METODOLOGIJA NAUČNO – ISTRAŢIVAČKOG RADA

1. deo – Uvod u metodologiju istraţivanja vaspitanja i obrazovanja (Predavanja – teze)

prof. dr Svetlana Španović

Metodologija nauke – pojmovno odreĎenje
• Postoje različita gledaišta o tome šta je nauka.
• Teoretičari su saglasni da nauku čine “objektivne i pouzdane istine o stvarnosti, saznati zakoni i zakonitosti koji u toj stvarnosti postoje, saznanja koja su praktično proverljiva, koja se mogu dokazivati, koja imaju opšte vaţenje, praktičnu primenljivost i koja su saopštljiva ljudima” (Banđur i Potkonjak, 1999:13). • Metodologija neke nauke je teorija (nauka, učenje) o istraţivanju predmeta te nauke.

Konstitutivni zahtevi koje treba da ispuni svaka nauka

1. Da ima jasno definisan predmet kojim se bavi; 2. Da ima svoju metodologiju (polazište, metode, postupke, instrumente za proučavanje svog predmeta); 3. Da poseduje dovoljan fond saznanja o svom predmetu (naučni sistem saznanja); 4. Da raspolaţe jezikom kojim moţe saopštavati saznanja o predmetu kojim se bavi (kategorijalni i ostali pojmovi, sintagme, termini, simboli i dr.).

verovanja. Paradigma pojašnjavanja/tumačenja . vrednosti i primere onog što je predmet naučne discipline (Filsteadu. Paradigma razumevanja i 2. 1999). U istraţivanju na području društvenih nauka polazi se od dve naučne paradigme: 1. 1979.matrica za naučnu disciplinu koja obuhvata opšteprihvaćena uopštavanja.Paradigme istraţivanja vaspitanja i obrazovanja • Paradigma . prema: Muţić. pretpostavke.

Pregled karakteristika naučnih paradigmi Paradigma razumevanja • Shvatanje istraţivanih pojava – interpretativna paradigma • Kvalitativni pristup • Fenomenološki pristup – hermeneutička analiza • Idiografska svrha • Neoptruzivno/prirodno tumačenje • Dinamička realnost • Holističnost • Veća uloga subjektivnosti Paradigma pojašnjavanja • Ustanovljavanje uzročno – posledičnih veza – kauzalna paradigma • Kvantitativni pristup • Empirijsko – analitički postupci • Nomotetička svrha • Optruzivno/egzaktno merenje • Statička realnost • Partikularističnost • Teţnja prema maksimalnoj objektivnosti .

Fenomenološki pristup • Usmeren je na saznavanje same pojavnosti (fenomen – pojava). • Hermeneutika se nadograđuje na fenomenologiju kao učenje o izlaganju. • Polazi se od intuitivnog saznavanja ostvarujući fenomenološku redukciju (intuicija okrenuta prema objektu. na temelju produbljene analize. isključuje se prethodna teorijska nadgradnja fenomena i svako dotadašnje mišljenje o njemu). . tumačenju i razumevanju tekstova.

• Epistemologija – Ako govorimo o nauci. suđenju i sl. • Gnoseologija . oblike i metode koje mogu pospešiti i učiniti ljudsko saznanje mogućim.Kao teorija o mogućnostima i dometima čovekovog saznanja. 1999:19-20) . izvorima. mogućnostima. ona se usredsređuje na naučno saznanje i razmatra problematiku naučnog saznanja u određenoj oblasti. valjanim i istinitim. zaključivanju. gnoseologije i epistemologije • Logika .Pri saznavanju predmeta svake nauke moraju se strogo i dosledno poštovati logički zahtevi i uvaţavati logička teorija o pojmu. objektivnošću i istinitošću pedagoškog saznavanja vaspitanja. logike. dokazivanju.Odnos metodologije. verovatnošću. dometima. pravce. pristupe. (Banđur i Potkonjak. uspešnim. Pedagoška epistemologija se bavi uslovima. orijentacije. teţi da otkrije opšta načela.

• Pedagoško saznanje karakteriše: objektivnost.pedagoška praksa kao kriterijum istinitosti. sinteza indukcije i dedukcije.Metodologija naučno – istraţivačkog rada u vaspitanju i obrazovanju/Metodologija pedagogije Bavi se proučavanjem puteva i načina dolaženja do naučnih saznanja u oblasti vaspitanja i obrazovanja. . sinteza kvalitativnog i kvantitativnog izraza i . asimptotičnost (nedovršenost).

opšta pedagoška kultura. Metodološka osposobljenost za primenu istraţivačkih metoda i postupaka. hrabrost. pasivno i aktivno sluţenje stranim jezicima i dr. Sposobnost organizacije sopstvenog rada i rada drugih (timski rad) Karakterne Upornost.. istrajnost.Osobine ličnosti istraţivača Intelektualne Produbljeno poznavanje problematike koja se istraţuje. emocionalni stav prema radu i korektan stav prema saradnicima .

Akciona istraţivanja. Longitudinalna istraţivanja. razvojna istraţivanja. Istorijska istraţivanja. Primenjena (aplikativna). Reprezentativna i mala (mikro) istraţivanja itd. . “Istorija slučaja” i biografska istraţivanja. Futurološka istraţivanja. metateorijska istraţivanja. teorijska. Komparativna istraţivanja.Vrste pedagoških istraţivanja – – – – – – – – – – Fundamentalna (bazična). Transferzalna istraţivanja. operativna.

Akciona istraţivanja • Varijanta razvojnih istraţivanja (uvode se novine u vaspitno – obrazovnu delatnost na temelju njihove naučne provere). odnosno nacrt realizacije istraţivanja se menja u toku same akcije (kada to zahtevaju okolnosti samog istraţivanja). • Moţe se realizovati zajedničko akciono istraţivanje (grupno međudelovanje nastavnika istraţivača). • Visok stepen elastičnosti. • Akciono istraţivanje je empirijsko istraţivanje. • Onaj ko učestvuje u vaspitno – obrazovnoj delatnosti je ujedno i istraţuje. .

Etape pedagoškog istraţivanja        Izbor problema istraţivanja. Prikupljanje podataka o pojavi koja se istraţuje. Izrada projekta istraţivanja i stvaranje uslova za njegovo sprovođenje. Analiza i interpretacija dobijenih rezultata istraţivanja (izvođenje zaključaka o novim saznanjima do kojih se došlo u toku istraţivanja). . Statistička obrada prikupljenih podataka. Primena nalaza istraţivanja u praksi. Objavljivanje izveštaja o istraţivanju.

Sadrţaj projekta istraţivanja • • • • Uvod Teorijski pristup problemu istraţivanja Definisanje osnovnih pojmova Dosadašnja istraţivanja Metodološki okvir istraţivanja • Problem istraţivanja • Predmet istraţivanja • Cilj i karakter istraţivanja • Zadaci istraţivanja .

• • • • • • • • • Hipoteze u istraţivanju Varijable u istraţivanju Metode. tehnike i instrumenti istraţivanja Populacija i uzorak istraţivanja Statistička obrada podataka Organizacija i tok istraţivanja Struktura izveštaja o istraţivanju Literatura Prilozi projekta istraţivanja .

Sugestije za izradu metodološkog okvira istraţivanja Predmet istraţivanja Određuje se šta se istraţuje. Cilj i karakter istraţivanja Definiše se opšta namera istraţivanja. Problem istraţivanja Najčešće se formuliše u obliku pitanja i postaje osnovna vodilja u istraţivanju. operativniji . pojava koja se istraţuje i o kojoj se ţeli doći do određenog saznanja. konkretniji. Zadaci istraţivanja – uţi. Ciljem se izraţava svrsishodnost istraţivačkog projekta. ţeljeno stanje na koje su usmerene isztraţivačke aktivnosti.

kako u pojedinačnom slučaju. klasifikuju i operacionalizuju varijable u istraţivanju. Varijabla je karakteristika (svojstvo. Potrebno je definisati zavisnu varijablu i utvrditi indikatore varijabli kao vidljive manifestacije. Varijable u istraţivanju Na osnovu postavljenih hipoteza utvrđuju se. . Obično se postavlja jedna opšta hipoteza koja proizilazi iz cilja istraţivanja i više posebnih. obeleţje) koja se menja i razvija pod određenim uslovima. Obično se navode zavisne i nezavisne varijable. tako i u masi slučajeva. koje proizilaze iz zadataka istraţivanja.Hipoteze u istraţivanju To su pretpostavke o rešenjima određenih problema. Izvode se iz postojećih teorija. sprovedenih istraţivanja i iskustava istraţivača.

izvod (prema: Kundačina i BanĎur.Projekat istraţivanja Primer Rad u parovima u mlaĎim razredima osnovne škole . 2000) .

• Problem istraživanja: Koliko je rad u parovima u mlađim razredima osnovne škole efikasniji u odnosu na klasične oblike nastave? • Cilj istraživanja: Eksperimentalno upoređivanje efekata rada u parovima i frontalnog oblika rada kao i utvrđivanje didaktičkih vrednosti rada u parovima koje preferiraju učenici četvrtog razreda osnovne škole. .

odnosno frontalnim radom. • Utvrditi didaktičke vrednosti rada u parovima koje preferiraju učenici IV razreda osnovne škole. .Zadaci istraživanja: • Osmisliti eksperimentalni program (pripreme za časove obrade nastavnog gradiva radom u parovima). • Utvrditi da li postoji statistički značajna razlika u znanjima učenika kada je nastava organizovana radom u parovima.

Posebne hipoteze: • Moguće je nastavnu temu (odabranu) obraditi radom u parovima • Postoje statistički značajne razlike kada se nastava organizuje radom u parovima u odnosu na nastavu organizovanu frontalnim oblikom rada. • Rad u parovima ima određene didaktičke vrednosti koje ga čine efikasnijim u odnosu na frontalni oblik rada. .Opšta hipoteza: • Rad u parovima ima značajne didaktičke vrednosti i njime se mogu postići bolji efekti učenja nego u frontalnoj nastavi.

Ovom metodom se želi ispitati: koliko rad u parovima utiče na to da učenici uspešnije usvajaju nastavne sadržaje i da li je stepen usvojenosti veći nego na časovima na kojima se koristi frontalni oblik rada.Metode istraživanja • U istraživanju će se koristiti deskriptivna metoda i metoda eksperimenta sa paralelnim grupama. . • Deskriptivna metoda će se primeniti kod prikupljanja podataka. obrade i interpretacije. • Metoda eksperimenta s paralelnim grupama će se koristiti u delu rada koji se odnosi na upoređivanje efekata nastave organizovane radom u parovima i nastave organizovane frontalnim oblikom rada.

• Testiranje će se sprovesti upotrebom testova kojima će se utvrditi: .Tehnike i instrumenti u istraživanju • Istraživanje će se realizovati tehnikama testiranja i anketiranja. . .Prethodno stečeno znanje iz oblasti koja se obrađuje u trećem razredu.Finalno znanje posle sprovedenog eksperimenta i .Međusobni odnos rezultata između eksperimentalne i kontrolne grupe.

• Njime se želi utvrditi didaktička vrednost rada u parovima koje preferiraju učenici četvrtog razreda. podatke o učeniku. • Upitnik ima 12 pitanja. . pol i opšti uspeh koji su postigli na kraju trećeg razreda. • Uvodni deo sadrži uputstvo .• Anketiranje će se sprovesti anketnim upitnikom za učenike eksperimentalne grupe pošto će se kod njih nastava organizovati putem rada u parovima.

slučajni uzorak . • Mora biti jasno određena.prosti. varijable. precizno definisana sadrţajem. učenici IV razreda osnovnih škola u Somboru. aktivnosti. grupe. vreme. izvori itd.stratifikovan uzorak . kvotni . prigodni. školske 2010/2011 godine). podskup osnovnog skupa. • Jedinice uzorka mogu biti: subjekti. nastavni i drugi sadrţaji.sistematski uzorak Uzorci koji nisu zasnovani na teoriji verovatnoće: namerni. • Uzorak – deo populacije. obimom i vremenom (na primer.Populacija i uzorak u istraţivanju • Populacija – osnovni skup iz kojeg se uzima uzorak istraţivanja. • Uzorci koji su zasnovani na teoriji verovatnoće: .

Metode u pedagoškom istraţivanju .

Deskriptivna metoda
Odnosi se na opisivanje pedagoških pojava. Karakteristike naučne deskripcije: • Usmerena je prema usavršavanju naučnih saznanja (prema generalizaciji); • Ne zaustavlja se samo na opisivanju, na prikupljanju i sređivanju podataka, nego obuhvata upoređivanje i suprotstavljanje, vrednovanje i interpretaciju podataka. Primenom deskriptivne metode traţe se odgovori na sledeća pitanja: Šta će se opisivati? Kada će se opisivati? Kako će se opisivati?

Pedagoški eksperiment
• Pojavljuje se jedino u istraţivanju kauzalnih povezanosti sadašnjih pojava. • Osnovna karakteristika namerno, plansko izazivanje promena u cilju proučavanja njihovih posledica u strogo kontrolisanim uslovima s mogućnošću merenja izazvanih promena.

Pedagoški eksperiment - osnovni pojmovi
Varijabla - svaka karakteristika bilo koje pedagoške pojave kod koje posmatramo kvalitativne ili kvantitativne razlike koje se u njoj javljaju (razni uzrasti, nivo znanja, pol, razni oblici vaspitno-obrazovnih uticaja itd.). Nezavisna varijabla - ona koja deluje, koja predstavlja uzrok.
Zavisna varijabla - ona na koju se deluje. Njihov opšti odnos: R = f (O,S)
R = reakcija, S = stimulus, f = funkcja i O = objekat ili organizam.

. Parazitarni faktor: • oblici u kojima se pojavljuju parazitarne varijable. Parazitarne varijable: • one koje ţelimo eliminisati.Pedagoški eksperiment . Eksperimentalni faktor: • svaki od oblika u kojima se pojavljuje eksperimentalna varijabla (razni nastavni postupci).osnovni pojmovi Zakon jedne varijable : • nastojanje da se prati delovanje samo jedne varijable (eksperimentalna varijabla => vaspitno-obrazovni postupak).

izvan naučno . • Određuje se.istraţivačkog projekta. . bez namernog unošenja u eksperiment. dakle. efikasnost nekog faktora nakon što se (ex post) ostvarila činjenica (fakt) njegovog delovanja. • Taj faktor deluje od ranije.Ex-post-facto postupak • Neku delatnost (nastavni postupak) unosimo namerno da bi smo izazvali vaspitno-obrazovni učinak.

marljivost. opšta mentalna sposobnost. socijalno poreklo.Greške koje proističu iz delovanja parazitarnih faktora “S“       izvor grešaka leţi u subjektima: predznanje učenika (prethodna iskustva ispitanika). pol. uzrast itd. .

u vezi sa nekim drugim okolnostima (opšta socijalna i radna klima).Greške koje proističu iz delovanja parazitarnih faktora “G“ izvor grešaka je u razlikama do kojih dolazi između grupa u koje se uvodi eksperimentalni faktor. metodička sprema.    . ţivotno doba itd.). u vezi s vremenom unošenja faktora. a koje se shvataju kao jedinstvene celine:  u vezi s vaspitačem/nastavnikom (stručnost. ponavljanje eksperimenta u većem broju škola/ustanova. pol.

Osnovni modeli eksperimenta • • • Eksperiment s jednom grupom Eksperiment sa paralelnim grupama Eksperiment s rotacijom faktora .

ASi Veličina napretka = AS finalnog stanja . • Eksperimentalni faktor (nezavisna varijabla) • Inicijalno stanje delovanje faktora finalno stanje.AS inicijalnog stanja. ASF = ASf .Eksperiment s jednom grupom • Sukcesivni rad koji se ostvaruje s istim učenicima. • Primer: edukativne radionice u zdravstvenom vaspitanju učenika prvog razreda osnovne škole. .

onda se s istom grupom učenika sukcesivno primenjuju dati postupci. eksperiment teče na sledeći način: Prvi ciklus: Inicijalno stanje delovanje prvog faktora finalno stanje i finalno stanje Drugi ciklus: Inicijalno stanje delovanje drugog faktora + Računamo: prosečnu efikasnost prvog faktora. prosečnu efikasnost drugog faktora i razliku u efikasnosti ova dva faktora. - .Eksperiment s jednom grupom • Ako se ţeli eksperimentom obuhvatiti upoređivanje efikasnosti više faktora. • Ako imamo dva postupka.

Eksperiment sa paralelnim grupama • Simultan (istovremeni) rad s raznim grupama učenika faktor po jedna grupa. • Tok eksperimenta uz pretpostavku postojanja dva faktora: za svaki Grupa A: Inicijalno stanje Grupa B: Inicijalno stanje delovanje prvog faktora finalno stanje delovanje drugog faktora finalno stanje Upoređivanje efikasnosti faktora: ustanovljavanje razlike u prosečnom napretku pri primeni prvog te pri primeni drugog faktora. .

ustaljeni način rada. ! Finalno stanje: završna merenja učinka posle izvedenog eksperimentalnog programa i u eksperimentalnoj i u kontrolnoj grupi. . onda je druga grupa kontrola vrednosti postupka koji se uvodi u prvu grupu. ! Inicijalno stanje: merenje polaznog stanja u procesu ujednačavanja grupa.Eksperiment sa paralelnim grupama ! Kontrolna grupa: ako se upoređuje efikasnost novijeg postupka u odnosu na uveţbani.

FS. Prvi ciklus: Grupa A: IS Grupa B: IS delovanje prvog faktora delovanje drugog faktora FS. FS. Drugi ciklus: Grupa A: IS Grupa B: IS delovanje drugog faktora delovanje prvog faktora . • Postoje dve ili više paralelnih grupa u kojima se faktori rotacijom ciklično menjaju.Eksperiment s rotacijom faktora • Kombinacija eksperimenata: s jednom grupom i s paralelnim grupama. FS.

Tehnike i instrumenti u pedagoškom istraţivanju .

Instrumenti . Postupci u kojima izrada dokumenata koji će se dalje obrađivati predstavlja sastavni deo samog istraţivanja.Alat koji se u procesu prikupljanja podataka primenjuje. Mogu se sistematizovati u dve grupe: 1.Načini prikupljanja podataka o proučavanim pedagoškim pojavama. Postupci koji polaze od dokumenata s podacima o pedagoškim pojavama koji su već od ranije sačinjeni (rad na dokumentaciji). 2. .Tehnike i instrumenti u pedagoškom istraţivanju – pojmovno odreĎenje i klasifikacija ! ! Tehnike .

intervju). a ispitanici popunjavaju instrument (test.Postupci u kojima je izrada dokumenata sastavni deo istraţivanja • Dokumente izrađuje sam istraţivač (sistematsko posmatranje. anketni list. • Istraţivač organizuje izradu instrumenata s podacima o pedagoškim pojavama. . skalu procene) i time dopunjeni obrazac pretvaraju u dokument.

Tehnike i pripadajući instrumenti istraţivanja pri analizi sadrţaja pedagoške dokumentacije pojava i Protokoli pismenog snimanja pedagoških pojava ! ! ! ! ! ! Rad na dokumentaciji/ Analiza sadrţaja: Evidencioni list Sistematsko posmatranje: Aparati za snimanje pedagoških Intervjuisanje: Protokol intervjua Anketiranje: Anketni list (upitnik) Testiranje: Test Postupci procenjivanja i prosuĎivanja: Skale sudova .

Paralelne forme instrumenata i baterije instrumenata • Paralelne forme instrumenata Instrumenti iste teţine. . protokoli sistematskog posmatranja učenikovog rada itd. ali su zadaci ipak različiti (najčešće vezane za longitudinalna istraţivanja). anketni listovi. Vezane su za transferzalna istraţivanja.). skale sudova. mere istu pojavu. • Baterije instrumenata Potrebno je više različitih instrumenata kojima se ispituju razni aspekti neke pojave u okviru istog pedagoškog problema (testovi.

nezavisnosti rezultata merenja od merioca. Test znanja iz nekog predmeta je sadrţinski valjan ako njegovi zadaci reprezentuju odgovarajuću nastavnu materiju datog predmeta. . • Pouzdanost (relijabilnost) – Uobičajeno se definiše kao svojstvo instrumenta da pri ponovnoj primeni sa istim osobama daje iste rezultate. • Objektivnost – Tiče se isključivanja subjektivnih faktora tj.Metrijske karakteristike instrumenata • Valjanost (validnost) – Osobina da instrument meri baš ono što njime ţelimo da izmerimo (da prikupimo podatke koje ţelimo da prikupimo).

• Obuhvatnost – Instrument je obuhvatan ako moţe da pokrije čitavo istraţivačko područje. mnogo ispitanika ima podjednako dobre rezultate. Ako su zadaci u testu preteški. mnogo ispitanika ima slabe rezultate. odnosno u rezultate koji su podesni za utvrđivanje uspeha pojedinca i za razna poređenja.• Diskriminativnost (osetljivost) – Instrument mora biti osetljiv za razlike u onome što se meri. a ako su zadaci previše laki. . bruto) rezultat. Pri konstruisanju testa se utvrđuju norme za pretvaranje sirovih rezultata testova u izvedene ili vagane rezultate. • Baţdarenost/standardizacija testa – Broj poena koje ispitanik postigne na testu je njegov osnovni (sirovi.

priručnici. učionice. Knjige. igrališta oko škole. Arhitektura školske zgrade. nastavni planovi i programi. udţbenici itd. studije. udţbenici. propisi drţavnih organa. uredbe. odluke. školske i druge zbirke itd. • Pedagoška dela • Trodimenzionalna sredstva . dnevnici rada. zapisnici nastavničkih veća. Matične knjige. laboratorije. fiskulturne sale sa nameštajem i opremom. nastavna sredstva itd. nastavna sredstva.Rad na dokumentaciji/Analiza sadrţaja Neki dokumenti čiji sadrţaji se analiziraju u procesu pedagoškog istraţivanja • Zvanična dokumenta • Dokumentacija škole zakoni. članci. albumi fotografija. izveštaji o istraţivanjima. kabineti. učenički radovi. stručne i naučne rasprave itd. letopisi.

Kategorizacija izvora 4. Ako ima više jedinica analize. dovoljno zasebna. Utvrditi instrumente za beleţenje jedinica analize sadrţaja . 5. konstatovati. istraţivač mora utvrditi kriterijume njihovog klasifikovanja i sređivanja. smisaona. Sačinjavanje liste svih raspoloţivih izvora 2. opisati.Postupak analize sadrţaja: 1. Definisanje jedinice analize sadrţaja (neophodno je da bude celovita. diskriminativna u odnosu na druge jedinice da se moţe: identifikovati. Kritička ocena vrednosti izvora 3. ako je moguće i kvantitativno iskazati).

Posmatranje od strane ispitivača.S i s t e m a t s k o p o s m a t r a nj e Predstavlja direktan put upoznavanja pojava na području vaspitanja i obrazovanja. posmatrača koji izrađuje i popunjava protokol posmatranja. 2. Svrha: da se što tačnije evidentira i snimi pojava koja se posmatra. Posmatranje pomoću tehničkih sredstava (fotografije. tj. audio zapisi. filmski zapisi). . Tehnike posmatranja i registrovanja: 1.

polaznici predškolske ustanove. nastavnici itd.Objekt posmatranja • Uzorak osoba koje se posmatraju pojedinci (učenici. • Uzorak aktivnosti koje se posmatraju (Šta će se kod predviđenih osoba posmatrati?).) ili grupe (odeljenja.). . grupe dece u igri. • Uzorak vremena (Kada će se izvoditi posmatranje?). učenici u grupnom radu itd.

Razvijena distributivna paţnja. Fizički zdrav i mentalno sveţ u času posmatranja. Sposobnost samokontrole i samosavladavanja (ispitivač mora ostati samo posmatrač). .Svojstva ispitivača      Razvijeni i osetljivi senzorni organi. Sposobnost brzog i tačnog procenjivanja bitnog.

Projekat Ispitivač Vreme snimanja Mesto snimanja Lica koja se snimaju Aktivnosti koje se snimaju . Primer: Protokol snimanja vaspitno . 5. 6. 3.Registrovanje pomoću pismenog protokola • Osnovni zadatak: što potpunije i objektivnije beleţenje onoga što se uočava kod objekta posmatranja.obrazovnog rada 1. 2. 4.

Registrovanje trajanja učestalih pojava hronološkom lestvicom Aktivnost…………………………………. Minute Gleda u zadatak i razmišlja + ? − 1 Gleda šta piše drug + ? − 2 Prati kroz prozor šta se dešava + ? − 3 Rešava prvi zadatak + ? − 4 Razgovara sa drugom + ? − 4 Gleda ispred sebe 5 + ? − Ponovo rešava zadatak 5 + ? − .

vezani (unapred precizirana pitanja) 2. diskusija Prema osobama koje intervjuišemo: 1. Prema sadržaju: 1. grupni . direktni (razgovor sa osobom koju ispitujemo) 2. individualni 2.Intervju Plansko izazivanje verbalnih manifestacija ličnosti sa kojom se razgovara da bismo došli do novih saznanja u pedagogiji. indirektni (razgovor sa okolinom o osobi) Prema broju ispitanika: 1.

Intervju Pripreme:     određivanje i eventualno uređivanje mesta. uputstva u vezi sa taktikom razgovora itd. izrada podsetnika (cilj. . određivanje vremena. plan. određivanje pojmova bitnih za intervju (definisanje).).

Tok intervjua        Povoljna atmosfera i poverenje. . Tumačenje vaţnosti razgovora s ispitanikom. Ispitivač provocira potpuniji odgovor itd. Mora se zadrţati tema razgovora. Obećanje anonimnosti i uveravanje ispitanika da se ne radi o ispitu. Ne ulazi se u diskusiju sa ispitanikom. Ispitivač ne iznosi svoje mišljenje.

Protokol intervjua • Zaglavlje protokola Opšti podaci o ispitivaču Opšti podaci o ispitaniku Mesto i vreme intervjua Naziv istraţivačkog projekta • Sadrţaj intervjua (sadrţaj odgovora. opaske i napomene ispitivača) .

.Istovremeno se ispituje više osoba Tipovi anketnih pitanja: a) zatvoranog tipa (ponuđeni svi mogući odgovori) b) otvorenog tipa c) kombinovana pitanja.p i s a n i o d g o v o r i • Pripadajući instrument --.Anketni list ili Anketni upitnik • Ekonomičan instrument --.A n k e t i r a nj e • Postavljaju se pitanja o: činjeničnim podacima. • Vaţna karakteristika --. podacima o stavovima i podacima o mišljenju ispitanika.

Ako se zapaze nedostaci . .revizija instrumenta! I s k r e n o s t se moţe povećati: • anonimnošću instrumenta. • korektnim i paţljivim uputstvima za popunjavanje ankete. • izbegavanjem pitanja za koje se unapred zna da će izazavati neiskrene odgovore.Anketiranje Pre primene ankete provodi se sondaţno ispitivanje (probna primena instrumenta).

Anketiranje:vaţne preporuke • • • • • Trajanje . ali i poslati poštom (e-mail) . protumačiti i definisati.10 do 20 minuta Ne pita se ono što se moţe saznati iz drugih izvora. neprecizna i neodređena pitanja. • Pita se samo ono što je neophodno za preduzeto istraţivanje. Postavljaju se jednostavna pitanja (a ne trivijalna). .dirigovano popunjavanje! • Vaţne metrijske karakteristike: valjanost i pouzdanost. Izbegavaju se sugestivna. • Anketa se moţe popunjavati na istom mestu. Nepoznate termine je potrebno objasniti.

. • Test – Merni instrument koji se sastoji od međusobno povezanih zadataka kojima se nešto meri i ustanovljava. Zadaci su isti za sve ispitanike. Precizirani su načini njihovog rešavanja.T e s t i r a nj e • Testiranje – Prikupljanje podataka o proučavanim pedagoškim pojavama pomoću testova. odnosno vrednovanja postignutih rezultata. kao i načini njihovog ocenjivanja.

prognostički i dijagnostički Testovi mogućnosti (testovi u uţem smislu.Vrste testova Kriterijum podele Prema načinu rešavanja zadataka Prema načinu primenjivanja Po nameni Na osnovu onoga što se testira Vrste testova Usmeni. testovi znanja i testovi sposobnosti) i Ostali testovi (testovi ličnosti. pismeni i testovi radnji Individualni i grupni Testovi za merenje postojećeg stanja. testovi u širem smislu) Testovi nivoa i testovi brzine Standardizovani i nestandardizovani testovi Na osnovu nivoa merenog svojstva i brzine rešavanja testa Baţdarenost testa .

Konstrukcija testa – etape 1. 3. eliminišu neadekvatni zadaci. Sastavljanje zadataka na osnovu nastavnog sadrţaja kojeg treba obuhvatiti testom (različiti zadaci – prisećanje i dopunjavanje. višestruki izbor. nejasni i dvosmisleni zadaci). Eliminacija zadataka koji ne odgovaraju postavljenim zahtevima ( po sadrţaju ne odgovaraju onome što se testom ţeli ispitati. koriguje se uputstvo i ključ ocenjivanja. Posle sondaţne primene testa. određuju se metrijske karakteristike. sparivanje. Sastavljanje prve. preliminarne (sondaţne) verzije testa. 4. . sređivanje itd. Ona se proverava na reprezentativnom uzorku ispitanika. 2.). alternativni izbor. Izrada konačne verzije testa. Broj zadataka mora biti znatno veći od onog koji će biti zadrţan u testu. vrše korekcije. utvrđuje se redosled zadataka i dr. određuje optimalno vreme potrebno za rešavanje testa.

porodice i predškolske ustanove itd.Skaliranje • Koristi se pri proceni kvaliteta nekog proizvoda. saradnja škole. . • Instrument – Skala sudova • Moţe se procenjivati: napredak učenika u oblasti u kojoj se vrednuje njegov rad. svojstva nastavnika/vaspitača. karakteristika nečije ličnosti i sl. • Određuje se da li postoji ili ne postoji i koliki je stepen postojanja pojave koja se procenjuje. uspešnosti nečijeg rada.

Deskriptivnu i 2. najviše odgovara stvarnom stanju. a procenjivač određuje mesto koje odgovara stepenu osobine koja se procenjuje. Grafička .Vodoravna linija ispod koje se označe ekstremne vrednosti i srednja. . koja po njegovom mišljenju.Od više tvrdnji procenjivač označava onu. Grafičku skalu Deskriptivna .Skaliranje Prema spoljašnjem obliku razlikujemo: 1.

Skaliranje – izvori grešaka • • • • • Lična jednačina procenjivača Raspršenost sudova Greška kontrasta Halo efekat Logička greška Kako izbeći greške? .

Skaliranje – izvori grešaka • Obezbediti veliki broj procenjivača • Osobine se moraju jasno i jednoznačno opisati • Potrebno je menjati smer osobina (od pozitivnih do negativnih i obrnuto) • Izbegavati izraz prosečno Rigorozni su zahtevi u pogledu mernih karakteristika – valjanost. pouzdanost i objektivnost .

stvari. Skala rangova Ispitanik ranguje. odnosno određuje mesto koje pripada većem broju osoba. 3. postupaka i sl. Kontrolna lista – Ček lista (skala alternativnih sudova. 2.Varijante skala sudova 1. (max-min) . “Odredi ko” skala Navodi se ime jedne ili više osoba na koje bi se neka karakteristika mogla odnositi. kontrolnik) Sastoji se od niza karakteristika za koje procenjivač sudi da li se u nečijem radu ili proizvodu pojavljuju ili ne.

Skale tehničkih radova i sl. dva po dva objekta. Skala proizvoda Procenjivanje određenih proizvoda vrši se na bazi upoređivanja sa tipičnim predstavnicima pojedinih kvalitetnih kategorija Postoje Skale rukopisa.Varijante skala sudova 1. . Skale crteža. dva po dva svojstva (primer: od dva učenika koji je iskreniji?) 2. UporeĎivanje parova Upoređuju se dve po dve osobe.

. 2.Varijante skala sudova – skala proizvoda Postupak za izradu modela za procenjivanje učeničkih radova: 1. Proizvodi kod kojih se gotovo potpuno slažu procenjivači postaju model za procenjivanje učeničkih radova (proizvoda) iste vrste. 3. Dovoljan broj procenjivača procenjuje radove (preko 20). Svaki procenjivač proceni svaki rad (proizvod). Sakupi se veći broj istovrsnih radova.

vaspitna grupa). Da bi se na odgovarajući način izvelo sociometrijsko ispitivanje. a poţeljno da je biranje tajno. potrebno je: • Ispitanicima pruţiti priliku da odabiraju i odbacuju onoliko članova grupe koliko to ţele. a koji se tiču socijalne prihvaćenosti/neprihvaćenosti pojedinih članova grupe (odeljenje.Sociogram • Grafički oblik iznošenja rezultata “Odredi ko” skale. • Ispitanicima dati jasan kriterijum na osnovu kojeg će izvršiti odabiranje i odbacivanje osoba. • Potrebno je da su pitanja razumljiva. .

.

.

Beograd: Savez pedagoških društava Jugoslavije. • Muţić. Valjevo: “Merlin company”.Literatura: • Bakovljev. (2005). (1995). Ţ. (1995).o. V. (2000). (2007). Metodologija pedagogije. Zagreb: Educa d. • Gojkov. • Kundačina. Osnovi metodologije pedagoških istraživanja. Beograd: Insitut za pedagoška istraţivanja. V. Uvod u metodologiju odgoja i obrazovanja.o. i Potkonjak. • Ristić. i Banđur. Uvod u pedagošku metodologiju. V. M. Metodološki praktikum. M. N. • Banđur. i Banđur. Metodologija pedagoškog istraživanja. Metodološki praktikum. G. Beograd: Naučna knjiga. • Muţić. (1999). V. M. . (1977). O istraživanju metodu i znanju. Uţice. V. Sarajevo: Svjetlost. (1999). Vršac: Viša škola za obrazovanje vaspitača • Kundačina.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful