება კი ქცევის განმეორების ალბათობას ზრდის. სწორედ ამაში მდგომარეობს მისი პოზიტიურობა. ყოველ გამოხტომაზე. პოზიტიური განმტკიცება გულისხმობს სტიმულის მიწოდებას. ნეგატიური დასჯის შემხვევევაში ხდება გამეორების ალბათობის შემცირების მიზნით. პოზიტიური დასჯის შემთხვევაში ხდება მტკივნეული სტიმულის დამატება. ზოგჯერ მასწავლებლები ხელს უწყობენ პრობლემური ქცევის განტკიცებას . მანქანის უსაფრთხოების ღვედის გაუკეთებლობის . სტიმულის მიმატება ან მოკლება ხდება იმ მიზნით. რომ მსგავს სიტუაციაში ეს მოქმედება გამეორდება. დასჯა გულისხმობს რაიმე ქცევის განმეორების ალბათობის შესუსტებას. ეს უკვე ნეგატიური განმტკიცებაა. კარგად ნასწავლ გაკვეთილში მასწავლებელმა მოსწავლეს მაღალი ქულა დაუწერა.იმეორებს თავის გამოხტომებს. მოსწავლე მასწავლებლისგან ყურადღების მიპყრობის მიზნით ოხუნჯობს (მაშ. ქცევის შესუსტების ან აღკვეთის ორი გზა არსებობს: მტკივნეული სტიმულის წარდგენა (პოზიტიური დასჯა) ან სასიამოვნო სტიმულის აღკვეთა (ნეგატიური დასჯა). რადგან ჯილდოვდება თანაკლასელთა ყურადღებით. მოხდა სასურველი სტიმულის მიწოდება იმ მიზნით. რათა თავი აარიდო იგივე უსიამოვნებას. მოსწავლე სკამიდან გადმოვარდა. რაც არასწორია.

ქცევის განმეორების ალბათობა იზრდება ქცევის განმეორების ალბათობა მცირდება პოზიტიური განმტკიცება პოზიტიური დასჯა (ჯილდო) (სასჯელის დაკისრება) დაემატა კატოს კარგად ქცევის გამო აქებენ. რომ მეგობარს სათამაშო წაართვა. რთავენ თამაშში. განვიხილოთ ასევე იმ მოსწავლეთა ქცევა. სტიმული გამოცდის დანიშვნა ფიზიკაში ოპერანტული რეაქცია შედეგი (განმტკიცება ან დასჯა) საბოლოო შედეგი მოსწავლე დადებითი იზრდება ალბათობა იმისა. როგორც ვხედავთ. ამრიგად. განმტკიცებისა და დასჯის მაგალითები: ცხრილი 1. როდესაც ქცევა საშუალებას აძლევს მოსწავლეს თავი აარიდოს უსიამოვნო შედეგს. ეს ქცევა საშუალებას აძლევს მოსწავლეს. რომლებიც `ავად~ ხდებიან ზუსტად ტესტირების დაწყების წინ და მათ სკოლის ექიმთან აგზავნიან. არამედ მაშინაც. ამრიგად. მოაკლდა სტიმული განმტკიცების და დასჯის მაგალითები საკლასო გარემოში: ცხრილი 2. ნებას რთავენ თამაშს იმის გამო. წაართვა ნეგატიური განმტკიცება ნეგატიური დასჯა (შვება) (ჯარიმა) კატოს ბოდიშის მოხდის გამო. ქცევის განმეორების ალბათობა იზრდება ორი გზით: სასიამოვნო სტიმულის მიწოდებით (პოზიტიური განმტკიცება) და არასასიამოვნო სტიმულის არიდებით (ნეგატიური განმტკიცება) . მასწავლებელი არ აკრიტიკებს რომ მოსწავლე მხოლოდ მოსწავლეს მაშინ როდესაც აიწევს ხელს. რადგან ამ ქცევით მან აირიდა ტესტირების არასასიამოვნო ფაქტი. კანფეტით კატოს უწყრებიან იმის გამო. კარგად სწავლობს საგანს განმტკიცება: მოსწავლე ფრიადს ღებულობს რომ მოსწავლე მომავალშიც კარგად იმეცადინებს მასწავლებელი მოსწავლე აკრიტიკებს მაშინ მოსწავლეებს როდესაც არასწორი პასუხების სისწორეშია მხოლოდ პასუხობს. თავი დააღწიოს არასასიამოვნო სიტუაციას – ტესტირებას. შესაძლო დაჯარიმების შიშით. `ავად~ გახდომის ქცევას მოსწავლე გაიმეორებს. რომ მეგობარს სათამაშო სტიმული უმასპინძლდებიან. როგორც კი მანქანაში დაჯდებით. ქცევის მომავალში განხორციელების ალბათობა იზრდება არა მხოლოდ მაშინ. კატოს არ დაუბრუნდეს.12 გამო თუ დაჯარიმდით. ეს ქცევა განუმტკიცდება. მოხდება ნეგატიური განმტკიცება. საკუთარ . მოსალოდნელია თქვენ ის ყოველთვის გაიკეთოთ. საკუთარ ნეგატიური განმტკიცება: იზრდება ალბათობა იმისა. როდესაც ამ ქცევას სასიამოვნო შედეგები მოსდევს.

ბავშვებში არ არსებობს ცნებათა თავისთავად დაუფლების წინაპირობები. ბიჰევიორიზმის აზრით. ყურადღება.  უარყოფითი ქცევის შესუსტება.  ქცევითი . ჩვეულებრივ. .თამაში. რომ მისი მეშვეობით სასურველ რაიმეს იყიდის. მაგ. ამ პროცესში ცენტრალური ფიგურაა მასწავლებელი. ვიდრე ბავშვი არ მიხვდება.13 გამო დარწმუნებული ცოდნაში იქნება დარწმუნებული მასწავლებელი მოსწავლე მეგობართან პოზიტიური ატარებს გაკვეთილს საუბრობს მასწავლებელი მასწავლებელი მოსწავლეები მოსწავლეებს იქცევიან ჰპირდება. ასევეა ფულიც.  სიმბოლური . მოსწავლე რომ მოსწავლეს კლასის მილაგებას შემდეგშიც გაკვეთილების შემდეგ გაკვეთილებზე. რადგან აკმაყოფილებენ ძირითად ადამიანურ მოთხოვნილებებს. ყველა ცნება ბავშვს გარედან მიეწოდება და ბავშვი ითვისებს მას. წყალი. რომ მოსწავლეები რომ ილაპარაკებს ალბათობა შემდგომშიც ქცევის მოიქცევიან შემთხვევაში ცუდად ექსკურსიაზე გამგზავრების წინ ექსკურსიაზე წაიყვანს დასწავლა და ქცევის ფორმირება განმტკიცების მექანიზმის გამოყენებაზე უნდა იყოს დაფუძნებული და არა დასჯაზე. ვიდრე მის გამო უფროსი ბავშვს არ შეაქებს. ასევე გამოყოფენ პირველად და მეორად განმამტკიცებლებს. სასკოლო ქულა მეორადია. რადგან თავისთავად არაფერს ნიშნავს. გასართობ ღონისძიებებში მონაწილეობა. იგი გარკვეული ინსტრუქციებითა და მითითებებით ასწავლის მოსწავლეს ცნებებს. ღიმილი. არ მოესიყვარულება.შექება.ნიშნები. ჟეტონი. ეს ინფორმაცია გულდასმით არის გაანალიზებული. უსაფრთხოება პირველადი განმამტკიცებლებია. ფული.  უკვე არსებული სასურველი ქცევის განმტკიცება.  სასურველი ქცევის ბუნებრივ პირობებში გამოვლენის ხელშეწყობა ამ მიზნით შეიძლება გამოყენებული იქნას 3 კატეგორიის განმამტკიცებელი სტიმული:  სოციალური . საკვები. ნეგატიური დასჯა: კლასი არ მცირდება მიჰყავთ ექსკურსიაზე იმისა. ზოგადად განმტკიცებას შემდეგი ამოცანების გადაჭრა ევალება:  ახალი ქცევის ფორმირება. კარგად ცუდად დასჯა: ავალებს მცირდება ალბათობა იმისა.

მხედველობაში უნდა იქნას მიღებული მოსწავლის ასაკი. ეფექტიანი შეიძლება აღმოჩნდეს. რომელსაც მასწავლებელი იყენებს სწავლებისა და შეფასების მიზნით. ვიდრე ამ ცოდნას არ დაეუფლება.. სავარჯიშოებზე მუშაობით მანამ იწაფება. მოთხოვნილებები (მაგ. კლასში არსებობს უამრავი სახელმძღვანელო. 90-იან წლებში კლასიკური და ოპერანტული განპირობებულობის პრინციპების სისტემატურ კვლევას და გამოყენებას უწოდეს ქცევითი ანალიზი. დარბაზში სავარჯიშო დრო. შემუშავდა მრავალრიცხოვანი პედაგოგიური და თერაპიული პროგრამები ცალკეული ადამიანების ქცევის კორექციის მიზნით. ვიდრე სასურველ მიზანს არ მიაღწევთ.  განიხილოთ ყველა პოტენციური განმამტკიცებელი. თვალსაჩინოება და ტესტები. განმამტკიცებელი სტიმულები ეფექტიანი იყოს საჭიროა:  განსაზღვროთ.  ნათლად დაუკავშირეთ ერთმანეთს საპასუხო ქცევა და შედეგი. რათა შემდეგ საფეხურზე გადავიდეს..  განმამტკიცებელი სტიმული ცვალოთ ან გაიმეოროთ და გამოიყენოთ მანამ. ამას ქცევის მოდიფიკაციასაც უწოდებენ.  განსაზღვროთ თუ რა არის სასურველი ქცევა. კანფეტი არ გამოდგება მოზარდისთვის განმამტკიცებლად). ბავშვიც. ცალკე საძინებელი ოთახი. ქცევის მოდიფიკაციის ერთ-ერთი ეფექტური ხერხია . დაგეგმოთ სპეციფიკური ჩარევის ხერხები. მასწავლებელი ინფორმაციის მესაკუთრეა და მისი მოვალეობაა ბავშვს ესა თუ ის ცოდნა გადასცეს. იმისათვის რომ.14 დანაწევრებული დავალებებად და მოსწავლესაც თანამიმდევრობით მიეწოდება. მასწავლებელმა გულისყურით უნდა შეაფასოს მოსწავლის მიერ ათვისებული ცოდნის ხარისხი და შემდგომ სaფეხურზე გადასვლამდე კვლავ განუმტკიცოს გავლილი მასალა. რომელიც მოზარდებს უნდა .ჟეტონების სისტემის“ გამოყენება. რომლებიც. ახალი ჟურნალები და სხვ. რომლის განმტკიცებაც გსურთ. ამ ჟეტონების დამსახურება კი .. რა კონკრეტული შედეგი იქნება განმამტკიცებელი სტიმული თითოეული მოსწავლისათვის. შეიძლება გამოვიყენოთ ოპერანტული განპირობება რთული მოქმედებების დასასწავლად? ძალიან ხშირად ქცევის საბოლოო ფორმა უნდა აშენდეს ნაბიჯ-ნაბიჯ. თქვენი აზრით.  როგორ გაუკეთოთ მონიტორინგი მოსწავლეთა სწავლასა და ქცევაში მიღწეულ წინსვლას. თავის მხრივ. ერთ-ერთ ექსპერიმენტში არასრულწლოვან დამნაშავეთა კოლონიაში ჯილდოდ გამოყენებული იყო გემრიელი საჭმელი.ეყიდათ" ჟეტონებით. ასეთი ეტაპობრივი ფორმირებისას ჯილდოვდება საბოლოო მიზანთან ყოველი წინ გადადგმული ნაბიჯი და ხდება თანდათანობითი მიახლოება სასურველ ქცევასთან.

წინააღმდეგ შემთხვევაში.. ტექსტზე მუშაობას ) უფრო სასურველი მოჰყვეს (ფილმზე საუბარი). დასჯა . თავზე ხელის გადასმა. დახატული გაცინებული და მოწყენილი სახეები). როცა აღმზრდელი აჯილდოვებს პატარა თანმიმდევრულ ნაბიჯებს დასახული მიზნისკენ. ქცევითი პრობლემის მქონე ბავშვებთან სკოლაშიც და სახლშიც. რომ ინდივიდმა რაც შეიძლება მალე შეძლოს მათ გარეშე არსებობა. ამასთან მნიშვნელოვანია. განმამტკიცებლად შეგვიძლია გამოვიყენოთ საკვები. – მათ სჯიდნენ თავიანთი მასწავლებლები და ისინიც სჯიან მოსწავლეებს. სკინერი წერს: ქცევის კონტროლის ყველაზე ეფექტური ხერხია სწორი ქცევების განმტკიცება. მაგ: ნაკლებად სახალისო დავალებებს (მაგ. ჟეტონებით სწავლების მიზანია მოსწავლის უნარების იმ დონეზე განვითარება. მოსწავლე კარგი ქცევის შემთხვევაში ღებულობს ჟეტონებს. რაც კი დასწავლის პროცესის შესახებ მეცნიერებმა დაადგინეს. ცნობილ სტატიაში . ეს ტექნიკა ცნობილია დ. სკინერი დაესწრო თავის შვილს გაკვეთილზე და გაოგნებული დარჩა მასწავლებლის მიერ გაუცნობიერებლად დაშვებული შეცდომებით. (ჟეტონებად შეგვიძლია გამოვიყენოთ დასაკრავები. თუ მას დაუკავშირებს მისთვის უფრო სასურველ ქვევას. რომ სკოლაში პოზიტიური კონტროლის რეკომენდაციები დაინერგა. მაშინ როდესაც ცუდი ქცევის შემთხვევაში მას აკლდება ჟეტონები. მასწავლებელმა დაარღვია თითქმის ყველა კანონი. ღებულობენ პრიზს. დააპროექტა სასწავლო მანქანები პროგრამირებული სწავლებისთვის სადაც თითოეული ნაბიჯი ზუსტად არის გათვლილი და ოპერანტულ განმტკიცებას ეფუძნება. წინააღმდეგ შემთვევაში ის არ გამოიწვევს ქცევის განმტკიცებას. წინასწარ დადგენილი რაოდენობის ჟეტონების შეგროვების შემდეგ მოსწავლეები ცვლიან ჟეტონებს გარკვეულ მატერიალურ განმამტკიცებლებზე.ქება. ამ თეორიის კიდევ ერთი დამსახურებაა. ამან მეცნიერი იძულებული გახადა გაეაზრებია. სიტუაცია იყო სრულიად აბსურდული. პრიზად. ინდივიდები ჟეტონებზე ისე ხდებიან დამოკიდებული. ავერსიულის (მტკივნეულის) სანაცვლოდ. თუ როგორ შეიძლებოდა განმტკიცების პრინციპები გამოყენებული ყოფილიყო სასკოლო სწავლებაში და შემდეგ. მაგრამ ჟეტონები ეფექtიანია მხოლოდ იმ შემთხვევაში. მასწავლებელს შეუძლია წაახლისოს მოსწავლისათვის არასასურველი ქცევა. რომ ჟეტონების სისტემა წარმატებით შეიძლება გამოვიყენოთ გონებრივად ჩამორჩენილ და აუტისტ ბავშვებთან მუშაობისას. საკანცელარიო ნივთები. წესების დაცვის განმამტკიცებელი. როგორც ცნობილია. ღიმილი. ჟეტონები ხდება სიბეჯითის და სწავლაში წარმატების. ასეთი შედეგის მისაღწევად ნებისმიერი ჟეტონების სისტემა უნდა დაიგეგმოს ისე. კვლევებმა აჩვენა. ჟეტონების სისტემას ზოგ ტიპიურ სკოლაშიც მიმართავენ.15 შეიძლებოდა წესების ზუსტად შესრულებით. რომ მან შესძლოს ეს უნარები გამოიყენოს რეალურ ცხოვრებაში ჟეტონების მიღების სურვილის გარეშეც. ასევე სოციალური განმამტკიცებლები . სათამაშოები. მაინც როგორ აღმოჩნდა ბიჰევორიზმი სკოლაში? ერთხელ. პრემაკის პრინციპის სახელწოდებით. რომ ქცევის მოდიფიკაციის პროგრამის ეფექტი ნულამდე დადის.რატომ განიცდიან მასწავლებლები მარცხს” სკინერი წერს. რომ პრიზი მოსწავლისთვის სასურველი იყოს. სკინერის იდეებმა პედაგოგიკაში ფართო გავრცელება ჰპოვა. წერს სკინერი. რომ მასწავლებელთა წარუმატებლობის მთავარი მიზეზი ავერსიული კონტროლია. ამრიგად.

წერენ მაღალ და დაბალ ნიშნებს. სხვადასხვაგვარი მასწავლებლები.16 ინფორმაციას გვაძლევს იმის შესახებ. ციხე . ანუ . ბიჰევიორისტული მიდგომა ხაზს უსვამს სწავლა/სწავლებაში გარეგან მოტივებს: წახალისებას. რომ იმავე გარემოში იგი ძველებურად არ მოიქცევა. ძირითადად. განსაზღვრავს გაკვეთილის ტემპს. მასწავლებელის შექება განისაზღვრება არა მოსწავლის რეალური მოქმედებით. ჯილდოს. ყოველგვარი შექება/წახალისება როდია ეფექტიანი. ინტენსივობა ლიმიტირებული. ის უნდა იყოს პასუხი ქცევაზე და არა პიროვნულ მახასიათებლებზე. რომ ყველაზე ჰუმანური მასწავლებლებიც კი მიმართავენ წახალისებასთან ერთად დასჯასაც: აქებენ და ეჩხუბებიან მოსწავლეებს.საუკეთესო მოდელია. რომ დასჯა არ აკმაყოფილებს დამსჯელს და უსარგებლოა დასჯილისათვის ბევრი მეცნიერი თვლის. რომელიც გვიჩვენებს. (იხ.აჯანყება“. დასარიგებელი მასალა). იგი ეფექტიანია. რომ მოსწავლე უფრო ყურადღებიანი ხდება. თუ აამაღლებს მოსწავლის თვითპატივისცემას და მას თან ახლავს კონსტრუქციული. თუ რა არაეფექტიანია დასჯა. მასწავლებელი სრულად აკონტროლებს სასწავლო და აღმზრდელობით პროცესს: საგნის სპეციფიკიდან გამომდინარე განსაზღვრავს სასწავლო მასალას. წარმართავს სწავლების პროცესს. სწავლება მიმდინარეობს იოლად და ეფექტურად. თუ პატიმარმა არაფერი ისწავლა. ისინი თითქმის ყოველთვის უკან ბრუნდებიან სახეშეცვლილნი. რომ ბიჰევიორიზმი ყველაზე წარმატებული სწავლების სტრატეგიაა და მასწავლებელთა სათანადო მომზადების შემთხვევაში. დირექტიული სწავლება. რა არ უნდა გაკეთდეს. ეს ახალი ფორმები ეხმარება მოსწავლეს თავი დააღწიოს კიდევ ერთ დასჯას და წარმოადგენს დასჯაზე პასუხს. ქცევის დასჯილი ფორმები არ ქრება. მასწავლებელს. შენიღბულნი და სხვა ქცევის თანმდევნი. მასში ეს ქცევა სულ უფრო და უფრო მტკიცდება და ის სულ უფრო და უფრო ხშირად მიმართავს სადამსჯელო ღონისძიებებს. უამრავი სახის ქცევა. შექებასაც ყველა მასწავლებელი სწორად როდი იყენებს . აუტიზმი და სხვა) სწავლებაში. მთავარი არის მიიღო სიამოვნება და აიცილო უსიამოვნება.. ამოწმებს და ასწორებს მოსწავლეთა საპასუხო რეაქციებს. კონკრეტული რჩევა. მათ მიერ გამოყენებული სწავლებისა და აღზრდის მეთოდები. რა უნდა გაკეთდეს. დასჯა წაახალისებს დამსჯელს. არ არსებობს იმის გარანტია. შექება ან დასჯა აძლევს მოსწავლეს მნიშვნელოვან ინფორმაციას მისი კომპეტენტურობის შესახებ. მაგ. გარდა ამისა. ეს გრძელდება მანამ. ყველა მათგანის დანიშნულება ერთ რამეში მდგომარეობს – მოსწავლემ ისწავლოს. მართლაც. მასწავლებელი. არამედ მასწავლებლის წარმოდგენით მოსწავლის შესახებ. ვიდრე არ მოხდება . რომელიც მოსწავლეს აშინებს ცუდი ნიშნის დაწერით და აღწევს იმას. აუცილებლობის შემთხვევაში იგი უკიდურესად დიდი სიფრთხილით უნდა იქნას გამოყენებული. ბიჰევიორისტული სწავლების თეორია არის მასწავლებელზე ორიენტირებული. უნდა ითქვას. ზოგადად დასჯა არაეფექტიანია. სასკოლო ოთახი ერთგვარად მოგვაგონებს კიდეც სკინერის ექსპერიმენტის სიტუაციებს: მრავალი პრობლემა. სასჯელი უნდა იყოს ხანმოკლე. არ უნდა მივიღოთ „ხანმოკლე სარგებელი და ხანგრძლივი ტკივილი“.ხშირად. დასჯა არის ხელისშემშლელი სწავლების პროცესში. გამოდის. აღნიშნული მეთოდი დიდი წარმატებით გამოიყენება განსაკუთრებულ მოსწავლეთა (გონებრივი ჩამორჩენა. მაგრამ არაფერს გვეუბნება იმის შესახებ. შექება უნდა იყოს გულწრფელი და არ უნდა შეიცავდეს სხვასთან შედარებას. ოპერანტული პრინციპები ძალიან მნიშვნელოვანია სწავლებისათვის.

რომ ჩაეთვალოს სამუშაო შესრულებულად. ასეთი სწავლება მასწავლებელს უადვილებს გაკვეთილის ახსნას და სწორად წარმართვას. აშკარაა. რომ 75% უნდა იყოს სწორად შესრულებული. ის დაკავშირებულია მკაცრ დისციპლინასა და ინფორმაციის გადაცემასთან. დასკვნის სახით შეიძლება ითქვას. რომელიც ხელს შეუწყობს მათ დამოუკიდებელ სწავლას. გასაგები. ბევრი მეცნიერი აკრიტიკებს სწავლის ბიჰევიორისტულ თეორიას. მაგ. ზედმიწევნით ხდება სიტუაციის განსაზღვრა და ქცევის პროგნოზირება. მაგრამ ფაქტია. პრობლემას ისიც ამწვავებს. არ გააჩნია მისთვის პიროვნული მნიშვნელობა/ღირებულება და ამიტომაც არ არის ბოლომდე გასაგები. დიდია ბიჰევიორიზმის გავლენა სწავლების ტრადიციულ მეთოდებზე. რომ მას გააჩნია თავისი სისუსტეები. რომელსაც გააჩნია თავისი ღირებულება. მაშინ უნდა აღვნიშნოთ. ამ თეორიის პრინციპები უფრო ადვილად . სწავლების ეს ფორმა განსაკუთრებით ნაყოფიერია ისეთი მოსწავლეებისთვის. სწავლა ზედაპირულია და ფრაგმენტული ხასიათის. რომლებიც ზემოქმედებენ ქცევაზე. რომლებიც ნაკლებად გამოირჩევიან შემოქმედებითი აზროვნების უნარით და უფრო მეტად მიწოდებული მასალის დამახსოვრებისკენ აქვთ მიდრეკილება. რომ დღეს ბიჰევიორიზმი კვლავ სერიოზულ მიდგომას წარმოადგენს და მასთან ბრძოლის მიუხედავად უნდა ვაღიაროთ მისი დიდი პოტენციალი. შემდეგ აძლევს ზუსტ ინსტრუქციას რა უნდა გააკეთონ: "წაიკითხე ტექსტი და ასო “ფ”-თი აღნიშნე რომელია მასში ფაქტი და ასო “მ”-თი . ბიჰევიორისტი მასწავლებელი ზუსტად აღწერს რა უნდა გააკეთონ მოსწავლეებმა. რადგან მასალას. თავისთავად ეს პროცესი არის ლოგიკური. მაგალითად: საკმარისი არ არის მასწავლებელმა გადასცეს მოსწავლეს სასწავლო მასალა და შეასრულებინოს შესაბამისი სავარჯიშო. მიუთითებს. რომ მასწავლებელმა უზრუნველყოს მოსწავლესთან ისეთი ურთიერთობა. ასევე საჭიროა. საგნის შესწავლის ხარისხი მცირდება. ასევე ზუსტად იცის როგორ შეაფასოს მიღწეული შედეგები. რომ ბიჰევიორისტული სწავლის თეორიებში მთავარი ყურადღება ექცევა სიტუაციურ ფაქტორებს. რომ რაც არ უნდა ამომწურავად ვასწავლოთ მოსწავლეს საგანი. ჩამოთვლის შემოწმებისა და შეფასების კრიტერიუმებს. როგორ ხდება მოსწავლეების მიერ მიწოდებული მასალის ათვისება? თუ ამ კუთხით მივუდგებით ბიჰევიორისტულ სწავლებას. მაკონტროლებელიც და შემფასებელიც. რადგან ხდება კარგად სტრუქტურირებული სასწავლო მასალის გადაცემა მოსწავლეებისათვის და უნარ-ჩვევათა გაწრთვნა ინდივიდუალური გეგმით. რომლებიც ბიჰევიორისტულ თეორიებს ეყრდნობა ძირითადად უზრუნველყოფს ცოდნის დაგროვებას. რომელიც მთელ კლასთან მუშაობს. რომ მასწავლებლისთვის. რომელსაც მას ვთავაზობთ. ასეთ პირობებში. ბიჰევიორიზმი არის მოდელი. სწორხაზოვანი და ეფექტიანიც. რომლებიც ორიენტირებულია მასწავლებელზე და არა ბავშვზე. მან თუ მიღებული ცოდნა ვერ დააკავშირა ყოველდღიურ გამოცდილებასთან. ასეთ დროს ქვეითდება მოსწავლის მოტივაცია და აკადემიური მოსწრებაც. ძნელია გაკვეთილის ცალკეული მოსწავლის სასწავლო მოთხოვნილებებსა და საჭიროებებზე მორგება. თუ იგი მიზანმიმართულად და სწორად იქნება გამოყენებული. სასწავლო მეთოდები. მისცემს ტექსტს დასამუშავებლად.17 მასწავლებელი არის გადამცემიც.რომელია მოსაზრება".

როგორებიცაა: რწმენები. ის არის ქცევის კოგნიტივისტური კონცეფცია. რომელმაც შემოგვთავაზა სწავლის სოციალურ-კოგნიტური თეორია. თვითეფექტიანობა გაგებულია. ადამიანის მოტივაციაში მთავარი ისაა. ბანდურას სწავლის სოციალურ . .კოგნიტური თეორია ძირითადი საკითხები • სოციალური ფაქტორების როლი სწავლა/სწავლების პროცესში. აღნიშნავს კანადელი ფსიქოლოგი ალბერტ ბანდურა. • თვითრეგულირებული სწავლა.18 შეიძლება შევამოწმოთ. რომ ბანდურას თეორია წარმოადგენს ერთგვარ შემაერთებელ რგოლს ბიჰევიორიზმსა და კოგნიტურ მიდგომას შორის. რომ არაფერი ვთქვათ კოგნიტური და ჰუმანისტური ფსიქოლოგიის წარმომადგენლებზე. რომ მოქმედება უშუალო განმტკიცების გარეშეც ხორციელდება . მოლოდინები. ვიდრე სხვა თეორიების პრინციპები. • დაკვირვებით სწავლისთვის აუცილებელი ფაქტორები.ადამიანს შეუძლია მომავალი წარმატების ან წარუმატებლობის წინასწარმეტყველება და სათანადო ქცევის განხორციელება. მოტივაციაც კოგნიტური პროცესების წყალობით წარმოიქმნება. მაგრამ ბიჰევიორისტული თეორიის ნაკლი თავად ბიჰევიორისტების შემდეგმა თაობამაც აშკარად იგრძნო. მოდელის თვისებები. მოტივაცია. რადგან. მე-კონცეფცია. • სოციალური მოდელირება. როგორც ცნობიერი წარმოდგენა ან მსჯელობა საკუთარ შესაძლებლობებზე. ვიდრე არაზუსტი. ქცევის ბიჰევიორისტული ახსნა უფრო არასრულია. ის ძალიან ეფექტურად გამოიყენება მოსწავლეებში არასასურველი ქცევის შესაცვლელად და სასურველი ქცევის დასასწავლად. ჩვენს მიერ შემდგომში განხილული ყოველი თეორია შეეცდება ბიჰევიორისტული თეორიის ნაკლოვანებების გათვალისწინებას. ამ უნარის საშუალებით ადამიანებს შეუძლიათ განჭვრიტონ ქცევის შესაძლო შედეგები (სხვის მაგალითზე) და თავიდან აიცილონ არასასურველი შეცდომები. ბანდურას სწავლის სოციალურ-კოგნიტური თეორია მოიცავს ისეთ კოგნიტურ ფაქტორებს. შეიძლება ითქვას. მისთვის სწავლა შემეცნებითი სტრუქტურების კომპეტენციაა (მათი მეშვეობით ვსწავლობთ). • ქცევისა და გარემოს ურთიერთმიმართება. კერძოდ. სკინერის სწავლის თეორიის თანამიმდევრულობა უდიდეს პატივისცემას იმსახურებს.

ეს არის არაპირდაპირი განმტკიცება . სხვა ადამიანები. პირდაპირ განმტკიცებას. მიმბაძველს არ ესმის იმ ქცევის მნიშვნელობა. ყველა ეს ფაქტორი გავლენას ახდენს ერთმანეთზე. რამდენიმე მოსწავლემ. საკუთარი ქცევის შედეგებით. გარემოში . განწყობებსა და მოთხოვნილებებზე არის დამოკიდებული. მათი ურთიერთდამოკიდებულება. თუ თქვენ შეაქებთ ორ მოსწავლეს მათ მოხსენებებში ლამაზი ილუსტრაციების ჩართვისათვის. რა დიდი ძალა აქვს საკლასო ოთახში მასწავლებლის და მოსწავლის პიროვნების. რაც დახარჯული ძალების და დროის დიდ ეკონომიას იძლევა. სწავლა სწორედ ამ უკანასკნელზე უნდა იყოს დაფუძნებული. გარემო და ქცევები. საკლასო გარემოსა და მათ ურთიერთდამოკიდებულებას. ადამიანი სწავლობს საკუთარი გამოცდილების საფუძველზე. სხვაგვარად რომ ვთქვათ. ერთი წუთით დავფიქრდეთ. სხვისი ქცევის შედეგების გათვალისწინებით ქცევის დასწავლას. თუ პიროვნული ფაქტორები. და პირიქით. ბანდურა განასხვავებს სუფთა მიბაძვას და შეგნებულ მიბაძვას. რომლებიც აკვირდებიან თქვენს შექებას. ამ სახის განმტკიცება მნიშვნელოვანია . ბანდურა ამ პროცესს ურთიერთდეტერმინიზმს უწოდებს . როგორ სწავლობს ადამიანი? როგორ ვიცით. გარემოს ზეგავლენის დაღი ატყვია პიროვნების ცოდნის მარაგს. რომელიც განსაზღვრავს სასწავლო პროცესის ფუნქციონირების ეფექტიანობას. ემოციებზე.შ. რომ სუბიექტი ხვდება მისაბაძი ქცევის მნიშვნელობას და შეგნებულად ბაძავს. გარემოც უზარმაზარ ზეგავლენას ახდენს ქცევაზე. რომელიც გულისხმობს საკუთარი განმამტკიცებლების კონტროლს. ოპერანტული განმტკიცებისა და არაპირდაპირი (სხვის ქცევაზე დაკვირვების გზით) განმტკიცების გარდა. ფიზიკური ადგილმდებარეობა და ა.. ასეთი ქცევები ახასიათებთ ცხოველებს. მაგ. ქცევაში კი . ადამიანის ფუნქციონირებას არ განსაზღვრავს მხოლოდ გარეგანი ფაქტორები და არც მხოლოდ შინაგანი.19 ბანდურას აზრით. ბიჰევიორისტული შეხედულების მიხედვით. ქცევა და გარემო ერთმანეთთან მუდმივ ინტერაქციაში არიან. ადამიანის ფუნქციონირებას განსაზღვრავს პიროვნული ფაქტორები. მოლოდინი. პიროვნულ ფაქტორებში მოიაზრება: რწმენები. ქცევის რეპერტუარს. მათი ქცევები და ამ ქცევათა შედეგები. ურთიერთდეტერმინიზმს! ეს ურთულესი პროცესია.სხვისი ქცევის შედეგების გათვალისწინებით დასწავლილი ქცევა. პიროვნების ქცევა მის ინტელექტზე. ანუ. დასწავლისთვის კი ისაა დამახასიათებელი. ქცევის დასწავლისა და განხორციელებისათვის მნიშვნელობა აქვს არა მხოლოდ უშუალო. დიდია ადამიანის გავლენა გარემოზეც. ბანდურას აზრით. მაშინ მოვლენათა ციკლი პროგრესული და უწყვეტია. ამ იდეიდან გამომდინარე. სუფთა მიბაძვის დროს. მოსწავლე შეიძლება ხედავდეს სხვების წახალისებას გარკვეული ქცევის გამო და ამან გაზარდოს მის მიერ ამ ქცევის განხორციელების ალბათობა.თვითგანმტკიცება. სიტყვიერი გამონათქვამები და სხვა. რომელსაც ბაძავს.შ. პატარა ბავშვებს და მასაც თავისი დადებითი ღირებულება აქვს განვითარებისთვის. დამოკიდებულებები და ა. მეორეს მხრივ. არსებობს განმტკიცების კიდევ ერთი ფორმა . არამედ არაპირდაპირ განმტკიცებასაც.ინდივიდუალური ქმედებები. არამედ სხვებზე დაკვირვებითაც. შეიძლება შემდეგ ჯერზე ილუსტრირებული მოხსენებები ჩაგაბარონ.ერთი მხრივ. სწავლის სოციალურ-კოგნიტური თეორიის მიხედვით კი ადამიანს შეუძლია ისწავლოს არა მხოლოდ საკუთარი ქცევის შედეგებიდან გამომდინარე.დასჯა და წახალისება.

ასევე. კომპეტენტურია. მოდელზე დაკვირვების გზით ბავშვი არაპირდაპირ ითვისებს გარკვეულ ემოციურ რეაქციებსაც. რომ გარკვეული ჯილდო მიიღონ. რომ მოსწავლეებმა დააფასონ თავიანთი კომპეტენტურობის ზრდა და ამით სიამოვნება მიიღონ. მათი შეფასებით. ნაწარმოების გმირები და სხვ. გამოცდილი მსახიობისადმი მიძღვნილი აპლოდისმენტები ზრდის ახალგაზრდა.20 როგორც მოსწავლეთათვის. რა პირობებს უნდა აკმაყოფილებდეს მოდელი. სხვებზე დაკვირვების გზით ემოციური რეაქციების სწავლის პროცესიც არაპირდაპირი განმტკიცების მაგალითია. • თუ მოდელს მაღალი სოციალური სტატუსი აქვს. უპირველეს ყოვლისა. იმიტომ. მასწავლებელი და სხვა ადამიანები. ტერმინი . ინჟინერი. რომელსაც აკვირდებიან. ფილმის. ძლიერია. თვითგანმტკიცება ხშირად მათთვის საქმიანობის გაგრძელების ერთადერთი იმპულსია. ქირურგი და სხვა).მოდელი” თანაბრად აღნიშნავს. მაგ. რომლებიც რეალურად მის გვერდით არსებობენ). ცნობილია და ძალაუფლების მქონe • თუ მოდელი კეთილგანწყობილია დამკვირვებლის მიმართ. მისაბაძნი სწორედ სიმბოლური მოდელები ხდებიან. მასწავლებლისთვისაც ძალზე მნიშვნელოვანია ეს მომენტი. ბანდურა აღწერს ოთხ პროცესს. ადამიანს.. დამწყები მსახიობისთვის მისი მიბაძვის ალბათობას). ან სხვისი წარმატება მათთვის სწავლის მოტივატორი გახდეს. აგრესია და სხვა. რომლებიც ზეგავლენას ახდენენ სხვაზე დაკვირვების გზით რაიმეს დასწავლაზე: • ყურადღება. ბავშვები დაკვირვების გზით სწავლობენ არა მხოლოდ კონკრეტულ ქცევებს. რომ ის მისაბაძი გახდეს? მიბაძვის ალბათობა იზრდება: • თუ დამკვირვებელი გარკვეულ სარგებელს ნახულობს მოდელის ქცევის გამეორებით. ისე მასწავლებლებისთვის. ხოლო მოდელზე დაკვირვების გზით ადამიანის მიერ გარკვეული მოქმედებების ან ქცევის ათვისების პროცესს .მოდელირებას. გოგონებს იზიდავთ. და ან ძმა. არამედ ისეთ ემოციურ რეაქციებსაც. არამედ. ეს სიმბოლური მოდელები ისეთივე მნიშვნელოვანია. მშობელი. • თუ მოდელის ქცევა დაჯილდოვდება (მაგ. ჩვენ გვინდა ჩვენი მოსწავლეები უკეთესები იყვნენ არა იმიტომ. ვის ქცევასაც ვაკვირდებით (ეს შეიძლება იყოს მეგობარი. მოდელს უწოდებენ. როგორებიც არის შიში ან სიხარული. მოსწავლისათვის. როგორც რეალურ ადამიანს. სხვაგვარად რომ ვთქვათ. . • თუ მოდელის ქცევა სქესისთვის შესაფერისია (მაგ. ხშირად. როგორც რეალური. უფრო ქალური პროფესიები და არ იზიდავთ მამაკაცური პროფესიები.

თავისებურებებს. ემოციურ მდგომარეობას.შ. ქცევის აგების ფაზაში ვარჯიში მას უფრო სრულყოფილსა და მოქნილს ხდის. უკუკავშირი და ხელმძღვანელობა გვჭირდება მოდელის ქცევის გამეორებისათვის. მაგალითად. მეორეს მხრივ. შეიძლება ეს ქმედება სრულყოფილად მაინც ვერ განვახორციელოთ. რომ ის ყურადღებით გისმენთ ან აკვირდება თქვენს ქცევას: მას შეიძლება შიოდეს. • მოტივაცია. როგორიცაა მისი მოლოდინები და ემოციური მდგომარეობა. რათა განახორციელოს თავის ქმედებაში მოდელის მსგავსი ქცევა. თუ გავლენას ახდენს თვითონ მოდელის (მაგ. დამახსოვრება შეიძლება გაუმჯობესდეს გონებაში ქცევის იმიტაციით ან რეალური ვარჯიშით. საჭიროა მოსწავლეები თავს ზემოდან დაგყურებდნენ და გაკვირდებოდნენ როგორ ასრულებთ სამუშაოს. მასწავლებლები უნდა ეცადონ ყურადღება მიაპყრონ მოსწავლის გრძნობებს. რაიმე გუშინდელ მოვლენაზე ფიქრობდეს და ა. მაგალითად.21 • შენარჩუნება. მოსწავლემ უნდა შეარჩიოს. კარგი შედეგი მაშინ მიიღწევა. შენარჩუნება. რას მიაქციოს ყურადღება. ნაბიჯი. • გამეორება. 2. რომ სიმაღლიდან ხტომისა და ცურვის სწავლისას. დიდი მნიშვნელობა აქვს თვით დამკვირვებლის. როგორ უნდა გამოიყურებოდეს ქცევა და გვახსოვს მისი ყველა ელემენტი. როდესაც მოქმედების უშუალოდ შესრულებამდე ხდება ქცევის მოდელის გონებაში წარმოდგენა. საჭიროების შემთხვევაში. როცა მოდელის ქცევის შესაბამისი ჩვევები ჯერ კიდევ არა აქვს ათვისებული დამკვირვებელს. 3. რომ მოახდინოს მოდელის ქცევის გამეორება. ბალერინას ცეკვაზე კარგი დაკვირვება და . საკმარისი არ არის დამკვირვებელმა მხოლოდ ყურადღება მიაპყროს საჭირო ქცევას. კერძოდ. ყურადღების მიპყრობა მოდელის ქცევაზე დაკვირვებას გულისხმობს და არა მხოლოდ პასიურ აღქმას. ვარჯიში გვეხმარება სასურველი ქცევის ელემენტების (ნაბიჯების თანმიმდევრობის) დამახსოვრებაში. როცა უკვე „ვიცით“. გამოცდილი სპორტსმენები მიიჩნევენ. მაგრამ არის ისეთი შემთხვევებიც. მოტორული უნარ-ჩვევის დემონსტრირებისას (მაგალითად. განვიხილოთ თითოეული მათგანი: 1. ამიტომ. ზოგჯერ ჩვენ ძალიან ბევრი ვარჯიში. ყურადღება. დამკვირვებელს უნდა ჰქონდეს იმის ფიზიკური და ინტელექტუალური უნარი და შესაძლებლობა. ბევრ შემთხვევაში დამკვირვებელი ფლობს შესაბამის ქცევით რესურსებს. მან ის უნდა დაიმახსოვროს და კიდეც გაიხსენოს სათანადო დროის გავლის შემდეგ. დამკვირვებელის ყურადღების ხარისხზე მასწავლებლის) თავისებურებები. რომ მოსწავლის კლასში მშვიდად ჯდომა და თვალებში ყურება სრულიადაც არ არის გარანტია იმისა. დამახსოვრება და მასალის აზრობრივი ორგანიზაცია საუკეთესო პირობებს ქმნის დასწავლისთვის. თუ ყურადღება არ მიექცა მნიშვნელოვან დეტალებს. რამდენად „მისიანად“ მიიჩნევს მოსწავლე მას. მაშინაც კი. სწავლების პერიოდში. ასწავლი საკერავი მანქანით კერვას). შეუძლებელია მოდელზე დაკვირვებით რაიმეს შესწავლა. ნებისმიერი მასწავლებელი დაგეთანხმებათ. გამეორება. სციოდეს. ეს სწორ მიმართულებას აძლევს მათს ყურადღებას და აიოლებს დაკვირვებით სწავლას. მოსწავლის.

მესამემ ვერ ნახა შედეგი. მოტივაცია. დამკვირვებელი არ განახორციელებს მოდელის ქცევას. თუ არ გვექნება ქცევის შესრულების მოტივაცია ან წამახალისებელი ფაქტორი. რომ მოსწავლეზე გავლენას ახდენს არა მხოლოდ მოდელის ქცევა. ერთმა ჯგუფმა ნახა. ყურადღება და შენარჩუნება ხელს უწყობს მოდელის ქცევის ათვისებას. დამოკიდებულია მოტივაციაზე. ისინი კი. 4. მაგრამ არ აკეთებდე. ფილმის ნახვის შემდეგ ბავშვები თავად გაიყვანეს ოთახში. ბანდურაც დიდ მნიშვნელობას ანიჭებს გარეგან განმამტკიცებლებს. სადაც დემონსტრირებულია სხვადასხვა დონის აგრესია. არამედ ის შედეგები. ამიტომ მოტივაციას დიდი მნიშვნელობა ენიჭება სწავლის პროცესში. მაგ. დადგინდა. რომელიც მოდელის მოქმედებას მოჰყვა. შენახვას და ცვლილებას. რომ დამკვირვებელმა ის თავის ქცევით რეპერტუარში გადაიტანოს სათანადო გავარჯიშების გარეშე. მოსწავლემ/მასწავლებელმა . რომ ამ თეორიაში გარეგანი მოტივაცია აუცილებელია სწავლისთვის. მაგრამ როცა მათ ჯილდოს დაჰპირდნენ ფილმში ნანახი აგრესიის მიბაძვისთვის. რომ აგრესიული ბავშვი დაისაჯა. მეორემ ნახა. თვითონაც აგრესიულად იქცეოდნენ . სოციალურკოგნიტური სწავლის თეორია ერთმანეთისგან განასხვავებს სწავლასა და შესრულებას. რომ თავდასხმისთვის ბავშვი ფილმში დაისაჯა. ანუ ბავშვს არც სჯიდნენ და არც აჯილდოებდნენ. ამგვარად. თუ თვითეფექტიანობის განცდა სუსტია. ბევრმა მათგანმა გამოავლინა აგრესია. რეალურად განხორციელდება თუ არა მოდელზე დაკვირვების გზით ნასწავლი ქცევა.ბობო”). რომლებმაც ნახეს. რომ აგრესიისთვის (თოჯინის ცემისთვის) ფილმში ბავშვი დაჯილდოვდა. წახალისდება თუ დაისჯება მოდელი გარკვეული ქცევისთვის. ვინც ნახა. სადაც ერთი ბავშვი გამეტებით ურტყამდა თოჯინას (თოჯინა .. ნაკლები აგრესიულობით გამოირჩეოდნენ. ამ ექსპერიმენტებში ბავშვები უყურებენ ფილმებს. ამას ადასტურებს ა. ბავშვები. ხოლო აღდგენა და მოტივაცია უზრუნველყოფს დამკვირვებლის მიერ მოდელისაგან ნასწავლი ქცევის რეალურ განხორციელებას.. თვითეფექტიანობის ძლიერი განცდა იწვევს მეტ ძალისხმევას და შეუპოვრობას დაბრკოლებების წინაშე. მაგრამ ვერ შევძლებთ მის შესრულებას. დაწყებითი სკოლის მოსწავლეებმა ნახეს ფილმი. რომელიც უზრუნველყოფს ქცევის შეძენას. მაგრამ მათ არ თვლის ერთადერთ ხერხად. ვინც შედეგი ვერ ნახა პირველსა და მეორეს შორის მოთავსდნენ აგრესიის გამოვლენის თვალსაზრისით. ისე არასასურველი ქცევა.22 მოძრაობათა თანამიმდევრობის დამახსოვრება ჯერ კიდევ ვერ უზრუნველყოფს იმას. თვითეფექტიანობა და თვითრეგულაცია ზოგადად. აქვე უნდა ავღნიშნოთ შემდეგი: ახასიათებს რა სკინერის ოპერანტული განპირობების თეორიას ბანდურა აღნიშნავს. რომ ბავშვი აგრესიისთვის დაჯილდოვდა. ადამიანებმა შეიძლება დაისწავლონ როგორც სასურველი. სადაც იყო თოჯინა .ბობო" . თუ ის არ არის სათანადოდ მოტივირებული. ჩვენ შეიძლება დავეუფლოთ ახალ უნარს ან ქცევას დაკვირვებით. შეიძლება ბევრი რამ იცოდე.ცემდნენ თოჯინას. ბავშვებმა. ამრიგად. ბანდურას ცნობილი ექსპერიმენტების სერია. როგორც ზემოთ აღვნიშნეთ.

მასწავლებლებშიც და მოსწავლეებშიც თვითეფექტიანობის განცდა განსაკუთრებით იზრდება რეალური წარმატების მიღწევისას. რათა ამ უნარების გავარჯიშებასა და დაუფლებაზე იმუშაონ მოსწავლეებთან. პასუხისმგებლობის განაწილება („ასე მოვილაპარაკეთ ჯგუფმა“). ცნებების და წესების გამეორებაზე. 5. ის წამოედო და დაეცა“). სტანდარტის შესატყვისი ქცევა უფრო თავდაჯერებულს ხდის ადამიანს და პირიქით. რაც მასში. რომლებიც ქმნიან თვითრეგულაციის შესაძლებლობას. ქცევის სტანდარტები. რა სახის ძალისხმევაა საჭირო და სხვა. როცა პრობლემები ჩნდება. მაღალი თვითეფექტიანობის მქონე მასწავლებლები უფრო გულდასმით მუშაობენ. რა უნარების ფლობას გულისხმობს თვითრეგულირებული სწავლა.წ. გარკვეული დაცვითი მექანიზმების გამოყენებით ადამიანი ახერხებს აარიდოს თავი ამ უსიამოვნო განცდას.თვითონვე მოახდინოს ზეგავლენა თავის ქცევაზე. სოციალურ-კოგნიტური თეორიის ერთ-ერთ ცენტრალურ მომენტს წარმოადგენს ადამიანისთვის დამახასიათებელი თვითრეგულაციის უნარი . რომელიც კავშირშია მოსწავლეთა მიღწევებთან. 7. თვითრეგულირებული სწავლის უნარის მქონე მოსწავლეს შეუძლია: 1. 3. . ეს თავისთავად აისახება მოსწავლეზეც. დეჰუმანიზაცია ( „ცუდი ბიჭია და ეგრე მოუხდება“). მაგ. ეს მექანიზმებია: 1. სხვა ადამიანების ქცევაზე დაკვირვების და საკუთარი გამოცდილების შედეგად ადამიანს უყალიბდება ე. რომ მას შეუძლია ხმა მიაწვდინოს ყველაზე რთულ მოსწავლესაც კი და დაეხმაროს მას სწავლაში. იმიტომ რომ შემეცოდა“).დიდი ამბავი“). ზრდის რწმენას.23 შეიძლება თავი აარიდოს დავალების შესრულებას ან ადვილად დანებდეს. არის მასწავლებელთა რწმენა. პასუხისმგებლობის სხვებისთვის გადაბრალება ( „დამავალეს“). მომგებიანი შედარება („ ჩემზე უარესად ის მოიქცა“). შედეგების დამახინჯება ( „მე ფეხი გამოწეული მქონდა. იმის განსაზღვრა. 2. ამისათვიs აუცილებელია მასწავლებელმა იცოდეს. რა საბოლოო შედეგები მოჰყვება თითოეულ ნაბიჯს. სოციალურ-კოგნიტურ თეორიაში მნიშვნელოვანია საკითხი თუ როგორ ვასწავლოთ მოსწავლეებს თავიანთი აზრებისა და ქცევის კონტროლი. წარმოდგენების შეცვლა („ვიხუმრე . მასწავლებელთა ერთ-ერთი პიროვნული მახასიათებელი. 4. 6. შეუსაბამობა იწვევს უპატივცემულობას საკუთარი თავის მიმართ. თეორიული პოზიციების გაკრიტიკებაზე. მიზნების დასახვა. ასევე. მორალური გამართლება („გადავაწერინე. რომ წარმატების მიღწევა შესაძლებელია. უფრო შეუპოვრები არიან და მათგან ნაკლებად მოსალოდნელია დაღლა. თუ რაზეა ორიენტირებული სასწავლო მიზნები.

5. მასწავლებელმა ჩართოს მოსწავლეები გააზრებულ კომპლექსურ დავალებებში. ამისათვის საჭიროა მოსწავლეებმა შეძლონ სწავლის პროცესის რეგულირება. ეფექტიანია მოსწავლეები ჩართოთ იმ კრიტერიუმების შედგენაში. რაც დამოუკიდებლად და ეფექტიანად სწავლისათვის საჭირო უნარჩვევებსა და ძალას უზრუნველყოფს. ცოდნა მოიცავს დავალების. სწავლების ერთი მნიშვნელოვანი მიზანია მოამზადოს მოსწავლეები მთელი ცხოვრების მანძილზე სწავლისათვის.24 2. ეს არის მეტაკოგნიტური მონიტორინგი. სწავლის მოტივაცია და ნებისყოფა. 4. იცის როგორ გაანაწილოს დრო და რესურსები. თვითრეგულირების ამ დონეზე. არც თუ სასიამოვნo მოვლენაში დაინახოს დადებითი მხარე . რომელიც. 3. ეს გულისხმობს იმას. თვითშეფასება. რომ ტესტისთვის სრულყოფილად მოემზადოს? 7. ყურადღების დავალებაზე და ემოციების კონტროლი. დაეხმარებათ დავალების წარმატებით შესრულებისთვის. მაგ. მოსწავლემ შეიძლება თავი აარიდოს დავალების შესრულებას ან ადვილად დანებდეს. ხოლო ნებისყოფა ებრძვის ხელისშემშლელ ფაქტორებს და ხელს უწყობს შეუპოვრობას. ამ თვალსაზრისით.არის თუ არა საჭირო ცვლილებების შეტანა სწავლის სტრაtეგიებში. მეორე გულისხმობს შესასრულებელ კი ემოციურ რეგულაციას. 8. რაც გამოიხატება დაბრკოლებების წინაშე მეტ ძალისხმევასა და შეუპოვრობაში. მოსწავლეები განსაკუთრებით ღელავენ ამ საფეხურზე. მოსწავლე ამოწმებს. მოსწავლეები განიხილავენ ნებისმიერი სახის ინფორმაციას. როცა პრობლემები ჩნდება. რომლებიც გაწერილია დროის ხანგრძლივ პერიოდზე. მოტივაციის გაძლიერებას იწვევს თვითეფექტიანობის განცდა. სწავლის სტრატეგიების გამოყენება მიზნის მისაღწევად. მასწავლებელმა მოსწავლეებს უნდა ასწავლოს თუ რა სტრატეგიები შეიძლება გამოიყენოს ემოციების გასაკონტროლებლად. თვითმონიტორინგი. პირველი მათგანი ყურადღების კონცენტრირების უნარს. რათა გაუმჯობესდეს მისი შედეგები. 6. მოსწავლეები აკეთებენ არჩევანს და აკონტროლებენ თავიანთ სასწავლო პროცესს. თვითრეგულირებული სწავლის უნარის მქონე მოსწავლეებმა იციან როდის და რა სახის დახმარება სჭირდებათ. საჭიროების შემთხვევაში. სწავლის მოტივაცია უზრუნველყოფს დავალების შესრულების ვალდებულებას. თუ თვითეფექტიანობის განცდა სუსტია. ამ მიზნით ისინი. რომ მათ ერთდროულად უნდა ჰქონდეთ ცოდნა. თვითრეგულირებული სწავლის უნარის მქონე მოსწავლეები ფლობენ სწავლის მრავალფეროვან სტრატეგიებს. ამ მიზნით სასურველია. რადგან ამ დროს ანხორციელებენ შემოწმებას .დაბალი შეფასება განიხილოს.რამდენად ეფექტიანია მათ მიერ დასახული გეგმა. რათა უფრო ბეჯითად იმეცადინოს. სასწავლო სტრატეგიისა და მისი გამოყენების კონტექსტის გაგებას. დაგეგმვა. ამოცანის. თვითმოტივაცია. როგორც გაფრთხილება. დახმარებისთვის მიმართვა. ზოგადად. რომლითაც შეფასდება მათი სასწავლო პროცესები და . მოსწავლეები აფასებენ საკუთარ ცოდნას და იღებენ გადაწყვეტილებას . მიმართავენ მასწავლებლებს. დიდ ძალისხმევას მოითხოვს თუ არა მის მიერ არჩეული მიდგომა? საკმარისია თუ არა წინსვლის ეს ტემპი იმისათვის. აღწევს თუ არა დასახულ მიზანს.

მომწიფების ეფექტი. ამ თეორიების მიხედვით. როგორიცაა ინფორმაციის გააზრება. 2.  კოგნიტური სქემები. არ არსებობს არავითარი „.25 შედეგები. 4. ჟან პიაჟეს კოგნიტური განვითარების თეორია ძირითადი საკითხები:  თეორიის ძირითადი პოსტულატები. ბავშვი ცოდნას . წაახალისეთ მოსწავლეები ითანამშრომლონ თავიანთ მეგობრებთან და ეძიონ მათთან ურთიერთკავშირი. სოციალური გარემო.  თეორიის მნიშვნელობა განათლებისთვის. ახალი შესაძლებლობების აღმოჩენაში მდგომარეობს და ეს ტენდენცია თანდაყოლილია. არამედ თანდათან. ემპირიული გამოცდილება. ასიმილაცია და აკომოდაცია.. რომ არსებობს განვითარების თანდაყოლილი პროგრამები. პიაჟეს კოგნიტური განვითარების თეორიას ძირითადად სწავლება/სწავლის პროცესთან მიმართებაში განვიხილავთ. ა. წონასწორობა. ეს მათ საშუალებას აძლევს იმსჯელონ თავიანთი წინსვლის შესახებ ამ სტანდარტების გამოყენებით. 3. აკონტროლოს ის და განსაზღვროს ეფექტიანი ხერხები სასურველი ქცევის დაუფლებისათვის.  კოგნიტური განვითარების სტადიები და მათი თავისებურებები. გადამუშავება. წონასწორობა ანუ თვითრეგულაცია. ბანდურას თეორიის გააზრებული გამოყენება მასწავლებელს საშუალებას აძლევს საჭიროების შემთხვევაში შეცვალოს მოსწავლის ქცევა.. მის გარეშე . ეს იმას როდი ნიშნავს. გამოცდილების საფუძველზე აგებს. როგორც ცნობილია. რომლებიც განსაზღვრავენ ადამიანის აზროვნებას. კოგნიტური თეორიების მიხედვით სწავლა ადამიანის შემეცნებით ანუ კოგნიტურ აქტივობას საჭიროებს. იგი ფსიქიკურ განვითარებაში უდიდეს როლს ასრულებს.პასიურად"კი არ იღებს. რომელიც გარკვეული შესაძლებლობების. მოკლედ შევეხებით თეორიის არსსაც. პიაჟეს თეორის თანახმად ესენია: 1. დასკვნის გამოტანა და სხვა. მომწიფება.თანდაყოლილი იდეები“ აღნიშნავს პიაჟე. თეორიის ძირითადი პოსტულატები: რა ფაქტორები განსაზღვრავენ ფსიქიკურ განვითარებას? ჟ. სწავლის პროცესის ცენტრში დგას მოსწავლე. 1. ინტერესებისა და გამოცდილების მატარებელია. ძირითადად. განვითარების სტადიურობა სწორედ მისი ბიოლოგიური ბუნებიდან გამოდის. მომწიფება.

26
განვითარება

საერთოდ

შეუძლებელი

იქნებოდა.

რასაკვირველია,

ამ

შესაძლებლობების

აქტუალიზაციისათვის და განვითარებისთვის აუცილებელია სხვა ფაქტორების ჩარევა, ისეთების,
როგორიცაა: ვარჯიში, გამოცდილება და სოციალური ზემოქმედება.
2. ემპირიული გამოცდილება. იგი შეიძინება: 1. ფიზიკური გამოცდილებით - ფიზიკურ გარემოსთან
კონტაქტში. ფიზიკური გამოცდილებით ხდება გარკვეული ინფორმაციის მიღება საგნის შესახებ, მაგ.
ამ გზით ბავშვი აღმოაჩენს საგნის წონას და სხვა თვისებებს. ე.ი ამ შემთხვევაში aღმოჩენილი
თვისებები თვით საგნებშია მოცემული. 2. ლოგიკურ_მათემატიკური გამოცდილება. იგი ყველაზე
მნიშვნელოვანი გამოცდილებაა. ამგვარი გამოცდილება ფსიქიკური განვითარების ყველა საფეხურზე
უდიდეს როლს ასრულებს. ცოდნა, რომელიც ამ გზით მიიღება, ემყარება არა საგნის ფიზიკურ
თვისებებს, არამედ იმ მოქმედებათა თავისებურებებს, რომელიც მათზე სრულდება. ეს კი ერთი და
იგივე სრულებით არ არის. მაგ: როდესაც ბავშვი თვლის კენჭებს შეიძლება ისინი რიგში დააწყოს ან
წრე შეკრას. ამ დროს მან შესაძლოა საოცარი რამ აღმოაჩინოს: კენჭების რაოდენობა იგივეა, გინდ
მარჯვნიდან გადათვალე, გინდ

მარცხნიდან, ან წრეში განლაგებული. ასეთ სიტუაციაში

ექსპერიმენტულად აღმოჩნდება, რომ ჯამი არ არის დამოკიდებული გადათვლის რიგზე. ეს არის
ლოგიკურ-მათემატიკური ექსპერიმენტი და არა ფიზიკური, იმიტომ რომ, არც რიგი და არც ჯამი არ
არის მოცემული უშუალოდ კენჭებში მანამ, სანამ ბავშვი მას არ დაალაგებს (მოაწესრიგებს) და არ
გააერთიანებს მთელში.
3. სოციალური გარემო. მისი გავლენა ფსიქიკურ განვითარებაზე მნიშვნელოვანია, თუნდაც იმიტომ,
რომ ინტელექტის განვითარების სტადიათა საშუალო ქრონოლოგიური ასაკი მერყეობს სოციალური
გარემოს, კულტურისა და განათლების დონის მიხედვით. თუმცა ის ფაქტი, რომ სტადიები
უცვლელი თანმიმდევრობით ცვლიან ერთმანეთს ნებისმიერ სოციალურ გარემოში, უკვე საკმარისია
იმის საჩვენებლად, რომ სოციალურ გარემოს ზეგავლენა მაინც შეზღუდულია. ეს არის მუდმივი
რიგი განვითარების სტადიათა თანმიმდევრობისა და იგი არ შეიძლება მიეწეროს სოციალურ
გარემოს.
4. წონასწორობა. ნებისმიერი ცოცხალი ორგანიზმის უპირველესი დანიშნულებაა შეეგუოს გარემოს,
რათა შეძლოს არსებობა. ადამიანის გარემოსთან შეგუების (ადაპტაციის) ყველაზე ხელსაყრელ
იარაღს წარმოადგენს მისი ინტელექტი, რომელიც უზრუნველყოფს წონასწორობას გარემოსა და
ადამიანს შორის. ამ უკანასკნელ

ფაქტორს პიაჟე განსაკუთრებულ მნიშვნელობას ანიჭებს.

განვიხილოთ ის შედარებით დეტალურად: ადამიანის ბუნებრივი სწრაფვა და შესაბამისად, მის მიერ
განხორციელებული

აქტივობები,

წონასწორობის შენარჩუნებისკენაა

მიმართული. თუ გარე

ზემოქმედებაზე ადეკვატური რეაგირებისთვის საკმარისი აღმოჩნდა ის ცოდნა და შესაძლებლობები
(სქემები ანუ ბაზისური შემეცნებითი სტრუქტურები ინფორმაციის ორგანიზებისათვის), რაც
ინდივიდს მოცემულ მომენტში გააჩნია, მაშინ ის წონასწორობის მდგომარეობაშია. ეს მდგომარეობა
დროებითია. წონასწორობა ძალზე ხშირად ირღვევა, რადგან
ამოცანებს უყენებს ადამიანს, რომ

გარე დაბრკოლებები ისეთ ახალ

მასთან შესაგუებლად იგი იძულებულია ახალ ცოდნას

დაეუფლოს, შექმნას ახალი სქემები. ამით კვლავ ხდება წონასწორობის აღდგენა. ეს პროცესი
გამუდმებით მიმდინარეობს, ხდება ახალ-ახალი სქემების შემუშავება. ამგვარად, პიაჟესთან
წონასწორობის ცნება ეწინააღმდეგება მის მნიშვნელობას ფიზიკაში და გაგებულია არა როგორც

27
უძრაობა (ძალთა ბალანსირებით გამოწვეული), არამედ სუბიექტის აქტივობის მაქსიმუმი,
რომელითაც ის ახდენს გარე ცვლილებებთან შეგუებას. ეს აქტივობები ურთიერთსაწინააღმდეგო
მიმართულებით იშლება - ასიმილაციისა და აკომდაციის გზით.
ასიმილაცია გულისხმობს შემდეგს: ბავშვს ყველა კონკრეტულ მომენტში გააჩნია უკვე
შემუშავებული კოგნიტური სტრუქტურები, სქემები - რაღაც იცის, გარკვეული უნარები
განვითარებული აქვს. მას შეუძლია ახალი გამოცდილება ჩართოს ამ, უკვე ჩამოყალიბებულ
შემეცნებით სქემებში, ერთგვარად „მოარგოს“ და მიუსადაგოს მას.
ამის საპირისპიროდ, აკომოდაციის დროს ბავშვის კოგნიტური სტრუქტურები, სქემები თვითონ
მოერგებიან, აეწყობიან გარემოს, ახალ ინფორმაციას, ჩვევას, ცნებას ან იდეას, იქმნება ახალი სქემები,
რადგან ძველი არასაკმარისი აღმოჩნდა.
სქემა - ბაზისური შემეცნებითი სტრუქტურები ინფორმაციის ორგანიზებისათვის
ასიმილაცია - არსებულ სქემებში ახალი ობიექტის, ახალი ინფორმაციის ჩართვა.
აკომოდაცია - არსებული კოგნიტური სქემების შეცვლა ან ახლის შექმნა ვითარების
შესაბამისად.
განვითარება და სწავლა აკომოდირება - ასიმილირების შედეგია: ახალი ცოდნა ეფუძნება ძველ,
უკვე არსებულ სქემებს (ასიმილაციაა) და შედეგად ხდება ახალი ცოდნის დაუფლება, კიდევ ერთი
ახალი სქემის წარმოქნა (აკომოდაციაა). სწორედ მუდმივი აქტივობის ეს პროცესი განსაზღვრავს
განვითარებას.
განვიხილოთ ასიმილაციისა და აკომოდაციის ასეთი მაგალითი: მცირეწლოვანმა ბავშვმა იცის,
რომ ყველაფერი რაც დაფრინავს არის ჩიტი. როდესაც ბავშვი პირველად ხედავს თვითმფრინავს, ის
მას ჩიტს ეძახის. ამ დროს ის იყენებს ასიმილირების

შესაძლებლობას, ანუ დაუქვემდებარებს

თვითმფრინავს მისთვის ნაცნობ სქემას (ჩიტის სქემას _ დაფრინავს, ე.ი ჩიტია). შემდეგ უკვე, ნელნელა, ბავშვი ხვდება, რომ თვითმფრინავი არ არის ჩიტი და სწავლობს, რომ ეს არის თვითმფრინავი.
იქმნება ახალ სქემა, ბავშვი ეუფლება ახალ ცნებას. ამით თვითმფრინავი და ჩიტი მისთვის უკვე
სხვადასხვა რამეა.
მეორე მხრივ, ცვლილებებს, თუნდაც უმნიშვნელოს, ასიმილაციის დროსაც აქვს ადგილი, მაგ.
უკვე დაუფლებულ მოქმედებაში გავარჯიშდებით. მაგ. მოსწავლე, რომელიც დაუფლებულია
რომელიმე ასო-ბგერის წერას, ის თანდათან უფრო სწრაფად და ლამაზად წერს მას.
თუ ბავშვი ყოველ ჯერზე

განახორციელებს ერთსა და იმავე მოქმედებას (ასიმილაცია), ვერ

მოხდება ახლის სწავლა. მეორეს მხრივ, თუ ბავშვს გამუდმებით მოუწევს ახალ-ახალი მოქმედებების
დასწავლა (აკომოდირება), ვერ მოხდება გარემოსთან ადაპტაცია, წონასწორობის დამყარება, რაც
შეუძლებელს გახდის განვითარებას. ასიმილაცია და აკომოდაცია ერთმანეთისაგან განუყოფელი
პროცესებია. ყოველი მოქმედება გულისხმობს როგორც ასიმილაციას, ასევე აკომოდაციას. ჩვენ ჯერ
ყოველი ახალი სიტუაციის ასიმილაციას ვახდენთ, ამის შემდეგ ვცვლით სქემას, ან ვქმნით ახალს –
ვანხორციელებთ აკომოდაციას.

28
ბავშვის განვითარება კოგნიტური ანუ შემეცნებითი სტრუქტურების ჩამოყალიბებასა და
მომწიფებას გულისხმობს. იგი გარკვეული სტადიების გავლით ხორციელდება. მათი ფუნქცია
გარემოსთან შეგუების ეფექტურობის ზრდაა.
პიაჟე განვითარების სტადიალურ თეორიას ავითარებს და აზროვნების განვითარებაში 4 სტადიას
გამოჰყოფს:
1) სენსო-მოტორული ინტელექტის სტადია (დაბადებიდან 2 წლამდე) - თვითონ სახელწოდებაც
მიუთითებს, რომ განვითარების ამ სტადიაზე ბავშვი გარე გამღიზიანებლებს გარკვეული
მოტორული რეაქციებით პასუხობს. ამ პერიოდის დასაწყისში ბავშვი ფლობს რამდენიმე
რეფლექსურ რეაქციას, თანდათან ბავშვი ეუფლება სხვადასხვა მოქმედებებს და ეს მოქმედებები
მთლიანად პრაქტიკულია, ემსახურება საგნებთან შეგუებას.

ამ საფეხურის ბოლოს კი ბავშვს უკვე

შეუძლია გააერთიანოს რამდენიმე გონებრივი მოქმედება _ მაგალითად, დადოს სათამაშო
იმისათვის, რომ გააღოს კარი ან დალიოს წყალი.
2) ოპერაციამდელი ინტელექტის

სტადია (2 წლიდან 7 წლამდე) - ბავშვი

რეალობის შესახებ

კონკრეტულ, ფიზიკურ სიტუაციებზე დაყრდნობით მოქმედებს. იგი მიბმულია საგანთა და
მოვლენათა სიტუაციურ მახასიათებლებზე და მყარი, მუდმივი, უცვლელი ანუ ინვარიანტული
წარმოდგენები არა აქვს. მაგ. ერთი და იგივე რაოდენობის წყალი ჩასხმული სხვადასხვა ფორმის
ჭურჭელში

ბავშვს სხვადასხვა რაოდენობის ჰგონია. ეს იმის მანიშნებელია, რომ ის არ არის

დაუფლებული კონსერვაციის პრინციპს.
შეიძლება ითქვას, რომ ოპერაციამდელი პერიოდი არის თვალისა და აზრის ბრძოლის ველი,
სადაც ბრძოლა თვალის (აღქმის) სასარგებლოდ მთავრდება. მაგალითად, თუ ბავშვს ვაჩვენებთ
რძით თანაბრად სავსე განიერ და დაბალ ჭიქას, და შემდეგ რძეს გადავასხამთ მაღალ და ვიწრო
ჭიქაში, ბავშვი გვიპასუხებს, რომ მაღალ ჭიქაში უფრო ბევრი რძეა. ვინაიდან ჭიქაში რძის სიმაღლეზე
გაამახვილებს ყურადღებას. ამის მიუხედავად, ოპერაციამდელ სტადიაზე ბავშვი ეუფლება
სიმბოლურ აზროვნებას. ის სწავლობს სიმბოლურ თამაშს, მაგალითად ქილის სახურავებს იყენებს
თეფშებად ან მუყაოს ყუთს - მაგიდად. სიმბოლურ აზროვნებასთან ერთად დროის შეგრძნებაც
უვითარდება: წარსული, აწმყო და მომავალი.
განვითარების ამ სტადიაზე ორი პერიოდი გამოიყოფა: ცნებამდელი აზროვნება (2-4წ.წ.) და
ინტუიტური აზროვნება (4-7წ.წ.).

ცნებამდელი აზროვნება (2-4წ.წ.) წინა პერიოდთან შედარებით ბავშვი იწყებს სიმბოლოების

გამოყენებას. ვითარდება სიმბოლური თამაში და მეტყველება. ბავშვი შედარებით შორდება არსებულ
სიტუაციაზე მიჟაჭვულობას. მას შეუძლია გაითამაშოს, იმიტაცია მოახდინოს მანამადე ნანახი
სიტუაციის, გამოიყენოს სიტყვა სწორად მაშინ, როდესაც ამის საჭიროებას განიცდის. მაგრამ ამ
ასაკის ბავშვის სიტყვები ნამდვილ ცნებებს არ წარმოადგენენ, ისინი ცნების ფუნქციას ასრულებენ,
მაგრამ მოქმედებებზე არიან მიჯაჭვულნი.
ამ სტადიაზე ბავშვის
გაკეთება)

ან

დასკვნა არის არა ინდუქციური (კონკრეტულიდან ზოგადი დასკვნის

დედუქციური

(ზოგადიდან

კონკრეტული

დასკვნის

გაკეთება),

არამედ

შეუქცევადობა. თვალსაზრისი.29 . ამ პერიოდის ბავშვის აზროვნება კვლავ ეგოცენტრულია (მხოლოდ მე-ს პოზიციიდან განიხილავს მოვლენას). მაგალითად.) ნახატი 1. ეგოცენტრიზმი და ცენტრირება საგნის ერთ ნიშანზე. რომელზეც მოთავსებული იყო მთის მაკეტი და აჩვენებდნენ სხვადასხვა კუთხიდან გადაღებულ მთის მაკეტის ფოტოებს. ნახატი 1. რასაც პიაჟე სწორედ ეგოცენტრიზმით ხსნის. რომელიც მისი ადგილიდან ჩანდა. მაგრამ თვლის. ხდება უფრო შემოქმედებითი. ამ ლოგიკით თუ A არის ძროხა და B თხა. თვლის რომ მოძრავი ობიექტები ცოცხლები არიან: მზე. (იხ. მაგ. მაგრამ მაინც აღქმით. რომ სწორია მხოლოდ მისი პოზიცია.). მაშინ A არის B. ოთხი წლიდან ბავშვის აზროვნება ლოგიკურ ფორმას იძენს. ინტუიტური აზროვნება (4-7 წწ.. . იცვლება მისი თამაშის ფორმაც. ესენია: თვალსაჩინოება. რომელსაც სხვა ადგილას მჯდომი თოჯინა ხედავდა. მიუხედავად იმისა. დამახასიათებელია საგანთა არასწორი კლასიფიკაცია (ანუ დაჯგუფება) და ინტუიტურობა (დროში შეკუმშული და მინიმალურად გაცნობიერებული აზროვნება). ღრუბლები და მატარებლებიც კი. თუმცა. ბავშვის აზროვნების კიდევ ერთი თავისებურებაა ეგოცენტრიზმი. ბავშვის აზროვნებას ახასიათებს ანიმიზმი . ოპერაციამდელ სტადიას გარკვეული ზოგადი თავისებურებები ახასიათებს. ხოლო შემდეგ.ანუ. გონებრივი და სოციალური რეალობა ერთმანეთისგან. ბავშვების უმრავლესობას არ უჭირს პირველი ფოტოს მოძებნა. თუ A იძლევა რძეს და B ც იძლევა რძეს. მაშ ძროხა თხა ყოფილა. სენსომოტორულ სტადიასთან შედარებით მნიშვნელოვანი ძვრების მიუხედავად. ეს არის სიმბოლური თამაშის პერიოდი. კონკრეტულობა. მთვარე. ფოტო მთების მაკეტის ისეთი გამოსახულებით. ვითარდება სიმბოლური აზროვნება. პირველად ბავშვს სთხოვდნენ აერჩია ის ფოტო. 5 წლის ასაკიდან ბავშვი უკვე უშვებს სხვა პოზიციის არსებობის შესაძლებლობას. საგნის თვალსაჩინო ნიშნებით არის განსაზღვრული. პიაჟეს ერთ-ერთ ექსპერიმენტში ბავშვს სვამდნენ მაგიდასთან. მაგრამ განიცდის სირთულეებს მეორე ფოტოს არჩევისას. ცნებამდელი პერიოდის ბავშვს უჭირს ერთმანეთისგან გაარჩიოს ფიზიკური. ბავშვს არ შეუძლია დადგეს სხვა ადამიანის პოზიციაზე. რომ 2 წლის ასაკის ბავშვის აზროვნება საკმაოდ განსხავდება 4-5 წლიანის აზროვნებისაგან.ტრანსდუქციური" ხასიათსაა (კერძოდან კერძო დასკვნის გაკეთება).

ბავშვი აზროვნებისას ეყრდნობა მის გამოცდილებაში არსებულ ცალკეულ კონკრეტულ ფაქტებს. მხოლოდ ერთ ნიშანს ითვალისწინებენ (მისი ცენტრირებულობის გამო). როდესაც ბავშვს აჩვენებენ გარკვეული რაოდენობის ხის ბურთებს. ხის თუ ლურჯი?” ბავშვები არასწორად პასუხობენ. რომ რომელიმე ობიექტი შეიძლება დაუბრუნდეს თავის პირვანდელ მდგომარეობას ან. ხოლო მეორე რიგიდან მოვაკლებთ ერთ საგანს და ობიექტებს შორის მანძილს გავზრდით. ბავშვი გვიპასუხებს. ამ შემთხვევაში ვიზუალურად უფრო გრძელ რიგში მეტი საგნებია (იხ. რითი განსხვავდება ვაშლი მსხლისგან? ის გაცილებით სწრაფად და ადვილად შეასრულებს ამ გონებრივ ოპერაციას. მაგრამ არ ესმის რომ ის თვითონ არის ნინოს და. თუ ხედავს აღნიშნულ ობიექტებს და აწყდება სირთულეებს. თუ ეს გონებაში უნდა შეასრულოს. წარმოგიდგენთ კონკრეტულ მაგალითებს: • რაოდენობა: ბავშვის წინაშე აწყობენ რაიმე საგნების ორ რიგს. თუ რომელ რიგში არის მეტი საგანი.შენახვის” პრინციპის წვდომა სხვადასხვაგვარი ექსპერიმენტებით იკვლია და დაასკვნა. “რა ქვია შენს დას?” “ნინო”. ბავშვებს არ შეუძლიათ წარმოიდგინონ. რომ ობიექტები გარეგნული შეცვლის შემთხვევაში. “ნინოს ყავს და?” _ “არა”. გარეგნულად შეცვლის მიუხედავად. რომ ობიექტებს შორის არსებობს ორმხრივი კავშირი.. კითხვაზე. რომ მას ჰყავს და ნინო. რისგანაც ბურთებია დამზადებული. მაგალითად. არ ესმით “შენახვის” (კონსერვაციის) პრინციპი . 3. შეუქცევადობა. 2. თითოეულ რიგში 6 საგანია და ერთი რიგის საგნები ზუსტად მეორე რიგის ქვემოთ მდებარეობს. მათ არ შეუძლიათ ერთდოულად გაითვალისწინონ ბურთების ფერი და უფრო ზოგადი კატეგორია – მასალა. რომ აღნიშნული პერიოდის ბავშვები ამოცანის გადაწყვეტისას ეყრდნობიან რა აღქმას. მაგალითად. როცა ბავშვს ვეკითხებით. თუ ერთ-ერთი რიგის საგნებს მივუახლოვებთ ერთმანეთს.30 1. მაგალითად. ხოლო ზოგი ყვითლად და ეკითხებიან – “რომელი ბურთებია მეტი. კონკრეტულობა. ჟ. ამ შემთხვევაში კავშირს აქვს მხოლოდ ერთი მიმართულება: გოგონამ იცის. ცენტრირება საგნის ერთ ნიშანზე. კითხვაზე – რატომ არ შეიძლება ცივი წყლის დალევა? ბავშვი პასუხობს კონკრეტულ ფაქტზე დაყრდნობით: “ერთმა ბავშვმა დალია და ავად გახდა”. 4. თვალსაჩინოება. უცვლელნი (ინვარიანტულნი) რჩებიან. ამ ასაკის ბავშვს არ შეუძლია გაითვალისწინოს ერთდროულად საგნის რამდენიმე ნიშანი. ბავშვი პასუხობს. რომელთაგან ზოგი შეღებილია ლურჯად. ვერ იაზრებენ. რომ .რომლის მიხედვითაც ობიექტის გარკვეული თვისებები. მაგალითად. პიაჟემ . რომ ტოლი რაოდენობაა. ბავშვს ეკითხებიან: _ “შენ გყავს და?” ის პასუხობს: _ “დიახ”. ნახატი2) ნახატი 2. რჩება უცვლელი.

ტოლია თუ არა მათი სიგრძე. პატარა და ზოლიანი ჭიქები.ორ ტოლ ფანქარს ერთმანეთის პარალელურად დებენ. ამ ასაკის ბავშვებს აქვთ გარკვეული სირთულეები ობიექტების დაჯგუფებისას. მათ ასევე უჭირთ ისეთი ცნების გაგება როგორიცაა _ თანმიმდევრობა (სერიაცია). მაგრამ არ შეუძლია ორი ნიშნის ერთდროულად გათვალისწინება _ დიდი და ყვითელი თეფშები. ისე. შემდეგ ერთ-ერთი ჭიქიდან უფრო მაღალ ჭიქაში გადაასხავენ წყალს და ეკითხებიან. მაგალითად. მათ უჭირთ იმის გაგება. თუ ბავშვს ვაჩვენებთ სხვადასხვა სიგრძის 6 ჩხირს. ეკითხებიან ბავშვს. მაგალითად. კლასიფიკაციისას. ბავშვი პასუხობს. დანაჩანგალი მათი დანიშნულების მიხედვით. ბავშვი ამბობს. ვინაიდან ამოცანის წარმატებით გადასაწყვეტად მან უნდა გაითვალიწინოს ერთდროულად ორი ფაქტორი: ყოველი ჩხირი წინაზე მოკლე უნდა იყოს და მომდევნო ჩხირზე უფრო გრძელი. შემდეგ ერთ-ერთს მარჯვნივ გაწევენ და ეკითხებიან ტოლია თუ არა ფანქრების სიგრძით. რომ ისინი არ არის ტოლი. . რომ ზუსტად დაემთხვეს მათი სიგრძე ერთმანეთს.  მოცულობა . რომ ტოლია. ბავშვს შეუძლია დააჯგუფოს თეფშები.31  სიგრძე . ჭიქები.ბავშვის წინ ტოლი ზომის ჭიქას ავსებენ წყლით. რომ კლასიფიკაციის საფუძველი შეიძლება იყოს ობიექტის სხვადასხვა ნიშანი. ერთნაირია თუ არა წყლის რაოდენობა ორივე ჭურჭელში? (იხ. ნახატი 3)/ ნახატი 3. მაგრამ ვერ შეძლებს მათი სიგრძის მიხედვით აღმავალი ან დაღმავალი თანმიმდევრობით დალაგებას. ის გვიპასუხებს რომელია მათ შორის ყველაზე გრძელი და ყველაზე მოკლე.

ხშირად ბავშვები სწორად წყვეტენ ამოცანებს რეალურ საგნებზე. მოცულობის და სხვა ცნებები. კრიტიკულად გაანალიზება. გარდა ამისა. რომელიც დაკავშირებულია კონკრეტულ ობიექტებსა და სიტუაციებთან და ხასიათდება შექცევადობით. ზომის. მაგრამ მხოლოდ განსაზღვრულ. მოზარდებს შეუძლიათ ინდუქციური მსჯელობის საფუძველზე საკუთარი აზრების სისტემაში მოყვანა. უარყოფა. ამიტომ. აქვს ზრდასრული ადამიანის კოგნიტური შესაძლებლობები. არ იცვლება იქამდე. 4) ფორმალური ოპერაციების სტადია (11-დან 15 წლამდე და ზევით) – მოზარდი ოპერირებს ცნებებით. ვიდრე სალომეს. მაგ. მაგალითად. უნარი აზროვნების პროცესში მიყვე საფეხურებს ერთი მიმართულებით. ვიდრე არ დაემატება ან არ მოაკლდება რამე. მათ შეუძლიათ გამოიყენონ ამ ცნებების მნიშვნელობა პრობლემების გადაჭრის დროს. ბავშვები ამ ეტაპზე კარგად აზროვნებენ სიტუაციებში. ჩანაცვლება. სიმაღლის მიხედვით). აბსტრაქტული სიმბოლოებით. რომელიც პირვანდელ მდგომარეობას აღადგენს. ბავშვი ეუფლება სერიაციას (ობიექტების თანამიმდევრული დალაგება ერთი გარკვეული ნიშნის. ტოლობა და ურთიერთდამოკიდებულება. ამ დროს ბავშვი ნელ-ნელა სწავლობს ციფრებს და ობიექტების/საგნების კლასიფიცირებას ის იყენებს ლოგიკურ ოპერაციებს კონკრეტული პრობლემების გადასაჭრელად. ამ ასაკის ბავშვმა უნდა ამოხსნას ასეთი ამოცანა: ნუცას უფრო ღია ფერის თმა აქვს. რომ რაოდენობა და მოცულობა. ვის აქვს უფრო ღია ფერის თმა? მათ ესმით ისეთი ცნებები. კონკრეტული ოპერაცია ეს არის – გონებრივი ოპერაცია. დაწყვილება. მოზარდებს უკვე შეუძლიათ ჰიპოთეზების (მეცნიერული ვარაუდების) ფორმულირება.: 6 – 4 = 2 და 2 + 4 = 6. აზროვნების პროცესში ისინი ეყრდნობიან არა მხოლოდ თვალსაჩინო ნიშნებს ან ნაცნობ ფაქტებს. არამედ განყენებული იდეებითაც მანიპულირებენ. მაგალითად წონის. რომელიც აბსტრაქტულ აზროვნებას მოითხოვს. აგრეთვე. ამ პერიოდში ვითარდება რაოდენობის. ბავშვი ასევე ეუფლება შენახვის (კონსერვაციის) პრინციპს _ აცნობიერებს. ნუცას უფრო მუქი თმა აქვს. როგორიცაა დაჯგუფება. მათ უჭირთ ლოგიკურად. შექცევადობის წესის მიხედვით ნებისმიერი ოპერაციისთვის არსებობს საპირისპირო ოპერაცია. ვიდრე თაკოს. სხვადასხვა თეორიებისა თუ საკუთარი მოსაზრებების გადამოწმება ლოგიკური და მეცნიერული მეთოდების გამოყენებით.32 3) კონკრეტული ოპერაციების სტადია (7 წლიდან 11 წლამდე) – ამ სტადიაზე აზროვნება ოპერაციონალური ბუნების ხდება. წონის. შეუძლიათ დედუქციურ მსჯელობაზე დაყრდნობით. მაგრამ. გადამოწმება და შეფასება. მაგრამ ვერ წყვეტენ მათ ფორმალური ოპერაციების დონეზე _ გონებაში. აბსტრაქტული აზროვნება ან განზოგადება კონკრეტულ კონკრეტულ გამოცდილებებზე დაყრდნობის გარეშე. კვლევისას სხვადასხვა ცვლადების გათვალისწინება. ამ ასაკში ბავშვს უკვე შეუძლია ისეთი ამოცანების გადაწყვეტა. ამ ეტაპის საკვანძო ტერმინი “კონკრეტულობაა”. . ფორმალური ოპერაციების სტადიაზე. განცალკევება. შემდეგ აზრობრივად დაუბრუნდე საწყის წერტილს. შექცევადობა არის ლოგიკური ოპერაციების თავისებურება. ლოგიკური ოპერაციების შესრულება შესაძლებელია მხოლოდ რეალურ საგნებზე.

პიაჟეს თეორიის მნიშვნელობა განათლებისათვის . ვარდნის სიმაღლისა და მოძრაობის სიმძლვარის ცლილებას.დიალექტიკურ" აზროვნებას უწოდებენ. მასზე დაკიდებული საგნის სიმძიმის შეცვლას. წინააღმდეგობების დამშვები.. პოლიტიკური. მაშ ასე მოხდება). ვარდნას დაბალი ან მაღალი სიმაღლიდან. იწყებენ სიმბოლოებისთვის სიმბოლოების მინიჭებას. ყოველ ცვლადზე კი ლოგიკური დასკვნები გამოჰქონდათ. ეთიკური. თუ რა ახდენდა გავლენას ძაფის მოძრაობის სიჩქარეზე. მათ naxes. შემდეგ . რომ სიჩქარეზე არ მოქმედებს არც ვარდნის სიმაღლე და არც წაკვრის ძალა და არც წონა. მოზარდებს შეუძლიათ აზროვნებისას გაითვალისწინონ რეალობა და შესაძლებლობები. მაშ დარჩათ ძაფის სიგრძე. პრობლემის გადაჭრა მოზარდებს ნებისმიერი გზით შეეძლოთ. ფილოსოფიური საკითხებით. ის სთავაზობდა მოზარდებს გაერკვიათ. ჯერ ძაფის სიგრძეს ამოწმებდნენ. წაკვრის სიმძლავრეს. სოციალური პრობლემების მიმართ მგრძნობიარე ხდება. შესამოწმებლად 4 ფაქტორს სთავაზობდა: ძაფის სიგრძის შეცვლას. მოზრდილი ადამიანის აზროვნება განსხვავდება მოზარდის აზროვნებისაგან და მისი განვითარების პროცესი ფორმალური ოპერაციის სტადიის შემდეგაც გრძელდება. მოზარდები აღნიშნულ დავალებას შემდეგნაირად ასრულებდნენ: თავდაპირველად შეადგინეს კვლევის სისტემური გეგმა. აგრეთვე. მათ დაასკვნეს. დაინტერესებას ფანტასტიკით. ამის შემდეგ კი თითოეულ ცვლადს ცვლიდნენ და ამოწმებდნენ ძაფის მოძრაობის სიჩქარეს. ამ ეტაპზე აზროვნება უფრო მოქნილი. რომ ძაფის მოძრაობის სიჩქარეზე მოქმედებს მხოლოდ ძაფის სიგრძის ცვლილება. ოღონდ არა ლოგიკური და რაციონალური ასპექტის გაძლიერებით. თითოეული სტადიისთვის განკუთვნილი ასაკი მხოლოდ მიახლოებითია. 2) ერთი ცვლადის გავლენის დაფიქსირება მეორე ცვლადზე. მიუხედავად იმისა. ლოგიკაზე დამყარებული აბსტრაქტული აზროვნება ხელს უწყობს მათემატიკისა და საბუნებისმეტყველო მეცნიერებების შესწავლას. ასეთ აზროვნებას . მოზარდობის ასაკში ჩნდება აზროვნების ურთიერდაკავშირებული თავისებურებები: 1) ორ ან მეტ ცვლადს შორის კავშირების გამოვლენა. 3) ცვლადების დაკავშირება ან გამიჯვნა დედუქციურ დასკვნაზე დაყრდნობით (თუ ეს მართალია.ტვირთის სიმძიმეს”. piaJes azriT.. ფორმალური ოპერაციების სტადია პიაჟეს მიხედვით ინტელექტუალური განვითარების ბოლო სტადიაა.33 პიაჟე ამის შესამოწმებლად შემდეგ ექსპერიმენტს იყენებდა. რომ პიაჟეს თქმით ამ ოთხი სტადიის თანმიმდევრობა ცვლილებას არ ექვემდებარება.

მის თეორიას საფუძვლად უდევს უტყუარი ექსპერიმენტული მასალა. ნაწილობრივ. გაშინაგნება. პიაჟეს კრიტიკოსები ხაზგასმით მიუთითებენ. მაგალითად. უნდა მოხდეს მოქმედებების ინტერიორიზაცია. როგორც უფროსების მიერ ორგანიზებული. ეს იმას არ ნიშნავს. სწავლა და განვითარება სრულიად განსხვავებული პროცესებია. ამით ბავშვებს საშუალებას ვუკარგავთ და არ ვაძლევთ შანსს თვითონ წვდეს მოვლენის არსს . რომ ამა თუ იმ ცნების დაუფლებისათვის გათვალისწინებული უნდა იქნას ბავშვის რეალური შესაძლებლობები. ვისაც სჯერათ. აღნიშნავენ. რათა გარდაიქმნან ოპერაციულ სტრუქტურებად. რომ მისი თეორიის მიხედვით. რომ პედაგოგიური მეთოდებით შესაძლებელია ბავშვს ყველაფერი ასწავლო. სწორედ ამ მოსაზრების გამო. რომელიც განვითარების მოცემული დონის შესატყვისია და ემყარება სპონტანური მომწიფების პროცესს. განვითარების მოცემულ დონეზეა დამოკიდებული. სწავლისა და განვითარების ურთიერთდამოკიდებულების საკითხში პიაჟე იმგვარი სწავლების მომხრედ გვევლინება. რომლის თანახმადაც სწავლა. მრავალი სასწავლო დისციპლინის მეთოდიკაში მიღებულია ისეთი ხერხები. ოპტიმისტებად იწოდებიან. რომელიც საკმაოდ აძლიერებს ამ თეორიას. რომ უშუალო აღქმის მონაცემებიდან ცნების გამოყვანა შეუძლებელია. რომ მის თეორიაში პედაგოგიური პროცესის როლი დაყვანილია ბავშვის ფსიქიკურ განვითარებასთან შეწყობა-შეთანხმებაზე. სწავლა ეფექტურია მხოლოდ იმ შემთხვევაში. განვითარების მოცემულ დონეზეა დამოკიდებული. აღნიშნავს პიაჟე. რაც მან მოგვიანებით თვითონ უნდა აღმოაჩინოს. სწავლა-აღზრდისაგან სრულიად დამოუკიდებელი პროცესი. როგორ ესმის პიაჟეს სწავლისა და ფსიქიკური განვითარების ურთიერთდამოკიდებულების საკითხი? პიაჟე თვლის.აღნიშნავს პიაჟე. იგი ეყრდნობა მესამე შეხედულებას. მაგრამ. თითქოს მის თეორიაში ფსიქიკური განვითარება გაგებულია. ჩვენი ფსიქოლოგიური სკოლის წარმომადგენლებს გვიწოდებენ პესიმისტებს. 3. რასაც სუბიექტი თვითონ აღმოაჩენს ობიექტში მასზე განსაკუთრებული მოქმედების . ძირითადად. როგორც ვხედავთ. სწავლებისათვის ამოსავალ დებულებას ის უნდა შეადგენდეს. როდესაც ჩვენ წინასწარ ვასწავლით ბავშვს ისეთ რამეს. მიუთითებენ. როგორც თვითონ ამბობს. 2. რა თქმა უნდა. რადგან ცნებაში აისახება ის შინაარსი. რომ სწავლისა და განვითარების ურთიერთდამოკიდებულების მიმართ საკითხი შეიძლება სამგვარად განვიხილოთ: 1.34 პირველ რიგში განვიხილოთ. პიაჟე არ ეთანხმება პირველ და მეორე თვალსაზრისს. თუ მომწიფება ერთგვარად წინ უსწრებს კონკრეტული ცნებებისა და უნარ-ჩვევების დაუფლებას. რომ მასწავლებელმა არ უნდა შექმნას ექსპერიმენტული სიტუაციები. სწავლა.გარდაქმნის წარმოების პროცესში და არა უბრალო დაკვირვებით. ფაქტიური ვითარება კი ჩვენს სასარგებლოდ ლაპარაკობს ირონიულად შენიშნავს პიაჟე. ყველა შემთხვევაში. რომლებიც სტიმულაციას გაუკეთებენ ბავშვის უნარ-ჩვევათა დაუფლებას. . სწავლა და განვითარება იგივეობრივია. მაგრამ ამგვარი ჩარევა არ უნდა ეწინააღმდეგებოდეს განვითარების ბუნებრივ მიმდინარეობას. პიაჟე ხაზგასმით მიუთითებს. როდესაც მასწავლებელი ცდილობს ესა თუ ის ცნება ბავშვს შეასწავლოს გრძნობად მონაცემებზე დაყრდნობით. ხოლო ისინი.

ანუ განვითარება ყოველთვის წინ უსწრებს სწავლას იდეა. რადგანაც პიაჟეს თეორია ცოდნის აგების პროცესში განსაკუთრებულ მნიშვნელობას თვითონ ბავშვის ინდივიდუალურ აქტივობას ანიჭებს. ასევე მისი ასიმილაციის და აკომოდაციის ცნებებზე დაყრდნობით წარმოიშვა. დირექტიული სწავლება. იმისთვის რომ სწავლა ეფექტიანი იყოს.ინტელექტის განვითარებაში და მორალურ მსჯელობაში. რომელმაც თავის მხრივ ეს პროდუქცია უნდა მოიხმაროს. პიაჟეს ნაშრომმა მნიშვნელოვანი და დაუვიწყარი კვალი დატოვა თვითონ განათლების სისტემაზეც. მისი დონე ბავშვის განვითარების დონეს უნდა შეესაბამებოდეს. არამედ მისი მონაწილეობით იქმნება. მისი კვლევის უმეტესი ნაწილი მათემატიკური და ლოგიკური კონცეფციების განვითარებას ეთმობა. პიაჟეს პირველობას რისკს უქმნის ვიგოტსკისეული და ნეო-ვიგოტსკისეული თეორიების გავლენა. რომლის მთავარი არგუმენტია ის. განათლების სფეროში ჩატარებული კვლევების და 1970-იან. რომ ბავშვი აქტიური შემსწავლელია. რომელიც პიაჟეს იმ მოსაზრებას ეფუძნებოდა. ეს არის ე.წ. რომ პიაჟეს კოგნიტური განვითარების თეორიამ განათლების თეორიის კვლევასა და პრაქტიკაში პირველობას 1960-იან. ამასთან ერთად. სწავლების პროცესის ორი გაგება არსებობს. მის კონსტრუქტივიზმს „სოლო კონსტრუქტივიზმსაც“ უწოდებენ. ლევ ვიგოტსკის swavlis socialur-kulturuli Teoria ძირითადი საკითხები: . რომლის მეშვეობით ხორციელდება შემდგომი ურთიერთქმედება. პიაჟე ამტკიცებდა. ვიდრე სწავლების შედეგად გამოწვეულ ცვლილებებს. 1970-აიან წლებში მიაღწია და დღემდე მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს ამ სფეროში მოღვაწე მკვლევარების. რომ ცოდნა მოსწავლეს მზა სახით კი არ ეძლევა. მასწავლებლების და განვითარების შემსწავლელი ფსიქოლოგების ნაშრომებში. პირველი გულისხმობს. მოსწავლე გარემოსთან აქტიური ურთიერთქმედებით თვითონ ქმნის გარკვეულ წესთა ერთობლიობას. როგორც დღეს ამბობენ. მაგრამ. პიაჟე თვითონ მუშაობდა განათლების სფეროში და განიხილავდა თავისი თეორიის მნიშვნელობას სხვადასხვა ასპექტებში . ეს არის კონსტრუქტივიზმი. რომელიც გულისხმობს მოსწავლის აქტიურ მონაწილეობას სწავლების პროცესში. თამამად შეიძლება ითქვას. პიაჟე განვითარებას მეტ უპირატესობას აძლევს. რომ ბავშვის განვითარება. რომელიც ვიგოტსკიმ მოგვიანებით თავდაყირა დააყენა. რომ მასწავლებელმა მზა ინფორმაცია უნდა მიაწოდოს მოსწავლეს.35 როგორც ცნობილია. სწავლების შედეგად თუ მის გარეშე. მათ შორის იყო ბავშვზე ორიენტირებული სწავლების მეთოდი. გარდაუვალია. განათლების თეორიაში და კვლევაში შეტანილი წვლილის გარდა. 1980-იან წლებში განათლების სისტემაში შეტანილი ცვლილებების დიდი ნაწილი პიაჟეს თეორიების გავრცელების და გამოყენების შედეგი გახლდათ. შემეცნებითი კონფლიქტის გადაჭრის სტრატეგიების გამოყენება ინსტრუქტირების დროს. მეორე მიდგომა ასახავს პიაჟეს შეხედულებას.

ხოლო სოციალური გარემო თითქმის მთლიანად არის პასუხისმგებელი ისეთი მაღალი დონის კოგნიტური პროცესების განვითარებაზე. მაგრამ ეს გამოცდილება და ურთიერთგაზიარების კონტექსტში შემუშავდება. ბიოლოგია ადამიანის განვითარების მხოლოდ ბაზისურ ელემენტებს აყალიბებს. რაც უფრო წინ მიდის სწავლება/სწავლის პროცესი. ამგვარად. საწყის ეტაპზე ბავშვთან ურთიერთქმედებაში ჩართული პიროვნება იღებს მეტწილ პასუხისმგებლობას პრობლემის გადაწყვეტაზე. ბავშვი ითვისებს ცოდნასა და აზროვნების უნარს ინტერიორიზაციის (გაშინაგნების) გზით: თავდაპირველად გარეგანი (პრაქტიკულად შესრულებული) ქცევის ან მეტყველების. რომელიც მოცემულ კულტურაშია თავმოყრილი. ერთი მხრივ. ეს კი ინტელექტუალური და საერთოდ. კულტურა ასწავლის ბავშვს არა მარტო იმას. სხვადასხვა. ამგვარად.36 • სოციალური და კულტურული ფაქტორების როლი განვითარებაში. კულტურა ბავშვს უზრუნველყოფს აზროვნების პროცესებითა და საშუალებებით. რითაც ზრდასრული უფროსები ბავშვს გადასცემენ ცოდნას. სწავლა თავდაპირველად ბავშვსა და უფრო მცოდნე ინდივიდებს შორის გაშლილი გარეთ გამოხატული აქტივობაა. რომ ყველა ძირითად შემეცნებით აქტივობას სოციალური საფუძველი გააჩნია და თითქმის ყოველთვის ასეთად რჩება. ვიგოტსკის კონცეფციის მიხედვით. მეხსიერება და აბსტრაქტული აზროვნება. ბავშვი სულ უფრო და უფრო მეტად იყენებს შინაგან მეტყველებას ქცევის წარმმართველ ძალად. შემდგომში გონებრივ ოპერაციად გარდაქმნით. თუ როგორ იფიქროს. იგი მხოლოდ შემდეგ გადაინაცვლებს ბავშვის შინაგანი აზროვნების დონეზე. ადამიანი ერთადერთი არსებაა. ვიგოტსკის მიხედვით. ენა და მეტყველება არის ბავშვთან ურთიერთქმედების ის ძირითადი ფორმა. მაგრამ ნელ-ნელა ამ პასუხიმგებლობის გადანაწილება თვითონ ბავშვზე ხდება. ვიგოტსკი თვლის. ბავშვი სწავლობს პრობლემების სოციალური ურთიერთქმედებისა გადაწყვეტას გამოცდილებით. ვიგოტსკის თეორიის მიხედვით. სწავლა და განვითარება პროცესებია. როგორიცაა ენა. • განვითარების აქტუალური და უახლოესი ზონა. მით უფრო მეტად გვევლინება ენა და მეტყველება ინტელექტუალური ადაპტაციის წამყვან საშუალებად. კულტურას ორი სახის წვლილი შეაქვს ბავშვის ინტელექტუალურ განვითარებაში. რომელიც კულტურას ქმნის. კულტურა განსაზღვრავს ცოდნის შინაარსს. მოქმედების gonebaSi შესრულება სწავლის აუცილებელი პირობაა. რომ ბავშვის ფსიქიკური განვითარების მთავარი განმსაზღვრელი ფაქტორი კულტურაა. რასაც ბავშვი აითვისებს. მაგრამ ურთიერთშემავსებელი . არამედ იმასაც. ყველა ბავშვი კულტურის კონტექსტში ვითარდება. მეორე მხრივ. • ბავშვის განვითარების ხელშეწყობა და სწავლების აქტიური როლი განვითარებაში. მასწავლებლებთან და თანატოლებთან. სწორედ ამ გზით ახერხებს ბავშვი გარემოსთან ადაპტაციას. თუ რა იფიქროს. აქ იგულისხმება ბავშვის ურთიერთობა მშობლებთან. ვიგოტსკი მიიჩნევდა. ბავშვი იმთავითვე სოციალურ არსებად მოიაზრება. ფსიქიკური განვითარების წამყვანი მექანიზმია. მისი აზრით.

რომ უკვე სხადასხვაგვარი მონაწილეობა მიიღოს წიგნის კითხვაში. გამოიყენოს ეს ცოდნა იმისათვის. პოზიტიური ხედვით შეცვალა (ბავშვს ახასიათებს ის. სოციალური კონტაქტი. თვითრეგულაციის და დამოუკიდებლობის დაუფლების პროცესში. პიაჟე წერდა: სწავლის დროს ბავშვები ქმნიან მოსაზრებებს და მოლოდინებს. ეს შეცდომები ნეგატიურად არ განიხილება. ის ამტკიცებდა. რადგან მან ბავშვის მიმართ ტრადიციული ნეგატიური ხედვა (ანუ ბავშვის დახასითება იმ კუთხით თუ რა აკლია მას უფროსთან მიმართებაში). დროთა განმავლობაში ბავშვს შეუძლია აკონტროლოს ეს წესები და უნარები. . თუმცა იგი სერიოზულად აკრიტიკებს პიაჟეს და რიგ მოსაზრებებში არსებითად ეწინააღმდეგება. განმარტავს ადამიანურ გამოცდილებებს. მაგალითად. ეს ათვისების პროცესია . როდესაც ჟან პიაჟემ სწავლის სოლო კონსტრუქტივისტული თეორია ჩამოაყალიბა (რითაც ხაზი გაუსვა თვითონ ბავშვის. ხოლო პიაჟე – “განვითარებას”. ვიგოტსკის ადამიანთა საქმიანობაში ენა ყველაზე მნიშვნელოვან სისტემად მიაჩნდა.შეძენილ ინფორმაციას მომავალში ბავშვი ახალი უნარ-ჩვევების სახით გამოავლენს. არის კომუნიკაცია. ეს არ არის ცოდნის ცალმხრივი გადაცემა. არამედ ოჯახის წევრებთან ურთიერთობით . რომლებიც არ ემთხვევა საყოველთაოდ მიღებულ აზროვნებას. ენის საშუალებით ამყარებს ადამიანი კომუნიკაციას. რომლებსაც ბავშვები იყენებენ სამყაროს შესწავლის მიზნით ამა თუ იმ ეტაპზე. აზროვნებს. მცირეწლოვანი ბავშვი თავიდან მხოლოდ თავისთვის ლაპარაკობს და მცირედ. ბავშვი იმდენად ითვისებს ამ წესებს და უნარებს. ვიგოტსკი აღიარებდა პიაჟეს დიდ ღვაწლს განვითარების ფსიქოლოგიაში. რაც მისი ღირებულებებიც ხდება. რაც ბუნებრივი და ნორმალურია მისთვის.37 მაშინ.სოციალურ და კულტურულ ფასეულობებს. ის თანდათან ითვისებს ამგვარი აქტივობისათვის საჭირო წესებს და უნარებს. განვითარების თვალსაზრისით. ენისა და აზროვნების ურთიერთკავშირის შესახებ დამუშავებულ ვიგოტსკის თეორიაში განსაკუთრებით მძაფრია პიაჟეს მიმართ მისი კრიტიკა. მეტყველების მთავარი ფუნქცია. რომ ბავშვის ადრეული მოქმედებები ეგოცენტრულია და რომ სოციალური აზროვნება მოგვიანებით ვითარდება. ვიგოტსკიმ სოციალური კონსტრუქტივიზმის თეორია შექმნა. რომ შეუძლია დამოუკიდებლად იკითხოს. პიაჟე ამტკიცებდა. აქტიურ როლს თავისი ცოდნის აგებაში). მოსწავლის ზრდასა და ქცევაში მნიშვნელოვან ცვლილებებს ვიგოტსკი “სწავლას” უწოდებს. რომ პიროვნების განვითარება სხვებთან ურთიერთობის შედეგად ხდება. ვიგოტსკი ამ იდეას არსებითად ეწინააღმდეგება. როდესაც მცირეწლოვანი ბავშვი წიგნთან მოპყრობას მშობლებთან ერთად იწყებს. ბავშვები ითვისებენ არა მხოლოდ მეცნიერულ ცოდნას. როგორც ინდივიდის. აღნიშნავს ვიგოტსკი. საბოლოოდ. ეს კი უმნიშვნელოვანესი მომენტია. არამედ ითვლება ცოდნის ტრანსფორმაციის პოტენციურ შესაძლებლობად. ან საერთოდ არ არის დაინტერესებული. მარტო ამ პოზიციისთვისაც უდიდესი იქნებოდა პიაჟეს ღვაწლი ფსიქოლოგიაში. ვიგოტსკის აზრით. ამიტომ ბავშვის ადრეული მეტყველებაც არსებითად სოციალურია _ წერს ვიგოტსკი. იგი გვიჩვენებს იმ შემეცნებით სისტემებს. რაც უზრუნვეყოფს სოციალური ურთიერთობების გონებრივ ფუნქციებად ჩამოყალიბებას. ახდენს რეალობის კლასიფიცირებას. გარშემომყოფ პირებთან ურთიერთობით. სწავლისა და განვითარების ურთიერთდამოკიდებულებისადმი ვიგოტსკისეული ხედვა რადიკალურად განსხვავებულია პიაჟესაგან. პიაჟეს მიხედვით. აანალიზებს რა პიაჟეს მიერ გამოთქმულ ამ მოსაზრებას. მისი ასაკისთვის).

rom სწავლა და განვითარება ერთმანეთს აქ არ ხვდებიან პირველად. არა ის. ეს იმას ნიშნავს რომ ორივეს განვითარების აქტუალური დონე ერთნაირი აქვთ. ვიგოტსკი ასე წარმართავს თავის მსჯელობას: ვთქვათ. რომელიც ერთგვარად გადის მისი აქტუალური შესაძლებლობების ფარგლებს გარეთ. რომელშიც არავითარი ცოდნა არ აქვს. გადაწყვიტა ისეთი ამოცანა.5 წლის ასაკისათვის განკუთვნილი ამოცანა. არამედ გუშინდელზე. მეორემ კი უფროსის დახმარებით გადაჭრა 7. სწავლა განიხილება. რომელიც ორი წლით უსწრებს მის ასაკს (9 წლის ბავშვისთვის განკუთვნილი). ვიდრე სასკოლო სწავლა და სკოლა არასოდეს არ იწყებს სწავლებას ნულიდან. გავართულოთ ამოცანა: ერთმა. რომელსაც ლ.38 განიხილავს რა სწავლისა და ფსიქიკური განვითარების ურთიერთდამოკიდებულების საკითხს. სწავლა. თუ შეთვისების რა უნარი აქვს. რა სპეციფიკური დამოკიდებულება არსებობს მათ შორის სასკოლო ასაკში? სვამს შეკითხვას ლ. რომელთა განვითარება უკვე დამთავრებულია. მას ითვალiსწინებს ის ტესტები. როდესაც გავეცნობით თვით ლ. ამავე დროს. პიაჟეს თეორიას და ირონიულად შენიშნავს. ამ თეორიაში ყველაზე უხეშადაა დაპირისპირებული ერთმანეთს სწავლა და განვითარება. პიაჟესათვის ცოდნის ამა თუ იმ დონეზე ფლობა არ შეიძლება იყოს ბავშვის აზროვნების ლოგიკური ფორმების განვითარების დონის მაჩვენებელი. თვითონ აქტიურად არ ერევა მასში. პრინციპულად ახალია ბავშვის განვითარებაში. ვიგოტსკის თეორიას სწავლისა და განვითარების ურთიერთდამოკიდებულების შესახებ. თუ რა იცის ბავშვმა. miuxedavad imisa. ბავშვის გონებრივი განვითარების მაჩვენებელი პირველი დონე კი არ არის. რა თქმა უნდა. ვიგოტსკი. რომლის მიხედვითაც განვითარება სწავლისაგან ერთგვარად დამოუკიდებელ პროცესად არის მიჩნეული. არამედ მეორე. რომელიც ეთანხმება განვითარებას. ცოდნა და აზროვნება _ ასკვნის ლ. ორიენტაციას იღებს არა ხვალინდელ დღეზე. პირველში იგულისხმება ის ძალები. რომ ორი შვიდი წლის ბავშვი ერთნაირად წყვეტს მათი ასაკისთვის შესაფერის გონებრივ ამოცანას. ჟ. ამაზე არავინ დავობს. მისთვის ბავშვის აზროვნების დონის მაჩვენებელია არა ის. ვიგოტსკი. სწავლის პროცესში უნდა განვასხვავოთ ბავშვის განვითარების ორი დონე მაინც: 1. ვიგოტსკი აკრიტიკებს ჟ. ბავშვს შესწევს უნარი გადაჭრას ისეთი სირთულის ამოცანა. მაგრამ სასკოლო სწავლა. სწორია თუ არა ჟან პიაჟეს თეორიის მიმართ გამოთქმული ზემოთ მოყვანილი შენიშვნები? პასუხის გაცემის საშუალება მას შემდეგ გამოჩნდება. მაგრამ არა უსაზღვროდ. რომ სწავლა იწყება გაცილებით ადრე. ეს არის სწორედ ის ზონა. ლ. იყენებს განვითარების მიღწეულ დონეს და ვერ ცვლის მის მიმართულებას. რომლებიც განსაზღვრავენ ბავშვის გონებრივი განვითარების დონეს. როგორც წმინდა გარეგანი პროცესი. ისინი დაბადებიდან ერთად არიან. რომ მის თეორიაში ”სწავლა კუდში მისდევს განვითარებას”. ვიგოტსკი აანალიზებს პიაჟეს შეხედულებას. არამედ ის თუ როგორ აზროვნებს იგი იმ სფეროში. ჩვენი მცირედი დახმარებით. ითვალისწინებს განვითარების დონეს. ვიგოტსკი ”განვითარების უახლოეს ზონას” უწოდებს. დღეს ეს ხდება უფროსების . ვიგოტსკი იზიარებს მოსაზრებას იმის შესახებ. ბავშვის განვითარების აქტუალური დონე და 2. განვითარების უახლესი ზონა.

ლ. რომელიც ორიენტაციას ახდენს განვითარების მხოლოდ დამთავრებულ ციკლზე (1 დონე). ყოველგვარი სწავლა ასაკთან არის დაკავშირებული. ვიგოტსკი ყურადღებას აქცევს იმ გარემოებას. არ არის ნაყოფიერი. ლ. აღსანიშნავია. რაც მათ აქტუალურად ჰქონდათ განვითარებული და შედეგიც სავალალო იქნა მიღებული _ დაქვეითდა მათი აზროვნება. რაც განსაკუთრებით ნათლად გამოჩნდა გონებრივად ჩამორჩენილი ბავშვების სწავლებაში. ამ ზემოქმედებამ შეიძლება ნეიტრალური. ამის შესატყვისად უნდა მიეცეს მას სასწავლო მასალაც. საკითხისადმი ამგვარმა (ტრადიციულმა) მიდგომამ ძალიან ცუდი შედეგები გამოიღო სკოლაში. არსებობს სწავლება/სწავლის ოპტიმალური ვადა. მაგრამ იგი გაცილებით უფრო ეფექტურია. რაღაც ამდაგვარი ხდება ნორმალური ბავშვის სწავლებაშიც.39 დახმარებით. თუ ეს ასაკი გადავიდა. განსაზღვრავს კიდეც მას. რადგან სწავლა ფსიქიკური მომწიფების გარკვეულ დონეს მოითხოვს. პიაჟეს მოხედვით. უნდა ვიცოდეთ ბავშვის ფსიქიკა რა პერიოდში რის მიმართ არის სენზიტიური. სწავლება. თვითონ სწავლა უწყობს ხელს განვითარებას. რომ სწავლა წინ უნდა უსწრებდეს განვითარებას და შესაბამისად. მაგრამ ხვალ იგი ამას დამოუკიდებლად გააკეთებს. ისე ქვევით საზიანოა. ამგვარად. mხოლოდ ამ შემთხვევაში. ვიგოტსკი სწავლისა და განვითარების საკითხების განხილვის დროს კიდევ ერთ მნიშვნელოვან მხარეს აქცევს ყურადღებას.განვითარების სენზიტიური პერიოდის” ცნებას. რომლის დროსაც ფსიქიკა განსაკუთრებით მგრძნობიარეა გარემოს გარკვეული ზემოქმედების მიმართ. მაგრამ არ არიან სრულად მომწიფებული. ანდა შემაფერხებელი როლიც შეასრულოს. როდესაც მეცნიერები ლაპარაკაობენ სწავლების ვადებზე მხედველობაში აქვთ მხოლოდ მისი ქვედა საზღვარი _ აღნიშნავს ის. მათ სწავლებაში ყველაფერი ეყრდნობოდა თვალსაჩინოებას. ამგვარად. ეს ის პერიოდია განვითარებაში. იციან. ”განვითარების უახლოესი ზონა” ხვალინდელი დღის განსაზღვრაში გვეხმარება. რომ ვიგოტსკი სწავლების და სწავლის უნარს ადამიანების ფუნდამენტალურ თვისებად მიიჩნევს. ამდენად. რომ საჭიროა გათვალისწინებული იქნეს ზემო ოპტიმალური საზღვარიც და იშველიებს . განვითარება სწავლისათვის აუცილებელი ელემენტია. რომლებსაც დაწყებული აქვთ ფუნქციონირება. რომ ალგებრას ვერ ასწავლი სამი წლის ასაკში. ეს ფაქტი თავისთავად იმდენად არაფრის მთქმელია სწავლების პროცესში გარდაქმნის მანიშნებელი რომ არ იყოს. ამ ვადიდან გადახვევა როგორც ზევით. მაგალითად. განვითარების უახლოეს ზონაზე დაფუძნებული სწავლება დახმარების (სკაფოლდინგის) ტექნიკების ფლობას და გამოყენებას მასწავლებლისგან გულისხმობს (იხ. იგი უპირისპირდება ტრადიციულ თვალსაზრისს. მხოლოდ ის სწავლება შეიძლება ჩაითვალოს ნამდვილ სწავლებად. რადგან იგი უმნიშვნელოვანეს დახმარებას უწევს მოსწავლეს. მიიჩნევს.. მხოლოდ იმ შესაძლებლობებს. რომელიც წინ უსწრებს განვითარებას (მაგრამ არა უსაზღვროდ) და ეყრდნობა იმ ძალებს. ლ. რომლის მიხედვითაც სწავლება ორიენტაციას ახდენს ბავშვის უკვე მომწიფებულ შესაძლებლობებზე (აქტუალურად განვითარებულ ძალებზე). ვიგოტსკისეული კუთხიდან კი. როცა ეყრდნობა . ვიგოტსკის თეორიაზე დაფუძნებული სასწავლო პროცესის ეფექტიანი წარმართვა მასწავლებლისგან დიდ ოსტატობას მოითხოვს. სწავლება უნდა ითვალისწინებდეს განვითარების გარკვეულ დონეს. ვიგოტსკის აზრით. დასარიგებელი მასალა).

• თეორიის გამოყენება სასწავლო პროცესში. ამითვე აიხსნება ის ფაქტი. სადაც დიდ რეფორმატორულ მუშაობას ახორციელებს. რომ გვიანი სწავლა კარგავს თავის ეფექტს. თამამად შეიძლება ითქვას. • განწყობის თეორიის არსი. სწავლის როგორც ქცევის ფორმის ანალიზი. . "ასაკობრივი გარემოს".ექსპერიმენტულ პედაგოგიკას. ჩვენ გავეცნობით მისი პედაგოგიურ შეხედულებებს. ქმნის ახალ პედაგოგიურ სისტემას . • აღზრდის ძირითადი ტრაგედია. კულტუროლოგი. "ფუნქციონალური ტენდენციის" ცნებები. ექსპერიმენტული პედაგოგიკის ფუძემდებელი საქართველოში. უზნაძე ინტენსიურად იწყებს მუშაობას პედაგოგიკაში. რომლებიც განვითარების პროცესშია. • ადამიანის ქცევის ფორმების კლასიფიკაცია. ვიგოტსკი ამერიკაში ათწლეულების განმავლობაში უცნობი იყო. უზნაძის აზრით. ეს წარმოუდგენელი იქნება მისი ზოგადი კონცეფციის გაცნობის გარეშე. პედაგოგიკას მხოლოდ ისეთი ფსიქოლოგია სჭირდება. თუმცა. ”განწყობის”. ხოლო მის მიერ დამუშავებული "განწყობის" თეორია ფსიქოლოგიის დარგში ერთ-ერთ მნიშვნელოვან მონაპოვრადაა მიჩნეული. რომ თანამედროვე სასკოლო რეფორმის დემოკრატიული და მოსწავლეზე ორიენტირებული სწავლების პრინციპები მან დიდი წარმატებით დანერგა თავის დაარსებულ სკოლაში. XXI საუკუნეში თითქმის შეუძლებელია განათლებაზე სერიოზულ დისკუსიაში ვიგოტსკის იდეებს და შეხედულებებს ცენტრალური ადგილი არ ეჭიროთ.40 ძალებს. რომელიც მუდამ მზადმყოფნაშია გარკვეული პრინციპების შესაბამისად მოქმედებისთვის. დიმიტრი უზნაძის პედაგოგიური შეხედულებები ძირითადი საკითხები. დასარიგებელი მასალა). დიმიტრი უზნაძე მრავალმხრივი მიმართულების მეცნიერი გახლდათ: ფილოსოფოსი. განუზომელია ვიგოტსკის წვლილი ინკლუზიური განათლებისათვის. რასაკვირველია. სუბიექტი. აარსებს სკოლას. ნათლად აჩვენებს მეცნიერის დაინტერესებას და სერიოზულ დამოკიდებულებას სწავლა/სწავლებისა და განვითარების პრობლემების მიმართ. საფუძველს უყრის ბავშვის ფსიქოლოგიის განვითარებას საქართველოში. თავისი ხანმოკლე მოღვაწეობის და სხვადასხვა მიზეზების გამო. მისი ხედვები ამ სფეროში დღესაც განსაკუთრებით აქტუალურია (იხ. გერმანიიდან დაბრუნების შემდეგ. რომელმაც თავისი კვლევის საგნად აქტიური პიროვნება უნდა გაიხადოს.

რომ ეს თეორია უარს ამბობს შინაგანი ფსიქიკური პროცესების შესწავლაზე (აზროვნება. სტიმული უშუალოდ იწვევს რეაქციას. რაც უკვე გაგვაჩნია. თავისდაუნებურად. მით უფრო დამახასიათებელია მისთვის ამ ტიპის სწავლა.. როგორც თამაშის თანმდევი. სწავლის ყველა კონკრეტულ შემთხვევაში. მთლიანპიროვნული მზაობა სუბიექტის მიერ მიზანშეწონილი ქცევის განსახორციელებლად. რითაც იქმნება სათანადო აქტივობის განხორციელებისთვის საჭირო განწყობა. აღმზრდელობითი პროცესის ძირითად წინააღმდეგობას სწორედ ეს გარემოება ქმნის. საკმაოდ რთული ბუნებისაა და მისი განხორციელება განვითარების მხოლოდ გარკვეულ საფეხურზე მდგომ ბავშვს შეუძლია. შევეცადოთ მარტივად ავხსნათ ეს ყველაფერი. იღებს გადაწყვეტილებებს. როგორც აქტიური სუბიექტი. მაგალითად. როგორც სოციალური მიზნების მატარებელი. რათა ორგანიზმი განეწყოს გარკვეული მიზანშეწონილი ქცევის განსახორციელებლად. ბევრ რამეს სწავლობს მიზანდასახულების გარეშე: ავითარებს მოროტულ ჩვევებს. მეხსიერება და სხვა). ამ ტიპის ქცევები. თუ მას თამაშის მოთხოვნილება აქვს და სიტუაციაც შესაბამისი არსებობს ამ ქცევის განსახორციელებლად იგი თამაშობს. რაც . ვარჯიშდება სოციალურ ურთიერთობებში.. მომავალზეა ორიენტირებული და აღსაზრდელი კი აწმყოს სუბიექტია.R ორ წევრიანი სქემის მაგიერ. სასკოლო სწავლა კი გაცნობიერებული. მაგ. უზნაძემ გააკრიტიკა ეს ე.უსუბიექტო ფსიქოლოგია” და S . იმ ცოდნაზე დაყრდნობით.41 პიროვნების არსის ასეთი გაგება კი მან განწყობის ფსიქოლოგიაში მოგვცა. ადამიანები ბევრ რამეს ვსწავლობთ ჩვენდაუნებურად. სამ წევრიანი სქემა შემოგვთავაზა: გარემო . რა არის განწყობა? განწყობა არის არაცნობიერი. ასევე მათი თანხვედრა.შ. ბავშვის განწყობას აქტუალური მოთხოვნილება (ანუ. რა მოთხოვნილებაც მოცემულ მომენტში აქვს მას) და აქტუალური სიტუაცია ქმნის. უზნაძის აზრით. რაც უფრო პატარაა. მიზანდასახული აქტივობაა. ნებისყოფის მონაწილეობას გულისხმობს.ქცევა. გავიხსენოთ ბიჰევიორისტული თეორია. ლატენტური სწავლის პროცესში ბავშვი მიზანდასახულების გარეშე. კვების ქცევის განხორციელებისათვის მზაობას ქმნის კვების მოთხოვნილება (შიმშილი) და გარემოში მოცემული საკვების თანაარსებობა. რომელსაც ახლა სურს რაღაც და მასზე უარის თქმა უჭირს. ამ დროს. გაცნობიერებული სწავლის აზროვნებისა და ქცევის განხორციელების პროცესში სტიმულსა და რეაქციას შორის დგას აქტიური სუბიექტი. კლასიკური განპირობებულობის თეორიის მიხედვით.. ეუფლება წესებს. მისი შესწავლის დროს ჩვენ აღვნიშნეთ. სწავლების ორგანიზაციამ იმაზე უნდა იზრუნოს.(განწყობა/სუბიექტი) . განწყობის აღმოცენებისთვის აუცილებელია ორი ფაქტორის არსებობა: სუბიექტურის (მოთხოვნილება) და ობიექტურის (სიტუაცია) . იგი. ახალი. არამედ საკუთარი მიზნების მისაღწევად სწავლის უნარ-ჩვევების. მაგალითად თამაშის პროცესში ბევრ რაიმეს სწავლობს.აღზრდის ტრაგედიის” ცნებაში იქნა მოაზრებული: აღმზრდელი.წ . რომელიც მექანიკურად. გარე განმამტკიცებლების გამოყენებით კი არ ეუფლება ამა თუ იმ ქცევას. ლატენტურად. აღმოაჩენს საგნის უამრავ თვისებას და ა. მოტივაციისა და ემოციების კოორდინირების უნარით ხასიათდება. რომ თავიდან ბავშვის სწავლა . და ამ პროცესში. სტიქიურად. მით უფრო ბავშვი. რათა მოსწავლემ სწავლასთან დაკავშირებული მეტნაკლებად შორეული მიზნები დაისახოს.

როდესაც ბავშვი მოახერხებს ცნობიერ მოცემულობად აქციოს შესასწავლი მასალა. ხოლო. ამას უზნაძე ფუნქციონალურ ტენდენციას უწოდებს. ასაკობრივ გარემოს ბავშვის შინაგან შესაძლებლობათა დონე განსაზღვრავს. აფართოებს ქცევის გამოყენების საზღვრებს. ერთი მხრივ.ობიექტივაცია მოახდინოს. სოციალურადაა განსაზღვრული. მაგრამ ეს.წერს დ. საფუძვლად ედება ცნებითი აზროვნების განვითარებას. . ასეთი ბუნებისაა განვითარებაში შინაგანის და გარეგანის. პირიქით.. ახალ-ახალი სტიმულებით ივსება. შეგნებულად. იზრუნოს პიროვნების. მხოლოდ შესატყვისი გარე პირობების ნიადაგზე პოულობენ რეალიზაციას . რასაკვირველია. ასაკობრივი გარემო გამუდმებით იცვლება. არამედ ის ხვდება უფროსების მიერ მოწესრიგებულ ე. ცოცხალი ორგანიზმის ბუნებრივი თავისებურება მასში არსებული ძალების მოქმედებასა და აქტივობაში მდგომარეობს. მაშასადამე. ფუნქციობის მოთხოვნილებას. რასაკვირველია. საკმარისი არ არის განვითარებისთვის: ბავშვის შინაგანი შესაძლებლობები. უზნაძე. მაგრამ რა განსაზღვრავს თვითონ ასაკობრივ გარემოს? რით ხელმძღვანელობს მაგ. ზოგადად. ყველა ასაკს თავისი განმავითარებელი გარემოს თავისებურებები შეესაბამება. შემდეგი შეკითხვა ასეთია: რა განსაზღვრავს ბავშვის ფსიქიკურ განვითარებას .წ. სრულიადაც არ გამორიცხავს მოსწავლის ინტერესების უგულვებელყოფას! ამგვარად. როდესაც გამღიზიანებელთა შერჩევას ახდენს? ბავშვის ორგანიზმის შინაგან ძალთა განვითარების მოცემული დონით .ასაკობრივ გარემოში“. იგი ათავისუფლებს ადამიანს აწმყოს მომენტის ტყვეობიდან. ეს რომ ასე არ მოხდეს განვითარებასაც არ ექნებოდა ადგილი. ბავშვის ძალთა განვითარება მასზე მოქმედ ასაკობრივ გარემოზეა დამოკიდებული. ნამდვილი სწავლა მხოლოდ იმ მომენტიდან არის შესაძლებელი. უწინარეს ყოვლისა. რაც საკითხის ალტერნატიული სახით დაყენებას (ბუნება თუ გარემო?) ყოველგვარ აზრს უკარგავს. როგორც დ. მიზანდასახულად.42 მის უშუალო მისწრაფებებს და ინტერესებს დაუქვემდებაროს - წარმატების მიღწევის მოთხოვნილებას.აღნიშნავს უზნაძე. ცნობისმოყვარეობას. ბავშვის განვითარება.ბიოლოგიური ფაქტორი თუ სოციალური გარემო? შევეცადოთ ვაჩვენოთ დ. ანუ. ბიოლოგიურის და სოციალური ფაქტორების ურთიერთგანპირობებულობა. მშობელი ან მასწავლებელი. რაც განსაზღვრავს კიდეც განვითარების პროცესს. რასაკვირველია. რომელიც ფიზიკური სინამდვილის ხასიათით კი არა. ეუფლება საკუთარი ქცევის ნებისმიერ წარმართვას. ამავე დროს. ეს უკანასკნელი კი ადამიანის განვითარების მთავარი ღერძია. რაც. უზნაძის დამოკიდებულება საკითხის მიმართ და გადავიტანოთ ის პედაგოგიურ ჭრილში. ანუ ფუნქციობის მოთხოვნილება ცოცხალ ორგანიზმში თანდაყოლილია. როგორც ნებისმიერი ქცევის განმახორციელებელი სუბიექტის განვითარებაზე ისწავლოს გაცნობიერებულად. რადგან ადამიანის დონეზე ეს ორი ფაქტორი . დაბადების შემდეგ ბავშვი არ ხვდება „სუფთა“ ფიზიკურ გარემოში. თვითონ ასაკობრივი გარემოს შინაარსი ბავშვის ძალთა განვითარების დონით განისაზღვრება. ამრიგად. მეორე მხრივ. უზნაძე უწოდებს მას . სოციალურად განსაზღვრული ასაკობრივი გარემოს ზემოქმედების პირობებში ხორციელდება.

როგორც ეს ხდება სუბსტანციონალური მოთხოვნილებების დაკმაყოფილებისას (მაგ. რომელთა ნორმალური დაკმაყოფილებაც ცხოვრებისეული სიცოცხლის არსებობისათვის სრულიად აუცილებელია და მიზანშეწონილი (მაგ. სუბსტანციონალურია გაგრძელებისათვის და მოთხოვნილებები. სწორედ ამიტომ. რომელიც უზრუნველყოფს მოსწავლის განვითარებას. ფუნქციობა ამ შემთხვევაში თვითმიზანია და არა რაიმე სხვა მიზნის მიღწევის საშუალება.. ანუ. ამასთან. თამაში სწორედ ამ ძალთა მოქმედების გამოვლინებაა. თუ მასწავლებელი აწესრიგებს სასწავლო გარემოს. ინტროგენულ (შინაგანი წარმოშობის) ქცევებს. უზნაძე იწყებს იმით.43 ერთმანეთისგან დამოუკიდებლად არც არსებობს. თამაშის არსს სწორედ ეს მოთხოვნილებები განსაზღვრავენ. ამასთან. მივუსადაგოთ ეს მოდელი სასკოლო ცხოვრებას. რომლებიც მან მემკვიდრეობით მიიღო და რომლებიც მნიშვნელოვანი იქნება განვითარების შემდგომ ეტაპებზე. მიუხედავად იმისა. რომლებიც ადამიანთა ქცევას აღძრავენ და წარმართავენ. სასკოლო ასაკში. არამედ საკუთრივ ფუნქციობისაკენ. რომლებიც ბიოლოგიურად მნიშვნელოვანია მისი განვითარების ამ ეტაპზე. ბავშვი მარტო აღარ თამაშობს. მოსწავლის შესაძლებლობების გათვალისწინებით ამით უზრუნველყოფს კიდეც მათი შესაძლებლობების შემდგომ განვითარებას. რომ გამოჰყოფს მოთხოვნილებათა ორ დიდ კლასს. სუბსტანციონალური მოთხოვნილებები საფუძვლად ედება ე. ადამიანი ერთიანი. მას აუცილებლად ჰყავს პარტნიორი და. სკოლის ასაკის ბავშვების თამაში სპეციფიკურ სახეს იძენს. კვების. და სხვა. რომ თამაშის საშუალებით ხდება იმ ძალების და შესაძლებლობების განვითარება. არანაკლები დრო ეთმობა თამაშს. არის ის . რომ ბავშვის ცხოვრებაში სწავლა დიდ ადგილს იკავებს. მისი თამაში . მოცემულ ეტაპზე ეს “ზედმეტი” ძალები მოქმედებს ფუნქციონალური ტენდენციის საფუძველზე. ბიოსოციალური არსებაა. ესენია: სუბსტანციონალური და ფუნქციონალური მოთხოვნილებები. ადამიანის ქცევის ფორმები ადამიანის ქცევის ფორმების დახასიათებას დ. ფუნქციონალური მოთხოვნილებანი რაიმე დანაკლისის შევსებას კი არ ელტვიან. ფუნქციონალური მოთხოვნილებები საფუძვლად ედებიან ე. არამედ იმ ძალებითაც.. რთული საწყისის მქონე. რომელიც შემდგომში სერიოზული საქმიანობის განხორციელების საფუძველი ხდება. უკვე განvითარებული შესაძლებლობები კი ახალი სასწავლო გარემოს შექმნის აუცილებლობას მოითხოვს. მომსახურება. უსაფრთხოების და სხვა). თვითმომსახურება. ბავშვი არა მხოლოდ იმ ძალებითაა აღჭურვილი. როგორიცაა თამაში. გადარჩენისათვის. როგორიცაა: შრომა. განსაკუთრებით კი ფიზიკურ თამაშებს. უზნაძის თეორიის თანახმად. მასწავლებლის მიერ მოწესრიგებული გარემო. მოქმედებისაკენ მიისწრაფვიან. მშია და საკვებს მივირთმევ). მთლიანი.წ.ასაკობრივი გარემო”. შემოქმედება და სხვა. ეს პროცესი უწყვეტია. მნიშვნელოვანია. დაბადებისთანავე. წ. ენიჭება უდიდესი მნიშვნელობა სასწავლო გარემოს სწორ ორგანიზებას. ექსტეროგენულ (გარეგანი წარმოშობის) ქცევებს.

აუცილებლად მასწავლებელსაც გულისხმობს. კერძოდ კი მის მონაწილეობას სწავლის პროცესში. კი მისგან გარკვეულწილად დაშორებული. ახსნის შედეგად მანამდე პრაქტიკულად მოცემული გარკვეული ფაქტი ბავშვისთვის დაკვირვების ობიექტად იქცევა. ახლის ძველზე დაყვანასა და სწორედ ამით ნაცნობისა და ძველის უფრო მაღალ საფეხურზე აყვანას ნიშნავს". მასწავლებელი ასწავლის მოსწავლეს. იგი მოსწავლის განვითარების პროცესში მყოფი ძალებისა და ფსიქიკური ფუნქციების თვითაქტივობის მოთხოვნილებას ეყრდნობა. თამაშისგან განსხვავებით. ერთი მხრივ. მისი მიზანი თვითგანვითარება. არამედ . თუმცა. მაგრამ მეორე მხრივ. არამედ მოსწავლის იმ უნარებისა და შესაძლებლობების („ძალების“) განვითარებაც. რათა ხელი შეუწყოს განვითარებას. მოზარდი ზოგჯერ მარტოც მიმართავს საკუთარი მოტორული აპარატის ამოქმედებას. უზნაძის აზრით. სწავლაში ძირითადი სწორედ ამ უნარებისა და შესაძლებლობების განვითარებაა. გარკვეულ წესებს და ნორმებს. ამგვარად. სწავლა. რომელიც გულისხმობს გარკვეული წესებისა და პირობების დაცვას. უზნაძის მიხედვით. ამ პერიოდში სწავლა ქცევის ძირითად ფორმად იქცევა. თანატოლებთან შეჯიბრის ხასიათს იძენს. ზოგიერთი ქცევა ორმაგი ბუნებისაა და იგი ერთდროულად ექსტეროგენულიცაა და ინტროგენულიც . დ. სწავლა ქცევის გარდამავალი. რომ ამ ქცევითაც არანაირი პროდუქტი არ იქმნება. არამედ შესაძლებლობების შეძენასაც. რაც ეხმარება მას პიროვნებათშორისი ურთიერთობებისა და ჯგუფური მუშაობის უნარების განვითარებაში. არა მხოლოდ რაიმე ცოდნის შეძენას გულისხმობს. „ახსნა. სწორედ ამიტომ.44 მიზანდასახული ქცევების ფორმად იქცევა. სუბსტანციონალური მოთხოვნილებების დაკმაყოფილებას ემსახურება. მისი . იგი თითქოს თავის თავს ეჯიბრება და ცდილობს სულ უფრო და უფრო დახვეწილი და ძლიერი მოძრაობები შეასრულოს. შედეგად. მოსწავლის ცოდნისა და უნარების („ძალთა“) აქტუალური დონის შესატყვისი უნდა იყოს. მასწავლებლის ფუნქცია მასალის უბრალოდ მიწოდება და გამოკითხვა კი არ არის.მაგალითად სწავლა. რომლებიც სწავლის პროცესში მონაწილეობენ.“ „ახსნა კი უცნობის ნაცნობზე. მაგრამ დასრულებულ შინაარსს სწავლა სკოლის გარემოში იძენს. მასწავლებლის ფუნქცია სწორედ ამ პირობების რეალიზაციაა: მოსწავლისათვის ახალი მასალის მისაწვდომად გადაცემა. ამ მხრივ. Tumca სასკოლო damoukidebeli გარემოში სწავლა ფორმაა გარკვეულ თამაშსა სასწავლო და მასალასთან შრომას ერთად შორის. უნარების განვითარებასაც. რისთვისაც სასწავლო მასალას მოსწავლის უნარებისა და შესაძლებლობების მიხედვით გარდაქმნის და ისე აწოდებს მას.სწავლება. სწავლა. მასალა. საკუთარი ძალებისა და შესაძლებლობების გამოცდაა. სწავლის პროცესში არა მხოლოდ კონკრეტული ცოდნის ან ჩვევის დაუფლება ხდება. მოსწავლის განვითარების პროცესში მასწავლებელი შუამავალია მასალასა და მოსწავლეს (მის „ძალებს“) შორის. სწავლა ადრეული ბავშვობიდან იწყება. მასწავლებელთა მხრიდან შექების და აღიარების მოთხოვნილებას). ამგვარად. უფრო მეტიც. რომელიც საკუთარი ძალების გამოცდის. სწორედ ამიტომ. მეორე მხრივ. (მაგალითად. სწავლის პროცესში ბავშვის ძალების აქტივაცია უფროსის (მასწავლებლის) მიერ მიწოდებული მასალის საფუძველზე ხორციელდება და. მიუხედავად იმისა. მოზარდი “ფიზიკური თამაშის” გზით გაითავისებს საზოგადოებაში არსებულ. ერთი მხრივ. გაუმჯობესებისა და დახვეწის მიზანს ემსახურება და იგი შეჯიბრის პირობებში ხორციელდება. ამ ასაკში თამაში მოძრაობათა განვითარების.

45
ცნობიერებისთვის ხდება მისწავდომი. რაიმე ფაქტი, მოვლენა თუ საგანი სწავლის შედეგად
ბავშვისთვის არა მხოლოდ პრაქტიკულად მოცემულად არსებობს, არამედ ცნობიერებაშიც ინახება
ცნებათა
სახით.
ამრიგად, უზნაძის მიხედვით, სწავლებისს ძირითადი არსი ახსნაში და ამ გზით, მოვლენათა,
ფაქტთა და საგანთა ცნობიერებაში ასახვასა და მოზარდის ცნებითი აზროვნების განვითარებაში
მდგომარეობს.
სწავლის ბუნების ნათელსაყოფად დ. უზნაძე ნამდვილი სწავლისაგან გამოჰყოფს ე.წ. მექანიკურ
სწავლას (დრესურას) და "წვდომას" (ინსაიტი).
მექანიკური სწავლის საფუძველი ახალი პირობითი რეფლექსების შემუშავებასა და ასოციაციური
კავშირების დამყარებაში მდგომარეობს. ამ დონეზე განხორციელებული სწავლისთვის გადამწყვეტი
მნიშვნელობა ენიჭება ვარჯიშს, გამეორებას. რაც შეეხება "წვდომას", გულისხმობს ("ცდის და
შეცდომის გზისგან" განსხვავებით) სიტუაციის ერთბაშად წვდომას, ერთბაშად მიხვედრას.
ამათგან განსხვავებით, სწავლის ცნება თავის ნამდვილ, დასრულებულ შინაარსს სკოლის
ნიადაგზე იძენს. სასკოლო სწავლება, ერთი მხრივ, გულისხმობს იმ ფსიქიკურ აქტივობას (სწავლას),
რომელსაც ბავშვი ახორციელებს რაიმეს შესასწავლად და მეორე მხრივ, მასწავლებლის
მონაწილეობას ამ პროცესში. იგი ასწავლის მოსწავლეს და მისი ძალების შესატყვისად გარდაქმნის
სასწავლო მასალას.
ლაპარაკობს რა მასწავლებლის უდიდეს როლზე სწავლის პროცესში, დ. უზნაძე ასეთ შეკითხვას
სვამს: ნუთუ სწავლება აუცილებელია და არ შეიძლება მოზარდი თავისი საკუთარი თავისთვის
მიგვენდო და ხელმძღვანელის გარეშე დაგვეტოვებინა? რა თქმა უნდა, შესაძლებელია ადამიანმა
კულტურული განვითარების პროცესში დაგროვილი ცოდნა სავსებით ნატურალური გზით მიიღოს,
მაგრამ ეს გზა ძალზე გრძელი და ძნელად სავალი იქნებოდა. ასე ადამიანი შორს ვერ წავიდოდა.
დასრულებული სახით კაცობრიობის მიერ მოპოვებული ცოდნა მეცნიერებაში არის თავმოყრილი და
მათი სრულყოფილი დაუფლება ბუნებრივი განვითარების გზით შეუძლებელია. მასწავლებელი კი
მოსწავლეს ამ ცოდნას გადასცემს იმ ძალების გათვალისწინებით, რაც ბავშვის შესაძლებლობებში
არსებობს, რა ძალებიც სამოქმედოდ არიან განწყობილნი. მასწავლებლის როლი სწორედ იმაში
მდგომარეობს, რომ მან კარგად უნდა იცოდეს რა ძალები როდის განეწყობიან სამოქმედოდ და
სასწავლო პროგრამა მას დააფუძნოს. წინააღმდეგ შემთხვევაში სწავლება სრულიად უნაყოფო
იქნებოდა.
როგორც ზემოთ ავღნიშნეთ, სწავლება ორმხრივი პროცესია: მოსწავლე-მასწავლებელი. სწავლება
ორმხრივ განსაზღვრული პროცესიცაა: მოსწავლის ძალების და აღმზრდელის იდეალის მხრივ.
სწორედ აღმზრდელი განსაზღვრავს ღირებულების გათვალისწინებით, თუ რა ძალები უნდა იქნენ
განვითარებულნი მოცემულ ეტაპზე და რა შემდგომ. ეს ეხება არა მხოლოდ სწავლების პროცესს,
არამედ აღზრდასაც.
დ. უზნაძის აზრით, ფსიქიკური განვითარება შინაგან შესაძლებლობათა და მათთვის შესატყვისი
პირობების შეხვედრის ნიადაგზე წარმოებს. თუ შინაგანს შესატყვისი გარეგანი არ აქვს, მისი

46
აქტივაცია, და შესაბამისად, განვითარებაც არ ხდება. განვითარება ორივე მომენტის შეხვედრის
შედეგად ხდება შესაძლებელი. ამ შინაგან შესაძლებლობაში დ. უზნაძე, რა თქმა უნდა, ბავშვის
ძალთა განვითარების დონეს გულისხმობს, ხოლო გარე მოცულობაში კი სასწავლო საგნებს. მათ
შორის შუამავლობს და განვითარების აუცილებელ პირობებს ქმნის მასწავლებელი.
დ. უზნაძე თავის მოსაზრებებს გამოთქვამს აგრეთვე სასწავლო პროგრამის აგების შესახებ. ამ
საკითხში მისმა შეხედულებებმა ერთგვარი ევოლუცია განიცადა. შედარებით ადრეულ პერიოდში
იგი ხაზგასმით მიუთითებდა, რომ მასალა, რომელიც მოსწავლეს ეძლევა სწავლების პროცესში
შესასწავლად არ უნდა სცილდებოდეს ბავშვის ინტერესების სფეროს. შემდგომში მეცნიერი
დაბეჯითებით იცავს იმ მოსაზრებას, რომ მართალია სასწავლო მასალა მოზარდის აზროვნების
ფსიქოლოგიურ წესს უნდა მისდევდეს, მის ძალთა განვითარების დონეს უნდა შეესატყვისებოდეს,
მაგრამ ამავე დროს, მიუთითებს, რომ იგი რამდენადმე მაინც მაღლა უნდა იდგეს მასზე,
დაშორებული უნდა იყოს საკმარისად, წინააღმდეგ შემთხვევაში როგორღა იქნებოდა შესაძლებელი
წინსვლა და როგორ გახდება იგი განვითარების უფრო მაღალ დონეზე ასვლის პირობა? _
კითხულობს დ. უზნაძე.
სწავლებას და განვითარებას შორის ურთიერთდამოკიდებულებას ერთი გარემოებაც ართულებს
- მიუთითებს დ. უზნაძე. კერძოდ ის, რომ მეცნიერების სხვადასხვა დარგებს, რომელსაც ჩვენ
ვასწავლით სკოლაში, თავისი მკაცრი ლოგიკა გააჩნიათ, გარკვეული სისტემით არიან აგებულნი.
შესწევს კი უნარი მოზარდს მისდიოს ამ წესს? ამ სირთულიდან თავის დაღწევა იმით გახდება
შესაძლებელი თუ გვეცოდინება ბავშვის გონებრივი განვითარების ეტაპები, თუ რა შესაძლებლობები
აქვს ბავშვს ამა თუ იმ კონკრეტულ ეტაპზე და როგორ შეიძლება შეუთანხმდეს იგი მეცნიერების
შინაგან ლოგიკას.
ბავშვის აზროვნების განვითარებაში დ. უზნაძე ორ დიდ პერიოდს გამოჰყოფს: 1. კონკრეტული
წარმოდგენები და თვალსაჩინო მასალით აზროვნება; 2. აბსტრაქტული ცნებითი აზროვნება. ამის
შესატყვისად, სკოლის კურსიც ორ საფეხურად უნდა გაიყოს, აღნიშნავს დ. უზნაძე.
სასწავლო მასალისა და ბავშვის შესაძლებლობების თანხვედრის პროცესი ურთულესი პროცესია
და იგი, როგორც ზემოთ ავღნიშნეთ, მასწავლებლის მიერ უნდა იყოს წარმართული. ყოველივე ეს
პედაგოგისაგან ხელოვანის მსგავს შემოქმედებას მოითხოვს. მასწავლებელი "ხსნის" ახალ მასალას,
უცნობი ნაცნობზე დაჰყავს, ახალი ძველზე. იგი ერთგვარი შუამავალია სასწავლო მასალისა და
ბავშვის შესაძლებლობებს შორის, არეგულირებს ამ პროცესებს და ქმნის პირობებს შემდგომი
განვითარებისათვის - აღნიშნავს დ. უზნაძე.

ბრუნერი - სწავლა აღმოჩენების გზით

რას გულისხმობს ეფექტიანი სწავლა ბრუნერის მიხედვით;

ფაქტორები, რომლებიც განაპირობებს აღმოჩენებით სწავლის ეფექტურობას;

47

თეორიის გამოყენება სასწავლო პროცესის ეფექტიანობისათვის.

ბრუნერი ცენტრალური ფიგურაა ეგრეთწოდებულ კოგნიტურ რევოლუციაში. ადამიანის მიერ
ინფორმაციის მიღება, გადამუშავება, შენახვა და აღდგენა, ასევე
პრობლემების გადაჭრა,

გადაწყვეტილების მიღება,

ანალიზი, სინთეზი, შეფასება - კოგნიტურ ქმედებებს წარმოადგენს,

რომელთა
კვლევა
კოგნიტური
თეორიების
მიზანია.
ამ
თეორიებიდან
რამდენიმე
განსაკუთრებულად ღირებულია განათლებისთვის, ვინაიდან საინტერესო პედაგოგიურ მიდგომებსა
და რეკომენდაციებს გვთავაზობს. ჯერომ ბრუნერის თეორია სწავლას განიხილავს როგორც
აღმოჩენაზე ორიენტირებულს, იგი ერთ-ერთი გამორჩეულია კოგნიტურ თეორიებს შორის.
ისევე როგორც ლ. ვიგოტსკი, ჯ. ბრუნერიც დიდად აფასებს პიაჟეს როლს ბავშვის კოგნიტური
განვითარების შესწავლაში, ეყრდნობა კიდეც მის მოსაზრებებს მთელ რიგ საკითხებში, მაგრამ
კრიტიკასაც გამოთქვამს. ახასიათებს რა ინტელექტის განვითარების პიაჟესეულ სტადიებს, ჯ.
ბრუნერი

აღნიშნავს,

რომ

გონებრივი

განვითარების

გზა

არ

წარმოადგენს

მოვლენათა

თანმიმდევრობის საათივით აწყობილ მარტივ მექანიზმს, იგი განსაზღვრულია გარემოს
სხვადასხვაგვარი ზეგავლენით, განსაკუთრებით სასკოლო სწავლებით. ამდენად, მეცნიერების
საფუძვლების სწავლება ელემენტარულ დონეზეც კი, ბრმად არ უნდა მიჰყვებოდეს ბავშვის
შემეცნებითი განვითარების ბუნებრივ მსვლელობას. სწავლას შეუძლია წამყვანი ფაქტორის როლი
შეასრულოს განვითარებაში. გამოცდილება გვიჩვენებს თუ რამდენად სასარგებლოა ბავშვის წინაშე
ისეთი ამოცანების დასმა, რომელიც ხელს შეუწყობენ მის გადასვლას განვითარების შემდგომ
სტადიაზე.
რას გულისხმობს ეფექტიანი სწავლა ბრუნერის მიხედვით?
ნებისმიერი საგნის დაუფლება 3 პროცესს მოიცავს:
1. ახალი ინფორმაციის მიღება. ხშირად ახალი ინფორმაცია უპირისპირდება იმ ცოდნას, რაც
სუბიექტს აქამდე გააჩნდა, ან მინიმუმ აზუსტებს (ავსებს) მას. მაგ. მოსწავლეებს ვასწავლით ენერგიის
შენახვის კანონს, რომელიც გვეუბნება, რომ ბუნებაში არავითარი ენერგია არ იკარგება. ამავე დროს,
ჩვენ გამუდმებით ენერგიის ხარჯვაზე ვლაპარაკობთ და ბავშვის წარმოდგენაც ამ მოვლენის შესახებ
ენერგიის შენახვის კანონის სრულიად საწინააღმდეგოა (ახალი ინფორმაცია უპირისპირდება ძველს).
საწინააღმდეგო სიტუაციას აქვს ადგილი, როდესაც მოსწავლეს ვასწავლით სისხლის მიმოქცევის
სისტემას. ხდება იმ დეტალების ახსნა, რაც მოსწავლემ ბუნდოვნად იცის, ხვდება, რომ სისხლი
მოძრაობს მის ორგანიზმში.
2. ცოდნის ტრანსფორმაცია. მოსწავლე სწავლობს ინფორმაციის ანალიზს, პოულობს მასში ფარულ
სიღრმისეულ შრეებს, აწესრიგებს მას, აფართოებს, უფრო მეტად

ითავისებს. ასეთი გარდაქმნის

შემდეგ იგი ცოდნას იყენებს ახალი ამოცანების გადასაჭრელად.
3. შემოწმების პროცესი. ამ ეტაპზე ვამოწმებთ თუ რამდენად ადეკვატურად ვეპყრობით
ინფორმაციას, სწორია თუ არა ჩვენს მიერ გაკეთებული განზოგადებული დასკვნები, მისაღებია თუ
არა ცოდნის ამგვარი გაფართოება, რა შეკითხვებზე მოგვიწევს პასუხის გაცემა და სხვა.

ადამიანები რეალობის საკუთარ ვერსიას ჩვენ თვითონვე ვქმნით.როგორი უნდა იყოს შინაგანი და გარეგანი მოტივაციის ბალანსი. რომ თვითონ გააკეთოს ამ ინფორმაციაზე დაყრდნობით დასკვნების მაქსიმუმი. რატომ არის ეს ასე და რატომ აქვს ნაკლები ალბათობა იმას. ერთ-ერთი ხერხი ასეთია .ამბობს ბრუნერი და იქვე მიუთითებს. სწორია თუ არა ჩვენს მიერ გაკეთებული განზოგადებული დასკვნები ფოტოსინთეზის შესახებ. მისაღებია თუ არა ცოდნის ამგვარი გაფართოება და სხვა (შემოწმების პროცესი). შეიძლება თუ არა მოვიქცეთ ასე და იქნება თუ არა ეს სწორი. აღმოჩენა ეფექტიანია. თვითონ ამოწმებს მას და შეაფასებს. ვიდრე იკითხონ ინფორმაცია გარკვეულ ისტორიულ ფაქტებზე. ჩვენვე აღმოვაჩენთ ჩვენსავე აზრებს . აქ მოყვანილი უნდა იქნას მაგალითები ბიოლოგიიდან (ინფორმაცია). რომ ეს ცივილიზაციები შეიძლება ჩასახულიყო მთიან ადგილებში. რათა იგრძნოს წარმატების მიღწევით გამოწვეული უდიდესი კმაყოფილება. მაგრამ რეალურად ცოტა თუ დაინტერესებულა ისეთი ფაქტორებით. ამ ხერხით „ვაიძულოთ მთლიანად დაიხარჯოს“. რამდენად სწორია საკუთარი დასკვნები. მასწავლებლების ამოცანაა შეიმუშავონ დეტალური მეთოდური ხერხები. ამის შემდეგ კლასში იშლება დისკუსია აღნიშნულ თემაზე. აღმოჩენის სურვილი. ცნობისმოყვარეობა. რომელიც კონსტრუქტივისტული თეორიის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი კომპონენტია. მოსწავლეები მასწავლებლის დახმარებით იძენენ პრობლემების გადაჭრის უნარ-ჩვევებს. სამუზეუმო ექსპონატები). ის ასევე თვლის.მაგრამ ეს სკოლაში მაინც იშვიათად ხდება. ისტორიის სწავლებისას. შენობები. როგორიცაა . ნებისმიერი თემის სწავლება ამ სამ ასპექტს უნდა მოიცავდეს. მიზანშეწონილია დავუკავშიროთ და მივუყენოთ ენერგიის ერთი ფორმის მეორე ფორმად გარდაქმნის უფრო ფართო კონცეფციას (ტრანსფორმაცია). აღნიშნავს ბრუნერი. რამდენად ადეკვატურად ვეპყრობით ახლად ნასწავლ ინფორმაციას.წ. რათა უზრუნველყონ შინაგანი მოტივაციის ამაღლება. როცა მას მასწავლებელი მართავს: მასწავლებელი გეგმავს და აძლევს მოსწავლეებს ისეთ დავალებებს. სხვა შემთხვევაში შეიძლება გამოყენებული იქნას სხვა ხერხები .ფოტოსინთეზი” ბიოლოგიაში. აჯობებს მათ ისტორიული ძეგლები მოინახულონ (ხიდები. მაგ. რომ დაიზუთხონ და შემდეგ პასუხი გასცენ აღნიშნულ ფაქტებთან დაკავშირებულ კითხვებს. კარგმა მასწავლებელმა იცის ამ ცდუნების გემო აღნიშნავს ბრუნერი. რომელიც. რომ სკოლის და . ყველა ამ პროცესში დიდია მასწავლებლის როლი. რომ ბავშვი თვითონ მოიპოვებს ინფორმაციას.წავაქეზოთ მოსწავლეები შეამოწმონ თავისი ძალები.დაინტერესება. სწავლა აღმოჩენების გზით. ბრუნერი აღმოჩენით სწავლის აქტიური დამცველია. სვამს შეკითხვას ბრუნერი: ბავშვებს თავდაპირველად მივცეთ მინიმალური ინფორმაცია და აღვძრათ მათში ისეთი ცნობისმოყვარეობა. აღმოჩენით სწავლა მოიცავს ცოდნის ინდივიდუალურად მოპოვებას. თავისმხრივ. ეს არის ე. მხოლოდ იმიტომ. რომ მოსწავლეებს კონკრეტული და რეალური პროცესები უნდა გავაცნოთ. მნიშვნელოვანია საკითხი მოსწავლეთა წახალისების ფორმების შესახებ . რომლებიც მათ მანიპულირების და გამოკვლევის შესაძლებლობას მისცემს. ის გაკვეთილს იწყებს მოსწავლეებისთვის მხოლოდ ერთი ფაქტის მიწოდებით: უმეტესი ცივილიზაცია ჩაისახა დიდი მდინარეების ნოყიერ მდელოებზე. ავიღოთ. .48 ამგვარად.წერს ბრუნერი.. თემა . ეს ერთი მაგალითია. ერთმა ისტორიის მასწავლებელმა ამ მეთოდით დიდ წარმატებას მიაღწია მეოთხეკლასელებთან. მაგალითად. საკითხის ასე დასმის ეფექტურობა იმაში მდგომარეობს. დასჯისა და წახალისების შესახებ უამრავი რამ არის ნათქვამი.

კოდირება ეს არის ახალი ინფორმაციის ჩართვა უკვე არსებულ სქემებში და იმგვარად გადამუშავება. მოახდინოს გარემოს კლასიფიკაცია (კონცეპტუალიზაცია). ფუნქციის მიხედვით. მეორეს -არა.49 მასწავლებლის დანიშნულება არის სწავლება/სწავლისთვის ისეთი პირობების შექმნა. ამ დროს ხდება სიტყვიერი. ხატოვანება/ვიზუალიზაცია და დაზუსტება. დაჯგუფებას საერთო თემის. ვერბალური ინფორმაციის გარდაქმნა ვიზუალურ ხატად. ბრუნერი თვლის. ვთქვათ მოსწავლეს ვასწავლით სიტყვის. ობიექტის მიკუთვნებას რომელიმე კლასისადმი.. იგრძნოს რთული სამუშაოს შესრულებით გამოწვეული კმაყოფილება და სხვა). კოდირებას ხელს უწყობს მასალის ხატის სახით წარმოდგენა. კოდირება დაზუსტების დახმარებით გულისხმობს ახალი ინფორმაციის ნაცნობთან დაკავშირებას და ძველი ცოდნის გამოყენებით ახალის დაზუსტებას. მაგ. ვიდრე მეორე ჯგუფს. რაც დაგეხმარებათ პასუხის გაცემაში.აღნიშნავს თვისობრივად მსგავსი ობიექტების ერთობას. ეს ოპერაცია ადამიანს აძლევს შესაძლებლობას. რის გამოს ის ძნელად გასაგები იყო. რომელიც ხელს შეუწყობს აღმოჩენას. მაგ: რძის პროდუქტები. მოსწავლე აქტიურადაა ჩართული სწავლების და ინფორმაციის გადამუშავების პროცესში. ამან შეიძლება უარყოფითი გავლენა იქონიოს შემეცნებითი ინტერესების განვითარებაზე. ერთ ჯგუფს მოთხრობის სათაურს ეუბნებოდნენ. შენობები. ბრუნერი თავის თეორიაში იყენებს ტერმინს კატეგორია. რომ შესაძლებელი გახდეს მისი ხანგრძლივ მეხსიერებაში შენახვა. ზოლიანები. ბრუნერის თეორიაში აღმოჩენის ქვეშ მოიაზრება კატეგორიებისა და უფრო ხშირად კოდირების სისტემის ფორმირება. მოახდინა ეფექტიანი კოდირება. მაგალითად: დიდები. რომ თუ შინაგანი წახალისების მაგიერ გამოყენებული იქნება გარეგანი მოტივაცია. ვიზუალიზაცია მოსწავლეებს ეხმარება მასალის კოდირებაში.უმეტესად შინაგანს (ბავშვის ძლიერი სურვილი გამოსცადოს საკუთარი ძალები. რომ ბავშვში აღიძრას სხვა ამოცანებზე გადასვლის მძაფრი სურვილი. ბურღულეული. სათაურმა ერთგვარი ორგანიზაცია გაუკეთა შინაარსს. ასეთ გაკვეთილებზე მასწავლებლები აღწევენ იმას.დაწერას. უცხო ოთახიდან გამოსვლის შემდეგ თუ შეგეკითხებიან ოთახში ნათურა ანათებდა თუ მაგიდის ლამპა. მასწავლებელი მათ ეუბნება. ეს არის ინდუქციური აზროვნების პროცესი. მაგ. ანუ. ორმაგად კოდირებული.“დედამიწა“. ჯ. მოსწავლეებს უკითხავდნენ პატარა. რომლის დაწერაც მათ უკვე იციან. გამოცდილების საფუძველზე გამოჰყოფს მოვლენის თუ ობიექტის ზოგად არსს.შ. ამისათვის მიმართავს ცნებების ფორმირებას. ბოსტნეული. რომ ამ სიტყვის ნაწილი არის სიტყვა „დედა“. ამ მიზნით იყენებენ მოტივაციის სხადასხვა ფორმას . მათ. რასაკვირველია. კატეგორია . ასეთი მიდგომა მოსწავლეებს ეხმარება უკეთ . ვისაც სათაური ეძლეოდათ. უკეთ ახსოვდათ მოთხრობის შინაარსი. როგორ ხდება კატეგორიებისა და კოდირების სისტემის ფორმირება? ბრუნერის თეორიიის მიხედვით. მაგ. ხილი. უკეთ უზრუნველყოფს დამახსოვრებას.. შინაარსის თვალსაზრისით. ორგანიზაცია გულისხმობს სხვადასხვა მომენტების ერთ მთელად გაერთიანებას. რადგან ვიზუალური წარმოდგენები ორი ასპექტით არის კოდირებულივიზუალურით და ვერბალურით. თქვენ შეეცდებით თვალსაჩინოდ წარმოისახოთ ოთახი. გამოყოფენ კოდირების სამ ტიპს: ორგანიზაცია. ადამიანს აქვს მოთხოვნილება გაიაზროს და გაამარტივოს მის გარშემო არსებული გარემო. ერთგვარად მოუწესრიგებელ მოთხრობას. ცნებებს შორის კავშირს ბრუნერი კოდირების სისტემას უწოდებს. ცხოველები და ა.

მოძებნონ კავშირები ადრე მიღებული ინფორმაციის ელემენტებთან. რომ მასწავლებელი ნაკლებად არის ხელმძღვანელის როლში. რომელიც დაკვირვებებს ეყრდნობა. მისი გამოყენების შესაძლო ვარიანტების ფორმულირება. სწავლა აღმოჩენების გზით შემდეგნაირად მიმდინარეობს: მოსწავლეებს მასალას აძლევენ დაუსრულებელი სახით და სთხოვენ. ჰიპოთეზების ჩამოყალიბება. ახალი ინფორმაციის განზოგადება. ცხოველები შინაური ძროხა თხა გარეული ვირი მგელი ლომი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი ჯ. რომ თვითონ მოახდინონ მისი ორგანიზება. კოდირების სისტემა არის ზოგადი ცნებების (კატეგორიების) იერარქიული წყობა. რადგან ხდება უკვე ნასწავლი სიტყვის („დედა“) ერთგვარად განვრცობა. ბრუნერის თეორიაში არის ის. ჰიპოთეზების დასამტკიცებლად ან უარსაყოფად ტესტების. მაგალითების დემონსტრირება. მასწავლებლის ფუნქცია შემდეგ აქტიობებშია გამოხატული: ამოცანისა და საკითხის ფორმულირება და ახსნა.50 წაიკითხონ ან დაწერონ ახალი სიტყვა. წარმოგიდგენთ კონსტრუქტივისტული სწავლების მაგალითს: . ექსპერიმენტების მომზადება ან ჩატარება. წარმოგიდგენთ კოდირების სისტემის მაგალითს.

აბსოლუტურად მშრალ საგნებზე. . აანალიზებს რა მეცნიერებისა და ცნობილი პედაგოგების გამოცდილებას ჯ. მოსწავლეებს გამოაქვთ დასკვნა. რომელიც გამომდინარეობს მოცემული ფაქტებიდან.51 სიტუაცია: ბუნების გაკვეთილი მერვე კლასში მასწავლებელი: თქვენი აზრით. ამ პატარა მოცულობის ნაშრომში ავტორი შემჭიდროვებულად გადმოგვცემს თავის მოსაზრებებს სწავლაზე და მის როლზე ფსიქიკურ განვითარებაში. მოსწავლეებს ეძლევათ დავალება განახორციელონ პრაქტიკული დაკვირვებები და შეაგროვონ ფაქტები. სწავლების პროცესი ისე უნდა მიმდინარეობდეს. აყალიბებენ ჰიპოთეზებს (სამეცნიერო ვარაუდებს).სწავლის პროცესი”. მასწავლებელი: როგორია ჩვენი მეთოდი? როგორ უნდა ვიპოვოთ პასუხი? მოსწავლეები: ცდების დახმარებით. რომელიც მოსწავლეში გააღვიძებს სურვილსა და შესაძლებლობას. ბრუნერმა გამოკვეთა და ჩამოაყალიბა სწავლების სამი მთავარი პრინციპი: 1.. აძლევს გეზს: ნამი წარმოიქმნება ცივ ობიექტებზე. რომელიც გულისხმობს ადრეულ წლებში მოსწავლეთათვის ყველა საგნის ფუნდამენტური სტრუქტურის გაცნობას და შემდეგ. უღრუბლო ღამეს. წვიმის გამო. 3. დროთა განმავლობაში. სპირალური კურიკულუმი სპირალური სასწავლო პროგრამა სწავლების ბრუნერისეული მეთოდია.წ. რომ ნოტიო ჰაერის გაციებისას ხდება ჰაერიდან წყლის წვეთების გამოყოფა. გამოტოვებული ადგილები საჭირო ინფორმაციებით. სწავლება ისე უნდა აიგოს. მეორე გაკვეთილზე მოსწავლეები განაზოგადებენ თავის დაკვირვებებს. მასწავლებელი უხსნის მოსწავლეებს კვლევის შესაძლო ვარიანტებს. რატომ წარმოიშობა ნამი? 1-ლი მოსწავლე: მე ვიცი. ამ საკითხს ბრუნერი ეხება წიგნში . ბრუნერი გამოთქვამს მოსაზრებას. 2. საბოლოოდ. როცა წვიმა არ არის. რომელმაც დიდი გამოხმაურება ჰპოვა მთელ მსოფლიოში. მე-2 მოსწავლე: ცვარი მაშინაც ჩნდება. რომ ადვილი და საინტერესო იყოს გასაგებად (სპირალური სასწავლო პროგრამა ). რომლებიც წარმოიქმნებიან ობიექტების ზედაპირზე. შემდეგ მოსწავლეები გამოტანილი დასკვნის შესამოწმებლად იგონებენ ცდას. სწავლება უნდა ეყრდნობოდეს იმ გამოცდილებას და კონტექსტს. განმეორებით შესწავლას უფრო ღრმა და კომპლექსური ფორმით. რომ ისწავლოს. რას გულისხმობს ე. რომ ხელი შეუწყოს არსებულ ცოდნაზე ახალი ცოდნის აგებას და თან შეავსოს ცარიელი.

ბრუნერი დიდ ადგილს უთმობს აზროვნების ორი სახის დახასიათებას: ინტუიტურს და ანალიზურს. აქ შეიძლება იგივე გზით წავიდეთ. მთავარი აქ ის არის. შეიძლება მეცნიერულად ის არ იყოს ზუსტი. წვდომა. რა წარმოდგენა აქვთ ბავშვებს ტრაგედიის შესახებ. ანალიზური აზროვნების დროს ცნობიერდება შინაარსის ცალკეული ეტაპები. ჯ. თუ ჩვენ ვიცით. ინტუიტურ აზროვნებას კი არა აქვს მკვეთრად გამოხატული ეტაპები. როგორც ამას პიაჟე აკეთებდა. როგორც ჟანრის. ამ მიზნით ჩვენ შეიძლება გარკვეული ცდებიც ჩავატაროთ. სწავლების ეს ხერხი ერთნაირია ყველა საგნისთვის. უნდა უწყობდეს თუ არა ხელს სასკოლო სწავლება ინტუიტური აზროვნების განვითარებას? . მაგრამ უშუალო გამოცდილების მისაღებად სრულიად საკმარისია. იგი მთელი პრობლემის ერთბაშად წვდომას ემყარება. ამა თუ იმ ასაკის ბავშვის ენა (სამყაროს მისეული ხედვა) და ამ ენაზე დავამყარებთ მასთან კონტაქტს. რათა მან თანდათან მოახერხოს ტრაგედიის. ნუთუ საჭირო არაა ბავშვებთან ვიმუშაოთ მაგ. ზნეობრიობის. საკითხი იმის შესახებ თუ რა მასალა უნდა იქნას გამოყენებული მასწავლებლის მიერ გარკვეულ კვლევას მოითხოვს. მაგ. თუ მას ბავშვისთვის გასაგები ფორმით მივაწვდით. კლასიკური საბავშვო ლიტერატურა. მაგრამ ახლა მასწავლებლები და შესაბამისად მოსწავლეებიც მეტი სიღრმით მოახდენენ მათში აღწერილი მოვლენების ინტერპრეტირებას. სწავლების ფორმა კი მოსწავლის კოგნიტურ განვითარებას უნდა შეესაბამებოდეს. იგივე მეთოდი შეიძლება გამოყენებულ იქნას საბუნებისმეტყველო მეცნიერებაშიც. სწავლება მოსწავლის კოგნიტურ განვითარებას უნდა ისახავდეს მიზნად. მან ბავშვს ცოდნა უნდა მისცეს. რომელიც რამდენიმე მიმართულებით უნდა გაიშალოს. ის ბავშვებს უსვამდა შეკითხვებს მიზეზობრიობის. სიცივის სუბიექტური აღქმის წარმოდგენის შექმნაზე. სრულიად შესაძლებელია ბავშვობაშივე გავაცნოთ მას შესაფერისი ლიტერატურა. მაგრამ არ უნდა შეაშინოს (მაგალითად: ძველი მითები. შემდეგ პედაგოგმა თანდათან ცვლილებები უნდა შეიტანოს ასაკის მატებასთან ერთად იმ თვალსაზრისით. ხასიათდება სწრაფი გადასვლებით და გამოტოვებს აზროვნების ოპერაციათა ჯაჭვში შუამდებარე რამდენიმე რგოლს. რომ ბავშვს განვითარების ყოველ სტადიაზე გააჩნია სამყაროს ხედვის და მისი ახსნის თავისებური საშუალებები. შემადგენელი ოპერაციები. ვუჩვენოთ მაღალმხატვრული ღირებულების ფილმები სათანადო კომენტარით და სხვა). იქნება ეს მათემატიკა. ხორციელდება ნახტომისებურად. ჩვენ შევძლებთ მას დავეხმაროთ გადავიდეს აზროვნების სულ უფრო და უფრო მაღალი დონის საშუალებათა გამოყენებაზე. ეს იმას გულისხმობს. თუ ბავშვმა 10 წელი უნდა ისწავლოს სკოლაში ბიოლოგია. პირველ რიგში უნდა დავინტერესდეთ. განვიხილოთ მაგალითი: თუ ჩვენი მიზანია ბავშვს თანაგრძნობის განცდა ჩავუნერგოთ. ლიტერატურა. რაოდენობის და სხვათა შესახებ. ბავშვს შეიძლება ვასწავლოთ ნებისმიერ ასაკში. ასეთივე წესით უნდა მოხდეს სხვა ჟანრების და სხვა თემების შესწავლაც.52 რომელიც ლოზუნგივით გაისმა: ნებისმიერი საგნის საფუძვლები გარკვეული ფორმით. რას გულისხმობენ ისინი ამ ცნებაში. ბავშვებს გავაცნოთ ზოგიერთი ბიოლოგიური იდეები. მხოლოდ ამის შემდეგ გვეცოდინება თუ როგორ გადათარგმნის და გაიგებს ჩვენს ნათქვამს ბავშვი თავისთვის გასაგებ ენაზე. ან დაუბრუნდეს ძველ წიგნებს. ბრუნრის აზრით. რომ გამოიყენოს უფრო რთული ლიტერატურული წყაროები. თუ საზოგადოებრივი მეცნიერებები. რომ ასეთმა სწავლებამ უზრუნველყოს ტრაგედიის როგორც ლიტერატურის ჟანრის ნათელი და ღრმა გაგება.

მაგალითად. ინტუიტურ აზროვნებას ხელს უწყობს დარწმულებულობა და სითამამე. რომ შფოთვის ზომიერი დონე გაცილებით უწყობს ხელს აღმოჩენის გზით სწავლებას. უპირველეს ყოვლისა. სწავლის ხელშემწყობი პირობები: • განწყობა . ეს კი დამოკიდებულია ორ მომენტზე: ა) თვითდარწმუნებულობაზე. სამწუხაროდ. იმსახურებს თუ არა ესა თუ ის თემა საფუძვლიან შესწავლას და საჭიროა თუ არა მოზრდილ ადამიანს ჰქონდეს ცოდნა ამ საკითხის შესახებ. ბევრი მეცნიერი და პედაგოგი გამოთქვამს ეჭვს იმის შესახებ. ეს იქნება პროგრამის გადატვირთვა. როგორ უნდა ვუბიძგოთ მოსწავლეებს ამ მიმართულებით? პირველყოვლისა.მოსწავლე დაინტერესდება ახალი ინფორმაციით. პროპორციულობის რომელიმე ასპექტი? ეკითხებიან მას. ან ელემენტთა შორის კავშირის ძიებაზე. თუ ორივე ამ კითხვაზე პასუხი უარყოფითია. ბრუნერი მიჰყვება პიაჟეს ხაზს ინტელექტის განვითარებაში. 4 წლის ბავშვს შეიძლება რაიმენაირად ავუხსნათ მაგ. უზრუნველყოფს თუ არა შესწავლილი მასალა ადამიანის მორალური თვისებების აღზრდას. არ დაფრთხება სირთულით თუ ახალი მასალა წინათ ათვისებულ ცოდნას დაეყრდნობა. ვიდრე ზედმეტად .ამზადებს მოსწავლეებს იმისათვის. სამწუხაროდ. მაშინ ამ თემის შესწავლა არ ღირს. მათ მათემატიკური ამოცანები მოქმედებითი (მაგალითად საგნების გადაადგილებით) ან წარმოსახვითი (მაგალითად. სწავლა/სწავლების პროცესზე დიდ გავლენას ახდენს ის. სტრუქტურის ჩამოყალიბებასა და გაგებაზე. თუ როგორ არის აგებული სასწავლო პროგრამები. როგორც პიროვნულ თვისებაზე. განწყობის შესაქმნელად გამოიყენება გეზის მიმცემი სხვადასხვა დანიშნულების აქტივობები. მასწავლებელმა სწავლების მეთოდები უნდა ცვალოს მოსწავლეთა განვითარების შესაბამისად. რომ საკითხი მარტივად გადაწყდება თუ გადაცემის ხერხს შეუსაბამებ ბავშვის წარმოდგენათა სისტემას. ბრუნერი თვლის. ბ) საგნის ცოდნაზე. ვიდრე მოსწავლეები აბსტრაქტული მათემატიკური სიმბოლოების გაგებას შეძლებენ. სწავლების თანამედროვე სისტემა ნაკლებად ზრუნავს ამ თვისებების აღზრდაზე . ურთიერთმიმართებების წვდომაზე. უნდა გაირკვეს შემდეგი საკითხები: 1. რომ რეაგირება მოახდინონ გარკვეული მიმართულებით. რასაკვირველია. ბრუნერი პასუხობს. სასკოლო სწავლების უკიდურესი ფორმალიზმის გამო ინტუიციამ უკანა პლანზე გადაიწია. 2.წუხს ბრუნერი. ზოგ შემთხვევაში ყურადღება გამახვილებულია ინფორმაციის ელემენტების დასწავლაზე. აქ. რაც ბრუნერმა განაცხადა ნებისმიერი საგნის ნებისმიერ ასაკში სწავლების შესაძლებლობის შესახებ. • სწავლისათვის მზაობა .53 რა თქმა უნდა! აზროვნების ეს ორი ფორმა ერთმანეთს ავსებს. მოსწავლეს უნდა ჰქონდეს საკუთარი თავის რწმენა. ნახატების) ფორმების გამოყენებით უნდა მიაწოდოს მასწავლებელმა.

როგორ განისაზღვრება სწორკუთხედის ფართობი? შეგიძლია გადააქციო ეს სამკუთხედი სწორკუთხედად?” 3..ბავშვების მიერ ამოცანის გადაჭრისათვის გამოყენებული ხერხების ვარიაციების დემონსტრირება გათვალსაჩინოებისა და მიბაძვის მიზნით. ჩვენ გვსურს განვსაზღვროთ ამ სწორკუთხა სამკუთხედის ფართობი. შენ კი ყველაფერი გამოგდის” 6. იგი მნიშვნელოვნადაა დამოკიდებული მოსწავლის ინფორმაციულ მზაობაზე. ”ამგვარად. ზუსტად ნახევარია.რამდენი იდენტური სწორკუთხა სამკუთხედი დაგჭირდება.54 დაბალი ან ზედმეტად მაღალი დონე. კრიტიკული თავისებურებების გამოყოფა . სასურველი ფორმულა. ეს არის სპირალური სასწავლო გეგმა. კურსის შენარჩუნება .ერთი და იგივე საგნები უნდა ისწავლებოდეს სწავლების სხვადასხვა დონეზე მოსწავლეთა უნარებისა და ბაზისური ცოდნის გათვალისწინებით. მოსწავლეები მზაობის მდგომარეობაში უნდა იმყოფებოდნენ და არა დუნე მდგომარეობაში. ვიცით ყველა ფერდის სიგრძე. აღმოჩენა შემთხვევით არ მოდის. მაგ. რისი ტოლია ამ კვადრატის ფართობი? კი. ნიჭიერი ხარ!” სწავლების რომელი მეთოდია საუკეთესო? გამოკვლევებმა დაადასტურეს ორი უდაო ფაქტი: . რომ მიიღო სწორკუთხედი. მე ვჭრი ორ აბსოლუტურად ერთნაირ სამკუთხედს და ვაგებ მისგან კვადრატს.. რომელსაც გარდაქმნი სწორკუთხედად და გაზომავ ყველა მის გვერდს. თავისუფლების ხარისხის შემცირება . რომელსაც დაწვრილებით ქვემოთ შევეხებით.ამოცანის ყველაზე მნიშვნელოვან ასპექტებზე ყურადღების მიპყრობა... სწორია! აი. დემონსტრირება .სირთულის გამო გაჩენილი ფრუსტრაციის (იმედგაცრუების) მოხსნა. .მოსწავლის ყურადღების ფოკუსირება ამოცანის მოთხოვნებზე. • მრავალფეროვანი სწავლება . ფრუსტრაციაზე კონტროლი . მაგალითად: “რატომაც არა. გამოჭრა 3 ან 4 და გააკეთო კვადრატი.გულისხმობს თუ რამდენად იცის მოსწავლემ დასაუფლებელ საგანთან დაკავშირებული კონკრეტული ინფორმაცია. რამდენ კვადრატულ სმ-ს უდრის ის?" 2.მოსწავლის მოქმედებების წარმართვა საჭირო მიმართულებით და მოტივაციის ხელშეწყობა. რომ დახაზო ფურცლის კუთხეში სამკუთხედი. მაგალითად: “გახსოვს.ამოცანის დაყვანა შესრულებად ქვეამოცანაზე. მობილიზაცია . ან შიშში და პანიკაში. რატომ არ შეიძლება.. მაგალითად: “ზოგჯერ მერვეკლასელებიც კი ვერ ხსნიან ასეთ ამოცანას. • კონკრეტული შინაარსების ფლობა . დახაზო კიდევ ერთი სამკუთხედი და დარწმუნდე რომ ის ზუსტად ასეთივეა?” 4. ყოველთვის ერთი და იმავე რაოდენობის სამკუთხედია საჭირო?” 5. რა სახის დახმარების დახმარების ხერხები შეიძლება იქნას გამოყენებული მასწავლებლის მიერ? 1. მაგaლითად: ”შეხედე. ეგებ. მაგ. ეგებ დახაზო სამკუთხედი.

კლასი წარმოადგენს ადგილს. იგი პასიურად კი არ ისრუტავს ინფორმაციას. როგორც ცოდნის შემქმნელზე მოცემულ კონტექსტში. ბრუნერის შეხედულებები სწავლასთან დაკავშირებით ბევრ საკითხზე მეტად აქტუალურია და პირდაპირ პასუხობს ეპოქის მიერ დაყენებულ მრავალ საკითხს. იგი ხაზს უსვამს სწავლების აქტიურ როლს ბავშვის გონებრივი განვითარების პროცესში. რის შედეგადაც მათ უფრო რთული შემეცნებითი უნარები უვითარდებათ.55 1.. მოსწავლეები. არამედ მწყობრად აშენებს საკუთარ ცოდნას მისთვის უკვე ცნობილისა და წინა გამოცდილებების საფუძველზე. 2. ვიდრე ეს აქამდე ეგონათ. სწავლებისადმი კონსტრუქტივისტული მიდგომა ამ მიდგომის მიხედვით. როგორც ხარაჩოები . ჯ. ფუნდამენტური განსხვავება ბრუნერისა და დირექტიული სწავლების მომხრეთა თეორიებში ის არის. კონსტრუქტივიზმი ორიენტირებულია მოსწავლის ძალისხმევაზე. მისი აზრით. მოსწავლემ მართლაც რომ გააკეთოს რაიმე აღმოჩენა. არ არის სავალდებულო ყველაფერი ხელმეორედ აღმოვაჩინოთ. ამ გაგებით. ბავშვის შესაძლებლობანი გაცილებით უფრო ფართოა და ღრმა. . აღმოჩენა მეცნიერების საქმეა. რომ სწავლა აღმოჩენის გზით საუკეთესო მეთოდს წარმოადგენს. საწინააღმდეგო მოსაზრებების მკვლევართა აზრით. უმრავლეს სასკოლო სიტუაციებში აღმოჩენა არაეფექტურია და დროის ტყუილად ხარჯვას ნიშნავს. ცოდნის შენების პროცესში მასწავლებელი ისევე ეხმარება მოსწავლეს. ყველა მეცნიერი და პედაგოგი როდი ეთანხმება აზრს იმის შესახებ. ლევ ვიგოტსკისთან და ჯონ დიუისთან ერთად.მშენებელს. ასე ვთქვათ.ახალგაზრდა მკვლევარების” მეთოდი ყოველთვის ვერ უზრუნველყოფს მასალის უკეთ ათვისებას. სწავლობენ უკეთესად. მათში როგორც სახელმძღვანელო პროგრამაში ისეა გამოთქმული მოსაზრებები სწავლაზე და მასთან დაკავშირებულ რიგ მოვლენებზე. მოსწავლის საქმე კი მისი სწავლაა. მასალის გაგება. რომელიც მოწოდებულია მასწავლებლის მიერ. ეს ნიშნავდა მასწავლებლის როლის დეცენტრალიზაციას და კონცენტრაციას ბავშვზე. რომ ამ უკანასკნელთათვის მოსწავლეები უნდა უზრუნველვყოთ ორგანიზებული ინფორმაციით. ბრუნერი ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი მოაზროვნეა. ბრუნერი კი მეტ მნიშვნელობას ანიჭებს კონკრეტული ინფორმაციის გაცნობასა და მოსწავლეების მიერ საკუთარი ცოდნის ორგანიზებას. რომ ბრუნერის. . მან ჯერ აუცილებლად უნდა ისწავლოს. ადამიანები სწავლობენ აზროვნების და გამოცდილების საფუძველზე. რომლებსაც კარგად აქვთ განვითარებული მეტაკოგნიტური ჩვევები. ხარაჩოების ფუნქციას ასრულებს მასწავლებლის მიერ შემუშავებული აქტივობები. მოსწავლე სწავლის (ან შემეცნების) პროცესის აქტიური მონაწილეა. რომელმაც სწავლის და ცოდნის სფეროში „კონსტრუქტივისტული“ მიდგომა შემოიტანა. რაც უკვე დიდი ხნის აღმოჩენილია. გააზრება და დამახსოვრება დიდად არის დამოკიდებული ბაზისურ ცოდნაზე. ჩვენ შეგვიძლია მრავალი ინფორმაცია უფრო მარტივი გზით შევიძინოთ. სადაც სწავლება დირექტიული მეთოდებით უნდა მიმდინარეობდეს. ეს ფაქტი ხაზს უსვამს მოსწავლის წინასწარი მომზადების აუცილებლობასა და სწავლების იერარქიული ხასიათის მნიშვნელობას. აქედან გამომდინარე. მიიჩნევენ.

მოსწავლეები უშუალო მონაწილეობას იღებენ ფაქტობრივ მონაცემთა შეგროვებაში. საწარმოო და სხვა). „პროგნოზირება“. კოორდინატორია და არა ხელმძღვანელი. მოტივაციას აღძრავს ძიება. ცოდნა არ შეიძლება გადავცეთ მზა სახით. მეცადინეობის მომზადების და დაგეგმვის პროცესში მასწავლებელი უპირატესობას ანიჭებს პრაქტიკული სიტუაციებიდან აღებულ პრობლემებს. მოსწავლის მოსაზრებების. რათა მოსწავლეებმა თვითონ ააგონ და განავითარონ ის. ინფორმაციის მოძიებაში. სიტუაციის უნიკალური ხედვის და პრობლემის გადაჭრის უნარს. სასწავლო აქტივობის შერჩევა. ამ ტიპის გაკვეთილები მოსწავლეს საშუალებას აძლევს . ახდენს მოსწავლის შემოქმედებითი.56 მასწავლებლის მიერ შექმნილი გარემო და სასწავლო სიტუაციები. რაც განაპირობებს მოსწავლის უფრო მაღალ აკადემიურ მოსწრებას. 4. იყენებს რა კოგნიტურ ტერმინოლოგიას: „კლასიფიცირება“. კონსტრუქტივისტი მასწავლებელი შეიმუშავებს სწავლის მიზნებს. აზროვნების ინდივიდუალურ სტილს. რთავს მათ გაკვეთილში. უნდა შევქმნათ სათანადო პედაგოგიური პირობები. განსაკუთრებული აქცენტი კეთდება მოსწავლის ინტერესზე და სწავლა უფრო ინდივიდუალიზებულია. ეს ზრდის შინაგან მოტივაციას და არსებითად აკავშირებს მას სასწავლო მასალასთან. „მოდელირება“. მათი შეხედულებების მნიშვნელოვნებას. ეკოლოგიური. მოკლედ. ეკონომიკური. აზროვნების მოტივირება. „განზოგადება“. კონსტრუქტივისტი მასწავლებელი მოსწავლეთა პრობლემაზე და კვლევაზე ორიენტირებული სწავლების კონსულტანტი. სადაც ხაზი გაესმება თითოეული მოსწავლის ინტელექტუალურ ღირსებას. მოსწავლეს სწავლაში ენიჭება აქტიური და დამოუკიდებელი როლი. ანკეტირებაში. შინაარსის ორგანიზების მცდელობების წახალისება და შეხედულებათა ურთიერთგაცვლა. ამ მიდგომის თანახმად. რომელშიც მოსწავლე დამოუკიდებლად აგებს საკუთარ ცოდნას. სწავლების ისეთი პირობების შექმნა (მეთოდების. წაახალისებს ინიციატივებს. 3. სწავლების ფორმების. თავის მხრივ. კვლევაში ჩართვა. მოსწავლეები ხდებიან პროცესის თანასწორუფლებიანი წევრები და პასუხისმგებლობას იღებენ სწავლის პროცესსა და შედეგზე. ჰიპოთეზების. მიხვედრების. მისი შესრულების ტემპის განსაზღვრა და შეფასება ხდება მოსწავლესა და მასწავლებელს შორის ერთობლივი შეთანხმებით. დივერგენტული აზროვნების სტიმულირებას. კონსტრუქტივიზმის თეორიებმა დიდი როლი შეასრულა აქტიური სწავლების დანერგვის საქმეში დასავლეთის ქვეყნებში. 2. ორგანიზატორი. „შეფასება“ და სხვა. შეფასების საშუალებების). იგი ამისთვის ქმნის პირობებს. რეალური ცხოვრებისეული პრობლემების გადაჭრის პროცესი ( მაგ. უნდა მოხდეს მოსწავლეთა გონებრივი ქმედების სტიმულირება. კონსტრუქტივიზმის ძირითადი პრინციპები: 1. „კვლევა“. მონაცემთა დამუშავებაში და ასე შემდეგ. ასეთი მიდგომა ხელს უწყობს მოსწავლეთა მოტივაციისა და სასკოლო ჩართულობის გაზრდას. ცოდნის და უნარ-ჩვევების შეძენა ხდება მოსწავლის და მასწავლებლის მიერ ერთობლივად შერჩეულ თემებზე და სავარჯიშოებზე მუშაობის შედეგად. უფრო მეტიც. პრობლემამ „მოსწავლის ხელში უნდა გაიაროს“ და არ უნდა იყოს „გარედან შეთავაზებული“.

მოსწავლეები თავიანთი ცოდნის აშენებაში სრულფასოვან მონაწილეობას იღებენ და ცოდნა მათ არ ეძლევათ მზამზარეული სახით. შემოგვთავაზოს თავისი მეთოდი და სწავლების ფორმაც კი.57 თვითონვე ჩაატაროს გაკვეთილის ფრაგმენტი. წარმოისახოს სიტუაცია და სხვა. ყოველივე ეს შესაძლებელია მხოლოდ მაშინ. მოძებნოს ანალოგიები. შეინარჩუნოს გაკვეთილის ძირითადი ხაზი და მიზანი. მასწავლებელს ეფექტიანად შეუძლია „პაუზის“ გამოყენება. ეს მას საშუალებას აძლევს უარი თქვას გაკვეთილის მკაცრ სრტუქტურაზე და. აჯამებს შეხედულებებს და გამოხატავს საკუთარ პოზიციას. ამავე დროს. ისე რომ თავს არ ახვევს. ძველი ცოდნა დაუკავშიროს ახალს. რათა შეკითხვის დასმის შემდეგ მოსწავლეს გააზრების საშუალება მისცეს. მოკლედ. ხელს უწყობს კრიტიკული აზროვნების განვითარებას. ის თავდაპირველად მოსწავლეების თვალსაზრისს უსმენს. როდესაც მასწავლებელი მაღალი კომპეტენტურობით ხასიათდება. . მიმართულება შეუცვალოს დისკუსიას (სასწავლო თემის ფარგლებში).

დაკავშირება ორაგანიზების მარტივი დაჯგუფება. მეტაკოგნიტური სტრატეგიების კატეგორიები. სტრატეგიის ტიპი მაგალითი მასალის გამეორების მარტივი სტრატეგიები კონტინენტების დასახელების რამდენჯერმე გამეორება. თუ ის ფლობს არა მხოლოდ ე. მონიტორინგს და შეფასებას. მეტაკოგნიტური აქტივობის განხორციელება მოსწავლეს მაშინ შეუძლია. ცნებების ამსახველი . დეკლარატიულ ცოდნას (ფაქტებს. ინფორმაციას. არამედ პროცედურულ ცოდანასაც (იცის როგორ გამოიყენოს ეს ცოდნა-გეგმავს. როგორ იძენს მოსწავლე მეტაკოგნიციის უნარს? მიუთითებენ მის ოთხ წყაროზე: 1. ინფორმაციის დამუშავების რთული სტრატეგიები ინფორმაციის ანალოგიების ფორმირება. პერეფრაზირება.წ. როდესაც მოსწავლეს შესწევს უნარი გაიგოს მასწავლებლის მითითება და პირიქით). შემეცნებით დავალებათა შესრულების პროცესში სტრატეგიების გამოყენების და ანალიზის უნარი. მეტაკოგნიტური სტრატეგიების სწავლება. ხდებოდა სტიქიურად. როგორც წესი. უკანასკნელ პერიოდში იქმნება მრავალი პროგრამები. შედეგების შეჯამება. მასალის გამეორების რთული სტარტეგიები ტექსტში მნიშვნელოვანი პუნქტების ხაზგასმა ინფორმაციის დამუშავების მარტივი ასოციაციების ფორმირება: „წადი ნახე ყარამანი მინდვრად ცოცხალ ლომებს იჭერს. ასო სპექტრში ფერების განლაგების თანამიმდევრობას. კლასიფიკაცია. 4. 3. სერიაცია ორგანიზაციის რთული ძირითადი სტრატეგიები ინფორმაციის სტრატეგიები იდეის განზოგადებული იდენტიფიკაცია. რომელიც მოსწავლემ შეიძინა სწავლის პროცესში (მაგ: რწმენის განცდა.58 მეტაკოგნიცია (აზროვნება აზროვნების შესახებ). გამოცდილება. მაგ. ამოწმებს და აფასებს სწავლის პროცესს). სასწავლო ამოცანებისა და მიზნების ანალიზის უნარი. ცხრილი 3) ცხრილი 3. რომელიც მიმართულია სპეციალურად სტრატეგიების სწავლებაზე. მეტაკოგნიციის უნარი მით უფრო ვითარდება რაც უფრო ხშირად იყენებს მოსწავლე მას. ისტორიულად. თვითკონტროლის პროცესია. ანუ ცოდნა საკუთარი აზროვნების პროცესების შესახებ. ცოდნას მეტაკოგნიტური სტრატეგიების შესახებ).“ სტრატეგიები თითოეული წარმოადგენს სიტყვის პირველი ცისარტყელაში. რომელიც გულისხმობს სასწავლო პროცესის დაგეგმვას. გამოყოფენ სტრატეგიათა შემდეგ სახეებს (იხ. მეტაკოგნიტური პროცესების გაცნობიერება და რეგულირება მთელი სასკოლო სწავლების პროცესში აგრძელებს განვითარებას. სასწავლო დავალებებში საკუთარი და სხვისი წარმატებების შესახებ ინფორმაციის ფლობა. 2.

რომ რაღაც გამოვტოვე .დიუი).დრო მჭირდება. თანამედროვე ამერიკელი მეცნიერი. დადებითი განწყობის შემუშავება აზროვნების/სწავლის სტრატეგიები მოიცავს. წაკითხვის შემდეგ გონებაში ვიმეორებ თითოეულ ცნებას ერთი-ორჯერ გამეორება კოგნიტური სტრატეგია. მასალის გაგების. ცოდნის აქტიური გამოყენება. ხოლო კოგნიტური ჩვევებიშესრულების.მეტაკოგნიცია. პერკინსის აზრით.“მე შეიძლია ამის გაკეთება უბარალოდ. ეს არის მიზნების დასახვა. როგორც მეტაკოგნიტურ ისე კოგნიტურ სტრატეგიებს.მეტაკოგნიცია. მაქვს განცდა რომ ვითვისებ . განათლება საკომუნიკაციო სატელიტებისა და ლეპტოპის ეპოქაში მაინც ტრადიციულ ხელობად რჩება.მეტაკოგნიცია.59 ცხრილების დამუშავება. პერკინსის აზრით. მეტაკოგნიტური ჩვევები კონტროლის ჩვევებია. ცნობილია კოგნიტური განვითარების შესახებ ნაშრომებით. ძირითადი ჩამოთვლა. გარკვეული მონაკვეთის წაკითხვის შემდეგ ვჩერდები. აქ აზროვნების პრიორიტეტულობა არსებითია. ვიწყებ ტექსტის კითხვას . მაქვს განცდა. ემოციათა მართვის ტექნიკები. რომელიც აჩვენებს მეტაკოგნიტური და კოგნიტური სფეროების დამოკიდებულებას: გადავწყვიტე ვისწავლო განათლების სფეროში მოცემული ტერმინები. განათლების სამი ძირითადი მიზანი არის: ცოდნის შენარჩუნება. იგი თანამედროვე ფსიქოლოგიის მიღწევებს აკავშირებს პროგრესულ პედაგოგიკასთან (ჯ. მოვიყვანოთ მაგალითი.გენერაციული ცოდნა". შემოწმების სტრატეგიები შეკითხვები თვითკონტროლისათვის. დევიდ პერკინსი დევიდ პერკინსი. პუნქტების... კვლავ კითხულობ ტექსტს -კოგნიტური ქმედება .მეტაკოგნიტური სტრატეგია კმაყოფილი ვარ იმით. სამივე მიზნის განზოგადებული ტერმინია . რომ გავიგე და დამამახსოვრდა . ინფორმაციულობა. რომელსაც მე უნდა მივაღწიო . გააზრებულობა და ქმედითობა გონივრული ცოდნის სამი ძირითადი მახასიათებელია.გონივრულ სკოლებს” გვთავაზობს. აცხადებს ის და ცოდნაზე ორიენტირებული სკოლის ნაცვლად . სწავლა აზროვნების შედეგია. ცოდნაზე ორიენტირებული სკოლების ნაცვლად აზროვნებაზე .. ძირითადად ხარვეზი კი ცოდნის გამოყენებაში გვაქვს. ვუყურებ თითოეულ ტერმინს და გონებაში ვიმეორებ მის განმარტებას . რომელშიც იგულისხმება ცხოვრებაში ფართოდ გამოსადეგი და სასარგებლო ცოდნა.კოგნიტური ქმედება.მეტაკოგნიცია. ვამთავრებ კითხვას. მიზნების მიმართულებით თეზისების დასხვა საკუთარ და ამ წინსვლაზე თვალის მიდევნება აფექტური და მოტივაციური სტრატეგიები შინაგანი მოტივაციის გამოყენება. ცოდნის გააზრება.

სწავლა უფრო ინდივიდის გონიერებაზე დამოკიდებულად მიაჩნიათ და არა მის სიბეჯითეზე. ამის მთავარი მიზეზი ისაა. თუ ჩვენი მიზანია ცოდნის შენარჩუნება.  ინერტულია ცოდნა. პანდორას კითხვები: 1. პერკინსი მიუთითებს განათლების ორი ძირითად ნაკლოვანებაზე: არამყარი ცოდნა მოსწავლეებს ნასწავლი არ ახსოვთ.წ. თუ მოსწავლეები დაგროვილი ცოდნით აზროვნებას არ ისწავლიან. რადგან მათ ნასწავლი ვერ გაითავისეს. მაშინ რა აზრი აქვს ასეთ ცოდნას? სვამს შეკითხვას პერკინსი. იყენებენ ვიზუალურ ასოციაციებს. მაგ. გულუბრყვილო და რიტუალური ცოდნა ერთობლიობაში გვაძლევს მოსწავლის ქცევის დამახასიათებელ მოდელს . გულდასმით აანალიზებენ და განაზოგადებენ წაკითხულსა და მოსმენილს.  გულუბრყვილო ცოდნა. საუკეთესო სტრატეგია არის აზროვნება.. მაგ. როდესაც ვერ ხერხდება მისი გამოყენება პრობლემური სიტუაციების გადაწყვეტის დროს. ეფექტიანი სწავლა/სწავლების ორგანიზებაში დაგვეხმარება ე.არამყარი ცოდნის სინდრომს. ყველაზე კარგად როგორ შემიძლია ეს ვისწავლო . გულუბრყვილობა და რიტუალურობა.მრგვალი”. პერკინსის აზრით. რომ გაბატონებული შეხედულების მიხედვით.დაწყებითი კლასის მოსწავლეებს ჰგონიათ.რა როლი მეკისრება მე და რა რესურსები მჭირდება? 4. ინერტული. ამოწმებენ საკუთარ თავს.60 ორიენტირებული სკოლები გვჭირდება. თუ თავად მოყავთ ისინი სისტემაში. ერთი შეხედვით ყველაზე ელემენტარული მოქმედებაც კი აქტიურ სტრატეგიულ აზროვნებას მოითხოვს.გავხდებით უკეთესნი ამ ცოდნის მიღებით? 2. მოსწავლეები უკეთ სწავლობენ ფაქტებს.შეუძლია თუ არა მოსწავლეს გააკონტროლოს და გააუმჯობესოს სწავლების პროცესი. აღნიშნავს დ. რისი სწავლა ღირს? . შეუცვლელი ან ნაწილობრივ შეცვლილი. დედამიწაზე საუბრის დროს იყენებებ გამოთქმას . მოსწავლეთა წარმოდგენები არამეცნიერულია. არ ესმით ან აქტიურად არ იყენებენ და შეზღუდული აზროვნება .  რიტუალური ცოდნა.რა არის პრობლემური? 3. ცოდნის პრობლემებს მიეკუთვნება: მისი ინერტულობა. რომ დედამიწა ბრტყელია შესაბამისი განმარტებების შემდეგაც.მოსწავლეები ცუდად აზროვნებენ მიღებული ცოდნის გამოყენებით. პერკინსი. სიახლეს მოკლებული ცოდნა. . გააზრებული სწავლა კი საჭიროა ყველა ტიპის მოსწავლისთვის. რატომ არის რთული ამის სწავლა? . როგორ მიდის სწავლის პროცესი .

სრულყოფილი განხილვა ეფექტიან წინსვლაში დასახმარებლად.თეორია ერთი” გვეუბნება: ადამიანები ძირითადად იმას სწავლობენ. წაკითხულიდან არასწორი დასკვნების გამოტანა და სხვა. არამედ როგორ და როდის შეიძლება მისი გამოყენება. მოსწავლეთათვის მიზნების დასახვა. რომელიც „თეორია ერთის“ სახელითაა ცნობილი და თვლის.. . კარგი ახსნა. გულუბრყვილo და რიტუალური. გაგების (და არა მხოლოდ ცოდნის დაგროვების) შედეგია. “თეორია ერთი” ტრადიციული სასწავლო საქმიანობის დამანგრეველი კრიტიკაა.. პერკინსი ავტორია თეორიისა „სწავლა გეგებისათვის“. მათემატიკური ამოცანის პირობის არასათანადო აღქმა. არსებითი და მოწესრიგებული . ნათელი ინფორმაცია.როდის” ვასწავლოთ კითხვებზე ინფორმაციასაც. სწავლების პროცესში კარგი ახსნის თავისებურებებია: 1. არა მარტო რას წარმოადგენს ესა თუ ის მეთოდი.61 შეგვიძლია დავასკვნათ. ჩვენ უნდა ვიცოდეთ. რომ სწავლა ჩაღრმავებული აზროვნების. არამედ . “თეორია ერთის” თანახმად. მოსწავლისთვის გაუგებარი მასალის ახსნას და გაურკვევლობის დაძლევას. რისი სწავლის გააზრებული შესაძლებლობა და მოტივაცია აქვთ. ინერტული. ძლიერი შინაგანი და გარეგანი მოტივაცია. ინფორმაციის მიწოდება. აქტივობები. ნათელი. როგორ შეიძლება ხელი შუვუწყოთ ეფექტიან სწავლებას? სწავლის შესახებ შესაძლოა. მასწავლებლის ყოველდღიური საქმიანობა ახალ იდეათა ახსნა და ძველის გამეორებაა. რომელიც მოიცავს არა მარტო .. მაგალითისთვის ავიღოთ კომპონენტი “ახსნა”. კარგი პირდაპირი სწავლება გულისხმობს სწავლის მონიტორინგს.მაგ. არსებითი და მოწესრიგებული ინფორმაციის მიწოდება .როგორ” და . შეზღუდული აზროვნება . რომლებიც წახალისდება იმიტომ. ან იმიტომ. 4. მოსწავლეთა შედეგების ნათელი.. 3.კარგი პირდაპირი/დირექტიული სწავლება.რა”. ინფორმაციული უკუკავშირი. საჭირო ცოდნისა და მოსალოდნელი საქმიანობის აღწერა და მაგალითების მოტანა. რომ საფუძველს უქმნის მოსწავლეთა სხვა მიღწევებს.არამყარი ცოდნა ანუ ცოდნა თეთრი ლაქებით. გააზრებული პრაქტიკა. კარგი ახსნა არის კონცეპტუალურად ზუსტი. რომ განათლებაში: საგანგაშო ნაკლია . 2. კონცეპტუალურად ზუსტი. მიზნების. შემდეგი პირობები ჩამოვაყალიბოთ: 1. ნათელი. რომ საინტერესო და სახალისოა. მოსწავლეთა აქტიური და გააზრებული ჩართვის შესაძლებლობა.

. მოტივაციის მძლავრი მექანიზმია. სოკრატესეული სწავლებისას მასწავლებელი მოსწავლეებს კონცეპტუალურ თავსატეხს აცნობს ან კითხვებით განგებ აფერხებს მიმდინარე მსჯელობას. თემის ირგვლივ უხვი მაგალითების მოტანა. სასწავლო სიტუაციების პასუხად. მაგრამ .62 2. წვრთნა და სოკრატესეული სწავლება. სოკრატესეული მასწავლებელი საუბრის წამახალისებელია. . ნაცნობი. გადამოწმებს მათ. არ და სწავლის მასწავლებლის ეწინააღმდეგება. წაახალისებს კონტრმაგალითებისა და პოტენციურ შეუსაბამობათა შეთავაზებით. დიდაქტიკური სწავლება და წვრთნა პირდაპირი მეთოდებია. ერთი” მძღოლის ოღონდ. ჩვეულებრივ. ხაზს უსვამს მათ შორის კავშირს და განსაზღვრავს კონცეფციების გამოყენების პირობას. მოსწავლეებს ეხმარება როდესაც პარადოქსები მეტისმეტად გამომწვევი ხდება. ცდილობს გაიგოს. შესაძლებლობებზე მეტად ძალისხმევაზე დამყარებული კონსტრუქტივიზმი მიიჩნევს. გავრცობილი და ახალი ელემენტების განსაზღვრის საშუალებებით ახალ და ძველ კონცეფციათა დაკავშირება.მნიშვნელობებს აგებს”. ისინი მიმართულია მოსწავლეთა ინფორმირებასა და საქმიანობის ჩამოყალიბებაზე. როგორც აქტიური სუბიექტი. 4. წვრთნა ხაზს უსვამს თეორიის ორ მხარეს: გააზრებულ ვარჯიშსა და ინფორმაციულ უკუკავშირს. 5. მოსწავლეთა წახალისება გააზრებული ქმედებისაკენ და უკუკავშირი მწვრთნელის უმთავრესი საქმიანობაა. გაკვლევას “თეორია მოსწავლეს სთხოვს. ვარჯიში. მეტიც. რომ მოსწავლე ძალზე აქტიურ როლს თამაშობს სასწავლო პროცესში. რომელიც დამატებით პრეზენტაციებს მოიცავს. 6. კონსტრუქტივისტული მიდგომა გარკვეული ლაბირინთებში თვალსაზრისით.თეორია ერთის” თანახმად სწავლების სამი ძირითადი ფორმა არსებობს: დიდაქტიკური სწავლება. მონიტორინგი და მიზნისაკენ მიმავალ გზაზე წარმატების აღნიშვნა. დემონსტრირება. ახალი კონცეფციის ან პროცედურის დაკანონება მოსწავლეთათვის უკვე ნაცნობი კონცეფციების. ამავე დროს. როდესაც კამათის დროზე ადრე დამთავრების საფრთხე დადგება. გზის ხელმძღვანელობით. რომლებიც კონკრეტული დროისა და სასწავლო პროგრამის გათვალისწინებით სხვადასხვაგვარად ხორციელდება. დღეს განათლების მრავალი მესვეური განათლების კონსტრუქტივისტულ თვალსაზრისს ემხრობა. მასწავლებელი ხელს უწყობს საკითხის კვლევას: როგორ ფიქრობთ? რა პოზიცია შეიძლება გვქონდეს? რა განსაზღვრებები გვჭირდება? მასწავლებელი წამოსწევს სხვადასხვა შეხედულებებს და სთავაზობს სხვადასხვა მიდგომებს. 3. რომლის მიხედვით მოსწავლე.. წარმოდგენათა გადამოწმებითა და მტკიცე ლოგიკით. მწვრთნელის ურთიერთობა შეგირდთან.. მწვრთნელი ძალ-ღონეს არ უნდა იშურებდეს ნათელი და ზუსტი ინფორმაციისათვის. რა კონსტრუქტივიზმს სკამს უთმობს თქმა უნდა. აყალიბებს საცდელ კონცეფციებს.

ეს აქტებია:  ახსნა . შეუძლებელიც კი იქნება სწავლის არსის სრულად წვდომა.63 განსაკუთრებულ მნიშვნელობას არ ანიჭებს მოსწავლეთა დამოუკიდებელ მუშაობას იდეeბის გასააზრებლად.ყოველდღიური ცხოვრებიდან. იზოლირებულად სწავლებას.  დამტკიცება -მოგვაქვს მტკიცებულება კანონის დასაცავად.  მაგალითის მოტანა .კანონს ვიყენებთ შეუსწავლელი ფენომენის ასახსნელად. როგორიცაა ლიტერატურის კითხვა. სწავლის მოტივაციის საკითხი სხვადასხვა მკვლევარებმა შეისწავლეს. როდესაც მოსწავლემ არ იცის რა ცოდნას აშენებს.  გამოყენება . გარეგანი ჯილდო ძირს უთხრის შინაგან ინტერესს. აქტივობებს.საბოლოო პროდუქტი”.  შედარება და დაპირისპირება . მისგან განსხვავებით. პერკინსი ამით ტრადიციულ ფორმალურ განათლებას უპირისპირდება. მდგრადობითა და თვითმოტივირებულობის ტენდენციით ხასიათდება. როდესაც ვამბობთ. სრულებითაც არ არის სავალდებულო ეს საბოლოო პროდუქტი რეალური რამ . ფული) მდგრადობით არ გამოირჩევა და ჯილდოს შეწყვეტასთან ერთად მისდამი ინტერესი არსებითად კლებულობს. ტკბილეული. ამავე დროს. რომ რაღაცა გავიგეთ. . არსებობს ასეთი აღმოჩენაც: მდგრად გარეგან წახალისებას შეუძლია შინაგანი ინტერესის შენელება . აღმოჩნდა. რომ გარეგანი მოტივაცია (ნიშნები. გააცანით მოსწავლეებს სასწავლო პროცესის ..მოცემულ ცოდნას საკუთარი სიტყვებით განვმარტავთ.  კონტექსტუალიზაცია _- მაგ. არა მარტო გარკვეულ ინფორმაციას ვფლობთ. გაგება არა კუთვნილების მდგომარეობად. შინაგან ინტერესს შემცირების ტენდენცია აქვს. ბავშვების შინაგანი მოტივაციის ხელშეწყობის ძალისხმევის მცდელობა ისეთი მრავლისმომცემი აქტივობისადმი. ვატარებთ ექსპერიმენტს.გაგების აქტები” ეწოდება.ვაყალიბებთ კანონს და ვაკავშირებთ მას სხვა კანონებთან.ასახავს თუ არა მოცემული კანონი სხვა კანონებში მოცემულ ფიზიკურ ურთიერთკავშირთა ზოგად პრინციპებს? დ.  განზოგადება . არამედ ჩვენი ცოდნის გამოყენებაც შეგვიძლია.ანუ. პერკინსის ეფექტიანი სწავლების 7 პრინციპი: სამუშაოს დაგეგმვისა და წარმოების პროცესში მასწავლებელმა უნდა დაიცვას შემდეგი პრინციპები: 1. რომელსაც რაღაცის გასაგებად და გამოსაყენებლად მივმართავთ. ამის გარეშე რთული.. ზოგჯერ. თუ საქმიანობა თავისთავადაც საინტერესოა და გარედანაც ჯილდოვდება. ვიკვლევთ მოცემული კანონისა და ფიზიკის სხვა კანონთა ურთიერთკავშირს. არამედ ერთ-ერთ უნარად უნდა განვიხილოთ.

3. პრობლემურ ნაწილებს. არამედ ცოდნა მოსდევს აზროვნებას”. ამ შემთხვევაშიც მნიშვნელოვანია ამ სტრატეგიის გამოყენება. მასწავლებელს შეუძლია თვითონ მოიფიქროს კავშირი სხვადასხვა ელემენტებს შორის. განავითარეთ მოსწავლეებში თანატოლებისგან სწავლის უნარი.აზროვნება კი არ მოსდევს ცოდნას.ანუ . ეს არის სწავლის ყველაზე მნიშვნელოვანი მიზანი. სწავლება გაგებისათვის . პერკინსის თეორია. მაგრამ ბავშვი მაინც არ დაინტერესდეს.. ისტორიის გაკვეთილზე რომელიმე მეფის მოღვაწეობის თარიღების დამახსოვრების მაგიერ. როგორც სხვა ნაწილი.. 6.. რაც საშუალებას აძლევს მოსწავლეს არ იყოს მიჯაჭვული მასწავლებელზე და ზრდასრულ ცხოვრებაში მის წინაშე წამოჭრილი ამოცანების ეფექტიანი გადაწყვეტის უნარი ჰქონდეს. 7. სასარგებლოა ყოფით ვითარებასთან დაკავშირებული ამოცანების მიცემა. ჯგუფური მუშაობის დროს ამოცანების გადაჭრის სტრატეგიების მოფიქრება. აუხსნას მოსწავლეებს რა ღირებულება აქვს ამა თუ იმ თემას და რა შედეგი შეიძლება მოჰყვეს მის უცოდინარობას. დიდი დრო უნდა დაეთმოს ელემენტების დამუშავებას. 2. გააცანით მოსწავლეებს საკითხის მიღმა არსებული ლოგიკა და პრინციპები. შეიძლება მასწავლებელმა ეს მოახერხოს.თეორია ერთი” . დაეხმარეთ მოსწავლეებს ცოდნის გამოყენებაში. ვინაიდან სხვა მოსწავლე შეიძლება დაინტერესდეს. ასწავლეთ მოსწავლეებს სწავლა.მთავარია სწორად განვსაზღვროთ რა ვასწავლოთ და მხოლოდ შემდეგ როგორ ვასწავლოთ”. საგანგებო ყურადღება უნდა დაეთმოს თეორიული ცოდნის პრაქტიკულად გამოყენების ხელშეწყობას. ეს არის მეტაკოგნიტური უნარების განვითარება. ვიდრე ისიც ისეთივე ნათელი არ გახდება. რისი ღირებულებაც არ ესმით.ს ძირითადი დებულებები:  . წლების განმავლობაში ბავშვები სწავლობენ იმას.  . მათ ბევრი რამის სწავლა შეუძლიათ ერთმანეთისგანაც. ამ მხრივ. საგანგებო ყურადღება გაამახვილეთ რთულ საკითხებზე. 5. მაგ.64 იყოს. მასწავლებელი ვალდებულია. მოსწავლეებს დაავალოს იმავე პერიოდის სხვა ქვეყნების მეფეებზეც ინფორმაციის მოპოვება და გაანალიზება ეპოქის კონტექსტში. ხელი შეუწყვეთ მოსწავლეებს მოვლენების სიღრმისეულ წვდომაში . ზოგჯერ ბავშვები ამის გამო გამოხატავენ პროტესტს და ეს ბუნებრივიცაა. აჩვენეთ მოსწავლეებს თუ რა ღირებულება აქვს ამა თუ იმ საკითხის შესწავლას. 4. .რა პრინციპები და კანონზოmიერებები იმალება ფაქტების უკან.

როდესაც ადამიანი ახალ სიტუაციაში ახერხებს მის გახსენებას და გამოყენებას”. ყველაზე კარგად როგორ შეიძლება ამის სწავლა? 4. • სწავლის სტილი. შეკითხვები. გარდნერის მრავალმხრივი ინტელექტის თეორია ძირითადი საკითხები: • ინტელექტის ტიპები. საღი აზროვნების მოდელი 1. დასკვნების გამოტანა. აზროვნების სტრუქტურა და 3. რა არის რთული ამის სწავლაში? 3. განზოგადე ბა. რისი სწავლა ღირს? 2. მეტაკოგნიტურობააზროვნება საკუთარი აზროვნების შესახებ. ინტერნალიზაცია (გაშინაგნება და ავტომატიზაცია). 3. როგორ მიდის სწავლის პროცესი? ცოდნის აქტიური გამოყენება სკოლის გარეთ. მუდმივი ინტელექტუალური ცნობისმოყვარეობა. ცოდნის ხანგრძლივ ად შენარჩუნებ ა მეხსიერება ში. ტრანსფერი _ გადატანა სხვა კონტექსტში 5.65  . გეგმიანობა სტრატეგიების ქონა.ცოდნა მაშინ არის ნამდვილი. ყველა თავისებურ მოვლას თხოულობს და ყველას ერთნაირად ვერ მოიხმარს კაცი. 3. მიზეზების მოძიება და მოვლენების შეფასება. ფართო გაქანება თავგადასავლების სიყვარული. ასე განსხვავდება ერთი მეორისგან . როგორც ერთი ხე. 4. ცოდნის გააზრებამაგალითებ ის მოყვანა. 2. ბალახი ან ცხოველი მეორისგან განსხვავდება. თეორიას უზნაძის ერთი ციტატით დავიწყებთ. და 2. • თეორიის პედაგოგიური მნიშვნელობა. საკითხის ნათლად გაგების სურვილი. განათლების 3 ძირითადი მიზანი 1. 6. პერკინსისათვის ინტელექტი ეს არის გენეტიკა + აზროვნების სტრატეგიების დაუფლება + ფაქტობრივი ცოდნა 2. რაც კიდევ ერთხელ დაადასტურებს მისი შეხედულებების თანამედროვეობას: “ისე. ინტელექტის თეორია 1. დაუფლების პროცესი (მასწავლებლის დახმარებით).. რომელიც სწავლა/სწავლების პროცესში გვეხმარება პანდორას კითხვები 1.

მაგრამ მუსიკა სრულებით არ ემარჯვება. . თავისუფლად შეუძლიათ რიცხვებით მანიპულირება. 8) ნატურალისტური. კარგად იგებენ მათემატიკურ და მეცნიერულ პროცესებს. საუბრის დროს უყვართ მეტაფორების.66 ადამიანის ათასგვარი ნიჭიც. აგრეთვე. თვითონაც აკეთებენ აღმოჩენებს. მუსიკალური (სმენითი). ჟურნალისტი. მან ლინგვისტური. ან პოეზია ან ლოგიკა და სხვა”. მსჯელობენ ლოგიკურად. უყვართ აბსტრაქტული პრობლემების გადაწყვეტა და ამოხსნა. შიდაპიროვნული 4) ფიზიკურ- (ინტრაპერსონალური). მოსაზრებულობა. მან შეიმუშავა მრავალმხრივი ინტელექტის კონცეფცია და ხაზი გაუსვა იმ გარემოებას. ინტელექტის ასეთი მრავალგვარი ნაირსახეობის გათვალისწინების შედეგად უკეთ ხდება იმის დახასიათება თუ რა არის ჭკუა. 7) პიროვნებათაშორისი ურთიერთობების (ინტერპერსონალური). მათ. 2 მათემატიკურლოგიკური ინტელექტი ასეთი ტიპის ადამიანები იოლად სწვდებიან მიმართებებს და კავშირ-ურთიერთობებს საგნებსა და მოვლენებს შორის. რომელსაც ყველაფერი ეადვილება. ინტელექტის ტიპი ძირითადი მახასიათებლები 1 ლინგვისტური ინტელექტი ამ ტიპის ინტელექტის მქონე ადამიანებს გააჩნიათ მეტყველების კარგი უნარი. ეს ინდივიდები კარგად ახერხებენ კვლევის დაგეგმვას. 3) 6) სივრცითი (ვიზუალური). რომ ინტელექტი არ არის ერთიანი მონოლითი. ტალანტი და სხვა. ზოგი ყველაფერში ნიჭიერია. ზოგი არწივია განყენებულ მეცნიერებათა სფეროში. უყვართ სიტყვებით თამაში. პოეტი მეცნიერი ლოგიკოსი მათემატიკოსი. ანეკდოტები და ა. რომელიც ერთი რომელიმე საგნისადმი საკვირველ სიბრმავეს და გაუგებრობას იჩენს. ისე წერილობით. სხეულებრივი. რადგან შეუძლიათ აზრის ნათლად გამოხატვა როგორც ზეპირად. გონებამახვილობა. კარგად გამოჰყოფენ მოვლენათა კატეგორიებს და აგებენ მსჯელობის მწყობრ სისტემას – მათ მათემატიკურ-ლოგიკური ინტელექტის მაღალი დონე აქვთ. ან მათემატიკა. გამოყო ინტელექტის 10 სახეობა და მისი შესაბამისი სწავლის სტილი: 1) 2) 5) ლოგიკურ-მათემატიკური. 9) სულიერგონითი. როგორც ვირი არღნის დაკვრაში. იუმორისტული გამონათქვამების ხმარება. გამორჩეულები არიან სკოლაშიც. მაგრამ ისეთებიც ბევრია. ადამიანებს. 10) პრაქტიკული. არსებობს იშვიათად ისეთი ბედნიერიც. რასაკვირველია. ენის გასატეხები. რომლებშიც ძლიერადაა განვითარებული ამ ტიპის ინტელექტი. ნიჭი. შესაძლო საქმიანობის სფეროები ადვოკატი. მოხერხებულობა. განვიხილოთ თითოეული მათგანი ცალ-ცალკე. მათ მოსწონთ სტრატეგიული თამაშები. ისინი „ძლიერები“ არიან მათემატიკასა და საბუნებისმეტყველო საგნებში. სწორედ ამ იდეას ავითარებს ჰარვარდის უნივერსიტეტის პროფესორი გარდნერი თავის მრავალმხრივი ინტელექტის საკმაოდ პოპულარულ თეორიაში. მაშინ როდესაც პრაქტიკული მოღვაწეობის ასპარეზზე იგი ისეთ ნიჭს იჩენს.შ.

ამ ინტელექტის ტიპის ადამიანებს აქვთ ურთიერთობის და სხვების მოტივირების უნარი. რაიმე ემოციას. ვიდრე ხედავენ. აქვთ ბგერის სიმაღლის. კარგად ხვდებიან. ისინი მუსიკალურ-სმენითი ინტელექტის მაღალი დონით გამოირჩევიან. რომელიც კომუნიკაბელობასთან არის დაკავშირებული. დაინტერესებულია გარემოსეული ეკოლოგიური ბიოლოგი. საკუთარ თავში ჩაღრმავების ნიჭი. ისინი კარგად იცნობენ საკუთარ თავს. ისინი ყველაზე კარგად სხვებთან ურთიერთობისას სწავლობენ ფსიქოლოგი. მისი მოძრაობების გაკონტროლებისა და შეცვლის კარგი უნარი. 4 სხეულებრივკინესთეტიკური ინტელექტი 5 მუსიკალურსმენითი ინტელექტი 6 არქიტექტორი. ხმის ტემბრისა და მანერის მიხედვით იმახსოვრებენ ამა თუ იმ ადამიანის მოქმედებას ან ასკვნიან მის თვისებებზე. სურვილების ამოცნობისა და ადეკვატური რეაგირების უნარი. ესმით მათი „გასაჭირი. დიზაინერი. მათ ყურადღებას მეტწილად იპყრობს საგანთა ფერი. ანუ აქტიური სწავლებით. მომსახურების სფერო 8 ნატურალისტური ინტელექტი უყვარს ბუნება. იტაცებთ ხაზვა. ძერწვა. პოეტი 7 ინტერპერსონალური ინტელექტი ესაა სოციალური ინტელექტი. მწერალი. ველოსიპედით სეირნობა. ისინი ადვილად იხსენებენ მელოდიას. თხილამურებზე ან ციგურებზე სრიალი. გარემოს ან მოვლენების დიაგრამის ან რუკის სახით წარმოდგენა. ადამიანთა განწყობების. ამ ტიპის ინტელექტის მქონე ადამიანებს აქვთ სხეულის მართვის. სიმღერა და მუსიკის მოსმენა გართობის ან გატაცების ძირითადი წყაროა. . ისინი ყველაზე კარგად „მარტო“ სწავლობენ. თვისებას კარგად გადმოსცემენ მოძრაობით. ჟესტით ან მიმიკით. რა სურთ და ცდილობენ საკუთარი მიზნების განხორციელებას. ზედაპირის გამოსახულება. ბევრისთვის ბგერები და რითმები.67 3 სივრცითი (ვიზუალური) ინტელექტი ამ ტიპის ინტელექტის მქონე ადამიანებს აქვთ ვიზუალური (მხედველობით მოცემული) სამყაროს ზუსტი აღქმისა და ვიზუალური გამოცდილების გამოყენების კარგი უნარი. ისინი ყველაზე კარგად „კეთების“ პროცესში. თანაუგრძნობენ სხვებს. სამყაროს უფრო მეტად უსმენენ. ინტრაპერსონალური ინტელექტი ამ ტიპის ინტელექტის მქონე ინდივიდებს აქვთ საკუთარი თავის შეცნობის. მცენარეები და ცხოველები. ხატვა. სპორტსმენი. მათ ეხერხებათ ცეკვა. ფიზიკური სავარჯიშოების შესრულება. აგრარული სფეროს წარმომადგენელი მოცეკვავე.“ ხშირად ასრულებენ მედიატორის ან ლიდერის როლს ამა თუ იმ კონფლიქტის მოგვარებაში. მათ უადვილდებათ მუსიკის საშუალებით აზრისა და გრძნობების გამოხატვა. ასეთი ტიპის ადამიანებს უყვართ მარტო და დამოუკიდებლად მუშაობა. ტონის და რიტმის შეგრძნების კარგი უნარი. შემსრულებელი მუსიკოსი ექიმი. იოლად ითვისებენ ამა თუ იმ მოძრაობას ან ილეთს. კარგად ეხერხებათ ფიზიკური აქტივობები. მოძრაობებით და სამუშაოს ხელით შესრულების დროს სწავლობენ. მოქანდაკე. ფორმა. მიმოს მსახიობი. საკუთარი ცხოვრებისა და სწავლის პროცესის მართვის უნარი. კომპოზიტორი. ეხერხებათ ადგილების.

მათ გააჩნიათ „სამართლიანობის“ გრძნობა. ცხადია. გონიერების ის ნაირსახეობაა. ისიც აღსანიშნავია. იტაცებს ბაღის მოვლა. მნიშვნელოვანია. ეძებენ საყრდენს არა მხოლოდ ცოდნაში. და რაც მთავარია. მათ აქვთ განსაკუთრებული დამოკიდებულება გარე სამყაროსადმი და საკმაოდ მგრძნობიარენი არიან სამყაროს „ჰარმონიული“ და „არაჰარმონიული“ მოვლენებისადმი. ისინი სწავლობენ გარემოში არსებული მოვლენების ურთიერთდამოკიდებულებას. არამედ უპირველესად ღირებულებებში. კარგად იცნობენ გარემოს და „შეშფოთებას“ გამოთქვამენ იმ „მავნე“ ზემოქმედების გამო. ფილოსოფოსი. ჩვენ შეგვიძლია იგი განვავითაროთ ჩვენივე ძალისხმევით. ნაწილობრივ ჩვენზე არის დამოკიდებული თუ რა დონეზე ვიქნებით ინტელექტის ამა თუ იმ უნარის ფუნქციონირების თვალსაზრისით. რომ ინტელექტის ყველა ეს ნაირსახეობა ექვემდებარება წვრთნასა და განვითარებას. გაცილებით უფრო მაღალ დონეზეა წარმოჩენილი. გეოგრაფია. როცა ცოცხალი არსება პირველადი მოთხოვნილებების დასაკმაყოფილებლად ამა თუ იმ ამოცანას წყვეტს თვითონ მოქმედების პროცესში. ამას გარდა. ვისაც უყვარს ხელსაქმე. .68 პრობლემებით. ამისათვის თავდაპირველად საჭიროა გავარკვიოთ რას ვფლობთ და რის სრულყოფას ვაპირებთ. 9 სპირიტუალური (სულიერი) ინტელექტი 10 პრაქტიკული ინტელექტი იტაცებთ ეგზისტენციალური საკითხები. ბიოლოგიური მეცნიერება. დაადგინონ ცხოვრების საზრისი. იგი პრაქტიკული ინტელექტის მაღალი დონით ხასიათდება. შეკეთება. ცდილობენ შეიმუშავონ ქცევისა და კონკრეტულ სიტუაციაში მოქმედების პრინციპები. თეოლოგი პროფესიული წარმომადგენელი სფეროს ინტელექტის ის ნაირსახეობები. ცდილობენ პასუხი გასცენ ქვეყნად ყოფნის ფუნდამენტურ შეკითხვებს. ყველა ნორმალურ ადამიანში არის წარმოდგენილი. ინტელექტის თითოეული სახეობის წვრთნა-განვითარება ბავშვობიდან ხორციელდება. რომელსაც ადამიანი ახდენს ბუნებაზე. რაც ზემოთ ჩამოვთვალეთ. თითოეულ ბავშვს გააჩნია ზემოთ ჩამოთვლილი ინტელექტის რამდენიმე სახეობა. ადამიანები იმით განსხვავდებიან. ნივთების ერთმანეთთან დაკავშირება ან ხელსაწყოს აწყობა და მოქმედებების დროს გადაწყვეტს პრობლემებს. რომ მასწავლებელი აცნობიერებდეს ამას და განვითარების შესაძლებლობა მისცეს. ადამიანში პრაქტიკული ინტელექტი. თუ რომელი ნიჭიერება რა ზომით არის წარმოჩენილი ამა თუ იმ პიროვნებაში. ასეთი ადამიანი თეორიულ მსჯელობას ამჯობინებს აკეთოს და იმოქმედოს. აქვს კლასიფიცირების ნიჭი. პრაქტიკული გონიერება ევოლუციის პროცესში პირველად მაღალგანვითარებულ ცხოველებთან გვხვდება. ჩხირკედელაობა.

4. კოლბერგის მორალური განვითარების თეორია ძირითადი საკითხები:  მორალური განვითარების დონეები. ყოველთვის არ არის შესაძლებელი თითოეული ინტელექტის ყველა საგანზე ან მოსწავლეზე ეფექტურად მორგება. . გადაამუშავებენ და ინახავენ ინფორმაციას. 2. გარდნერის თეორია მნიშვლელოვან ინფორმაციას იძლევა განათლების ინდივიდუალიზაციისთვის. 5. რადგან შეიცავს მასწავლებლის მოქმედებისათვის საჭირო მკვეთრ ინსტრუქციებს. 3.  მორალურ განვითარებაზე ზეგავლენის მომხდენი ფაქტორები. რათა მორალური განვითარებa უზრუნველყოს . მუსიკა მათემატიკის გაკვეთილზე. ადამიანები განსხვავებულად იღებენ. ეს თეორია ძალზე მნიშვნელოვანია. როგორ უნდა იმუშაოს მასწავლებელმა. ყველა ადამიანს გააჩნია ყველა ნიჭი რაღაც დოზით. მაგ. რომლის გამოყენების შემთხვევაში. რათა ყველამ იგრძნოს წარმატება. მასწავლებელმა ხელი უნდა შეუწყოს სასურველი ნიჭის განვითარებას. აგრეთვე. გაგიჩნდება იმის სურვილი. 6. რომ ის საყოველთაო კანონი გახდეს” (კანტი). მისი დადგენა. ხელოვნურად ამას ნუ შეეცდებით. ნუ გამოიყენებთ ერთ ნიჭიერებას მეორის ფონად.“მოიქეცი მხოლოდ იმგვარი პრინციპის მიხედვით.  თეორიის მნიშვნელობა განათლებისთვის.69 ზოგიერთი პედაგოგიური რეკომენდაცია: 1. საკლასო აქტივობები მიმართული უნდა იყოს ინტელექტის რაც შეიძლება მეტ სფეროზე.

სტადია 2.) მორალი განპირობებულია პიროვნებათაშორისი შეთანხმებით. საწინააღმდეგო შემთხვევაში კი . მკვლევართა ყურადღება მორალურმა მსჯელობამ მიიქცია.კარგი. ორიენტაცია საკუთარი მოთხოვნილებების დაკმაყოფილებაზე. ქცევის შეფასების მთავარი კრიტერიუმი სარგებლიანობაა. ინდივიდი ცდილობს ისე მოიქცეს. „არ ვეტყვი. საზოგადოების მიერ მიღებული წესები და მოლოდინები. ბავშვი ვერ აფასებს თავის ქცევას საზოგადოებრივი პოზიციიდან.” ქცევის ავკარგიანობა ფასდება იმის იხედვით. ფასეულობათა სისტემა. მაშინ მისი საქციელი არასწორია. მას არ ესმის თავისი ქცევის მორალური შეფასება. რომ წინააღმდეგობაში არ მოვიდეს სხვათა უფლებებთან და ინტერესებთან. ორიენტაცია შედეგზე. ის რაც ისჯება ცუდია. 2 წლის ბავშვმა მეორეს წაართვა სათამაშო. I. თუ წაასწრეს და დასაჯეს. პიაჯემ.წ. . თუ რა შედეგი მოჰყვება მას. ჰედონისტური . ბავშვი ემორჩილება წესებს თუ საპასუხოდ პირადი მოთხოვნილებებიც დაუკმაყოფილდება. მისი ხედვა ეგოცენტრულია.. წესი გაგებულია. მხედველობაში არ მიიღება სხვა ადამიანების აზრი. კონვენციური დონე: (10-16 წ. მაგ. რომელიც იძლევა გარანტიას. უფროსის ნათქვამი ფრაზა ”როგორ არ გრცხვენია”? . სტადია. ლ. ბავშვებს არ გააჩნიათ “კარგის” და “ცუდის” ცნებები.სწორი. განვითარების შესატყვისი სწავლება მოსწავლეზე ორიენტირებული მიდგომის ცენტრალური მომენტია. თუ ბავშვს სხვისი სათამაშო მოეწონება მას შეუძლია არა მხოლოდ მისი წართმევა.სურვილი მოეწონო ირგვლივმყოფებს. პრეკონვენციური დონე (10 წლამდე): მორალური მსჯელობა ეგოცენტრულია. გილიგანმა. მორალის გამოვლინების სამი სახეობა არსებობს: მორალური მსჯელობა. ის რაც ჯილდოვდება . მხედველობაშია მიღებული სხვა ადამიანების აზრი. რომ მისთვის მნიშვნელოვანი ადამიანებისგან შექება და მხარდაჭერა . მშობლის მიერ დადგენილ წესებს.ეფუძნება მხოლოდ პიროვნების საკუთარ მოთხოვნილებებსა და აღქმებს. რომ მოგწონს. რომ ინდივიდი შეასრულებს თავის ვალდებულებას საზოგადოების სხვა წევრების წინაშე და მოიქცევა ისე.ისინი სწორ ან არასწორ საქციელს იმის მიხედვით განსაზღვრავენ. როგორც გარიგება. გარეთ დადგენილი ნორმებით და ღირებულებებით. ორიენტაცია ახლობელ ადამიანებზე . შენც თუ არ ეტყვი“ II. მასწავლებელმა კარგად უნდა იცოდეს რა ასაკობრივ საფეხურზე რისი სწავლის უნარი გააჩნია მოსწავლეს. არამედ სათამაშოების გაცვლის შეთავაზებაც.70 მორალურობა არის რწმენათა. რას იტყვიან შენზე სხვები. კოლბერგმა და კ. სტადია 1. რაც დეტალურად შეისწავლეს ჟ.მისთვის გაუგებარია. ჩვენ მხოლოდ კოლბერგის თეორიას განვიხილავთ. ბავშვი ემორჩილება უფროსის. დასჯა და დამორჩილება.იყო კარგი. მაგრამ წართმევა არ შეიძლება”. უფრო გასაგებია თუ ეტყვით: ”ვიცი. ასეთი ხედვა დამახასიათებელია სკოლამდელი და დაწყებითი სკოლის მოსწავლისთვის. 3. მაგ. მორალური გრძნობები და მორალური ქცევა.

იქცევიან ზოგადსაკაცობრიო ზნეობრივი პრინციპების შესაბამისად. ერთი მხრივ. რომ წესების უმრავლესობა ფარდობითია. სტადია. პიროვნული პრინციპებით. რომლებიც 13 წლის მოზარდს ეუბნებიან: ნუ იწერ სხვისგან. რომ არა აქვს უფლება ასე მოიქცეს. იქცევა საკუთარი მორალური პრინციპების შესატყვისად.71 დაიმსახუროს (მშობლები. პატივს სცემ სხვის პრინციპებსაც. 13 წლის მოზარდების მხოლოდ 30% არის ამ დონეზე. მაჰატმა განდი. ამ დონეზე მყოფი მოსწავლე სათანადო სიტუაციაში მასწავლებელს ეტყვის. თავისუფლების მხარდაჭერა. ადამიანის უფლებებსა და კეთილდღეობაზე. რომ არ მოიტყუონ”. კოლბერგი თვლის. თქვენ წარმოიდგინეთ. მოზარდი აცნობიერებს საზოგადოებრივ ინტერესებს და ცხოვრების წესს. რადგან ის შეიძლება შეცდომით წერდეს. უნივერსალურ მორალურ პრინციპებზე. მეგობრები). ადამიანები მოკლებულნი არიან ეგოცენტრიზმს. რომელთა მიღება-არ მიღება არ უკავშირდება არც ავტორიტეტებს და არც სოციალურ წესრიგს. ამ ასაკში ბავშვისთვის განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია უფროსის მაგალითი. რომ ბევრი უფროსი ადამიანი მესამე დონეზე რჩება მთელი სიცოცხლე და. პოსტკონვენციური დონე (16 წლიდან): ქცევის შეფასებაში ადამიანი ხელძღვანელობს საკუთარი შეგნების მიხედვით. უპირველეს ყოვლისა. მე ეს უნდა გავაკეთო. ამ სტადიას აღწევს ადამიანების მხოლოდ შეზღუდული რაოდენობა (მაგ. ქცევის შეფასებაში წამყვანი ხდება მისი შესატყვისობა დაწესებულ ნორმებთან და იურიდიულ კანონებთან. ცდილობს იხელმძღვანელოს ზნეობრივი პრინციპით. არამედ სინდისით. კერძოდ. პიროვნება ხვდება. ქცევა მართებულად მიიჩნევა თუ იგი ნაკარნახევია სინდისით ყველა სხვა ფაქტორისა და ვითარებისგან დაmოუკიდებლად. მარტინ ლუთერ კინგი. თუმცა ამის გამო ის შეიძლება დაისაჯოს“. 4. იწყებს “კარგის” და „ცუდის“ შესახებ საკუთარი წარმოდგენების ფორმირებას. ორიენტაცია საზოგადოებაზე. შესაძლებელია ის არც კი შეესაბამებოდეს საზოგადოებაში აღიარებულ წესებს. მასწავლებლები. 5 სტადია. კანონის დაცვასა და მოვალეობის შესრულებაზე. აცნობიერებს. ცდილობს სხვების თვალში კარგი გამოჩნდეს. რომ არსებობს ეჭვშეუვალი წესები სიცოცხლის დაცვა. „ჭეშმარიტება. რადგან სიტყვის თავისუფლებას კრძალავს“. იყოს “კარგი ბიჭი” ან “კარგი გოგო”. მეორე მხრივ. ქცევის შეფასების მთავარი კრიტერიუმია დემოკრატიულად მიღებული გადაწყვეტილებების პატივისცემა და ადამიანის უფლებათა დაცვა. მაგ. დედა ტერეზა). ორიენტაცია საყოველთაო. მეორეზეც კი. „აუცილებელია მუშაობა ამ კანონის შესაცვლელად. 6 სტადია. III. „ რა იქნება ყველა რომ ასე მოიქცეს?“ კოლბერგი წერს: ”სამწუხაროდ მე შევხვედრივარ მასწავლებლებს. „კარგი ბიჭი იატაკზე არ აფურთხებს“. ორიენტაცია საზოგადოებრივ შეთანხმებაზე. საკუთარ ქცევას სოციალური სისტემის კეთილდღეობას უფარდებს. . რა არის მორალურად სწორი განისაზღვრება არა კანონით და წესით. ამ ასაკის ბავშვების უმრავლესობისთვის უფრო მომწიფებული მიზეზის მოძებნაა საჭირო.

შესაბამისად. რომ რეალურად შეუძლიათ სხვისი დახმარება. სამართლიანობის განცდა. უფრო ადვილი ხდება ბავშვთან ურთიერთობა და იმისი ახსნა.72 მორალურ განვითარებაზე გავლენას ახდენს რამდენიმე ფაქტორი: 1.ანალიზი იმისა. 3. რა ჩაიდინეს და რა გამოიწვია მათმა ქცევამ. რომლებიც სოციალურ პასუხისმგებლობას განუვითარებენ. ასწავლოს მოსწავლეებს სიტუაციას შეხედონ სხვადასხვა პოზიციიდან. დაფიქრებისა და რეფლექსიის უნარი . რომ გაცილებით ეფექტურია. ზოგადი კოგნიტური განვითარება . ადამიანების უფლებების ცოდნა და მისი დაცვა. . ვიდრე ვუთხრათ: “ნიკა. ფსიქოლოგები ამას ობიექტის რაციონალიზაციას უწოდებენ.  განიხილოს მათთან ერთად ზნეობრივი დილემები. განცდა იმისა. 4. როცა მათთვის მნიშვნელოვანია სხვა ადამიანის უფლებები და კეთილდღეობა. ნუ თამაშობ მაგ სათამაშოთი. აუცილებელია აქცენტი გაკეთდეს სოციალურ ურთიერთობათა მნიშვნელობაზე. იგი შეიძლება გატყდეს”. ასეთი საკითხების ცოდნა დადებით ზემოქმედებას ახდენს ზნეობრივ აღზრდაზე. 2.  ჩართოს მოსწავლეები სხვადასხვა სახის პროექტებში. ცნობილია. ბავშვის ზნეობრივი განვითარების შესახებ ინფორმაცია ძალიან სასარგებლოა მასწავლებლისათვის. გააზრებული მსჯელობა. სწორი დამოკიდებულებების და ღირებულებების ჩამოყალიბებაზე. მორალური საკითხების და დილემების ადექვატური გადაჭრის უნარი. პირველ შემთხვევაში ხაზგასმულია კონკრეტული ობიექტისთვის ზიანის მიყენების შესაძლებლობა. რა არის მისაღები და რა – მიუღებელი.  მისცეს ზნეობრივი ქცევის მაგალითები. როცა მასწავლებელი იცნობს ბავშვის ზნეობრივ კანონზომიერებებს. არ შეიძლება სხვისი სათამაშოთი თამაში”. აქ უდიდესი როლი ენიჭება მასწავლებელს. ბავშვს ავუხსნათ: “ნიკა. სათამაშოს პატრონისადმი თანაგრძნობასა და მის მიმართ პასუხისმგებლობაზე.დახვეწილი კოგნიტური და მორალური აზროვნება. მასწავლებლის როლიც ამ მიმართულებით დახმარებაში გამოიხატება:   აუხსნას და დაასაბუთოს. ასევე კანონიერებასა და სოციალურ წესრიგზე. რატომ არის ქცევა მისაღები ან მიუღებელი. თვითშეგნება.

ადამიანის მიერ სამყაროს განცდა და საკუთარი თავის განცდა სამყაროში წარმოადგენს მთავარ ფსიქოლოგიურ რეალობას. იგი მიმართულია მომავლისაკენ. ადამიანი მზად არის საკუთარი შესაძლებლობების შესახებ რწმენის ასამაღლებლად და . როგორც სტატისტიკური განზოგადება. ჰუმანისტური მიდგომით.  კ. არამედ დამახასიათებელ თვითაქტუალიზაციის . იგი თავისუფალია შინაგანი დეტერმინანტებისაგან იმ ღირებულებების წყალობით. . მოსწავლის უნიკალურობა და მეორეს მხრივ. მასლოუს ჰუმანისტური თეორიის ძირითადი პრინციპები. ადამიანი უფრო მეტია.” ჰუმანისტური ფსიქოლოგიისათვის ყოველი ადამიანი უნიკალურია.  ა. რომ მისთვის ღირებული და მისაღები გახდეს მოსწავლის შეხედულებები. რომლითაც იგი ხელმძღვანელობს ცხოვრებაში არჩევანის გაკეთების დროს. ჰუმანისტური მიდგომის თანახმად.სიკეთე. ჰუმანისტური ფსიქოლოგიის წარმომადგენლობებისათვის მიუღებელია ის. საკუთარი შესაძლებლობების რეალიზაციისაკენ.. რომ მოსწავლეები სამყაროს სხვადასხვაგვარად აღიქვამენ და თუ მას აქვს სურვილი დაუახლოვდეს თავის მოსწავლეს. ფსიქოლოგიისა და განათლების ტრადიციულ მიდგომებში მექანიკური და არაჰუმანურია. ამიტომაც მათთვის თითოეული შემთხვევის ანალიზი ისევე საინტერესოა და გამართლებული. როგორც თანდაყოლილი თვისება.ღია შესაძლებლობას. იგი უნდა შეეცადოს.იდეალური მე”-ს ფორმირებისათვის. რაც მათი თვალსაზრისით. რომელიც რადიკალურად განსხვავდება ადამიანის ბუნების შესახებ არსებული სხვა თეორიებისაგან..73 სწავლებისადმი ჰუმანისტური მიდგომა ძირითადი საკითხები:  ჰუმანისტური ფსიქოლოგია. მათი თვალსაზრისით. ადამიანს გააჩნია უწყვეტი განვითარებისა და თვითაქტუალიზაციის პოტენციალი. რაც ღმერთმა შექმნა კეთილია და მხოლოდ ადამიანის ჩარევის შემდეგ იძენს ბოროტებას”. მზა ფორმით. ვიდრე სტიმულ-რეაქცია ან ბიოლოგიურ ლტოლვათა ერთიანობა. მოსწავლისა და მასწავლებლის ურთიერთობა. მნიშვნელოვანია ერთის მხრივ. როჯერსის ჰუმანისტური თეორია. ჰუმანისტური ფსიქოლოგიის ძირითად შესასწავლ ობიექტს წარმოადგენს ადამიანი. “ყოველივე. როგორც უნიკალური ერთიანი სისტემა და ეს სისტემა წარმოადგენს მხოლოდ ადამიანისათვის მოცემულია არა წინასწარ.  ჰუმანისტური ფსიქოლოგია და განათლება ჰუმანისტური ფსიქოლოგია ფსიქოლოგიის მესამე და ყველაზე ახალი მიმართულებაა. ჰუმანისტური თეორიის საფუძველია ექსისტენციონალური ფილოსოფია და რუსოს საგანმანათლებლო თეორია . მასწავლებლისათვის აუცილებელია იმის ცოდნა.

პატივს სცემს კულტურულ კონტექსტს. მიჯნავს მიზანსა და საშუალებებს. ისევე როგორც ხე ნაყოფისათვის.  ადამიანის ქცევა მნიშვნელოვნად განსხვავდება ცხოველის ქცევისაგან და ცხოველებზე ცდების ჩატარება იმ მიზნით. არის შინაგანად დამოუკიდებელი. როგორიც არის.  არის კრეატიული..  დამოუკიდებელია. თანაგრძნობის უნარი. შური. როგორიც არის. ღრმა პიროვნებათშორისი დემოკრატიული სტილის ურთიერთობები. ჩვეულებრივ მოვლენებშიც ხედავს რაღაც საინტერესოს. მთლიანი. იგი ქმნადობისთვისაა გაჩენილი.მე”-ზე.  აქვს იუმორის ფილოსოფიური გრძნობა.  ახასიათებს საზოგადოებრივი ინტერესი.  არის ეთიკური და იცავს ზნეობრივ ნორმებს. ბუნებრივი. ავტონომიური. .ნების თავისუფლება”. როგორია თვითაქტუალიზებული პიროვნება?  იგი ადეკვატურად აღიქვამს რეალობას. მეორეს მხრივ. იღებს საკუთარ Tავს და სხვებს ისეთს. უბრალო.  ახასიათებს კაცობრიობის სიყვარული. სიმამაცე. დანაშაულის განცდა და სხვა თვისებები წმინდა ადამიანურია). რომ გავიგოთ ადამიანი. იდეალები.74 მასლოუს ჰუმანისტური თეორიის ძირითადი პრინციპები  ადამიანი შემოქმედებითი არსებაა. შემოქმედებითი. სიყვარული. თუ ადამიანი ამ თვისებებს ვერ ამჟღავნებს.  უშუალოა. ღირებულებები. ამაში დიდი როლი განათლების სისტემასაც მიუძღვის. შეუძლებელია (მაგ.  ინდივიდი არის ერთიანი. უნიკალური არსება.  ერთის მხრივ. ახასიათებს . ისეთის.  ცენტრირებულია პრობლემებზე და არა საკუთარ . იუმორი..  ახასიათებს საკუთარი თავის და სხვების მიმღებლობა.

მასლოუს მიერ გამოყოფილი ფსიქოლოგიური მოთხოვნილებების კლასიფიკაცია გარკვეულ იერარქიულ სისტემაშია მოყვანილი. რომლის ძირში ფიზიოლოგიური მოთხოვნილებებია. მიკუთვნების. სამართლიანობის და თვითრეალიზაციის ანუ თვითაქტუალიზაციის მოთხოვნილებები. თვითაქტუალიზაციის მოთხოვნილება. სილამაზის. ხოლო უმაღლეს დონეზე – თვითრეალიზაციის. დაცულობის. როდესაც დაკმაყოფილებულია უფრო დაბალი დონის მოთხოვნილებები. სიყვარულის და თვითპატივისცემის) და ზრდის ანუ მეტამოთხოვნილებებს. ამ სისტემას გამოსახავენ პირამიდის ფორმით. თვითაქტუალიზაციის მოთხოვნილება. მასლოუმ მოახდინა მოთხოვნილებების კლასიფიკაცია იერარქიული სისტემის სახით. მასლოუს პირამიდა . ხოლო უმაღლეს დონეზე – თვითრეალიზაციის. მასლოუ განასხვავებს მოთხოვნილებების 2 კლასს: საბაზისო ანუ დანაკლისის მოთხოვნილებებს (ფიზოლოგიურს. ამის ყველაზე ნათელ გამოვლენას მასლოუს თეორია წარმოადგენს. ჩვეულებრივ.75 მოტივაციაზე ჰუმანისტური შეხედულება ჰუმანისტური ფსიქოლოგია სწავლობს შინაგან მოტივებს. უფრო მაღალი დონის მოთხოვნილების დაკმაყოფილება შესაძლებელია. როდესაც დაკმაყოფილებულია უფრო დაბალი დონის მოთხოვნილებები. მათ მიეკუთვნება ცოდნის მოპოვების. რომლის ძირში ფიზიოლოგიური მოთხოვნილებებია. უფრო მაღალი დონის მოთხოვნილების დაკმაყოფილება შესაძლებელია.

76 .

პირველ რიგში ფსიქოთერაპევტი გახლდათ. პიროვნული საზრისის მქონეს.მიზნობრივს. ჰუმანისტური ფსიქოლოგიის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი წარმომადგენელი. რომ ადამიანის ცხოვრება ბედნიერი ყოფილიყო. კეთილგანწყობილი გარემო ადამიანს (მათ შორის ბავშვებსაც) ეხმარება თვითშემეცნებაში. კი არ ასწავლო. ასეთი მასწავლებელის ქცევა ხშირად ისეთ შთაბეჭდილებას სტოვებს. მისი სუბიექტური რეალობის გაგება ძალზედ მნიშვნელოვანია ჰუმანისტური პედაგოგიკისთვის. როჯერსი თვლიდა. კარლ როჯერსს პირველ რიგში აინტერესებდა თუ რას ფიქრობდა თვითონ ადამიანი გარემოზე? რას გრძნობდა ამა თუ იმ სიტუაციაში? მისთვის მნიშვნელოვანი იყო. სწავლის პროცესში იგი ანხორციელებს მეტაკოგნიტურ აქტივობას.უპიროვნო. იგი მოსწავლის პირად ჩართულობას გულისხმობს.სწავლის თავისუფლება” აღნიშნავს. სწავლის ინიციატორიც მოსწავლეა. რომელმაც ისწავლა.. სტერილურ. რომ განათლებულობა ეფუძნება არა ცოდნას. მისი კვლევის ძირითადი ინტერესი მიმართული იყო პიროვნების წვდომისკენ.სწავლის საშუალების“ მიცემას მოსწავლისთვის. რითაც გამოტენილია უმწეო ადამიანის თავი. აქ უკვე ჩნდება ახალი კითხვა: რაში მდგომარეობს სწავლა? კარლ როჯერსი შეკითხვას ასე პასუხობს: „სწავლაში მე არ ვგულისხმობ იმ უსიცოცხლო. როგორ შეიძლებოდა. როჯერსი განასხვავებდა სწავლის ორ სახეობას: 1) დაზეპირება. გამოცდების ჩატარება და ნიშნების დაწერა. თვითპატიცისცემის გრძნობის ჩამოყალიბებასა და დამოუკიდებლად სწავლის უნარების განვითარებაში. რომელსაც არანაირი პიროვნული საზრისი არ გააჩნია. 2) გამოცდილებით სწავლა . ლექციით ან სახელმძღვანელოთი ფაქტების მიწოდება. რომ მის კლიენტს (პაციენტს) თვითონ განესაზღვრა და აეხსნა პრობლემები. ყველაფერი ეს მე მაგონებს მეხსიერების ფსიქოლოგიის ცდებს . ვინაიდან. როგორ ისწავლოს. როჯერსი და პასუხობს: ტრადიციულად ასე მიიჩნევა: კლასში წესრიგის დამყარება. რომ უსაფრთხო. არამედ მისი მოპოვების უნარს. და თვითონ ეძებნა გადაჭრის გზები. გაუაზრებელი დასწავლა და დამახსოვრება. რა არის სწავლება? სვამს შეკითხვას კ. მისი იდეები - პიროვნების წვდომა. უსარგებლო და სწრაფად დავიწყებადი ხარახურის დამახსოვრებას. არამედ ხელი შეუწყო სწავლას – ეს არის მასწავლებლის მთავარი ფუნქცია! განათლებულია ადამიანი.77 კარლ როჯერსი ამერიკელი ფსიქოლოგი კარლ როჯერსი. “სინამდვილეში ნამდვილი მასწავლებელი მხოლოდ ერთ რამეს ასწავლის – სწავლას“ სწავლა ნიშნავს პირველ რიგში . თითქოს არაფერს ასწავლის (თუ სწავლაში მხოლოდ ინფორმაციის შეძენას ვიგულისხმებთ). კარლ როჯერსი თავის ბრწყინვალე წიგნში ..

ზოგიერთი მოსაზრება ჰუმანისტური პედაგოგიკის საფუძვლად მიიჩნევა. სწავლაში მე ვგულისხმობ დაუცხრომელ ცნობისმოყვარეობას. რომ სკოლაში გატარებული თითოეული წელი. თუ მოსწავლეს არ უყვარს Jიულ ვერნის . მიღწევის . მაგ. რეალობას ყველა ადამიანი საკუთარი გამოცდილებიდან გამომდინარე აღიქვამს. რომ ნახა ცუდი სიზმარი. ფენომენოლოგია . ესმის და კითხულობს მისთვის პიროვნული საზრისის მქონე თემის შესახებ.. აღმოჩენის.შეფასების შინაგანი ლოკუსი და სხვა) სწავლას მთლიანობითს ხდის“. ინტერესი ადამიანის სუბიექტური (შინაგანი სამყაროს) რეალობის მიმართ. ადამიანის ქცევას მართავს ერთი დომინანტური ტენდენცია. მისი სუბიექტური რეალობიდან. საზრისი.რატომ არ მოგეწონა ნაწარმოები?“ ყოველი ადამიანის ქცევა განხილული უნდა იყოს მისი ინდივიდუალური პოზიციიდან. ვხედავ. ის რომ მან წიგნი ბოლომდე არ წაიკითხა.80 ათასი კილომეტრი წყლის ქვეშ“ იმიტომ..მის ქვეშ იგულისხმება. რომ მე სიცილი მინდებოდა. მალე გავიწყდება. თვითინიციატივა. ჰუმანისტური ფსიქოლოგიის მიხედვით სასკოლო სწავლებამ ხელი უნდა შეუწყოს მოსწავლეთა თვითრეალიზაციას და მე-ს ფორმირებას. ზოგიერთებთან თავს სულელ და უნიჭო არსებად ვგრძნობდი. რასაც ხედავს. ადამიანის ქცევა შეიძლება გაგებულ იყოს მისი. რომ მასწავლებელი დაინტერესდეს ბავშვის სუბიექტური რეალობით.ცენტრირებული თერაპია“ ჩამოაყალიბა ჰუმანისტური ფსიქოლოგიის პოზიციები.ჩვენ გარემოზე ვრეაგირებთ ისე. რომ ყოველწუთიერი თვალყურისდევნება მჭირდებოდა. როგორც აღვიქვამთ მას. . თვითრეალიზაცია – როჯერსის მოსაზრებით. სხვები ისე იქცეოდნენ. სხვები დამცინოდნენ. ჩვენ მას შეგვიძლია ვუთანაგრძნოთ. რას გულისხმობს ეს ცნებები? კარლ როჯერსმა წიგნში . ერთნი მატირებდნენ. რომელიც პიროვნების ძალების გაშლას . ცუდი გამოცდილებიდან გამომდინარეობს. სხვებთან გაოცებული ვიყავი ჩემი ნიჭიერებითა და შესაძლებლობებით. რათა შეითვისოს ყველაფერი ის. სხვები ამაში მეხმარებოდნენ. როჯერსი. ამიტომ ჰუმანისტი პედაგოგის მნიშვნელოვანი მახასიათებელი არის ემპათია. ეს არის ზრდის პროცესი. მოკლედ. მაშინ როცა სხვები სწავლისთვის თავისუფლებას მაძლევდნენ”-კ. ერთნი ჩემთან ერთად იცინოდნენ. ერთი ჯგუფი მასწავლებლებისა თვლიდა. სხვებს სასოწარკვეთამდე მივყავდი. ის რაც გარემოში არის მნიშვნელოვანი ერთი ადანისaთვის. მაგ. აი რატომ არის მნიშვნელოვანი.თვითშეფასების უნარი..ძნელად სწავლობ.. რომ ცუდი გამოცდილება აქვს წყალთან ურთიერთობის და წყლის შიში აქვს. იმიტომ რომ გვაქვს გამოცდილება ჩვენი ცუდი სიზმრის. სხვადასხვაგვარ გამოცდილებას მაძლევდა. ქმნადობა.. ერთნი მაიმედებდნენ. არავინ დავობს სწავლაში ინტელექტის როლის შესახებ. და სხვებს მისი სრული წვდომა არ შეგვიძლია. რომელიც ამოძრავებს მოზარდის გონებას. მაგრამ ჩვენ სრულებით ვერ ჩავწვდებით მის განცდებს. რა არის დღევანდელი სკოლის დილემა? “როცა თვალს ვავლებ ჩემს სასკოლო პერიოდს.78 უაზრო მარცვლების დამახსოვრებას რომ ეხება . ინდივიდუალური თვალთახედვიდან . თუ ბავშვი გვეუბნება. მეორესთვის შეიძლება უმნიშვნელო იყოს. ზოგიერთი მასწავლებელი მაიძულებდა მესწავლა.კლიენტზე . მაგრამ პიროვნული კომპონენტი (ჩართულობა.

წ.. პიროვნულ თვისებებზე. მაგ: გამოცდილება იყოს სასურველი. როდესაც მას ტკივილს აყენებენ. მაგ: ბავშვს ეუბნებიან: „შენ ნამდვილი გენიოსი ხარ". რომ ჰუმანისტური განათლება განსაკუთრებულ ყურადღებას აქცევს: მოსწავლეთა გრძნობის და აზროვნების.. რომ კარგი ორატორის უნარები აქვს. . რაც მოსწავლეების და მასწავლებლების თანამშრომლობის პროცესს ითვალისწინებს. მისი საპირისპირო.გარეგნობაზე. . მოსწავლეთა პოზიტიური . ბავშვი. მოსწავლეთა შორის ურთიერთობებს.კონცეფცია არის ადამიანის წარმოდგენა საკუთარ თავზე . რომ „მე"-ს არ მოსწონს. ორიენტაცია მოსწავლეზე.კონცეფციასთან. მე . გამოცდილება ტკივილის შეგრძნებისა და იმის გაცნობიერება. ქცევა განპირობებულია ადამიანის წარმოდგენით საკუთარ თავზე ადამიანის ქვევა დაკავშირებულია მის მე . რომელიც გამოიხატება ბავშვის მცდელობაში იყოს საკმარისად კომპეტენტური წარმატების მისაღწევად. საყვარელი და მასთან დაკავშირებული პოზიტიური განცდები.რა ცუდი ბავშვი ხარ”. მე-ს ფორმირების 2 წყარო არსებობს: 1. შესაძლებლობებზე.მე”-ზე ასევე შეიძლება ნეგატიურად იმოქმედოს ცუდმა ნიშნებმა და მასწავლებლის ცინიკურმა შეფასებამ.. ჩვენ ჩვენით ვქმნით ჩვენს მე-ს გარემოსთან და სხვა ადამიანებთან ურთიერთობის შედეგად ჩვენ გვექმნება წარმოდგენა იმის შესახებ თუ როგორები ვართ. სტატუსსა და როლებზე. ბავშვის რეალური გამოცდილება.შეხედეთ როგორი ცხვირი აქვს ამ ბავშვს”. „რა კარგი ბავშვი ხარ".79 გულისხმობს. ამიტომ ის საკმაოდ იშვიათია. ბავშვის ცნობიერებაში შემოდის ე. ეს გამოცდილებაც მონაწილეობს „მე"-ს შესახებ პოზიტიური წარმოდგენის ჩამოყალიბებაში. როგორიცაა: . როჯერსის თეორიაზე დაყრდნობით შეიძლება ითქვას. ნეგატიური წარმოდგენა . ჰუმანისტური ფსიქოლოგიის წარმომადგენელთა უმრავლესობას მიაჩნია. სკოლა მოსწავლეთა ცხოვრებით უნდა ცხოვრობდეს. ხალისით დათანხმდება მასწავლებლის დავალებას გააკეთოს პრეზენტაცია კლასის წინაშე. მაგრამ თვითონ მასლოუ აღნიშნავდა. არაპირდაპირი გამოცდილება. საყურადღებოა თვითრეალიზაციის კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი ასპექტი – მისწრაფება კომპეტენტურობისაკენ.მე”-ს კონცეფციის განვითარებას.. რომ მის მიღწევას დიდი სიმტკიცე და ნებისყოფა სჭირდება. რომ თვითრეალიზაცია არის ადამიანის ნორმალური არსებობის ცენტრალური ფაქტორი. . 2. ჰუმანისტური განათლების ძირითადი მიზნებია: კრიტიკული აზროვნების განვითარება. მოსწავლეთა პიროვნული ღირებულებების აღიარებას. რომელიც მიიჩნევს.მე”-ს შესახებ კი ყალიბდება ისეთი ფრაზებით..

კონცეფცია ძირითადი მიზანი მოსწავლეებში პოზიტიური მე. ჰუმანისტური სასწავლო პროგრამები  სასწავლო პროგრამებში უპირატესობა ენიჭება ხელოვნებას.  სწავლების ძირითადი მეთოდია საუბრები. ყურადღებას ამახვილებს ინდივიდზე.ხელოვნების ინდივიდუალური ნიმუშების შექმნა.  აღზრდა პასუხისმგებლობის.  პროგრამები მიართულია დივერგენტული.) ცხრილი 4. ეთიკას.  ხელს უწყობს ინდივიდუალურ განვითარებას. (იხ ცხრილი 4. გულწრფელი ემპათიის კომუნიკაციის გრძნობის განვითარებას.  მოსწავლეები თვითონ განსაზღვრავენ სასკოლო ცხოვრების წესებს. შინაგანი “მე-ს” გაღვიძება. . ასპექტები პრაქტიკული მნიშვნელობა გრძნობები სკოლა უფრო დიდ მნიშვნელობას ანიჭებს გრძნობებსა და განვითარებას. ინდივიდუალური პასუხისმგებლობა გადაწყვეტილებებსა და არჩევანზე. მასწავლებელ-მოსწავლის ურთიერთობაზე.  გემოვნების განვითარება . განათლების მე . რელიგიას.კონცეფციის ფორმირებაა.  დიდი მნიშვნელობა ენიჭება ემოციური ინტელექტის განვითარებას. სააზროვნო ვიდრე უნარების ინფორმაციის დაგროვებას. დიალოგი და ღია კითხვების დასმა.80 ჰუმანისტური განათლების ძირითადი ასპექტები. შემოქმედებითი აზროვნების განვითარებაზე.  საგნობრივი სწავლება აგებულია პირად არჩევანზე. სკოლა ღირებულებები ზრუნავს მოსწავლეებში ჯანსაღი ღირებულებების ფორმირებაზე. ფილოსოფიას. ჰუმანიტი მასწავლებლები დიდ ყურადღებას კომუნიკაცია უთმობენ უნარების.

როჯერსის მიხედვით. კვლევით პრობლემებს. რისი საშუალებითაც სწავლა უფრო მეტად მორგებული ხდება ინდივიდის საჭიროებებზე. სწავლება ნაყოფიერია თუ: 1. ყველაზე პროდუქტულია ინიციატივიანი ანუ სტიმულის მიმცემი სწავლება. მაგალითად. მოსწავლე სრულად არის ჩართული სწავლა-სწავლების პროცესში. საჭიროა ახალი მიდგომებისა და პერსპექტივების მოძებნა. ფილოსოფიის. თავად გააანალიზოს საკუთარი აზრები და სურვილები.  მოსწავლეთა მიერ საკუთარი თავის და ქცევის შეფასების ხელშეწყობა. რაც მისი პროგრესისა და წარმატების შეფასების ძირითადი მეთოდია. თუ ასეთი შიშის კოეფიციენტი დაბალია. ჰუმანისტურ სკოლებში აქცენტი კეთდება შემდეგ მომენტებზე:  განხილვა. ეთიკის. 3. 2.  მიმართულია მოსწავლეებში დივერგენტული აზროვნების განვითარებაზე. რაც არ გამოიწვევს პიროვნების დათრგუნვას.   ხელოვნების ინდივიდუალური ნიმუშების შექმნას.81 ჰუმანისტურ პროგრამებში უპირატესობა ენიჭება:  ხელოვნების. სწავლების პროცესი სწრაფად მიმდინარეობს. 4.  კითხვების დასმას. 5. საგანმანათლებლო ფილოსოფია ასოცირდება არაავტორიტარულ შეხედულებებთან. მოსწავლე მუდმივად აფასებს საკუთარ თავს. მასწავლებელი ცდილობს ხელი შეუწყოს მოსწავლეში არსებული ტალანტის განვითარებას. 6.  აგრეთვე უდიდესი აქცენტი კეთდება ფსიქიკურ ჯანმრთელობაზე. ხდება მოსწავლეთა ქცევის და ვერბალური კომენტარების განხილვა.  პასუხისმგებლობისთვის შინაგაnი “მე”-ს გაღვიძებას.  მოსწავლეთა მხარდაჭერა. საგნის შინაარსი და პიროვნების ინტერესი ერთმანეთს ემთხვევა. როგორც პიროვნებას. რელიგიის სწავლებას. ისწავლოს მათი მართვა. მოსწავლე აწყდება პრაქტიკულ. ამით მასწავლებელი ეხმარება მოსწავლეს. 7. . მასწავლებელი შესაძლოა შეეკითხოს მოსწავლეს: “როგორ შეაფასებდი დღეს შენს მიერ შესრულებეულ დავალებას?  მოსწავლეთა თვითაქტულალიზაციისთვის ხელის შეწყობა. მასწავლებელი განსაკუთრებული პატივისცემით ეპყრობა მოსწავლეს.

რომ არ ხდება ჯგუფის წევრი.  უნდა იყოს ემპათიური. რაც ხელს უწყობს მასწავლებელს დაეხმაროს მოსწავლეს კითხვის სწორად დასმასა და პასუხის სწორად გაცემაში. რადგან მისი მოდელი სწავლების პროცესში მასწავლებლის ზედმეტი ჩარევის წინააღმდეგია. რომელსაც არა აქვს პროფესიული ფასადი.82 კარლ როჯერსი დისციპლინის შესახებ ჰუმანისტური პედაგოგის მიზანი უნდა იყოს მოსწავლეში შინაგანი დისციპლინის ჩამოყალიბება. ის ბავშვებს არ აკისრებს თავის განცდებზე პასუხისმგებლობას. გააჩნდეს სამყაროს მოსწავლის თვალთახედვიდან დანახვის უნარი. რა თვისებები და განწყობები უნდა ახასიათებდეს ასეთი ტიპის მასწავლებელს?  მასწავლებელი რეალური ადამიანია. ეს ლოგიკურიცაა.  მასწავლებელს უნდა შეეძლოს საკუთარი შეცდომების აღიარება.პირი. რაც მას დაეხმარება პიროვნებად ჩამოყალიბებაში. მასწავლებლი ჰუმანისტურ კლასში ჰუმასტური ფსიქოლოგია მასწავლებელს განიხილავს როგორც ფასილიტატორს. როგორც პატივსაცემ და ღირსეულ ადამიანს. მასწავლებელი ყურადღებით უსმენს ყველაფერს. ფასილიტატორი . კ. როჯერსი კლასის მართვის კონკრეტულ ტექნიკებს არ გვთავაზობს. ამიტომ სწავლების პროცესში ჰუმანისტური პედაგოგი კი არ მართავს მოსწავლეს.  მოსწავლემ უნდა იგრძნოს რომ მის ნააზრევს და გრძნობებს უარყოფითად არ აფასებენ. პასუხს სცემს და რეაგირებს მოსწავლის ნათქვამზე (ფლობს აქტიური მოსმენის ტექნიკებს). მშობლებმა და მასწავლებლებმა კი ბავშვის პიროვნების განვითარებას უნდა შეუწყონ ხელი. მოსწავლეა ამ პროცესში მთავარი შემსრულებელი და არა მასწავლებელი. რომელიც ჯგუფს ეხმარება მიზნების მიღწევის პროცესის რეგულირებაში ისე.  მასწავლებელი უნდა აფასებდეს მოსწავლეს. მასში იგულისხმება მოსწავლის მიერ საკუთარი თავის ცოდნა. არ აკრიტიკებენ. . რასაც მოსწავლე ამბობს. არამედ მიმართულებას აძლევს მას.

გააჩნდეს სამყაროს მოსწავლის თვალთახედვიდან დანახვის უნარი.მისი ფუნქციაა ხელი შეუწყოს მოსწავლეს. 3. პასუხს სცემს და რეაგირებს მოსწავლის ნათქვამზე (ფლობს აქტიური მოსმენის ტექნიკებს). რა არის მისთვის მნიშვნელოვანი. როგორიც საჭიროა სწორად განსაზღვრო როდის და რა შემთხვევაშია შესაძლებელი ჩამოხვიდე მასწავლებლის kvarcxlbekidan და გახდე მოსწავლე.  შეძლოს. კითხვები. თანაც ისე რომ ფასილიტაცია გასწიო.83 მასწავლებელის როლი ჰუმანისტურ კლასში:  შექმნას პოზიტიური გარემო სწავლებისათვის. რომელსაც სურს რაიმე მნიშვნელოვანის სწავლა? . რას ნიშნავს იყო მოსწავლე. რომ არ იყოს დომინანტი. რამდენი რამის მოყოლა უნდათ მათ?! 4. არ აკრიტიკებენ. .  მასწავლებელი ყურადღებით უსმენს ყველაფერს. მოიყვანოს სასწავლო რესურსები და გახადოს მოსწავლეებისთვის სწავლის ისეთი პირობების შექმნით. რომლის შედეგად მოსწავლეები დამოუკიდებლად წარმართვენ სწავლის პროცესს.  მოსწავლემ უნდა იგრძნოს რომ მის ნააზრევს და გრძნობებს უარყოფითად არ აფასებენ.  სწორად ჩამოაყალიბოს სწავლების მიზანი. როგორ ავღძრათ მათში ცნობისმოყვარეობა? ამის ყველაზე კარგი “წამალი” არის კვლევაზე დაფუძნებული მეცადინეობები. რაღაც სფეროში მოსწავლემ ჩემზე მეტი იცის და შესაძლოა ჩემზე ნიჭიერიცაა? სიფრთხილეს მოითხოვს და რისკსაც სინამდვილეში ხარ – არასრულყოფილი.  მასწავლებელი ფასილიტატორი. წამმართველია . რაც ხელს უწყობს მასწავლებელს დაეხმაროს მოსწავლეს კითხვის სწორად დასმასა და პასუხის სწორად გაცემაში. რა აწუხებთ მათ? არა მარტო ყველას ერთად. ღრმად უნდა ჩაიხედო თითოეული ბავშვის შინაგან სამყაროში. რასაც მოსწავლე ამბობს. 2.  სისტემაში  ხელმისაწვდომი. არამედ თითოეულს ცალ-ცალკეც? ხშირად დაუსვით მოსწავლეებს შეკითხვა: რატომ? იცით.  უნდა იყოს ემპათიური. მოახდინოს სწავლების ინტელექტუალური და ემოციური კომპონენტების გაწონასწორება. იზიარებდეს მოსწავლის განცდებსა და აზრებს. უნდა მოვძებნოთ მათთვის მნიშვნელობის მქონე სწავლების მეთოდი. გულისხმობს: წარსდგე ეს საკითხები დიდ ისეთი. მზად ვარ მათთან ურთიერთობისთვის და შემიძლია პატივი ვცე მათ? ვიყო ღია და მივცე საშუალება თვითონაც გულaხდილი იყოს? მზად ვარ ვაღიაროთ რომ. გაიგო მისი ინტერესების სფერო.ამ შეკითხვას პასუხი რომ გასცე. რომელიც მასწავლებელმა უნდა დაუსვას საკუთარ თავს: 1.

განსაკუთრებული მომზადებაა საჭირო ნიჭიერი ბავშვებისათვის. მზად ვართ მოსწავლეების შემოქმედებითი იდეების წასახალისებლად.გააუმჯობესეთ ადამიანის ბუნება და ამით ყველაფერი გაუმჯობესდება“. შეძლოს დამოუკიდებელი სწავლა.84 5. ზოგი ხმაურიან გარემოში უფრო კარგად ითვისებს მიწოდებულ მასალას. ინტერესები გააჩნიათ. როჯერსის თეორია დღესაც ახდენს დიდ გავლენას განათლენის სისტემაზე. მაგრამ არიან მოსწავლეები. . რომელთათვისაც შეუძლებელია დღის რეჟიმში ეფექტურად ჩართვა და ეს. ზოგი კი საღამოს. თანამედროვე სკოლის ერთ-ერთი ტრაგედია სწორედ იმაში მდგომარეობს. რომ ხშირად ტრადიციულ სკოლებში არ ითვალისწინებენ მოსწავლეთა ინდივიდუალურ თავისებურებებს. ერთი სიტყვით. სიმშვიდე. რომ უსაფრთხო და კეთილგანწყობილი გარემო საშუალებას აძლევს თითოეულ ადამიანს (მათ შორის ბავშვს) იაროს თვითშემეცნებისა და თვითპატივისცემის გზით. რომელთაც ფართო 6. სწავლება მთლიან პიროვნებას უნდა მოიცავდეს. არამედ გრძნობითაც? სხეულის და სულის.50 წლის წინ გამოთქმული მასლოუს ეს მოწოდება დღესაც ძალზე აქტუალურად ჟღერს. თითოეულ მოსწავლეს სწავლის თავისი გარკვეული ინდივიდუალური სტილი აქვს შემუშავებული. მან თავისი თეორიით დაადასტურა. არიან მოსწავლეები.. გამომწვევი შეკითხვები? შემოქმედებითი პიროვნებები ხომ ხშირად არიან ასეთები! 7. არ უნდა მივცეთ თავს უფლება სკოლის რუტინაში მასიურად ჩავკლათ იდეები. ხელშესაწყობად? მეყოფა მოთმინება. ეს ძნელად მისაღწევი. რომ მნიშვნელოვნად მხოლოდ კოგნიტური განვითარება მიიჩნევა. მაგრამ საკმაოდ მომგებიანი შედეგია. . რა თქმა უნდა. განსაკუთრებით მასწავლებლებისათვის. უარყოფით გავლენას ახდენს მათი ცოდნის დონის ამაღლებაზე. რომელთათვის დილით გაღვიძება არანაირ სირთულეს არ წარმოადგენს და ისინი აქტიურად ერთვებიან სასწავლო პროცესში. მაგ: ბიოლოგიურ რითმს და მათ ფიზიოლოგიურ შესაძლებლობებს. შემიძლია თუ არა დავეხმარო მოსწავლეებს იცხოვრონ არა მხოლოდ გონებით. რაც არც ისე იშვიათად ხდება. ვიდრე მშვიდ გარემოში და პირიქით. აუცილებლად უნდა აღვნიშნოთ. 8. საიდან მოვიძიოთ მოსწავლეებისთვის ფიზიკურად და ფსიქოლოგიურად ხელმისაწვდომი რესურსები? კარგი ფასილიტატორი დიდ დროს ანდომებს მეცადინეობისათვის მომზადებას. რომ ზოგი მოსწავლე დილით უფრო კარგად სწავლობს. გასათვალისწინებელია ისიც. . ჰუმანისტური განათლება ინდივიდუალური სტილის სასკოლო სისტემასთან შესაბამისობისაკენ მოუწოდებს პედაგოგებს. გონების და გრძნობის ერთიანობა ძალზე მნიშვნელოვანია. იგი საშუალებას აძლევს მასწავლებლებლებს გამოიყენონ მისი თეორია მოსწავლეებთან ურთიერთობის ჩამოყალიბებაში. როდესაც ჰუმანისტური განათლების უპირატესი მნიშვნელობის შესახებ ვსაუბრობთ. რათა ზოგჯერ ავიტანო უხერხული.

რომლის გარეშეც ადამიანის ბიოლოგიური არსებობა შეუძლებელია. ამ ”პირამიდაში” მან დონეების მიხედვით დაალაგა ადამიანის მოთხოვნილებები. ამ უკანასკნელის მოთხოვნილების დაკმაყოფილება ყველაზე ძნელია. უფრო მაღალი დონის მოთხოვნილებები კი ჩნდება მხოლოდ იმ შემთხვევაში. ”პირამიდის” ქვედა დონეზე განთავსებულია . მაგრამ თვითრეალიზაციის 40%-მიღწევისას ადამიანი უკვე ბედნიერად გრძნობს თავს. რომელიც ეყრდნობოდა მრავალრიცხოვან ფსიქოლოგიურ კვლევებს. რომ პირველი დონის. აღიარების. სულიერ და შემეცნებით მოთხოვნილებებამდე. შემდეგ კი მოდის შესაბამისი მოთხოვნები. რომ ადამიანს გაუჩნდეს პატივისცემისა და აღიარების მოთხოვნილება. წყალი. სექსი (შთამომავლობის გაგრძელება). რაც დაკმაყოფილებულია ფიზიოლოგიურ მოთხოვნილებათა არა ნაკლებ 85%. თავმოყვარეობის 60%-ის დაკმაყოფილებისას ადამიანში ჩნდება თვითაქტუალიზაციის.85 მეოცე საუკუნის მეორე ნახევარში გამოჩენილმა ამერიკელმა ფსიქოლოგმა აბრაჰამ მასლოუმ ეგრეთ წოდებული ”ადამიანის მოთხოვნილებების პირამიდა” შექმნა. როდესაც დაკმაყოფილებულია უსაფრთხოების მოთხოვნილების 70% იმისათვის. რომელიც თავის თავში გულისხმობს განსაზღვრულ სათანადო სოციალურ სტატუსამდე და დამოუკიდებელ ქმედებებამდე მიღწევას. ის თვლიდა. ასეთ მოთხოვნილებებში შედის საკვები. საკუთარი შემოქმედებითი პოტენციალის რეალიზაციის მოთხოვნილება. სოციალური მოთხოვნილებები 70%-მდე უნდა ჰქონდეს დაკმაყოფილებული. მასლოუს თეორიის მიხედვით”პირამიდის” არსი მდგომარეობდა იმაში. ფიზიოლოგიური მოთხოვნილებები . . სამოსი.ფიზიოლოგიურ მოთხოვნილებები. ანუ უსაფრთხოების დაცვის და წესრიგის მოთხოვნილებები ჩნდება მას შემდეგ. სოციალური მოთხოვნილებები (მეგობრობის. როცა დაკმაყოფილებულია წინა მოთხოვნილებების დონის განსაზღვრული ნაწილი. სიყვარულის) ჩნდება იმ შემთხვევაში. სოციალური ტიპის მოთხოვნილებებიდან - პიროვნულ. პატივისცემის. თვითგამოხატვის.თანდაყოლილი და ნიშანდობლივია ყველა ადამიანისთვის. რომ ეჩვენებინა ადამიანი საშუალოდ როგორი თანმიმდევრობით იკმაყოფილებს თავის მოთხოვნილებებს.

ფიზიკას და სხვა. მასწავლებელი იყო გიდი. ეს არის ორიენტაცია ცოდნის პრაქტიკულობაზე. რომელიც სამეცნიერო ლაბორატორიას უფრო გავდა. ცოდნა სადაც მოძრაობა. რომლის მთავარ პრინციპებს სოციალური ინტერაქცია. პირველი ნახევარი) სახელს უკავშირდება პროგრესული განათლების წარმოადგენდა გამოცდილებით სწავლა და ორიენტირებული გამოცდილებით. მორალურს. ჯონ დიუიმ 1896 წელს ჩიკაგოს უნივერსიტეტთან ჩამოაყალიბა დაწყებითი სკოლა (მოგვიანებით სრული). სწავლების ტრადიციული მეთოდების ნაცვლად. ეკითხებოდა მოსწავლეებს რისი სწავლა სურდათ და გულისხმობდა ბავშვის მთლიანპიროვნულ განვითარებას: ინტელექტუალურს. იყენებდა ფართო მასშტაბიან ჯგუფურ პროექტებს: ექსკურსიები. დურგლობა. პროფესიულს. ბოლო XXს. ასე სწავლობდნენ ქიმიას. მაგრამ მისი სწავლა გამოყენების მოკვლევით. სოციალურს. საკუთარი უნარი კიდევ უფრო მნიშვნელოვანი. კერვა. იგი. მეტალების გადადნობა. კულინარია.86 ჯონ დიუი ამერიკელი განათლების ფილოსოფოსის ჯონ დიუის (X1X ს. სასწავლო გეგმები იყო ინდივიდუალური. ბუნებაში მოგზაურობა. ქსოვა. ასეთი მიდგომით დიუი გამოდიოდა ბიჰევიორიზმის . მიდგომა. ეს არის მოსწავლეზე მთავარი პრინციპია მნიშვნელოვანია. მოსწავლეებს უზრუნველყოფდა მასალით და აძლევდა ზოგად მითითებებს.

ტრადიციული საგნების რეორგანიზაციაც მას ეკუთვნის. მისი იდეებით ყველა აღფრთოვანებული იყო. რაც არ ქმნიდა შიშის საფუძველს. დემოკრატი მოქალაქეების საუკეთესო მომზადების საწინდარს წარმოადგენს. სკოლა უნდა იყოს ადგილი. როგორც ბიჰევიორიზმის დიუი გვთავაზობს კონსტრუქტივიზმის ადრეულ ალტერნატივას. ვის შესახებაც. ხმა თავიდან იყო შიშის მომგვრელი. შეგნებული. რომელიც დაჯგუფდა ინგლისურ ენასთან და შეადგინა “ძირითადი საგნები”. სწავლებაც ფასიანი იყო და ყველა ფენისთვის არ იყო მისაწვდომი. ვერსიას. ბავშვის საჭიროებებს ითვალისწინებდა. სადაც მოსწავლეები აქტიურად იქნებიან ჩართულები თანამშრომლობის გზით ერთობლივი მიზნების. რომ ხმა. დიუიმ არაფერი იცოდა. გამოწვეული იყო ფანჯრის დარაბის ბრახუნით. ცოდნა და სწავლა შესაბამისად წარმოიქმნება გარემოს აქტიური მანიპულაციის შედეგად.ახალი გამოცდილების გავლენა მომავალზე. როგორც სასარგებლო. მაგრამ ნაკლებად ინერგებოდა პრაქტიკაში.განცდა (სასიამოვნოა თუ უსიამოვნო ესა თუ ის გამოცდილება) და მეორე ასპექტი . თუ რისთვის დამჭირდება მე ეს ყველაფერი. . ასევე სხვების ინტერესების განხორციელებაში. ყველა გამოცდილება არ უნდა განვიხილით. გაჩნდა სოციალური მეცნიერებები. დიუის სწამდა. ამ ტიპის სკოლები ძალიან ძვირია. რომ პედაგოგიური აქტივობა. სკოლებმა ვერ შეინარჩუნა მისი მიდგომის მთავარი მომენტი . ენით) გაშუალებული აქტივობის მეშვეობით. როგორიცაა ისტორია და სახელმწიფო მართვა. და როგორც საკუთარი. გამოცდილებაში ორი ასპექტია წარმოდგენილი: ერთი .87 წინააღმდეგ ფსიქოლოგიასა და სწავლაში. ამ ვერსიის მიხედვით ორგანიზმი ინტერაქციაშია. დიუის შეხედულება განვითარებაზე ახლოსაა ლევ ვიგოტსკის შეხედულებასთან. უფრო პროექტების მომხრე იყო. რომელიც კოორდინირებს და აერთიანებს სენსორულ და მოტორულ რეაქციებს. თავიდან ხმა შიშის მომგვრელად მიიჩნევა. როგორც ჩანს. ალბათ. სინათლის ანთება და გარშემო დათვალიერება) დგინდება. რომ ცოდნა ყალიბდება სამყაროსთან ჩვენი ურთიერთობის პროცესში. დიუის მიხედვითაც. იგი ტესტებსაც არ წყალობდა. რომელიც ამგვარად არის ორგანიზებული.ექსპერიმენტალურობა. გამოკვლევის შემდეგ (მაგალითად. დიუის ბევრი კრიტიკოსი და მომხრე ჰყავდა და ჰყავს. სწავლების მთავარი მეთოდი მის სკოლებში იყო უშუალო გამოცდილება. რომელიც ინდივიდუალურ მიდგომას. სკოლებიდან გაქრა ისეთი საგნები. ურთიერთობაშია გარემოსთან თვითმართული მოქმედებით. ცნობიერება ყალიბდება და ცოდნა იქმნება სამყაროში სოციალური ურთიერთობის გზით და ნიშანთა სისტემით (მაგ. მაგრამ ეს შიში ამ შემთხვევაში არის არასაკმარისი ცოდნის შედეგი. პასუხისმგებელი. დიუიმ ჩიკაგოს უნივერსიტეტში 23 სასწავლო პროგრამა შეადგინა. დიუის მოჰყავს ასეთი მაგალითი: პიროვნებას ესმის ხმა ბნელ ოთახში. ამ მაგალითის არსი არის ის. ეს უკანასკნელი უმნიშვნელოვანესია სწავლის პროცესში და აქ უკვე მნიშვნელოვანია პედაგოგის როლი. დიუის აზრით. დიდი ადგილი ეკავა ხელოვნებასაც. დოუის აზრით.

 სწავლა გაგებისათვის და არა ზეპირობა. კითხულობდა ლექციებს რომის უნივერსიტეტში და მხოლოდ ფილოსოფიის დოქტორის წოდების მიღების შემდეგ დააარსა რომის ერთ-ერთ ღარიბ უბანში “ბავშვის სახლი". სადაც ღარიბი. გაუნათლებელი და უპატრონო და პედაგოგიურად ხელმიშვებული ბავშვებისათვის მოეყარა თავი.  ინდივიდუალიზაცია. მონტესორიმ თავისი უნიკალური მეთოდის გამოყენებით რამდენიმე . მარია მონტესორი დაიბადა 1870 წლის 31 აგვისტოს იტალიაში და გარდაიცვალა 1952 წელს ჰოლანდიაში. მარია მონტესორი XX საუკუნის იტალიელი პედაგოგისა და მეცნიერის.  რესურსებისთვის და არა სახელმძღვანელოებისთვის უპირატესობის მინიჭება.  ინტეგრირებული სასწავლო გეგმა .  მასწავლებელი მრჩეველი და ფასილიტატორი რომელიც ეხმარება მოსწავლეებს აღმოჩენით/გამოკვლევით სწავლაში. დინამიური სასწავლო გეგმები/კურიკულუმი.  რეფლექსიისთვის დიდი მნიშვნელობა ენიჭება. კერძოდ:  სწავლა გამოცდილებით.  მოქნილი.ფოკუსირებული კონკრეტულ თემებზე.88 დიუის იდეები განათლების სფეროში დღესაც აქტუალურია. პრაქტიკული რეალიზაციის მაგალითი. ის გახდა პირველი ექიმი-ქალი იტალიაში. მარია მონტესორის პედაგოგიკა არის პედაგოგიურ მეცნიერებაში ჰუმანური პრინციპებისა და თავისუფალი აღზრდის ეფექტური.  ჯგუფური მუშაობა და სოციალურ განვითარებაზე ზრუნვა.  დემოკრატიზაცია.  კრიტიკული აზროვნების განვითარება. ასისტენტად მუშაობდა ფსიქიატრიულ კლინიკაში.

ბავშვები რომლებიც სულ ცოტა ხნის წინ ველურებს წააგავდნენ. რომელიც ბავშვების სოციალურ-სასწავლო პროცესს ხელს უწყობდა. სავარძლები. საგნების მასალას და ამით უფრო რთულ ოპერაციებს: ანალიზსა და სინთეზსაც ეუფლებოდა. არამედ განმავითარებელი გარემოს შექმნა. ფერებს. იმის მაგივრად. ბავშვების აკადემიური მიღწევები და მათი ქცევა სამაგალითო გახდა. ბავშვი მასალებით მანიპულაციისას ეცნობოდა ისეთ კატეგორიებს. მაგიდები. როგორიც არის : დიდი-პატარა. ის დიდ ყურადღებას უთმობდა სასწავლო გარემოს და დიდაქტიკურ მასალებს: მან დაამზადებინა ბავშვების გაბარიტების შესაბამისი ავეჯი: პატარა სკამები. თვითგანვითარების სტიმულირებაში. ასევე პატარა ხალიჩებიც. . რომ ადამიანის ცხოვრება არის თავისუფალი აქტივობის გამოვლენა. მონტესორის პედაგოგიური იდეები სამ პრინციპს ემყარება:  თამაშის ელემენტებით გაჯერებული სწავლა. ისინი ასევე შეესატყვისებოდა ბავშვის ასაკობრივ შესაძლებლობებს. მონტესორის მეთოდის არსი მდგომარეობს ბავშვის თვითაღზრდის. მონტესორის პედაგოგიური სისტემა ეყრდნობა შემდეგ მოსაზრებას. აღზრდის არსი არის არა ბავშვზე ზემოქმედება. ის აფერხებს მას და არ აძლევს ინიციატივის გამოვლენის შესაძლებლობას. აფიქსირებდა მათ შორის განსხვავებას. ხმაურიანი-ჩუმი. მ. მისი აზრით. რაც შეეხება დიდაქტიკურ მასალებს. სკოლამდელთათვის გათვალისწინებული მასალა მიმართული იყო პრაქტიკული უნარებისა და აღქმის განვითარებისკენ. გლუვი-ხაოიანი. სადაც ბავშვს შეეძლო დიდაქტიკური მასალით ეთამაშა მისთვის მოსახერხებელ მდგომარეობაში. უკვე წყნარად მუშაობდნენ და სწავლის სურვილს ამჟღავნებდნენ. როცა ბავშვს აძლევენ მოქმედების თავისუფლებას და მას მხოლოდ ცალკეულ შემთხვევებში ზღუდავენ. რომ სკოლამ ხელი შეუწყოს ბავშვის ფიზიკურ განვითარებას. ბავშვს აქვს თავისუფლების და თვითეფექტურობის თანდაყოლილი მოთხოვნილება. რომელიც ბავშვებს თამაშთამაშით და აღმოჩენებით მკვლევარებად აქცევდა.  აღსაზრდელების კვებასა და მოსვენებაზე გათვლილი პრინციპი. ვერ ასწავლი და ვერ აღზრდი ბავშვს. მასწავლებელი კი ბავშვის განვითარების ხელშემწყობია.89 თვეში სასწაული მოახდინა. მონტესორიმ ჩამოაყალიბა საკუთარი პედაგოგიური კრედო: რომ ჰუმანური პედაგოგიკა შესაძლებელი არის მაშინ. რომელიც სკოლის დისციპლინით არის შებოჭილი. არჩევდა ფორმებს. რომელიც ბავშვის მოთხოვნილებებს შეესატყვისება. თავის პედაგოგიურ სისტემას მარია მონტესორიმ უწოდა დიდაქტიკურად მომზადებულ გარემოში ბავშვის თვითგანვითარების სისტემა.

იგი აქვეყნებს წიგნს “ბავშვის ადრეულ ასაკში დამოუკიდებელი აღზრდა”. რომ მისი ბუნება შევისწავლოთ. ასევე იტალიაში. რაც აბსოლუტურად საკმარისია ბავშვის კულტურული განვითარებისათვის. უნდა ვაკვირდებოდეთ მას. მაგრამ სამწუხაროდ. დღემდე არ გამოიყენება საყოველთაოდ პედაგოგიკაში: “იმისათვის. რომ აღვზარდოთ ბავშვი – უნდა ვიცოდეთ მისი ბუნება. რომ ამ გარემოში იყოს ამგვარი მხოლოდ ერთი ნიმუში. ესპანეთში და გერმანიაში. წერაკითხვის და მათემატიკური აზროვნების ჩამოყალიბების სფეროდან. . იმისათვის. რაც შეადგენს ბავშვის თვითგანვითარების საფუძველს. მასალების დიდი ნაწილი ემსახურება ღირებულებების წვდომას სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ. ის თითქოსდა უბიძგებს ბავშვს სპონტანური მოქმედებებისკენ. რომ ვაკვირდებოდეთ – უნდა მივცეთ მას თავისუფლება. რომელიც მის დიდაქტიკურ პრინციპებს ნათლად წარმოაჩენს. მარია მონტესორი ჩატარებული მრავალწლიანი სამუშაოს საფუძველზე აკეთებს მეტად მნიშვნელოვან მეცნიერულ დასკვნას. რომელიც ძალზე აქტუალურია. მონტესორის პედაგოგიკის განვითარება შეჩერებული იქნა შემდგომში. რომლებიც ავითარებენ და სრულყოფენ მოძრაობის კოორდინაციას და ყურადღების კონცენტრაციას. რომელშიც აღმზრდელი ბავშვის ინტერესების გათვალისწინებით და პატივისცემით მათი თანამშრომელი ხდებოდა აღზრდა-სწავლების პროცესში. რომ არსებობს მასალების სრულიად განსაზღვრული რიცხვი. ნაციონალსოციალიზმის ხანაში გერმანიაში ყველა ასეთი სკოლა დაიხურა.” და რა სახით უნდა იქნას მოწყობილი ასეთი საგანგებოდ შექმნილი გარემო? მრავალწლიანი დაკვირვებების შედეგად მარია მონტესორი აკეთებს დასკვნას იმის შესახებ. თითქოსდა.90  აღსაზრდელ-აღმზრდელების ურთიერთობა. ეს არის მასალები ყოველდღიური ცხოვრებისათვის საჭირო უნარ-ჩვევათა გამომუშავებისათვის. სპეციალური მასალები სენსო-მოტორიკის. თანამშრომლობა. მეტყველების. მომზადებული გარემო ითვალისწინებს ბავშვის მოტორულ მოთხოვნილებებს. მაგრამ სწორედ ამ რამდენიმე ნაბიჯშია ფოკუსირებული მოძრაობის და ყურადღების განვითარება. ხოლო იმისათვის. რომლის საფუძველზეც შემდგომში ბევრი სკოლა დაარსდა ევროპასა თუ ამერიკაში. რა არის იმაზე ადვილი ბავშვმა თაროდან აიღოს ლანგარი წყლით შევსებული მინის პატარა დოქებით და გადაიტანოს თავის სამუშაო მაგიდაზე. თვითშეგნების და მსოფლმხედველობის ჩამოყალიბებას. როგორც საბჭოთა კავშირში. მისი მეთოდებით იქმნება ინტერნაციონალური სკოლა. ძირითადი მოთხოვნაა ამ დროს.

შემოქმედებითი პოტენციალის რეალიზაციაში. მონტესორის ჯგუფებში ბავშვებს ესმით: "შენ უკვე დიდი ხარ და ეს დავალება დამოუკიდებლად შეგიძლია შეასრულო". ჩვეულებრივ. რომ თვითონ შევძლო ამის გაკეთება” – აი მონტესორის პედაგოგიკის მთავარი დევიზი. ენა. ასწავლიან ღილების სწორად შეკვრას. ანუ ყველაფერ იმას. მისი მეთოდის ძირითადი არსი ბავშვის თვითგანვითარებისკენ სტიმულირებაში მდგომარეობს. სასწავლო პროგრამას. 4. რომელსაც გააჩნია მკაფიო ლოგიკა. ტარება და კატეგორიებად (მაგალითად. 5. 2. თვითონ ირჩევს აღმზრდელის ამოცანაა დაეხმაროს ბავშვს მისი საქმიანობის ორგანიზაციაში. ეს ყველაფერი დაკავშირებულია ხელების მოძრაობასთან და საფუძველს უქმნის წერის. პრაქტიკული ცხოვრება. რომელთა მეშვეობითაც ხდება ერთი ჭურჭლიდან მეორეში გადასხმა. გარესამყაროს ათვისების საკუთარი ვადებითა და საშუალებებით. თავისი საკუთარი განვითარების გეგმით. რის კეთებასაც პატარას შინ დედა არ ანებებს. მათემატიკა. მონტესორისეულ საბავშვო ბაღში ბავშვი ხვდება “მომზადებულ გარემოში” . რომელიც შეესაბამება ბავშვის ფსიქოლოგიურ მოთხოვნებს. სენსორიკა. ვარჯიშები მოიცავენ ისეთ საგნებს.ბუნებისმეტყველების საფუძვლები ცხოვრებისეული პრაქტიკა პირველ რიგში ეს არის ვარჯიშები ყოველდღიური ცხოვრებისეული პრაქტიკის სფეროდან. როგორ უნდა მოექცეს საგნებს სწორად. მონტესორის ოთახი იყოფა ყურადღების კონცენტრაციის ხუთ ზონად : 1. ბავშვი თვითონ ასწავლის საკუთარ თავს. “დამეხმარე. თვითონ ადგენს სახელმძღვანელო საშუალებებს. ბოსტნეულის წმენდასა და დაჭრას. რომლებიც ბავშვს ეხმარებიან საკუთარ თავზე ზრუნვაში. მასწავლებელი მხოლოდ უჩვენებს ბავშვს. ფერების ან ფორმის მიხედვით) დახარისხება. 3.91 მარია მონტესორი ყოველთვის ეპყრობოდა ბავშვს. საკუთარი გზის ძიებაში. ფეხსაცმელში თასმის გაყრას. . გადაყრა. როგორც უნიკალურ პიროვნებას.

მისთვის აშკარა იქნება უარყოფითი შედეგი. სენსორულ საგნებთან მუშაობა ბავშვს ასწავლის ლოგიკურ და ზუსტ აზროვნებას. განავითაროს კუნთური მეხსიერება. სენსორულ ზონაში სპეციალურ საგნებთან მუშაობა მნიშვნელოვანი მოსამზადებელი ეტაპია მათემატიკური აზროვნების საწყის ეტაპზე შესვლის წინ. გაიფართოოს ლექსიკური მარაგი. რომლის დეფიციტსაც განიცდის ამა თუ იმ მიზეზის გამო და აღიქვას რეალურად იმ სათამაშოების მეშვეობით. . რის გარეშეც შეუძლებელია სრულფასოვანი ინტელექტუალური ზრდა. გამრავლება.92 კითხვის და მათემატიკური აბსტრაქციის უნარის განვითარებას. თუ ბავშვს ჩაიდანი დაუვარდება და ხალიჩაზე წყალი დაიღვრება. რათა პატარამ საკმარისად სწრაფად და ეფექტიანად აითვისოს მიმატება. სპეციალური სათამაშო ასოების ხელით "შემოწმების" ან დაყრილი ფქვილის თხელ ფენაზე თითით "წერის" დროს ბავშვს ეძლევა შანსი. საშუალება აქვს ივარჯიშოს ტემპერატურათა განსხვავებაში. შეხების. გაყოფა. ყნოსვის. ზედმეტი შრომის გარეშე გადაჰყავს მათემატიკურ ტერმინებში მისთვის უკვე კარგად ნაცნობი ტერმინები. ყველა საგანი ნამდვილი უნდა იყოს . სენსორული განვითარება სენსორული ანუ მგრძნობელობითი განვითარების სფეროში ბავშვს შეუძლია განავითაროს ყველა ის შეგრძნება.მონტესორის ჯგუფებში ხომ ბავშვები რეალური ცხოვრებით ცხოვრობენ. ამ შემთხვევაში მუშაობს პედაგოგიკის კიდევ ერთი პრინციპი . გამოკლება. მათემატიკური განვითარების ზონა შეიცავს ყველა აუცილებელ საგანს. შეიგრძნოს განსხვავება საგანთა წონასა და ფორმაში. გაეცნოს ასოებს.შეცდომების ავტომატური კონტროლი. თვლა ანუ ყველაფერი ის. გემოვნების. სმენის შეგრძნებებს. რაც მისი სასკოლო განათლებისთვის მზადყოფნის კრიტერიუმად ითვლება. ენობრივი განვითარების სფერო ბავშვს აუცილებლად სჭირდება ენობრივი განვითარების სფეროც. რომელიც მთლიანად მათემატიკითაა "გაჟღენთილი". პატარა შესანიშნავად ავითარებს მხედველობის. რომლებიც ამ ზონაშია. მათემატიკური განვითარება მათემატიკის შესწავლაც მაქსიმალურად ბუნებრივად ხდება. ბავშვი უბრალოდ ცხოვრობს წინასწარ მომზადებულ სფეროში.

სწორედ ასეთი ორიგინალური ნაკეთობები იძლევიან იმის საშუალებას. ბავშვის წინაშე გადაიშლება სამყაროს სრული სურათი. ყველა ჯგუფისთვის (ძირითადად ეს 3-დან 6 წლამდე ბავშვები არიან) მუშავდება მუშაობის წესები და პატარები თვითონ წყვეტენ.93 ისწავლოს მოძრავი ანბანის მეშვეობით სიტყვების შედგენა. მისი ამოცანაა პატარას ასწავლოს სწორი მუშაობა საგნებთან და თვალყური ადევნოს მის მიღწევებს. გეოგრაფიის. ის იწყებს მისი მთლიანობის გაცნობიერებას და საკუთარი თავის. ამისთვის გამოიყენება სხვადასხვა სენსორული მასალები. მოკლედ უმთავრესის შესახებ: როგორც ვხედავთ. კოსმიური აღქმა ასევე აშკარაა. ის გულისხმობს :  ბავშვის.მას აქვს საშუალება ავიდეს თვითგანვითარების კიბის ზედა საფეხურისკენ საკუთარი ტემპით. ასეთი ანბანის დამზადება სახლის პირობებშიც შესანიშნავადაა შესაძლებელი. ხაოიანი ასოები ან განსაკუთრებული ხმაურიანი კოლოფები. აღქმას.  მეორე ფაქტორი გახლავთ პედაგოგის როლი. აღქმას. რომელსაც აქვს განვითარების ინდივიდუალური გეგმა.  ჩვეულებისამებრ. მონტესორის სისტემა არსებითად განსხვავდება ტრადიციული პედაგოგიკისგან. განუმეორებელი პიროვნების. თუ ბავშვს არ ჩამოუყალიბდა სამყაროს მთლიანი სურათი. ბავშვი მისთვის მისაწვდომი ფორმით ეცნობა ყველაზე რთულ თეორიებს ადამიანის აგებულების. ისტორიის. მოცულობის. რომ სრულყოფილი პიროვნული განვითარება შეუძლებელია. როგორც უნიკალური. ამ ამოცანას წყვეტს კოსმიური აღქმის სფერო. .  სწორედ ამით ვლინდება ბავშვის არჩევანის თავისუფლება . რით უნდათ დაიკავონ თავი ამ კონკრეტულ მომენტში. დამოუკიდებლობა ხომ წარმატებისა და ბედნიერი ცხოვრების საწინდარია. გაკვეთილები მიმართულია გრძნობის ყველა ორგანოს განვითარებისკენ. მაგალითად. ფერის და წონის შესახებ. მცენარეებისა და ცხოველების შესახებ.  ბავშვი თვითონ ირჩევს როდის და რით დაიკავოს თავი. რომ ბავშვს შეექმნას რაც შეიძლება ფართო წარმოდგენა საგნების სიდიდის. როგორც ამ მრავალფეროვანი სივრცის ნაწილის. მასწავლებელი მხოლოდ დამხმარეა. პირველ ყოვლისა. მთავარი ადგილი მონტესორის განათლების სისტემაში ბავშვს ენიჭება.

Питер.2009 განათლების ფსიქოლოგია(რედ. რომ მას ყველაფრის კეთება შეუძლია. 10. saskolo asakis fsiqologia. 2. ქუთაისი. Ф. 2005. Tbilisi. 2005. თბილისი. ეს ის პრინციპებია. 14. თბილისი.ჯაფარიძე). მონტესორის პედაგოგიკა ცოცხლობს და აქტუალობას არ კარგავს 21-ე საუკუნეშიც. Дж Брунер. მოზარდობისას შეუძლია. 5. ვულფორკი-განათლების ფსიქოლოგია (ელ. Лефрансуа.Раис. მაღრაძე. 1 წიგნი. მთავარი ფიგურა. 8. bavSvis fsiqologia. 6. საუკეთესო აზრები და წესები ჰქონდეს. 2005 განვითარებისა და სწავლის თეორიები. Г. ვერსია) მ. 9. მას ყველაფრის შესაძლებლობა აქვს.მ. ძირითადი წესები. 2004. Москва. თბილისი.2000. Педагогическая Психология. „ჩვენ ყველა ბავშვს ვუცქერთ. Москва.Свобода Учитъся.2003. (რედ. uznaZe. დ. Бокум Психология Развития 9-ое издание. Краиг. 13.Питер. gamoyenebuli literatura: 1.35 მონტესორის პედაგოგიკის მკვლევართა აზრით.თბილისი. 4.2008 გამოცდების ეროვნული ცენტრი-პროფესიული უნარები. 2002 . 2009 ა. Психология для учителя. Р. 2005 Г.94  ძალიან მნიშვნელოვანია. “მარია მონტესორი. Психология подросткового и юношеского возраста. 1977 К Роджерс. Д. მონტესორის პედაგოგიკა ეს არის აღზრდის მეტად ორიგინალური და ეფექტიანი კონცეფცია და პრაქტიკის საუკეთესო მეთოდი. რომლითაც აქ ხელმძღვანელობენ. მცირე თუ ბევრი განსაზღვროს და შეცვალოს კიდეც. რომ საგანგებო ყურადღება მიექცეს კოლექტივში მუშაობის ფაქტორს. d. 2008 ნ სარჯველაძე-შემოქმედებითი თვითგამოხატვის სწავლა მოზარდებში. Москва. განწყობის თეორია და განათლების ფსიქოლოგიის ზოგადი საკითხები. 7. 3.Психология Познания. გორგოძე). ს. “გინდა ერთად მუშაობა – შეუთანხმდი შენს ამხანაგს” და “როდესაც გიჭირს – ითხოვე დახმარება და იყავი მადლიერი”. 12. უზნაძე-პედაგოგიური თხზულებანი-თბილისი.”1885. Л Хон. რადგანაც ბავშვია მისი ამოსავალი წერტილი. რადგან ჩვენთვის ცნობილია. რომლებიც ბავშვს ზრდასრულ ასაკშიც გამოადგება. 11.

95 .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful