Αρχιμανδρίτου ΣΩΦΡΟΝΙΟΥ 

 

Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ 
 

 
 
 
Εκδόσεις Π. Πουρναρά 
Θεσσαλονίκη 1983 
 
[//4] 

Τίτλος του αγγλικού 
Archimandrite Sophrony 
His Life is Mine 
Translated by Rosemary Edmonds  
A.R. Mowbray & Co, Oxford 
Πρώτη έκδοση 1977. 
© για την ελληνική γλώσσα Π. Πουρναράς 
Καστριτσίου 12 Θεσσαλονίκη 

 

Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 2 ‐

[//5] 

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 
ΠΡΟΛΟΓΟΣ ....................................................................................................................... 2
ΕΙΣΑΓΩΓΗ.......................................................................................................................... 4
ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ .............................................................................................................. 10
1. Η γνώση του Θεού ................................................................................................. 10
2. Το αίνιγμα του «ΕΓΩ ΕΙΜΙ» ................................................................................. 15
3. Ο κίνδυνος στη Δημιουργία................................................................................. 20
4. Η τραγωδία του ανθρώπου.................................................................................. 24
5. Θεωρία...................................................................................................................... 27
6. Η προσευχή του Πνεύματος................................................................................ 31
7. Η μακαριότητα της γνώσεως της οδού ............................................................. 39
8. Ο αγώνας στην προσευχή.................................................................................... 43
9. Περί μετανοίας και πνευματικού πολέμου...................................................... 48
10. Από το σκοτάδι στο φως..................................................................................... 52
11. Η πείρα της αιωνιότητας με την προσευχή ................................................... 55
12. Λειτουργική προσευχή ....................................................................................... 59
13. Η Προσευχή της Γεθσημανής ........................................................................... 62
ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ .......................................................................................................... 67
1. Η προσευχή του Ιησού .......................................................................................... 67
2. Η προσευχή του Ιησού: Μέθοδος........................................................................ 81
3. Ο καθολικός χαρακτήρας της προσευχής του Ιησού ..................................... 91
ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ........................................................................................................ 98
[//6] 

 
[//7] 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ 
 

 

Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 3 ‐

Με πολλή χαρά παρουσιάζουμε στο αναγνωστικό μας κοινό το βιβλίο του 
Αρχιμανδρίτου π. Σωφρονίου «Η ζωή Του ζωή μου». 
Για το συγγραφέα δεν χρειάζεται να πούμε τίποτε, γιατί είναι ήδη γνωστός 
στη  χώρα  μας  από  το  άλλο  έργο  του  «Ο  Γέροντας  Σιλουανός»,  που  τρέφει 
πνευματικά  χιλιάδες  ψυχές.  Ερημίτης  και  ασκητής  στο  Άγιο  Όρος,  ιδρυτής, 
ηγούμενος  και  πνευματικός  της  Ιεράς  Μονής  του  Τιμίου  Προδρόμου  στο  Essex, 
φωτισμένος συγγραφέας και άξιος καθοδηγητής ψυχών ο π. Σωφρόνιος είναι μια 
γνήσια  προφητική  φωνή  των  καιρών  μας,  που  δείχνει  στον  απολωλότα  κόσμο 
μας την οδό του Κυρίου. 
Αυτό το δρόμο της σωτηρίας, της αληθινής ζωής κοντά στο ζωοδότη Κύριο, 
δείχνει  στον  αναγνώστη  και  το  παρόν  έργο  του.  Πόνημα  ευσεβείας  και 
κατανύξεως, καρπός πνευματικός μιας γνήσιας χριστιανικής εμπειρίας, αποτελεί 
βέβαιο  οδηγό  για  όσους  προσβλέπουν  με  λαχτάρα  στο  νέο  κόσμο  του  Θεού. 
Θεμελιωμένο  στην  ασκητική  παράδοση  το  έργο  αυτό  του  π.  Σωφρονίου  είναι 
συγχρόνως  γραμμένο  σε  σύγχρονη,  κατανοητή  γλώσσα  κι  αποτελεί  έτσι  τη 
γέφυρα  που  ενώνει  το  «εφ’  άπαξ»  της  εν  Χριστώ  οικονομίας  με  την  εποχή  μας. 
Απευθύνεται  στον  άνθρωπο  των  καιρών  μας,  τον  ατομιστή  και  λογοκράτη,  για 
να  τον  κάνει  πρόσωπο  ολοκληρωμένο,  μέλος  της  Εκκλησίας  του  Χριστού, 
χριστοειδή στην ουσία και τις εκδηλώσεις του. 
Η  μετάφραση  έγινε  από  την  αγγλική  έκδοση.  Στο  δεύτερο  μέρος,  με  τις 
ευλογίες  του  Γέροντα,  συμπληρώθηκε  το  κείμενο  και  με  πολλές  παραγράφους 
από  τη  γαλλική  έκδοση.  Τη  μετάφραση  φιλοτέχνησαν  ο  Μ.  Πρωτοπρ.  π. 
Δημήτριος  Βακάρος,  Γενικός  Αρχιερατικός  Επίτροπος  της  Ι.  Μητροπόλεως 
Θεσσαλονίκης  και  ο  Πρωτοπρ.  π.  Σάββας  Ψαρόπουλος  (ΔΥΣΤΥΧΩΣ  Η 
ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΔΙΚΕΙ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ). 
Ελπίζουμε πως το βιβλίο τούτο θα βρει απήχηση και στον τόπο μας, όπως 
βρήκε  και  στην  υπόλοιπη  Ευρώπη,  και  θα  δώσει  το  έναυσμα  για  εντονότερη 
πνευματική ζωή και συντονότερη προσευχή στον αναγνώστη. 
Θεσσαλονίκη, Δεκέμβριος 1982 
Ο Εκδότης 
 
[//8] 

  δηλαδή  αυτό  που  καθορίζει  το  χαρακτήρα  του  και  τη  συμπεριφορά  του.  τότε  η  ζωή  δεν  έχει  καμιά έννοια.  Το μελετητήριο του ήταν στον τελευταίο όροφο ενός ψηλού κτιρίου σ’ ένα  ήσυχο  τμήμα  της  Μόσχας.  Η  καθημερινή  ζωή  του  ήταν  γεμάτη  από  εξωτερικά  γεγονότα.  ότι  αν  ο  άνθρωπος  πεθάνει  χωρίς  την  πιθανότητα  επιστροφής  στην  σφαίρα  του  Απολύτου  Όντος. ακτινοβολούσε κατά τα μαθητικά του χρόνια στην Κρατική  Σχολή  Καλών  Τεχνών  στην  Μόσχα.  γιατί  αντιδρά  σε  κάθε εναλλαγή της φυσικής ατμόσφαιρας. Κατά καιρούς  η θεωρία μπορούσε  να του φέρει ανάπαυση  με μια  ..  άρχισε  να  ασκείται  στη  γιόγκα  και  έδωσε  τον  εαυτό  του  στη  θεωρία.  τροφής.  Η  ανατολική  μυστικιστική  ιδέα  του  Όντος  επικρατούσε  δίνοντας  το  μεγαλείο του υπερφυσικού.  αλλά  ποτέ  δεν  έχασε  την  αγάπη  του  για  την  ωραιότητα  της φύσεως.  Η  προσευχή  κληροδοτεί  την  ιδέα  της  αιωνιότητας  με  το  Θεό.  Αυτή  ήταν  η  περίοδος  κατά  την  οποία  μια  παράλληλη θεώρηση.  απεικονίζοντας  το  αντικείμενο  του  γαλήνια.  Αυτή  η  έντονη  επιθυμία. γνωρίζομε το πιο σπουδαίο  πράγμα  γι’  αυτόν. Σε μια προσπάθεια του να ξεφύγει τα  στενά  όρια  της  υπάρξεως  του.  Το  μόνο  αναγκαίο  ήταν  να  ανακαλύψει  το  νόημα  της  παρουσίας  μας  σ’  αυτόν  τον  πλανήτη. ενδιαφέρον για το Βουδδισμό και γενικότερα για την Ινδική  Φιλοσοφία  και  παιδεία  άλλαξε  την  πορεία  της  εσωτερικής  ζωής  του. Βασανιζόταν από  τα συγκρουόμενα ερωτήματα: Αν η ζωή δημιουργήθηκε από το αιώνιο Όν γιατί  το  σώμα  του  είχε  ανάγκη  της  αναπνοής.  μεταφέροντας  το  πρόσκαιρο  μεγαλείο  του.  και  συνάμα  χρησιμοποιώντας τούτο σαν αφορμή έρευνας της αιωνιότητας.λ.π. Με την έναρξη του πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου και  τη Ρωσσική  [//10] Επανάσταση στη συνέχεια άρχισε να θεωρεί αυτή καθαυτή την  ύπαρξη  ως  «αιτίαν  γεννώσαν»  τις  ταλαιπωρίες  και  έτσι  προσπάθησε  με  την  περισυλλογή να απογυμνωθεί απ’ όλα τα ορατά ή πνευματικά είδωλα.  επιστρατεύοντας  όλες  του  τις  δυνάμεις. Από την παιδική του ηλικία έδειχνε μια σπάνια ικανότητα  στην  προσευχή  και  σαν  νέος  μπορούσε  να  απαντά  σε  θέματα  θεολογικά  από  αιώνων  συζητούμενα.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 4 ‐ [//9]  ΕΙΣΑΓΩΓΗ  Ο  αρχιμανδρίτης  Σωφρόνιος  γεννήθηκε  το  1896  από  Ορθόδοξους  γονείς  στην Τσαρική Ρωσία. σαν  φλόγα στην καρδιά.  Ο  ανατολικός μυστικισμός του φαινόταν τώρα βαθύτερος του Χριστιανισμού και η  σύλληψη  του  υπερπροσωπικού  Απολύτου  πιο  πειστική  παρά  του  προσωπικού  Θεού.  να  επιστρέψει  στο  χρόνο  προ  της  δημιουργίας  και  να  βυθιστεί  στην  αρχική  πηγή.  Στην  προσευχή  η  πραγματικότητα  του  ζώντος  Θεού  συνδυάζεται  με  την  πραγματικότητα  της  επίγειας ζωής.  Ο  συγγραφέας  του  «Η  ζωή  Του  ζωή  μου»  από  νωρίς  είχε  καταληφθεί  από  επείγουσα  επιθυμία  να  εισχωρήσει  στην  καρδιά  της  θείας  αιωνιότητας  από  το φυσικό  κόσμο  με  την  θεωρία.  Εκεί  μπορούσε  να  εργαστεί  επί  ώρες  ακατάπαυστα.  ύπνου  κ.  Έδειχνα  αδιαφορία  στις  κοινωνικές  και  πολιτικές  υποθέσεις  προφανώς  κατεχόμενος  από  τη  σκέψη.  Η  αίσθηση  εξορίας  στον  κόσμο  αυτό  μας  δίνει  την  εντύπωση  για  μια  αιωνιότητα  που  αγκαλιάζει  το  δικό  μας  τέλος. Αν γνωρίζομε τί ο άνθρωπος σέβεται.

 ενέργεια καθαρά και μόνο  του  εγκεφάλου.  Τότε  εισάχτηκε  στο  πρόσφατα δημιουργημένο Ορθόδοξο Θεολογικό Ινστιτούτο του Παρισιού.  σαν  κέντρο  του  κόσμου  των  ζωγράφων.  Η  καριέρα  του  είχε  μια  ικανοποιητική  αρχή. Αυτή η απροσδόκητη  διάγνωση  ήταν  τόσο  θαυμάσια  και  ουσιώδης. Διανόηση χωρίς αγάπη δεν ήταν αρκετή.  έπρεπε  ν’  αφιερώσει  τον  εαυτόν  του  σ’αυτόν. Και έτσι ο Χριστός επικράτησε: Η διδασκαλία του ομιλούσε στη  σκέψη του υπόκωφα και ποικιλότροπα. Η  Ελίτ  του  Salon  d’  Automne  τον  προσκάλεσε  να  λάβει  μέρος  στην  έκθεση  της.  Επιπλέον  πώς  να  υπερνικήσει  κανείς  τα  πάθη  του  και  πώς  να  κατορθώσει  τη  Θεία  αιωνιότητα. όπως προηγουμένως είχε κάμει στη ζωγραφική και ακόμα περισσότερο. Εγκατέλειψε το Παρίσι και πήγε στο Άγιο Όρος όπου οι  άνθρωποι  αναζητούν  ένωση  με  τον  Θεό  δια  της  προσευχής.  Ύστερα  από  σύντομη παραμονή στο Βερολίνο επιτέλους έφτασε στο Παρίσι και δόθηκε με την  ψυχή  και  το  σώμα  του  στην  ζωγραφική.  όπως  προηγουμένως.  Η  τύρβη  της  μετεπαναστατικής  περιόδου  συνεχώς  αύξανε  τις  δυσκολίες  για τους καλλιτέχνες να εργαστούν στη Ρωσία.  όταν  η  ανατολική άποψη για ένα υπερατομικό Όν.  ακόμα  και  η  παραμένουσα  φήμη  ήταν  μια  γελοιογραφία  της  ουσιώδους  αθανασίας. Είχε  αποκρυσταλλώσει  στο  νου  του  ότι  αυτός  πράγματι  ζητούσε  να  γνωρίσει  το  Θεό  και  να  είναι  ολοκληρωτικά  με  αυτόν.  Αλλ’  η  σύγχρονη  Θεολογία  δεν  του  έδωσε  το  κλειδί  της  βασιλείας των ουρανών. Έρριξε  τον εαυτό του στην προσευχή τόσο θερμά όπως προηγουμένως στη Γαλλία. τον είχε εξαπατήσει οδηγώντας στην  απόρριψη του μηνύματος του Ευαγγελίου και αποτέλεσε κλήση σε συγκινήσεις.  θαυμάζοντας  τα  αριστουργήματα  της  αναγεννήσεως.  δεν  μπορούσε  να  προχωρήσει  μακρύτερα  από  την  έρευνα  της  πραγματικότητας. Πατώντας το χώμα  του Άγιου Όρους. Κατόπιν έψαξε για έναν οδηγό (γέροντα). Η τέχνη  άρχισε να χάνει το μεγαλείο της σαν μέσον απελευθερώσεως και αθανασίας του  πνεύματος.  Τελικά  κατόρθωσε  να  ταξιδέψει  μέσω  Ιταλίας.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 5 ‐ ψευδαίσθηση  ατελεύτητης  γαλήνης.  Το  τελειότερο  καλλιτέχνημα  ήταν  χωρίς  αξία  αν  συγκρινόταν με το βάθος της αιωνιότητας. φίλησε το έδαφος και παρακάλεσε το Θεό να τον δεχτεί και να  τον ενισχύσει στη νέα ζωή. Τότε ξαφνικά θυμήθηκε την εντολή του Ιησού για την αγάπη  προς το Θεό «εξ όλης της καρδίας και εξ όλης της διανοίας». και το 1921 ο συγγραφέας άρχισε  να ερευνά τρόπους μεταναστεύσεως στην Ευρώπη και ιδιαίτερα στη  [//11] Γαλλία.  Έπρεπε  ν’  αποφασίσει  για  ένα  νέο  τρόπο  ζωής.  .  Η  προηγούμενη  ήταν  σαν  κεραυνός  στο  σκοτάδι. απαιτούσε άλλες διαστάσεις.  όμως  η  τωρινή  αποκάλυψη  ήταν φωτεινή σαν λάμψη. Πραγματική  γνώση  ήταν  κατορθωτή  μόνο  με  την  κοινωνία  του  Όντος. Η προσευχή  για τον Προσωπικό Θεό ήταν φυλαγμένη στην καρδιά του απευθυνόμενη πρώτα  [//12] και κύρια στο Χριστό.  πράγμα  που  απετέλεσε  την  πηγή  του  συγγραφέα.  Η  επιτυχία την οποία ανέμενε δεν είχε την ίδια έκβαση σε όλα τα επίπεδα.  πράγμα  το  οποίο  σημαίνει αγάπη. με την  ελπίδα  να  διδαχτεί:  πώς  να  προσεύχεται  και  την  ορθή  θέση  μπροστά  στο  Θεό.  Σιγά‐σιγά αντιλήφθηκε ότι η καθαρή διανόηση. Τα έργα του έγιναν δεκτά στο Salon d’ Automne και το Salon des Tuileries. που θα τον  βοηθούσε  να  απαλλαγεί  από  μια  σειρά  εμφανώς  αλύτων  προβλημάτων.

  για  τους  φονιάδες. οι οποίοι με τόση αγάπη μοιράστηκαν μαζί του τη γνώση  που έλαβαν από ψηλά.  Έπρεπε  να  δίνει  δωρεάν  ό. Δεν μπορούσε να κρύψει τη διδασκαλία τους στον εαυτό  του.  χαρακτηρίζει  ακριβώς  το  σημείο  του  τί  συνέβαινε  σ’  αυτόν.  ενίσχυσαν  την  προσευχή  του  για  την  ανθρωπότητα.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 6 ‐ Η προσευχή του έγινε ένδυμα και αναπνοή ακόμα και όταν κοιμόταν.  Αμέσως  κατόπιν  οι  φήμες  (γιατί  δεν  έρχονταν  ειδήσεις  στην  έρημο)  για  τον  επισυμβάντα  Δεύτερον  Παγκόσμιον  Πόλεμο.  αλλά  την  αισθανόταν  σαν  καθήκον  και  οφειλή  για  τη  βοήθεια  [//14]  που  έλαβε  από  τους  κατά Θεό Πατέρες του.  κρημνούς  και  βράχους.  καθώς  η  γερμανική  κατοχή  στην  Ελλάδα  έλεγχε  όλη  την  θαλάσσια  συγκοινωνία  γύρω  από  την  αθωνική  χερσόνησο. Επί οκτώ περίπου χρόνια κάθησε κοντά στα πόδια του Γαμαλιήλ του μέχρι  τον  θάνατο  του  γέροντα  και  ύστερα  ζήτησε  την  ευλογία  του  Ηγουμένου  της  Μονής  και  του  Συμβουλίου  ν’  αναχωρήση  στην  «Έρημο». να μοιράζεται μαζί του τα βαθύτερα  συναισθήματα του. της κολάσεως από τη μια μεριά και του Θείου Φωτός από την άλλη. Κατά τις ώρες της προσευχής του για τον κόσμον οδηγείτο σε  πάλη με το Θεό ως Δημιουργό αυτού του κόσμου.  περιβαλλόμενο  από  όρη.  Κατά  τη  διάρκεια  των  χρόνων  του  πολέμου  η  έρημος  ήταν  ιδιαίτερα  σιωπηλή  και  απομακρυσμένη.  για  όλους  γενικά.  Αλλ’  η  ολοκληρωτική  απομόνωση  του  συγγραφέα  πήρε  τέλος  όταν  υποχρεώθηκε  να  γίνει  εξομολόγος  και  πνευματικός  πατέρας  των  αδελφών  της  Μονής  του  Αγίου  Παύλου.  αναχωρητές  και  ερημίτες  έρχονταν  σ’  αυτόν.  Ήταν  μια  δύσκολη  και  άκρως  υπεύθυνη  αποστολή. αν  και  για  πολύ  πεινούσε  και  διψούσε  για  έναν  τέτοιο  σύμβουλο  που  θα  έδινε  ισχυρό  χέρι  βοήθειας  και  θα  ερμήνευε  σ’  αυτόν  τους  νόμους  της  πνευματικής  ζωής.  με  ελάχιστο  νερό  και  σχεδόν  χωρίς  βλάστηση.  ο  συγγραφέας  υπάκουσε  στην  εντολή  της  Μονής  του  Αγίου  .  Προσευχόταν  για  τους  σκοτωμένους.  Ο  γέροντας  Σιλουανός  είχε  προείπει  ότι  μια  μέρα  θα  γινόταν  εξομολόγος και τον εξόρκισε να μην αποφύγει αυτό το κρίσιμο είδος υπηρεσίας  του ανθρώπου – υπηρεσίας κατά την οποία απαιτείται να δίνει κανείς τον εαυτό  του στον ικέτη. την  έρευνα των καρδιών και των σκέψεων των άλλων με βλέμμα συμπάθειας και την  ενασχόληση με τα προβλήματα του πλησίον αντί με τα δικά του. Πριν από πολύ καιρό τον καλούσαν και σ’ άλλες Μονές και  μοναχοί  από  μικρά  ερημητήρια  του  Άθωνα. Απελπισία  για  τον  κόσμο  πάνω  στη γη  που  απομακρύνθηκε  από  το  Θεό  και  θανατωνόταν  μέσα στην άγνοια.  Μπορούσε  να  περάσει  τη  νύχτα  του  μπρούμυτα  στο  έδαφος  της  σπηλιάς  του.  Αφού  πέρασε  τέσσερα  χρόνια  σ’  έναν  τόπο  απομακρυσμένο. Η ταλάντευση του μεταξύ των  δύο άκρων. να οικειοποιείται τον ικέτη.τι  έλαβε  δωρεάν.  Προσευχόταν στο Θεό να μην επιτρέψει να νικήσει το κακό.  Αλλ’  ακόμη  μια  τετραετία  έπρεπε  να  περάσει  πριν  συναντηθεί  για  πρώτη  φορά  με  το  γέροντα  Σιλουανό τον οποίο γρήγορα αντιλήφθηκε σαν το πιο πολύτιμο δώρο της Θείας  Πρόνοιας [//13] σ’ αυτόν. Απελπισία  συνδυασμένη μ’ ένα αίσθημα αναστάσεως αισθανόταν στη ψυχή του.  Αλλά  το  να  είναι  κανείς  πνευματικός  οδηγός  δεν  είναι  εύκολο  έργο:  απαιτεί  τη  μεταφορά  της  προσοχής  και  του  σκοπού  των άλλων  στο  σημείο  που  προορίζει  κανείς  τον  εαυτό του.  παρακαλώντας  το  Θεό  να  επέμβει  σ’  αυτό  το  ανόητο  λουτρό  αίματος. Ο ίδιος δεν τολμούσε να ονειρευτεί ένα τέτοιο θαύμα.

 Πίστευε επίσης  ότι.  Η  εργασία κάτω από δύσκολες καταστάσεις έφερε σε σοβαρό κίνδυνο την υγεία του  και  μια  σοβαρή  χειρουργική  επέμβαση  τον  κατέστησαν  ασθενικό.  και  μην  απελπίζεσθε»  απευθυνόταν  κύρια  στο  δικό  μας  αιώνα.  Ήταν  αδύνατο  ν’  ανάψει  φωτιά  και  να  ζεστάνει  φαγητό.  Μόνο  το  μικρό  παρεκκλήσιο  ήταν  στεγνό.  μετά  στη  Γερμανική.  Μια  έντυπη  έκδοση  ακολούθησε  το  1952.  Παλαιστίνης. (Δεν ήρθαν «οι χαλεποί καιροί» όταν «οι άνθρωποι θ’ αγαπούν μόνο  τον  εαυτό  τους  …  θα  είναι  αγνώμονες  …  αμαρτωλοί.  όπως  ο  Γέροντας  είχε  προσευχηθεί  επί  δεκαετίες  με  τέτοια  ασυνήθιστη  αγάπη  για  το  ανθρώπινο  γένος. αν  και αποκρυμμένοι μεταξύ τους από όγκους βράχων και κρημνών. 2.  Σινά  και  άλλων  ιστορικών σχολών του ασκητισμού μέχρι των αρχών του Χριστιανισμού.  Την  αρχική  έκδοση  του  βιβλίου  του  για  το  γέροντα  Σιλουανό  την  εφιλοτέχνησε  μόνος  του.  Ύστερα  άρχισαν  οι  μεταφράσεις.  Τελικά  τον  τρίτο  χειμώνα  η  επισφαλής υγεία του τον ανάγκασε να εγκαταλείψει το σπήλαιο που συνετέλεσε  στο σπάνιο προνόμιο.  Πρώτα  στην  Αγγλική.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 7 ‐ Παύλου  να  μεταφερθεί  σ’  ένα  σπήλαιο  της  περιοχής  της  Μονής.  Γύρω  τα  πάντα  ήταν  υγρά.  βιάζοντας  το  Θεό  δια  του  Αγίου  Πνεύματος  να  . Σερβική και συνέχεια σε άλλες γλώσσες.  ψευδοκατήγοροι  [//16]  …  περιφρονούντες  τους  καλούς  …  λάτρεις των απολαύσεων παρά εραστές του Θεού. έχοντες έναν τύπο θεοσέβειας  αλλά πέραν τούτου αρνούμενοι τη δύναμη του Θεού … πάντοτε διδασκόμενοι και  ποτέ ικανοί να φτάσουν στη γνώση της αλήθειας.  Τοποθέτησε  ένα  σιδερένιο  έλασμα  για  να  εμποδίσει  το  νερό  να  καλύψει  το  κρεββάτι  του.  Ο  αρχιμανδρίτης  Σωφρόνιος  ήταν  πεισμένος  ότι  η  εντολή  του  Χριστού  μέσω  του  Γέροντος  Σιλουανού  «έχετε  κατά  νου  την  κόλαση. Για να τελειώση αυτό το έργο  έπρεπε  να  επιστρέψει  στη  Δύση. Η αντίδραση των ασκητών του  Άγιου Όρους ήταν παρά πολύ ενδιαφέρουσα για τον συγγραφέα.  Η  πρώτη  καταιγίδα πλημμύριζε τον πριν στεγνό σπήλαιο και ύστερα καθημερινά για έξι  μήνες  περίπου  ήταν  υποχρεωμένος  να  καθαρίζει  και  να  πετά  έξω  γύρω  στα  εκατό  δοχεία  νερό.  Γαλλική.  παραβαίνοντες  τις  υποσχέσεις  τους.2‐5).  Αυτό  το  νέο  σπήλαιο  είχε  πολλά  προσόντα  για  έναν  αναχωρητή  ιερέα.  Εκεί  προσευχόταν  και  φύλαγε  τα  βιβλία  του.  Υπήρχαν  πολλοί  ερημίτες στην έρημο που είχαν σκοπό να ασκηθούν ο ένας κοντά στον άλλον.  τη  μεγάλη  πνευματική  συνεισφορά  του  γέροντα  στην  καθοδήγηση του σε δρόμους πνευματικού αγώνα. Εδώ παρά την  τέλεια  απομόνωση. υποχρεωμένο  να εγκαταλείψει τη σκέψη της επιστροφής στο έρημο σπήλαιο του Όρους Άθω.  το  βυθισμένο  στην  απελπισία.  αλλ’  ύστερα  αντιλήφθηκε  ότι  θα  χρειαζόταν  περισσότερο  χρόνο.  στη  Γαλλία  όπου  αισθανόταν  ανετότερα  από  κάθε  άλλη  χώρα  της  Ευρώπης.  να  καταχωρήσει  τις  εντολές  του  που  τόσο  τον  βοήθησαν  να  βρει  το  δρόμο  του. δηλαδή να ζη κανείς μακριά από τον κόσμο.  υπήρχε  παρεκκλήσιο  περίπου  δέκα  επί  επτά  πόδια  λαξευμένο  σε  βράχο.» Β’ Τιμ.  [//15]  Αυτήν  ακριβώς  την  περίοδο  σκέφτηκε  να  γράψει  ένα  βιβλίο  για  τον  γέροντα  Σιλουανό.  Ο  σκοπός  του  αρχικά  ήταν  να  μείνει  για  ένα  χρόνο.  Αλλ’  ο  χειμώνας  ήταν  περίοδος  δοκιμασίας. Βεβαίωσαν ότι  το  βιβλίο  ήταν  μια  αληθινή  ακτινοβολία  των  αρχαίων  παραδόσεων  του  Ανατολικού  Μοναχισμού  και  αναγνώρισαν  το  Γέροντα  σαν  πνευματικό  κληρονόμο  των  μεγάλων  πατέρων  της  Αιγύπτου.  Ελληνική.

  Ο  αρχιμανδρίτης  Σωφρόνιος  σ’  όλο  αυτό  το  βιβλίο  αντανακλά  τη  διδασκαλία  του  πνευματικού  του  πατέρα.  Διακηρύσσει σ’ όλους επανειλημμένα ότι η προσευχή είναι ο βεβαιότερος δρόμος  για  την  αληθινή  γνώση  του  Θεού. Μας αποκάλυψε τον ζωντανό Θεό και την αγάπη του για τους γιούς  του Αδάμ.  Πράγματι. Δεν  είχε  προσφέρει  ο  Γέροντας  με  την  ταπείνωση  του  μια  από  τις  ευγενέστερες  υπηρεσίες  στην  ανθρωπότητα. Ο Ρώσος ποιητής Πούσκιν  ισχυρίστηκε ότι κανένα μνημείο δεν ήταν αναγκαίο για να διατηρεί ζωντανή τη  μνήμη  του. για να  αφιερώσει τις δυνάμεις του στη λειτουργία.  εξηγώντας  τί  υπάρχει  πίσω  απ’  αυτή  την  τρομερή  πνευματική  κατάσταση.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 8 ‐ βοηθήσει  όλο  το  ανθρώπινο  γένος  να  ‘ρθει  στη  γνώση  του.  μέρος  της  καθημερινής ζωής τους.  Μας  δίδαξε  πώς  να  απομακρύνομε  την  απελπισία.  έτσι  κι  οι  άνθρωποι  χρωστούσαν κατ’ επέκταση ν’ αγαπούν τον Γέροντα.κ. Τώρα  όμως. Μόνο το αιώνιο μπορεί  να  δώσει  νόημα  στη  ζωή  μας.  Όταν  ο  Θεός  καταρρεύσει.  Η  κατάρρευση  μιας  απόλυτης  αξίας  οδηγεί  την  κατάρρευση  των  σχετικών  αξιών.  Η  μορφή  πρέπει  να  θυσιάζεται  στο  περιεχόμενο  όταν  ο  μεταφραστής  βρίσκεται  στη  δύσκολη  θέση  μεταξύ  δύο  γλωσσών  και  σε  ένα  έργο  σαν  αυτό  ο  συγγραφέας  ομιλεί  συχνά  μέσω  σημειωτικού  [//17] χάσματος· γιατί λίγοι από εμάς έχομε κλήση για μια ζωή όπως  αυτή  περιγράφεται  στις  σελίδες  του  βιβλίου.  Όλοι  έχουμε  ένα  θείο  σπινθήρα.  οπωσδήποτε.  . δεν είναι εύκολο  ανάγνωσμα  με  βάση  μόνο  τη  λογική. Και πέρ’ απ’ όλα στερέωσε στις ψυχές μας μια σταθερή  ελπίδα για μια ευλογημένη αιωνιότητα στο Θείο Φως.  που  είναι  δώρο  αγιότητος  του  Θεού. όπου  αρχικά δεχόταν όλους εκείνους που ζητούσαν την πνευματική του βοήθεια.  Μια  καλλιέργεια.  Ο  Θεός  γι’  αυτόν  είναι  παρών. και το έλεος στους σκληρούς.  η  υπακοή  κ.  Η  μόνη  επανάσταση για την οποία πρέπει να σκεφτόμαστε σοβαρά είναι η προσωπική.  όχι  σαν  ένα  αφηρημένο  τύπο.  Πιστός  στο  πνεύμα  της  εντολής  του  γέροντα  του  ο  αρχιμανδρίτης  Σωφρόνιος πριν 20 περίπου χρόνια ίδρυσε μια μικρή αδελφότητα στο Essex.  γιατί  οι  συμπατριώτες  του  για  πολύ  θα  τον  θυμόνταν  γιατί  είχε  υμνήσει την ελευθερία σε περίοδο αγριότητας. Μας δίδαξε πώς να ερμηνεύομε το Ευαγγέλιο με τις αιώνιες αλήθειες  και  έκαμε  για  τους  πολλούς  το  λόγο  του  Χριστού  πραγματικότητα.  η  τιμιότητα.  Η  χάρη. Οι πολύωρες λειτουργίες του δίνουν  έννοια  και  ουσία  στην  ημέρα.  Αλλά  συχνή  μελέτη  θα  μας  εξοικειώσει με τον αθωνικό ασκητικό τρόπο ζωής και τότε θα επωφεληθούμε να  εφαρμόσουμε  μερικά  διδάγματα  του  καθένας  στη  δική  του  περίπτωση.  δεν  μπορεί  να  γίνει  εξ  ολοκλήρου κατανοητό κατά την πρώτη προσεκτική ανάγνωση.  καταρρέουν  και  η  τιμή.  βασίζεται  στην  προσπάθεια  του  ανθρώπου  γι’ αγιότητα.  ένας  πολιτισμός  μπορεί  να  είναι  ισχυρός  σε  σχέση  με  την  εσωτερική  ζωή  των  ανθρώπων.  Ο  συγγραφέας  πιστεύει  ακράδαντα  στην  ικανότητα  του  ανθρώπου  να  γίνει τέλειος και με δυνατές αλλά κομψές λέξεις δίνει το έναυσμα στη φωτιά μας.  Η  ελευθερία  μας βρίσκεται σ’ ευθεία αναλογία με τη συναίσθηση μας.  η  ηλικία  και  η  φθείνουσα  υγεία  του  τον  ανάγκασαν  να  αναθέσει πολλή από την πρότερη δραστηριότητα του στους μοναχούς του.  αποκαλύπτει  τον  Εαυτό  του  σε  κάθε  πράγμα.  Ζει  τη  λειτουργία. η  εσωτερική ηθική του καθενός.ο.

  [//18] με το πιο ισχυρό ανθρώπινο πάθος.    Rosemary Edmonds      .  τότε  ο  συγγραφέας αυτού του βιβλίου είναι πράγματι ευλογημένος.  Είναι  καθαρός.  πράγμα  που  οδηγεί  τον  άλλο  σε  νέες  ενδοσκοπήσεις.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 9 ‐ αλλά με εμπιστοσύνη και αγάπη.  Έχει  τους  σκληρούς  μα  ευγενικούς οφθαλμούς ενός ασκητή. Γι’ αυτόν η δημιουργία είναι μια άλλη λέξη  ελπίδας.  Αν  ένας  άνθρωπος  κατέχει  μόνον  αυτό  το  οποίο  δίνει. Είναι  γεμάτος  μέχρι  τα  χείλη  με  τη  γνώση  του  Θεού.  Συχνά  δίνει  την  εντύπωση  ανθρώπου που έρχεται σε επαφή με αγνώστου είδους υπάρξεις που βλέπει φως  βαθειά  στη  σιωπή.  σπλαχνικός  και  αυστηρός  στις  κρίσεις  του.

  Μερικοί  (οπωσδήποτε  αυτοί  ήταν  από  τους  σοφότερους)  ανήγειραν  θυσιαστήριο  με  την  επιγραφή «Τω αγνώστω θεώ» (Πράξ.  το πνευματικό.  ενήργησε  πάρα  πολλά  θαύματα.  για  γνώση  πλήρη  και  ακέραιη.  Μια  πνευματική  κατάσταση  ενός  λαού  είναι  αιτία  ιστορικών  γεγονότων και δεν είναι πολύ μεγάλης σπουδαιότητας το ορατό.  Αφού  περιβλήθηκε  με  τέτοια  ασυνήθιστη  δύναμη  εκ  των  Άνω. Όλοι οι άνθρωποι των περασμένων γενεών ασχολήθηκαν με  αυτή  την  Πρώτη  Αρχή.  δεν  αμφέβαλε  ότι  η  αποκάλυψη.  Απ’  αυτή  τη  στιγμή  απέραντος  ορίζοντας  άνοιξε  για το  ανθρώπινο  γένος  κι  η  ιστορία  έλαβε  νέα  τροπή.  Το  ανθρώπινο  πνεύμα  πεινά  για  γνώση.2).  εξέδωκε  τις  εντολές  του  σαν  εντολές  του  Υψίστου.  ο οποίος μας δημιούργησες και μας έφερες στη ζωή.  Τίποτα δεν μπορεί να καταστρέψει την επιθυμία μας για τη γνώση και φυσικά η  ύψιστη  αναζήτηση  είναι  η  γνώση  του  Πρωτογενούς  Όντος.  Το πρόβλημα της γνώσεως του Θεού οδηγεί το νου σε έρευνα των αιώνων  του παρελθόντος.  ήλθε  από  Αυτόν  ο  Οποίος  είχε  δημιουργήσει  το  σύμπαν.  που  τόσο  θαυμάσια  του  ήλθε.  δηλαδή  η  φανέρωση  του  [//22]  Θεού  στο  Όρος  Σινά  όπου  ο  Μωϋσης  έλαβε  νέα  γνώση  για  το  Θείο  Όν:  «ΕΓΩ  ΕΙΜΙ  Ο  ΩΝ»  (Έξ.  Στο  όνομα  αυτού  του  Θεού  του  «ΕΓΩ  ΕΙΜΙ»  έπεισε  τον  Ισραηλιτικό  λαό  να  τον  ακολουθήσει.  Όλα  πραγματοποιήθηκαν  στο  Όνομα  και  με  το  Όνομα  του  «ΕΓΩ  ΕΙΜΙ».  Αξίωσε μας να Σε γνωρίσουμε  τον μόνον αληθινό Θεό.  Εδώ    δεν  μπορεί  να  υπάρξει  αμφιβολία  ότι  για  μας  και  για  όλον  το  χριστιανικό  κόσμο  σημειώθηκε  το  πιο  σπουδαίο  γεγονός  στα  χρονικά.  ο  οποίος  κατείχε  την  μεγαλύτερη  κατά  το  δυνατόν  μόρφωση  της  Αιγύπτου.14)  –  ο  Ιεχωβά. Ακόμα και στις μέρες μας συνέχεια  αντιλαμβανόμαστε  πως  ο  λόγος  καθεαυτός  δεν  μας  οδηγεί  πιο  πέρα  απ’  το  κατώφλι προς το άγνωστο. το μέσον της εισόδου μας  σ’ αυτή την ψηλότερη γνώση.  Αφού  πείστηκε  από  την  αυθεντικότητα  του  οράματος.  Ο  Μωϋσής. Η γνώση του Θεού  Ω Συ ο Ών  Ω Θεέ Πατέρα. 17. Παντοδύναμε Κύριε.  Αυτό  το  Όνομα  ήταν  η  .  3.  3.  ο  οποίος  αποκάλυψε  τον  εαυτό  του.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 10 ‐ [//19]  ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ  [//20]  [//21] (ΔΥΣΤΥΧΩΣ Η ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΔΙΚΕΙ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ)  1. Μόνον ο Θεός είναι η αιτία. Αντιλήψεις και ιδέες για την ύπαρξη της ζωής γενικά αναζητούν  έκφραση κι έτσι υποκινούν ιστορικά γεγονότα.23). σε στιγμές εμφανίσεως του Θεού στον άνθρωπο με τον ένα ή  τον  άλλο  προφήτη.  Δύναμη  είναι  αυτό  το  Όνομα  και  η  δύναμη  και  η  αγιότητα  είναι  ενέργεια  που  προέρχεται  από  το  Θεό. αν Αυτός αποκαλύψει τον εαυτό του.  το  οποίο  ή  ο  οποίος  πράγματι υπάρχει.  Οι  πατέρες  και  οι  παππούδες  μας  τον  λάτρευσαν  κατά  διάφορους  τρόπους  γιατί  δεν  γνώριζαν  «αυτόν  καθώς  εστι»  (Α’  Ιω. Στο Μωϋσή ανήκει η αθάνατη δόξα που έφερε το ανθρώπινο γένος πιο  κοντά  στην  αιώνια  αλήθεια. αλλά το αόρατο.

  Αυτό  έγινε  ιδιαίτερα  φανερό  καθώς  πλησίαζαν  στα  όρια  της  Γης  της  Επαγγελίας.  5.  από  τη  δουλεία  τους  στην  Αίγυπτο. αποκαλύπτοντας σ’ εμάς το πραγματικό τους μεγαλείο και θα  δώσει  νέες  διαστάσεις  σε  όλα  τα  πράγματα.  Η  νέα  Διαθήκη του Χριστού αναγγέλλει την αρχή μιας νέας περιόδου στην ιστορία του  .  όσο  μπορούσε  ο  Μωϋσής. 19. ο οποίος δε θα διαψεύσει τα αρχέτυπα της Παλαιάς Διαθήκης.  44.18).  1. 32.14 Ματθ. 38).  παρά  τα  πάρα  πολλά  θαύματα  στα  οποία  υπήρξε  αυτόπτης  μάρτυρας.  18. 35.  Κατά  την  Παλαιά  Διαθήκη  όλο  το  Ισραήλ  περίμενε  την  έλευση  του  προφήτη  για  τον  οποίον  «ο  Μωϋσής  έγραψεν»  (Ιωάν.  «Ελθέ  και  ζήσον  εν  ημίν.15.32.  Η  δειλή  καρδιά  τους  και  η  έλλειψη  της  πίστης  τους  ανάγκασε  τον  Κύριο  να  δηλώσει  ότι  κανείς  απ’  αυτούς  τους  διαποτισμένους  με  το  πνεύμα  της  Αιγύπτου δε θα δει την «καλήν γην» (Δευτ. το δε πρόσωπον  μου ουκ οφθήσεται σοι» (Εξ. Ο Θεός εισάκουσε την προσευχή του  και  αποκάλυψε  τον  εαυτόν  του. 1.  δεν  ολοκληρώθηκε  ακόμη.  Ο  προφήτης  κατ’  εξοχήν  «Ούτος  ο  Προφήτης»  (Ιωάν. 1.  ο  οποίος  είχε  αποκαλύψει  τον  εαυτό  του  ήταν  «ο  πρώτος  και  ο  έσχατος»  (Ησ. αλλά θα  τα επαληθεύσει. Από αυτό το όνομα «Εμμανουήλ» ερμηνευόταν «Ο Θεός μεθ’ ημών» (Ησ.1).  αιώνιες  και  ατέλειωτες.  Επίσης:  «Κύριος  είπε  προς  [//24]  με  …  προφήτην αναστήσω αυτοίς εκ των αδελφών αυτών ώσπερ σε και δώσω το ρήμα  μου εν τω στόματι αυτού.46).23). 4.  7.  Έτσι  για  εμάς  τους  Χριστιανούς  το  κεντρικό  σημείο  του  σύμπαντος  και  η  ύψιστη  έννοια  της  ιστορίας  ολόκληρου  του  κόσμου  είναι  ο  ερχομός  του  Ιησού  Χριστού. και λαλήσει αυτοίς καθ’ ότι αν εντέλωμαι αυτώ» (Δευτ.6)  και  δεν  μπορούσε  να  υπάρξει  κανείς  και  τίποτα  πριν  απ’  αυτόν  και  μετά  απ’  αυτόν.  «Εγώ  παρελεύσομαι  πρότερος σου … (και) ηνίκα δ’ αν παρέλθη μου η δόξα … (και) σκεπάσω τη χειρί  μου επί σε … και αφελώ την χείρα και τότε όψη τα οπίσω μου. Θ’ άφηναν τα οστά τους  στην έρημο.  Το ότι η αποκάλυψη που δέχτηκε ο Μωϋσής δεν ήταν ολοκληρωμένη είναι  φανερό και από την μαρτυρία του στο λαό «Κύριος ο Θεός εγερεί υμίν προφήτην  εκ  μέσου  υμών  …  αυτού  ακούετε».  Ο  Ισραηλιτικός  λαός  περίμενε  τον  ερχομό του Μεσσία που «όταν έλθη εκείνος αναγγελεί υμίν πάντα» (Ιωάν.  Κατά  τη  διάρκεια  της  περιπλανήσεως τους στην έρημο όμως ανακάλυψε ότι ο λαός αυτός ήταν μακριά  από  του  να  είναι  έτοιμος.23).21).  Ο  Μωϋσής  ήταν  προικισμένος  με  εξαιρετική  ευφυΐα.  γιατί  ο  Μωϋσής  δεν  μπορούσε  να  κατανοήσει  ολόκληρη  την  αποκάλυψη. Ο Μωϋσής ενθάρρυνε και προετοίμασε τη νέα γενιά πιο ικανή στην  αντίληψη  του  Θεού  του  αοράτου  μεν  αλλά  αυτού  που  κρατά  τα  πάντα  στο  χέρι  του.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 11 ‐ πρώτη  είσοδος  στην  «ζώσαν»  αιωνιότητα.  η  ανατολή  της  ημέρας  της  γνώσεως  του χωρίς αρχή Απολύτου σαν «ΕΓΩ ΕΙΜΙ».  και  παρά  [//23]  την  μοναδική‐θαυμαστή  αποκάλυψη  του  Αιωνίου.  ο  Μωϋσής  εξήγαγε  τους  ακόμα  πρωτόγονους  Ισραηλίτες.  Στο  όνομα  του  Ιεχωβά.  Αντιλήφθηκε  ότι  αυτός.25). 33.22.  Και  έτσι  έψαλλε:  «Άκουε  Ουρανέ  και  λαλήσω.  ίνα  ίδωμεν  σε»  ήταν  η  συνεχής  κραυγή  του  αρχαίου  Ισραήλ.  ακουέτω η Γη τα ρήματα μου» (Δευτ.  αλλ’  εκτιμάται  περισσότερο κυρίως γιατί αντιλήφθηκε ότι η δοσμένη σ’ αυτόν αποκάλυψη παρ’  όλο  το  μεγαλείο  της  και  την  αξία  της.

  Αυτός  στον  οποίο  ο  κόσμος  χρωστούσε  τη  δημιουργία του· εκτός όμως από σπάνιες εξαιρέσεις. «ο κόσμος αυτόν ουκ έγνω»  (Ιωάν.  Κι  έτσι  Αυτός  εμφανίστηκε. παρά το αδύνατο της γνώσεως της ουσίας του Θείου Όντος.  Το  γεγονός  ήταν  ανυπολόγιστα  πάνω  απ’  την  αντίληψη  ενός  συνηθισμένου  ανθρώπου. Αυτός δεν είδε το Θεό  [//25] όπως τον  είδαν οι απόστολοι στο Όρος Θαβώρ· «Μωσής δε εισήλθεν εις τον γνόφον ού ήν ο  Θεός»  (Εξ.  Ενδιαφερόταν  ο  Μωϋσής.  Στο  όνομα  του  Ιεχωβά  όλη  όσοι  αντιστάθηκαν  στον  Μωϋσή  υπέφεραν  φοβερά  αντίποινα. Δεν  πολέμησε  τους  αντιπάλους του.  δεν  μπορούμε  να  είμαστε  βέβαιοι. Και απομένει σ’ εμάς να τον αναγνωρίσουμε σαν παντοκράτορα  ακριβώς  γιατί  «εαυτόν  εκένωσεν  μορφήν  δούλου  λαβών»  (Φιλιπ. 12. ούτε στη Συναγωγή.  Τώρα  η  θεία  σφαίρα  ακτινοβολεί  στο  ανεξερεύνητο  μεγαλείο  της  αγάπης  και  της  ταπεινότητας  του  Θεού  και  πατρός  μας.  20.  σαν  άνθρωπος. Αλλά είναι  αδύνατο για εμάς τους χριστιανούς να διαβάσουμε τα πρώτα βιβλία της Παλαιάς  Διαθήκης  χωρίς  να  τρομάξουμε. ούτε στην  πολιτεία.    Ο  Μωϋσής  όμως  οπωσδήποτε δεν έλαβε μια καθαρή όραση.  είναι  φανερό  ότι  χρειαζόταν  ορισμένες  αποδείξεις  δυνάμεως  και  αυθεντίας  που  θα  του  παραχωρούνταν.  12.47).  Όταν  έφτασε  ο  λαός  στα  όρια  της  Γης  της  Επαγγελίας.  Τούτο  μπορεί  να  ερμηνευτεί  ποικιλλότροπα.9‐13). Ήρθε με άκρα πραότητα.7).21).  1.  αλλά εξ ολοκλήρου υπερβατικό  «μη Όν».  αλλά  το  βάρος  πέφτει στον άγνωστο χαρακτήρα του Θεού.  ενώ  ο  ερχομός  του  Χριστού  θ’  αλλάξει  τα  πάντα.  Το αντίθετο έγινε με το Χριστό. 18‐20). και να τους αναγκάσει να δεχτούν τη διδασκαλία του.  Το  όρος  [//26]  Σινά  «κεκαυμένω  πυρί»  και  ο  λαός  οδηγήθηκε  δια  «γνόφου  και  σκότους  και  θυέλλης»  εις  «σάλπιγγος  ήχον  και  φωνήν  ρημάτων». ότι αυτό το Όν  είχε  προσωπικό  χαρακτήρα.  πράγματα που δεν μπορούσαν να υποφέρουν (Εβρ.  Τί  είδους  αθανασία  προσέφερε. δεν είχε ανάγκη ν’  ασκήσει  βία. αν και κατά ποια έννοια και με ποια  σχέση  του  χαρακτήρα.  αλλά  πού  και  για  ποιό  σκοπό.  Ο  Μωϋσής. 11.  κάποια  απρόσωπη  υπερπροσωπική  κοσμική  πορεία.  οι  οποίοι  ακόμα  είχαν  ροπή  προς  την  ειδωλολατρεία. ν’ αποκαλύψει  σ’  .  αν  ήθελε  να  εντυπωσιάσει  τους  Ισραηλίτες.  γιατί  πώς  μπορεί  να  υπάρχει  αιώνια  μεταφυσική  μοναξιά. του κόσμου ολόκληρου. φτωχότερος των  φτωχών «μη έχων πού την κεφαλήν κλίναι». τότε δεν μπορεί Αυτός να είναι αιώνια μόνος στον  Εαυτό  του.  ή  ανάγκη  να  χρησιμοποιήσει  δύναμη  για  να  τιμωρήσει  τους  αντιπάλους.  ο  Μωϋσής πέθανε.  Δόθηκε στο Μωϋσή η χάρη να γνωρίσει ότι το απόλυτο πρωτογενές Όν δεν  είναι  μια  γενική  οντότητα. από αποκάλυψη εκ των άνω.  2.  Σαν Δημιουργός και αληθινός Κύριος όλων των όντων. Δεν είχε καμιά αυθεντία.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 12 ‐ ανθρώπινου  γένους.10).  ότι  ήταν  ζων  και  ζωοδότης  Θεός. Αποδείχτηκε σ’ αυτόν. Αυτός ήρθε  «ίνα σώση τον κόσμον» (Ιωάν. Σκέφτηκε  ότι: Αν ο Θεός είναι πρόσωπο.  Ο  πρώτος  που  τον  αναγνώρισε  ήταν  ο  Ιωάννης  ο  Βαπτιστής  και  γι’  αυτό  ειπώθηκε  γι’  αυτόν  ότι  ήταν  «ο  μείζων  εν  γεννητοίς  γυναικών» και το τέλος του νόμου και των προφητών (Ματθ.  αφού  υπέστη τελικά μαρτυρικό θάνατο.  Ήταν  έτοιμος  ο  Θεός  να  τους  οδηγήσει.  ακόμη  πολλές  φορές  και  θανατώθηκαν.  θα  φέρει  τη  νέα  αποκάλυψη  που  θα  επηρεάσει τη μοίρα της όλης δημιουργίας.

  να γίνομε αδέλφια του και μέσω αυτού αγαπημένοι γιοί του Πατέρα και εκλεκτό  κατοικητήριο  του  Αγίου  Πνεύματος.  Η  πείρα  αποδείχνει  σ’  όλους πολύ καθαρά ότι όταν οι Χριστιανοί αρχίσουν να ελαττώνουν τον ορίζοντα  της αποκαλύψεως που δόθηκε σ’ εμάς από τον Ιησού Χριστό και το Άγιο Πνεύμα.  Η γνήσια χριστιανική ζωή βιώνεται «εν πνεύματι και αληθεία» (Ιωάν. 5. Να  γίνουμε  σαν  κι  αυτόν  καθ’  όλα.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 13 ‐ εμάς τον ένα Αληθινό Θεό. Δε θέλουμε να του μοιάσουμε σε όλα.  ότι  ο  Θεός  είναι  μια  υποστατική  ύπαρξη. προοριζόμαστε να γίνομε συμμέτοχοι της υπάρξεως του. Και έτσι εκδηλώνεται η  ανάγκη  κάποιου  είδους  οργανώσεως  να  υποτάξει  και  να  συγκαταλέξει  τον  οργανωμένο  βίο  των  ανθρώπων.  Στην αιώνια ουσία της η χριστιανική ζωή είναι θείο Πνεύμα και αλήθεια κι  επομένως  ξεπερνάει  όλους  τους  εξωτερικούς  τύπους.23)  κι έτσι εκδηλώνεται σε κάθε τόπο και χρόνο.  όχι  όμως  ένα  πρόσωπο  αλλά  τρία  σε  ένα:  Η  Αγία  Τριάδα. Αποκάλυψε σ’ εμάς το Θεό σαν  Φως  που  διαλύει  κάθε  σκοτάδι  (Α’  Ιωάν.  οι  οποίες  να  μπορούν  να  κάνουν  την  τήρηση των εντολών αδύνατη. όχι τόσο σαν Θεός αλλά σαν άνθρωπος. (Δε χρειάζεται ν’ ασχοληθούμε σ’ αυτό το  .  Ο  κόσμος  συνεχίζει  να  σπαρταρά  στον  φαύλο  κύκλο  των  υλικών  προβλημάτων. 3.  Αλλ’  ο  άνθρωπος  μπαίνει  σ’  αυτό  τον  κόσμο  σαν  tabula  rasa  (άγραφο  χαρτί). καθώς οι θείες εντολές του Χριστού  έχουν  απόλυτο  χαρακτήρα.  έγινε άνθρωπος.  για  ν’  «αυξηθή  και  να  κραταιωθή πνεύματι πληρούμενος σοφίας» (Λουκ.  που  βρίσκονται  μακριά  της  ηθικής.  διαφορετικά  κινδυνεύουμε  να  χάσουμε  την  έμπνευση  ν’  αρπάξουμε  τη  Βασιλεία  των  Ουρανών.  ταξικών.  Έδωσε  σ’  εμάς  το  βάπτισμα  «εν  πνεύματι αγίω και πυρί» (Ματθ. Γιατί πράγματι. Έδωσε σ’  εμάς το λόγο που έλαβε ο ίδιος από τον Πατέρα.40).  εθνικών  και  άλλων  τέτοιων.48).  Γνώρισε  σ’  εμάς  το  πιο  σπάνιο  μυστήριο  απ’  όλα. στ’ αλήθεια.  Αν  θέλουμε να διατηρήσουμε την ελπίδα σωτηρίας πρέπει να είμαστε θαρραλέοι.33).  γιατί  ο  κόσμος αρνείται ν’ ακολουθήσει το Χριστό. Κι εμείς σαν Χριστιανοί ποτέ δεν  πρέπει  ν’  απαρνηθούμε  το  σκοπό  μας.  Αλλ’  είναι  σημαντικό  σ’  αυτό  το  σημείο  του  σχεδίου  του  Θεού  να  τονίσουμε  ότι  αποκλείεται  και  η  ελάχιστη  πιθανότητα  εξαναγκασμού ή εκ των προτέρων προορισμού. Οι εν Χριστώ πατέρες μας και  οι  απόστολοι  που  μας  δίδαξαν  να  τιμούμε  τον  αληθινό  Θεό  ήξεραν  καλά  ότι  η  ζωή  εν  Αγίω  Πνεύματι  ξεπερνά  κάθε  γήινο  θεσμό·  το  ίδιο  το  Άγιον  Πνεύμα  ακόμη  κατασκευάζει  για  τον  εαυτό  του  κατοικία.  1.  Με  άλλες  λέξεις  δεν  υπάρχουν  και  δε  μπορεί  να  υπάρχουν  πουθενά  στη  γη  περιστάσεις.  Εγώ  νενίκηκα  τον  κόσμον»  (Ιωάν. Ο  Χριστός  είπε:  «Θαρσείτε.  οικονομικών.  σιγά‐σιγά  παύουμε  να  ελκυόμαστε  από  το  αποκαλυμμένο  σ’  εμάς  Φως.  Αυτός  νίκησε  τον κόσμο. 4.  Η  κατοικία  του  Αγίου  Πνεύματος  είναι  η  Εκκλησία  η  οποία  διαφύλαξε  μέσα  σε  αγώνες  και  βία  στο  πέρασμα  των  αιώνων  τον  πολύτιμο  θησαυρό  της  αλήθειας  όπως αυτή αποκαλύφτηκε από το Θεό.  Κατά  την  προαιώνια  πρόνοια  του  Θεού  για  [//27] τον άνθρωπο. Στο φως αυτής της γνώσεως μπορούμε να  δούμε τώρα την οδό προς την αιώνια τελειότητα (Ματθ. Αποκάλυψε σ’ εμάς το όνομα του Πατέρα.11).  τόπο  πραγματικό  χρησιμοποιούμενο  σαν  δοχείο  για  την  διατήρηση  των  χαρισμάτων  του. 2.  16.5).  [//28]  διανοητικής και κυρίως πνευματικής τελειότητας.

 3.  Το  γνωρίζουμε  αυτό  με  γνώση που δεν μπορεί ν’ αποδειχθεί με τα συνηθισμένα μέσα.  Στην  προς  Εβραίους  επιστολή  ο  όρος  περιγράφει  το  πρόσωπο  του  Πατέρα  «Ός  ών  …  χαρακτήρ  της  υποστάσεως  αυτού»  (Εβρ.    Η  αποκάλυψη  του  Θεού.  Και  στις  ώρες  που  το  άσβεστο  φως  του  φωτίζει  την  καρδιά  μας  αντιλαμβανόμαστε  ότι  δε  θα  πεθάνουμε.  11.  «Ο  δε  Κύριος  το  Πνεύμα  εστιν·  ου  δε  το  Πνεύμα  Κυρίου  εκεί  ελευθερία … δόξαν Κυρίου κατοπτριζόμενοι την αυτήν εικόνα μεταμορφούμεθα  από δόξης εις δόξαν» (Β’ Κορ. Η αποστολή της Εκκλησίας είναι να οδηγεί  τους  πιστούς  στη  φωτεινή  σφαίρα  του  Θείου  Όντος. Γεμίζει τις ψυχές  μας  με  αγάπη για την ανθρωπότητα. εφ’ όσον το Πνεύμα το ίδιο μαρτυρεί μέσα μας.  Σε  άλλες  αναφορές  στην  ίδια  επιστολή  ο  όρος  ερμηνεύεται  με  το  Substance  «Νυν  πίστις  εστί  ελπιζομένων  υπόστασις»  και  με  το  very  being  μοιράζονται  το  περιεχόμενο  της Ελληνικής θεολογικής εκφράσεως Υπόσταση με την έννοια της προσωπικής  διαστάσεως  του  Being. 11.  Η  ύπαρξη  του  για  μας  τώρα  είναι  η  πρώτη  πραγματικότητα.  1.  τον  άνθρωπο  ή  το  Θεό.  Δια  του  Χριστού  και  κατά  την  επιφοίτηση  του  Αγίου  Πνεύματος  ο  Θεός  έδωσε  σ’  εμάς  την  πλήρη  αποκάλυψη  του  εαυτού  του.18).46).  στο  ύψιστο  μεγαλείο  του  σύμπαντος.17) η υπόσταση δηλώνει  απλή  πραγματικότητα  και  μεταφράζεται  στην  αγγλική  σαν  εμπιστοσύνη  ή  βεβαιότητα.  που  πρώτιστα  και  κύρια  μεταφέρει  την  πραγματικότητα  και  συνδυάζεται  με  το  αντικείμενο.  που  είναι  ο  πυρήνας  της  ζωής  του. Η  απερίγραπτη  πραότητα  του  αγγίζει  και  διέρχεται  την  καρδιά  μας.  Έχουν σαν παράδειγμα το Χριστό που εφύλαξε τις εντολές του Πατέρα του χωρίς  να  παραβεί  το  Μωσαϊκό  νόμο  με  όλο  «το  δυσβάστακτον  φορτίον  του»  (Λουκ.  Αισθανόμαστε  τη  θεία  παρουσία  του  και  μέσα  μας  και  έξω  από  μας. που όμως για μας  δεν έχει ανάγκη αποδείξεως.  Στο  παρόν  κείμενο  οι  όροι  υπόσταση  και  πρόσωπο  (Persona) είναι ταυτόσημοι.17.  Η  Εκκλησία  είναι  το  πνευματικό  κέντρο  του  κόσμου  μας  που  κατευθύνει  την  καθολική  ιστορία  του  ανθρώπου.3).  ασύγκριτα  καθαρότερη  απ’  όλα  τα  [//29]  παρερχόμενα  φαινόμενα  του  κόσμου.  Αυτοί  στην  πορεία  τους  μπορούν  να  περάσουν  άνετα  μέσα  από  τις  παραδόσεις  και  τους  νόμους.  στο  πρόσωπο  του  ανθρώπου  και  στην  ακτινοβολούσα  διάνοια  του.  Αυτός  διανοίγει  τα  μάτια  μας για να προσέξομε και θαυμάσομε τα δημιουργήματα του.  ως  «ΕΓΩ  ΕΙΜΙ  Ο  ΩΝ»  προϋποθέτει  τον  προσωπικό  χαρακτήρα  του  απόλυτου  Θεού. Στην Β’ προς Κορινθίους Επιστολή (Β’ Κορ.  Πολλές  φορές  χρησιμοποιήθηκε σαν συνώνυμο της ουσίας  (substantia είναι η ακριβής λατινική  ερμηνεία).  Εκείνοι  που  μέσα  από  μακρούς  ασκητικούς  αγώνες  παρέμειναν  πιστοί στις εντολές του Ευαγγελίου αντιλήφθηκαν ότι η ελευθερία τους σαν γιοί  του  Θεού  δεν  ελέγχεται  από  παραδόσεις  του  παρελθόντος.  Για  να  εξηγήσουν  αυτή  την  αποκάλυψη  οι  Πατέρες  υιοθέτησαν  τον  φιλοσοφικό  όρο  υπόσταση.     [//30] (ΔΥΣΤΥΧΩΣ Η ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΔΙΚΕΙ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ)  .  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 14 ‐ σημείο  με  τους  ζηλωτές  που  προσδίδουν  αξία  στην  εξωτερική  μορφή  παρά  στο  περιεχόμενο).

  14. 15.12). θα ερευνούσαν στο  σκοτάδι. Αντί γι’ αυτό υπέδειξε  πώς  μπορούν ν’ αποχτήσουν ακριβή γνώση «εάν υμείς μείνητε εν τω λόγω τω εμώ …  γνώσεσθε την αλήθειαν» (Ιωάν. Το αίνιγμα του «ΕΓΩ ΕΙΜΙ»  Το  πρωτογενές  Όν  έγινε  γνωστό  σ’  εμάς  με  το  ΕΓΩ  ΕΙΜΙ  Ο  ΩΝ  (Εξ.32).  εκείνος  μαρτυρήσει περί εμού» (Ιωάν.2).  Είδαμε ότι ο Χριστός σταδιακά άρχισε να ομιλεί για τον Πατέρα.  16. «Εγώ και ο Πατήρ μου έν εσμέν» (Ιωάν.23).  ίνα  μένη  μεθ’  υμών  εις  τον  αιώνα»  (Ιωάν. 8.16). Και  . 18.  αλλά  όσα  είπε  ήταν  πάνω  από  την  αντίληψη  και  του  πιο  σοφού  απ’  τους  ακροατές  του.  Αντιλαμβάνονταν  τον  Θεό  κυρίως  από  τα  ιστορικά γεγονότα.  «Έτι  πολλά  έχω  λέγειν  υμίν  αλλ’  ου  δύνασθε  βαστάζειν  άρτι» (Ιωάν.  αλλ’  απευθύνθηκε  σ’  αυτούς  σαν να ήταν ένα πρόσωπο (Γεν. «Το Πνεύμα το Άγιον … διδάξει πάντα  και υπομνήσει υμάς πάντα ά είπον υμίν» (Ιωάν.  αλλά  και  αυτός  καμιά  προσπάθεια  δεν  έκανε  να  τους  εξηγήσει  για  την  εικόνα  αυτού  του  Θείου  Όντος. «Όταν δε έλθη εκείνος.  Ιδού ο άνθρωπος γέγονεν ως είς εξ ημών» (Γεν. 3.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 15 ‐ 2.13‐ 14).22). το  Πνεύμα της αληθείας οδηγήσει υμάς εις πάσαν την αλήθειαν» (Ιωάν. 14.  Αυτές  οι  προοδευτικές  αποκαλύψεις  των  ουρανίων σφαιρών είναι υψίστου ενδιαφέροντος και σε σύγκριση μαζί τους κάθε  άλλο συμβάν στην ιστορία του κόσμου γίνεται επουσιώδες.  1.  Έτσι  παρουσιάζεται  ένα  τρίτο  πρόσωπο.58).  «Και  είπεν  ο  Θεός  ποιήσωμεν  άνθρωπον  κατ’  εικόνα  ημετέραν  και  ομοίωσιν»  (Γεν.  «Και  Κύριος  ο  [//31]  Θεός  είπεν.  παρατηρούμε  ότι  ο  Θεός  προσπάθησε  να  δώσει  ν’  αντιληφθούν  οι  προγενέστεροι από μας ότι αυτό το ΕΓΩ ΕΙΜΙ είναι μια ύπαρξη αλλά συγχρόνως  τρία  πρόσωπα.  Η  απόκτηση  της  γνώσεως  του  Θεού  είναι  μια  αργή  πορεία  και  δεν  πραγματοποιείται σ’ όλο της το πλάτος απ’ την αρχή. 8.26).26).  «Και  ερωτήσω  εγώ  τον  πατέρα  και  άλλον  παράκλητον  δώσει  υμίν.  3.13). Όχι μόνον η κοσμική  μας δραστηριότητα για το καθένα αλλά όλα όσα ο νους μπορεί ν’ αντιληφθεί για  τον  απέραντο  κόσμο  είναι  μια  προετοιμασία  για  ένα  απερίγραπτο  κόσμο  είναι  μια  προετοιμασία  για  ένα  απερίγραπτο  θαύμα  της  εισόδου  του  πνεύματος  στη  ζωντανή αιωνιότητα σε στενή σχέση με την αγάπη. Οπωσδήποτε όμως ο Θέος ευδόκησε με μια ζωντανή συνάντηση με Αυτόν ν’  αξιολογηθούν  σε  κάποιο  μέτρο  οι  διακηρύξεις  του  Θεού  που  αναφέρονται  στην  Παλαιά  και  την  Καινή  Διαθήκη.  Και  στις  περιπτώσεις  κατά  τις  οποίες  ο  Θεός  μιλούσε  για  τον  εαυτό  του  χρησιμοποιούσε  το  «ημείς». και κατά  το  τέλος  της  επίγειας  ζωής  του  μίλησε  για  το  Άγιο  Πνεύμα. Παρ’ όλη τη ζέση της πίστεως των.  14. Γιατί ο Θεός είναι πάντοτε  και  σ’  όλες  του  τις  εκδηλώσεις  αναλλοίωτα  ένας  και  αόρατος. ούτε ο Μωϋσής  ούτε οι προφήτες που ήσαν οι κληρονόμοι του μπόρεσαν να εκτιμήσουν πλήρως  την  ευλογία  που  δόθηκε  σ’  αυτούς.  Όταν  εμείς  οι  γιοί  της  Καινής  Διαθήκης  μελετούμε  την  Παλαιά  Διαθήκη.  «Πριν  Αβραάμ γενέσθαι εγώ ειμι» (Ιωάν. Αν στρέφονταν προς αυτόν εν Πνεύματι.  «το  Πνεύμα  της  αληθείας  ό  παρά  του  Πατρός  εκπορεύεται.26).  Αιώνες  πέρασαν  προτού  γίνει  κατανοητό  το  αληθινό  περιεχόμενο  αυτού  του εκπληκτικού «ΕΓΩ ΕΙΜΙ».31. 16.  Αρχικά  οι  μαθητές  δεν  εννόησαν  γιατί  μιλούσε.  Ο  Χριστός  χρησιμοποίησεν  απλή  γλώσσα  κατανοητή  και  στον  πιο  αμαθή. Ακόμα πιο εμφανής έγινε  στον  Αβραάμ·  του  εμφανίστηκαν  τρεις  άνθρωποι.

13). (Ψαλμ.29.  μέχρι  και  του  τελευταίου  ιστού  της  υπάρξεως  μας. τον Χριστόν  «την Θεού δύναμιν  και Θεού σοφίαν» (Α’ Κορ.  Πνεύμα  εστι  και  ζωή  εστι»  (Ιωάν.  [//33]  ΕΓΩ ΕΙΜΙ Ο ΩΝ.  Η  γνώση  του  προσωπικού  Θεού  δημιουργεί  χωρίς  αμφιβολία ένα προσωπικό χαρακτήρα.  6.  «Τα  ρήματα  ά  εγώ  λαλώ  υμίν. 10.  Οι  μέρες  μας  είναι  γεμάτες  από  επιθυμία  να  μπουν  στη  Θεία  σφαίρα. πρόσωπο προς πρόσωπο.  Η  ενσυνείδητη  επαφή  με  αυτόν  χαρακτηρίζει  τον  άνθρωπο  για  πάντα. 69.  υμών  δε  και  αι  τρίχες  της  κεφαλής  πάσαι  ηριθμημέναι  εισί»  (Ματθ.  Και  έν  εξ  αυτών  ου  πεσείται  επί  της  γης  άνευ  του  πατρός  υμών. η  θάλασσα και πάντα τα εν αυτή».26.  10.  Το  συνειδός  του  διέρχεται  ολόκληρη  την  ύπαρξη.  ν’ απευθυνθώ σ’ αυτόν: «Συ ο οποίος υπάρχεις» και συγχρόνως να αισθανθώ ότι  αυτό  το  «ΕΓΩ  ΕΙΜΙ»  και  το  «Συ  ο  Οποίος είσαι»  είναι  το όλο Όν.  τον  οποίο  ήρθε  να  γνωρίσει.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 16 ‐ ήρθε  και  αποκάλυψε  σ’  εμάς  [//32]  σ’  εμάς  την  πληρότητα  της  θείας  αγάπης.  Κάθετι  που  κάλεσε  στη  ζωή  από  την  άβυσσο  της  ανυπαρξίας  υπάρχει  μόνο  με  τη  θέληση  του. 1. που έρχεται κάτω σ’ εμάς μέσω της αγάπης.  «Ουδέν  γαρ  εστι  κεκαλυμμένον  ό  ουκ  αποκαλυφθήσεται  και  κρυπτόν  ό  ου  γνωσθήσεται  …  ουχί  δύο  στρουθία  ασσαρίου  πωλείται. Και εμείς από την πλευρά  μας. Το όμοιο αναγνωρίζει το όμοιο.  Η  προσευχή  μας  .  Γεμίζει  τις  ψυχές  μας.  αυτοΰπαρξη. 1.  Αυτός  είναι  πρόσωπο  κατ’  απόλυτη  έννοια.  Πώς  μπορεί  κανείς  να  περιγράψει  την  κατάσταση  του  πνεύματος  στο  οποίο ο Θεός αποκαλύπτεται ωσάν «ΕΓΩ ΕΙΜΙ».  με την προσοχή.  αυτάρχης.  Αναγεννιέται το Πνεύμα του. «Υμνείτε αυτόν ο ουρανός και η γη. Απ’ αυτό το σημείο.5).10).  αλλά το δώρο ήταν τεράστιο για την αντίληψή μας.  4.  Κάθε στιγμή της ζωής μας. να  δώσει σ’ εμάς την αφθονία της ζωής του (Ιωάν.  «Και  ουκ  έστι  κτίσις  αφανής  ενώπιον  αυτού.63).  Αυτήν ακριβώς τη ζωή πρέπει να επιδιώκομε τώρα.  Η  γη.  Ένας  τέτοιος  άνθρωπος  δεν  απομακρύνεται  από  το  Θεό  της  αγάπης. ζωή που δίνεται εκ των άνω.  πάντα  δε  γυμνά  και  τετραχηλισμένα  τοις  οφθαλμοίς  αυτού  προς  όν  υμίν  ο  λόγος»  (Εβρ. κάθε παλμός της καρδιάς μας είναι στα χέρια  του. διψάμε γι’ αυτό το δώρο. αυτός ο ίδιος ζητά να είναι μαζύ μας. Υπάρχει  ένα  τέλος  στην  θανατηφόρα  ανιαρότητα  του  απρόσωπου.  η  όλη  ύπαρξη. Όμως δεν αποσύρεται αλλά  περιμένει  με υπομονή εμάς να τον αγαπήσομε.  Η  προσωπική  μου  ζωή  μέχρι  την  μικρότερη  λεπτομέρεια  της  προέρχεται  αποκλειστικά  απ’  αυτόν. Πράγματι αυτός είναι ο Υπάρχων.24) όπως αυτός μας αγάπησε.  Αυτός  είναι  αγέννητος. και μπορώ να μιλήσω σ’ αυτόν ιδιαίτερα. Αυτός μόνος ζει  στ’  αλήθεια. έχει τη ροπή να βλέπει παντού  την  καθορισμένη  φυσική  πορεία  και  ν’  αντιλαμβάνεται  τα  πάντα  στο  φως  του  προσώπου  του  Θεού.  Αυτός  είναι  η  αλήθεια  είναι  «το  φως  …  και  η  σκοτία  αυτό  ου  κατέλαβεν»  (Ιωάν.  Η ψυχή τον γνωρίζει αλλά δεν μπορεί να τον περιλάβει και εκεί βρίσκεται  ο  πόνος  της. και με την επαρκή  γνώση του πρωτογενούς Όντος.  ολόκληρο  το  σύμπαν μαρτυρεί γι’ Αυτόν. Είναι γλυκός  και ευγενής. και δεν υπάρχει κανένας και τίποτα που να μπορεί να ξεφύγει από το  άγρυπνο βλέμμα του.30). Και να.34). Το πλησίασμα του στην καρδιά  κάποιου είναι τόσο ψηλαφητό ώστε η εν αυτώ χαρά είναι σαν φως.  προσδένοντας  αυτές  πιο  σταθερά  στον  εαυτό  του.

 Πρέπει να ψάχνουμε για μάρτυρες στους οποίους μπορούμε να βασιστούμε  και  οι  οποίοι  βρίσκονται  μόνο  στην  Εκκλησία.4)  μας  δίνει  άλλο  παράδειγμα:  «Ηυδόκησεν  ο  Θεός  …  αποκαλύψαι  τον  υιόν  αυτού  εν  εμοί»  (Γαλ.  Η  ιστορία  της  Εκκλησίας  μπορεί  να  μας  δώσει  πολλά  τέτοια  παραδείγματα. της οποίας το  άγγιγμα αισθανόμαστε. δυό φορές ταξίδεψε  στην Ιερουσαλήμ για να δει τον Πέτρο και  τους άλλους «κατ’ ιδίαν δε τοις δοκούσι» και να θέσει υπ’ όψη τους το Ευαγγέλιο  που  κήρυττε  «μήπως  εις  κενόν  τρέχω  ή  έδραμον»  (Γαλ.  δεν  είναι  [//34] μόνο σφάλμα αλλά και επικίνδυνο να βασιζόμαστε αποκλειστικά και  μόνο σ’ αυτό.  μέσα  στο  οποίο  εμφανίζεται  η  αγάπη. Πιστέυουμε ότι σε κάθε δεδομένη ιστορική στιγμή είναι δυνατό να βρεθούν  ζωντανοί μάρτυρες της γνώσεως του Θεού και μέχρι του τέλους του ανθρωπίνου  γένους δε θα λείψουν.16). διδασκάλων και ασκητών. Αλλά παρά το γεγονός του εναγκαλισμού όλων απ’ την  αγάπη.  παρά  το  γεγονός  του  Φωτός.  Και  πολύπλευρη  είναι  η  πείρα  ότι  μας  δίνεται  το  ζητούμενο.  Στον  ένα  τονίζεται  γενικότερα  κάπως  υπερβολικά  η  ενότητα  της  .12). Όλες οι λέξεις τις οποίες η νέα γνώση και η  νέα  ζωή  διαβίβασε  από  γενιά  σε  γενιά  περιέχουν  ως  ένα  σημείο. Ας λάβομε σαν παράδειγμα δύο από τους τύπους του ορισμού  της  ενότητας. όμως.  ο  απόστολος  Παύλος  που  αρπάχθηκε  στον  παράδεισο  και  άκουσε  άρρητα  ρήματα  (Β’  Κορ.33). που μέσω των αιώνων μετέδιδαν το πνεύμα  της  ζωής  και  πολλές  φορές  κατέγραφαν  τη  μαρτυρία  τους  στα  συγγράμματα  τους.  Τέτοιοι  στο  παρελθόν ήταν οι απόστολοι που αποθησαύρησαν για μας τη γνώση του έλαβαν  κατευθείαν από το Θεό στα Ευαγγέλια και τις Επιστολές.  και  ακόμα  και  τότε  όχι  εξ  ολοκλήρου. Μόνο μετά τη βεβαίωση  [//35] από έγκυρη πηγή μπορούμε  να  βασισθούμε  στην  πείρα  μας  την  προσωπική.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 17 ‐ πρέπει  να  είναι  φλογερή.  Από  την  εποχή  των  αποστόλων  οι  πιστοί  ζουν  στην  προσευχή  τους  την  μόνη πραγματικότητα του Ενός Θεού στα πρόσωπα του Πατέρα. Ακολούθησε μια σειρά  πατέρων. 1.  1.  Στις  καρδιές  μας  υποκειμενικά  φαίνεται  ότι  αυτή  η  πείρα  δεν  επιδέχεται καμιά αμφιβολία καθ’ όσον ελέγχεται από την αγάπη.  2. του Υιού και του  Αγίου  Πνεύματος.  Έτσι  δεν  πρέπει  να  παύσουμε  να  προσευχόμαστε  θερμά  στο  Άγιο  Πνεύμα  να  φυλάει  τα  βήματα  μας  από  τα  μονοπάτια του ψεύδους.  Η  ανθρώπινη  γλώσσα  ποτέ  δεν  βρήκε  ικανοποιητική  λογική  ορολογία για να εκφράσει την πνευματική εμπειρία και τη γνώση του Θεού όπως  διακηρύσσεται από τον ίδιο τον Θεό.  που  η  ηλικία  και  η  μακροχρόνια  πείρα  της  είναι  ασύγκριτα  πλουσιότερη  από  την  ατομική  μας.  Το  πνεύμα  μας  δεν  πρέπει  να  είναι  βραδύ  στους  παλμούς  του  σε  σχέση  με  το  Θεό. ότι δηλαδή ο γιος τον οποίο θα έφερνε στον κόσμο θα  ήταν  τόσο    μεγάλος  ώστε  να  ονομασθεί  Υιός  του  Θεού  του  Υψίστου  και  που  η  βασιλεία  του  δε  θα  είχε  τέλος  (Λουκ.  Και  σε  κάθε  βήμα  μας  είναι  αναγκαίο  να  θυμόμαστε  ότι  η  μόνωση  δια  της  αυτοεμπιστοσύνης  είναι  φορτωμένη  με  την  πιθανότητα  ν’  αμαρτήσουμε  απέναντι  στην  Αλήθεια.  μια  γνήσια  θεώρηση του Θεού.32.  ώστε  να  διδαχθούμε  να  ρωτάμε  αυτούς  που  έχουν  μεγαλύτερη  πείρα  να  κρίνουν  αν  η  περίπτωσή  μας  δεν  είναι  απλώς  φαντασία  αλλά  χάρη  που  προέρχεται  εκ  των  άνω. Από την αγία Γραφή γνωρίζομεν ότι η υπέραγνη παρθένος Μαρία  έτρεξε στην εξαδέλφη της Ελισάβετ ν’ ακούσει από τα χείλη της αν η αποκάλυψη  που δέχτηκε ήταν αληθινή.  12.

  Μεταφέροντας  την  έμφαση  από  τον  όρο  υπόσταση  στον  όρο  πρόσωπο  –που  είναι  πλησιέστερος  στην  αποκάλυψη  του  ΕΓΩ  ΕΙΜΙ–  ο  δεύτερος τύπος ερμηνεύει το ΕΓΩ ΕΙΜΙ σαν το Απόλυτο υποκείμενο θεωρούμενο  στο καθαυτό Εγώ.  Bulgakov  στα  κείμενα  του). 13. και ουδείς όμοιος του.  Έτσι ο νους που λειτουργεί ορθολογικά χειραγωγείται σταθερά χωρίς να μπορεί  να  κινηθεί  προς  την  μια  ή  την  άλλη  πλευρά  σαν  ένα  σώμα  καρφωμένο  σε  σταυρό.  αλλ’  αρχίζομε  ν’  αντιλαμβανόμαστε ότι αν ο Θεός.  ο  Υιός  και  το  Πνεύμα  φαίνονται  στην  συνυποστατική τους ενότητα.  Η  Τριάδα  είναι  ο  Θεός  της  αγάπης. Ο Θεός γίνεται αντιληπτός σαν μια απόλυτη αντικειμενικότητα σε  τρία  απόλυτα  υποκείμενα.  Όπου  όμως  τίθεται  το  θέμα  της  ενσαρκώσεως  του  Λόγου  ο  τύπος  περιπλέκεται  ακόμα  περισσότερο  με  τις  προσθήκες  «αναλλοιώτως»  (ο  Θεός  εν  σαρκί)  «αδιαιρέτως»  (ένας  ολοσχερώς  …  δια  της  εν  τω  προσώπω  ενότητος)  (Αθανασιανό  σύμβολο).  (Μητροπολίτης  Μόσχας  Φιλάρετος).  «Η  αγάπη  του  Πατρός  η  οποία  σταυρώνει. ώστε τον υιόν  αυτού το μονογενή έδωκε.  διδάσκοντας  μας  να  θεωρούμε  τα  πρόσωπα  της  Τριάδος  χωρίς  να  συγχέομε  τα  πρόσωπα  ούτε  να  διαιρούμε  την  υπόσταση.17). οδηγεί [//36] στη σύγχυση των προσώπων. Αυτός ζη εν τω Υιώ και  εν  τω  Αγίω  Πνεύματι.  Η  αγάπη  οδηγεί  στην  μοναδικότητα  του  Όντος.  Η  Εκκλησία  αντιμετώπισε  την  ανεπάρκεια  της  γλώσσας.  στον  οποίο  η  προσωπική  αρχή  είναι  βασική.35).  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 18 ‐ υποστάσεως.  Και  ο  Υιός  «μένει  εν  τη  αγάπη  του  Πατρός»  (Ιωάν.  Το Ευαγγέλιο λέει· «ούτω γαρ ηγάπησεν ο Θεός τον κόσμον. «Ο Πατήρ ηγάπησε τον Υιόν» (Ιωάν. Αυτός είναι ο Θεός μας. ο πρώτος και ο Έσχατος.16).  αγαπήσας  τους  ιδίους  τους  εν  τω  κόσμω  εις  τέλος  ηγάπησεν  αυτούς» (Ιωάν. 3.  Έτσι  και  στην  Αγία Τριάδα. (Αυτή είναι η θεωρία που αναπτύσσει ο καθηγητής  S.  Ο  πρώτος  τύπος  που  έχει  σκοπό  να  δηλώσει  το  πλήρωμα  της  Θεότητας  σε  κάθε  υπόσταση  κλίνει  όπως  ήταν  επόμενο  στο  διαχωρισμό  των  τριών.  και  όχι  μόνο  ζούμε  αυτή  την  αγάπη. αλλ’ έχη  ζωήν αιώνιον» (Ιωάν.  Ο  Ιησούς  «ειδώς  ότι  ελήλυθε»  η  ώρα  αυτού  «ίνα  μεταβή  εκ  του  κόσμου  [//37]  τούτου  προς  τον  Πατέρα.  Όμως  «η  χάρις  και  η  αλήθεια  δια  Ιησού  Χριστού  εγένετο»  (Ιωάν. Σεις. Το Άγιο Πνεύμα μας εισάγει στο βασίλειο της Θείας  αγάπης. ήταν Μονοϋπόστατος  (δηλαδή  ένα  πρόσωπο).  Η θεωρία είναι υπόθεση όχι λεκτικών τύπων αλλά ζωντανής πείρας· στην  καθαρή  προσευχή  ο  Πατέρας.  η  αγάπη  του  Υιού  που  σταυρώνεται.  15.  Ο  δεύτερος  τύπος.  δεν  θα  μπορούσε  να  είναι  αγάπη.  1.  Ο  Μωϋσής  που  ερμήνευσε  την  αποκάλυψη  ΕΓΩ  ΕΙΜΙ  σαν  έννοια  μιας  υποστάσεως  έδωσε  στο  λαό  το  Νόμο.10)  .  Η αγάπη είναι για να ζει εντός και για τον αγαπώμενο του οποίου η ζωή  γίνεται  ζωή  μας. 3. Ο άνθρωπος  ο  οποίος  με  τη  δωρεά  του  Αγίου  Πνεύματος  έχει  λάβει  πείρα  της  πνοής  της  αγάπης  του  γνωρίζει  με  όλη  του  την  ύπαρξη  ότι  τέτοια  αγάπη  είναι  ιδιαίτερο  χαρακτηριστικό του Τριαδικού Θεού που αποκαλύφθηκε σ’ εμάς κατά τον ακριβή  τύπο  του  Απόλυτου  Όντος. ίνα πας ο πιστεύων εις αυτόν μη απόληται.  και  η  αγάπη  του  Αγίου  Πνεύματος  η  οποία  ενίκησε».  επιστράτευσε  αρνητικούς  τύπους.  Ο  Μονοϋπόστατος  Θεός  της  Παλαιάς  Διαθήκης  και  (αρκετά μετά την Καινή Διαθήκη) ο Θεός του Κορανίου δεν γνωρίζει την αγάπη. Εμείς.1).

 τότε δε  επιγνώσομαι καθώς επεγνώσθην» (Α’ Κορ.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 19 ‐ και  εν  τω  Αγίω  Πνεύματι.  με  μια  ζωή  σύμφωνη  με  το  Ευαγγέλιο. εν εμοί καγώ εν σοι.  Ως  δημιουργήματα  δεν  είμαστε  σε  θέση  να  γνωρίζουμε  τελικά.  Και  το  Άγιο  Πνεύμα  εκπορεύεται  αιώνια  από  τον  Πατέρα  και  ζη  εν  Αυτώ  και  αναπαύεται  εν  τω  Υιώ.23). Μετάφρασις εκ του ρωσικού και γαλλικού Ιερομονάχου Ζαχαρίου.  Κατά  τον  τύπο  αυτής  της  ενότητας  το  ανθρώπινο  γένος  πρέπει  να  γίνει  ένας  άνθρωπος.39). 22. Ιερά Πατριαρχική και Σταυροπηγιακή Μονή Τιμίου Προδρόμου Έσσεξ Αγγλίας 1996.  14.  Στην  ιστορία  του  χριστιανικού  κόσμου  παρατηρούμε  δύο  θεολογικές  τάσεις: Την πρώτη.  .  Εδώ  ακριβώς  βρίσκεται  η  αληθινή  έννοια  της δευτέρας εντολής που είναι πραγματικά «ομοία της πρώτης» (Ματθ.30)).  Η  πρώτη  είναι  αξιέπαινη  και  ιστορικά  αναγκαία.  Αυτός  είναι  ο  χριστιανικός  τρόπος  γι’  απόκτηση  της  τέλειας  γνώσεως. 17.12).  Και  επομένως  δυνάμει  ίση  με  την  Τριάδα  σαν  σύνολο. Η ΕΝΟΤΗΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΑΤ’ ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΤΡΙΑΔΟΣ.  τον  λόγον  μου  τηρήσει.   1 Επίσης στο βιβλίο: ΑΣΚΗΣΙΣ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΑ. (Messager de l’Exarchat. Την άλλη που  μας  καλεί  σε  μετάνοια.  Αναλογιζόμενος  το  περιεχόμενό  της  εξομοιώνει  τη  ζωή  του  ανθρώπινου  γένους  με  τη  ζωή  του  Τριαδικού  Θεού.  («εγώ  και  ο  Πατήρ  μου  έν  εσμέν» (Ιωάν. Η εντός ημών κατοίκηση του Πατρός και του Υιού και αδιαιρέτως από                                                     Αυτή η παραδοσιακή θεολογική σύλληψη παρουσιάζεται  λεπτομερέστερα στο άρθρο μου: «Unité de l’Eglise à l’image de la Sainte  Trinité». με τον δικό μας τρόπο σκέψεως. no 5: rue Rétel. «Ίνα πάντες έν ώσε καθώς συ πάτερ.  Ο  Άγιος  Παύλος  όμως  οπωσδήποτε  προσβλέπει  με  ελπίδα:  «βλέπομεν γαρ άρτι δι’ εσόπτρου εν αινίγματι … άρτι γινώσκω εκ μέρους. Αρχιμανδρίτου ΣΩΦΡΟΝΙΟΥ. και προς αυτόν ελευσόμεθα.21) 1 . και μονήν παρ’ αυτώ ποιήσομεν»  (Ιωάν.  και  ο  Πατήρ  μου  αγαπήσει αυτόν.  «Είπεν  ο  Ιησούς  …  εάν  τις  αγαπά  με. 13.  Η  χαραυγή  της  κατανοήσεως  αυτού  του  μυστηρίου έρχεται με την προσευχή για όλο [//38] τον κόσμο σαν ένα άνθρωπο.  Η εντολή του Χριστού είναι η προέκταση της ουράνιας αγάπης στα  γήινα  όρια.  το  αδημιούργητο  πρώτον  Όν  κατά  τον  τρόπο  με  τον  οποίο  ο  Θεός  γνωρίζει  εαυτόν.  πλήρως. Paris ‐ XV). στο ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟΝ η τέταρτη ενότητα: ΙV. 10. Σ’  αυτή  την  προσευχή  ζει  κανείς  την  συνυποστατικότητα  του  ανθρωπίνου  γένους.  Είναι  αναγκαίο  να  προχωρούμε  από  αφηρημένες  ιδέες  σε  υπαρκτές  δηλαδή  οντολογικές κατηγορίες.  αλλ’  αν  χωριστεί  από  τη  ζωή  είναι  καταδικασμένη  σε  αποτυχία.  Για  να  πετύχουμε  την  πληρότητα  του  Θεού‐ανθρώπου  πρέπει  να  γίνουμε  δυνάμει  ίσοι  με  την  ανθρωπότητα  στο  σύνολό  της. που διήρκησε επί αιώνες.  σε  μια  ριζική  μεταμόρφωση  όλης  της  υπάρξεως  μας. 1950.  Μέσα στη ζωή της Τριάδας.  Αυτή  η  ακεραιότητα  της  αποκαλύψεως  που  δόθηκε  σ’  εμάς  είναι  ανεξάντλητη. κάθε υπόσταση είναι φορέας της πληρότητας  του  Θείου  Όντος. να συμβιβάζει τις αποκαλύψεις τις  αναφερόμενες στον Τριαδικό Θεό.  ίνα και αυτοί εν ημίν έν ώσι» (Ιωάν.  Αυτή  η  αγάπη  κάνει  το  σύνολο  του  Θείου  Όντος  μονάδα  αιώνια.

    [//41] (ΔΥΣΤΥΧΩΣ Η ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΔΙΚΕΙ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ)  3.  14.  και  ακόμα  να  συγκρουστεί  μαζί  του.  Μόνο  με  το  Χριστό μπορεί ο άνθρωπος να κάνει βήματα προς τη Θεία αιωνιότητα.  θα  δώσει  σ’  εμάς  την  αληθινή  γνώση  του  Θεού.1.  Αυτός  είναι  στ’  αλήθεια  ο  μυστικός  άξονας  του σύμπαντος.  Για  μας  τους  Χριστιανούς.  τότε. η σωτηρία με την  υιοθεσία του ανθρώπου από το Θεό Πατέρα θα ήταν εξ ολοκλήρου ακατανόητη.9)  και  της  ανθρωπότητος.6)  έχουν  απόλυτη  σημασία.  καθ’  ομοίωση του Μονογενούς του Πατέρα.  Και  πώς  θα  μπορούσε  η  αιώνια  Ζωή  να  εισέλθει  στον  άνθρωπο  χωρίς  να  την  αντιληφθεί.  αλλά  το  γεγονός  ότι  έδωκε  στον  άνθρωπο  θεϊκή  ελευθερία.  ο  Ιησούς  Χριστός  είναι  το  μέτρο  όλων  των  πραγμάτων  θείων  και  ανθρωπίνων. Εάν ο Χριστός δεν ήταν ο νέος Υιός του Θεού.  Αυτός  είναι  το  τελειότερο  ιδανικά  μας. ο άνθρωπος αυτός γίνεται πραγματικά φως.  απέκλεισε  κάθε  μορφή  προορισμού.14)–  από  την  αρχή  της  Πατρότητας  κάνει  την  Υιότητα  δυνατή  για  μας.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 20 ‐ αυτούς  [//39]  του  Αγίου  Πνεύματος.)  στον  Ύμνο  17  καλεί  τυφλό και άπιστο όποιον δεν δέχεται τη διδασκαλία της Εκκλησίας ότι ο αόρατος  και  αδιαφθορός  Δημιουργός  κατέβηκε  στη  γη.  ή  σαν  μεγάλος  ήλιος  και  ο  άνθρωπος  να  μην  αισθανθεί  ένα  τέτοιο  ύψιστο  γεγονός.Χ.  Σ’  αυτόν  βρίσκουμε  την  απάντηση  σε  όλα  [//40]  μας  τα  προβλήματα. να λάμψει στην καρδιά και στο νου του ανθρώπου σαν αστραπή στη νύχτα.  μαζί  με  τον  Πατέρα. δωρίζει τη γνώση του εαυτού του.  Μόνον η παρουσία  της  Θεότητας  από  την  αιωνιότητα  –από το  «εν  αρχή»  (Ιωάν.  «Εν  αυτώ  κατοικεί  το  πλήρωμα  της  Θεότητος»  (Κολ.  Ο  άνθρωπος  έχει  πλήρη  ελευθερία  να  καθορίσει  τη  στάση  του  αρνητικά  έναντι  του  Θεού.  Πώς  είναι  δυνατόν.  Όταν  το  αδιάφθορο  Θείο  φως  παραχωρείται σ’ έναν άνθρωπο.  που  χωρίς  αυτόν  θα  παρέμεναν  άλυτα. Ο κίνδυνος στη Δημιουργία  Το  να  δημιουργήσει  κάποιος  κάτι  νέο  είναι  πάντοτε  σαν  ένα  τυχερό  παιγνίδη.  δεν  μπορεί  να  .  όσο  του  είναι  δυνατό.  όπως είναι.  Και  ο  άνθρωπος  τους  γνωρίζει  αυτούς  τόσο.  ένωσε  στον  εαυτό  του  τις  δύο  φύσεις  (την  θεία  και  την  ανθρώπινη)  διακηρύσσοντας  ότι  κανένας  με  την  ιδική  του πείρα δεν γνώρισε ή δεν έζησε αυτό το μυστήριο ή δεν το είδε καθαρά. Η  ένωση  των  δύο  –Θεού  και  ανθρώπου–  συμπληρώνεται  από  τη  θέληση  του  Δημιουργού  και  με  την  συναντίληψη  και  των  δύο.  το  Θείο  Φως. Αλλά  σ’  άλλους  Ύμνους  ο  Άγιος  Συμεών  επαναλαμβάνει  με  μεγάλη  πεποίθηση.  1.  Εάν  αυτό  το  γεγονός  ήταν  παροδικό  και  χωρίς  επίγνωση.  2.  και  η  δημιουργία  του  ανθρώπου  από  το  Θεό  κατ’  εικόνα  και  ομοίωση  αυτού  ενείχε  μέχρις  ένα  βαθμό  κίνδυνο.  λέει  ο  Άγιος  Συμεών.  Ο  άγιος  Συμεών  ο  Νέος  Θεολόγος  (949‐1022  μ. Και συγχρόνως το Άγιο Πνεύμα και ο Υιός γίνονται ομοίως γνωστοί.  ο  Ουράνιος  Πατέρας.  Σαν  απέραντη  αγάπη. Όταν ενωθεί ο Θεός με το κατ’ εικόνα.  συνεχίζει. Οι λόγοι του Κυρίου «ουδείς έρχεται προς  τον  Πατέρα  ειμή  δι’  εμού»  (Ιωάν.  ότι  τέτοια  πείρα  του  δόθηκε  επανειλημμένα.  Αυτό  βέβαια  δε  σημαίνει  πως  ο  Θεός  κινδύνευε  εισάγοντας  ένα  ασταθές  στοιχείο  ή  συγκρουόμενο  με  την  αιώνια  ύπαρξη  του.  η  ένωση  θα  ήταν  θνησιγενής  και  όχι  ζωντανή.

 Μέσα  στην  ολοφάνερη  κοσμική  τους  διάσταση. η μοιραία του χειρονομία μας ανεβάζει στα  απόκρυφα  βασίλεια  της  κοσμικής  ζωής.  Αυτός  βρίσκεται  στο κέντρο και η οργή του είναι τρομερή. βέβαια.  βεβαιότατα πρέπει να εκπορεύεται. όχι χωρίς αυτόν. Αυτή  η  ανάπτυξη  συνδέεται  με  πόνους  και  βάσανα.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 21 ‐ εγκαταλείψει τον άνθρωπο.  Ολόκληρη  η  απέραντη  οροφή είναι γεμάτη από ανθρώπους και αγγέλους που τρέμουν από φόβο.  «Ο  πανταχού  παρών  και  τα  πάντα  πληρών»  στέκεται  πάντοτε  κοντά  μας.  Ο  Μιχαήλ  Άγγελος  ήταν  ευφυής.  ακόμα  και  να  το  αντισταθεί.  [//42] Αυτός.  Μας  σέβεται  ως  ίσους  του.  Δεν  του  αρμόζει  η  εκδικητική  χειρονομία.  Κατανοούμε  τον  κίνδυνο.  όλη  η  δημιουργική  [//43]  δραστηριότητα  μας. Χωρίς αυτόν δεν μπορούμε να υπάρχουμε.  Δημιουργώντας  μας  ως  ελεύθερα  όντα.  Όμως  όσο  παράξενο  και  να  φαίνεται. που ο ίδιος δημιούργησε αιώνιο.  Ο  Θεός  ζει  μαζί  μας  την  ανθώπινη  τραγωδία  μας.  και  ως  άνθρωπος κάθισε στα δεξιά του Πατέρα.  Μας  καλεί.  Ύστερα  από  μακρά  μελέτη  της  «Εσχάτης  Κρίσεως»  του  Μιχαήλ  Αγγέλου  στην Καπέλλα Σιξτίνα.  Αγωνίζεται  γι’  αυτόν. ανακάλυψα στην τοιχογραφία μιαν αναλογία σχετική με  την  δική  μου  αντίληψη  για  τη  δημιουργία  του  κόσμου.  Και αν ζητάμε μια  αγιασμένη αιωνιότητα  –πράγμα  το  οποίο  ουσιαστικά  ανήκει  μόνο  σ’  αυτόν–  κάθε  μας  πράξη.  ίσως  αναπόφευκτη.  Αρχικά  ο  Θεός  δημιουργεί  το  Πνεύμα  μας  καθαρά  δυνητικό.  Παρουσιάζεται  μια  κατάσταση  κατά  την  οποία  εμείς  οι  ίδιοι  καθορίζουμε  το  αιώνιο  μέλλον  μας  –  πάντοτε  βέβαια σε σχέση με το Θεό.  εξακοντίζει  στην  άβυσσο  όλους  όσους  τόλμησαν  να  τον  πολεμήσουν.  Το  τί  ακολουθεί  δεν  εξαρτάται  απόλυτα  απ’  αυτόν.  είναι  πάντοτε  έτοιμος  να  απαντήσει  στην  κραυγή  μας  για  βοήθεια.  το  πνεύμα  μας  πρέπει  συνέχεια  να καθιστά την ύπαρξη μας υπόσταση.  όταν μελετούμε τη ζωή του Χριστού στη γη.  και  να  οδηγήσει  τα  διστακτικά  και  αβέβαια  βήματά  μας  μέσα  απ’  όλα  τα  εμπόδια  που  βρίσκονται  στο  δρόμο  μας. για να γίνει μέτοχος  της  θείας  του  πληρότητας. Έχομε ανάγκη να αναπτυσσόμεθα.  αλλά  όχι  ειδικός για λειτουργικά θέματα.  περίμενε  σαν  πιθανή.  το  επιθυμεί  διακαώς.  Το  ύψιστο  ιδανικό  του  είναι  να  μας  δει  στην  αιωνιότητα.  τη  χειρονομία  την  οποία  κάνει.  όλα  έχουν  αποδοθεί  έτσι  λόγω  της  δικής  τους  καταστάσεως  και  όχι  λόγω  της  οργής  του  Χριστού.  Ας  ανακατασκευάσουμε  τώρα  τη  νωπογραφία. την τραγωδία της πτώσεως του ανθρώπου.  αληθινά  ως  ίσους  του. αλλά μαζί με αυτόν και δι’  αυτού.  Προσέξτε  το  Χριστό  της  εικόνας.  Ο  άνθρωπος  είναι  ελεύθερος  να  διαφωνήσει  μαζί  του.  τα  βάσανα  είναι  επιτακτικά  για  την  διατήρηση  της  ζωής  που  . Καλώντας μας από το  σκότος της ανυπαρξίας στην ύπαρξη.  και  γυιούς  του  Πατέρα.  Ο  Χριστός  φυσικά  πρέπει  να  είναι  στο  κέντρο.  αλλά  διαφορετικός  Χριστός. δεν είναι ο τρόπος  με  τον  οποίο  εγώ  βλέπω  το  Χριστό.  Αυτός  είναι  ο  Χριστός  μας.  φίλους  του  και  αδελφούς  του.  Επειδή  γεννηθήκαμε  καθαρά  δυνητικοί.  Ωσάν  πρωταθλητής.  Μας  αγαπά  πνευματικά  παρά  την  αναίσθητη  συμπεριφορά  μας.  αναπνέοντας  κατά  κάποιο  τρόπο  στο  μεγαλείο  του.  πιο  σύμφωνος  με  τις  αποκαλύψεις  που  είχαμε  γι’  αυτόν:  Ο  Χριστός  παντοκράτορας  αλλά  με  τη  δύναμη  της  ταπεινής  αγάπης.

  Και  μ’  αυτόν  τον  τρόπο  φτάνει  ο  άνθρωπος  στη  σκέψη  ότι  αυτό  το  Πρωτογενές  Όν.  που  η  κατανόηση  του  τον  ανάγκασε να σκεφθεί για πρώτη φορά.  Αυτό  τον  αναγκάζει  να  αναγνωρίσει  την  αναγκαιότητα  ενός  νέου  δημιουργικού  τύπου  προσπαθείας.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 22 ‐ δημιουργήθηκε από το μηδέν.3.  σαν  ένα  θαυμάσιο  σπόρο  στον  κόσμο  που  ετοιμάστηκε  γι’  αυτόν.  Από  το  ένα  μέρος  αυτούς  που  άστοχα αποστρέφονται  την ταλαιπωρία  της  ζωής στη γη  και  κατ’  επέκταση  αποστρέφονται  την  ύπαρξη  γενικά  και  αισθάνονται  να  βυθίζονται περίεργα σε μια ανάπαυση ανυπαρξίας που διαπερνά τα πάντα.  θα  φτάσει  σε  μια  συγκεκριμένη  αντίληψη  για  το  Υπέρτατο  Όν.  και  αν  ακόμα  βρίσκονταν  εδώ  στη  γη.4). πιθανότητα που  πρέπει να πολεμηθεί αμείλικτα.  Η  επιστημονική  αρχή  –η  αντικειμενικότητα  του  κόσμου  με  την  αντικειμενική  γνώση–  είναι  εφαρμόσιμη  μόνον  όπου  οι  νόμοι  της  φύσεως  επικρατούν  απολύτως. Ύστερα καθώς προχωρεί προς τη λογική  γνώση. Και η ιστορία αποδείχνει ότι πολλοί από αυτούς  που  έκαμαν  αυτό  τον  πόλεμο  με  αδιάπτωτη  δραστηριότητα.  τα  βάσανα  αποκαλύπτουν  στο  νου  του  που  μπορεί  να  αντιληφθεί  συγχρόνως  και  τα  δύο.  παρατηρούμε  δυό  αντίθετες  ροπές  στην  ψυχή  του  ανθρώπου.  πνευματική  βρίσκονταν  στην  αιώνια  Βασιλεία  του  ζωντανού  Θεού  και  πέρασαν  από  το  θάνατο  στην  ατελείωτη  ζωή  στο  Φως  του  [//44] Θείου Όντος.  Ομοίως  οξεία  ανησυχία  αναγκάζει  τον  αρχέγονο  άνθρωπο να ψάξει για τη διατροφή του.  Εν  αυτώ  ζωή  ήν»  (Ιωάν. Από  το  άλλο  μέρος  αυτούς  που  ακολουθούν  το  Χριστό  και  προσπαθούν  να  κυριαρχήσουν  στις  γήινες  αδυναμίες  τους  να  επιτύχουν  τη  θεία  αιωνιότητα. δεν αρνείται να συζητήσει μαζί του· στο  φως αυτής της σχέσεως ο θάνατος φαίνεται σαν παραλογισμός.  Ας  φαντασθούμε  πάλι  τη  δραματική  χειρονομία  του  «δικούς  μας»  Ιησού.  να  ρίχνει  τον  άνθρωπο.  πρώτο  την  ατέλεια  του  και  δεύτερο  την  ατέλεια  του  κόσμου  που  τον  περιβάλλει.  Ο θεμέλιος λίθος της χριστιανικής θεολογίας μας είναι η αποκάλυψη: «Εν  αρχή  ήν  ο  Λόγος  …  και  Θεός  ήν  ο  Λόγος  …  πάντα  δι’  αυτού  εγένετο  και  χωρίς  αυτού  εγένετο  ουδέ  έν  ό  γέγονεν.  αναπτύχθηκαν  τα  πάντα.  Αλλά  η  σύγχρονη επιστήμη ισχυρίζεται ότι «εν αρχή» ήταν το υδρογόνο.  Αργότερα.  που  δημιούργησε  ο  ίδιος. και από αυτό το  άτομο.  με  εξελικτική  πορεία  που  διήρκησε  χιλιάδες  χρόνια.  Γνωρίζουμε  ότι  το  Πρωτογενές  Όν  ευρίσκεται  έξω  από  τους  περιορισμούς της επιστήμης η οποία δεν μπορεί να μας πει τίποτε για το νόημα  της υπάρξεως μας.  επιστρατευόντας.  .  ελευθέρων  και  απροσδιορίστων.  Τελικά και στις δύο σχολές σκέψεως που διαφέρουν τόσο ριζικά η μια από  την  άλλη.  1.  ελεύθερο.  Δεν  είναι  ξεκαθαρισμένο  γιατί  και  με  ποια  βάση  πολλοί  επιστήμονες  απορρίπτουν  την  πιθανότητα  άλλων  τύπων  όντων.  για  μια  τελειότερη  ζωή  σ’  όλες  τις  εκδηλώσεις  της.  το  οποίο  θα  εμπνεύσει  στην  ψυχή  του  την  αναζήτηση  καλύτερης  γνώσεως  αυτού. Εάν τα ζώα δεν αισθάνονταν πείνα δεν θα έκαναν  καμιά  προσπάθεια  προς  εύρεση  τροφής  αλλ’  απλώς  θα  παρέμεναν  καταγής  περιμένοντας  τον  θάνατο.  Η  κίνηση  αυτή  είναι  του  σπορέα  που ρίχνει το σπόρο στη γη που οργώθηκε και ετοιμάστηκε.  μεθόδους  που  φαίνονται  ανυπόφορα  παράλογες.  στις  [//45]  προσπάθειές  τους  να  εισέλθουν  πιο  βαθειά  στα  μυστικά  του  Άναρχου  Όντος.1.

  Αυτός  είναι  φως.  Είναι φυσικό ότι ως Χριστιανοί πρέπει να διερευνούμε υπό το πρίσμα  του  Ευαγγελίου  την  προσωπική  μας  σχέση  με  το  Θεό.  ωραιότητα.  Από  τη  γέννηση  μας  και  στο  εξής  αναπτυσσόμαστε  βαθμηδόν  και  γινόμαστε  όντα. Η ενσάρκωση του Μονογενούς Υιού είναι η  εκδήλωση  του  θείου  στη  δική  μας  μορφή  υπάρξεως.  μας  οδηγεί  να  ζήσουμε  την  αγάπη  που  μας  δόθηκε  ως  εντολή  από  το  Χριστό·  αισθανόμαστε  μέχρι  τα  κατάβαθά  μας  ότι  αυτή  είναι  η  μόνη φυσική κατάσταση για το αθάνατο πνεύμα μας.  καθώς  η  αντίληψη  αυξάνεται. Η οντολογική απόσταση είναι πάρα πολύ  μεγάλη μεταξύ της καταστάσεως του ατόμου της ύλης και της καταστάσεως του  όντος  το  οποίο  πλέον  είμαστε  και  για  το  οποίο  είμαστε  βέβαιοι  ότι  θα  τελειοποιηθεί και θα συμπληρωθεί.  5. Μαζί του ο δρόμος μας είναι  μια  μεγάλη  και  περίπλοκος  πνευματική  καλλιέργεια·  διασχίζουμε  τα  κοσμικά  χάσματα.  αλλά  σύντομα  ελευθερωμένη  από  τις  γήινες  αλυσίδες.  Είναι η σωτηρία που διδάσκεται από την Εκκλησία.  αγάπη.  της  οποίας  η  δύναμη  ποτέ  δε  χάνεται.  Για  λίγο  η  πορεία  της  αναπτύξεως  είναι  συνδεδεμένη  με  το  φυσικό  μας  σώμα.4)  –  το  αντίθετο  της  φιλοσοφίας  και  της  ασκητικής  θεωρίας της απεκδύσεως της υπάρξεως.  ίνα  καταποθή  το  θνητόν  υπό  της  ζωής»  (Β’  Κορ. και σ’ αυτή την κατάσταση  αντιλαμβανόμαστε  τη  θεϊκή  παγκοσμιότητα  του  Χριστού  και  των  εντολών  του.  αλλά  συνεχίζεται αιώνια σ’ όλη της την πληρότητα.  .  ο  Χριστός. Μπορεί ακόμα η  αποκάλυψη  να  είναι  μερική.  ο  Λόγος του Πατέρα την αποκατάστησε όπως ήταν πριν και όπως είναι παντοτινά  στη δημιουργική θέληση του Πατέρα.  Αυτή  η  αγάπη  είναι  ουσιαστικά  θεία  ενέργεια.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 23 ‐ «Εφ’  ώ  ου  θέλομεν  εκδύσασθαι.  αλλά  γνωρίζουμε  ότι  σε  αυτόν  βρίσκεται  η  αθανασία μας.  Ο  Χριστός  είναι  για  μας «η οδός και η αλήθεια και η ζωή …» (Ιωάν. Γνωρίζουμε ότι μας αγαπά και εξ αιτίας αυτής  της αγάπης του αποκαλύπτει τον εαυτό του σε μας χωρίς όρια.  Πεινάμε  για  την  πλήρη  ένωση  μας  με  αυτόν. Θα μας χαρίσει την  απερίγραπτη  χαρά  της  συμμετοχής  μας  στην  πράξη  της  θείας  δημιουργίας  του  κόσμου.6).  αλλ’  επενδύσασθαι.  Το είδος της προσωπικής υπάρξεως που λαμβάνουμε με τη γέννησή μας – ύπαρξη  δυνητική  την  οποία  μερικώς  [//46]  ήδη  σκεφθήκαμε–  ποτέ  δεν  είναι  δυνατό  ν’  αναπτυχθεί  από  το  άτομο  του  υδρογόνου  οσεσδήποτε  θαυμαστές  και  απρόβλεπτες «συμπτώσεις» συμβούν.  Όταν  το  Άγιο  Πνεύμα  κατοικήσει  μέσα  μας.  Τώρα  αποκαλύφθηκε  το  μυστήριο του τρόπου της σωτηρίας. 14. που δεν επιτρέπει καμιά αμφιβολία στο νου ή στην καρδιά.  Εμείς  οι  χριστιανοί  δεχόμαστε  το  εξαίσιο  δώρο  της  ζωής  με  ευχαριστίες.  Όταν  ανέλαβε  τη  δική  μας  φύση  στην  πεσμένη  κατάσταση. (Ομιλώ τώρα όχι για το ηθικό  αλλά  για  το  οντολογικό  περιεχόμενο  του  Ευαγγελίου).  σοφία.  συχνά  με  πολλές  ταλαιπωρίες  αλλά  όχι  σπάνια  σε  μεταρσιώσεις. Δι’ αυτού θα φτάσουμε στην αιώνια αλήθεια.  με  την  ψυχή  και  το  πνεύμα  μπορούμε  να  συνεχίσουμε  την  άνοδο προς τον ουράνιο Πατέρα.  αγωνιζόμαστε  για  όσο  το  δυνατό  πληρέστερη  γνώση  της  Αρχικής  Πηγής  ολόκληρης  της  υπάρξεως.  Αυτή είναι η αλήθεια.  Δίνει  το  ευγενέστερο  νόημα  στη  ζωή  μας  και  την  μακαριότητα της γνώσεως χωρίς όρια.  Αφού  κληθήκαμε  από  το  Χριστό.

  η  εκλογή  του  να  φάει  από  το  δένδρο  της  γνώσεως  του  καλού  και  του  κακού  θα  είχε  σαν  αποτέλεσμα  μια  διακοπή  σχέσεως  με  το  Θεό.  Σε παρακαλούμε.  «Η  δ’  αν  ημέρα  φάγητε  απ’  αυτού»  και  έτσι  απομακρυνθείτε από εμένα.  Ο  Αδάμ  μπορούσε  να  επιθυμεί  φυσικά  την  θεοποίηση. «Ο Θεός φως εστι  και σκοτία εν αυτώ ουκ έστιν ουδεμία» (Α’ Ιωάν.17). Θα θέλαμε να χτίσουμε τη βασιλεία των Ουρανών στη γη απορρίπτοντας  κάθε ιδέα για ανάσταση και αιωνιότητα. ο οποίος με κανένα  τρόπο  δεν  μπορεί  να  έχει  σχέση  με  το  κακό  (Β’  Κορ.  άλλωστε  είχε  δημιουργηθεί  κατ’  εικόνα Θεού.  ο οποίος στην αδυναμία της ανθρώπινης σάρκας  διακήρυξε το καθ’ ομοίωση της δικής σου τελειότητας.  Ήταν  μια  κίνηση  προς  αυτοθεοποίηση.15). Πανάγιε Πατέρα  γέμισε μας από ψηλά με τη δύναμη σου  ώστε να μπορέσουμε να ακολουθήσουμε τα βήματα σου.  ώστε να μη βλασφημηθεί η οδός της δικής σου Αλήθειας  εξ αιτίας της δικής μας αναλήθειας. η επιθυμία του  να  καθορίσει  τη  ζωή  του  ανεξάρτητα  [//49]  από  το  Θεό.  τη  μοναδική  πηγή  της  ζωής.  ακόμα  η  απομάκρυνση  από  αυτόν  κατά  τον  τύπο  του  Εωσφόρου. στη δημιουργία του Αδάμ  και της Εύας.  Αυτό  ακριβώς  είναι  η  ουσία  του  αμαρτήματος  του  Αδάμ. αναπόφευκτα διέκοψε τη σχέση του με το Θεό.  και να μη βεβηλωθεί από τους υιούς της απείθειας. την εντολή μου. και στο πρόβλημα της προπατορικής αμαρτίας. αλλά αμάρτησε στον τρόπο θεοποιήσεως.  «θανάτω  αποθανείσθε»  (Γεν. το  θέλημα  μου. Η ανάσταση είναι ένας μύθος.  τη σύζυγο που ο Θεός είχε δημιουργήσει για τον Αδάμ.  Διακόπτοντας  τη  σχέση  με  το  Θεό  ο  Αδάμ  πεθαίνει.  Ας επιστρέψουμε πίσω στη βιβλική αποκάλυψη. ισχυριζόμενο ότι ο Θεός  . Η τραγωδία του ανθρώπου  Η  τραγωδία  της  εποχής  μας  βρίσκεται  κυρίως  στην  άγνοια  μας  ή  την  αδυναμία μας να καταλάβουμε ότι υπάρχουν δύο βασίλεια. 1.  Ο  ακριβής  τρόπος  κατά  τον  οποίο «εδοκίμασεν» ο Αδάμ τον καρπό της γνώσεως του καλού και του κακού δεν  είναι ουσιώδης. αφού γεύτηκε ο  Αδάμ το κακό.  [//47] του αναμάρτητου Χριστού που έφερε τις αμαρτίες του κόσμου  και θυσιάστηκε στο Σταυρό για να μπορέσουμε να ζήσουμε αιώνια. Η εντολή που δόθηκε στους  πρωτόπλαστους  στον  παράδεισο.  που εσχάτως μας κάλεσες στην αιώνια δόξα με το έργο του Ιησού Χριστού.  6. Το ερπετό εξαπάτησε την Εύα. Ο Θεός  είναι νεκρός.  Λαβαίνοντας  γνώση  του κακού – με άλλα λόγια με την υπαρξιακή σχέση με το κακό. το πρόσκαιρο και το  αιώνιο. Η αμαρτία του ήταν η αμφιβολία του για το Θεό. γιατί αυτή δεν έγινε δια  μέσου της ενώσεώς του με το Θεό αλλά με ρήξη.  2.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 24 ‐ Ώ Θεέ Πατέρα αιώνια ευλογητέ.    [//48] (ΔΥΣΤΥΧΩΣ Η ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΔΙΚΕΙ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ)  4.14.  Κάμε μας όμοιους στην καλοσύνη με τον Υιό σου  σ’ αυτόν τον υπεροπτικό και άστατο αιώνα.  παρότι  ο  Αδάμ  είχε  απόλυτη  ελευθερία  εκλογής.  αποδεικνύει  και  συγχρόνως  δηλώνει  ότι.5). περιφρονώντας την αγάπη μου.

  ν’  αποδεικνύεται  ότι  αυτό  είναι  μια  ανόητη  χίμαιρα.  Η  τραγωδία  ήταν  μόνο  στο  βίο  των  ανθρώπων. «Ώ γενεά άπιστος και διεστραμμένη».  Αλλά  συγχρόνως  μια  νέα  θεώρηση  του  κόσμου  και  της  σημασίας  του  εμφανίστηκε  μπροστά μου. ο ιδιοφυής στο βασίλειο της επιστήμης  [//50] και της τέχνης  αργά  ή  γρήγορα  ανακαλύπτει  την  ανικανότητα  του  να  πραγματοποιήσει  τα  αρχικά του οράματα. τους οποίους είπε πιθανόν λίγο νωρίτερα. Κατόπιν όμως ανακάλυψε ότι  δεν απέκτησε αυτό που ανέμενε· «έφτασα στο ύψος της δυνάμεως.35).  Οι  σπόροι της τραγωδίας –το διαπίστωσα στη νεαρή μου ηλικία– σπέρνονται όταν ο  άνθρωπος συναρπάζεται από κάποιο ιδανικό.  Είδα  ότι  δεν  υπήρχε  τραγωδία  στο  Θεό. 3. Ζούσε την τραγωδία  όλου του ανθρώπινου γένους αλλά αυτός ο ίδιος δεν ήταν τραγωδία. ακόμα  κι  αυτή  τη  ζωή  του.  Η  αγάπη  του  Χριστού. όπως συνέβη με τον Μπόρις Γκοντούνωφ.  Πικράθηκε  για  τη  σκληρότητα  των  Ιουδαίων  που  σκότωσαν  τους  προφήτες  (Ματθ.  Συνάντησα  την  ιδέα  της  τραγωδίας  όχι  στη  ζωή  αλλά  στη  φιλολογία. Κοντά στην καταστροφή σιγά‐σιγά σχεδίασα την αναγέννηση μου.  ο  άνθρωπος είναι έτοιμος να διακινδυνεύσει κάθε θυσία.38)  και  «ο  ιδρώς  αυτού  εγένετο  [//51]  ωσεί  θρόμβοι αίματος καταβαίνοντες επί την γην» (Λουκ. Τούτο είναι  φανερό από τους λόγους του. Ακόμα και  η  αγάπη  ήταν  γεμάτη  αντιθέσεις  και  πικρές  κρίσεις.  Για  να  πετύχει  αυτό  το  ιδανικό.  Αν  και  τα  σχετικά  με  το  πνεύμα  απαιτούν  ευγενέστερη έρευνα. εκραύγασε.  που  το  βλέμμα  τους  δεν  ξεπέρασε  ποτέ  τα  γήινα  όρια.  Η  ανθρώπινη  ζωή  σε  οποιοδήποτε στάδιο ήταν αναπόφευκτα συνδεδεμένη με ταλαιπωρίες.  Και  ο  χριστιανός  ο  οποίος  δέχτηκε  το  δώρο  της  αγάπης  του  Χριστού.  Υπάρχει  το  ιδανικό  της  δυνάμεως. αλλά η ψυχή  μου  δεν  γνωρίζει  ευτυχία».  όταν  πετύχει  το  αντικείμενο  των  προσπαθειών  του.  ένα  τερατώδη θάνατο.  την  οποία  ο  Θεός  δεν  επιθυμούσε  γι’  αυτούς που «θα ήταν ως θεοί γινώσκοντες το καλόν και το κακόν» (Γεν.  Πολλοί  άνθρωποι  έχουν  διαφορετικά  ιδανικά.  Ούτε  όλες  οι  ταλαιπωρίες  του  στον  κόσμο  ήταν  τραγικής  φύσεως.  Ήμουνα ακόμα νέος όταν η τραγωδία των ιστορικών γεγονότων ξεπέρασε  κάθε τι που είχα μελετήσει στα βιβλία.  σ’  ένα τραυματισμένο  πνεύμα.  11. κάθε ταλαιπωρία.  23. Και πάλι η λογική κατάληξη είναι ο θάνατος.  ήταν μια φοβερή ταλαιπωρία.  «έως  πότε  ανέξομαι  υμών»  (Ματθ.  Οι  νεανικές  μου  ελπίδες  και  τα  όνειρα  μου  κατέρρευσαν.  παρ’  όλο  που  γνωρίζει  ότι  ακόμα  δεν  είναι  ολοκληρωμένος. πριν από  .  Ο  Χριστός  ο  ίδιος  αναμφίβολα  δεν  απετύπωσε  την  τραγωδία. 22.  Συμβαίνει  όμως.  Η  μοίρα  του  κόσμου  με  συγκλόνισε  βαθειά.5). (Αναφέρομαι στο ξέσπασμα του πρώτου  παγκοσμίου  πολέμου  που  σύντομα  ακολουθήθηκε  από  την  επανάσταση  στη  Ρωσία).  Η  πραγματικότητα δεν ανταποκρίνεται σ’ αυτό που είχε κατά νου.  Έκλαψε  για  τον  Λάζαρο  και  τις  αδελφές  του  (Ιωάν.17).  Η  σφραγίδα  της  καταστροφής ήταν παντού. Στην επιδίωξη του σκοπού  του δεν δίστασε ούτε μπροστά στην αιματοχυσία. ξεφεύγει τον εφιάλτη του θανάτου που καταστρέφει τα πάντα.44).  17.  σε  όλη  τη  διάρκεια  της  παραμονής  του  εδώ  μεταξύ  μας.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 25 ‐ έθετε  αυτή  την  απαγόρευση  που  τους  περιόριζε  την  ελευθερία  τους  να  αναζητήσουν  γνώση  Θείας  πληρότητας. Αυτή η λυπηρή  ανακάλυψη  οδηγεί  σε  βαθειά  απαγοήτευση.

32.  όπως  αυτή  μας  αποκαλύφτηκε  από  τον  Υιό  (Ιωάν.  Τότε  θα  υπερνικήσουμε  μέσα  μας  την  αμαρτία  της  αρνήσεως  της  αγάπης  του  Πατέρα. αλλά μόνο το σώμα θα πεθάνει. είναι απαλλαγμένη από κάθε πάθος.  ότι  ηγάπησας  με  [//52]  προ  καταβολής  κόσμου»  (Ιωάν. Η αγάπη του Χριστού ακόμα και στον ισχυρότερο  πόνο.  δε  φτάνει  ποτέ  σε  καταστροφική  απελπισία.  εγώ  νενίκηκα  τον  κόσμον»  (Ιωάν. Βγαίνοντας από το κελί της φυλακής του ατομισμού  και  μπαίνοντας  στην  ευρύτητα  της  ζωής  της  καθ’  ομοίωσιν  του  Χριστού.  ως  αληθινό  Θεό  και  σωτήρα.  όχι  μόνο  στη  ζωή  των  ανθρώπων  ατομικά.27). Και λίγο αργότερα: «Ουκ ειμί μόνος  ότι ο Πατήρ μου μετ’ εμού εστι. Έως ότου επιτύχουμε την υπέρτατη  ελευθερία  από  τα  γήινα  πάθη.  η  ταλαιπωρία  και  η  θλίψη  μπορούν  να  καταβάλλουν το σώμα.  Στο  είδος  αυτό  . «Μη φοβηθήτε από των  αποκτενόντων το σώμα.  Όταν  διαλέξουμε  το  Χριστό.  τις  προσευχές  του  για  τον  κόσμο.  η  ανθρωπότητα  χάνει το φως της αιώνιας ζωής. τα δάκρυα του. που ονομάζουμε «τραγωδία».  17. «Πάτερ. Ταύτα λελάκηκα υμίν ίνα εν εμοί ειρήνην έχητε.  πρέπει  να  κατοικεί  ο  νους  μας.  Τη στιγμή κατά την οποία το Άγιο Πνεύμα μας βραβεύει με τη γνώση του  υποστατικού  τύπου  προσευχής. μπορούμε να ατενίσομε την αγάπη που δίδαξε  ο Χριστός και μπορούμε ακόμα να κατανοήσομε όλο τον κόσμο μέσα από τα δικά  μας  παθήματα  και  τις  αναζητήσεις. θέλω ίνα όπου ειμί εγώ  κακείνοι  ώσι  μετ’  εμού  ίνα  θεωρώσι  την  δόξαν  την  εμήν  ήν  δέδωκας  μοι. Παρ’ όλο το βαθύ πόνο του.  οιανδήποτε  μορφή  και  αν  λάβει  αυτή  η  άρνηση.33).  Γινόμαστε  σαν  ένα  ραδιόφωνο  παγκόσμιας  λήψεως και μπορούμε να προσδιορίσουμε με το «τραγικό σημείο» τον εαυτό μας.  Κατ’  επέκταση  και  πέρα  από κάθε ασκητική προσπάθεια.  Ας  σταματήσουμε  για  λίγο  να  εξετάσουμε  τη  διαφορά  μεταξύ  δυο  θεολογικών  ιδεών: του ατόμου και του προσώπου (persona).24). 14.  το  σπουδαιότερο.  8.  ή  οιανδήποτε  και  αν  είναι  η  πρόφαση.  Εν  τω  κόσμω  θλίψιν  έξετε  αλλά  θαρσείτε.  16.  επειδή  είναι  αιώνια. ούς δέδωκας μοι.  Εκεί  στη  βασιλεία  του  Πατέρα  και  του  Υιού  και  του  Αγίου  Πνεύματος.  πέρα  απ’  αυτό το γεγονός.  Κάτοχος ο άνθρωπος της πνοής του Αγίου Πνεύματος. την δε ψυχήν μη δυναμένων αποκτείναι» (Ματθ.  στον  κήπο  των  Ελαιών:  «Ειρήνην την εμήν δίδωμι υμίν» (Ιωάν. είναι πεπεισμένος για την  αναπόφευκτη νίκη του Φωτός.  τότε  μπορούμε  ν’  αρχίσουμε  να  σπάζουμε  τα  δεσμά που μας εμπόδιζαν.  Το  «πρόσωπο» (persona) αντίθετα είναι ακατάληπτο χωρίς την αγάπη και του Θείου  Όντος  και  του  ανθρωπίνου  που  αγκαλιάζει  τα  πάντα.  (τον  οποίο  θα  μπορούσα  να  καλέσω  «κόλαση  της  αγάπης»).28).  γινόμαστε μέτοχοι της φύσεως της προσωπικότητας σύμφωνα με το Ευαγγέλιο.24).  θα  μεταφερθούμε  πέρα  από  χρόνο  και  τόπο.  Στην  άρνηση  να  δεχθεί  το  Χριστό  ως  αιώνιο  άνθρωπο  και.  Μπορούμε  να  πούμε  ότι  η  ανθρωπότητα  σαν  σύνολο  δεν  έφτασε  ακόμα  στο  μέτρο  του  Χριστιανισμού  και  συνεχίζει  μέχρι  σήμερα  να  σύρεται  σε  μια  σχεδόν  κτηνώδη  ύπαρξη. Το ίδιο και με το χριστιανό.  αλλά  στη  ζωή  του  κόσμου  και  να  προσευχόμαστε  για  τον  κόσμο  όπως  για  τον  ίδιο  τον  εαυτό  μας. Όλοι αναγνωρίζουν ότι το «εγώ»  είναι το όπλο στη μάχη για την ύπαρξη του ατόμου που αρνείται την κλήση του  Χριστού  για  το  άνοιγμα  της  καρδιάς  σε  μια  παγκόσμια  καθολική  αγάπη.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 26 ‐ τη  λυτρωτική  θυσία  του  για  όλη  την  ανθρωπότητα. 10.  Πρέπει να διψάμε και να πεινάμε την είσοδο μας σ’ αυτή την εξαίσια Βασιλεία.

  Η  προσευχή  της  θείας  αγάπης γίνεται αυτή καθ’ αυτή η ύπαρξη μας. Πώς παρουσιάζεται και πού  οδηγεί.  αδύνατη  χωρίς τη θεία χάρη. η οποία δεν έχει καμιά σχέση με τη θεωρία στη διανόηση  και τη φιλοσοφία.  ακόμα  περισσότερο πείθεται ότι η τραγωδία και ο θάνατος είναι συνέπεια της αμαρτίας  και ότι δεν υπάρχει άλλος τρόπος σωτηρίας παρά μέσω του Χριστού.  Ο τρόμος του να δει κάποιος τον εαυτό του στην κατάσταση που βρίσκεται  είναι  «πυρ  αναλίσκον». Το πρωταρχικό  γεγονός της προσεγγίσεως αυτού του μυστηριακού Φωτός είναι ότι βλέπομε πού  βρισκόμαστε  «πνευματικά»  σ’  αυτή  τη  δεδομένη  στιγμή.  Ακόμη  . Αυτή είναι η αρχή της  πραγματικής θεωρίας.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 27 ‐ [//53]  της  προσευχής  το  πνεύμα  βλέπει  το  βάθος  του  κακού.  Οι  πρώτες  εκδηλώσεις  του  ακτίστου  φωτός  δεν  μας  επιτρέπουν  να  λάβουμε  πείρα  αυτού  σαν  φωτός. χωρίς όμως να μας πλησιάζει στο Θείο Φως. όπως ήταν στο σχέδιο του Θεού προ  της δημιουργίας του κόσμου. άλλα χίλια χρόνια ζωής θα μας φαίνονταν σαν απατηλή λάμψη. Η Κ.  Αλλά  δεν  είναι  μόνο  το  κακό  που  μπορούμε  να  δούμε·  ερχόμαστε  επίσης  σε  επαφή  και  με  το  Απόλυτο  καλό. Ποιός ή τί θεωρείται και κατά ποιόν τρόπο. ο οποίος μας αποκαλύφθηκε σαν φως.  Η  Παλαιά  Διαθήκη  αντιλαμβάνεται  την  αμαρτία ως παράβαση των ηθικών και θρησκευτικών διατάξεων του Μωσαϊκού  Νόμου.  το  καταθλιπτικό  αποτέλεσμα της γέυσεως  «του δένδρου της γνώσεως του καλού και του κακού». Έχομε ένα αίσθημα ότι φλεγόμαστε. αφού «σκοτία εν  αυτώ ουκ έστιν ουδεμία» (Α’ Ιωάν. επειδή μας χωρίζει  από την οντολογική πηγή της υπάρξεως μας.  [//55] Η αμαρτία δεν είναι παράβαση των ηθικών μέτρων της ανθρωπίνης  κοινωνίας ή οποιασδήποτε άλλης νομικής διατάξεως.  Όσο  πιο  σωστά  η  φωτιά  εκτελεί  την  εργασία  του  καθαρμού. Το να δει κάποιος τη θλιβερή κατάσταση  του  είναι  ουράνιο  δώρο  και  μάλιστα  από  τα  μεγαλύτερα. Η αμαρτία μας αποκόπτει  από το Θεό της αγάπης.  το  Θεό. 1. το σώμα μας.  Λάμπει  κατά  μυστικό  τρόπο  και  φωτίζει  τον  εσωτερικό  μας  κόσμο  για  να  αποκαλύψει ένα θέαμα που είναι υπερπλήρες χαράς στη φυσική μας κατάσταση  του πεσμένου όντος. Το πνεύμα μας είναι αιώνιο αλλά  τώρα  βλέπομε  τον  εαυτό  μας  φυλακισμένο  στο  θάνατο.5).  Σημαίνει  ότι  έχομε  πλέον  εισχωρήσει  στη  θεία  σφαίρα  και  έχομε  πλέον  αρχίσει  τη  θεωρία  – υπαρκτικά όχι φιλοσοφικά– του ανθρώπου. Θεωρία  Ποιά είναι η ουσία της χριστιανικής θεωρίας.  Με  το  θάνατο  που  μας  περιμένει. Το να  αντιληφθούμε  την  αμαρτία  μέσα  μας  είναι  μια  πνευματική  πράξη.  ο  οποίος  μεταμορφώνει  την  προσευχή  μας  σε  μια  όραση  του  ακτίστου  φωτός.  Όπως διδαχθήκαμε.  Η  ψυχή  τότε  ξεχνά  τον  κόσμο  για  τον  οποίο  προσευχόταν  και  παύει  να  αισθάνεται  το  σώμα. Γινόμαστε πολύ ευαίσθητοι στην αμαρτία.  Η  ψυχή  μπορεί  να  επιστρέψει  σ’  αυτόν  τον  κόσμο.  τόσο  περισσότερο  αγωνιούμε  με  πόνο  πνευματικό. Διαθήκη μετέφερε την ιδέα της αμαρτίας μέσα στον άνθρωπο.  Αλλά  το  Πνεύμα  που  γεύτηκε  την  ανάσταση  και  πλησίασε  υπαρκτικά  την  αιωνιότητα. η αληθινή θεωρία αρχίζει τη στιγμή που αρχίζομε να  γνωρίζουμε  την  αμαρτία  μέσα  μας.    [//54] (ΔΥΣΤΥΧΩΣ Η ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΔΙΚΕΙ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ)  5.

  κανείς  δε  από  εμάς δεν είναι ικανός μόνος του να υπολογίσει τις διαστάσεις των αμαρτημάτων  που μας εξαλείφθηκαν από το Χριστό μόνο και το Άγιο Πνεύμα. που η πορεία του ανθρωπίνου πνεύματος εισέρχεται στο  κράτος της θείας αιωνιότητας διαφέρει για καθένα από μας.31). Το πρόσωπο ξεπερνά  τα  γήινα  όρια  και  κινείται  σε  άλλες  σφαίρες. γιατί η καρδιά  μας  αρχίζει  να  χτυπά  μέρα  και  νύχτα  προσευχόμενη.  που  φαίνεται  σε  μας  σαν  πρώτη.  Ας αρχίσουμε με την κατάσταση κατά την οποία δεν αντιλαμβανόμαστε τί  συμβαίνει. 17.  Δε  χρειάζεται  να  επαναλαμβάνεται συνεχώς το γεγονός ότι η θεία ενέργεια έχει διπλή κίνηση. 10.  Η  μετάνοια  δεν  έρχεται  αμέσως  στον  σαρκικό  άνθρωπο.  Η  συνάντηση  με  τον  προσωπικό  Θεό. Κάθε τι είναι νέο. Η υπόσταση‐πρόσωπο. Είναι μια εκ των άνω αναγέννηση.  Πνεύμα  ο  Θεός.  Ο  πεσμένος  άνθρωπος  συναντά  τον  Πανάγιο  Θεό.  Είναι ένα και μοναδικό.  Αυτό  δεν  μπορεί  να  ερμηνευθεί. ώστε φέρει πλήρη μετάνοια.  Ο  αμαρτωλός  άνθρωπος  αμέσως  αποκτά  την  πείρα  της  και  συγχρόνως αισθάνεται φόβο και μεταρσίωση. Η στιγμή. Αλλά όταν η προς τα  κάτω  κίνηση  υπερισχύει  βγαίνει  από  μέσα  μας  απότομη  κραυγή:  «Φοβερόν  το  εμπεσείν εις χείρας Θεού ζώντος» (Εβρ.  [//57]  Η  ψυχή  έρχεται  πρώτα  σε  γνώση  του  εαυτού  της  και  κατόπιν  πρόσωπο  με  πρόσωπο  με  τον  Θεό. Αυτός ο φόβος είναι τόσο ισχυρός.  Μας  οδηγεί σε μια κατάσταση θεωρίας που γνωρίζομε ότι είναι γνήσια.  συ  ουκ  οίδας  άρτι. Το ίδιο κι η μετάνοια για την  αμαρτία  είναι  δυνατή  και  σωστή  μόνον  όπου  υπάρχει  προσωπική  σχέση  με  το  Θεό.  μιας  παράξενης  απόκρυφης  παρουσίας  που  μας  έλκει  προς  αυτή.  Ένα μοναδικό άνθος που αναπτύσσεται μέσα μας.  μας  βυθίζει  στο  σκοτάδι  και  τον  πόνο.  Ο  Χριστός  είπε  στον  [//56]  Πέτρο:  «ό  εγώ  ποιώ.  13. Η  μια. Ο ερχομός του  Αγίου  Πνεύματος  είναι  ένα  γεγονός  υψίστης  σημασίας.  προσελκύεται  προς  αυτόν  αλλά  και  στέκεται  φοβισμένη.7).  Η  καρδιά  εντυπωσιασμένη  από  τον  αποκαλυφθέντα  σ’  αυτή  κόσμο.  ο  οποίος  τόσο  απροσδόκητα εισήλθε στη ζωή μας και την πλούτησε.  Η  ύπαρξη  της  ιδέας  της  αμαρτίας  είναι  δυνατή  εκεί  όπου ο Θεός υπολογίζεται ως απόλυτη Υπόσταση.  το  αόρατο  φως  μας  δίνει  την  αίσθηση  της  θείας  παρουσίας  μέσα  μας.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 28 ‐ ανερμήνευτα.  Η  άλλη  μας  ανεβάζει  στις  έξοχες  σφαίρες  του  θείου  κόσμου.  Οι  διαστάσεις  της  εσωτερικής μας υπάρξεως ανυψώνονται και επεκτείνονται.  Και  το  γεγονός  ότι  η  τέτοια  προσευχή  είναι  δώρο  του  προσευχόμενου  μέσα  μας  Θεού  δείχνει  ότι  το  πρόσωπο  γεννιέται  εκ  των Άνω και έτσι δεν υπόκειται στους νόμους της φύσεως.  Πώς  μπορούμε  να  περιγράψουμε  το  φόβο  απώλειας  του  Θεού.20). Φόβος μας καταλαμβάνει  στη  σκέψη  της  επιστροφής  μας  στο  σκοτεινό  λάκκο  στον  οποίο  είμασταν  πριν  μας επισκεφθεί ο Θεός και διεγείρει μέσα μας την επιθυμία να καθαρίσομε τον  εαυτό μας απ’ όλα όσα εμποδίζουν το Πνεύμα του Θεού να κατοικήσει μέσα μας  αιωνίως. Μόνον αργότερα και σιγά‐σιγά αντιλαμβανόμαστε  το  δώρο  που  μας  δόθηκε  από  το  Θεό. Όπως  η Βασιλεία των Ουρανών έτσι και το πρόσωπο «ουκ έρχεται μετά παρατηρήσεως»  (Λουκ.  είναι  υποστατικός.  γνώση  δε  μετά  ταύτα»  (Ιωάν.  πνεύμα  και  ο  άνθρωπος‐ .  Η  Απόλυτη  Ύπαρξη  είναι  υποστατική  και  ο  άνθρωπος  σαν  εικόνα  του  Απολύτου.  είναι  το  γεγονός  που  την  κάνει  αντιληπτή.  που  δεν  τον  γνώριζε  πρωτύτερα.

  προικισμένος  με  την  [//59]  ικανότητα  της  αυτογνωσίας  και  του  αυτοπροορισμού. η ευγενέστερη έκφραση της ουσίας του.  Όταν το πνεύμα μας θεωρεί στον εαυτό μας το «κατ’ εικόνα και ομοίωσιν»  του Θεού. Σ’ αυτή την αγάπη βρίσκεται το καθ’  ομοίωση  του  Θεού.  αλλά  δόθηκε  σε  συγκεκριμένη σχέση με το σώμα. αναπαύεται με το ατέλειωτο μεγαλείο του ανθρώπου και αρκετοί από  μας.  κι  όχι  ο άνθρωπος.  Καθ’  αυτό  το  πρόσωπο  είναι  μια  τελειότητα  που  υπερβαίνει  κάθε  άλλη  κοσμική  αξία.  γεννημένος  από  άγνοια  και  φόβο  αγνώστων  φαινομένων.  Ο οποίος έθεσες μέσα στην ορατή φύση μας  Το καθ’ ομοίωση της αόρατης Υπάρξεως σου.  Όμως  το  πνεύμα  δεν  είναι  ασύνδετο.  αφηρημένο.  την  κατοχή  δημιουργικής ενέργειας και τη δυνατότητα της γνώσεως όχι μόνο του κόσμου της  δημιουργίας  αλλά  και  του  Θείου  κόσμου.  αλλά  υπαρκτή  πραγματικότητα.  ικανός  να  περιλάβει  την  πληρότητα  της  θείας  και  ανθρωπίνης  ζωής. Πατέρα. Η θεοειδής ποιότητα του ανθρώπου έγκειται στον τρόπο της  υπάρξεως του.  Κάνε μας ικανούς να βρούμε έλεος και χάρη μπροστά σου  και να σε δοξάσουμε στην αθάνατη μέρα της Βασιλείας σου  μαζί με όλους τους αγίους σου ανά τους αιώνες.  Το  Θείο  Πνεύμα  εγκολπώνεται  όλη  την  ύπαρξη.  Η επιστημονική και φιλοσοφική γνώση μπορεί να διατυπωθεί με ορισμούς  αλλά το πρόσωπο είναι πιο πάνω από κάθε ορισμό.  Με  αυτό  το  σύνδεσμο  γνωρίζει το Θεό.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 29 ‐ υπόσταση.  Ο  Θεός. και έτσι αγάπη και γνώση γίνονται μια ενέργεια.  καταλαμβάνονται  από  τρόμο  μπροστά  στην  αυθάδεια μας.4) – αυτό είναι ο  πιο  πολύτιμος  πυρήνας  ολόκληρης  της  ανθρωπίνης  υπάρξεως.  Ο  άνθρωπος  σαν  υπόσταση  είναι  μια  αρχή  που  ενοποιεί  την  πολλαπλότητα  του  κοσμικού  όντος.  Είναι  μια  κατάσταση  αγάπης.  είναι  το  Άλφα και το Ωμέγα. ο άνθρωπος θεωρεί το Θείο κόσμο.  ο  άνθρωπος  αισθάνεται  συνδεδεμένος  με  τον  αγαπημένο  του  Θεό.  Η  αγάπη  είναι  το  πλέον  βαθύ  περιεχόμενο  της  υπάρξεώς  του. Βασιλιά και Δημιουργέ όλης της αιωνιότητας  Ο οποίος μας τίμησες με τη Θεία σου εικόνα.  εν  τω  αφθάρτω  …  του  πνεύματος … ό εστίν ενώπιον του Θεού πολυτελές» (Α’ Πέτρου 3.  Ώ Αγία Τριάδα. ακριβώς όπως ο Θείος Λόγος έλαβε ανθρώπινη  σάρκα.  Στο  Θείο  Όν  η  Υπόσταση  αποτελεί  την  πιο  εσωτερική  αρχή  του  Όντος. έτσι και ο άνθρωπος έχει μυστικά βάθη· αυτός δεν είναι ούτε ο  πρώτος  αίτιος  της  υπάρξεως  ούτε  το  τέλος.  Ύψιστε Θεέ.  .  και  στο  εξής  απόδειξε  ότι  ο  Θεός  δεν  είναι  καρπός  της  ανθρώπινης  φαντασίας. και κατά συνέπεια άγνωστο  [//58] εξωτερικά· μόνο το ίδιο μπορεί ν’ αποκαλύψει τον εαυτό του.  σχεδόν  οι  περισσότεροι. Το καθ’ ομοίωση της υπάρξεως είναι το καθ’ ομοίωση για το οποίο  μιλούν αι Γραφές.  Πρόσωπο  είναι  «ο  κρυπτός  της  καρδίας  άνθρωπος. Αφού ο Θεός  είναι κρυμμένος.  Ομοίως  στο  ανθρώπινο  όν  η  υπόσταση  είναι  το  πιο  ουσιαστικό  στοιχείο.  ο  οποίος  είναι  αγάπη. Υιέ και Πνεύμα.  Χαρούμενος  για  την  ελευθερία που ανακάλυψε.  Προικισμένος  με  αγάπη.  Το  πρόσωπο  δεν  καθορίζει  τον  εαυτό  του  σαν  αντίθεση.

8.  και  τη  δόξα  του  Χριστού  ως  μονογενούς  Υιού  του  Πατέρα.  Σ’  αυτό το φως ο άνθρωπος βλέπει τις ευαγγελικές εντολές σαν αντανάκλαση στη  γη  της  ουράνιας  αιωνιότητας. Διαθήκης  πνευματικά  οικειότερη. «Ουδέ γαρ όνομα εστιν  έτερον υπό τον [//60] ουρανόν το δεδομένον εν ανθρώποις εν ώ δει σωθήναι ημάς»  (Πράξ.  Όταν  ψάχνομε  [//61]  να  δικαιολογήσομε  μια  αμαρτωλή  πράξη. Όταν  δημιούργησε τον Αδάμ.  13. περί του λόγου της ζωής»  (Α’  Ιωάν.  Η  χριστιανική  πίστη  είναι  αποτέλεσμα  της  παρουσίας  του  Αγίου  Πνεύματος  μέσα  μας.12). 4.  1.  ταυτόσημο  σε  μεγάλο  βαθμό  τόσο  στην  πείρα  τους  όσο  και  στον  αυτοπροορισμό  τους.  Αυτό  το  βλέπομε  στην  αποκάλυψη της Αγίας Τριάδος.20). τον οποίο επανειλημμένα παρατηρούμε ανά  τους  αιώνες  στους  βίους  πολλών  ατόμων.  Η  θεία  φύση  αυτού  του  προσωπικού  οράματος  είναι  εκπληκτικά  αυθεντική.  Αποτραβιέται  και  μας  εγκαταλείπει  στερημένους  της  .  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 30 ‐ Ο  Θεός  αποκαλύπτεται  κυρίως  δια  της  καρδίας  σαν  αγάπη  και  φως.  Μόνο η αμαρτία μπορεί να καταπνίξει μέσα μας τη θεία πνοή. 18. το πνεύμα υποφέρει.14).  Και  ο  Παύλος  λέγει  ότι  «άρτι  γινώσκομεν  εκ  μέρους»  (Α’  Κορ. ό εθεασάμεθα και αι χείρες ημών εψηλάφησαν.  Όταν  το  ανθρώπινο πρόσωπο στέκεται μπροστά σε αυτόν.  Το  Άγιο  Πνεύμα  πείθει  την  ψυχή ότι δε θα πεθάνει και ο θάνατος δε θα κυριαρχήσει πάνω σ’ αυτή.  3. 1.  παραβαίνουμε  έτσι  εμπράκτως  τη  διαθήκη  που  μας  ενώνει  με  το  Θεό. αλλά υποφέρει για την μικρότητά της. Από την πρώτη στιγμή το  ζωντανό περιεχόμενο της αποκαλύψεως είναι φανερό και η ψυχή δεν αισθάνεται  καμιά ώθηση να ερμηνεύσει με λογικές διεργασίες τη χάρη που δέχθηκε.  Ο  Θεός  δεν  μας  αναγκάζει  αλλ’  ούτε  καταπιέζεται. ο Θεός  είπε: «Ου καλόν είναι τον άνθρωπον μόνον» (Γέν.9). Το ίδιο και στην περίπτωση του ανθρώπου. εκεί έχομε αντικειμενικότητα.  δεν  μπορεί  να  κατοικήσει  στο  σκοτάδι  της  αμαρτίας.  Όμως  η  γνώση  την  οποία  προσφέρει  έχει  έναν  ιδιότυπο αντικειμενικό χαρακτήρα. τα σφάλματά της.  2.  προσθέτει  όμως  ότι  «εί  τις  υμάς  ευαγγελίζεται  παρ’  ό  παρελάβετε  ανάθεμα έστω» και αν ακόμα αυτός είναι «άγγελος εξ ουρανού» (Γαλ.  το  πνεύμα  του. ομολόγησε ο Πέτρος μπροστά στο Σανχεντρίν  (Ιουδαϊκό Συνέδριο).  ό  ακηκόαμεν.  Αλλά  μπορεί  το  δημιούργημα  να  συναντήσει  το  Δημιουργό.12).  «Ου  γαρ  εισιν  δύο  ή  τρεις  συνηγμένοι» (Ματθ.3). την άγνοιά της. ο οποίος αυτοαποκαλείται ΕΓΩ  ΕΙΜΙ  Ο  ΩΝ  (Εξ. όμοια με τη δόξα που είδαν οι μαθητές στο όρος Θαβώρ. Αλλά το  σώμα ως υλικό όργανο της ψυχής υπόκειται στη φθορά.  Ως  αγάπη  η  υπόσταση  απαιτεί  άλλη  υπόσταση.  Αυτή  η  προσωπική  αποκάλυψη  μπορεί  να  δοθεί  αιφνιδιαστικά.  ολόκληρη  η  ύπαρξή  του  όχι  μόνο  τον  δοξάζει.  Γνωρίζοντας  ότι  η  πορεία  της  μεταμορφώσεως  ολόκληρης  της  γήϊνης υπάρξεως μας απέχει από του να είναι πλήρης.  ό  εωράκαμεν  τοις  οφθαλμοίς  ημών.  και  η  ψύχη  το  γνωρίζει  αυτό. ο  οποίος  είναι  άγιος.18).  Ο  Ιωάννης  λέγει:  «Ό  ήν  απ’  αρχής. αλλά και ο άνθρωπος που τη λαμβάνει μπορεί να την αφομοιώσει  σιγά‐σιγά ύστερα από μακροχρόνιο ασκητικό αγώνα.  αν  και  δεν  μπορεί  να  περιγραφεί  με  λέξεις  (και  κάθε  περιγραφή  με  λόγια  μπορεί  να  αποτύχει).  Υποφέρει  για  τον  κλήρο  του  ανθρώπου  από  τη  στιγμή  της  πνευματικής  γεννήσεως  του.  Η προσωπική αποκάλυψη καθιστά τη γενική αποκάλυψη της Κ. Πάντα  όμως η ψυχή ποθεί μια βαθύτερη γνώση. Ο Θεός.

 και ύστερα από υπολογισμό. Γι’  αυτή  την  επίσκεψη  ζητιέται  εκ  των  προτέρων  ακεραιότητα  και  πίστη.  συνδεδεμένη  με  την  αιωνιότητα.  [//63]  «Γιατί  εγώ. Ξαφνικά. οι διατάξεις του Δευτερονομίου έπαψαν να με οδηγούν  στο Θεό … αισθάνομαι τον εαυτό μου συνέχεια να γεμίζει όλο και περισσότερο  με θεία αγάπη. ανεξερεύνητα. με τη μετάνοια.  ένα  γράμμα  κάποιου  που  διετέλεσε  ραββίνος.  η  πραγματικότητα  του  θείου  κόσμου  υπερισχύει  του  ορατού  κόσμου. ανεξάρτητα από κάθε προσπάθεια μου.  Όμως  αν  βελτιωθούν  οι  καταστάσεις  όχι  μόνο  ο  παλμός  της  προσευχής  ελαττώνεται  αλλά  και  η  προσευχή  αυτή  καθαυτή  μας  φαίνεται  χωρίς σκοπό. η χάρη του Θεού με έκαμε  χριστιανό.  Σε παρακαλούμε. Υιέ και Πνεύμα  Τριαδική Θεότητα.  Έχω  μπροστά  μου  ένα  αξιοσημείωτο  στοιχείο. Υπάρχει όμως κι ένα άλλο είδος προσευχής. απροσδόκητα.  Έγινα  χριστιανός  κατόπιν  σχεδίου.    [//62] (ΔΥΣΤΥΧΩΣ Η ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΔΙΚΕΙ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ)  6. μια Ύπαρξη σε τρία Πρόσωπα  Απροσπέλαστο Φως. με σκοπό.  Ατυχίες  στη  ζωή.  έγινα  χριστιανός.  που  τελευταία  διατέλεσα  ραββίνος.  . για να της προσφέρει μια πρόγευση της αιωνιότητας.  Ανύψωσε το πνεύμα μας στη θεωρία των αμέτρητων κρίσεων σου. η προσευχή  του  πνεύματος. παντοδύναμε Θεέ  φιλάνθρωπε Παράκλητε και παντοδύναμε Υπερασπιστή.  ασθένεια  ή  θάνατος  αγαπητού  προσώπου  οδηγούν  τον  κόσμο  συχνά  στην  προσευχή.  Δοτήρα της σοφίας και φως της αποκαλύψεως.  Εδώ  καμιά  εξωτερική  ευτυχία  δεν μπορεί να θεραπεύσει τους πόνους της ψυχής. πολύ κρυμμένο μυστήριο. μπρος στο οποίο κλίνω το  κεφάλι  μου  με  σεβασμό.  Βέβαια  ο  άνθρωπος  δεν  μπορεί  να  αποφύγει  τις  συνέπειες της αμαρτίας.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 31 ‐ φωτεινής  του  παρουσίας.  Ώ Πατέρα. άκουσε μας και ελέησε μας. Τότε η προσευχή γίνεται φυσιολογική  κατάσταση  της  ψυχής  και  η  χάρη  του  Αγίου  Πνεύματος  την  επισκέπτεται  ξαφνικά. που υποφέρει στην αποτυχία  της κατά την αναζήτηση της αιωνιότητας.  που με την κάθοδο σου έφερες στα πέρατα του κόσμου  τη μοναδική αληθινή γνώση του Θεού. παρότι σε λυπούμε διαρκώς.  για να σε υπηρετήσουμε εν πνεύματι και αληθεία  μέχρι την τελευταία μας αναπνοή.  Όταν δέχθηκα το Χριστό. δηλαδή το χωρισμό του από το Θεό.  Φώτισε μας και αγίασε μας  Και με τη Θεία σου παρηγοριά  Θεράπευσε και δόσε παρηγοριά στις καρδιές μας.  και  οδηγούμαστε στη θεωρία της ΠΡΩΤΗΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ. Η προσευχή του Πνεύματος  Ώ Άγιο Πνεύμα. Η μεταστροφή μου είναι για μένα μυστήριο.  γράφει. Όχι.  Ήταν  το  Άγιο Πνεύμα  και  μόνο  που  με  μεταμόρφωσε.  Έλα μέσα μας. Με  τη  μετάνοια  και  την  κατά  συνέπεια  αυξανόμενη  χάρη  μέσα  μας.  Η  ερώτηση  μου  φαίνεται  παράξενη.

  Οι  εντολές  που  αφορούν  την  ηθική  εκφράζονται  σε  ιδανικούς  τύπους.τι  έγινα  …  Το  Πνεύμα  αναπαύεται  μέσα  στον  αληθινό χριστιανό και τον περιβάλλει από παντού.  το  Μυστήριο  των  μυστηρίων.  όταν  ήμουν  αφοσιωμένος Ιουδαίος.  νέους  διακαείς  πόθους.  από  το  Άγιο  Πνεύμα  το  οποίο  κατέβηκε σε μας μόνο μετά την ανάσταση του Χριστού.  Όμως  ο  αληθινός  χριστιανός  ζει  εν  Αγίω  Πνεύματι  με  την  πίστη  στον Ιησού Χριστό.  στην  αγάπη  του  Χριστού  και  γνωρίζετε  ότι  ο  άνθρωπος  που  βρίσκεται  στην  αγάπη  του  Χριστού  δεν  επιθυμεί  να  φιλοσοφεί.  φως  το  οποίο  πριν  από  χρόνια. Είναι κάτι που το μάτι δεν μπορεί να δει και το αυτί να ακούσει. ακούω την ψυχή μου να συνομιλεί μαζί  μου  λέγοντας  μου  για  την  εν  Χριστώ  αναγέννηση  μου.  ενθαρρύνει  τη  διακαή  επιθυμία  σου  για  τη  βασιλεία  του  Θεού  …  Σ’  αυτούς  οι  οποίοι  δεν  γεύθηκαν  ακόμα  την  αληθινή  χάρη  οι  λόγοι  μου  θα  φανούν  ακατανόητοι. έως ότου  το ίδιο το σώμα επιζητήσει την ανάλυσή του στο Πνεύμα. ελευθερώνοντάς το από τη δουλεία των παθών.  Γνωρίζω  όμως  πως  η  ψυχή μου ψάλλει ένα νέο ύμνο.  Τώρα  βρίσκομαι.  το  αισθάνονται.  Αλλά  ο  Θεός  άλλαζε  στάση  ανάλογα  με  τη  συμπεριφορά  του  ανθρώπου.  Όταν  ήμουν  Ιουδαίος  και  εγώ  επίσης  είχα  Θεό  και  το  γνώριζα.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 32 ‐ ένα  φως  έλαμψε  σε  μένα. Η πίστη προσελκύει το Άγιο Πνεύμα. Με το Χριστό όμως.  Τότε  ζητήστε  αυτή  τη  χάρη  από  το  Θεό  που  μπορεί  να  σας  την  δώσει.  Ο  χριστιανισμός  είναι  από  [//65]  τους  πλουσιότερους θησαυρούς που μπορεί να ικανοποιήσει όλους και κάθε ψυχή.  Δια  της  πίστεως  θα  φθάσετε  στην  πίστη. Είναι το ίδιο Πνεύμα το  οποίο  οι  ευσεβείς  Ιουδαίοι  επιζητούν. Αυτή είναι η πορεία.  λοιπόν. Τούτο γίνεται αντιληπτό  μόνο  αν  κι  εσείς  ζείτε  πλέον  στη  χάρη.  Αλλά μιλάει  τη γλώσσα  της  σιωπής. Θέλετε να με καταλάβετε. Θέλετε να λάβετε πείρα της χάριτος  του  Χριστού.  Και  ο  ύμνος  αυτός  με  μεταμόρφωσε  και  γέννησε  μέσα  μου  μια  νέα  επιθυμία.  .  την  οποία  δεν  βρίσκω  λόγους  να  ερμηνεύσω. αλλά ο Θεός έστειλε τη χάρη του Αγίου  Πνεύματος  του  και  έγινα  ό. οδηγήθηκα  στη σφαίρα της απόλυτης και σταθερής θείας αγάπης. Κι αν αυτό σας φαίνεται αδύνατο.  σε  ενισχύει.  Στην  πράξη  όμως  διαφέρουν  ζωτικά. Ξαφνικά είδα μέσα μου τον  μόνο  Άγιο.  Η  χριστιανική  ηθική  όμως  δίνεται  εκ  των  άνω.  Ζητά  ένα  και  μόνο:  να  αγαπά αιωνίως. αφού δεν μπορείτε να το πιστέψετε. Και τούτο συμβαίνει  [//64] με  την πίστη στο Χριστό. Και έτσι δεν ήμουν εγώ  που έγινα από τον εαυτό μου χριστιανός. ήταν μια μακρινή αναλαμπή.  το  βλέπουν  αλλά  μόνον  από  μακριά.  την  καθαρότητα  πέρα  από  κάθε  καθαρότητα  …  Όσο  αφορά  τη  θρησκευτική  ηθική  είναι  σε  πολλά  η  ίδια  στον  Ιουδαϊσμό  όπως  και  στον  Χριστιανισμό.  Στο  Χριστό  βρίσκεται  η  αλήθεια  για  την  οποία  μαρτυρεί  το  Άγιο  Πνεύμα  και όλοι όσοι πιστεύουν ακολουθούν την μαρτυρία του». Το Άγιο Πνεύμα αιχμαλωτίζει ακόμα και το σώμα μας με την  γλυκύτατη αγάπη του. με το Άγιο Μεσσία και Υιό του Θεού. ένα γλυκύ ύμνο για την αγάπη που με λύτρωσε  από  την  δύναμη  του  παρελθόντος.  Η  πορεία  της  αληθινής  μεταστροφής  δεν  μπορεί  να  ερμηνευτεί  ή  να περιγραφεί.  Γεμάτος από χριστιανικά συναισθήματα.  φροντίζει  για  σένα.  Επιμένετε  να  επιζητάτε  πίστη  και  θα  σας  δοθεί.  ενώ  το  Άγιο  Πνεύμα  ενισχύει  την  πίστη. σας  συμβουλεύω  να  βάλετε  την  καρδιά  σας  στην  πίστη  και  θα  μπορέσετε  να  πιστέψετε.

   [//66] Φλεγόμενοι από την όραση της υψηλής μας κλήσεως αγωνιζόμαστε  προς  επιτυχία  του  σκοπού  μας.  να  έλθει  να  κατοικήσει  μέσα  μας  παντοτεινά. ό.  Μόνο  όταν  δεχόμαστε  το  Χριστό  ως  τέλειο  Θεό  και  τέλειο  άνθρωπο.  πιέζομαι  να  το  κάνω  από  την  τραγική  ατμόσφαιρα  της  εντάσεως  που  επικρατεί  σ’  όλο  τον  κόσμο  και  ειδικότερα  από  την  επίγνωση  μου  ότι  όλοι  ανήκομε στο Χριστό. 6.  (Θα  σας  παρακαλούσα  να  προσευχηθείτε.  Η  φύση  των  δώρων  που  μας  χαρίζει  μια  τέτοια  πίστη  φανερώνει  τη  σπουδαιότητα της αξίας τους.τι μας  δόθηκε  να  γνωρίσωμε  με  δωρεά  εκ  των  Άνω. Ο Χριστός τώρα γίνεται ο ακρογωνιαίος λίθος πάνω  στον  οποίο  θα  οικοδομήσομε  ολόκληρη  τη  ζωή  μας.  ο  οποίος  συνέχεια μας εμπνέει. κυριαρχεί μέσα μας η πεποίθηση.  Δεν  πρέπει  να  αναμένομε  το  Θεό  να  εισέλθει  βίαια  στις  ψυχές  μας  χωρίς  τη  συγκατάθεσή  μας.  να  ερευνήσομε  μήπως  υπάρχει  καμιά  άλλη  παρουσία. Ας διαμοιράσομε λοιπόν μεταξύ μας σαν αδελφοί.  που  πιθανόν  να  μην  το  αντιληφθούμε.  όχι  υπεροπτικά. Παύλου που λέγει: «Ότι  δε  εστε  υιοί.  Όταν του ανοίγουμε τις καρδιές μας.  Εάν  θέλαμε  να  γνωρίσομε το Άγιο Πνεύμα.6).6).  Μητροπολίτου  Μόσχας  τον  περασμένο αιώνα.  καθώς  διαβάζετε. γίνεται κατορθωτή. όταν είμαστε δεκτικοί. θα ‘πρεπε να εξετάσομε τον εαυτό μας κάτω από το  φως  των  διδαγμάτων  του  Ευαγγελίου. Η αληθινή  προσευχή  ενεργεί  στα  εσώτερα  βάθη  της  ψυχής. Επίσης έχομε και τη μαρτυρία του Απ. 4.  και  κλείσας  την  θύραν  σου  πρόσευξαι  τω  πατρί  σου  τω  εν  τω  κρυπτώ  και  ο  πατήρ  σου ο βλέπων εν τω κρυπτώ αποδώσει σοι εν τω φανερώ» (Ματθ.  Είναι  καταπληκτικό  πόσο  ο  Θεός  ταπεινώνεται  μπροστά  μας.  Η  πίστη  που  δίνει  ζωή  συνίσταται  σε  μια  χωρίς  έρευνα  πίστη  στο  Χριστό  ως  Θεό.  γιατί.  είσελθε  εις  το  ταμείον  σου.  και  την  προσωρινή  και  την  αιώνια. τη θεία τους προέλευση.  όπως  περιγράφηκε  από  τους  αποστόλους  και  τους  πατέρες.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 33 ‐ Παρέθεσα αυτή τη θριαμβευτική κραυγή μιας ψυχής που βρήκε το Χριστό‐ Θεό. Μας πλησιάζει  με  τόση  διάκριση.  του  διακαούς  πόθου  μας  για  τη  θεία  αγάπη. Δεν βιάζει.  Το Άγιο Πνεύμα έρχεται.  Χωρίς  αυτή  την  αρχική  μεταρσίωση  στην  πίστη.  εξαπέστειλεν  ο  Θεός  το  Πνεύμα  του  Υιού  αυτού  εις  τας  καρδίας  υμών κράζον· αββά ο Πατήρ» (Γαλ. «Συ ο Ίδιος προσεύχου εντός  μου»  ήταν  η  συνεχής  αίτηση  του  Φιλαρέτου.  αν  και  πολλοί  έχουν  όμοιες  εμπειρίες.  .  Αν  τώρα  εγώ  αποτολμώ  να  θίξω  θέματα  ιερά  για  καθένα  μας. δεν μπορούμε παρά να υποκύψουμε στη μαζική πίεση του  σύγχρονου κόσμου που δε γνωρίζει τη προσευχή.  που  συνήθως  κρύβουμε  από  τους  οφθαλμούς  των  έξω.  η  πλήρης  πνευματική  πείρα.  χωρίς  τη  διαρκή  προσέγγιση  προς  τον  αγαπώντα  Θεό.  που  μπορεί  να  εμποδίσει  την  είσοδο  του  Αγίου  Πνεύματος  στις  ψυχές  μας.  λίγοι  βρίσκουν  λέξεις  να  εκφράσουν το ανέκφραστο.  Μας  αγαπά  με  μια  τρυφερή  αγάπη. Τότε η ψυχή λατρεύει με αγάπη.  Ο  Κύριος  είπε:  «συ  δε  όταν  προσεύχη.  καθώς  και  εγώ  προσεύχομαι  στο  Θεό  να  μου  εμπνεύσει λόγους ευάρεστους σ’ αυτόν). ότι αυτός  είναι πράγματι ο Πατέρας μας.  όχι  χωρίς  τη  συγκατάθεσή  μας.  Ο  Θεός  σέβεται  και  δεν  ασκεί  πίεση  πάνω  στον  άνθρωπο.  Ο Άγιος Γρηγόριος ο Σιναΐτης προχωρεί ακόμη περισσότερο λέγοντας ότι η  προσευχή είναι ο ίδιος ο Θεός που ενεργεί μέσα μας.

  στον  πρόσκαιρο  τούτο  κόσμο. και να τον κατέχουν ακόμα.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 34 ‐ [//67] Ο Χριστός μας παρέδωσε το λόγο που έλαβε από τον Πατέρα  (Ιωάν.  δυστυχώς  μπορούν  να  θέσουν  τη  σφραγίδα  τους  στον  άνθρωπο.  τραύματα.  όταν  η  ζωή  για  τους  πολλούς  κυλούσε  στους  ευρείς  διαύλους  μιας  σταθερής  παραδόσεως.  όταν  αποφασίσουμε  να  ακολουθήσουμε  τις  εντολές  του. Είμαστε εμείς που έχομε επιπέσει σ’ αυτόν τον  τεράστιο  και  θαυμαστό  λίθο  ή  ο  λίθος  επέπεσε  σ’  εμάς. όταν  οι  συνειδήσεις  διαμαρτύρονται  υβριστικά.  Αυτός  ο  οδυνηρός  διαχωρισμός  μας  οδηγεί  σε  μια  πιο  θερμή  ικεσία.  13. Τότε αυτός που είπε «ου  γαρ ήλθον καλέσαι δικαίους αλλ’ αμαρτωλούς εις μετάνοιαν» προσθέτοντας ότι:  «ου χρείαν έχουσιν οι ισχύοντες ιατρού αλλ’ οι κακώς έχοντες» (Ματθ.  ο  λόγος  του  Χριστού  εμφανιζόταν  αδιατάρακτος.  Αισθανόμαστε  την  ασθένεια  μας  –τη  θανατηφόρα  δύναμη  της  αμαρτίας– να ενεργεί μέσα μας και αναζητούμε γιατρό.  Μπορεί  να  υποφέρουμε  κάθε  είδους  στερήσεις.  17.44).  Αυτοί  που  έχουν  βαπτιστεί  «εν  Πνεύματι  Αγίω  και  πυρί»  (Λουκ. οι άνθρωποι σε απελπισία.  Η  προσευχή  παλλόμενη  μέσα  μας  μάς  φέρει  στο  σύνορο  μεταξύ  δυο  κόσμων. 9.  Τούτο  κατά  πολύ  εξαρτάται  από  εμάς  –  να  θυμηθούμε  για  παράδειγμα  ότι  αναγεννηθήκαμε εκ των Άνω στην κολυμβήθρα του βαπτίσματος.14). Από τα αρχαία χρόνια η πείρα της ζωής της Εκκλησίας έχει αποδείξει χωρίς  αμφιβολία  ότι  για  την  προσευχή  –δηλαδή  για  το  Θεό–  καμιά  ασθένεια  του  πνεύματος  δεν  είναι  αθεράπευτη. Παρομοίωσε τον εαυτό του με βράχο πάνω στον οποίο θα θραύονται όλοι  όσοι  επιπίπτουν  σ’  αυτόν  και  θα  συντρίψει  εκείνους  στους  οποίους  θα  επιπέσει  (Ματθ.  ώστε  και  εμείς  οι  ίδιοι  να  μπορέσουμε  να  γίνομε  πνευματικά  ανίκητοι. Όμως τη στιγμή της επιστροφής μας στο  Θεό.  Αυτός  θεραπεύει  τις  ψυχές  μας  από κάθε ασθένεια δίνοντας νέα δραστηριότητα και φωτίζοντας τες με ανέσπερο  φως.13) θ’  απαντήσει  πραγματικά  στην  αναζήτηση  μας.  σκληρότητα.16)  διακρίνουν  στην  προσευχή  τους  ότι  κάθε  στιγμή της ζωής μας καταχωρείται στη θεία αιωνιότητα.  πρέπει  να  προσπαθήσουμε  ν’  ακουστεί  η  φωνή  μας.  Είναι    συνηθισμένο  στους  χριστιανούς.  του  παρόντα  και  του  ερχόμενου  (Εβρ.  το  τραύμα. στο όνομα του  Πατρός  και  του  Υιού  και  του  Αγίου  Πνεύματος.12.  να  αναπτυχθήκαμε  μέσα  σε  άγνοια.  Όλα  αυτά.  Αν  και  η  αίσθηση  του  θανάτου  ταράσσει  τη  ψυχή.  Αλλά τώρα όταν όλη η γη είναι γεμάτη απάτη.  ακόμα  και  μέσα  σε  εγκληματικό  περιβάλλον  και  να  παρασυρθήκαμε  από  το  παράδειγμα  του.  Μπορεί  να  έχομε  γεννηθεί  μέσα  στις  πιο  ακατάλληλες  καταστάσεις.  Στον  παρόντα  κίνδυνο  ευγενικές  λέξεις  που  δεν  οδηγούν  πουθενά  δεν  φθάνουν.  να  γνωρίζουν  καλά  την  παρουσία  της  άφθαρτης  ουράνιας  δόξας  και  το  ζοφερό  σύννεφο  θανάτου  που  πλανιέται  πάνω  από  τον  κόσμο.  3. Σε κάθε χρόνο και τόπο  χειραγωγούμαστε από το αόρατο χέρι του ουράνιου Πατέρα μας.14).  όταν  η  βία  φοβερίζει  να  εξαφανίσει  κάθε  ζωή.  απώλειες.  Μπορεί  να  είμαστε  παραμορφωμένοι  από  τη  γέννηση  μας  και  να  γνωρίζουμε  την  περιφρόνηση.  Αυτό  όμως  που  συμβαίνει  σίγουρα  είναι  ότι  βρισκόμαστε  σ’  ένα  κόσμο  πραγματικοτήτων. Τί συμβαίνει τότε.  των  οποίων  την  ύπαρξη  δεν  υποπτευόμαστε  καν  προτύτερα.  Δεν  γνωρίζομε. 21.  Είναι  ζωτική  ανάγκη  όλοι  σήμερα  να  στερεώσουμε  την  πίστη  στην  αιώνια  νίκη  του  Χριστού.  Τον  παλιό  καιρό.  μια  πορεία  .  [//68]  αυτή  δεν  μπορεί  να  εξαφανίσει  τη  φλόγα  της  πίστεως.  την  αποστροφή.

  η  φωνή  τους  άλλαζε.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 35 ‐ θεραπείας αρχίζει από τη βάση.  ον μόνο αληθινό Θεό.  πει να πορευθώ. Και δεν θεραπευόμαστε μόνο από τα τραύματά  μας. Έφτασαν άνθρωποι ταλαιπωρημένοι και  σε  αξιολύπητη  κατάσταση  εξαιτίας  πολυχρόνιας  [//69]  διεφθαρμένης  ζωής·  ύστερα  όμως  από  σύντομο  χρονικά  διάστημα  βαθειάς  μετάνοιας  η  όψη  τους  γινόταν  ευχάριστη.  Αυτό  συνέβηκε πολλές φορές στο Άγιο Όρος.  ραγίδα του Αγίου Πνεύματος.  τα  πάθη  μας  αλλά  ακόμα  αλλάζει  και  η  εξωτερική  μας  εμφάνιση.  Θεέ.  Αν  κανένας  από  τους  αναγνώστες  μου  υποφέρει  από  ψυχολογικά  τραύματα  εξαιτίας  της  αποτυχημένης  του  ζωής.    [//70]   Προσευχή κατά τη χαραυγή    ες σ’ αυτή τη ζωή.  .  ας  γνωρίζει  ότι  μπορεί  να  αποκτήσει  έξοχη  ελευθερία  πνεύματος  και  ν’  αλλάξει  ριζικά  όλη  τη  ζωή του.  αν στραφεί προς  το Θεό κάθε  μέρα με  μια  προσωπική  προσευχή όπως  αυτή.  Σένα.  κινούνταν  διαφορετικά  και  το  πνεύμα  έλαμπε  μέσα  τους.  θα το λάβετε»  μου.

  λους δρόμους.  ου  λά και μεγάλα.  θερά στο αγαθό.  ν φαυλότητα μου και κράζω:  αλαζονίας μου.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 36 ‐ .  υ.  σένα.

  εμπιστοσύνης  και  σεβασμού.  η  οποία  θα  ενεργήσει  και  θαυμαστά  στον  τρόπο  κατά  τον  οποίον  αντιλαμβανόμαστε  και  ερμηνεύουμε  τον  κόσμο. η μέρα μας  σφραγίζεται με την προσευχή και κάθε γεγονός παίρνει διαφορετικό χαρακτήρα. Με τον καιρό η προσευχή θα εισέλθει στη  φύση  μας.  Το  αποτέλεσμα  της  προσευχής είναι να μας καταστήσει υιούς Θεού· ως υιοί θα κατοικήσουμε αιώνια  στο σπίτι του πατέρα μας.  Αλλά  εάν προσευχόμαστε με όλη την καρδιά μας και με μεγάλη προσοχή.34‐36).  Η  μόνη  μας  φροντίδα  πρέπει  να  είναι  να  ζούμε  την  οδό  του  Κυρίου. αν είμαστε αρεστοί στον Κύριο.  Ο  κόσμος  ας  μας  κρίνει  [//75]  σαν  αναξίους  προσοχής. Εάν ουν ο υιός υμάς  ελευθερώση  όντως  ελεύθεροι  έσεσθε»  (Ιωάν.  Είναι  σημαντικό  για  τις  μέρες  μας  να  μπορούμε  να  μην  επηρεαζόμαστε  από  εκείνους  με  τους  οποίους  σχετιζόμαστε.  αλλά  η  αγάπη  των  άλλων  για  μας  δεν  πρέπει  ν’  αποτελεί  προϋπόθεση  για  τη  σωτηρία  μας.  Δεν  θα  νιαστούμε  τί  θα  σκεφθεί  ο  κόσμος  ή  πώς  θα  μας  μεταχειρισθεί.  Η ευλογία που ζητήσαμε από τον ύψιστο Θεό.  Αυτό  δεν παίζει κανένα ρόλο.  8. αν δηλαδή όλος ο κόσμος μας εκτιμά και μας επαινεί.  Θα  αγαπάμε  τους  συνανθρώπους  μας  χωρίς  ν’  αναρωτιόμαστε  αν  αυτοί  μας  αγαπούν.  μέχρις  ότου  σιγά‐σιγά  ένας  νέος  άνθρωπος  γεννηθεί  από  το  Θεό.32). Αναγκαίο είναι να διατηρήσουμε αυτό το σύνδεσμο  αγάπης  με  το  Θεό. Ο υιός μένει εις τον αιώνα.  Αυτό  αποτελεί  μέρος  της  ελευθερίας  του  Χριστού  στους  λόγους  του  «Γνώσεσθε την αλήθειαν και η αλήθεια ελευθερώσει  υμάς»  (Ιωάν. «Πας ο ποιών την αμαρτίαν δούλος εστι της αμαρτίας. Ο δε δούλος ου  μένει εν τη οικία εις τον αιώνα.  Η  αγάπη για το Θεό που αληθινά στέλνει την ευλογία του σ’ εμάς.  γιατί  διαφορετικά  κινδυνεύουμε  να  χάσουμε  και  πίστη  και  προσευχή. «Πάτερ υμών ο εν τοις ουρανοίς …». δεν θα  μας  ωφελήσει σε τίποτα. Και το αντίθετο.  Η  πραγματική  προσευχή  βέβαια  δεν  έρχεται  αμέσως.  8. Στην πραγματικότητα μπορεί να μη γίνουμε αρεστοί στους άλλους εξαιτίας  της  ανεξαρτησίας  του  πνεύματος  μας.  Θα  παύσουμε  να  φοβόμαστε  ότι  θα  χάσουμε  την  εύνοια  του. ελευθερώνει την  ψυχή από εξωτερικές πιέσεις. Ο Χριστός έρριξε τη θεία  . ειρήνη στις  ψυχές  μας.  αλλά  ο  Κύριος  μας  εγκαταλείψει.  Η  φροντίδα  επιταχύνεται  και  η  πραγματική αξία της ζωής εκτιμάται.  Ο  άνθρωπος  της  προσευχής  βλέπει  με  διαφορετικό  φως  το  περιβάλλον  του. ο οποίος δεν προσεύχεται. θα φέρει μιαν αγάπη.  Δεν  είναι  εύκολη  υπόθεση  να  διατηρούμε  την  έμπνευση  ενώ  είμαστε  περικυκλωμένοι  από  τα  παγωμένα νερά του κόσμου.  Ο  Χριστός  μας  έδωσε  την  εντολή  να  αγαπάμε  τους  άλλους.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 37 ‐   [//74]  Το  να  προσεύχεται  κάποιος  έτσι  κάθε  πρωΐ  δεν  είναι  εύκολο.  να  γίνουμε  μαθητές  του  και  να  πάψουμε  να  είμαστε  υπηρέτες  της  αμαρτίας.

  νομίζετε  ότι  η  επιστήμη  είναι  δυνατόν  ν’  ανακαλύψει πιο δυνατά τηλεσκόπια για να δει ακόμα πιο βαθιά στο στερέωμα.  Αντί να του δώσει αμέσως απάντηση ο ιερέας αντερώτησε:  ‐  Πέστε  μου. αλλά λίγες στιγμές προσευχής είναι  εξαντλητικές.  Η  πνευματική  κατάσταση  του  επιστήμονα  που  ερευνά.  όλ’  αυτά  δεν  μπορούν  να  συγκριθούν  [//76]  με  τα  πνευματικά  βιώματα  ενός  ανθρώπου  της  προσευχής  που  έρχεται  πρόσωπο  με  Πρόσωπο  με  τον  ζωντανό  Θεό.  ουσιώδους  αναγκαιότητας  ίσως  στον  αγώνα  για  την  ύπαρξη. «Το σύνολον όλων  όσων έχουν γίνει ήδη γνωστά. ανεξάρτητα από την φυσική ικανότητα του ανθρώπου. απάντησε ο αστρονόμος.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 38 ‐ φλόγα  στη  γη.  .  του  καλλιτέχνη  που  δημιουργεί  έργα  τέχνης. ακόμα και του επαγγελματία θεολόγου που  προβάλλει  τις  θεωρίες  του.  Όπου  παρατηρούμε  μια  φυσική  έλλειψη  γνώσεως. μέχρι και την τελευταία λεπτομέρεια.  Μπορούμε  να  εργαστούμε δέκα ή δώδεκα ώρες συνέχεια.  πρέπει  να  θυμόμαστε  καλά  ότι η προσευχή. μπορεί να  φέρει  έναν  υψηλότερο  τύπο  γνώσεως.  όπου  η  προσευχή  είναι  η  είσοδος  στην ταχεία θεωρία της θείας αλήθειας.  Κάθε  άνθρωπος  και  κάθε  είδους  πνευματική  δραστηριότητα  παρουσιάζει  λιγότερη  δύναμη  από  την  προσευχή.  Στην  πράξη  της  προσευχής  η  ανθρώπινη  διάνοια  βρίσκει  την  ευγενέστερη  έκφρασή  της.  και  προσευχόμαστε  σ’  αυτόν  να  φλογίσει  τις  ψυχές  μας  να  μην  υπερνικηθούμε  από  το  κοσμικό  ψύχος  και  να  μην  επισκιάσει  κανένα  μαύρο  σύννεφο αυτήν την λαμπρή φλόγα. Ο κόσμος της ύλης δεν προσανατολίζεται ακόμα  προς  την  πληρότητα  του  όντος. τονίζει την χωρίς όρια ικανότητα του ανθρωπίνου  νου  και  φανερώνει  ότι  κάθε  φυσικό  φαινόμενο  είναι  δυνατόν  να  γνωσθεί».  Η  προσευχή  γεμίζει  τα  πάντα.  Παρατηρώντας  έναν  απλό  [//77]  ιερέα  που  συνόδευε  μια  ομάδα  μαθητών τον ρώτησε:  ‐  Τί  λένε  οι  Γραφές  σας  για  το  κοσμικό  διάστημα  και  τις  μυριάδες  των  αστέρων.  δήλωσε Ρώσος επιστήμονας το 1958.  ‐  Βέβαια  η  πρόοδος  είναι  δυνατή  και  η  επιστήμη  πάντοτε  θα  παρέχει  τα  απαραίτητα μέσα για την έρευνα του διαστήματος. του διανοητή που φιλοσοφεί.  Είναι  δυνατό  όσοι  από  μας  έχουν  φυσική  έλλειψη  χαρίσματος  ν’  αποκτήσουν  με  την  προσευχή  υπερφυσικά  χαρίσματα.  Εμείς  οι  Χριστιανοί  ζητάμε  επίσης  την  τέλεια  γνώση  του  όντος  στη  βαθύτερη και ευρύτερη έννοια. δεν μπορούμε όμως να δούμε πέρα από τα όρια της.  Χωρίς  να  μειώσομε  τη  σπουδαιότητα  της  πειραματικής  επιστήμης.  Απ’ όλα τα πλησιάσματα προς το Θεό το καλύτερο είναι η προσευχή. Μια φορά άκουσα  την  πιο  κάτω  ιστορία  ενός  καθηγητή  της  αστρονομίας  που  μιλούσε  με  ενθουσιασμό  για  τα  νεφελώματα  σ’  ένα  πλανητάριο  και  τα  θεωρούσε  σα  θαύματα.  Είναι  η  περιοχή  της  ακτινοβολούσας  συναισθήσεως. που  σε  τελευταία  ανάλυση  είναι  το  μόνο  μέσον.  κύριε  καθηγητά.  του  ισχυρού  επιχειρήματος.  Μια ροπή που εκδηλώθηκε μεταξύ των επιστημόνων του παρόντος αιώνος  είναι να διακηρύσσουν την τέλεια γνώση του φυσικού κόσμου.  ‐ Υπάρχει τότε η ελπίδα ότι μια μέρα θα έχετε τηλεσκόπια να σας δείξουν  όλα όσα υπάρχουν στον κόσμο.

  ‐ Λοιπόν.  οι  χριστιανοί.16.  και  ουκ  ήκουσαν»  (Ματθ.  εν  ώ  έχομεν  την  παρρησίαν  και  προσαγωγήν  εν  πεποιθήσει  δια  της  πίστεως αυτού» (Εφεσ.  13.  Αγνοούν  την  αληθινή  ουσία  του  Χριστιανισμού.  Τόσο μεγάλο και βαθύτατο είναι το μυστήριο ακόμα και  «ταις αρχαίς και  ταις  εξουσίαις εν τοις επουρανίοις δια της εκκλησίας η πολυποίκιλος σοφία του  Θεού  κατά  πρόθεσιν  των  αιώνων  ήν  εποίησεν  εν  τω  Χριστώ  Ιησού  τω  Κυρίω  ημών.10‐12).  μνημόσυνον  Ισραήλ»  (Βαρούχ  4.8‐9).  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 39 ‐ ‐  Αυτό  είναι  αδύνατο. 3. υμίν δε διηκόνουν αυτά. ώστε η ζωή  του να γίνει δική μας». 3.22)  και  το  πνεύμα  του  αντιλαμβάνεται  ότι  η  ίδια  ζωή  ρέει  μέσα  από  όλους  μας. και ουκ  είδαν  και  ακούσαι  ά  ακούετε.  Θαρσείτε.  λαός  μου.    [//78] (ΔΥΣΤΥΧΩΣ Η ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΔΙΚΕΙ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ)  7. όταν είπε στους μαθητές του: «Υμών  δε μακάριοι οι οφθαλμοί ότι βλέπουσι.  8.  Στις  μέρες  μας  ο  μη  χριστιανικός  μυστικισμός  προσελκύει  πολλούς  που  απελπίστηκαν  από  την  παλαιότητα  και  κενότητα  του  σύγχρονου  κόσμου.  Διαθήκης. εκεί που η επιστήμη σας σταματά. κύριε καθηγητά.  Ισραήλ.  Και  ο  απόστολος  Πέτρος  λέγει  το  εξής  για  τους  προφήτες:  «οίς  απεκαλύφθη  ότι  ουχ  εαυτοίς.  Κατ’  επέκταση  η  .  ‐ Μάλιστα.12).5) και συνέχισε λέγοντας ότι σ’ αυτόν δόθηκε η  χάρη  «εν  τοις  έθνεσι  ευαγγελίσασθαι  τον  ανεξιχνίαστον  πλούτον  του  Χριστού  και  φωτίσαι  πάντας  τίς  η  οικονομία  του  μυστηρίου  [//79]  του  αποκεκρυμμένου  από των αιώνων εν τω Θεώ» (Εφεσ. Ο  καθένας κατανοεί με τον πόνο τις έννοιες του ανθρωπισμού και της ελευθερίας  του.17).  Ο απόστολος Παύλος επίσης στην προς Εφεσίους επιστολή του έγραψε ότι  η  γνώση  είναι  το  μυστήριο  του  Χριστού  «ό  ετέραις  γενεαίς  ουκ  εγνωρίσθη  τοις  υιοίς  των  ανθρώπων  ως  νυν  απεκαλύφθη  τοις  αγίοις  αποστόλοις  αυτού  και  προφήταις εν πνεύματι» (Εφεσ. 1. γιατί τόσο επιθύμησε ο Θεός να είναι ενωμένος μαζί μας. με αυτή την έννοια ναι. Η μακαριότητα της γνώσεως της οδού  «Μακάριοι  εσμεν.  απάντησε  ο  επιστήμονας.  θα  υψώναμε  κι  εμείς  φωνή  ευχαριστίας  και  θριάμβου  λέγοντας:  «Ευλογημένοι  είμαστε  και  αγιασμένοι. είπε ο ιερέας. ά νυν ανηγγέλη υμίν δια των ευαγγελισαμένων  υμάς  εν  Πνεύματι  Αγίω  αποσταλέντι  εξ  ουρανού»  και  προσθέτει  «εις  ά  επιθυμούσιν άγγελοι παρακύψαι» (Α’ Πέτρ.  Ο ίδιος ο Κύριος το ομολόγησε αυτό.  Σε  καιρούς  απελπισίας  οι  χριστιανοί  θυμούνται  ότι  «πάσα  η  κτίσις  συστενάζει  και  συνωδίνει  άχρι  του  νυν»  (Ρωμ.  Ο  Χριστιανισμός  κληροδοτεί  ταλαιπωρίες αλλά με τις ταλαιπωρίες εισερχόμαστε στα μυστήρια του Όντος.  ότι  τα  αρεστά  τω  Θεώ  ημίν  γνωστά  εστιν. και τα ώτα υμών ότι ακούουσιν. Αμήν γαρ  λέγω υμίν ότι πολλοί προφήται και δίκαιοι επεθύμησαν ιδείν ά βλέπετε.  αρχίζει η δική μας.5).4.  ‐ Ώστε υπάρχει όριο στην επιστήμη. 3. και αυτό είναι εκείνο που λένε οι Γραφές μας.  γιατί  ο  κόσμος  είναι  απέραντος.  Και  αν  υπολογίσομε  πόσο περισσότερο είμαστε εμείς οι χριστιανοί προικισμένοι από τον Κύριο απ’ ότι  οι  προφήτες  και  οι  δίκαιοι  της  Π.

  Μια  εκτίμηση  της  γνώσεως  του  ανθρώπινου  πόνου  γεννά  εντατική  προσευχή.  Ο  μηχανικός  έπεσε  κάτω  και  σκοτώθηκε.  τότε  εμφανίζεται κατά κάποιο άγνωστο τρόπο ένα θαυμάσιο φως. ξαφνικά μια δύναμη εκ των άνω ανυψώνει το πνεύμα μας στα ύψη.  και  το  νηπιακό  παρελθόν. η πίστις ημών» (Α’ Ιωάν.  Βλέποντας  το  γεγονός  ο  βοηθός  του  έσβησε  αμέσως  τη  μηχανή. Το ίδιο ισχύει και για μας: Αν γνωρίζομε την αιώνια αλήθεια.  Πώς  ερμηνεύονται  αυτές  οι  αντίθετες  καταστάσεις.  το  οποίο  τον  σήκωσε  ψηλά  από  τη  γη. 5.  που  βρίσκονται  διασκορπισμένοι  σ’  όλη  τη  γη.  ενώ  το  φως  της  ζωής  που  εκπορεύεται  από  τον  Πατέρα  θα  βασιλέψει μέσα μας.  Όταν  το  σκοτάδι  μέσα  μας  είναι  τόσο  πυκνό  ώστε  να  παραλύσουμε από τρόμο.  [//81] τότε το ίδιο φως μετατρέπει τη σκοτεινή νύχτα σε  λαμπρή  ημέρα. Αυτό γίνεται γιατί υπάρχει αλήθεια σ’ αυτή  την  αυτοκαταδίκη.  «Αύτη εστιν η νίκη η νικήσασα τον κόσμον.  κι  έτσι  το  Πνεύμα  της  Αλήθειας  βρίσκει  τόπο  για  την  κατοίκησή του μέσα μας.  Όταν  εμείς  καταδικάζουμε  τον  εαυτό  μας  σε  αιώνια  κόλαση  όπως  το  αξίζει  και  βρισκόμαστε  στην  αγωνία  της  πτώσεως  μέσα  στο  σκοτεινό  λάκκο.  η  οποία  μεταφέρει  τα  πάντα  στο  βασίλειο του πνεύματος.  αν  αγνοούμε  συνεχώς  την  αλήθεια. Το θάρρος γεννιέται από τη σταθερή πίστη στο Χριστό‐Θεό.  παύει  πια  να  έχει  γι’  αυτόν  ενδιαφέρον  ή  να  τον  προσελκύει.  όλες  οι  ταλαιπωρίες  αυτής  της  ζωής  θ’  απομακρυνθούν  στην  περιφέρεια  της  υπάρξεως  μας. το άκτιστο φως μας  μεταμορφώνει και μας φέρνει σαν γιούς στο σπίτι του Πατέρα.  Δεν  υπάρχουν  πολλοί  άνθρωποι  με  αρκετό  πνευματικό  θάρρος  για  να  βγούνε  από  τον  συνηθισμένο  δρόμο  που  ακολουθεί η αγέλη.  στο  οποίο  βρίσκονται  οι  περισσότεροι.  Καμιά επιτυχία ή προσωρινή ευτυχία δεν μπορεί να φέρει την πραγματική  ειρήνη.  Πώς  η  αυτοκαταδίκη  μας μάς δικαιώνει μπροστά στο Θεό.  Μια  νέα  ζωή  γεμάτη  φως  αυτοπαρουσιάζεται  σ’  αυτόν.  Αν  δεχθούμε  ως  ποιότητα  ζωής  όχι  το  σύνολο των ευχάριστων ψυχοφυσικών αισθήσεων. Όταν  τέλος μας συνθλίβει το συναίσθημα της μηδαμινότητάς μας.  Αυτοί  που  δεν  έχουν  πείρα  προσευχής  βρίσκουν  δύσκολο  να  πιστέψουν  πως  η  προσευχή  ευρύνει  τους  ορίζοντες  του  πνεύματος.  Μερικές  φορές  η  προσευχή καταστρέφει την καρδιά σαν φωτιά.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 40 ‐ συνείδηση  μας  μάς  εξοικειώνει  με  τα  εκατομμύρια  των συνανθρώπων  μας. και όταν η καρδιά φλογισθεί.  Κάτι  παρόμοιο  συμβαίνει  και  με  τον  άνθρωπο  της  προσευχής:  αφού  αρπαγεί  και  ανυψωθεί  σ’  άλλες  σφαίρες  επιστρέφει  στη  γη  «νεκρός»  για  τα  πράγματα  [//80]  του  κόσμου. που προβάλλει μια  ζωή  ατέλειωτη.  .  Όταν  αισθανόμαστε  την  αδυναμία  μας  και  το  πνεύμα  μας  απελπίζεται. τότε  πέφτει  πάνω  της  μ’  αναπάντεχο  τρόπο  η  δροσιά  της  θείας  παρηγοριάς. αλλά το βαθμό της γνώσεως  των  πραγματικοτήτων  του  σύμπαντος  και  πάνω  απ’  όλα  της  πρώτης  και  τελευταίας  αλήθειας.  Κάποτε διάβασα στην εφημερίδα ότι ένας μηχανικός δοκίμαζε τη μηχανή  ενός αεριωθούμενου αεροπλάνου και από απροσεξία εισήλθε στο κύμα του αέρα.  θα  αντιληφθούμε  τί  κρύβεται  πίσω  από  τα  λόγια  του  Κυρίου προς τους μαθητές του λίγο πριν από τον σταυρικό του θάνατο: «Ειρήνην  την  εμήν  δίδωμι  υμίν».4).  Η  ουσία  της  ειρήνης  του  Χριστού  βρίσκεται  στην  τέλεια  γνώση του Πατέρα.

  Θα  λυτρωθεί  από  την  δύναμη  του  θανάτου.  Κι  αυτό  θα  ‘χει  σαν  αποτέλεσμα  κάθε  καλή  λέξη  ή  πράξη από οποιαδήποτε πηγή να γίνει μέρος της αιώνιας θείας ζωής του. ο Υιός.  Αντί  να  σπάσουμε το κεφάλι μας στους βράχους.  από  το  οποίο  είναι  αδύνατο  να  επιστρέψει.  Μερικές  φορές  οι  δοκιμασίες  και  οι  δυσκολίες  που  μας  συμβαίνουν  μας  βάζουν  στη  θέση  ενός  ταξιδιώτη  που  ξαφνικά  βρίσκει  τον  εαυτό  του στο  χείλος  της  αβύσσου.  Ας μη λησμονούμε όμως ότι αυτή η υπεραφθονία της αγάπης περνά από  τα βάθη της κολάσεως.  καθώς  κι  απ’  το  φθόνο. αφού χωρίς  αυτήν η πληρότητα της γνώσεως είναι ακατόρθωτη.10)  βρίσκουν  εφαρμογή. και το Άγιο Πνεύμα  θα  κατοικήσουν  μέσα  του.  Το  να  ριχτούμε  στο  άγνωστο  σημαίνει  εμπιστοσύνη  στο  Θεό.  το  πνεύμα  του  ανθρώπου θα αγκαλιάζει την πληρότητα του Θεανθρώπου Όντος.  Απελπισμένοι  από  τους  ισχυρούς  της  γης.  που  δεν  θα  λιγοστεύει  ποτέ. Δεν πρέπει να φοβόμαστε αυτή την κάθοδο.  γνωρίζει  ότι  στην  αιωνιότητα  ολόκληρο  το  περιεχόμενο  του  Όντος  θα  ανήκει  σ’  αυτόν  με  την  συνεχή  κατοίκηση  σ’  αυτόν  του  Αγίου  Πνεύματος  –  της  Τριάδας θα ήταν αληθέστερο να πούμε. Το σώμα  του  κρεμασμένο  στο  Σταυρό  σχηματίζει  μια  θαυμάσια  γέφυρα  μεταξύ  γης  και  .  δεν  βρίσκει  λέξεις  να  περιγράψει.  Τι  ευλογία  να  βλέπεις  τους  συνανθρώπους  σου  να  λάμπουν  από  Άγιο  Πνεύμα. Ο Πατέρας.  Η  άβυσσος  είναι  το  σκότος  της  άγνοιας  και  ο  φόβος  της  αιχμαλωσίας  από  το  θάνατο. να συνδέσει και τις πιο απομακρυσμένες περιοχές του κόσμου. Έστι οι  λόγοι  του  αγίου  Παύλου  «ως  μηδέν  έχοντες  και  τα  πάντα  κατέχοντες»  (Β’  Κορ. Η δόξα του  αδελφού  μου  είναι  [//82]  και  δική  μου  δόξα.  θα  λάβει  μεγαλύτερη  γνώση  των  μυστηρίων  του  μέλλοντος  κόσμου.  Ενωμένος  δια  της  προσευχής  με  τον  Χριστό. Με απλωμένα τα χέρια του ζητά να συγκεντρώσει όλους  σε ένα.  αρχίζουμε  να  ερευνούμε για μια νέα ζωή. Ο άνθρωπος που συνεχίζει να έχει ταπεινή γνώμη για τον εαυτό  του.  Και  τι  συμβαίνει. στην οποία η πρώτη θέση δίνεται στο Χριστό.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 41 ‐ Ακόμα  και  μακρυνή  επαφή  με  το  Θείο  μας  απελευθερώνει  την  ψυχή  απ’  όλα  τα  πάθη. αισθανόμαστε ένα αόρατο χέρι να μας  οδηγεί  ευγενικά  και  να  σωζόμαστε.  Η  πνευματική  κατάσταση  που  μόλις  περιγράφηκε  οδηγεί  στη  θεωρία  του  Σταυρωμένου Χριστού.  αυτό  το  αχρείο  ξέσπασμα  της  υπερηφάνειας.  Μόνο  η  ενέργεια  της  αγιασμένης  απελπισίας  θα  μας  κάνει  ικανούς  να  τα  υπερπηδήσουμε.  Κι  αυτό  ακόμα  το  γεγονός  δεν είναι παρά μια αμυδρή ανταύγεια της ευτυχίας μας στη μέλλουσα βασιλεία.  Η  ψυχή.  Η διάβαση της αβύσσου του άγνωστου μπορεί επίσης να παρομοιαστεί με  ένα  ταλαντευόμενο  καλώδιο  που  απλώνεται  από  τα  δύο  άκρα.  ριχνόμαστε  στο  άγνωστο  επικαλούμενοι  το  όνομα  του  Κυρίου.  για  την  οποία  έχει  οριστεί  το  τρομερό  προνόμιο  να  ταξιδέψει  κατά  μήκος  αυτού  του  καλωδίου.  Αν  κάποιος  άλλος  κάνει  έργα  προς  δόξα  Θεού.  που  φέραν σ’ αυτόν παροδική αλλά και αιώνια φήμη.  Αφού  πεισθούμε  από  κάποια  μυστηριώδη  δύναμη.  όπως  ακριβώς  αυτοί  που  διάβηκαν   [//83]  πέρα  από  τον  τάφο  δεν  μπορούν  να  μας  πουν  την  πείρα  τους  για  τη  νέα  κατάσταση.  όπου  στην  αφθονία  της  αγάπης. ο άνθρωπος της προσευχής δεν  αισθάνεται γι’ αυτόν φθόνο αλλά χαρά για την κοινή σωτηρία μας.  6.  Τα  χέρια  του  Σταυρωμένου  Χριστού  συνδέουν  τα  άκρα  του  στην  άβυσσο.

 σε κάθε τόπο και χρόνο.  Ακριβώς  όπως  ένα  σώμα  βαρύ.  Σ’  ένα  απόκρυφο  σημείο μέσα σ’ αυτή. οι μηχανικοί του διαστήματος το βάζουν  σε κίνηση με απίθανη ταχύτητα στην επιφάνεια της γης. Ο άνθρωπος μόνος του δεν μπορεί να τους  ανακαλύψει.  Μας  έδωσε  παράδειγμα  σε  όλα.  Άγνωστοι οι δρόμοι του Κυρίου. Όμως η αγάπη που  έχει  εισχωρήσει  στην  ψυχή  δεν  είναι  ελεύθερη  από  ένα  φόβο  άλλου  είδους.  Αυτοί  που  δεν  έχουν  αναγεννηθεί  εκ  των  άνω  δεν  μπορούν  ποτέ  να  εννοήσουν τους αναγεννημένους. έτσι και το πνεύμα μας  στην  προσευχή.  οι  οποίοι  συχνά  τους  φαίνονται  καχεκτικοί  και  υποκριτές. το πνεύμα μας δεν τρέμει πια στη θέα του θανάτου.  τραυματίζεται  απ’  όλα  όσα  αντιτίθενται  στη  θεία  αγάπη.  Έτσι  ο  πρώτος τρόμος  από  τη  θέα του  σκότους  και  του θανάτου  αλλάζει σε μια θέα φωτός και ζωής που δεν καταστρέφεται.  Αρχικά ο αγώνας για την προσευχή φαίνεται πάνω απ’ τις δυνάμεις μας.  δηλαδή  συκοφαντία. Μόνο με αφθονότερη χάρη.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 42 ‐ ουρανού. Μαζί μ’ αυτό μια υπομονετική στάση σε κάθε δοκιμασία κάνει  την  αναγεννημένη  ψυχή  να  κατανοεί  την  «άνωθεν  σοφίαν».  που ελέγχεται από τη γήϊνη βαρύτητα.  Αφού  σωθήκαμε  από  τη  δύναμη  του  θανάτου. Δεν υπάρχει βαθύτερη  και πιο τραγική σύγκρουση από τη σύγκρουση του κόσμου μας και του Χριστού.  κατά  την  άνοδο  του  στο  Θεό.  η  ψυχή  θα  μπορέσει  με  το  πέρασμα  του  χρόνου  να  περιλάβει  μέσα  της  συγχρόνως  χαρά  και  λύπη.  Δεν  είναι  εύκολο  ν’  απεικονίσει  κανείς  τί  συναντά  το  πνευματικό  μάτι  αυτές  τις  στιγμές.  Το άγγιγμα της θείας αγάπης στην καρδιά αποτελεί την πρώτη μας επαφή  με  την  ουράνια  πλευρά  της  αβύσσου. Μας γέμισε με ανέσπερο φως.  Ακόμα  και  με  μια  τέτοια  αγάπη μπορούμε να έχουμε προβλήματα με τους ανθρώπους.  απελπισία  και  ελπίδα.λ.  φόνο. Αυτοί δε διακρίνουν τίποτε το εξαιρετικό στους  χριστιανούς. Με τη γνώση του Θεού η ψυχή έχει αποκτήσει μια βαθειά  ειρήνη. Ο Θεός με την εμφάνιση του μας αποκάλυψε το μοναδικό δρόμο για  την  αιώνια  λύτρωση. Η προσευχή είναι όπως ένα ισχυρό χέρι που ανυψώνει στο βασίλειο  του Θεού.  βία.  αν  επιμείνουμε.  αλλά.  το  πνεύμα    [//84]  εξοικειώνεται  με  το  Θεό.π. Στα βάθη της συνειδήσεως  μας  αντιλαμβανόμαστε  την  άναρχη  Αλήθεια  και  το  Πνεύμα  μαρτυρεί  την  αθανασία  μας. 4.  Φοβάται  μήπως  κατά  κάποιο  τρόπο  πληγώσει  ένα  συνάνθρωπο  και  ίσως  περισσότερο μήπως δυσαρεστήσει το Άγιο Πνεύμα με ένα παλμό της  καρδιάς  ή  σκέψη ή λέξη.  Ενώνοντας  στον  εαυτό  του  Θεό  και  άνθρωπο  μας  καλεί  ν’  ακολουθήσουμε  τα  βήματα  του. η ψυχή βρίσκει «πηγή ύδατος αλλομένου εις ζωήν αιώνιον»  (Ιωάν.  Μας  δίδαξε  [//85]  πώς  ενεργεί το Άγιο Πνεύμα μέσα μας.  και  δεν  μας  επιτρέπουν  να  κινηθούμε  στη  φωτεινή  σφαίρα  του  θείου  και  να θεωρήσουμε το μεγαλείο το μέχρι τώρα άγνωστο.  Δεν  εναλλάσονται  πια  η  έπαρση  και  η  κατάθλιψη. μακριά από το  .14). στην τύρβη του πλήθους στην ευχάριστη ώρα  ανάπαυσης. σε περιόδους μοναξιάς. κ.  υπερνικά  πάθη  που  μας  κρατούν  κάτω.  Η  αναγεννημένη  ψυχή  είναι  πιο  ευαίσθητη  σ’  όλα  τα  πνευματικά  φαινόμενα.  αφού  όλες  οι  καταστάσεις  αποτελούν ένα σύνολο. που εκδηλώνεται με την αγάπη στους  εχθρούς. αφού η παρουσία  αυτής καθ’ αυτής της θείας ενέργειας μέσα μας κατά παράξενο τρόπο προκαλεί  συμπάθεια και σ’ αυτούς ακόμα που δεν αγαπούν το Θεό.

 Έλα και κάνε πραγματικότητα σ’ εμένα όλα συ μου  παρήγγειλες.  .  Πότε‐πότε  αισθανόμαστε  την  ανικανότητα  του  νου  μας  να  υψωθεί  σ’  αυτόν. Αλλ’  [//87] εάν δεν απομακρυνθούμε από το κράσπεδο  του ιματίου του.    [//86] (ΔΥΣΤΥΧΩΣ Η ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΔΙΚΕΙ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ)  8.  και στα πήλινα σκεύη της φύσεως μας  φανέρωσε την ακατανίκητη δύναμη σου.  που μας αποκάλυψες το μυστήριο σου. Είναι ζωτικό να ζούμε «εν τη προσευχή» για  να  μπορέσουμε  να  αντιδράσουμε  με  σθένος  στην  καταστρεπτική  επίδραση  του  έξω κόσμου.  προς  το  Θεό.  Επανειλημμένα  λαβαίνομε  πείρα  μιας  ενσυνείδητης  κινήσεως  προς  τα  πάνω.  «Μου  έδωσες  Κύριε  την  εντολή  της  αγάπης.  Από  αυτόν  μάθαμε  για  τις  χωρίς  όρια  δυνατότητες  γι’  αυτούς  που  δημιουργήθηκαν  σύμφωνα με την εικόνα του.  που  σαν  επακόλουθο  έχει  την  κάποια  απομάκρυνση  μας  από  το  φως  του. αιώνιε Βασιλιά  που δίνεις την αιώνια ζωή.  υπέρτατη  τέχνη.  Βασανίζομαι  από  το  φόβο  μήπως  σε  χάσω  εξαιτίας  των  εσωτερικών  κακών σκέψεων μου». η βοήθεια θα έλθει.  που είσαι ευλογητός πριν από τους αιώνες.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 43 ‐ οποίο  δεν  υπάρχει  αληθινή  γνώση  πουθενά.  το δρόμο για τη σωτηρία μας.  Το  πνεύμα  μου  δεν  μπορεί  να  δει  μέσα  στα  μυστήρια  της  βουλήσεως  σου.  Μερικές φορές η προσευχή φαίνεται να χαλαρώνει και τότε κραυγάζουμε:  «Τάχυνον επ’ εμέ ο Θεός».  Ανανέωσε τη φύση μας  με το  Λόγο σου που κατοικεί μέσα μας  και κάνε μας ναό  του Αγίου σου Πνεύματος.  Φώτισε μας και αγίασε μας·   το φως της γνώσεως σου  ας λάμψει στις σκοτισμένες καρδιές μας.  επίβλεψε με το αμέτρητο έλεος σου  στις αδυναμίες της φύσεως μας.  Οι  μέρες  μου  περνούν  σ’  ένα  ατέλειωτο  αγώνα.  αλλά  δεν  υπάρχει  μέσα μου δύναμη γι’ αγάπη. Ο αγώνας στην προσευχή  Ώ Πνεύμα Άγιο. γιατί η εντολή σου είναι πάνω από τις δυνάμεις μου.  Υπάρχουν  στιγμές  που  αισθανόμαστε  τον  εαυτό  μας  σε  κατάσταση  παραφροσύνης.  Η  προσευχή  είναι  μια  ατέλειωτη  δημιουργία.  Άναρχε Θεέ και Πατέρα.  για να φρουρούμαστε από τη δύναμη σου  και να σε δοξάζουμε όπως πρέπει  τώρα και πάντοτε.  ούτε  σωτηρία  για  κανένα. Ο νους  μου  είναι  τόσο  ανίσχυρος  να  σε  αντιληφθεί.

 πολλές φορές θα δειλιάσουμε.  Αν  δεν  περάσουμε  μέσα  απ’  αυτή  τη  φωτιά  και  δεν  κατακαύσει  τα  πάθη  που  έχουμε  ένεκα  της  πτώσεως  της  φύσεως  μας.9) ότι δηλαδή δεν υπάρχει άλλος  δρόμος  για  μας  τους  θνητούς  να  γίνομε  «υιοί  αναπαύσεως»  (Λουκ.  ά  ητοίμασεν  ο  Θεός  τοις  αγαπώσιν  αυτόν»  (Α’  Κορ.36)  να  βασιλέψουμε  με  το  Χριστό.  όσο  απελπιστική  και  σπαρακτική  η  πορεία  και  γεμάτη  αγωνία.  Ακόμα  και  ένας ψίθυρος του Θείου είναι δόξα.  72.  «Προάγων  ο  Ιησούς  τους  μαθητάς  …  αυτοί  εθαμβούντο  και  ακολουθούντες εφοβούντο» (Μάρκ.  Ανίκανοι  ν’  ακολουθήσουμε  το  Χριστό  στεκόμαστε  για  λίγο  τρομαγμένοι.  εάν  θέλουμε  να  μεταμορφώσουμε  το  φυσικό  μας  σώμα  σε  πνευματικό  σώμα.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 44 ‐ Η προσευχή δεν μπορεί ν’ αποτύχει να αναζωογονήσει τη θεία πνοή.7).  Θα  έχουμε  πολλούς  αναστεναγμούς  στο  δρόμο.  θα  ανατρέψει  ολόκληρο  το  είναι  μας  εξωτερικεύοντας  το.  Όμως  όσο  οδυνηρή  και  αν  είναι  αυτή  η  αναδημιουργία. «Πυρ ήλθον βαλείν επί την γην.  Στενός  είναι  ο  δρόμος  και  γεμάτος  αγκάθια  και  θλίψεις.  20.  Κανένας  δεν  μπορεί  να  ξεφύγει  τις  θλίψεις  αν  θέλει  να  γεννηθεί  σε  μια  νέα  ζωή  εν  Θεώ.  για  να  συγκεντρώσει  την  προσοχή  σ’  αυτά  που  συμβαίνουν  μέσα  μας.  είναι  πράγματι  ευλογημένη.32).  2.  εγείρεται  σώμα  πνευματικόν»  (Α’  Κορ. όπως και όλη η διδασκαλία του  Ευαγγελίου.  την  καταστρεπτική  φωτιά.  βλέπομε πόσο αφελείς ήταν οι μέχρι [//88] τώρα θέσεις μας για το Θεό και για την  «εν  αυτώ»  ζωή  μας. επειδή δεν είμαστε βέβαιοι ότι τα έργα μας  είναι αρεστά στον  [//89] πανάγιο Θεό.  15. πέρα από κάθε σύγκριση. με τη δύναμη της οποίας ο Αδάμ έγινε «ψυχή ζώσα»  (Γεν.  Τόσο  πολύ  η  πραγματικότητα  υπερέχει  από  τη  γνώση  του  ανθρώπου.  111.  Μόνο  η  δύναμη  της  προσευχής  υπερνικά  την  αντίσταση  της  ύλης  και  ελευθερώνει  το  πνεύμα  από  αυτό  τον  περιορισμένο και αδρανή κόσμο σε ανοικτούς χώρους που λάμπουν στο φως.9).  Όταν  τα  Ευαγγέλια  και  οι  Επιστολές  γίνουν  για  μας  πραγματικότητα.  Το  πνεύμα  παραπλανάται  από  τις  δοκιμασίες.  Στην  κατάσταση  της  πτώσεως. σε σχέση με κάθε  περιεχόμενο της μακρά από το Θεό ζωής. 13.  «Οφθαλμός  ουκ  είδε  και  ους  ουκ  ήκουσε  και  επί  καρδίαν  ανθρώπου  ουκ  ανέβη.  Όπως  είπε  ο  Άγιος  Παύλος:  «σπείρεται  σώμα  ψυχικόν.  Δεν  είναι  εύκολο  να  προσδιορίσει  κανείς  την  αιτία και το είδος τους. Αφού δεν είμαστε απαλλαγμένοι από την  .  αλλά  η  προσευχή είναι σε πολλαπλάσιο βαθμό δυσκολότερη να γίνει κτήμα μας.  δε  θα  δούμε  τη  φωτιά  να  μεταμορφώνεται  σε  φως. 10).  οι  οποίες  επισυμβαίνουν  στον  αγώνα  μας  για  προσευχή. και τι θέλω ει ήδη ανήφθη» (Λουκ.  Θα  κατανοήσουμε  την  έννοια  των  λόγων  του  Κυρίου:  «Εγώ  ήλθον ίνα ζωήν έχωσι και περισσόν έχωσιν» (Ιωάν.  Τότε  το  αναγεννημένο  πνεύμα  μας  θα  θαυμάσει  το  ύψιστο  μυστήριο  του  Όντος  και  οι  καρδιές  μας  θα  ηχήσουν  τον  ψαλμικό  ύμνο  των  θαυμαστών  έργων  του  Κυρίου.17).  Η  πολυμάθεια  απαιτεί  μακρά  εργασία.  Γιατί  δεν  έρχεται  το  φως  πρώτο  αλλά  η  φωτιά.  12.  Αλλά αυτή η ζωή είναι γεμάτη παράδοξα. Μέχρις ότου μπούμε «εις το αγιαστήριο του Θεού» (Ψαλμ.  Δεν  γνωρίζομε  εξ  ολοκλήρου αλλά μόνον «εκ μέρους» (Α’ Κορ.20)  θα  κυριέψει  τις  καρδιές  μας.44).49).  2.  Ο  βασικός  φόβος  ο  οποίος  είναι  «αρχή  σοφίας»  (Ψαλμ. που ο  Θεός ενεφύσησε στον Αδάμ. 10.  η  φωτιά  προηγείται  από  το  φως.  Ας  δοξάσουμε  επομένως  το  Θεό  γι’  αυτό. 10.

  παραμερίζομε το Θεό. μπορούμε μόνο να σκεφτόμαστε ότι τα δικά μας σφάλματα είναι εκείνα  που  προκαλούν  τις  καταιγίδες  που  μαίνονται  γύρω  μας.  3.  Ξαφνικά  ο  Παντοδύναμος  αποκαλύπτει  τον  εαυτό  του  με  άπειρη  ταπεινότητα. να απομακρυνθούμε από το Θεό είναι η  αρνητική.  Δημιουργώντας μας κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωση ο Θεός μας τοποθέτησε  μπροστά του.  Τότε  θα  δούμε  ότι  οι  πιο  οδυνηρές  περίοδοι της ζωής μας ήταν οι πιο καρποφόρες και θα μας συνοδεύουν πέρα από  τα όρια αυτού του κόσμου και θα γίνουν θεμέλια της βασιλείας «μη σαλευόμενα»  (Εβρ.  που  βρίσκεται  στον  Πατέρα  μας.  Η  προσευχή  σ’  αυτόν  το  Θεό  της  αγάπης  και  της  ταπεινώσεως  υψώνεται  από τα βάθη της υπάρξεως μας.  αν  και  γνωρίζομε  πολύ  καλά  ότι  είμαστε  «σποδός»  (Γεν.  Πάτερ ημών ο εν τοις ουρανοίς  αγιασθήτω το όνομα σου. Με την προσευχή εισερχόμαστε  στη Θεία ζωή. που βρίσκονται σε δύσκολη κατάσταση. φυσικά  αποζητάμε  τη  θεία  τελειότητα. η  οποία [//90] μας διαπερνά.28).14) επεκάθισε σ’ αυτούς.  αλλά σαν γεγονός ακόμα και γι’ αυτόν.  αλλά  οπωσδήποτε  όσο  περισσότερο  προσπαθούμε  να  ταπεινώνουμε  τον  εαυτό  μας  μπροστά του.  Είμαστε μπροστά σε επιλογές διαμετρικά αντίθετες.  Ο παντοδύναμος Θεός μας κάλεσε από την ανυπαρξία. απλώς υπακούομε  στον  παλμό  της  καρδιάς  να  εξομοιωθούμε  με  τη  δική  του  τελειότητα.  Και  όταν  ακολουθούμε το Θεό.  είμαστε  εξ  ολοκλήρου  ενημερωμένοι  ότι  βρισκόμαστε  κοντά  του.  η  τραγική  πλευρά  της  ελεύθερης  θελήσεως  μας. Όταν η καρδιά μας γεμίσει με αγάπη για το Θεό. ακόμα υστερούμε μπροστά στην ταπείνωση του.  . Εκ φύσεως είμαστε  άδειοι.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 45 ‐ αμαρτία.  ότι «πνεύμα δόξης» (Α’ Πέτρ. ώσπερ ο Πατήρ υμών ο εν τοις ουρανοίς τέλειος εστιν» (Ματθ.19).  παρ’  όλα  αυτά  όμως  περιμένομε  από  το  Θεό  να  μας  σέβεται  και  να  μας  υπολογίζει.48). ως ελεύθερα όντα. και έτσι αντιλαμβανόμαστε την αιωνιότητα. Ένα πράγμα όμως είναι  πέρα  από  κάθε  αμφιβολία. και γι’ αυτό οι σχέσεις  μεταξύ  ανθρώπου  και  Θεού  βασίζονται  στην  αρχή  της  ελευθερίας. όχι σαν ένα δημιούργημα του εξ ολοκλήρου υποκείμενο σ’ αυτόν.  ότι  θα  έλθει  ώρα  που  όλες  οι  δοκιμασίες  και  οι  ταραχές  θα  εξαφανιστούν  στο  παρελθόν. 4.  Ακόμα  και  αυτό  δεν  φαίνεται  αρκετό. Αυτή η ελευθερία.  «Έσεσθε  ουν υμείς τέλειοι.  Ο  απόστολος  Πέτρος  υπενθύμισε στους πρώτους χριστιανούς.  Όταν  επωφελούμαστε  από  αυτή  τη  δυνατότητα  της  ελευθερίας  και  αμαρτάνομε.  5. δεν υποτασσόμαστε σε ξένες δυνάμεις. Το όραμα υπερχειλίζει ολόκληρη την ύπαρξη μας και από ένστικτο  υποκλινόμαστε  με  λατρεία.  αλλά  είναι  απαραίτητη  για  ν’  αποφασίσουμε  να  κρατηθούμε  σε  μια  ζωή  πραγματικά  θεία  και όχι προορισμένη εκ των προτέρων. Να αρνηθούμε το Θεό  –πράγμα  που  αποτελεί  την  ουσία  της  αμαρτίας–  ή  να  γίνουμε  γιοί  του  Θεού. 12. και ο Θεός προσευχόμενος μέσα μας είναι η αδημιούργητη ζωή.  Όμως  στο  ορατό  σχήμα  της φύσεως μας ο αθάνατος Θεός περιέγραψε την εικόνα της αόρατης υπάρξεως  του.  Εξαιτίας του γεγονότος ότι δημιουργηθήκαμε κατά την εικόνα του Θεού.

 

Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 46 ‐

Μου έδωσες να αισθανθώ την αγιότητα σου και είμαι πρόθυμος να αγιασθώ δια 
σου. 
Ελθέτω η βασιλεία σου 
Μακάρι η ένδοξη ζωή σου να εισχωρήσει μέσα μου και να γίνει κτήμα μου. 
Γενηθήτω το θέλημα σου 
Πάνω  στη  γη,  πάνω  στη  δημιουργηθείσα  ύπαρξη  [//91]  μου,  όπως  γινόταν  στον 
ουρανό, δια σου προαιωνίως. 
Τον άρτον υμών τον επιούσιον 
Το  αληθινό  ψωμί  που  κατεβαίνει  από  τους  ουρανούς  και  δίνει  ζωή  στον  κόσμο 
(Ιωάν. 6,32.33). 
Και άφες ημίν τα οφειλήματα ημών, 
ως και ημείς αφίεμεν τοις οφειλέταις ημών 
Με  το  Άγιο  Πνεύμα  σου  δώρησε  μου  να  συγχωρώ  τους  άλλους,  ώστε  τίποτα  να 
μην μπορεί να με εμποδίσει από την δωρεά της συγγνώμης σου. 
Μη εισενέγκης ημάς εις πειρασμόν 
Γνωρίζεις τη διαστροφή μου, ότι είμαι πάντοτε έτοιμος να αμαρτήσω. Στείλε τον 
άγγελο σου να εμποδίσει τους εχθρούς που με προκαλούν να αμαρτήσω (Αριθμ. 
22,22). 
Αλλά ρύσαι ημάς από του πονηρού 
Λύτρωσε  με  από  τη  δύναμη  του  θανατηφόρου  εχθρού,  που  είναι  εχθρός  στον 
άνθρωπο και στο Θεό. 
Αρχικά προσευχόμαστε για τον εαυτό μας. Αλλά όταν ο Θεός με το Άγιο 
Πνεύμα  μας  δώσει  σύνεση,  η  προσευχή  μας  παίρνει  κοσμικές  διαστάσεις.  Τότε, 
όταν  λέμε  «Πάτερ  ημών»  αναφερόμαστε  σ’  ολόκληρο  το  ανθρώπινο  γένος  και 
συνηγορούμε  για  πλήρη  δωρεά  σ’  όλους,  σαν  να  επρόκειτο  μόνο  για    μας.  Ας 
αγιασθεί το όνομα σου μεταξύ όλων των ανθρώπων. Ας έλθει η βασιλεία σου για 
όλους τους ανθρώπους και η θεία σου ζωή ας γίνει ζωή τους. Ας γίνει το θέλημα 
σου.  Μόνο  ως  θέλημα  σου  ενώνει  όλους στην  αγάπη  σου.  «Ρύσαι  ημάς  από  του 
πονηρού» από τον «ανθρωποκτόνον» (Ιωάν. 8,44) που μας δείχνει απροκάλυπτα 
εχθρότητα και θάνατο. (Σύμφωνα με τη χριστιανική μας ερμηνεία το κακό όπως 
και  το  καλό  υπάρχει  μόνο  όπου  υπάρχει  μορφή  προσωπικής  υπάρξεως.  [//92] 
Χωρίς αυτή την προσωπική μορφή δεν θα μπορούσε να υπάρχει κακό, παρά μόνο 
η καθορισμένη φυσική πορεία). 
Το  πρόβλημα  του  κακού  στον  κόσμο  γενικά,  και  στο  ανθρώπινο  γένος 
ειδικότερα,  θέτει  το  θέμα  της  συμμετοχής  του  Θεού  στην  ιστορική  ζωή  του 
ανθρώπινου  γένους.  Πολλοί  χάνουν  την  πίστη  τους  επειδή  νομίζουν  ότι,  αν  ο 
Θεός υπήρχε, το κακό δεν θα ήταν σε τόση έξαρση ούτε θα υπήρχε τόση έξαρση 
του πόνου χωρίς λόγο. Ξεχνούν ότι ο Θεός σέβεται την ελευθερία του ανθρώπου, 
που  είναι  η  βασική  αρχή  της  κατ’  εικόνα  δημιουργίας  του.  Γιατί  αν  επέμβει  ο 
Δημιουργός, όταν ο άνθρωπος κλίνει προς το κακό, τούτο θα ισοδυναμούσε με το 
να  τον  εμποδίσει  από  τη  δυνατότητα  του  αυτοπροσδιορισμού  και  να  τον 
καταστρέψει εξ ολοκλήρου. Αλλά ο Θεός μπορεί να σώζει άτομα και έθνη, όταν 
αυτά βαδίζουν στο δρόμο του. 

 

Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 47 ‐

 Ο Χριστός είπε: «ουκ ήλθον βαλείν ειρήνην αλλά μάχαιραν» (Ματθ. 10,34) 
και  «διαμερισμόν»  (Λουκ.  12,51).  Ο  Χριστός  μας  έδωσε  την  εντολή  του  πολέμου 
στο χώρο του πνεύματος και το όπλο μας είναι: «η μάχαιρα του Πνεύματος, ήτις 
είναι  ο  λόγος  του  Θεού»  (Εφ.  6,17).  Ο  αγώνας  μας  διεξάγεται  με  άκρως  άνισες 
προϋποθέσεις.  Είμαστε  δεμένοι  χειροπόδαρα.  Δεν  τολμούμε  να  πολεμήσουμε 
ούτε με φωτιά ούτε με μαχαίρι. Το μόνο όπλο μας είναι η αγάπη, ακόμα και για 
τους  εχθρούς.  Ο  μοναδικός  πόλεμος  στον  οποίο  εμπλεκόμαστε  είναι  πράγματι 
ιερός  πόλεμος.  Πολεμάμε  με  τον  τελευταίο  και  μοναδικό  εχθρό  της 
ανθρωπότητας, το θάνατο (Α’ Κορ. 15,26). Η μάχη είναι μάχη για την ανάσταση 
του σύμπαντος. 
Ο  Κύριος δικαίωσε και αγίασε τους προπάτορες του. Όμοια καθένας μας, 
αν ακολουθήσουμε το Χριστό, μπορούμε να δικαιώσουμε τον εαυτό μας κατά την 
προσωπική  [//93]  μας  ύπαρξη,  αφού  ανιστορήσουμε  τη  θεία  εικόνα  μέσα  μας  με 
γενική  μετάνοια,  και  μ’  αυτή  τη  συμπεριφορά  μπορούμε  να  βοηθήσουμε  να 
δικαιωθούν  και  οι  προπάτορες  μας.  Φέρομε  μέσα  μας  την  κληρονομιά  των 
αμαρτιών  των  προγόνων  μας  και  με  την  αρχή  της  οντολογικής  ενότητας  του 
ανθρωπίνου  γένους  θεραπεία  δική  μας  σημαίνει  και  θεραπεία  και  αυτών. 
Είμαστε  τόσο  συνδεδεμένοι  εσωτερικά  ώστε  ο  άνθρωπος  δεν  σώζει  μόνο  τον 
εαυτό του. 
Ανακάλυψα  ότι  οι  μοναχοί  του  Άγιου  Όρους  το  αντιλαμβάνονται  τούτο 
καλά.  Ο  μοναχός  είναι  άνθρωπος  που  αφιέρωσε  τη  ζωή  του  στο  Θεό,  που 
πιστεύει ότι αν θέλομε να είναι πάντοτε μαζί μας και μέσα μας ο Θεός πρέπει να 
δίνουμε  όλο  το  είναι  μας  εξ  ολοκλήρου  και  όχι  μερικώς.  Ο  μοναζός  αρνείται  το 
γάμο και την τεκνογονία για να μελετά και να φυλάσσει τις εντολές του Κυρίου 
όσο  δυνατό  πληρέστερα. Αν ένας μοναχός δεν επιτύχει τον αληθινό σκοπό του, 
δηλαδή  να  ζει  στη  γη  αλλά  με  το  πνεύμα  του  να  βρίσκεται  ενωμένος  με  το 
Χριστό,  η  μοναχική  ζωή  του  δεν  είναι  σύμφωνη  με  αυτό  που  πρέπει.  Με  άλλα 
λόγια αυτός ούτε βοηθά στην διαιώνιση του ανθρωπίνου γένους, ούτε προοδεύει 
κατά  κυριολεξία  στην  αθανασία  δια  μέσου  της  αναστάσεως.  Ένας  τέτοιος 
μοναχός  ξεπέφτει  από  το  ιστορικό  σχέδιο  του  Θεού  με  την  άρνησή  του  ν’ 
αναλάβει  θετική  ιστορική  (δεν  εννοούμε  πολιτική)  δράση,  ούτε  μεταφέρει  την 
ύπαρξη στο πνευματικό μεταϊστορικό πεδίο. Χωρίς κάποια νίκη στο οικουμενικό 
πεδίο του πνευματικού αγώνα δεν βοηθά τους συνανθρώπους του να  επιτύχουν 
το  Θείο  σχέδιο.  Ο  μοναχός  μπορεί  βέβαια  να  μην  πραγματοποιήσει  τη 
χριστιανική τελειότητα, αγωνίζεται όμως και βοηθά όλο τον κόσμο. 
[//94] Ώ Αγία Τριάδα, Πατέρα, Υιέ και Πνεύμα  
ο μόνος αληθινός Θεός, 
αείζωος και παντοδύναμος, 
ο μόνος που δίνει δύναμη στον ταραγμένο 
και ανορθώνει τον ασθενή. 
Ώ συ, χωρίς τον οποίο οι ισχυροί θα έχαναν τη δύναμη τους, 
οι σταθεροί θα γίνονταν ασθενικοί 
οι χορτασμένοι σαν πεινασμένοι 
και οι νέοι θα λύγιζαν. 

 

Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 48 ‐

Άκουσε μας στη θλίψη μας 
και ανόρθωσε μας 
να σε υπηρετήσουμε άξια. 
Σε παρακαλούμε, γίνε ταχύς στο να μας ακούσεις 
και να μας ελεήσεις. 
Όταν  με  τη  χάρη  του  Αγίου  Πνεύματος  δίνεται  σ’  ένα  άνθρωπο  «να 
καταστή … εις άνδρα τέλειον, εις μέτρον ηλικίας του πληρώματος του Χριστού» 
(Εφεσ.  4,13),  ένα  τέτοιο  γεγονός  αντανακλά  αποφασιστικά  όχι  μόνο  στη  μοίρα 
της ανθρωπότητας, αλλά η επίδρασή του φτάνει πέρα από τα όρια της ιστορίας 
και  φωτίζει  ολόκληρη  τη  ζωή  του  κόσμου,  γιατί  ο  κόσμος  πλάστηκε  για  τον 
άνθρωπο. 
Όταν  απομακρυνόμαστε  από  το  δρόμο  που  υποδείχτηκε  από  το  Χριστό, 
δηλαδή  από  τη  θέωση  του  ανθρώπου  με  τη  δύναμη  του  Αγίου  Πνεύματος, 
ολόκληρος ο σκοπός της παρουσίας του ανθρώπου  πάνω στη γη εξαφανίζεται. 
 
[//95] (ΔΥΣΤΥΧΩΣ Η ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΔΙΚΕΙ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ) 

9. Περί μετανοίας και πνευματικού πολέμου 
Το  σύνολο  της  επίγειας  ζωής  μας,  από  τη  γέννηση  μέχρι  την  τελευταία 
αναπνοή μας, τελικά θα μοιάσει με μια περιεκτική πράξη. Το περιεχόμενο και η 
ποιότητα  της  θα  φανεί  σαν  μια  λάμψη.  Φανταστείτε  ένα  ποτήρι  από  το 
καθαρότερο  κρύσταλλο  γεμάτο  νερό.  Μια  ματιά  είναι  αρκετή  να  μας  πει  αν  το 
νερό  είναι  καθαρό  ή  όχι.  Το  ίδιο  θα  συμβεί  και  μ’  εμάς,  όταν  θα  πάμε  σε  άλλη 
σφαίρα.  Η  πιο  ταχύτερη  αντίδραση  της  καρδιάς  μας  ή  του  νου  μας  αφήνει  το 
στίγμα  της  στο  σύνολο  της  ζωής  μας.  Υποθέστε  ότι  μόνο  μια  φορά  καθ’  όλη  τη 
διάρκεια  της  υπάρξεως  μου,  είχα  ενός  λεπτού  αμαρτωλή  ροπή,  π.χ.  για  φόνο. 
Μέχρις  ότου  αποβάλω  την  ιδέα  από  την  καρδιά  μου  με  μια  πράξη  μετάνοιας 
αυτή  θα  μένει  μαζύ  μου  σαν  μια  μαύρη  κηλίδα,  χωρίς  να  μπορεί  να  κρυφτεί· 
«ουδέν  δε  συγκεκαλυμμένον  εστιν  ό  ουκ  αποκαλυφθήσεται  και  κρυπτόν  ό  ου 
γνωσθήσεται»  (Λουκ.  12,2).  Συχνά  αναπαυόμαστε  με  την  ιδέα  ότι  κανένας  δεν 
είδε τί πράξαμε ή κανείς δε γνωρίζει τί σκεφθήκαμε. Αν δούμε όμως αυτή τη ζωή 
σαν προετοιμασία για την αιωνιότητα, αν προσπαθήσουμε να απαλλαγούμε από 
τα μελανά στίγματα που έχομε μέσα μας, η εικόνα αλλάζει. 
«Εάν είπωμεν ότι αμαρτίαν ουκ έχομεν, εαυτούς πλανώμεν και η αλήθεια 
ουκ έστιν εν ημίν. Εάν ομολογώμεν τας αμαρτίας ημών, πιστός εστί και δίκαιος, 
ίνα αφή ημίν τας αμαρτίας και καθαρίση ημάς από πάσης αδικίας» (Α’ Ιωάν. 1,8‐
9).  Όταν  μετανοούμε  κατηγορώντας  αποκλειστικά  τον  εαυτό  μας  μπροστά  σε 
Θεό  και  ανθρώπους,  καθαριζόμαστε  εσωτερικά.  Το  νερό  στο  ποτήρι  [//96] 
καθαρίζεται,  αφού  περάσει  από  πνευματικό  φίλτρο,  τη  μετάνοια.  Έτσι,  όταν 
εξομολογούμαι,  κατηγορώ  τον  εαυτό  μου  για  κάθε  κακό,  γιατί  δεν  υπάρχει 
αμαρτία  σ’  όλο  τον  κόσμο  για  την  οποία  δεν  είμαι  ένοχος  έστω  και  για 
δευτερόλεπτο.  Ποιός  μπορεί  να  είναι  εντελώς  βέβαιος  ότι  είναι  εξ  ολοκλήρου 
ελεύθερος από τη δύναμη των λογισμών των παθών; Και αν για μια μόνο στιγμή 
κρατήθηκα  από  μια  κακή  σκέψη,  ποιός  εγγυάται  ότι  αυτή  η  στιγμή  δεν  θα 
μεταβληθεί  σε  αιωνιότητα;  Επομένως  όσο  μπορούμε  να  δούμε  τον  εαυτό  μας, 

  Και αντίθετα.  Η  ψυχή  αγωνίζεται να προσευχηθεί για τον κόσμο.  αυτή  θα  εξαρτηθεί από τον τελικό σκοπό που έχομε υπ’ όψη μας δηλαδή τη Βασιλεία του  Πατρός.  να  διαλέξει το σκοτάδι από το φως (Ιωάν.  είναι  βασικό.19). «Πάτερ. Με τη δύναμη της Θείας Χάριτος η ζωή μπορεί να  διορθωθεί σ’ όλο της το πλήρωμα.  Ώ  τι  παράδοξο  πλάσμα που ‘ναι ο άνθρωπος! Το να τον παρατηρεί κανείς προκαλεί αγαλλίαση  και  θαυμασμό.  η  θυσία μας θα μοιάσει με την θυσία του Χριστού.τι και να διαλέξουμε ο  πόνος  είναι  αναπόφευκτος. 22. αλλά όμως η προσευχή ποτέ δεν θα  επιτύχει σε όλη την έκταση το σκοπό της αφού τίποτα και κανείς  δεν μπορεί να  εμποδίσει  τον  άνθρωπο  από  την  ελευθερία  του  να  υποχωρήσει  στο  κακό. τέχνης.τι αγαθό έχομε  κάνει κατά τη διάρκεια της ζωής μας θα είναι πλησίον μας για να μας δοξάσει.  αλλά  και  κατάπληξη  για  την  άγρια  σκληρότητα  του. για το οποίο δεν εξομολογηθήκαμε.  χάρη  στην  αγαλλίαση  της  συνομιλίας με το Θεό.  [//97]  Η  αληθινή  προσευχή  που  ανεβαίνει  προς  το  Θεό  ποτέ  δε  χάνεται. θα μας καταδικάσει  και  θα  μας  ρίξει  στο  σκότος  το  εξώτερον. [//98] ιατρικής ή άλλων κοινωνικών ή πολιτικών εργασιών.  Όταν  όμως  ακολουθήσουμε  τον  δρόμο  του  Θεού. κατά τον ένα ή τον άλλο τρόπο.  Να  γνωρίζουμε  ότι  πριν  την  δημιουργία  του  κόσμου  προοριζόμαστε  για  την  τελειότητα. 3.  Το  να  καθοδηγήσουμε  τη  ζωή  μας  όπως  πρέπει.  Αυτή  η  πρόνοια  δεν  είναι  σαν  την  ειδωλολατρική  τύχη·  πράγματι  στις  κρίσιμες στιγμές εμείς παίρνουμε την απόφαση. ό.  Την  επέμβαση  του  Θεού  στην  προσωπική  μας  ζωή  την  ονομάζουμε  πρόνοια.  Το  να  μειώνουμε  το  προσωπικό  σχέδιο  του  Θεού για μας δεν είναι μόνο σφάλμα.  συμπεριφερόμαστε  μεταξύ  μας  σαν  άγρια  θηρία  της  ζούγκλας. όχι βέβαια μονόπλευρα με την επέμβαση του  Θεού αλλά πάντοτε και μόνο με τη συγκατάθεση μας.43).  Η  μετάνοια  μπορεί  να  ανατρέψει  τα  αποτελέσματα της αμαρτίας.  Όταν  αντιμετωπίζουμε  πολλές  πιθανότητες  κατά  την  εκλογή  μας.  αλλά  το  σον  γινέσθω»  (Λουκ. ει βούλει παρενεγκείν  τούτο  το  ποτήριον  απ’  εμού·  πλην  μη  το  θέλημα  μου.  Μερικές  φορές  μπορούμε  να  λησμονήσουμε  γιατί  προσευχόμαστε. Αποτελεί μεγάλο προνόμιο για τον άνθρωπο να κατοικεί ο  . Βέβαια. αποτελεί αμαρτία. Την ημέρα της Κρίσεως ό.  Όταν δοθεί στον άνθρωπο να γνωρίζει την αξία της προσευχής. το κακό.  1.  Κατά  πρόσωπο  αντίσταση  δεν  είναι  πάντοτε  ο  επιτυχής  τρόπος  για  να  υπερνικήσουμε  τους  αμαρτωλούς  ή  απλώς  μάταιους  λογισμούς.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 49 ‐ πρέπει να εξομολογηθούμε εξ ολοκλήρου τις αμαρτίες μας για να μη τις φέρομε  μαζί μας ύστερα από το θάνατο μας. δεν  του  είναι  δύσκολο  να  θυσιάσει  την  υλική  ευτυχία. Ο Θεός δεν κάνει τίποτα  στον άνθρωπο χωρίς τη συνεργασία του ίδιου του ανθρώπου. Επειδή δεν διαβλέπουμε  σ’  εμάς  και  ακόμα  λιγότερο  στους  συνανθρώπους  μας  καμιά  διαρκή  αρετή.  Συχνά  ο  πιο  καλός  δρόμος  για  μας  είναι  να  διατηρούμε  το  νου  «κατά  την  ευδοκίαν  του  θελήματος  του  Πατρός»  (Εφεσ.  Αλλά  πολλές  φορές  επηρεαζόμαστε  από  άλλους  πιο  παροδικούς  υπολογισμούς  και  παρεκκλίνομε  από  τον  αληθινό  δρόμο  του  Θεού  σε  ψεύτικα  μονοπάτια  – που δεν οδηγούν στο ελπιζόμενο.  αλλά  ο  Θεός  διατηρεί την προσευχή μας παντοτινά. που τόσο  υπερέχει  συγκρινόμενη  με  κάθε  άλλη  δραστηριότητα  στους  τομείς  της  επιστήμης.5).

  Είναι  γεγονός  ότι  όσο  ισχυρότερη  είναι  η  επιθυμία  μας  για  την  αναζήτηση  του  ατελεύτητου. 8. Ο μόνος αληθινός οδηγός στον αγώνα της  εκπληρώσεως  αυτής  της  ανεκλάλητης  υψηλής  κλήσεως  είναι  οι  εντολές  του  Χριστού.  αμαυρώνουν  την  εικόνα  του  Θεού  μέσα  τους.  Το  φως  της  αληθινής ζωής τους εγκαταλείπει αφήνοντας ένα τρομερό κενό.  Το  δεύτερο.  Η  εντατική  προσευχή  μπορεί  να  μεταφέρει  νου  και  καρδιά  με  την  έντονη  τους επιθυμία στην αιωνιότητα.  καθιστά  αδύνατο  να  κρίνουμε  με  κάθε  βεβαιότητα  αν  προοδεύουμε  ή  οπισθοχωρούμε. Είναι λυπηρό να βλέπει κανείς ότι σπάνια γίνεται αντιληπτό σε τί  αναφέρεται η γνήσια. μια απελπιστική  ανία. που αμέσως ακολουθείται από την τάση να λυπόμαστε  όταν  μειώνουμε  τον  αδελφό  μας.  οτιδήποτε  άλλο.  κατανοήσεως  όλων  των  μυστηρίων  ή  θαυματουργίας.  Ο  άνθρωπος  είναι  δημιουργημένος  κατά  την  εικόνα  του  Θεού.  ενώ  ο  ίδιος  είναι  ελεύθερος  και  ανεξάρτητος  με  τη  δύναμη  της  παρουσίας  του  Αγίου Πνεύματος μέσα του. γιατί υποτάχθηκε στη ματαιότητα και περιμένει  τη  λύτρωση  που  θα  ‘ρθει  με  την  διακήρυξη  «της  δόξης  των  τέκνων  του  Θεού»  (Ρωμ.  Σωτηρία  που  μας  αποκαλύφτηκε  σαν  θέωση  του  ανθρώπου.  σαν  εξομοίωση του ανθρώπου με τη θεία μορφή του Όντος.  Επομένως  είναι  κανονικό  και  φυσικό  ότι  θα  γίνει  «καθ’  ομοίωσιν»  του  Δημιουργού του και θα παραιτηθεί από την άσκηση ελέγχου πάνω στους άλλους.  δηλαδή  πώς  θα  γίνουμε  άξιοι  του  Θεού. Εκείνοι που κατέχονται από δυνατή επιθυμία για να  αποκτήσουν  δύναμη.  τίποτα δεν με ωφελεί (Α’ Κορ.  Το  πρώτο  σημείο  απελευθερώσεως  είναι  μια  αποτροπή  στο  να  θέσει  κανείς  τη  βούληση  του  στη  διάθεση  των  άλλων.  σκεφτόμαστε  ότι  το  να  περιφρονούμε  τους  άλλους  [//99]  είναι  αντίθετο  με  το  πνεύμα  της  αγάπης.λ.  Χωρίς  αυτή  δεν  υπάρχει  σωτηρία.  Σ’  αυτή  τη  θεώρηση  της  . Όταν το Άγιο Πνεύμα με την ευγενική παρουσία  του  στις  ψυχές  μας  μάς  κάνει  ικανούς  να  κυριαρχήσουμε  στα  πάθη  μας.1‐3). και  να  μη  μένει  σκέψη  για  κανένα  γήϊνο  μέλλον·  ολόκληρη  η  εσωτερική  προσοχή  συγκεντρώνεται  στο  ενδιαφέρον  του  μοναδικού. Η ζωή χάνει κάθε νόημα.  αν  και  σε  πολλές περιπτώσεις που γνωρίζω η επιδίωξη της ελευθερίας για προσευχή έγινε  αναγκαία.  τόσο  αργότερα  φαίνεται  ότι  προχωρούμε.  Η  κυριότητα  πάνω  στην  επιθυμία  μας  να  εξουσιάζουμε  τους  άλλους  είναι  ένα  πολύ ενδιαφέρον στάδιο. κάτι που είναι πάνω και πέρα από τα πιο θαυμαστά  επιτεύγματα της επιστήμης. Όλη η κτίση στενάζει. της φιλοσοφίας.  Είναι σημαντικό ότι ο άνθρωπος με τη δική του ελεύθερη θέληση καθορίζει  τον εαυτό του σ’ όλη την αιωνιότητα.  Και  αν  δεν  είμαι  σπλαχνικός. θεϊκή.π. 13. ώστε το παρελθόν να χάνεται στη λησμονιά.  Η  πνευματική  ελευθερία  είναι  η  ύψιστη  χάρη.  ο  οποίος  είναι  ταπεινός  αλλά  συγχρόνως  και  ελεύθερος.  Η  πολύ  ισχυρή  αντίθεση  μεταξύ  της  δικής  μας  μηδαμινότητας  και  του  απερίγραπτου  μεγαλείου  του  Θεού  τον  οποίο  αναζητούμε. βασιλική ελευθερία «των υιών του Θεού». των τεχνών κ.  Η  προσευχή  μας  εφοδιάζει  με  μια  πείρα  πνευματικής  ελευθερίας  που  αγνοούν  πολλοί  άνθρωποι. μια εσωτερική απελευθέρωση από τα δεσμά των άλλων στον εαυτό του.19‐23). Αρχικά ο αγώνας  να  πετύχει  κανείς  αυτό  το  προνόμιο  φαίνεται  ασύμμετρα  δύσκολος.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 50 ‐ νους του στην αιωνιότητα.  ακόμα  και  χαρίσματα  προφητείας.

  Στο πέρασμα των αιώνων οι δάσκαλοι της Εκκλησίας ερεύνησαν τρόπους  και  έννοιες  για  να  μεταδώσουν  στον  κόσμο  τη  γνώση  που  αφορούσε  τη  Θεία  .  αυτές  βγαίνουν αργά.  Η  αναλογία  δεν  είναι  ακριβής. και αναλογιζόμενος ο άνθρωπος την απόσταση  που  τον  χωρίζει  από  το  Θεό  πέφτει  σε  οξύτατη  λύπη. αποστόλους και πατέρες.  ότι  η  απόσταση  μεταξύ  αυτού  και  του  Θεού  συνέχεια  αυξάνεται.  Σ’  αυτή  τη  σχέση  οι  Πατέρες  της  Εκκλησίας.  όπου  ψυχή.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 51 ‐ αγιότητας  και  της  ταπεινότητας  του  Θεού. Όταν οι λέξεις ακτινοβολούν συνετή  γνώση. κατά την ενσάρκωση του ως Υιός  του  ανθρώπου  μπορούσε  να  πει:  «Ο  Πατήρ  μου  μείζων  μου  εστι»  (Ιωάν.  η  γνώση  της  οποίας  δόθηκε  με  οράματα  και  αποκαλύψεις  στους προφήτες.  Είναι  φυσικό  για  ένα  καλλιτέχνη  να  αισθάνεται  ότι  το  αντικείμενο του ξεφεύγει συνέχεια από τα χέρια του.  1.  Έτσι  ο  ανθρώπινος  λόγος  έκαμε  κραυγαλέες  παρομοιώσεις  σχετικά  με  τη  θεία  πραγματικότητα.  Και  αν  κατά  την  αιώνια  ύπαρξη  του  ο  Θεός  Λόγος  είναι  ομοούσιος  και ίσος με τον Πατέρα και βασιλεύει μαζί του. Και αν συμβαίνει αυτό στο  χώρο  της  τέχνης.18)  και  το  δεύτερο  δηλώνει  αναλογία  με  την  ενσάρκωση.  Η  ψυχή  του  ανθρώπου της προσευχής συχνά δοκιμάζεται πιο οδυνηρά.  αποκομμένο  από  τον  Άγιο  των  Αγίων. σε μακρές παύσεις μεταξύ τους.  Η  σύλληψη  απέχει  πολύ  από  την  ικανότητα  για  την  πραγμάτωση. Η αδυναμία που τον  κυριεύει  όταν  βλέπει  τον  εαυτό  του  να  αρπάζεται  από  τα  βασικά  πάθη. Κάθε καλλιτέχνης γνωρίζει το  βάσανο  της  προσπάθειας  να  υλοποιήσει  το  αισθητικό  του  όραμα.  η  πνευματική  κατανόηση  του  ανθρώπου  αναπτύσσεται  γρηγορότερα  από  την  ικανότητά  του  να  εναρμονίσει  [//100] τη συμπεριφορά του με το λόγο του Θεού.  διατύπωσαν  ένα  συγκεκριμένο παραλληλισμό ανάμεσα στη σχέση του Θεού Πατέρα και του Θεού  Λόγου και στην αμοιβαία σχέση του νου μας με το λόγο μας.28).  14.  Αυτή  η  εσωτερική  αυτοσυγκέντρωση  μπορεί  να  πάρει  τη  μορφή  μιας  συστολής. Από αυτό το λόγο προέρχεται η  εντύπωση.  της  εκφράσεως  –  ο  έναρθρος  λόγος.  Το  να  βλέπει  κανείς  τον  εαυτό  του  στον  μαύρο  λάκκο  της  αμαρτίας.  Η  προσευχή  γίνεται μια κραυγή χωρίς λέξεις. Ο ανθρώπινος λόγος μας είναι  εικόνα του Λόγου ο οποίος ήταν «εν αρχή».  τον  οδηγεί  ακόμα  βαθύτερα  στον  πυρήνα  της  υπάρξεως  του. σε μια προσπάθεια να εκφράσουν τα ανέκφραστα σε σχήματα  [//101]  και  μορφές  μέσα  στα  όρια  της  εγκόσμιας  πείρας  μας. Όμως η όραση που γινόταν κήρυγμα  φαινόταν  πιο  μειωμένη  στον  ακροατή  παρά  στον  προφήτη  τον  ίδιο.  αφού  οι  λέξεις που περιέγραφαν την όραση δεν μείωναν την αξία της οράσεως για τους  προφήτες. Διέκριναν μεταξύ  του εσωτερικού έμφυτου λόγου του νου μας –ο έμφυτος λόγος (ενδιάθετος λόγος)– . είναι απελπιστική πράγματι κατάσταση.  ακόμα  περισσότερο  συμβαίνει  στο  χώρο  όπου  αναζητείται  η  γνώση της άναρχης και ακατάληπτης θειότητας.  αλλά  αυτό  το  φαινόμενο  είναι  γνωστό  σε  κάθε  γνήσιο  καλλιτέχνη  ή  επιστήμονα.  έχουν  χωρίς  αμφιβολία  μεταφυσικές  ρίζες.  Το  πρώτο  δηλώνει  μια  ορισμένη  αναλογία  σχετικά  με  το  Θεό  Λόγο  «τον  όντα  εις  τους  κόλπους  του  Πατρός»  (Ιωάν.  Η  προσευχή  συχνά  βγαίνει  χωρίς  λέξεις.  και  της  προφερόμενης  λέξεως.  Αν  υπάρχουν  λέξεις. Έτσι ακριβώς και για τον Πατέρα η ενσάρκωση δεν μείωσε τον Υιό.  νους  και  σώμα  αλληλοσυστέλλονται  σαν  μια  πολύ  σφικτή  γροθιά.  και  ειδικότερα  όταν  περιλαμβάνεται  σ’  αυτές  γνώση  Θεού.

  Αν  ο  άνθρωπος  με  τη  φύση  του  πνεύματος  του  δεν  είναι  «κατ’ εικόνα Θεού». Ο Θεός ανάγκασε και αναγκάζει πράγματι τους αγίους  του να μιλούν για τα εξ ύψους δώρα.  παρά  το  γεγονός  ότι  αυτοί  είναι  ανισότιμοι. που γράφει: «Η ψυχή μου υπεραγαπά το Θεό και πώς μπορώ  να κρύψω αυτή τη φλόγα που θερμαίνει την ψυχή μου.21). Επειδή ο αιώνιος Λόγος του Πατέρα έγινε σάρκα «εν ομοιώματι  ανθρώπου» (Φιλιπ.  Αυτό  έγινε  και  με  πολλούς  ασκητές  στην  χριστιανική ιστορία ανά τους αιώνες.  9. ο οποίος δημιούργησε τον άνθρωπο. Ο άνθρωπος είναι πιο πολύτιμος από τον υπόλοιπο κόσμο. Βλέπομε πόσο επηρέασε αυτό τον απόστολο  Παύλο  [//102] που λέει: «Εάν γαρ ευαγγελίζωμαι.  θα  ήταν  εξ  ολοκλήρου  αδύνατον  να  ερμηνεύσουμε  κάθε  τύπο  γνώσεως σαν αληθινό.  επεθύμησε  να  κληροδοτήσει  αυτή  τη  μακαριότητα  «εκτός»  εαυτού.  Είναι  κάτι  περισσότερο  από  μικρόκοσμος.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 52 ‐ Ύπαρξη.  η  απέραντη  αγαθότητα.  Αδύνατη η σιωπή αλλά αδύνατη και η ομιλία. Πώς μπορώ να κρύψω τα  ελέη του Θεού στα οποία αναπαύεται η  ψυχή μου. μέχρι ταυτότητας.  Πάλι  ο  μακαριστός  Γέροντας  Σιλουανός  λέει:  «  Ο  Κύριος  μας  έδωσε  το  Άγιο  Πνεύμα και διδαχτήκαμε τον ύμνο του Κυρίου και έτσι λησμονάμε τη γη για την  γλυκύτητα της αγάπης του Θεού …».  Είναι μικροθεός.  και  της  αγάπης  που  τους  ανάγκαζε  να  κάνουν  τους  αδελφούς  τους  μετόχους του μυστηρίου. γι’ αυτό και με το δώρο της αγάπης του.  Αν  απορρίψουμε  την  ιδέα  της  ισοτιμίας.  όσο  πιο  θαυμαστός  είναι  ο  Θεός.  και  έτσι  δημιούργησε  ένα  . δηλαδή σαν ανταποκρινόμενο στην πραγματικότητα του  Πρωτογενούς  Όντος.    [//103] (ΔΥΣΤΥΧΩΣ Η ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΔΙΚΕΙ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ)  10.». Σημειώνομε το ίδιο χαρακτηριστικό και στο  γέροντα Σιλουανό. Από το σκοτάδι στο φως  «Εγεννήθη άνθρωπος εις τον κόσμον» (Ιωάν.16‐17). Και αυτό συμβαίνει όχι μόνο  γιατί  αδυνατούν  οι  λέξεις  να  εκφράσουν  το  γεγονός.  Πώς  μπορώ  να  σιωπήσω.  Είναι  αθάνατος  και  πάνω  από  τον  κόσμον. Στις προσπάθειές τους βασανίζονταν συνέχεια μεταξύ της απροθυμίας  να  εγκαταλείψουν  την  απερίγραπτη  θεωρία  του  μοναδικού  και  ουσιώδους  μυστηρίου. Στην ύψιστη  μακαριότητα  του  ο  παντέλειος  Θεός.  όταν  η  ψυχή  μου  είναι  αιχμάλωτη  του  Θεού.  Μεταξύ  Θεού  και  ανθρώπου  υπάρχει  και  πρέπει  να  υπάρχει  ισοτιμία.  «Ελεήμων ο Κύριος!  Και ο νους σιωπά». Πώς μπορώ να κρατήσω την  ειρήνη  μου. όταν το πνεύμα μου λειώνει μέρα και νύχτα από αγάπη σ’ αυτόν. Προ Χριστού κανένας  δεν  χαιρέτησε  ποτέ  με  τόση  ευφροσύνη  την  εμφάνιση  ενός  ανθρώπου  όπως  αυτός. 2. ουκ έστι μοι καύχημα· ανάγκη  γαρ  μοι  επίκειται·  ουαί  δε  μοι  εστιν  εάν  μη  ευαγγελίζωμαι·  ει  γαρ  εκών  τούτο  πράσσω  μισθόν  έχω»  –διάχυση  της  χάριτος–  «ει  δε  άκων  οικονομίαν  πεπίστευμαι»  (Α’  Κορ.7). Ο πλήρης  και  τέλειος  άνθρωπος  είναι  θαυμαστός. ο άνθρωπος με  τη σειρά του μπορεί να γίνει όπως ο Θεός. Ο Δημιουργός του σύμπαντος χάρηκε  περισσότερο  για  τον  άνθρωπο  παρά  για  τον  ένδοξο  χορό  των  ουράνιων  σωμάτων.  αλλά  και  γιατί  το  Θείο  Πνεύμα  αναγκάζει  το  νου  σε  βαθειά  σιωπή  μεταφέροντάς  τον  σε  άλλο  κόσμο. τότε ούτε ο Θεός μπορούσε να γίνει άνθρωπος. 16.

  Η  τελειότητα  του  «κατ’  εικόνα»  δεν  ανατρέπει  την  οντολογική  απόσταση  μεταξύ  Θεού Δημιουργού και ανθρώπου δημιουργηθέντος.  Είναι  ο  ήλιος  που  φωτίζει  τα  σύμπαντα. Αυτή  είναι η αρχή της μετάνοιας που δεν έχει τέλος στη γη.  Ρέπουμε  στο  κακό.  Αυτός  είναι  το  μέτρο  όλων  των  πραγμάτων. ώστε κανένας  ψυχικός  πόνος  δεν  μπορεί  να  συγκριθεί  μ’  αυτό  το  ατέλειωτο  βάσανο. Έλα και ολοκλήρωσε με.  Μας  κυριεύει η λύπη.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 53 ‐ κόσμο  λογικών  όντων.  Η  υπερηφάνεια είναι η ρίζα κάθε αμαρτίας.  εν  τούτοις  τον  παραμερίζομε και αντιστεκόμαστε σ’ αυτόν. [//105] μέχρι τη στιγμή κατά  την οποία το κατ’ εικόνα του ανθρώπου του αιωνίου αποκαλύπτεται σ’ εμάς. Ο απόστολος Παύλος είπε  για το Χριστό: «το δε ανέβη τί εστιν ει μη ότι και κατέβη πρώτον εις τα κατώτερα  μέρη  της  γης.  Μόνο  στο  φως  του  μπορεί  να  διακριθεί η οδός. Η  συνήθης  κατάσταση  μας  μεταβάλλεται  ριζικά.  θείων  και  ανθρώπινων.  Το  αξίωμα  ότι  ο  άνθρωπος  μπορεί  να  γίνει  ισόθεος  εξ  ολοκλήρου  και  όχι  μέχρις ενός βαθμού πηγάζει από τη χριστιανική ανθρωπολογία. γιατί κάθε στοιχείο περιορισμού θα δήλωνε  ανομοιότητα  [//104]  και  θα  ανέτρεπε  την  αιώνια  ένωση  με  το  Θεό  στον  ύψιστο  χώρο. Ωσάν εικόνα και  ομοίωση  του  Απολύτου. Ο Θεός εκδηλώνεται σ’ εμάς με άκρα ταπείνωση.  Αυξάνεται  η  ταπείνωση.  για  το  Θεό.  ο  άνθρωπος  γνωρίζει  ότι  κατά  το  πνεύμα  του  υπερέχει  από κάθε φυσικό όν.  μειώνεται η υπερηφάνεια.  το  αποφεύγουμε  και  το  πολεμούμε.  4. Έλα και  μόρφωσε σ’ εμένα κάθε τι που είναι αρεστό μπροστά σου.  αλλά  είναι  γνωστή  εκ  των  προτέρων.  Ο  Θεός  δεν  δημιούργησε  τον  κόσμο  των  λογικών  όντων  για ένα μέρος της μακαριότητας του.  Με  το  σκοτάδι  και  όλα  όσα  μολύνουν  εννοούμε  την  υπερηφάνεια. Αυτός είναι  πράγματι  «ο  Σωτήρ  του  κόσμου»  (Ιωάν.  Η  τραγωδία  της  δημιουργίας  ήλθε  με  την  πτώση  και  συνεχίζει  με  τη  διαρκή  αστάθεια  μας. Δεν έχω τη δύναμη να σταθώ μπροστά σου». Κρατιέμαι αιχμάλωτος  στο σκοτάδι.  βλέπομε  τον  εαυτό  μας  αποχωρισμένο  από  το  Θεό  και  από  τα  βάθη  μας  κραυγάζομε:  «Ο  θάνατος  χτύπησε.  Ο  καταβάς  αυτός  εστι  και  ο  αναβάς  υπεράνω  πάντων  των  ουρανών. 4. Έλα και διώξε κάθε τι που με μολύνει. Ενσυνείδητα κατερχόμαστε στην κόλαση.  .  αλλά  το  προσκύνημά  μας  πρέπει  ν’  αρχίσει  από  μια  κάθοδο στο λάκκο  της  κολάσεως.  Και  είναι  ο  μοναδικός  δρόμος  για  τον  Πατέρα. γιατί ένα τέλος θα σήμανε  τέλεια θέωση ίση με το Χριστό‐Θεό. ίνα πληρώση τα πάντα» (Εφ. μια ριζική αλλαγή στο πλησίασμα μας στη ζωή. Και  τότε  αντιλαμβανόμαστε  καλά  τη  ζοφερή  νύχτα  στην  οποία  βρισκόμαστε. Στην προσευχή διαβλέπομε μέσα μας θεία αιωνιότητα που  δεν  πραγματοποιήθηκε  ακόμα. Ο Χριστός άρχισε το κήρυγμα του στη  γη με μια κλήση για μετάνοια.  Αφού  ταπεινωθούμε  από  την  αμαρτία. Και αυτή είναι η οδός για μας μετά  την πτώση.  Ο Χριστός που συνέδεσε Θεό και άνθρωπο αδιαίρετα στον εαυτό του είναι  η εντελώς μοναδική λύση σ’ αυτή την φανερή αδιάλυτη σύγκρουση.  Παρά  το  διακαή  πόθο  μας  για  το  απόλυτο  αγαθό.42). Η αγωνία του πνεύματος μας είναι τόσο ισχυρή.  Φυσικά  ελκυόμαστε  από  τον  Υπέρτατο.9‐10).  Με  το  ελάχιστο υπόλοιπο της δυνάμεως μας προσευχόμαστε και ζητούμε βοήθεια από  ψηλά.

16)  που  υπερβαίνει  κάθε  «επιστημονική  αλήθεια».  μοιάζει  με  πνοή  αγάπης. 1.  Ο  άνθρωπος  είναι  ελεύθερος  να  τον  απορρίψει. 2.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 54 ‐ Είναι  γεγονός  ότι  η  περίλυπη  προσευχή  γίνεται  περιεκτική. δίνει νέα ζωή  στην  ψυχή.  αληθώς  μαθηταί  μου  εστε  και  γνώσεσθε  την  αλήθειαν  και  η  αλήθεια  ελευθερώσει υμάς  … αμήν αμήν λέγω υμίν.  Δεν  υπολείπεται τίποτα ούτε στο νου ούτε στην καρδιά.18). Και.  Αμφιβολία  και  φόβος  διώχνονται.  γνωρίζει  αν  διατυπώθηκε  από  άνθρωπο.9).  Ώ Φως ανεξερεύνητο.  η  οποία  αυτή  καθ’  εαυτή  είναι  παροδική.  Φέρνει  πείρα  αναστάσεως·  το  πνεύμα  του  ανθρώπου  μπαίνει  στο  βασίλειο  όπου  δεν  υπάρχει  θάνατος. μια ακτίνα του άκτιστου Ήλιου που διαπερνά το βάθος του  σκοταδιού μας. μυστήριο στη φύση  [//106]  του. κρυμμένο. «Βουληθείς απεκύησεν υμάς λόγω αληθείας» (Ιακ.  αν  και  όλος  ο  κόσμος  θα  κριθεί  «δι’  αυτού».  εκείνος  που  τον  δέχεται. Χωρίς αυτόν θα είχαμε λίγη  γνώση για το Θεό ή τον άνθρωπο. 1.  παρηγορεί  την  ψυχή·  λειώνει  η  καρδιά.  που ανέλαμψες από τον Πατέρα πριν από κάθε κτίση.  ο  νους  ανορθώνεται.  Αυτό το Θείο Φως. αιώνιο φως.  Ώ Κύριε Ιησού Χριστέ. σαν δημιουργική θεία δύναμη.17). αλλά  ισχυρότερο  από  κάθε  τι  άλλο. εάν τις τον λόγον τον εμόν τηρήση  .  τραβά  στον  εαυτό  του  το  πνεύμα του ανθρώπου και η γη με τις σειρήνες της λησμονιούνται.  Είναι  ζωή  διαποτισμένη  με  αγάπη.  Δώρησε  μας  να  κατανοήσωμε  τον  Ευαγγελικό  λόγο  του  Χριστού. Ο θάνατος καταπίνει όλη τη  δημιουργία και πρώτα και κύρια εμάς. εδώ εμφανίζεται εκείνο το οποίο  «οφθαλμός  ουκ  είδεν. 7. Πράο.  Όπως  και  το  κοινό  φως.  Μπορεί  να  ρθει  τις  νυχτερινές  ώρες  ή  το  καταμεσήμερο  μιας  φωτεινής  ημέρας. σαν νέο βήμα στη δημιουργία.  Άυλο  και  αόρατο.  Έλα και σκήνωσε σ’ εμάς.  Ο  χρόνος  είναι  σταθερός. να. Ο Χριστός είναι η αιώνια αλήθεια (Ιωάν.  ή  αν κατήλθε αληθινά «εκ του Πατρός των φώτων» (Ιακ.  μερικές  φορές  ορατό.  γνωρίζει  από  πού  προήλθε.  Φέρνει  ειρήνη.  Αυτός  απεκάλυψε  τον  Ουράνιο  Πατέρα σ’ εμάς και μας έδειξε τί είναι ο άνθρωπος. Δημιουργέ και Θεέ μας. όχι πια  με τον τύπο της  [//107] εντολής «Γενηθήτω …» αλλά με συνομιλία με ένα λογικό  όν.  σαν  άδυτο φως.  και  ούς  ουκ  ήκουσεν.  Ανέκφραστα  απαλό  ώστε  δεν  αισθανόμαστε  το  πλησίασμα  του. 14.  και  επί  καρδίαν  ανθρώπου  ουκ  ανέβε» (Α’ Κορ. μυστηριακό Φως.  Αυτό  το  φως  είναι  το  φως  της  θεότητας.  διάνοιξε τα μάτια των καρδιών μας  και δώσε μας να σε δούμε.  Ο  κόσμος που βαδίζει στο θάνατο. έρχεται στη ζωή. Φως πέρα από κάθε όνομα.  Ώ Άγιο Πνεύμα.  Λύτρωσε μας απ’ το σκοτάδι και την άγνοια  και γέμισε μας  με τα νάματα της γνώσεως σου. Ο θάνατος φεύγει στη θέα του.  Ο  Χριστός  είναι  το  φως  του  κόσμου.  Δεν  υπάρχει  βία  στο  λόγο  του  Χριστού.  Είναι  αδύνατο  με  άλλο  τρόπο  να  γνωρίζομε  την Αλήθεια  που  είναι  ο  Χριστός  εκτός  από  ακρόαση  των  λόγων  του·  «εάν  υμείς  μείνητε  εν  τω  λόγω  τω  εμώ.17 και Ιωάν.

 η οποία πριν από την επίσκεψή του μου  .    [//109] (ΔΥΣΤΥΧΩΣ Η ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΔΙΚΕΙ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ)  11.7). αλλά αιώνια.  υψώνει  το  πνεύμα  στις  σφαίρες  του  άκτιστου  Όντος  και  ο  νους  λαβαίνει  πείρα  όλων  όσα  υπάρχουν  εκεί.  υψίστης σημασίας για το  σκοπό του ερχομού μας στον κόσμο.  Όμως είναι διαφορετικά με το Θεό.  Προσήλωσε το νου σου στο Θεό και θα  ‘ρθει η στιγμή κατά την οποία θα  αισθανθείς  το  άγγιγμα  του  Αιωνίου  Πνεύματος  στην  καρδιά  σου. όλοι οι λαοί της γης.  «αλλά  λαλούμεν  σοφίαν  Θεού  εν  μυστηρίω  την  αποκεκρυμμένην»  (Α’  Κορ.  και  προς  αυτόν  ελευσόμεθα  και  μονήν παρ’ αυτώ ποιήσομεν» (Ιωάν.  τον  λόγον  μου  τηρήσει. 2. Φως του κόσμου.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 55 ‐ θάνατον  ου  μη  θεωρήση  εις  τον  αιώνα  …  εάν  τις  αγαπά  με.  Αποκάλυψε μας  το μυστήριο της οδού της δια σου σωτηρίας.  και  ο  Πατήρ  μου  αγαπήσει  αυτόν.51 και 14. Εμείς εγκαταλειπόμαστε άδειοι και νεκροί. ο Θεός αποσύρεται για λίγο ύστερα από την επίσκεψη του  σ’ εμάς.  Φανερώσου σ’ εμάς. Τώρα τα μυστήρια αποκαλύφθηκαν σ’ εμάς.  για να γινόμαστε  γιοί και θυγατέρες του Φωτός σου. Ο Χριστός κήρυξε  την αγάπη του Πατέρα για μας και στον εαυτό του μας αποκάλυψε τον Πατέρα. Θα κατοικήσει μέσα μας  όχι για λίγο. Μπορεί  να  είμαι  κατάκοπος  για  να  ζωγραφίσω. Αισθανόμαστε παράξενα.  Για  να  μπορέσουμε  «ίνα  ειδώμεν  τα  υπό  του  Θεού  χαρισθέντα  ημίν»  (Α’  Κορ. Υιέ του ζώντος Θεού.12) εκ των άνω. 8.  μη  γνωρίζοντας  το  δρόμο  που  οδηγεί  στη  Βασιλεία  [//108]  του  Θεού  και  Πατέρα  μας.23).31.  Σοφία κρυμμένη που άρχοντες και αρχόμενοι του κόσμου τούτου δεν γνωρίζουν. Όταν ο Θεός μας εγκαταλείπει υπάρχει ένα  κενό  [//110] μέσα μας και δεν μπορούμε να είμαστε βέβαιοι αν θα επιστρέψει  εκ  νέου. μεταφυσική.  αλλά  γνωρίζω  ότι  το  χάρισμα  υπάρχει  σαν  ένα  αδιάσπαστο  μέρος  του  εαυτού  μου.  Η  φυσική  καρδιά  αισθάνεται  αυτή την αγάπη σαν πνευματική. ο κόσμος όλος. Η πείρα της αιωνιότητας με την προσευχή  Ώ! Κύριε Ιησού Χριστέ.  Η  αγάπη  ξεχειλίζει  σαν  ποταμός  φωτός  σε  όλη  την  κτίση.  Μη μας απομακρύνεις από το πρόσωπο σου. Ο Θεός εξαφανίζεται.  Σε παρακαλούμε και σε ικετεύομε. Στη νεαρή μου  ηλικία ήμουν ζωγράφος και η φυσική ικανότητά μου δεν με εγκατέλειπε. Δόθηκε σ’ εμάς γνώση βέβαιη. Όταν μας  επισκέπτεται  αισθανόμαστε  κάτι  που  υπερβαίνει  κάθε  φαντασία. όταν ο Θεός μας εγκαταλείπει.  Πριν να έρθει ο Κύριος. βάδιζαν στο σκοτάδι.  Αυτό  το  θαυμάσιο  πλησίασμα  του  πανάγιου  Θεού.  2.  Και  ξαφνικά  επιστρέφω στην παλιά μου κατάσταση.32.  Αλλά  τον  σταυρώσαμε  και  ενώ  κρεμόταν  στο  Σταυρό  τον  χλευάσαμε  και  μέχρι  σήμερα συνεχίζομε να τον χλευάζουμε.  Ο  Χριστός  είναι  Σοφία  προαιώνια.  μπορεί  να  λείπει  η  έμπνευση.  Μην οργισθείς για την ασέβεια μας.  Έτσι  εκείνοι  που  κατά  τον  ένα  ή  τον  άλλο  τρόπο  απορρίπτουν  το  Χριστό  δεν  γνωρίζουν  τί  και  ποιόν  απορρίπτουν.

  όχι  πλανώμενοι  αλλά  εμπνεόμενοι  από  το  μεγαλείο  του  γεγονότος  που  έχομε  μπροστά  μας. με φόβο και πίστη  στεκόμαστε μπροστά σου  και αναφέρομε την απελπισία μας  .  Αναπτύσσομαι.  ο  Παύλος  και  οι  άλλοι  απόστολοι  και  οι  Πατέρες  γνώριζαν–  πώς  μπορούμε  να  φοβηθούμε  μπροστά  στην  μοναδικής  αξίας κλήση. αλλά και έτσι συνέχεια πλουτίζομαι με περισσότερες γνώσεις για  τη  βασιλεία  του  Πνεύματος. Η προσευχή προκάλεσε την πρώτη επίσκεψη. γίνεται συντομότερος. το Φως το εκ του Πατρός.  Κατά την προσευχή αισθανόμαστε την παρουσία του Θεού. Ο Θεός καλεί καθένα  από μας στη χαρά του αλλά η εκλογή  –αποδοχή ή άρνηση– εξαρτάται από μας. όταν χάνουμε το  ζήλο.  Συχνά  όταν  επιστρέφει.33) και θα καταδικαζόταν σε επαίσχυντο θάνατο. ο οποίος θα «παρεδίδετο τοις αρχιερεύσι και τοις  γραμματεύσι» (Ματθ.  Τώρα  οδηγούμαστε  προς  το  τέρμα  που  μας  υποδείχνει  ο  Χριστός. 10. Αλλά ο χρόνος.  22.  Ώ! Κύριε Ιησού Χριστέ.  Ο  Δημιουργός  μας  γνωρίζει  καλλίτερα  απ’  ότι  εμείς  τίς  δυνατότητες  της  ανθρώπινης  φύσεως.  Πλησιάζομε  προς  το  τέλος  της  μακράς  έρευνάς  μας  να  ανακαλύψομε  το  βάθος  του  Όντος  –  μια  έρευνα  που  κατά  το  παρελθόν  μας  ενέπλεκε  από  μια  πνευματική  περιπέτεια  [//111]  σε  άλλη.  Βέβαια  δεν  είμαστε  πιο  θαρραλέοι  από  τους  μαθητές  που  φοβούνταν  καθώς  έρχονταν  στην  Ιερουσαλήμ μαζί με τον Χριστό.  Τώρα  υπάρχει  πόνος  αλλά  υπάρχει  και  χαρά.  ο  Πέτρος. βεβαιώνει την πίστη  μας. Και πράγματι  επιστρέφει.  Και  αφού  η  αποκάλυψη  δείχνει  ότι  εκλεχτήκαμε  για  το  Χριστό  «προ  καταβολής  κόσμου»  (Εφεσ.  Αυτές  οι  εναλλασσόμενες  καταστάσεις  με  διδάσκουν  πώς  να  διακρίνω  μεταξύ των φυσικών χαρισμάτων και αυτών τα οποία έρχονται σαν καθαρή χάρη  από ψηλά.4)  – πράγμα  που  ο  Ιωάννης. Πάλι με την προσευχή  και πάντοτε με πιο επίμονη προσευχή ελπίζω στην επιστροφή του.  «Πολλοί  γαρ  εισι  κλητοί.  η εικόνα του προσώπου του.  Μεταφέρθηκα  στο  παλάτι  του  Μεγάλου  Βασιλιά  μόνο  για  να  εξορισθώ  πάλι.32.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 56 ‐ φαινόταν  φυσική  και  ικανοποιητική.  Ο μονογενής και αγαπημένος  Υιός του Πατέρα.  ο τέλειος τύπος της ουσίας και της φύσεως του.  Κατά  καιρούς  η  καρδιά μας αισθάνεται πολύ ξερή και σκληρή.  Διάνοιξε τις καρδιές μας  και στήριξε μας το νου  για να σε γνωρίσομε. όταν κάθε άλλος σκοπός πέφτει σε αφάνεια.  ολίγοι  δε  εκλεκτοί»  (Ματθ.  αλλάζει  συνήθως  το  χαρακτήρα  της  παρουσίας του.  Το  πνεύμα  μας  βρίσκεται  σε  συνεχή  ροή. η οποία.  Όταν  ήμουν  εκεί  γνώριζα  ότι  ήμουν  στο  σπίτι  του  Πατέρα  μου. αν και  δεν πετυχαίνουμε την πλήρη πείρα αυτού που αναζητούμε.  Τώρα  με  τρομάζει.14). Διδάσκομαι να συμπεριφέρομαι κάτω από τη νέα κυριαρχία του.  τώρα  όμως  στέκομαι  έξω  λυπημένος.  1.  Όλες  οι  πνευματικές  ασκήσεις  και  τα  παλαίσματα  για  προσευχή  είναι  πάρα  πολύ  σκληρά.  Να.

 1.  26. 16.  ήν  ακηκόαμεν.  Μερικοί  όμως  αγωνίζονται  να  βρουν  την  έξοδο  απ’  το  σκοτάδι  της  πνευματικής τους άγνοιας.  –αν  και  «το  μεν  πνεύμα  πρόθυμον  …  η  δε  σαρξ  ασθενής»  (Ματθ.  που  όμως  στην  πραγματικότητα  είναι  ικανή να αντιληφθεί μια τέτοια ύψιστη και άγια αιωνιότητα.  Είναι  η  φύση  μας. Κάθε μέρα πληροφορούμαστε για λιμούς.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 57 ‐ στο βάθος του ελέους σου.  μπροστά  στα  μάτια  μας. σφαγές.  ήν  εθεασάμεθα  και  αι  χείρες  ημών εψηλάφησαν» (Α’ Ιωάν. ταυτίζονται με τους διώκτες του. Διψούν για την αλήθεια.  Είναι  η  ολιγοψυχία  μας.  που  διαφθείρεται  καθημερινά.  Κατηγορώντας  αυτόν. βία.  κάνε μας ικανούς να ακολουθούμε τα ίχνη σου. Πιστεύω.  Διαθήκης. όχι τόσο γιατί η μαρτυρία είνναι ψεύτικη και  δεν  ανταποκρίνεται  στην  πραγματικότητα.  αυτό  σημαίνει  ότι  σαν  άνθρωπος  έγινε  υπερκόσμιος.  «Θαρσείτε.  Χειρότερα  δεν  θα  μπορούσαμε  να  ζήσουμε  ούτε  και  με  το  Μωσαϊκό Νόμο.  Με τη δύναμη του Πνεύματος σου.  Εκατομμύρια  εκατομμυρίων  δυστυχισμένων  ανθρώπων  αγωνίζονται  μήπως  μπορούσαν.  Πήρε  τη  μορφή  του  όντος  που  αυτός  δημιούργησε.  η  μαρτυρία  εκατοντάδων  μαρτύρων  αποτυγχάνει  στην  προσπάθεια  της  να  βρει  τη  δέουσα  ανταπόκριση.  ο  οποίος  είπε «Εγώ ειμί η αλήθεια» (Ιωάν.  [//112]  Είναι  παράξενο  το  φαινόμενο  ότι  σε  γεγονότα  καθαρά  γήινης  φύσεως  ο  λόγος  ενός  απλού  θεατή  λαμβάνεται  σαν  βάση  και  μάλιστα  από  επιφανείς  ιστορικούς.  Και  καθένας  που  πιστεύει  σ’ αυτόν υπερνικώντας «τον νόμον της αμαρτίας τον όντα εν τοις μέλεσιν ημών»  (Ρωμ.  Είναι τρομερό να σκέπτεται κανείς ότι ο κόσμος προτιμά κάθετι άλλο στον  κόσμο  παρά  την  αιώνια  δόξα. Γιατί αυτό.  αυτοί  κλείνουν  την  [//113]  καρδιά  τους  στη  δύναμη  της  αθανασίας.1). Ναι. και όπως  είπε ο Τερτυλιανός.  Παντού  υπάρχει  πόνος.  ήν  εωράκαμεν  τοις  οφθαλμοίς  ημών.  Ο  αέρας  αντηχεί  από  τους  στεναγμούς  των  καταπιεσμένων.  την  οποία  ο  συναιώνιος  με  τον  Πατέρα  Υιός  μας  προσέφερε  με  τον  εαυτό  του. 14.50). 7. Ο εφιάλτης δεν  έχει  τέλος. «ο καλύτερος τρόπος να γίνεις ευχάριστος στους διώκτες της  αλήθειας.  ο  κόσμος  συνολικά  συνεχίζει  να  ζει  σαν  να  βρίσκεται  στους  χρόνους  της  Π.41)–.  να  ξεφύγουν  τον  τρόμο  του  θανάτου.  .  έστω  και  για  λίγο.  που  μας  εμποδίζει  να  πιστεύουμε  στην  υψηλή  κλήση  του.  αλλά  γιατί  οι  περισσότεροι  από  μας  είμαστε  ικανοποιημένοι  με  τα  πράγματα  της  σάρκας  και  ελάχιστα  επιθυμούμε  υψηλή γνώση.  Διαθήκης.33). όπως αυτός.6).  Η  αιώνια  ζωή  δηλώθηκε  σ’  εμάς  αιώνια  ζωή  «ήτις  ήν  απ’  αρχής. Όμως αν και βρισκόμαστε στον εικοστό αιώνα  από  την  ιστορία  της  Κ. Εάν νίκησε τον κόσμο. Αλλ’ όταν αυτή η Αλήθεια. εγώ νενίκηκα τον κόσμον» (Ιωάν. Αλλά «σαρξ και αίμα βασιλείαν Θεού κληρονομήσαι ού δύνανται·  ουδέ η φθορά την αφθαρσίαν κληρονομεί» (Α’ Κορ. 15.  παρ’  όλη  τη  μεγάλη  τους  λαχτάρα  εμφανίζεται  με  όλη  τη  Θεία  της  τελειότητα.  Αλλ’  όταν  το  γεγονός  ανήκει  σ’  άλλα  πεδία.  παρ’  όλη  την  μακρά  αναζήτηση  της  από  τους  ανθρώπους. αυτός που μας  δημιούργησε  μαρτυρεί  γι’  αυτό. είναι να τη διαλύσεις και να τη διαφθείρεις» (Απολογητικός 46). ώστε ως άνθρωπος να διακηρύξει στην σάρκα μας την τελειότητα  του Πατέρα στην οποία και εμείς επίσης κληθήκαμε.23) γίνεται υπερκόσμιος.  χωρίς  ούτε  την  ασαφή  αναμονή  του  ερχομού  του  Μεσσία.

 αλλά το πνεύμα το εκ του Θεού.  Η  τραγωδία  του  αιώνα  μας και (ειδικότερα ίσως) η ολοκληρωτική απομάκρυνση μας από την Εκκλησία  και  το  Χριστό  μας  αναγκάζει  να  πλησιάσουμε  το  πρόβλημα  με  τόλμη.  ώστε  έδωσε  τον  εαυτό  του  στον  άνθρωπο  χωρίς  καμιά  επιφύλαξη.  Για  να  αντιδράσομε  σε  μια  τέτοια  ροπή  . ίνα ειδώμεν τα  υπό  του  Θεού  χαρισθέντα  ημίν»  (Α’  Κορ. οδηγούμαστε από το Δημιουργό μας  στην  πληρότητα  της  Θείας  ζωής. εφόσον  δεν  είναι  σε  θέση  να  σχηματίσει  γνώμη  γι’  αυτόν.  2. ούς δέδωκας μοι θέλω ίνα όπου ειμί εγώ κακείνοι ώσε μετ’ εμού.24).  Έτσι  και  στη  σφαίρα  του  πνεύματος. Ο  Χριστός  είπε:  «Ουδείς  επιγινώσκει  τον  Υιόν  ει  μη  ο  Πατήρ  ουδέ  τον  Πατέρα  τις  επιγινώσκει ει μη ο Υιός και ώ εάν βούληται ο Υιός αποκαλύψαι» (Ματθ.  Και  κατά  τον  ίδιο  τρόπο.  σοφίαν  δε  ου  του  αιώνος  τούτου  …  αλλά  λαλούμεν  σοφίαν  Θεού  εν  μυστηρίω. ήν προώρισεν ο Θεός προ των αιώνων εις δόξαν  ημών … ημίν δε ο Θεός απεκάλυψεν δια του Πνεύματος του Θεού … ημείς δε ου  το πνεύμα του κόσμου ελάβομεν.  21.  Για  να  θεωρήσομε  την  δόξα  πρέπει  οπωσδήποτε  να  είμαστε  στη  δόξα.1). Πάτερ. 11.  μπορούμε να πάρουμε απάντηση στο ερώτημα (Ματθ.  τα  ρήματα  ά  δέδωκας  μοι  …  την  δόξαν  ήν  δέδωκας  μοι.  [//115]  Ο  άνθρωπος  στ’ αλήθεια είναι ένα αίνιγμα.  Για  να  εκτιμήσει  κάποιος  το  έργο ενός επιστήμονα ή ζωγράφου.  ίνα θεωρώσι την δόξαν την εμήν. ήν δέδωκας μοι. προ καταβολής κόσμου» (Ιωάν.  Ο  απόστολος  Παύλος  έγραψε  στους  Κορινθίους:  «Σοφίαν  δε  λαλούμεν  εν  τοις  τελείοις.10) «τίς εστιν ούτος».27).  Πηγή του χρόνου και της αιωνιότητας.  που με τη δύναμη σου  βάζεις τέρμα στην επίγεια ζωή μας  και με τον μονογενή σου Υιό  μας δώρησες με την ανάσταση  την αθανασία και την ασάλευτη βασιλεία. 21.  Όποιος  δεν  τον  ακολούθησε  με  πίστη.  Αφού ήρθαμε από το μηδέν στη ζωή. Για να αντιληφθούμε και αμυδρά ακόμη «τις  εστιν  ούτος»  (Ματθ.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 58 ‐ «Πάτερ.  έτσι  και  ο  άνθρωπος.  χωρίς  την  οποία  δεν  μπορούμε  «αξίως  περιπατήσαι  της  κλήσεως  ής  εκλήθημεν»  (Εφ.8. πρέπει κατά κάποιο βαθμό να έχει ασκηθεί  στο  πεδίο  της  επιστήμης  και  της  τέχνης. την αποκεκρυμμένην.  αλλιώς δεν μπορούμε να τη δούμε.  Μόνον  όταν  η  ζωή  μας  είναι  βασισμένη  στην  πέτρα  των  λόγων  του  Χριστού.  όταν  θεωρεί  εξ  ολοκλήρου  με  τη  χάρη  του  Αγίου  Πνεύματος.  δέδωκα  αυτοίς.  Σου ζητούμε  να μας δεχθείς και να μας στηρίξεις  με το Άγιο Πνεύμα σου.  Ώ! Παντοδύναμε Θεέ και Πατέρα μας.  Μπορεί  όμως  κάποιος  να  ισχυριστεί  ότι  μια  τέτοια  τόλμη  οδηγεί  σε  υπερηφάνεια.  17.  4.6  και  εξής).  Ο  Θεός  τόσο  αγάπησε  τον  άνθρωπο. είναι ανώτερος απ’ όλο τον κόσμο.  όποιος  δεν  τον  αγάπησε  και  κατά  συνέπεια δεν ακολούθησε τις εντολές του.  Αυτή  είναι  η  φυσική  χριστιανική  αντίληψη.10)  πρέπει  να  γίνομε  σαν  αυτόν  εφαρμόζοντας  [//114]  το  λόγο του. δεν μπορεί να εκφέρει κρίση.5.

 –ως Υιού του Ανθρώπου πια– και τέλος την  Δεύτερη  Έλευση. 11.  με  τη  δύναμη  του  αξιώματός  του  ο  ιερέας  ανεβαίνει  στην  επικράτεια  του  Θείου. αν θέλει να ζήσει το μεγάλο μυστήριο  στην  πληρότητά  του.    [//117] (ΔΥΣΤΥΧΩΣ Η ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΔΙΚΕΙ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ)  12.  και  την  ενσάρκωση  του  Θεού  για  τη  σωτηρία  του  κόσμου. γνωρίζομε ότι οι ρίζες του βαθειά στη γη πρέπει να είναι αρκετά ισχυρές.  Όταν  βλέπουμε  ένα  αιωνόβιο  δένδρο. Είναι ιδιαίτερα  βασικό στον ιερέα που τελεί την Θεία Λειτουργία  να μεταβάλει όλη τη ζωή του σε προσευχή.  την καθέδρα στα δεξιά του Πατέρα.5)–.  Η  ταπείνωση  εκφράζεται  με  την  συνεχή  γνώση  της  μηδαμινότητάς  μας.  Και  όσο  βαθύτερα  γνωρίζει  κανείς  τον  εαυτό  του  και  αυτοκατακρίνεται.  δεν  θα  μπορούσαν  να  το  θρέψουν. 4.  αν  θέλουμε  να  διατηρήσουμε  ένα  γνήσιο  χριστιανικό  φρόνημα. το Σταυρό και την τριήμερη ταφή. Η ψυχή και το σώμα την υιοθετούν  με βραδύτητα.  για  να  συγκρατήσουν  ολόκληρο  το  δένδρο.  η  έως του ουρανού υψωθείσα.12.  Έτσι  σ’  αυτή  την  απολυτρωτική  θυσία  για  τον κόσμο παίρνει μέρος μαζί με τον ίδιο το Χριστό.  Θυμάται  το  Μυστικό  Δείπνο.15).  που  απαιτεί  πλήρη  παράδοση  του  εαυτού  του.  ο  κληρικός  ανοίγει  διάπλατα  την  καρδιά  του  και  αγκαλιάζει  το  πλήθος  των  ψυχών  και  των  αιώνων.  την  πτώση  του  με  τις  τραγικές  συνέπειες. Λειτουργική προσευχή  Η βαθειά προσευχή έρχεται σιγά‐σιγά. Κατά τη θεία μετάληψη ζητά  .  Κατά  την  προσφορά  αυτής  της  θυσίας  της  αγάπης.  Κάτι  παρόμοιο  μπορούμε  [//116]  να  δούμε  και  στην  πνευματική  ζωή  του  ανθρώπου.23).  «Έως  άρτι  η  βασιλεία  των  ουρανών  βιάζεται  και  βιασταί  αρπάζουσιν  αυτήν … ο έχων ώτα ακούειν ακουέτω» (Ματθ.  Ισχυρές  δυνάμεις  της  κοσμικής  ζωής  έρχονται  στη  μνήμη  του.  Αν  οι  ρίζες  του  δεν  κατέβαιναν  βαθειά  σε  μέρη  υγρά  της  γης  –ίσως  τόσο  βαθειά  όσο  και  το  ύψος  του  δένδρου–.  που  βρίσκεται  εκείνη  την  ώρα  μεταξύ  του  Δημιουργού  και  όλων  των  δημιουργημάτων.  Αυτή  η  ταπείνωση. έως άδου καταβιβασθήση» (Ματθ.  Αν  αναγνωρίσουμε  το  μεγαλείο  της  κλήσεως  του  Χριστού  –δηλαδή  την  εκλογή  μας  προ καταβολής κόσμου εν αυτώ «ίναι την υιοθεσίαν απολάβωμεν» (Γαλ.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 59 ‐ επάρσεως  πρέπει  να  θυμόμαστε  τα  λόγια  του  Χριστού:  «Και  συ  Καπερναούμ.  Θυμάται  τις  ανάγκες  και  τους  πόνους  του  ανθρώπινου  γένους.  η  «κένωσις»  είναι  για  μας  ουσιαστική. 11. θα  αισθανόμαστε  ταπεινοί  και  όχι  υπερήφανοι. την προσευχή του Χριστού στη Γεθσημανή.  Για μια πολύ καλύτερη εικόνα του χριστιανικού ταξιδιού ας υιοθετήσουμε  την μέθοδο των Πατέρων της Εκκλησίας και να δείξουμε την αναλογία.  σαν  ριζική  και  περιεκτική  αυτοκατάκριση.  Γεμίζοντας  τον  εαυτό  του  φόβο  και  πλησιάζοντας  με  σεβασμό.  Δεν  θα  μπορούσαν  να  το  συγκρατήσουν  και  στον  ελαφρότερο  αέρα  το  δένδρο  θα  έπεφτε. τη δίκη του Χριστού μπροστά  στον Πιλάτο.  και αν δεν ήσαν τόσο ισχυρές και με πολλές διακλαδώσεις όπως το ορατό τμήμα  του  δένδρου.  τόσο  ψηλότερα  τον  τοποθετεί  ο  Θεός.  Αρχίζει  τη  λειτουργία  με  την  επίκληση  του  φοβερού  ονόματος  της  Αγίας  Τριάδας  και  συνεχίζει  με  το  πνεύμα  του.  Ο  κληρικός  επίσης  θυμάται  τη  δημιουργία  του  ανθρώπου.  που  τα  κλαδιά  του  φτάνουν  στον  ουρανό. την Ανάσταση και την Ανάληψη.

  διδασκόμαστε σιγά‐σιγά οι πιστοί να συμμετέχουμε στην προσευχή  του Χριστού  στη  Γεθσημανή. τόσο περισσότερο διαχύνεται η θεραπευτική δύναμη του Άγιου Πνεύματος  στον κόσμο.  Αυτή  είναι  η  πορεία.  «Τούτο  ποιείτε  εις  την  εμήν  ανάμνησιν»  (Λουκ. ίνα ώσι τετελειωμένοι εις έν. τήρησον αυτούς εν τω ονόματι  σου ούς δέδωκας μοι.  Όταν  κατεχόμαστε  από  λύπη. που έδωσε σ’ εμάς την εντολή της αναμνήσεως του  ονόματος  του.  το  εβραϊκό  Πάσχα  θύμιζε  το  ιστορικό  γεγονός  της  διαβάσεως  της  Ερυθράς  Θάλασσας.  22.  Έτσι  ο  Χριστός.  είναι  το  κέντρο  της  προσοχής  μας.  Πριν  έρθει  ο  Χριστός.  Αυτό  μεταβάλλει  ριζικά  τον  χαρακτήρα  της  πασχαλινής  γιορτής. ίνα  πάντες  έν  ώσι.  εν  εμοί  καγώ  εν  σοι. αλλά και περί των πιστευόντων δια του λόγου αυτών εις εμέ.  το  πραγματικό  κέντρο  του  σύμπαντος  (όχι  σαν  κάποιο  ιστορικό  γεγονός). με την προσευχή του.  συνέχεια  μερίζεται  και  διαμοιράζεται  εκτεινόμενη  διαχρονικά  ως  τα  έσχατα  της γης.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 60 ‐ όχι  μόνο  να  δεχθεί  το  σώμα  και  το  άιμα  του  Χριστού. Το Πάσχα μας.  αλλά  σαν  μια  υπαρξιακή  είσοδος  στον  κόσμο του  Χριστού.  όταν  τα  παιδιά των Εβραίων διασώθηκαν από τα αιγυπτιακά στρατεύματα.  πόνο.11.  Ο Κύριος προσευχόμενος είπε: «Πάτερ άγιε. όπως ακριβώς ο Θεός είναι ένα Όν σε τρία πρόσωπα.  το  πάντοτε  παρόν  σ’  εμάς.  Μια διανοητική σύλληψη του νοήματος του μυστηρίου δεν είναι αρκετή.  Πάτερ. Ο  κληρικός  ολόκληρος  –με  την  καρδιά.  Ολόκληρη  η  Ευχαριστία  αποτελεί  μια  «ανάμνησιν» και κατανοείται όχι μόνο με τη συνηθισμένη έννοια σαν μια κατά  νου  ενθύμηση.  Η  άνω  καθέδρα  δέχεται  τη συνεχή  ροή και συνάγει όλους τους  ανθρώπους  με  το  άγιο  μυστήριο  της  κοινωνίας  σε  ενότητα  κατά  την  εικόνα  της  αγίας Τριάδας.  Κατά  την  αρχαία  θεολογική  παράδοση  της  ανατολικής  Ορθοδόξου  Εκκλησίας  το  ανθρώπινο  γένος  είναι  ένα  όν  αλλά  σε  πολλές  υποστάσεις  (πολυϋπόστατο).19).  είναι  μια  μετάβαση  από  τα  γήινα  στα  ουράνια.  πένθος. Αλλά το δικό  μας Πάσχα είναι ο Χριστός. η καρδιά μας μεταφέρεται σε παγκόσμιες διαστάσεις και αισθανόμαστε  πόνο όχι μόνο για τον εαυτό μας αλλά για όλη την ανθρωπότητα. ίνα ώσιν έν καθώς ημείς … Ου περί τούτων (των μαθητών)  δε ερωτώ μόνον. και ίνα  γινώσκη  ο  κόσμος  ότι  συ  με  απέστειλας  και  ηγάπησας  αυτούς  καθώς  εμέ  ηγάπησας» (Ιωάν. εγώ εν αυτοίς και συ εν εμοί. σε σημείο που  .  μέσα  στις θείες του και ανθρώπινες διαστάσεις.20‐23). 17. και συνεπώς η δική μας  Ευχαριστία.  την  ψυχή  και  το  σώμα–  πρέπει  να  συμμετέχει  σ’  αυτή  την  οδυνηρή  για  τον κόσμο  προσευχή.  Με  τη  χάρη  του  η  μοναδική  αυτή  Ευχαριστία  επαναλαμβάνεται  αιώνια.  καθώς  συ.  Ουσιαστικά  δεν  υπάρχει  άλλη  Ευχαριστία  απ’  αυτή  που  τέλεσε  ο  ίδιος  ο  Κύριος.  αλλά  [//118]  και  να  κατανοήσει  τη  Θεία  του  ζωή  και  ακόμα  να  δοθεί  σ’  αυτόν  η  χάρη  του  Αγίου  Πνεύματος.  Αόρατα.  Η Λειτουργία είναι στην αιώνια πραγματικότητά  [//119] της το Πάσχα του  Κυρίου.  ίνα  και  αυτοί  εν  ημίν  έν  ώσιν  …  και  εγώ  την  δόξαν  ήν  δέδωκας  μοι  δέδωκα  αυτοίς.  Και  όσο  περισσότερο  πονά.  ίνα  ώσιν  έν  καθώς  ημείς έν εσμέν.  από  το  θάνατο  της  αμαρτίας στην άγια αιωνιότητα του Πατέρα.  Παίρνοντας  μέρος  όσο  το  δυνατόν  πληρέστερα  στη  λειτουργική  πράξη.

 10.  με  τις  αξιομισθίες  του  Χριστού. 14. Η ίδια προσευχή προσφέρεται στο Θεό από τους ιερείς.6).  Δεν  υπάρχει  τέλος  σ’  αυτήν  την  μάθηση. τον τρόμο  και την απελπισία καθενός από τους ανθρώπους.  Δι’  Αυτού  γινόμαστε  παιδιά  του  Πατέρα.3). 3 και 1).  ώστε  κάθε  άνθρωπος  να  γνωρίζει    με  όλη  του  την  ύπαρξη  ότι  ο  Θεός  είναι  ο  Πατέρας  μας.  Τότε.  Αντιλαμβανόμαστε  ότι  κατά  πολύ  υπερέχουν  από  κάθε  τι  γήινο  όχι  μόνο  σε  ποιότητα.46).  Τώρα  γνωρίζομε  ότι  κανένας δεν έρχεται προς τον Πατέρα παρά μόνον μέσω αυτού (Ιωάν.  το  πνεύμα  μόνο  συνεχίζει  ν’  ακολουθεί  το  Χριστό  στη  σταύρωση  [//120].  Κι  όταν γίνουν αντιληπτά από εμάς τα λυτρωτικά Του πάθη.42) από μας με το θάνατο. 13.  αφού  ποτέ  δεν  μπορούμε  ν’  αποκτήσουμε  την  πληρότητα  της  αγάπης  του  Χριστού. που ενέπνευσε στον Παύλο μια τέτοια προσευχή.  Μπορεί  η  θλίψη  μέχρις  ένα  σημείο  να  ξεπερνά  την  αντοχή  μας.  Η  Εκκλησία  διατήρησε  αυτή  τη  γνώση  και  αυτό  το  πνεύμα.  απαιτεί  ολόκληρη  την  ύπαρξή  μας.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 61 ‐ με την προσωπική μας πείρα μπορούμε να ζήσουμε την τραγική μοίρα.  πράγματα που αποτελούν το πιο ουσιαστικό περιεχόμενο της ιερής Παραδόσεως.  Η  πληρότητα  της  γνώσεως  του  Ύψιστου  Θεού  δεν  εξαφανίστηκε  από  το  πρόσωπο  της  γης.  αλλά  όλοι  οι  χριστιανοί  πρέπει  να  ζητάμε  την  πληρότητα  της  γνώσεως  του.  όπως  πιστεύουν  πολλοί. η αιώνια δόξα Του θα  λάμψει  σ’  εμάς. Η γνώση του  Χριστού  και  της  θείας  και  ανθρωπίνης  παγκοσμιότητας  του  είναι  «πολύτιμος  μαργαρίτης» (Ματθ.  Το ίδιο Πνεύμα. Ο ίδιος Μυστικός Δείπνος επαναλαμβάνεται  κάθε μέρα.  αλλά  και  σε  πνευματική  δύναμη.  ο  απόστολος  [//121]  Παύλος  σε  μια  θερμή  προσευχή  του  λέει:  «Κάμπτω  τα  γόνατα μου προς τον Πατέρα … ίνα δώη υμίν κατά τον πλούτον της δόξης αυτού  … ίνα εξισχύσητε καταλαβέσθαι συν πάσι τοις αγίοις τί το πλάτος και μήκος και  βάθος  και  ύψος»  της  Θείας  Πρόνοιας  για  μας  «προ  καταβολής  κόσμου  …  προορίσας ημάς εις υιοθεσίαν δια Ιησού Χριστού εις αυτόν» (Εφεσ.  μέσα  στο  βάθος  της  αγωνίας  του  εξαιτίας  της  αγάπης του για το ανθρώπινο γένος.  Αυτή  η  ευγενική  επιστήμη  του  πνεύματος  δεν  απαιτεί  λίγα  χρόνια  ακαδημαϊκής  εκπαιδεύσεως.  17.  Αναφερόμενος στο γεγονός. κινείται  μέχρι  σήμερα  στις  καρδιές  των  κληρικών  και  λαϊκών  και  τους  εμπνέει  να  προσευχηθούν.  Τέτοια  δόξα  δεν  θα  μας  δοθεί  αυτόματα.  «την  αγαθήν  μερίδα ήτις ουκ αφαιρεθήσεται» (Λουκ.  Δεν  συγκρινόμαστε  με  το  Χριστό.  ότι  κάθε  ψυχή  μπορεί  να  δει  το  φως  του  άκτιστου  Θείου Όντος που διακηρύχτηκε στον κόσμο.  όταν  ο  νους  και  το  σώμα  δεν  μπορούν  να  συμβαδίσουν  με  το  πνεύμα.  .  Με  τον  μακρό  ασκητικό  αγώνα  σιγά‐σιγά  μπαίνουμε  στην  αιώνια  σημασία  και  τον  ειδικό  χαρακτήρα  των  παθών  του.  Αν  και  όλες  μας  οι  προσπάθειες  είναι  μηδέν  συγκρινόμενες με την εξ ύψους δωρεά –που πάντοτε αποτελεί δωρεά– πρέπει να  κοπιάσουμε για να τη λάβουμε και να την εκτιμήσουμε όσο πρέπει.  και τα μεταδίδει από γενιά σε γενιά. «Αύτη δε εστιν η αιώνιος ζωή … ίνα γινώσκωσι … τον  μόνον  αληθινόν  Θεόν  …  και  τον  Ιησούν  Χριστόν»  (Ιωάν.  τον  τάφο. Θυμόμαστε το πλήθος αυτών  που  πέθαναν  και  αυτών  που  πεθαίνουν. ότι οι πιστοί θα είναι ριζωμένοι και σταθερά  εδραιωμένοι στην αληθινή γνώση των πραγμάτων που αποκαλύφθηκαν  από το  Θεό.

 Το πόσο όμως μπορούμε να διεισδύσομε  στο μυστήριο εξαρτάται από το μέτρο της αγάπης που μας δωρήθηκε και από την  άνωθεν  γνώση.  Κύριε Ιησού Χριστέ. προσελκύοντας  πάντοτε  ψυχές  που  διατήρησαν  το  κατ’  εικόνα  Θεού.  της  ουράνιας  φωτιάς που ο Χριστός έφερε μαζί του. του μόνου αθάνατου  βασιλιά.  Σε ικετεύομε. 6.  Μας  λείπει  η  υπαρξιακή  γνώση  τέτοιας  αγάπης  και  έτσι  το  παντοτινό  μεγαλείο της κρύβεται από μας. 22.  Ο μόνος αληθινός αρχιερέας.  έστω  και  μια  φορά.  Υιέ  Θεού. Ένδοξη στην αιωνιότητα η αγάπη του Χριστού.  1.  Σήμερα.  ενώ στα γήινα επίπεδα εκδηλώνεται με μεγάλο πόνο.  και  τελικά  καταντροπιασμένος  να  ανακράξει  «τοις  όρεσι  και  ταις  πέτραις·  πέσατε  εφ’ ημάς  και κρύψατε  ημάς  από  του  προσώπου  του  καθημένου  επί του θρόνου» (Αποκ. άκουσε μας και ελέησε μας.  2.  .  κοινωνόν  με  παράλαβε».2).16).  λυτρωμένοι από τη φθορά της κοσμικής ακολασίας. Είναι βασικό να γνωρίζομε με όλο μας το  είναι.  Προσφέρθηκε  στο  Θεό  και  Πατέρα  με  πνεύμα θείας αγάπης και συνεχίζει να λάμπει με άσβεστο φως. έστω και για λίγο.  ας  μην  εκφράσουν  γνώμη  για  το  Χριστό.  ούτε  μέλλον. Κανένας δεν γνώρισε τόσο  πόνο όπως τον αισθάνθηκε ο Χριστός.  που πρόσφερες τον εαυτό σου στο Θεό Πατέρα πάνω στο σταυρό  [//122] σαν αντίλυτρο για τις αμαρτίες του κόσμου.  Αυτή  είναι  μια  σφαίρα  υπάρξεως  που  γίνεται  κατανοητή μόνο με πνευματική αγάπη.44).  Είναι  βασικό  να  έχομε  πείρα.  «Και  γενόμενος  εν  αγωνία  εκτενέστερον  προσηύχετο.    [//123] (ΔΥΣΤΥΧΩΣ Η ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΔΙΚΕΙ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ)  13.  τώρα:  μιλούν  για  τη  θεία  αιωνιότητα.  από  τον  πρώτο  Αδάμ  μέχρι  τον  τελευταίο  άνθρωπο  που  θα  γεννηθεί  από  γυναίκα  (Ιωάν.  κατ’ αυτή την ανεξερεύνητη πράξη της διακονίας  δώσε μας το άμωμο σώμα σου σαν ιερή τροφή  και το τιμιότατο αίμα σου σαν ποτό ζωοποιό  για να γίνουμε μέτοχοι της θείας φύσεως.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 62 ‐ Στην  Ανατολική  Εκκλησία  προτού  να  μεταλάβουν  οι  πιστοί  των  μυστηρίων του σώματος και του αίματος του Χριστού προσεύχονται έστι:  «Του  δείπνου  σου  του  μυστικού  σήμερον.  Ο  Χριστός  περιέλαβε  σ’  αυτή  την  προσευχή  ολόκληρο  το  ανθρώπινο  γένος.  την  κόλαση  της  αγάπης. Κατέβηκε στην κόλαση. τί είναι το καθ’ ομοίωση Χριστού.  εγένετο  δε  ο  ιδρώς  αυτού ωσεί θρόμβοι αίματος καταβαίνοντες επί την γην» (Λουκ. Αυτοί που  αγνοούν μια τέτοια αγάπη και αυτοί που δεν επιθυμούν να τη γνωρίσουν  [//124]. Η Προσευχή της Γεθσημανής  Η προσευχή του Χριστού στον Κήπο της Γεθσημανής είναι η ευγενέστερη  απ’  όλες  τις  προσευχές  εξαιτίας  της  επενέργειας  και  της  δυνάμεως  της  να  λυτρώνει  από  τις  αμαρτίες  του  κόσμου. αιώνιε βασιλιά.19  και  Α’  Ιωάν.  στην  οποία  δεν  υπάρχει  τέλος.  αλλά  μόνον  ΤΩΡΑ.  Αυτή  είναι  προσευχή  που  γίνεται δεκτή μέσα στο Θείο σχέδιο.  Κανένας  μην  τολμήσει  στην  ανοησία  του να ταπεινώσει την εμφάνιση του Χριστού ανάμεσά μας. στην πιο οδυνηρή  κόλαση.

  Η  δυστυχία  ανοίγει  την  καρδιά  στους  πόνους  όλου  του  κόσμου. την Αλήθεια. ο σκελετός τσακίστηκε. Τελικά κανένας  δεν  μπορεί  να  τον  εννοήσει.  Ολόκληρο  το  ανθρώπινο  σώμα  ασθενεί. Γνωρίζομε από την πείρα ότι η ψυχή μπορεί να  τραυματιστεί πιο τρομερά παρά το σώμα. Το σώμα τραυματίστηκε. όταν πεθαίνουμε.  Πολλοί  –ιδίως  στις  μέρες  μας–  είναι  λίγο‐πολύ  αναίσθητοι  τις  τελευταίες  ώρες  και πεθαίνουν χωρίς προσευχή.  Όταν  οι  άνθρωποι  είναι  ασθενείς.  ουκ  έστιν  μάλαγμα  επιθείναι  ούτε  έλαιον  ούτε  καταδέσμους»  (Ησ.  σκέφτονται  ότι  οι  άλλοι  θέλουν  να  τους  βοηθήσουν  και  ευχάριστα  αφήνονται  στα  χέρια  των  γιατρών.12)  το  δρόμο  που  πέρασε  ο  ίδιος  ο  Χριστός.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 63 ‐ Αν  και  η  έμφαση  του  πόνου  δεν  βρίσκεται  στο  φυσικό  πόνο  του  σταυρωμένου  Χριστού. ο μόνος αληθινός γιατρός. η όψη –το κατ’  εικόνα  Θεού–  καταστράφηκε.  για  να  μετασχηματίσουμε  την  γήινη  φύση  μας σε προσευχή που να αντικατοπτρίζει αμυδρά τουλάχιστον την προσευχή στη  Γεθσημανή κατά την πιο τραγική νύχτα της ιστορίας της ανθρωπότητας. Θα ήταν καλό όμως ο χριστιανός να πέθαινε σε  κατάσταση προσευχής. Όλος ο  κόσμος  τον  φοβάται. Δεν υπάρχει τρομερότερο από το Χριστό.  αν  θα  δεχόμασταν  πράγματι  το  Χριστό  σαν  Απόλυτη  Αλήθεια  –με  την  εσωτερική  επιθυμία  του  ανθρώπου  για  να  γνωρίσει  την  αλήθεια–.  είμαστε  μνησίκακοι  και  αποδίδομε  τον  πόνο  μας  σε  εξωτερική  επίδραση.   [//125]  Στο  πρόσωπο  του  πρώτου  Αδάμ  όλο  το  ανθρώπινο  γένος  υπέφερε  μια  φοβερή  καταστροφή. πρέπει  να  δεχθούμε  θλίψη. Έτσι και με το Χριστό.  μιαν  αλλοτρίωση  που  είναι  η  ρίζα  όλων  των  αλλοτριώσεων.  Ο  τελευταίος  σταθμός  αυτής  της  μεγάλης  επιστήμης  της  παγκόσμιας  αγάπης έρχεται όταν φτάνουμε στο κατώφλι μιας άλλης ζωής.  Όμως  όταν  φτάνομε  στην  πνευματική  ασθένεια.  Δεν  είναι  αληθινό  το  γεγονός.6).  Ο  Ησαΐας  το  περιγράφει  θαυμάσια:  «από  ποδών  έως  κεφαλής  ούτε  τραύμα  ούτε  μώλωψ. Συχνά  πεθαίνουμε λίγο‐λίγο και χάρη σ’ αυτή τη σταδιακή πείρα γινόμαστε όλο και πιο  ικανοί  ν’  αντιληφθούμε  την  τραγωδία  της  ανθρώπινης  ιστορίας  και  να  κατανοήσουμε το μυστήριο της Γεσθημανής και ίσως ακόμα και του Γολγοθά. Είναι αδύνατο να απεικονίσουμε τον πόνο του Χριστού. τί πρέπει να συμβεί με την ψυχή σαν πνεύμα που ζητά την  αιωνιότητα.  Η  ελαφρότερη  επαφή  αποτελεί  βάσανο. Αυτός. Πού και πώς θα βρούμε δύναμη για ένα τέτοιο  ηρωϊσμό. ενδιαφέρεται  για  τις  πληγές  των  αμαρτιών  μας  που  προξενούν  τον  πιο  οξύ  πόνο  σ’  όλο  το  ανθρώπινο γένος.  Ακριβώς  όπως  τα  παιδιά  δεν  μπορούν  να  κατανοήσουν  τις  θυσίες  των  γονέων  τους  και  των  δασκάλων  τους  για  την  ανατροφή  τους  και  την  μετάδοση  [//126]  σ’  αυτά  της  με  δυσκολία  αποκτηθείσης  .  ότι. Και αν αυτό συμβαίνει με την ψυχή στη  γήινη διάσταση της.  13.  δεν  θα  μπορούσαμε  ν’  αρνηθούμε  να  τον  ακολουθήσουμε.  Ένα  ζωώδες  ένστικτο  της  σάρκας  όμως  γρήγορα  μας  συμβουλεύει  ότι  το  να  ακολουθήσομε  το  Χριστό  απαιτεί  προθυμία  να  σταυρωθούμε για την αγάπη του.  όμως  και  ο  φυσικός  πόνος  κάνει  την  αγωνία  καθολικότερη από κάθε άποψη.  ούτε  πληγή  φλεγμαίνουσα.  Οι  διαδοχικές  γενιές  πρόσθεσαν  πολλά  άλλα  τραύματα  και  τσάκισμα  οστών  στα  τραύματα  του  πρώτου  δημιουργημένου  ανθρώπου. έχοντας υπόψη του ότι έφθασε στην τελική κρίση.  1.  Για  να  γνωρίσουμε  μόνο  «δι’  εσόπτρου  εν  αινίγματι»  (Α’  Κορ.

  Και  έφερε  το  σταυρό  του  όλο  το  χρόνο  της  διακονίας  του  πάνω  στη  γη.  Όταν  ο  Χριστός  είδε  την  απελπισία  μας. από την Εκκλησία της Π.  όπως  και  ήταν. Οι θλίψεις του  κόσμου  θα  μας  πικραίνουν  σοβαρά.  Οι μαθητές διασκορπίστηκαν. θα πεινάμε και θα διψάμε το καθ’ ομοίωση Θεού με άγια ταπεινότητα·  σ’ αυτή την αναμονή βρίσκεται ο σπόρος της αγιότητας.  Αφού  κυριαρχηθούμε  από  την  αποστροφή  για  το  κακό  που  έχομε  μέσα μας.  ο  φυσικός  πόνος  του  σταυρού.  Θα  ‘ρθει  η  στιγμή  που καρδιά και νους θα διαποτιστούν από τη θέα της ατέλειωτης αγιότητας και  ταπεινότητας του Θεού‐Χριστού. ενώ θα βρισκόμαστε ακόμα  στη ζωή.  Θα  λησμονήσουμε  το  σώμα  μας  και  το  πνεύμα  μας  και  κατά  το  δυνατό  θα  ζούμε  την  προσευχή  του  Χριστού  στη  Γεθσημανή.  του  συνόλου:  η  ψυχική  απελπισία  ενός  ντροπιασμένου  θανάτου.  Αυτός  όμως  επίσης  είναι  η  τέλεια  εκδήλωση του ανθρώπου. καταδικασμένος εξαιτίας  αυτών που κατοικούσαν στο σκοτάδι της αβύσσου.  Κατακρίθηκε  απ’  όλες  τις  πλευρές: από τη ρωμαϊκή αυτοκρατορία εξαιτίας της απαιτήσεως της για υπακοή  και τάξη.  θα  καθορίσουμε  το  μέλλον  μας  στον  κόσμο  και  ή  θα  αποφασίσουμε  να  είμαστε  με  το  Χριστό  ή  θα  αποχωριστούμε απ’  αυτόν. αν πρέπει  να  τηρήσουμε  τις  εντολές  ή  να  υποκύψουμε  στα  πάθη  μας. Αφού γίνει όμως η εκλογή  –μαζί ή χωρίς το Χριστό–  με  την  ελεύθερη  βούλησή  μας  για  όλη  την  αιωνιότητα. συχνά θαδ αμφιταλαντευόμαστε για τον αυτοπροορισμό μας. ώστε ολόκληρη η ύπαρξή μας να γεμίσει αγάπη  για  το  Θεό.  Φθάνοντας  σ’  αυτό  το  πνευματικό  ορόσημο.  Για  να  κερδίσει  κανείς  το  Χριστό  και  να  κατορθώσει  να  περάσει  στην  ανάσταση  των  νεκρών.  αν  βέβαια  αφιερωθούμε  εξ  ολοκλήρου  στην  υπακοή  των  εντολών  του. Ο Χριστός έμεινε μόνος. Διαθήκης που στηρίχτηκε στο Μωσαϊκό Νόμο  που  δόθηκε στο όρος Σινά.  Ο  Γολγοθάς  ήταν  απλά  η  τελευταία  πράξη.  το  ίδιο  κι  ο  άνθρωπος  γενικά  δεν  αντιλαμβάνεται  το  Χριστό  –  ακόμα κι οι σπάνιες εξαιρέσεις κι αυτές λίγο τον αντιλαμβάνονται.  Ο  Χριστός  αποτελεί  θαύμα  που  υπερβαίνει  κάθε  αντίληψη.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 64 ‐ πείρας  της  ζωής.  το  αποκορύφωμα.  καθώς  αγωνιζόμαστε.  το  άγριο  εκδικητικό  γέλιο  αυτών  που  κατηγόρησε.   [//127] Μέχρι τη στιγμή της αποφάσεως όμως.  μπροστά  στην  εξοχότητα  της  οποίας  ο  απόστολος  Παύλος  θεωρούσε  όλα  τα  υπόλοιπα  σκύβαλα.  υπέφερε  περισσότερο  από  τον  καθένα  μας. μάς φαίνεται  σαν  σκληρό  τραύμα.  πρέπει  να  είναι  έτοιμος  να  περιφρονήσει  όλα  τα  υπόλοιπα.  από  το  πλήθος  που  ευεργετήθηκε από  τα  χέρια  του.  Ο  καθένας  μας  θα  φτάσει  κάποια  στιγμή  στα  όρια  χρόνου  και  αιωνιότητας. Ο απόστολος Παύλος μίλησε έτσι όχι γιατί «είχεν κερδίσει ήδη» αλλά  . Η συνεχώς αυξανόμενη  αγάπη για το Χριστό οδηγεί φυσικά στην εμπειρία της ομοιώσεως προς αυτόν και  ένα ακατάληπτο πανόραμα θα απλωθεί μπροστά στα μάτια μας.  η  λύπη  του  πνεύματος  του  γιατί  οι  άνθρωποι  έδιωξαν  την  επαγγελία  της  αγάπης  του  Πατέρα.  Αυτός  είναι  η  κατά  πάντα  τέλεια  αποκάλυψη  του  Θεού.  Αυτή  είναι  η  αρχή  της  γνώσεως  του  Χριστού.  Σιγά‐σιγά.  το  μυστήριο  του  Χριστού  θα  μας  αποκαλυφθεί. Έτσι ο λόγος  του Χριστού που καλεί σε ριζική αλλαγή ολόκληρης της ζωής μας.  ο  χρόνος  πια  δεν  λειτουργεί.

 οι δε λόγοι μου  ου μη παρέλθωσι» (Μαρκ.  Και  το  πνεύμα  του  μέσα  του  θα  ψιθυρίζει:  Ο  Κύριος  μου  και  ο  Θεός  μου  …  τώρα.  ώ  Χριστέ.  θάνατος  αυτού  ουκέτι  κυριεύει»  (Ρωμ.  Είναι  σημαντικό  για  όλους  μας  να  φέρουμε  τουλάχιστον  [//128]  μια  μερική  ομοιότητα.  μας  χαρισθεί  μια  σκιά. μπορούμε  κι  εμείς  ν’  αποκτήσουμε  πνευματικά  λίγη  πείρα  του  θανάτου  του  και  της  δυνάμεως  της  αναστάσεως  του.  ούτε  η  μελέτη διαφόρων θεολογικών συστημάτων μπορεί να μας φέρει στο σκοπό.  όμως  προείπαμε.7‐14).  «Ει  γαρ  σύμφυτοι  γεγόναμεν  τω  ομοιώματι  του  θανάτου αυτού» (με βαθειά προσευχή για όλο τον κόσμο και ζητώντας σωτηρία  για  όλους).16).  Μπορεί  να  υποστηριχθεί  με  κάποια  βεβαιότητα  ότι  σχεδόν  πουθενά  δεν  κηρύσσεται γνήσιος Χριστιανισμός.  Όταν.  ούτε  η  εξοικείωση  με  την  ιστορία  του  Χριστιανισμού.  6.9).  θα  φθάσουμε  «εις  τα  τέλη  των  αιώνων» (Α’ Κορ.5).  Αγαπά  τον  Χριστό.  πράγμα  που  μειώνει  το  Ευαγγέλιο.  Κάθε  άνθρωπος  στον  οποίο  ο  Θεός  κληροδότησε  το  σπάνιο  και  φοβερό  προνόμιο  να  γνωρίσει  για  λίγα  λεπτά  την  αγωνία  του  Χριστού  στον  κήπο  της  Γεθσημανής. 17.33).  αργά  και  οδυνηρά.  ομοιότητας  με  την  προσευχή  στη  Γεθσημανή.3).  Ούτε  η  μελέτη  μεγάλου  πλήθους  βιβλίων.  έστω.  με  τη  δωρεά  της  . ώστε η προσευχόμενη καρδιά δεν αποτολμά να κηρύξει  ευαγγελικό  λόγο.  τότε  ο  άνθρωπος  ξεπερνά  τα  όρια  της  ατομικότητάς  του και μπαίνει σ’ ένα νέο τύπο υπάρξεως – προσωπικής υπάρξεως καθ’ ομοίωση  Χριστού.  Όταν  μας  δοθεί  από  ψηλά  να  περάσουμε  στη  σφαίρα  του  Όντος.  Ο  κόσμος  αναζητά  την  αλήθεια.  με  αληθινή  γνώση  του  Ουράνιου  Πατέρα  και  του Χριστού. εκτός  αν  εμείς  συνεχώς  και  με  όλες  τις  δυνάμεις  μας  υπακούσομε  στις  εντολές  του  Χριστού.  αν  ο  μέγας  απόστολος  Παύλος  δεν  «είχεν  ήδη  κερδίσει». 10. 3. Παίρνοντας μέρος στις θλίψεις  [//129]  της Θείας αγάπης του. Ο Χριστός διακήρυξε: «ο ουρανός και η γη παρελεύσονται.  Η επίτευξη της γνώσης της Αλήθειας απαιτεί μεγαλύτερη προσπάθεια απ’  ότι  απαιτεί  οποιαδήποτε  άλλη  επιστημονική  μόρφωση.  Έτσι.  σε  μια  πειστική  γνώση  της  αναστάσεως της ψυχής του και σε μια αντίληψη της βεβαίας και αληθινής νίκης  του  Χριστού.  επομένως. Λουκ.  σε  σημείο  να  παρουσιάζεται  σαν  ηθικό  δόγμα.  αν θέλουμε να λεγόμαστε χριστιανοί.  «και  της  αναστάσεως  του  εσόμεθα»  (Ρωμ. Ο Χριστιανισμός τόσο πολύ υπερέχει από τη  συνηθισμένη αντίληψη.11) και θα μπούμε στο φως της Θείας αιωνιότητας. Αλλ’ ο απόστολος Παύλος κατείχε κάπως  τελειότερη  ομοιότητα  και  γι’  αυτό  παρακαλούσε  τους  Κορινθίους  «μιμηταί  μου  γίνεσθε»  (Α’  Κορ.  6.31.  ούτε  και  εμείς  μπορούμε  να  έχουμε  το  θράσος  να  τοποθετηθούμε  στο  ίδιο  επίπεδο  με  το  Χριστό. τον οποίον αυτός ο Πατέρας απέστειλε στον κόσμο (Ιωάν.  θα  «σκοντάψει».  Όμως  πρέπει  να  υπάρχει  κάποιος  παραλληλισμός.  Θα  γνωρίζει  «ότι  Χριστός  εγερθείς  εκ  νεκρών  ουκέτι  αποθνήσκει.  Κατά  συνέπεια  πρέπει  να  διώξουμε  το  φόβο  και  την  ολιγοψυχία και πνευματικά ν’ ακολουθήσουμε το Χριστό για να μπορέσουμε να  κληρονομήσουμε  την  αιώνια  ζωή.  Αλλά  – κυρίως  στις  μέρες  μας–  προσπαθεί  να  τον  μειώσει  στις  δικές  του  διαστάσεις. 13.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 65 ‐ γιατί  «εδίωκεν  επί  το  βραβείον  της  άνω  κλήσεως  του  Θεού  εν  Χριστώ  Ιησού»  (Φιλιπ. 21.  4.

  έχω  περάσει  κι  εγώ  από  το  θάνατο στη ζωή …  Τώρα – Υπάρχω.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 66 ‐ αγάπης  σου.  [//130]  .  που  είναι  ανώτερη  από  κάθε  γνώση.

17).  αρχικά  στο  μοναστήρι  του  Αγίου  Παντελεήμονα  και  ύστερα  στην  «έρημο».  Τις  τελευταίες  ώρες  της  ζωής  του  ανάμεσα  μας  ο  Κύριος  είπε:  «Έως  άρτι  ουκ  ητήσατε  ουδέν  εν  τω  ονόματι  μου·  αιτείτε  και  λήψεσθε. δώσει υμίν» (Ιωάν.  και  τα  δαιμόνια  υποτάσσεται  ημίν  εν  τω  ονόματι  σου»  (Λουκ. Η θεωρία της προσευχής του Ιησού μπορεί  να  εκτεθεί  σε  λίγες  σελίδες. Κι αυτό γίνεται πιο βέβαιο ότι είχαν  αποκτήσει  γνώση  της  δύναμης  του  ονόματος  του. Ο σκοπός μου εδώ δεν είναι να  εξετάσω όλες τις απόψεις για μια τόσο άκρως περίπλοκη υπόθεση.  Κατά  τη  γνώμη  μου  τέτοιες  επαναλήψεις  [//134]  μπορούν  να  μην  είναι  άχρηστες.  αλλά  αντίθετα.  ώστε  από  τους  πολύ  αρχαίους  χρόνους  οι  πατέρες  και  δάσκαλοι  συνέχεια  ειδοποιούσαν  τους  εραστές  αυτού  του  τρόπου  ένωσης  με  το  Θεό  να  είναι  επιφυλακτικοί  και  να  πλησιάζουν  με  φόβο. Αποφάσισα να συντάξω μια σύντομη έρευνα για να  προειδοποιήσω  αυτούς  που  την  εφαρμόζουν  με  ζήλο  για  τον  κίνδυνο  να  περιπλανηθούν  σε  δρόμους  που  δεν  καθορίστηκαν  από  την  παράδοση  των  Πατέρων  και  για  να  καθορίσω  τις  θεολογικές  και  ασκητικές  βάσεις  αυτής  της  μεγάλης καλλιέργειας του πνεύματος.  Και  δεν  μπορεί  να  υπάρχει  αμφιβολία  ότι  οι  μαθητές  ακολούθησαν  αυτή  την  εντολή.  Επίσης  έχουν  παρουσιαστεί  αρκετές  παράλογες  απόψεις  και  κατά  συνέπεια χρειάζεται πια ν’ αφιερώσουμε ένα ξεχωριστό τμήμα στη μελέτη αυτής  της πνευματικής ασκήσεως.  10.  Τοποθετημένες  σ’  ένα  διαφορετικό κείμενο είναι ικανές να ρίξουν πάνω σ’ αυτό το θέμα ένα καινούριο  και συμπληρωματικό φως.  ψάχνοντας  για  έναν  οδηγό  πλέον έμπειρο σ’ αυτό το ασκητικό κατόρθωμα. Η προσευχή του Ιησού  Ανάμεσα στους πολλούς τύπους προσευχής συνηθισμένη είναι στις μέρες  μας  η  επίκληση  του  ονόματος  του  Ιησού. 16. και πολλά που έχουν γραφεί πάνω στο θέμα αυτό αξίζουν σοβαρής  προσοχής.24.  Σε  μια  άλλη  περίπτωση  «αποκριθείς  δε  ο  Ιωάννης  είπεν·  επιστάτα. ν’ ανακοινώσουν τον ερχομό της Βασιλείας του Θεού. αλλά το έργο  μου εδώ είναι περιορισμένο: να παρουσιάσω μερικές διδασκαλίες που έλαβα στο  Άγιο  Όρος.  ίνα  η  χαρά  υμών  ή  πεπληρωμένη  …  αμήν  αμήν  λέγω  υμίν  ότι  όσα  αν  αιτήσητε  τον  πατέρα  εν  τω  ονόματι μου.  αλλά  η  πρακτική  της  εφαρμογή  έχει  τέτοια  δυσκολία.  όταν  «σαν  πρόβατα  ανάμεσα  σε  λύκους».  η  οποία  έχει  προσελκύσει  μεγάλο  ενδιαφέρον.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 67 ‐ [//131]  ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ  [//132]  [//133] (ΔΥΣΤΥΧΩΣ Η ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΔΙΚΕΙ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ)  1.  στάλθηκαν  να  φέρουν  την  ειρήνη  στους  ανθρώπους.  να  θεραπεύσουν αρρώστους.  πράγμα  το  οποίο  γίνεται  πιο  φανερό  δεδομένου  ότι  αυτοί  είχαν  πλέον γνωρίσει τη δύναμη του ονόματος του.  Αυτές  οι  λέξεις  του  Χριστού  αποτελούν  τον  ακρογωνιαίο  λίθο  της  προσευχής στο όνομα του.  είδομεν  τινα  επί  τω  ονόματι  σου  .  «Υπέστρεψαν  δε  οι  εβδομήκοντα  μετά  χαράς  λέγοντες·  Κύριε.23).  Σ’  αυτό  το  έργο  δεν  θα  είναι  αναμφίβολα  δυνατό  ν’  αποφύγω  επαναλήψεις  αυτών  που  ήδη  έχουν  γραφτεί  από  άλλους  συγγραφείς.  μπορούν  ακόμα  να  είναι  απαραίτητες·  γιατί.

 πράγματι πλησιάζομε την τελειότητα.  τη  φύση  της.  Αυτές  οι  διχογνωμίες  είχαν  κάτι  κοινό με τις θύραθεν διαφορές νομιναλιστών και πραγματιστών.  γιατί  προτιμώ  να  συγκεντρώσω  την  προσοχή  μου  πάνω  στην  ουσία  του  προβλήματος.  Και όταν μέσα μας. 9.  Δεν  θα  ερευνήσουμε  στους  Πατέρες  και  στους  Προφήτες  με  σχολαστικό  θεολογικό  τρόπο. στην καρδιά μας. Έτσι η ιστορία της προσευχής στο όνομα του  Ιησού  αρχίζει  από  τους  αποστολικούς  χρόνους  με  τους  αποστόλους.  Η  επίγεια  ζωή  μας  είναι  σύντομη.  Το  περιεχόμενο  ή  η  έννοια  του  ονόματος  του  Θεού  παραχωρείται  σε  μας  σιγά‐σιγά.  Για  να  προσευχηθούμε  «εν  τω  ονόματι  του»  είναι  αναγκαίο  να  κατανοήσουμε  το  μεγαλείο  της  ευχής.49). Δηλαδή από τη μια μεριά οι προφήτες και οι ποιητές  και  από  την  άλλη  οι  διανοούμενοι  και  οι  τεχνοκράτες. όταν αυτοί προσεύχονταν στο όνομα του· παρ’ αυτά όλα όμως  πραγματοποιούσαν  εκπληκτικά  θαύματα.  χωρίς  τη  βοήθεια  γιατρών  οι  οποίοι  [//135]  δεν  μπορούσαν να θεραπεύσουν – πράγματα τα οποία βεβαιώνονται επανειλημμένα  στα κείμενα της Καινής Διαθήκης.  του  Άθω  κατά  την  εποχή  μου.  οι  οποίοι  υπάκουσαν στην εντολή του Χριστού.  για  να  συλλάβω  την  αθάνατη  γνώση  που  προέρχεται  εκ  των  άνω  και  από  την  οποία  κρίθηκαν  άξιοι  ασκητές.  διώχνοντας  πονηρά  πνεύματα.  ώστε  να  μπορέσουμε  να  καταλάβουμε  την  άφθαρτη  γνώση  που  παρέχεται εκ των άνω.  τα  χαρακτηριστικά  της. Αλλά δεν πρέπει να  σταματήσουμε  στη  μέση  του  δρόμου. και τούτο είναι πολύτιμο.  Για  να  εναρμονίσουμε  τα  ανεξάντλητα  βάθη  της  ζωής  με  το  θέλημα  του  Χριστού.  τους  εραστές  της  πνευματικής  προσευχής.  θεραπεύοντας  ασθενείς. τότε. Και φυσικά θέλησα να  μάθω  από  τους  πατέρες  πώς  αντιλαμβάνονταν  αυτοί  αυτή  την  άποψη  της  ασκητικής ζωής.  Βρήκα σκέψεις σαν τις παραπάνω στο Άγιο Όρος. Ας εξετάσουμε όμως με πολλή ακρίβεια την ουσία της  υποθέσεως.  Κάποτε  η  διένεξη  σταματά.  Από  θεολογική  πλευρά  το  θέμα  είναι  τόσο  πλατύ  ώστε  δεν  μπορεί  να  γίνει  λόγος  για  συστηματική έρευνα εδώ. ιδεαλιστών και  ορθολογιστών.  Μάλιστα.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 68 ‐ εκβάλλοντα δαιμόνια» (Λουκ.  για  να  ξαναφουντώσει  [//136]  αργότερα  με  άλλη  μορφή.  .  όχι  μόνο  αναγκαίο. και μόνο τότε.  εραστές  του  πνευματικού  έργου.  Δεν  σκοπεύω  να  σταματήσω  στην  εξωτερική  εξέταση  των  γεγονότων.  αλλά  θα  σταθούμε  μόνο  στις  κατηγορίες  που  αναστάτωσαν  τους  ασκητές. η μακαριότητα συνδιάζεται με το φως της  γνώσεως.  Αλλά  τί  σημαίνει  το  όνομα  του  Θεού.  Η  προσωρινή  επίκληση  του  ονόματος  του  μπορεί να χαροποιήσει την ψυχή.  Διακρίνουμε  την  παρουσία  δύο  φυσικά  διαφοροποιημένων θέσεων.  Πρέπει  να  χρησιμοποιήσουμε  κάθε  ώρα  της  για  την  πρόοδό  μας  στη  γνώση  του  Θεού.  Δεν  υπάρχουν  στοιχεία  σχετικά  με  τις  ακριβείς  λέξεις  που  χρησιμοποιούσαν. Έφτασα στον Άθωνα το έτος 1925.  αλλά  και  ουσιαστικό προκειμένου «η χαρά μας να είναι ολοκληρωμένη». όμοιες μ’ εκείνες του 14ου αιώνα τις σχετικές με τη φύση του Φωτός που οι  τρεις  μαθητές  είδαν  στο  ψηλό  όρος  Θαβώρ. Λίγα χρόνια προτύτερα είχαν  ξεσηκωθεί  σοβαρές  διαφορές  που  αφορούσαν  τη  φύση  του  Θείου  Ονόματος  του  Ιησού.  χρειάζεται  όλη  η  δύναμη  μας  και  μια  ανυποχώρητη  προσπάθεια  καθ’  όλη  τη  διάρκεια  της  ζωής.

 4. «Αγαπητοί.  «Και τω Σηθ εγένετο υιός.  3. Στον  Μωϋσή αποκαλύφθηκε σαν προσωπικός υποστατικός Θεός: «Εγώ ειμί ο Ών» (Εξ. όποια κι αν είναι.  Ύστερα  ο  Θεός  αποκάλυψε  τον  εαυτό  του  στον  Αβραάμ.  επάγων  ανομίας  πατέρων  επί  τέκνα  και  επί  τέκνα  τέκνων  επί  τρίτην  και  τετάρτην  γενεάν»  (Εξ. προς εκείνο που από την αρχή υπάρχει.4).  αλλά  προσωπικό  και  ζώντα.  34. ύστερα ως Θεό των  Αβραάμ και Ισαάκ και αργότερα ως Θεό των Αβραάμ και Ισαάκ και Ιακώβ.14).  και  το  όνομα  μου  Κύριος  ουκ  εδήλωσα  αυτοίς»  (Εξ.  Από  τα  λόγια όμως του Ησαΐα: «Ούτως λέγει ο Θεός ο βασιλεύς του Ισραήλ ο ρυσάμενος  αυτόν. νυν τέκνα Θεού εσμεν.  ιδιαίτερα στον ύψιστο βαθμό της δυνάμεως της.  όπως  αποδεικνύεται στη Βίβλο. επωνόμασεν δε το όνομα αυτού Ενώς· ούτος ήλπισεν  επικαλείσθαι το όνομα Κυρίου του Θεού» (Γεν.  «Εγώ  Κύριος·  ώφθην  προς  Αβραάμ  και  Ισαάκ  και  Ιακώβ.3). 1.  3.1).  και  δικαιοσύνην  διατηρών και έλεος εις χιλιάδας αφαιρών ανομίας και αδικίας και αμαρτίας. σ’ αυτόν ο οποίος ήταν: «από γενεών αρχής» (Ησ.5‐7).  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 69 ‐ Η  προσωπική  ζωή  μας  είναι  στενά  συνδεδεμένη  με  τις  αντιλήψεις  μας  σχετικά  με  τον  κόσμο.  Η πρώτη αναφορά στην επίκληση του ονόματος του Θεού δεν είναι σαφής. Αλλά κι αυτό ήταν  επίσης ασαφές και ο Μωϋσής αναγνώριζε ότι η αποκάλυψη που του δόθηκε δεν  ήταν πλήρης.  44.  Όχι  κάποια  αφηρημένη  διαπροσωπική  «μονάς»  και  τα  παρόμοια.  όμοιοι  αυτώ  εσόμεθα. και  ου  καθαριεί  τον  ένοχον.  μακρόθυμος  και  πολυέλεος  και  αληθινός. Αυτός ο  Θεός  «ο  πρώτος  και  ο  έσχατος»  αποκάλυψε  τον  εαυτό  του  σαν  απόλυτο.  δεν  μπορεί  να  επιτύχει  τη  ζητούμενη  γνώση:  Ο  Θεός  πρέπει  να  αποκαλύψει τον εαυτό του στον άνθρωπο. 41.  εμάς  τους  ίδιους  και  με  τον  Θεό. ο Θεός αποκαλύπτεται κατά διάφορους  [//137]  τρόπους  (Εβρ. Η  επόμενη αποκάλυψη περιείχε ιδιότητες αυτού του  «εγώ ειμι ο Ών» δηλαδή Θεός  οικτίρμονας κα ελεήμονας … που συγχωρεί αλλά και τιμωρεί. Δεν σταματά σε  καμιά κατάσταση ή ενδιάμεση ύπαρξη. και  ούπω  εφανερώθη  τί  εσόμεθα·  οίδαμεν  δε  ότι  εάν  φανερωθή.  ότι  οψόμεθα  αυτόν  καθώς  εστι»  (Α’  Ιωάν. εικόνα του Απόλυτου.  έτσι  και  στην  ιστορία  της  ανθρωπότητας.  στον  Ισαάκ  και  στον  Ιακώβ  όλο  και  περισσότερο.  αντιλαμβανόμαστε  ότι  ο  πνευματικός  Ισραήλ  αναφερόταν  σ’  ένα άναρχο Όν.  Κατόπιν  ο  Θεός  προσθέτει  στην  αποκάλυψη  του  για  τον  εαυτό  του:  «Και  κατέβη Κύριος εν νεφέλη και παρέστη αυτώ εκεί· και εκάλεσε τω ονόματι Κυρίου  και παρήλθε Κύριος προ προσώπου αυτού και εκάλεσε· Κύριος ο Θεός οικτίρμων  και  ελεήμων.  Ούτε  οι  προφήτες  πέτυχαν  να  λάβουν  το  πλήρωμα  της  γνώσεως.  6.  Καθ’  όμοιο  τρόπο  γνωρίζουμε  ότι  μόνος  ο  νους  μας  δεν  μπορεί  να  προχωρήσει  πέρα  από  τα  αυταπόδεικτα.26).  Θεός  ών  αυτών.  [//138]  Θεός σαβαώθ· εγώ πρώτος και εγώ μετά ταύτα· πλην εμου ουκ έστι  Θεός»  (Ησ.  Έτσι  ο  Θεός.  . ζητά όσο το δυνατό περισσότερη  γνώση της αληθινής φύσεως του Όντος. Ο Θεός προσδιόρισε τον εαυτό του ως Θεό του Αβραάμ. Ακριβώς όπως ο Θεός αποκαλύπτεται  σιγά‐σιγά  στη  ζωή  καθενός.6).  Και  η  προσευχή  μας.  αρχικά  αποκαλύφθηκε στον Μωϋσή ως ο μοναδικός Ών με άγνωστες ακόμα ιδιότητες.2). Είναι αυτή συγκεκριμμένα η  διάθεση που χαρακτηρίζει τον άνθρωπο. Έτσι φαίνεται ότι το πνεύμα των προφητών του Ισραήλ έτεινε προς το  άναρχο Όν.

  ότι  πρώτο  αυτοί  ήταν  ο  εκλεκτός λαός.  Ζήτησε  την  ευλογία  του  Θεού. «και  νυν» –ατιμάστηκα. και τους προφήτας σου απέκτειναν εν ρομφαία.  συ με  διέταξες  με τόση επιμονή να κηρύξω στους  Νινευΐτες  και  να  αναγγείλω  την  καταστροφή  της  πόλεως  τους  εξαιτίας  των  αμαρτιών  τους·  το  ‘ξερα  όμως  ότι  δεν  θα  το  έκανες  αυτό.10).  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 70 ‐ Από  την  ιστορία  της  Βίβλου  γίνεται  αντιληπτό  ότι  κάθε  νέα  αποκάλυψη  γινόταν δεκτή σαν μια φανέρωση του Θεού.7).  32.  ότι  οι  Ισραηλίτες  είχαν  την  πεποίθηση.  ελεήμων  και οικτίρμων. λάβε  την  ψυχήν  μου  απ’  εμού. 19.4. αφού η προφητεία μου δεν επαληθεύτηκε– «δέομαι σου.  σαν  γνώση  όμως  του  Θεού  γενικότερα  αποβαίνει  βαθύτερη  και  πλουσιότερη.  Και ο Ιωνάς κραύγαζε: Κύριε. ελευθερωτής.  ότι  εγκατέλειπον  σε  οι  υιοί  Ισραήλ·  τα  θυσιαστήρια  σου  κατέσκαψαν.  Ο  Ιακώβ  ήταν  απελπισμένος  και  φοβισμένος  με  τη  σκέψη  της  συναντήσεως  του  με  τον  Ησαύ.  Το  όνομα λειτουργούσε κατά διπλό τρόπο.  Διατί  γαρ  εν  κοιλία  ουκ  ετελεύτησα. δηλαδή συμβάλλοντας κατά πρώτο λόγο  στη  γνώση  του  ζωντανού  Θεού  και  κατά  δεύτερο  στη  γνώση  αυτού. τη νύχτα μόνος έξω από την  κατασκήνωση  πάλαιψε  με  το  Θεό  (Γεν.  ότι  ου  συνέκλεισε  πύλας  γαστρός  μητρός  μου·  απήλλαξε  γαρ  αν  πόνον  από  οφθαλμών  μου.  Οι  ίδιοι  αγώνες  λαβαίνουν  χώρα  και  στη  ζωή  των  προφητών  Ηλιού  και  Ιωνά.  εκ  γαστρός  δε  εξήλθον  και  ουκ  απωλόμην  ευθύς.  Ο  Ηλίας  προσευχόταν:  «ικανούσθω  νυν.2. 32.  Ακόμα  πιο  εντυπωσιακός  είναι  ο  θρήνος  του  Ιώβ·  «απόλοιτο  η  ημέρα  εν  ή  εγεννήθην και η νυξ. όπου ζούσε  ακόμα ο αδελφός του Ησαύ και τον οποίο φοβόταν.3. Νυν αν κοιμηθείς ησύχασα.  όμως  παρέμεινε  ακόμα  «κεκαλυμμένος».24). εν ή είπαν.  την  οποία  το  ανθρώπινο  γένος  ήταν φυσικό να λαχταρά επίμονα.  λάβε  δη  την  ψυχή  του  απ’  εμού.  Ο  Ιακώβ  στην  τραγική  στιγμή  της  ζωής  του.  34. ιδού άρσεν … εκλάβοι δε αυτήν σκότος και σκια  θανάτου  …  καταραθείη  η  ημέρα  και  απενέγκαιτο  αυτήν  [//140]  σκότος  …  η  νυξ  εκείνη  είη  οδύνη.  Τα  χρόνια  με  το  Λάβαν  δεν  ήταν  εύκολα.  Απ’  αυτό  προέρχεται κι ο φόβος του «ου λήψει το όνομα Κυρίου του Θεού σου επί ματαίω»  (Εξ. μέχρι την  έλευση του Χριστού οι προφήτες δεν έπαψαν ποτέ να αναστενάζουν βαριά και η  συνεχής  προσευχή  τους  ήταν  να  εμφανιστεί  ο  Θεός  στη  γη  και  να  φέρει  την  αληθινή  και  τέλεια  γνώση  για  τον  εαυτό  του.  20.  αν  και  ήταν  έτοιμος να διαφωνήσει με το Θεό.25).  Κύριε.  Εξ.6). Ίνα τι δε μαστούς εθήλασα. δεύτερο ότι ο Ύψιστος Θεός αποκαλύφθηκε σ’ αυτούς.  ότι  καλόν  το  αποθανείν  με  ή  ζην  με»  (Ιωνά  4.  και  έτσι  ήταν  πράγματι  στη  διάνοια  του  λαού. σαν μια άμεση προσωπική ενέργεια  του. μακρόθυμος και πολυέλεος και μετανοών επί ταις κακίαις».  γιατί  «συ  εί. και υπολέλειμμαι  εγώ μονώτατος.  Κατά  συνέπεια  τα  διάφορα  ονόματα  δήλωναν  την  παρουσία  του  Θεού. να τον κατηγορήσει (Γεν.  Σαν  αποκάλυψη  του  Θείου  χαρακτηρίζει  τον  πλούτο  του.  ότι  ου  κρείσσων  εγώ  ειμί  υπέρ  τους  πατέρας  μου  …  Ζηλών  εζήλωσα  τω  Κυρίω  παντοκράτορι.  όταν άφηνε τον Λάβαν για να επιστρέψει στη γη των πατέρων του.  και  μη  έλθοι  επ’  αυτήν  ευφροσύνη  μηδέ  χαρμονή·  αλλά  καταράσαιτο αυτήν ο καταρώμενος την ημέρα εκείνην … εις φωτισμόν μη έλθοι  και  μη  ίδοι  εωσφόρον  ανατέλλοντα.  Ο Θεός αποκαλύφτηκε ως πρόνοια.  .  [//139]  σωτήρας και άλλα  πολλά  παρόμοια. και ζητούσι την ψυχήν μου του λαβείν αυτήν» (Α’ Βασ.  Ίνα  τί  δε  συνήντησαν μοι γόνατα.  Παρά  το  γεγονός  όμως.

  Και  να  μια  άλλη  φωνή  που  λέγει:  «εγώ  ειμι  το  φως  του  κόσμου·  ο  ακολουθών  εμοί  ου  μη  περιπατήση  εν  τη  σκοτία  αλλ’  έξει  το  φως  της  ζωής»  (Ιωάν.  Από ποια παράξενη μοίρα  στο θάνατο καταδικάστηκες.  περιχαρείς δε εγένοντο ανορύσσοντες ώσπερ θησαυρούς. Ζωή  δε  ταις  εν  οδύναις  ψυχαίς.  Ποιος με τη δύναμη του  Από το μηδέν με δημιούργησε.  Δώρο τυχαίο. δώρο γελοίο  Ζωή. Ο Ισραήλ  πολέμησε  με  το  Θεό·  και  ποιος  από  μας  δεν  πολεμά.12)· «εάν τις διψά ερχέσθω προς με και πινέτω. μέσα μας ή  σ’  αυτόν.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 71 ‐ (εις  την  απέραντον  ησυχίαν  της  ανυπαρξίας)  …  εκεί  ασεβείς  ανεπαύσαντο  κατάκοποι  …  μικρός  και  μέγας  εκεί  εστι  (εις  την  μηδαμινότητα  των)  …  και  θεράπων δεδοικώς τον Κύριον αυτού.22). ο πιστεύων εις εμέ. Η ζωή δεν είναι απλή υπόθεση.  για  να  με  ρίξει  σ’  αυτή  την  παράλογη  και  φρικτή  ιλαροτραγωδία.  ποταμοί  εκ  της  κοιλίας  αυτού  ρεύσουσιν  ύδατος  ζώντος»  (Ιωάν.  Το  να  μείνει  πάντα  συντριμμένος  στα  σκοτάδια της άγνοιας.  Ο  άνθρωπος  κυριολεκτικά  πεινά για ένα απ’ ευθείας διάλογο με το Θεό που μας κάλεσε από την ηρεμία της  ανυπαρξίας  σ’  αυτή  την  χωρίς  έννοια  τραγική  κωμωδία. και πιθανόν χωρίς τη συγκατάθεση μας.  Μέχρι  την  σημερινή  μέρα  ολόκληρος ο κόσμος βρίσκεται σε σύγκρουση μαζί του.  Μας  φαίνεται  ότι  ήρθαμε  σ’  αυτό  τον  κόσμο  χωρίς  να  το  θέλουμε. Θέλουμε να ξέρουμε ποιος έκανε λάθος: Εμείς οι ίδιοι ή αυτός.  Μου  φαίνεται  ότι  ήρθαμε  στον  κόσμο  αυτό  χωρίς  τη  θέληση μας.  Ήταν  ελεύθερο  σ’  εμάς  ν’  αρνηθούμε  το  δώρο  της  ζωής. Το πνεύμα μας ψάχνει να έρθει σε άμεσο διάλογο με το Θεό.  7. μ’ εκείνον. εκφράζει  σύντομα  τις  ίδιες  με  τον  Ιώβ  ιδέες.  Το  κυρίως  ενδιαφέρον  σημείο για τον καθένα μας είναι να βρούμε πού υπάρχει το σφάλμα.  ίσως  ακόμα  χωρίς  τη  συγκατάθεση  μας. καθώς  είπεν  η  γραφή. και  όν ο Θεός περιέφραξεν» (Ιώβ κεφ. Όλο το ανθρώπινο γένος  τον κατηγορεί για τις κακοπάθειες του.  ή  να  μας  αποκαλύφθηκε  από  πρωτύτερα  τί  περίπου  θα  ήταν  η  ζωή. 8.37‐38). Ίνα τι  δέδοται ανθρώπω το φως. Όμως το  να ζει κάποιος χωρίς τέτοια γνώση είναι τρομερά πληκτικό.  Δεν θα  ‘πρεπε να  δεχτούμε με  πίστη  το κάλεσμα αυτό  του  Χριστού  και  να  παλέψουμε  αποφασιστικά  για  να  κερδίσουμε  τη  βασιλεία  [//142]  της  .  Ποιος με πάθη την ψυχή μου γέμισε  και με την αμφιβολία διασάλευσε το πνεύμα μου. ο οποίος με τράβηξε από τη βαθιά  ησυχία  της  ανυπαρξίας. Ίνα τι γαρ δέδοται τοις εν πικρία φως. εάν κατατύχωσι.  Είμαστε  έτοιμοι  αμέσως  να  «δώσωμεν  αφροσύνην τω Θεώ» (Ιώβ 1. αυτό από το βάθος του πόνου του φωνάζει ο ποιητής. γιατί μου δόθηκες.  Η μοίρα μας έχει κάτι το κοινό με όλους αυτούς τους προφήτες. ο  Δημιουργός  μας.  το  Δημιουργό. αυτό εξευτελίζει τον άνθρωπο και προκαλεί μια πνικτική  αγωνία. 3).   [//141]  Να.  «ο  οποίος … από το μηδέν με δημιούργησε». ού η οδός (προς γνώσιν του Θεού) εστί κεκρυμμένη. Θυμάται κανένας από μας  να  ρωτήθηκε  αν  ήθελε  να  γεννηθεί  και  να  ‘ρθει  σ’  αυτή  τη  ζωή.  Οί  ιμείρονται  του  θανάτου  και  ου  τυγχάνουσιν.

 Γεν.  Η κλίμακα για τους ουρανούς τοποθετείται μπροστά μας.  Αλλά  μια  πρόγευση είχε δοθεί.  Είναι  μόνο  να  λησμονήσουμε  τα  πάντα  στο  τέλος.31).  Εάν  είμαστε  ανίκανοι  να  δημιουργήσουμε  οτιδήποτε  «εκ  του  μηδενός».  ότι ενίσχυσας μετά του Θεού και μετ’ ανθρώπων δυνατός έση».  Στην  ιστορία  της  επιστημονικής  και  τεχνικής  εξέλιξης  πολλές  ιδέες. 32. η παρουσία της μέσα μας σαν  εμπειρίας  θα  ήταν  αδύνατη  οντολογικά.  Αν αυτή η αρχή δεν υπήρχε ανεξάρτητα από μας.  αλλά  μπορεί  επίσης  να  μας  κάνει  ικανούς  «ίνα  αποθώμεθα  τον  παλαιόν  άνθρωπον  συν  ταις  πράξεσιν  αυτού»  (Κολ.  Ο  δρόμος  για  την  τέλεια  γνώση  δεν  είχε  ακόμα  αποκαλυφθεί.  που  έμοιαζαν  άλλοτε  πολύ  τολμηρές  και  ουτοπικές.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 72 ‐ αναλλοίωτης  αγάπης  του  Πατέρα.29).  Πότε θα τελειώσει αυτό το μισητό θέαμα.  δεν  είναι  δυνατό  να  βρεθεί  άξια  απάντηση  στην  κλήση  του  Χριστού  για  αναζήτηση  της  βασιλείας  της  αγάπης  κατά  τον  τρόπο  που  αυτός  ο  ίδιος  υπέδειξε.  ηνίκα  παρήλθεν  το  είδος  του  Θεού»  (Γεν.  ότι  η  ιδέα  μιας  ευλογημένης  αθανασίας και αιώνιας ενότητας με το Δημιουργό και Πατέρα μας είναι δυνατή.  διαπιστώνουμε  ότι  σε  κάθε  πραγματική  ανάγκη ανταποκρίνεται στην κοσμική ζωή μια πιθανότητα να την ικανοποιήσει.  «Ανέτειλεν  δε  αυτώ  ο  ήλιος.  Δια  της  υπακοής·  «είπεν  δε  Ιακώβ·  ο  Θεός  του  πατρός μου Αβραάμ και ο Θεός του πατρός μου Ισαάκ … εξελού με εκ χειρός του  .  Ακόμα. για να μπορεί ν’ αναπτυχθεί στη συνείδηση των προφητών.  έγιναν  τώρα  συνηθισμένες  και  καθημερινές.  και  να  νικήσουμε  δια  της  ταπεινοφροσύνης.  Εξετάζοντας  προσεκτικά  την  πραγματικότητα  που  μας  περιβάλλει.  Αν  δεν  υπάρχει  κάτι  τέτοιο  όπως  η  αιώνια  ζωή.28.  τότε  για  ποιο  σκοπό  φυτεύτηκε  μέσα  μας  η  λαχτάρα  για  την  επίτευξη  της. πραγματικές.  «Ου κληθήσεται έτι το όνομα σου Ιακώβ.  Γιατί  λοιπόν  να  μην  επιτρέψουμε  στον  εαυτό  μας  την  πεποίθηση.  32.  Ν’  ακολουθήσουμε  την  οδό  που  ο  ίδιος  ο  Χριστός μας έδειξε. Παρ’ όλα αυτά να είσαι ευλογημένος. (Αλλά μη ρωτάς  για τ’ όνομά μου. και το οποίο θα φώτιζε όλους μας. Περιπαιζόμαστε.  Η  πάλη  με  το  Θεό  είναι  μια  επικίνδυνη  περιπέτεια·  μπορεί  να  οδηγήσει  στην  καταστροφή.  που  ασφαλώς  θα  ερχόταν  –  το  αληθινό  φως. αλλά Ισραήλ έσται το όνομα σου.   [//143]  Πόσο  ριζική  είναι  η  αλλαγή  όταν  συμβεί  ν’  αποφασίσουμε  να  δεχτούμε την κλήση του Χριστού! Κάθε λεπτό της ζωής μας γίνεται ανεκτίμητο.  Πώς.9).  οι οποίοι θα εκφωνούσαν αρκετά φλογερά κηρύγματα σχετικά με τον προαιώνιο  Λόγο  του  Πατέρα. τότε η κεντρική ιδέα της αιωνιότητας δεν είναι δυνατόν να πιαστεί στη  συνείδηση  μας.  στο  οποίο  δεν  υπάρχει σκοτεινό σημείο.  3. γιατί είναι ένα θαυμαστό όνομα και ακόμα δεν είσαι έτοιμος να  το κατανοήσεις. Γιατί λοιπόν θα έπρεπε να αμφιβάλω ότι η επιθυμία  της  αθανασίας  και  η  αιώνια  ένωση  με  τον  Δημιουργό  μπορεί  επίσης  να  πραγματοποιηθεί.  Πόνος  και  χαρά  συνδέονται  τότε  κατά  ένα  θαυμαστό  τρόπο  σ’  αυτή  τη  νέα  ασκητική προσπάθεια.  Στον  υλικό  κόσμο  πολλές  θεωρίες  που  κάποτε  θεωρούνταν  άκρως  τολμηρές  αποδείχτηκαν  χρήσιμες  για  μας. Δεδομένου ότι δεν έχουμε την δύναμη να δημιουργήσουμε εκ  του μηδενός. έπεται ότι η έννοια της αιωνιότητας δεν έχει την αρχή της σε μας.  Ποια  η  έννοια  της  παρουσίας  μας  στον  κόσμο.

  Ο  πλατύς  χείμαρρος  ρέει  μέσα  στους  αιώνες  φέρνοντας  νέα  γνώση για το Θείο. Δια του Ιακώβ‐ Ισραήλ μας δόθηκε μια μορφή ταπεινής εξομολόγησης.  «Είη το όνομα Κυρίου ευλογημένον από του νυν και έως του αιώνος».  Γιατί  αυτό  που  γίνεται  στις  ψυχές  των  λίγων.  22.  παντοδύναμος.  όπως  ακριβώς  οι  προπάτορες  και  οι  πατέρες  μας.  «Αναβλέψας  δε  Ιακώβ  είδεν  και  ιδού  Ησαύ  ο  αδελφός  αυτού  ερχόμενος  και  τετρακόσιοι  [//144]  άνδρες  μετ’  αυτού  …  αυτός  δε  προήλθεν  έμπροσθεν  αυτών  και  προσεκύνησεν  επί  την  γην  επτάκις  έως  του  εγγίσαι  τω  αδελφώ  αυτού·  και  προσέδραμεν  Ησαύ  εις  συνάντησιν αυτώ και περιλαβών αυτόν προσέπεσεν επί τον τράχηλον αυτού και  κατεφίλησεν  αυτόν  και  έκλαυσαν  αμφότεροι»  (Γεν.6).  Βήμα  προς  βήμα. αλλά συνεχίζει να αποκαλύπτει τον εαυτό του  με τα ονόματα. Παράλληλα όμως κανένα από τα ονόματά του δεν μας επιτρέπει να  τον γνωρίσουμε «ως ούτός εστι».1.  Και γεννιέται τώρα η ερώτηση: Η πνευματική κρίση που γνωρίζει ο κόσμος  σήμερα δεν μπορεί να είναι ένα προανάκρουσμα για μια τεράστια αναγέννηση.  μπορεί  να  συμβεί  σ’  ένα  πλήθος  ψυχών.  Η  τωρινή  κατάστασή  μας  –στην  ιστορία. 19. σοφία.14).  δίκαιος.  Αναπτυσσόμαστε  στη  γνώση.  . μπορεί να μεταβληθεί σε μια πανίσχυρη πλημμύρα.  27.  που  δημιουργήθηκαν  κατ’ εικόνα του: Φως. Με καθένα από αυτά ο Θεός. έρχεται πιο  κοντά μας. αλήθεια. ο Ένας και αόρατος.  μέχρις  ότου  η  αποκάλυψη  φθάσει  στην  τρομερή  δύναμη  του  ΕΓΩ  ΕΙΜΙ  του  όρους  Σινά.12). που του ανήκε σαν πρωτότοκος που ήταν.  Γεν.41  πρβλ. κάλλος.  αν  βέβαια  αυτές  δαπανούνται  σε  προσευχή  η  οποία  φτάνει  «στα  όρια του σύμπαντος».  Ξεκινάμε  με  τη  σύλληψη  της  ιδέας  ενός  ανώτερου  Όντος.  19. αν και ατελής ακόμα.  αιώνιος.  Γεν.  Αυτός  ο  οποίος  είναι  πάνω  από  κάθε  όνομα  ως  προς  την  ουσία  του.  αποκαλύπτει  τον  εαυτό  του  με  πλήθος  ονόματα  στα  λογικά  όντα. Ο Ιακώβ του είχε αρπάξει με δόλο την ευλογία  του πατέρα τους Ισαάκ.3‐4). αγαθότης.  και  νυξ  νυκτί  αναγγέλει  γνώσιν»  (Ψαλμ.  πάνσοφος.  Στο  φως  αυτής  της  ελπίδας  ο  μεγαλύτερος  πόνος  μας  αποτελεί  ένα  αποκαλυπτόμενο μεγαλειώδες σκηνικό.  όπως  αυτή  [//145]  παρατίθεται  στις  Άγιες  Γραφές.  λυτρωτής  και πολλά άλλα.  άγιος.  μήποτε  ελθών  πατάξη  με  και  μητέρα  επί  τέκνοις»  (Γεν.  και  η  αντίληψη  του  ανθρώπου.  Αποτελεί  το  κανάλι  με  το  οποίο  δεχόμαστε  την  άνωθεν  αποκάλυψη.  33.2). ζωή.  στο  τμήμα  της  που  ανήκει  σ’  εμάς–  μπορεί  και  πρέπει  να  είναι  μια  περίοδος  αφομοιώσεως  του  όντος  σ’  όλες  του τις διαστάσεις.10.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 73 ‐ αδελφού  μου  Ησαύ.  όλο  και  περισσότερες  από  τις  ιδιότητες  του  γίνονται  γνωστές  στο  ανθρώπινο  πνεύμα.  «Ημέρα  τη  ημέρα  ερεύγεται  ρήμα. Η προσευχή μας θερμαίνει και μας  χαροποιεί.  Η  πρόοδος  της  αποκαλύψεως  για  το  Θεό.  Ο  Ησαύ  που  μισούσε τον Ιακώβ υποτάχθηκε.  ευλογητός. «Απ’ άκρου του ουρανού η έξοδος αυτού.  ότι  φοβούμαι  εγώ  αυτόν. και το κατάντημα  αυτού έως άκρου του ουρανού» (Ψαλμ.  32. προσωρεί πιο βαθιά και από αυτή του Μωϋσή  (πρβλ.  παραλληλίζεται  μέχρις  ένα  σημαντικό  σημείο  με  την  προσωπική  μας  πρόοδο.  σωτήρ.

 Ο αιώνιος φανερώθηκε μέσα στο χρόνο.  Μετά  την  ανάσταση  ο  Χριστός  κάθησε  «εκ  δεξιών  του  Πατρός»  σαν  γιός  ανθρώπου  πια·  «την  δόξαν  ήν  δέδωκας  μοι  δέδωκα  αυτοίς.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 74 ‐ Πριν  από  είκοσι  αιώνες  η  σάρκωση  του  Λόγου  του  Πατέρα  έδωσε  χειροπιαστό τον τύπο της ιδέας για το Θεό ως σωτήρα·  «Ο λαός ο καθήμενος εν  σκότει  είδε  φως  μέγα»  (Ματθ.  το  νεό  όνομα.  Το  Πνεύμα. Γι’ αυτήν είναι τρέλα.9). θέλω ίνα όπου ειμί εγώ κακείνοι ώσι μετ’ εμού. Η  κατάσταση  μας  ως  παιδιών  δείχνει  ότι  μπορούμε  να  γίνουμε  συμμέτοχοι  στην  μορφή  του  Θείου  Όντος.7).  Εδώ  και  είκοσι  αιώνες  ήρθε  αυτός  που  περίμεναν  οι  λαοί.  Ένα  μεγάλο  φως  φώτισε την ζωή του κόσμου.  4.  άλλες  διαστάσεις.  Η  ανάληψη  από  το  Θεό  της  μορφής  της  υπάρξεως  μας  αποδείχνει  ότι  υπάρχει   δυνατότητα  σ’  εμάς  να  γίνουμε  παιδιά  του  Θεού. καγώ εν αυτοίς» (Ιωάν.  «Εν  αυτώ  κατοικεί  παν  το  πλήρωμα  της  Θεότητος  σωματικώς»  (Κολ. Και να.  πέρα  από  κάθε  νοητική  δυνατότητα.14).16). 2.  εν  ομοιώματι  ανθρώπων  γενόμενος» (Φιλ. ίνα θεωρώσι την  δόξαν  την  εμήν  ήν  δέδωκας  μοι.  Ο  άναρχος.  Η διάνοια που εμμένει στις φιλοσοφικές κατηγορίες δεν μπορεί να δεχθεί  το  ευαγγελικό  κήρυγμα.  2. Το Απόλυτο που κατανοήθηκε απ’ αυτούς δεν είναι στην  πραγματικότητα  τίποτ’  άλλο  από  την  ανυπαρξία  στην  καταλέξη  αρνητική  έννοια  του  όρου.  ο  δημιουργός  της  φύσεως  μας  «μορφήν  δούλου  λαβών.  ούς δέδωκας μοι.22‐26). 1.  Ήδη πριν από τον ερχομό του υπήρχε η ιδέα ενός Θεού σωτήρος. ένα καινούριο όνομα  μας  αποκαλύφθηκε:  [//146]  Ιησούς‐σωτήρ  ή  Θεός‐σωτήρας. Η ζωή που δεν έχει αρχή συνδέθηκε με το θάνατο.  Ο νους μας γαληνεύει με θαυμασμό μπροστά σ’ αυτό [//147] το μυστήριο. Ο  αιώνιος  και  αόρατος  Δημιουργός  έχει  αναλάβει  στον  εαυτό  του  την  ορατή  και  ασταθή  μορφή  του  δημιουργήματος.  ότι  ηγάπησας  με  προ  καταβολής  κόσμου  …  εγνώρισα  αυτοίς  το  όνομα  σου  και  γνωρίσω. έγινε σάρκα και μας έδωσε την δυνατότητα να τον ψηλαφήσουμε με  τα χέρια μας. ήταν επίσης άγια μετά τη φανέρωση του Θεού  στο Σινά και είναι ακόμα πιο πολύ μετά τον ερχομό του Χριστού. Μια νέα περίοδος ανέτειλε.  ο  Λόγος  του  Πατρός.  και  ίνα  γινώσκη  ο  κόσμος ότι συ με απέστειλας και ηγάπησας αυτούς καθώς εμέ ηγάπησας.  «σαρξ  εγένετο  και  εσκήνωσεν  εν  ημίν»  (Ιωάν. 4. Πάτερ.  Αρχικά. Αν η ιστορία από τον  Αδάμ έως τον Μωϋσή ήταν άγια.  Το  Απόλυτο των  φιλοσόφων  δεν  πήρε την άδεια από τους δημιουργούς του να ταπεινωθεί μέχρι σημείου να πάρει  μορφή δούλου (Φιλ.  ο  Λόγος  του  Πατρός.  ίνα  ώσιν  έν  καθώς  ημείς  έν  εσμέν. Ο απαθής παράδωσε τον  εαυτό του στο πάθος.16).  Πριν  από  τον  ερχομό  του  Χριστού  υπήρχαν  πολλά  πνεύματα  που  καλλιέργησαν  παραπλανητικές  θεωρίες  σχετικά  μ’  ένα  τέτοιο  αφηρημένο  Απόλυτο.  Είχε  ένα  χαρακτήρα  ασύγκριτα  λιγότερο  συγκεκριμένο·  «ο  λαός  ο  καθήμενος  εν  χώρα  και  σκια  θανάτου  φως  ανέτειλεν αυτοίς» (Ματθ. αλλά είχε  διαφορετικό  περιεχόμενο.  Ιησούς‐σωτήρας  (Θεός  Σωτήρας)  μας  αποκαλύπτει  την  έννοια  ή  το  σκοπό  της  ενσάρκωσης  του  Θεού:  «δια  την  σωτηρίαν  ημών».  . να τον δούμε με τα σωματικά μας μάτια.7).  Υπερκοσμικός  κατά  την  ουσία  του. 17. 2.  ίνα  ώσι  τετελειωμένοι  εις  έν.  ίνα  η  αγάπη  ήν  ηγάπησας  με  εν  αυτοίς ή. Μια καινούρια εποχή άρχισε.  εγώ  εν  αυτοίς  και  συ  εν  εμοί.

  Δεν  μπορούμε  ν’  αντιληφθούμε  πώς  όλα  όσα  αυτά  μπορούν  να  συμβούν. το δεύτερο πρόσωπο της αγίας Τριάδος.  τη  θεία  πρόνοιά  του.  Σ’  εμάς  δόθηκε  να  γνωρίσουμε  ότι  ο  Λόγος  και  το  Πνεύμα  είναι  υποστάσεις  ισάξιες  με  τον Πατέρα. και την σύνεσιν των συνετών αθετήσω.  ώστε  ν’  αποκλείουμε  κάθε  περαιτέρω  αποκάλυψη.  αλλά  και  σε  κάθε  μια  Υπόσταση  χωριστά.  Ιουδαίοις μεν σκάνδαλον. Έλλησι δε μωρίαν.  Πού  συζητητής  του  αιώνος  τούτου. Αλλά δυστυχώς πολλοί είναι εκείνοι που πέφτουν θύματα αυτής της  πνευματικής  πλάνης.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 75 ‐ Αν στην εποχή μας εκδηλώνονται τέτοιες τάσεις.  δυνάμει  της  μοναδικότητας  του  Θεού. αυτοίς δε τοις κλητοίς Ιουδαίοις τε  και Έλλησι. Στην αρχαιότητα η γνώση  που  αφορούσε  το  Θείο  μεταδόθηκε  στον  ανθρώπινο  νου  μέσω  [//149]  ονομάτων  που αποκάλυπταν κυρίως τις ιδιότητες του Θεού. Επειδή γαρ εν τη σοφία του Θεού ουκ έγνω  ο  κόσμος  δια  της  σοφίας  τον  Θεόν.  την  πανσοφία  του. Πού  σοφός.  Ουχί  εμώρανεν  ο  Θεός την σοφίαν του κόσμου τούτου.  Αλλά  στο  Μωϋσή  το όνομα  του  «Εγώ  ειμί»  δόθηκε  σαν  το  όνομα  του ίδιου του Θεού. Το μόνο πράγμα που έχουμε ανάγκη είναι να προσπαθήσουμε  να ζήσουμε σύμφωνα με τις εντολές.  ευδόκησεν  ο  Θεός  δια  της  μωρίας  του  κηρύγματος  σώσαι  τους  πιστεύοντας.  Ακριβώς  όπως  το  όνομα  «Κύριος»  αρμόζει  και  στα  τρία  πρόσωπα  και  συγχρόνως  μπορεί  ν’  αποδοθεί  σαν  προσωπικό  όνομα  σε  καθένα  από  τα  τρία  Πρόσωπα.  Με το Χριστό γνωρίζουμε την Αγία Τριάδα: Πατέρα.  Δεν  έδωσαν  προσοχή  στα  λόγια  του  Παύλου:  «γέγραπται  γαρ· απολώ την σοφίαν των σοφών.  Με την ενσάρκωση του Λόγου του Πατρός ερχόμαστε σε επαφή με το Θεό  σε  τέτοιο  σημείο.  σε  καταστάσεις  που  προσδιόριζε  η  πτώση  μας.  Συνέχισε  να  βρίσκεται  στην  αιώνια  υπόσταση  του.  έτσι  το  όνομα  ΙΗΣΟΥΣ  μπορεί  να  ερμηνευτεί  σαν  Θεός  Σωτήρας.  Επειδή  και  Ιουδαίοι  σημείον  αιτούσι  και  Έλληνες  σοφίαν  ζητούσιν. Χριστόν Θεού δύναμιν και Θεού σοφίαν· ότι  [//148] το μωρόν του Θεού  σοφώτερον  των  ανθρώπων  εστί  και  το  ασθενές  του  Θεού  ισχυρότερον  των  ανθρώπων εστί» (Α’ Κορ.  Πού  γραμματεύς.  άλλη  ανθρώπινη  υπόσταση. ώστε να κατανοήσουμε αυτό το δώρο στις  .  Κάτω από το Όνομα ΕΓΩ ΕΙΜΙ.  Όπως  και  πολλά  άλλα  ονόματα  και  αυτό  επίσης  μπορούμε  και  πρέπει  να  το  εκλάβουμε  διπλά. 1.  Μίλησε  μαζί  μας  στη γλώσσα μας.  Η  τελειότητα  του  Πατέρα  εμφανίστηκε σ’ εμάς με σάρκα. Το συμβιβαστό Θεού και ανθρώπου φανερώθηκε  με μια φαινομενική σύγκρουση.  τη  δόξα  του  κλπ.  Το  όνομα  ΕΓΩ  ΕΙΜΙ  (ο  ΩΝ).  την  πανταχού  παρουσία  του.  όπως επίσης δεν μπορούμε να καθορίσουμε πώς αυτός που δημιούργησε τη φύση  μας μπορεί να την συμπεριλάβει στην υπόσταση του.  Αυτός  έβλεπε  το  Λόγο  και  το  Πνεύμα  σαν  ενέργειες  του  ενός  Όντος.  συνδέοντας  την  Θεία  με  την  ανθρώπινη  φύση. Αυτός δεν προσέλαβε μια  νέα. Υιό και Άγιο Πνεύμα.  ημείς  δε  κηρύσσομεν  Χριστόν  εσταυρωμένον.  Αλλά  χρησιμοποιούμε  τούτο  το  όνομα  σαν  αποκλειστικά  κατάλληλο  για το Χριστό.  σαν  όνομα  κοινό  όλης  της  Τριάδας  και  σαν  ιδιαίτερο  όνομα  κάθε  Προσώπου.  Έζησε  ανάμεσα  μας.19‐25). αυτό δεν πρέπει να μας  ξαφνιάζει. τα γνωρίσματά του: τη δύναμή  του. ο Μωϋσής αντιλαμβανόταν ένα μόνο Πρόσωπο. Ο Θεός είναι απλός στην ουσία του αλλά τριπλός στις υποστάσεις.  εφαρμόζεται  όμοια  και  στην  Τριάδα  σαν  σύνολο.

  Έφερε  τη  σωτηρία  με  ένα  εξαιρετικά  συγκεκριμένο τρόπο.  όπως  πολλοί  ασκητές  ανάμεσα  [//151]  στους  οποίους  είχα  την  ευκαιρία  να  ζήσω. Το Θείο φως για το οποίο  δεν είναι εύκολο να μιλήσουμε έρχεται με την επίκληση αυτού του ονόματος.  Μας  συνδέει  με  το  Θεό  κατά  την  προσευχή.  Στην  Παλαιά  Διαθήκη  γράφτηκε να μην αναφέρουμε το όνομα του Θεού επιπόλαια.  Μας  αποκάλυψε  κάθε  τι  που  αναφέρεται  στις  σχέσεις  ανάμεσα στο Θεό και στον άνθρωπο.  Αυτός  υπήρχε  αρχικά.  όταν  επικαλούμαστε  αυτό  το  όνομα. Με αυτή την οσμή γίνεται κατανοητή η  παρουσία του Θεού στον κόσμο.  Σ’  αυτούς  τους  λόγους  του  διακρίνουμε  μια  συνέχεια  του  διαλόγου  του  με  τον  Αδάμ  στον  Παράδεισο  (Γεν.  Ποιμήν.  Μεγάλο  είναι  το  όνομα  της  Αγίας  Τριάδος. Μας φανέρωσε πέρα για πέρα τον  αόρατο  Πατέρα  του. Σαν πνευματική οντότητα εκπορεύεται από την  ουσία του Θείου και είναι θεία από τη φύση της.  Όταν  προσευχόμαστε.  η  προσευχή  μας  γίνεται  φοβερή  και  συγχρόνως  μια  θριαμβευτική  πράξη.  Αποτελεί  ανεκτίμητο  δώρο  για  μας  από  ψηλά. Δίνει εξαιρετική δύναμη και ζωή.  Τώρα  που  όλα  τα  θεία  ονόματα  μας  αποκαλύφθηκαν  με  την  βαθύτερη  έννοια  τους  –πράγμα  αδύνατο  πριν  έρθει  ο  Χριστός–.  στην  πράξη  όμως  της  δημιουργίας  ο  ίδιος  ο  Λόγος  στρέφεται  προς τον άνθρωπο που πλάστηκε για να γίνει όμοιός του.  Μεγάλο  επίσης  είναι  το  όνομα  του  Ιησού.  ο  Θεός  είναι  παρών.  δηλαδή  αυτός  ήταν  η  αρχή  ολόκληρου  του  σύμπαντος.  Για  μας  αποτελεί  τη  γέφυρα  ανάμεσα  σ’  εμάς  και  σ’  αυτόν·  αποτελεί  το  κανάλι  με  το  οποίο  η  Θεία  Δύναμη  έρχεται  σ’  εμάς. Άρχισε το κήρυγμα του με την κλήση: «μετανοείτε· ήγγικε  γαρ  η  βασιλεία  των  ουρανών»  (Ματθ.17). 1.  Προερχόμενη  από  την  αιώνια  θεία  σφαίρα.  4.  «Απείρως  μέγα  το  όνομα  του  [//150]  Υιού  του  Θεού  το  συντηρούν  όλον  τον  κόσμον»  (Ερμά. Με αυτό το όνομα  και  μέσα  από  αυτό  το  όνομα  η  προσευχή  μας  αποκτά  μια  συγκεκριμένη  αντικειμενική  μορφή  ή  μεγαλείο. και η ζωή ήν το φως των ανθρώπων» (Ιωάν.  Το όνομα Ιησούς ως κύριο όνομά του συνδέεται οντολογικά μαζί του.  .  γνωρίζοντας  όλα  αυτά.  παραβολές  9.  όταν  προφέρουμε  τούτο  το  άγιο  όνομα. Μεταφέρει το  νου σ’ άλλα βασίλεια. Σαν ενέργεια του Θεού το όνομα  ξεπερνά  τις  κοσμικές  ενέργειες.  θα  έπρεπε  να  τρέμουμε.  είναι αγία και αγιαζόμαστε και εμείς όταν την επικαλούμαστε.3‐4). και χωρίς αυτού εγένετο ουδέ  έν ό γέγονεν. Εν αυτώ ζωή ήν.14).  Μεγάλο  είναι  το  όνομα  ΕΓΩ  ΕΙΜΙ  (ο  ΩΝ). αν και ο άνθρωπος  σχεδίασε  τις  λέξεις  της.  του  οποίου  το  περιεχόμενο  είναι  ανεξάντλητο. Αποκάλυψε σ’ εμάς όλα όσα αναφέρονται  στις  σχέσεις  Θεού  και  ανθρώπου.  η  ενέργεια αυτή δεν αποτελεί ανακάλυψη του ανθρώπινου νου.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 76 ‐ αληθινές  του  διαστάσεις  …  Ταπεινώθηκε  τόσο  πολύ  και  τον  αγγίξαμε  με  τα  χέρια.  3.  όπως  σ’  ένα  δοχείο  γεμάτο  άρωμα η γλυκύτητα της οσμής.  Μια  σωστή  επίκληση  αυτού  του  ονόματος γεμίζει ολόκληρη την ύπαρξη με την παρουσία του Θεού.  Ανήκει  σ’  αυτόν  στον  οποίο  όλη  η  δημιουργία  χρωστά την ύπαρξή της «Πάντα δι’ αυτού εγένετο. Έζησε ως άνθρωπος στον ορατό κόσμο.  Μέσα  στην  Τριάδα  αυτός  στρέφεται  προς  τον  Πατέρα.8‐19).  δωρεά  υπερκόσμια στην υπερφυσική της δόξα.  πηγάζει  από  τον  Πανάγιο.

 από την αρχή ως το τέλος αποτελεί μια πλήρη μαρτυρία του Θεού με το  όνομά του.  και  με  φόβο.  αδειάζει  η  ζωή  πολλών.  και  τίποτα  άλλο  δεν  τους  προσελκύει.  Γι’  αυτούς  [//152]  η  προσευχή  και  τα  ιερά  μυστήρια  αυτά  καθ’  εαυτά  χάνουν την αιώνια τους πραγματικότητα.  . δια του ονόματος  του.  Έχουν  τελέσει  τα  θεία  μυστήρια  με  μια  ζωντανή  και  βαθιά  αίσθηση  της  παρουσίας  του  Θεού.  χάρη  στον  μονογενή  Υιό.12).  Γνωρίζουμε  ότι  όλες  οι  αγιαστικές  πράξεις  της  Εκκλησίας  μας  κατακλείονται  με  την  επίκληση  των  θείων  ονομάτων  και  πρώτα  απ’  όλα  της  Τριάδας. Ακούστε την θριαμβευτική διακήρυξη του Πέτρου: «Ουδέ γαρ όνομα  εστιν  έτερον  υπό  τον  ουρανόν  το  δεδομένον  εν  ανθρώποις  εν  ώ  δει  σωθήναι  ημάς» (Πραξ.  Τα  Θεία  ονόματα. είναι στενά συνδεδεμένα με  αυτόν.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 77 ‐ Γνωρίζουμε  ότι  όχι  μόνον  το  όνομα  του  «Ιησού». Δεν αποδίδομε  μαγική  δύναμη  στις  λέξεις  αυτές.  το  περιεχόμενό τους.  Πολλοί  μάλιστα  προχωρούν  ακόμα  περισσότερο. 10. Η θεία λειτουργία καταντά απλά ένας  τόπος  ψυχολογικής  ή  πνευματικής  «αναμνήσεως».  ο  οποίος πρόσταξε να ζητάμε όλα τα πράγματα από τον Πατέρα.6).  αλλά  και  όλα  τα  άλλα  ονόματα που αποκαλύφθηκαν σ’ εμάς από το Θεό.  ενεργεί  ριζικά  στην  αλλαγή  μας.  Προηγουμένως είχε ομολογήσει: «αργύριον και χρυσίον ουχ υπάρχει μοι· ό  δε έχω τούτο σοι δίδωμι: εν τω ονόματι Ιησού Χριστού του Ναζωραίου έγειρε και  περιπάτει» (Πραξ.  «Ότι αυτός είπε και εγεννήθησαν» (Ψαλμός  148. είναι η  ένωση  της  υπάρξεως  μας  καθ’  ολοκληρία  με  το  Θεό  –«η  αγαθή  μερίς  ήτις  ουκ  αφαιρεθήσεται» (Λουκ. Το σύνολο της θείας  λατρείας μας βασίζεται στην επίκληση των ονομάτων του Θεού.  Το  σύνολο  της  Γραφής.  μαζί  με  την  έλλειψη  πείρας  στην  προσευχή  και  στα  θεία  Μυστήρια.  Αυτοί  που  αγαπούν  το  Χριστό  και  το  όνομα  του  ευφραίνονται  στην  ανάγνωση  των  Ευαγγελίων  και  της  Αγίας  Γραφής.  σκεπτόμενοι  ότι  η  προσευχή  είναι  σπατάλη  χρόνου  –  και  ειδικότερα  όταν  η  προσευχή  για  εκπλήρωση  υλικών  αναγκών  δεν  εισακουστεί.  Θα μπορούσαμε να επιθυμήσουμε κάτι μεγαλύτερο.5· βλ.  όταν  γεμίσει  τον  άνθρωπο. και το φως που εκπορεύεται από αυτά φέρνουν το πνεύμα του  ανθρώπου  κοντά  τους.  Σ’  αυτούς  έχει  αποκαλυφθεί  το  μυστήριο  της  θείας  λειτουργίας. 4.  ψέλνει  ο  ψαλμωδός.  Έτσι  και  στη  Λειτουργία. του Πατέρα και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος.  Αποκλείοντας  τον  οντολογικό  χαρακτήρα  των  θείων  ονομάτων.  Η  αγάπη  για  τον  Χριστό.  Διδαχτήκαμε  να  αποκτούμε  πείρα  αυτού. 3.  Σαν  Χριστός  Θεάνθρωπος που ένωσε στον εαυτό του Θεό και άνθρωπο· χάρη σ’ αυτόν έχουμε  την είσοδο μας προς τον Πατέρα.  αλλά  όταν  εκφέρονται  σαν  μια  αληθινή  εξομολόγηση  πίστεως.  Γενιές κληρικών έχουν διατηρήσει αυτή τη γνώση της δυνάμεως του Θείου  ονόματος. και Γεν. το οποίο πρέπει να ζητηθεί στην προσευχή.  τότε  πράγματι έχουμε το Θεό συνδεδεμένο στενά με τα ονόματά του.3).  Το  όνομα  του  Θεού  αναφέρεται  πάνω στα υλικά στοιχεία και μεταβάλλονται σε σώμα και αίμα Χριστού. Η προσευχή μας  πρέπει να συγκεντρώνεται στην ανάσταση μας με το Θεό. πράγμα που αποτελεί  τον  πιο  ψηλό  σκοπό  της  υπάρξεως  μας  στον  κόσμο.  1.  σεβασμό  και  αγάπη  προς  το  Θεό.42) από μας– ούτε και με το θάνατο.  Όμως το βασικότερο θαύμα.

 στο μέτρο  που  θα  μεγαλώνει  και  θα  εμβαθύνει  μέσα  μας  η  σχετική  γνώση  της  ζωής  του  αγαπημένου  Θεού.  συ  ο  ποιήσας  τον  ουρανόν  και  την  γην  και  την  θάλασσαν  και  πάντα  τα  εν  αυτοίς  (Πράξ.  Κατά  την  ουσία  του  ο  Θεός  υπερέχει  των  πάντων  και  κατά  συνέπεια  βρίσκεται πέρα από κάθε όνομα και κάθε έννοια. Έτσι λοιπόν από την αρχή μέχρι το τέλος η Αγία Γραφή μαρτυρεί  περί  του Θεού με ονόματα.  Και  πληροφορούμαστε  ότι.5). μας  δίνει  μια  ζωντανή  εμπειρία  της  παρουσίας  του  και  αυτή  εκδηλώνεται  με  ονόματα.  Δεν υπάρχει τίποτα το αυτόματο ή «μαγικό» στην προσευχή του Ιησού.  Το  ανθρώπινο πνεύμα προοδεύει βαθμηδόν στη σφαίρα της γνώσεως  του  Θεού.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 78 ‐ [//153]  Σε άλλη περίπτωση οι απόστολοι «ήραν φωνήν προς τον Θεόνν και  είπον·  Δέσποτα.  Η  πράξη  της  θεώσεως  του  ανθρώπου  ενεργείται  με  την άκτιστη χάρη. Κύριε.  και η ψυχή μας ευλογεί το Θεό που μας έδωσε αυτό το ανεκτίμητο δώρο. Η αγάπη μας γι’ αυτόν θα μεγαλώνει και θα τελειοποιείται.  όταν  προσευχήθηκαν.7).33).  και  να  τον  επικαλούμαστε  με  την  πεποίθηση  του  οντολογικού  συνδέσμου  που  ενώνει  το  όνομα  με  τον  ονομαζόμενο.  με  το  πρόσωπο  του  Χριστού. Αν  δεν κοπιάζομε να φυλάμε τις εντολές του.  σαν  να  έβλεπε  τον  αόρατο  Θεό  (Εβρ.24)  …  και  δος  τοις    δούλοις  σου  μετά  παρρησίας  πάσης  λαλείν  τον  λόγον  σου. Τα χρόνια περνούν προτού το μεγαλειώδες πανόραμα του Όντος ανοιχτεί  μπροστά  μας.  «εσαλεύθη  ο  τόπος  εν  ώ  ήσαν  συνηγμένοι  και  επλήσθησαν  άπαντες  Πνεύματος  Αγίου. όταν συναντά τα Θεία λόγια.  Είναι  ουσιαστικό  όλοι  μας  να  μπορέσουμε  να  μάθουμε  να  διακρίνουμε  τις  ενέργειες  από  την  καταγωγή  τους.  11.  Όταν  στο  ανθρώπινο  επίπεδο  αγαπούμε  κάποιον.30).  Ανικανότητα  σ’  αυτό  δυσκολεύει  την  πνευματική πρόοδο.23). 4. Η αποκάλυψη στο όρος [//154] Θαβώρ δίνει μια ζωντανή στιγμή  της  Θείας  φύσεως  και  ενέργειας. 4. μάταια επικαλούμαστε το όνομά του. ου  τω σώ ονόματι προεφητεύσαμεν και τω σώ ονόματι δαιμόνια εξεβάλομεν και τω  σώ  ονόματι  δυνάμεις  πολλάς  εποιήσαμεν. Το πνεύμα μας ευφραίνεται.  Είναι  σημαντικό  για  μας  να  μοιάσουμε  στο  Μωϋσή  που  στάθηκε  αμετακίνητος  και  υπομονετικός  στις  δυσκολίες.  4.  4.29.  και  ελάλουν τον λόγον του Θεού μετά παρρησίας» (Πράξ.27).  Αυτός ο ίδιος διακήρυξε: «πολλοί ερούσι μοι εν εκείνη τη ημέρα· Κύριε.  7.  Εν  τω  την  χείρα  σου  εκτείνειν  σε  εις  ίασιν  και  σημεία  και  τέρατα  γίνεσθαι  δια  του  ονόματος  του  αγίου  παιδός  σου  Ιησού»  (Πράξ.  Η  ουσία  του Θείου Όντος δεν μεταδίδεται στον άνθρωπο.  . αλλά όταν αποκαλύπτεται.  Και  τότε  ομολογήσω  αυτοίς  ότι  ουδέποτε έγνων υμάς· αποχωρείτε απ’ εμού οι εργαζόμενοι την ανομίαν» (Ματθ.  Ο  άνθρωπος  γίνεται  η  συνδετική  αρχή  μεταξύ  του  Θεού  και  της  υπόλοιπης  δημιουργίας.  Εκτός  από  την  φωτεινή  νεφέλη  που  τους  κάλυψε.  Γεν.  αφού  σ’  αυτό  το  κτίσμα  ενώθηκε  το  Άκτιστο. Αλλά η θεία ζωή μεταδίδεται σ’  αυτόν  με  τη  Θεία  ενέργεια.  17.  Το  φως  και  η  φωνή  –και  τα  δυό  ανερμήνευτα–  ήταν  «Θεία».  και  μελετούμε  τον  δημιουργημένο  κόσμο  και  εκτιμούμε  «την  πνοήν  της  ζωής  ήν  ο  Θεός  ενεφύσησεν  εις  το  πρόσωπον  του  ανθρώπου»  (πρβλ.  2.  οι  μαθητές  άκουσαν  την  φωνή  του  Πατέρα:  «Ούτος  εστιν  ο  Υιός  μου  ο  αγαπητός»  (Ματθ.31) … «χάρις τε μεγάλη  ήν επί πάντας αυτούς» (Πράξ.22.

  Για  ν’  ακριβολογήσουμε  πρέπει  το  ίδιο  ν’  αντιληφθούμε  το  περιεχόμενο  της  ζωής  του  αγαπημένου  Θεού.  κι  έτσι  ο  Θεός  Πατέρας δια του Υιού του έρχεται σε σχέση μ’ εμάς.  Στην  υπερκόσμια  δόξα  του  το  όνομα  «Ιησούς»  είναι  μετακοσμικό. Η αποκάλυψη  είναι μια  πράξη.  Οι  πατέρες  μας. Προέρχεται από  τη  θεία. Το όνομα «Ιησούς» σημαίνει «Θεός Σωτήρ»·  μ’  αυτή  την  έννοια  μπορεί  ν’  αποδοθεί  σ’  ολόκληρη  την  Αγία  Τριάδα. ώστε η ζωή του να γίνει και  .  Δεν  είναι  αρκετό  να  απαγγέλουμε  τον  ήχο  της  ανθρωπίνης  [//155]  λέξεως που διαφέρει σε κάθε γλώσσα. και διαποτίζεται  η  ύπαρξη  μας  με  την  πραγματικότητα.  ευχαριστιόμαστε  να  προφέρουμε  το  όνομα  του  αγαπημένου  και  ποτέ  δεν  κουραζόμαστε  να  το  επαναλαμβάνουμε. μια ενέργεια της θεότητας· σαν τέτοια ανήκει σ’ άλλο επίπεδο  και  υπερέχει  από  τις  κοσμικές  ενέργειες.  κατά  τον  ανθρώπινο  τρόπο.  πρέπει να τον δεχθούμε μέσα μας με τέτοιο τρόπο.  ανακαλύπτουμε νέες απόψεις γι’ αυτόν μέσα από το όνομα του.6).  αλλά  επίσης  σε  κάθε  μια  από  τις  Υποστάσεις  χωριστά.  Κύριε Ιησού Χριστέ Υιέ του Θεού ελέησον ημάς και τον κόσμον σου. Σ’ αυτόν βρίσκεται όχι  μόνο ο Θεός αλλά και όλο το ανθρώπινο γένος. Και αυτή η γνώση είναι σημαντική για την αιώνια ζωή.  Η  μορφή  του  γίνεται  ολοένα  και  πολυτιμότερη  και  η  ευτυχία  μάς  κάνει  να  παρατηρούμε  συνέχεια  νέα  χαρακτηριστικά  σ’  αυτόν. ίνα γινώσκωσι σε τον μόνον αληθινόν Θεόν  και όν απέστειλας Ιησούν Χριστόν» (Ιωάν.  Όταν  προφέρουμε  το  όνομα  του  Ιησού. Ο Χριστός είναι μονογενής  Υιός  και  συναΐδιος του Πατρός και γι’ αυτό μπορεί να πει: «ουδείς έρχεται προς  τον πατέρα ει μη δι’ εμού» (Ιωάν.  η  αγάπη  μας  αναπτύσσεται. Το σημαντικό είναι ν’ αγαπάμε αυτόν που  επικαλούμαστε.  Σαν  [//156]  αιώνιος  Λόγος  του  Πατρός  «μένει  εν  αυτώ»  σε  μια  αόρατη  ενότητα.  γνώριζαν  την  «οντολογική»  σχέση  μεταξύ  του  ονόματος  και  του  ονομαζομένου  –  μεταξύ  του  ονόματος  και  του  προσώπου  του  Χριστού.  Σιγά‐σιγά  το  ενδιαφέρον  μας  αιχμαλωτίζεται.  δηλαδή  τη  γνώση  που  περιλαμβάνεται  στο όνομά του.3). όπως λέγει ο απόστολος Παύλος  (Κολ. 2.  φυσικά.  Όταν  αγαπάμε  κάποιον.9).  Για  να  μπορέσουμε  να  εισχωρήσουμε  στον  κόσμο  αυτής  της  πληρότητας  του  Όντος.  Έτσι  και  με  το  όνομα  του  Ιησού  Χριστού.  εκείνος  που  πληρεί  τα  πάντα  ακούει  τα  λόγια  μας  και  ερχόμαστε  σε  ζωντανή  επικοινωνία  μαζί  του. «ότι εν αυτώ κατοικεί παν το πλήρωμα της θεότητος  σωματικώς».  ζητώντας  του  να  έρθει  σ’  επικοινωνία  μ’  εμάς.  Όταν  αγαπάμε.  Αλλά  στην  προσευχή  μας  χρησιμοποιούμε  το  όνομα  «Ιησούς»  αποκλειστικά  σαν  όνομα  του  Θεού‐ Ανθρώπου. γιατί διακρίνουμε όλο και περισσότερο τη χάρη στο πρόσωπο του  αγαπώμενου. Αυτό είναι ακόμα ασύγκριτα πιο αληθινό με το όνομα του Κυρίου. 4.  του  ενανθρωπήσαντος  Θεού·  επίσης  προς  αυτόν  στρέφεται  η  προσοχή και το πνεύμα μας.  αιώνια  σφαίρα  και  δεν  είναι  με  κανένα  τρόπο  δημιούργημα  της  ανθρώπινης διάνοιας.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 79 ‐ αναφέρουμε  με  ευχαρίστηση  το  όνομα  του  και  το  επαναλαμβάνουμε  χωρίς  κούραση. Προσευχόμενοι δια του ονόματος  του  Ιησού‐Χριστού. όπως είπε  ο ίδιος: «Αύτη δε εστιν η αιώνιος ζωή.  τοποθετούμεθα  μπροστά  στην  απόλυτη  πληρότητα  του  αδημιούργητου  πρωτογενούς  Όντος  και  του  δημιουργημένου  όντος. αν και εκφράζεται με λέξη δημιουργημένη. 17.  Το όνομα «Ιησούς» δόθηκε δι’ αποκαλύψεως εκ των άνω.

  εάν  μη  στραφήτε  και  γένησθε  ως  τα  παιδία.  Για να πιστέψουμε τα λόγια του Χριστού.  ελέησον  με  τον  αμαρτωλόν.  Τι  είναι  η  απώλεια. είναι γιατί κατά  τις τελευταίες δεκαετίες συνάντησα πολλές φορές εσφαλμένες αντιλήψεις όσον  αφορά το θέμα της πρακτικής της προσευχής αυτής.  Όλες οι άλλες οδοί παραπλανούν το ανθρώπινο πνεύμα από προσωπικές  σχέσεις με το Θεό.  [//157]  Αυτό  που  ξεχωρίζει  ριζικά  το  Χριστιανισμό  από  τις  άλλες  μορφές  πνευματικότητας.  και  ολίγοι  εισίν  οι  ευρίσκοντες  αυτήν.  16. και τον οδηγούν στον τομέα ενός αφηρημένου απροσωπικού  Απόλυτου και προς μια απροσωπικοποιημένη άσκηση.  Προσέχετε  δε  από  των  ψευδοπροφητών.  Υιέ  του  Θεού. 6.  Κύριε.  έσωθεν  δε  εισι λύκοι άρπαγες» (Ματθ.  οίτινες  έρχονται  προς  υμάς  εν  ενδύματι  προβάτων. με το γιόγκα.  Γνωρίζουμε  όμως  ότι  αυτή  η  νίκη  δεν  υπήρξε  εύκολη.  Ιησού  Χριστέ.  ο  «δε  κολλώμενος τω Κυρίω έν πνεύμα εστί» (Α’ Κορ.  στις  ψυχικές  καταστάσεις στις οποίες παραδίδεται. Είναι κυρίως απαράδεκτο να  προσπαθούμε να συσχετίσουμε αυτή την προσευχή.13‐15).  Αρκετά  πρόσφατες  είναι οι εντατικές απόπειρες να πετύχουν σ’ ένα σύντομο διάστημα την «κοσμική  συνείδηση»  και  ακόμα  ν’  αποκτήσουν  εμπειρία  μιας  ολοκληρωτικής  εισόδου  μέσα  στο  υπερπροσωπικό  Απόλυτο. πρέπει ή να γίνουμε απλοί σαν  παιδιά:  «αμήν  λέγω  υμίν. και το χειρότερο του γίνεται ξένη κι η ιδέα  ακόμα  του  Θεού  του  ζώντος.  συνάντηση πρόσωπο με Πρόσωπο. Σ’ αυτή τη  θεωρητική  ενατένιση  δεν  μπορούμε  να  μιλήσουμε  καθαρά  για  προσευχή.  ου  μη  .  Η διδασκαλία του Ευαγγελίου δεν μιλά μόνο για τον προσωπικό Θεό. Αν έκανα μακρά αναφορά  στη δογματική σημασία της επικλήσεως του ονόματος του Ιησού.  από  το  οποίο  εκλήθησαν  στην  ζωή  με  την  υπόσχεση  να  λάβουν  μέρος  στην  αιώνια  μακαριότητα  του  Πατρός  εξ  υιοθεσίας  δια του Υιού.  δηλ. αλλά  και  για  την  προσωπική  αθανασία  αυτών  που  είναι  σωσμένοι  (Ιωάν.  είναι  το  ότι  στη  βάση  της  δικής  μας  ζωής  βρίσκεται  η  αποκάλυψη του προσωπικού Θεού: Εγώ ειμί. το βουδδισμό ή  ακόμη με το «διαλογισμό» κλπ. με την εγκατοίκηση σ’ αυτούς της Αγίας Τριάδος.17).  και  πολλοί  εισιν  οι  εισερχόμενοι δι’ αυτής· ότι στενή η πύλη και τεθλιμμένη η οδός η απάγουσα εις  την  ζωήν. Μια τέτοια θεωρία μπορεί να καταλήξει στο  να  αρέσκειται.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 80 ‐ δική  μας  –  κι  αυτό  με  την  επίκληση  του  ονόματός  του  σύμφωνα  με  τις  εντολές  του. που αποκαλύφθηκε σ’ εμάς· είναι το να κατευθύνονται οι άνθρωποι  αποφασιστικά  προς  το  «μηδέν».  εκείνος  που  κάνει  ζήλο  αυτή  την  προσευχή.  Στην  πραγματικότητα  μια  τέτοια  άσκηση  αποστρέφεται τον μόνο αληθινό Θεό.  Ξανά  ο  Χριστός  μας  προειδοποιεί:  «εισέλθετε  δια  της  στενής  πύλης·  ότι  πλατεία  η  πύλη  και  ευρύχωρος  η  οδός  η  απάγουσα  εις  την  [//158]  απώλειαν. αυτόν που πραγματικά υπάρχει.33). 7.  Είναι  η  εγκατάλειψη  από  τους  ανθρώπους  του  Θεού  του ζώντος.  του  προσωπικού  Απόλυτου.  Μια  θεωρητική  ενατένιση  φαίνεται  ν’  απογυμνώνει  το  πνεύμα  μας  από  κάθε είδωλο· μπορεί ακόμα να μας δώσει μια αίσθηση ηρεμίας και ειρήνης και να  μας  βγάλει  έξω  από  τον  τόπο  και  το  χρόνο·  μ’  όλα  αυτά  όμως  ξεγελά  τη  συνείδηση και δεν την οδηγεί αληθινά ενώπιον του προσωπικού Θεού.

 3.  απαγγέλλει  την  ευχή  με  το  κεφάλι  σκυμμένο  στο  στήθος του. 4.  Αυτή  η  μέθοδος  σιγά‐σιγά  κάνει  το  νου  ικανό  να  δει  όχι  την  φυσική  καρδιά  αλλά  τι  συμβαίνει  σ’  αυτήν.  για  να  κατεβάσουν  το  νου  μέσα  στην  καρδιά. Όμως και οι παλαιοί και οι νέοι  διδάσκαλοι  επιτρέπουν  πότε‐πότε  την  προσφυγή  σε  τεχνική  μέθοδο. εισπνέει στις λέξεις «Κύριε Ιησού Χριστέ (Υιέ του Θεού)» και εκπνέει  στις λέξεις «ελέησόν με (τον αμαρτωλόν)».  αφού  καθίσει  κατάλληλα.  Στη  χριστιανική  εμπειρία  αποκτούμε  μια  γνώση  του  κόσμου  δια  της  προσευχής. χωρίς  περιπλανήσεις.    [//160] (ΔΥΣΤΥΧΩΣ Η ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΔΙΚΕΙ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ)  2.  και  ο  νους  βρίσκεται  κοντά  στη  καρδιά  ή  ακόμα  εισέρχεται  σ’  αυτήν. 4.  Για  να  το  κατορθώσει  αυτό  ο  μοναχός.  ημείς  δε  άτιμοι. Ή να ‘χουμε την μεγάλη  τόλμη  του  Παύλου.16).  αυτή  τη  μεγαλύτερη  επιμόρφωση  της  καρδιάς  που  γνώρισα  στο  Άγιο  Όρος. μιμηταί μου γίνεσθε» (Α’ Κορ.3).  Σύμφωνα  με  την  αρχαία  παράδοση  ο  νους  ενώνεται  με  την  καρδιά  με  τη  θεία  ενέργεια.  αρξάμενον  από  Ιερουσαλήμ·  υμείς  δε  εστε  μάρτυρες  τούτων.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 81 ‐ εισέλθετε εις την βασιλείαν των ουρανών» (Ματθ.  Εδώ και πολλά χρόνια συνεχώς οι μοναχοί επαναλαμβάνουν την ευχή με  τα  χείλη  τους.46‐49).  Η  προσοχή  τους  είναι  συγκεντρωμένη  στην  αρμονική  σχέση  της  ζωής  τους  με  τις  εντολές  του  Χριστού. και ακόμα όταν ο νους. 18. διωκόμενοι ανεχόμεθα» (Α’ Κορ. Κατά την αναπνοή η προσοχή αρχικά  ακολουθεί  την  κίνηση  του  αναπνεόμενου  αέρα  μέχρι  το  επάνω  μέρος  του  στήθους. που είναι όμοια με την προσευχή του Κυρίου στη Γεθσημανή.  δηλαδή  τα  συναισθήματα  που  γεννιούνται  . 24.  [//159]  και  κηρυχθήναι  επί  τω  ονόματι  αυτού  μετάνοιαν  και  άφεσιν  αμαρτιών  εις  πάντα  τα  έθνη. η  καρδιά  και  κυρίως  το  σώμα  του  «παλαιού  ανθρώπου»  ελευθερωθούν  σε  ικανοποιητικό βαθμό από την κυριαρχία της αμαρτίας πάνω τους.  υμείς  ισχυροί·  υμείς  ένδοξοι.11)· «παρακαλώ ούν υμάς.  ός  εστιν  Ιησούς  Χριστός»  (Α’  Κορ.  Άχρι  της  άρτι  ώρας  και  πεινώμεν  και  διψώμεν  και  γυμνητεύομεν  και  κολαφιζόμεθα  και  αστατούμεν  και  κοπιώμεν  εργαζόμενοι  ταις  ιδίαις  χερσί·  λοιδορούμενοι  ευλογούμεν.  που  λέγει:  «ημείς  μωροί  δια  Χριστόν.  όταν  ο  μοναχός  συνεχίζει  το  ασκητικό κατόρθωμα της υπακοής και της εγκράτειας. όταν το σώμα  γίνει άξιο να είναι «ναός του Αγίου Πνεύματος».  υμείς  δε  φρόνιμοι  εν  Χριστώ  ημείς  ασθενείς.  Και  ιδού  εγώ  αποστέλλω  την  επαγγελίαν του πατρός μου εφ’ υμάς· υμείς δε καθίσατε εν τη πόλει Ιερουσαλήμ  έως ού ενδύσησθε δύναμιν εξ ύψους» (Λουκ. και όχι  μέσα  σ’  ένα  ενθουσιασμό  φιλοσοφικού  τύπου  προς  την  υπερβατικότητα·  «και  είπεν  αυτοίς  ότι  ούτω  γέγραπται  και  ούτως  έδει  παθείν  τον  Χριστόν  και  αναστήναι  εκ  νεκρών  τη  τρίτη  ημέρα.  χωρίς  να  χρησιμοποιούν  τεχνητά  μέσα  στη  σύνδεση  νου  και  καρδιάς.  Κατ’ αυτόν τον τρόπο η συγκέντρωση κατορθώνεται  [//161] σύντομα.10‐13) και κυρίως «θεμέλιον γαρ  άλλον  ουδείς  δύναται  θείναι  παρά  τον  κείμενον. Η προσευχή του Ιησού: Μέθοδος  Αυτό  το  κεφάλαιο  θα  τ’  αφιερώσω  στη  συντομότερη  κατά  το  δυνατό  έκθεση  των  πιο  ουσιαστιών  και  πιο  βασικών  απόψεων  για  την  προσευχή  του  Ιησού.

  νους  και  καρδιά  γίνουν  ένα. Ο αρχάριος που  θα ήθελε να περάσει στον αγώνα παρακινείται να ξεκινήσει με το  πρώτο βήμα.  η  προσευχή  γίνεται  αυθόρμητη.  Στο  πρώτο  μισό  της  ευχής  ομολογούμε  το  Χριστό‐Θεό  που  σαρκώθηκε  για  τη  σωτηρία  [//162]  μας.  Στο  τρίτο  στάδιο. και ευφραίνοντας τον νου σε πνευματική θεώρηση.  Τελικά  η  προσευχή.  νους  και  καρδιά  συνδυάζονται  και  ενεργούν  μαζί. ελέησον με τον αμαρτωλόν» και αυτός είναι ο καθορισμένος τύπος που  προτείνεται  για  τους  αρχαρίους. Η αληθινή προσευχή έρχεται  αποκλειστικά  με  την  πίστη  και  την  μετάνοια.  Όσο  σοβαρότερη  είναι  η  μετάνοια.  και το υπόλοιπο της ευχής αναφέρεται νοερά.  Η  άσκηση  της  «νοεράς»  [//163]  . γεμάτη ευλογία.  Ο  συνδυασμός  της  δογματικής  εξομολογήσεως  και  της  μετάνοιας  κάνει  το  περιεχόμενο της προσευχής πιο πλήρες.  τόσο  συντομότερος  είναι  ο  χρόνος.  είναι  ασύγκριτα  καλύτερη  και  πιο  ολοκληρωμένη.  Ιησού  Χριστέ. Τούτο το τελευταίο  στάδιο μερικές φορές συνοδεύεται από μια όραση φωτός.  Μια βαθμιαία άνοδος στην προσευχή είναι πιο αξιόπιστη.  τη  σωτηρία  μας.  Αυτή η πορεία μπορεί να βοηθήσει τον αρχάριο ν’ αντιληφθεί που πρέπει  να βρίσκεται ο τόπος.  μέχρις  ότου  σώμα. αλλά προφέρουμε το όνομα του Ιησού Χριστού. Για ν’ αποφύγει μια τέτοια παραμόρφωση ο  αρχάριος πρέπει να ακολουθήσει άλλη άσκηση. όπου πρέπει να είναι συγκεντρωμένη η προσοχή του κατά  την  διάρκεια  της  προσευχής  και  κατά  κανόνα  ολόκληρο  τον  υπόλοιπο  καιρό.  Η  προσοχή του νου συγκεντρώνεται στην καρδιά και η ευχή λέγεται εκεί.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 82 ‐ και τις πνευματικές παραστάσεις που πλησιάζουν απ’ έξω.  Πρώτα  στο  λεκτικό  της.  Υιέ  του Θεού.  γλώσσα. σαν  να  εμπνέεται  από  ψηλά.  Όμως η αληθινή προσευχή δεν κατορθώνεται έτσι.  ο  νους  φυσικά  τείνει  να  ενωθεί με την καρδιά.  ευχαριστώντας  την  καρδιά  με  ένα  συναίσθημα  θείας  αγάπης.  Η  πείρα  έχει  αποδείξει  ότι  ο  κίνδυνος  της  ψυχοτεχνικής  βρίσκεται  στο  γεγονός  ότι  αρκετοί  αποδίδουν  μεγάλη  σπουδαιότητα στη μέθοδο καθ’ αυτή. δηλαδή η  καρδιακή προσευχή.  την  αμαρτωλότητα  μας.  την  προσήλωση  της προσοχής στο όνομα του Χριστού και στις λέξεις της ευχής.  Ο  χρόνος  που  απαιτείται  γι’  αυτό  είναι  ποικίλος.  Αυτό  συμβαίνει  όταν  η  ευχή  σταθεροποιείται  στην  καρδιά  και  χωρίς  καμιά  ιδιαίτερη  προσπάθεια  της  θελήσεως  συνεχίζει  εκεί.  Τέταρτον. Με αυτή την πείρα ο  μοναχός  αποκτά  την  ικανότητα  να  αισθάνεται  την  καρδιά  του  και  να  συνεχίζει  να  κρατά  την  προσοχή  του  συγκεντρωμένη  στην  καρδιά  χωρίς  στη  συνέχεια  να  καταφύγει σε οποιαδήποτε ψυχοσωματική τεχνική.  την  προφορική  προσευχή.  Ύστερα δεν κινούμε πια τα χείλη.  Λέμε  την  ευχή  με  τα  χείλη. αρχίζει να ενεργεί σαν απαλή φλόγα μέσα μας. Όταν η συντριβή  για  την  αμαρτία  φτάνει  σ’  ένα  συγκεκριμένο  βαθμό.  οι  οποίες  δεχόμαστε  ότι  είναι  η  μοναδική  και  πραγματική  βάση  της.  όπου  και  ο  νους  βρίσκεται  συγκεντρωμένος.  ενώ  συγχρόνως  προσπαθούμε  να  συγκεντρώσουμε  την  προσοχή  μας  στο  όνομα  και  στις  λέξεις. η οποία αν και είναι σημαντικά  βραδύτερη.  Ο  πλήρης  τύπος  της  ευχής  του  Ιησού  έχει  έτσι:  «Κύριε.  Στο  δεύτερο  μισό  βεβαιώνουμε  την  πεσμένη  κατάσταση  μας.  Είναι  δυνατό  να  θέσουμε  σαν  αρχή  μια  συγκεκριμένη  τάξη  στην  προσευχή.

  ότι  ηλπίκαμεν  επί  Θεώ  ζώντι.  εκτός  αν  η  ευχή  καταντήσει  μια  τεχνική  άσκηση  και  πολύ  αντίθετη με την εντολή: «Ου λήψει το όνομα Κυρίου του Θεού σου επί ματαίω».  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 83 ‐ προσευχής  μπορεί  για  λίγο  να  συνδέεται  με  την  ησυχαστική  μέθοδο·  με  άλλα  λόγια  μπορεί  να  πάρει  τον  τύπο  μιας  ρυθμικής  ή  άρρυθμης  αρθρώσεως  της  ευχής.  .  αλλά  έρχεται  στιγμή που μια ουράνια ακτίνα διαπερνά το μαύρο σκοτάδι. μέσα από το οποίο μπορούμε να ατενίζουμε την πηγή του αιωνίου  Θείου Φωτός.  μαζί  με  μια  συνεχή  προσπάθεια  για  μια  ζωή  σύμφωνη  με  τις  εντολές  του  σιγά‐σιγά  οδηγεί  στην  ευλογημένη  ένωση  αυτών  που  είχαν  χωριστεί  με  την  πτώση  των  δικών μας δυνάμεων. Το σύνολο των φυσικών ενεργειών βρίσκεται σε αντίθεση.  Πιστός  ο  λόγος  και  πάσης  αποδοχής  άξιος·  εις  τούτο  γαρ  και  κοπιώμεν  και  ονειδιζόμεθα.  Στην  ατμόσφαιρα  του  παρόντος  κόσμου  η  προσευχή  απαιτεί  υπεράνθρωπο θάρρος.  Το  να  συνεχίζει  κανείς  να  προσεύχεται  χωρίς  ταραχή  αποδείχνει  νίκη  σε  κάθε  επίπεδο  της  ζωής.  δηλαδή  εισπνέοντας  κατά  το  πρώτο  μισό  της και εκπνέοντας κατά το δεύτερο.  όπως  περιγράφτηκε  πιο  πάνω.  φτάνει  να  μην  παραβλέψει  κανείς  το  γεγονός  ότι  κάθε  επίκληση  του  ονόματος  του  Χριστού  πρέπει  απαραίτητα  να  συνδέεται  στενά  με  μια  αίσθηση  της  παρουσίας  του  ίδιου  του  Χριστού.  η  δε  ευσέβεια  προς  πάντα  ωφέλιμος  εστιν. πράγμα που μπορεί  να ακολουθηθεί από τη δωρεά της προσευχής που πηγάζει από την ίδια. αλλά ούτε εμείς μπορούμε να  τον  αναγκάσουμε  σε  οτιδήποτε. Τούτο μπορεί να είναι αληθινά βοηθητικό.  Παράγγελλε  ταύτα  και  δίδασκε»  (Α’  Τιμ.  ός  εστι  σωτήρ  πάντων  ανθρώπων.  θα  μας  αποκαλυφθεί  η  οδός.  δεν  συνενώνουν  το  πνεύμα  μας με το πνεύμα του ζωντανού Θεού.  Ο  δρόμος  είναι  μακρύς  και  γεμάτος  αγκάθια. Δεν πρέπει ποτέ να βιαζόμαστε στον ασκητικό μας αγώνα.  και  το  σπουδαιότερο. Η ευχή του Ιησού παίρνει μετακοσμική διάσταση. ώστε μερικές φορές όταν προσεύχεται  για  κάποιον.  Είναι ουσιαστικό [//164] να διώχνουμε κάθε σκέψη επιτυχίας του μεγαλύτερου στο  συντομότερο δυνατό χρόνο.  Αποτελέσματα  που  κατορθώνονται  με  τεχνητά  μέσα  δεν  διαρκούν  για  πολύ.  Όταν  ακολουθούμε  αυτή  την  εντολή  του  Αποστόλου.  4. είναι δυνατόν  να ελέγχουμε τι συμβαίνει στην καρδιά και ο αγώνας ενάντια στα πάθη παίρνει  ένα λογικό χαρακτήρα.  Με  αυτό  το  ασκητικό  κατόρθωμα  η  καρδιά  γίνεται πολύ ευαίσθητη.7‐11). για να δημιουργήσει  ένα άνοιγμα.  η  πιο  σίγουρη  για  να  βρούμε  εκείνον  που  ψάχνουμε.  που  βγαίνει  με  φόβο  Θεού. τόσο οξυδερκής.  Όταν η προσευχή του νου είναι προσηλωμένη στην καρδιά.  «Γύμναζε  δε  σεαυτόν  προς  ευσέβειαν·  η  γαρ  σωματική  γυμνασία  προς  ολίγον  εστίν  ωφέλιμος.  Ας  μην  αφήσουμε  τον  εαυτό  μας  να  εξαπατηθεί  από  ψεύτικα  μέσα που επιτρέπουν να φτάσουμε σε μια υποθετική θέωση.  επαγγελίας  έχουσα  ζωής  της  νυν  και  της  μελλούσης.  η  καρδιά  μπορεί  να  πει  σχεδόν  αμέσως  την  κατάσταση  του  προσώπου για το οποίο προσευχόμαστε.  Επίκληση  του  ονόματος  του  Θεού  Σωτήρος. Ο εχθρός γίνεται αντιληπτός και μπορεί να διωχθεί με τη  δύναμη  του  ονόματος  του  Χριστού.  Το  όνομα  δεν  πρέπει  να  αποσπάται  από  το  πρόσωπο  του  Θεού.  μάλιστα  πιστών.  Προσπαθούμε  να  στεκόμαστε  μπροστά  στο  Θεό  με  όλη  μας  την  ύπαρξη. Ο Θεός δεν μας βιάζει. Έτσι πραγματοποιείται η μετάβαση από  την νοερή προσευχή στην προσευχή του νου και της καρδιάς.

  12.  μας  αποκάλυψε  το  μυστήριο  της  αμαρτίας  και  μας  έδωσε  τη  χάρη  της  εξομολογήσεως·  γι’  αυτό  ας  προσευχηθούμε: Κύριε.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 84 ‐ Πιστεύουμε  ότι  ο  Θεός  ήρθε  στη  γη.  Έχει  βαθιές  θεολογικές  ρίζες.  άλλωστε  όλη  η  ασκητική  ορθόδοξη ζωή. κάνει τον άνθρωπο  να  συναντήσει  πολλές  εχθρικές  ενέργειες  κρυμμένες  στο  σύμπαν. Ιησού‐Χριστέ.18).29). παρά  μόνο αν ο Θεός έρθει και κατοικήσει μέσα μας· αυτό είναι καθαρά η θέωση μας.2).12).  για  να  περάσουμε  από  το  θάνατο  στη  ζωή  (Α’  Ιωάν. Υιέ του Θεού.  Η  πλήρης  χριστιανική  τελειότητα  δεν  είναι  κατορθωτή  πάνω  στη  γη. ότι  στην αιώνια ζωή η θέωση μας θα γίνει τέλεια. καθώς εκείνος αγνός εστί» (Α’ Ιωάν.  απ’  αυτή  έχουν  αντικατασταθεί  οι  λειτουργικές  διακονίες  και  αυτή  λένε  «νοερά»  οι  μοναχοί  [//166]  που  βρίσκονται  στην  εκκλησία  κατά  τη  λειτουργία·  αυτή  είναι  η  κυριότερη  δραστηριότητα  των  μοναχών μέσα στα κελλιά τους και των ερημιτών ησυχαστών.  [//165] με την ελπίδα της συγνώμης και συμφιλίωσης δια του ονόματος του. η Κλίμακα του  αγίου Ιωάννου της Κλίμακος είναι ένα από τα πιο αξιόλογα. Οι δόκιμοι μοναχοί  την  διαβάζουν  ήδη.  γιατί  «οψόμεθα  αυτόν  καθώς  εστί»  (Α’  Ιωάν.4).  Όταν αυτή η προσευχή γίνεται με έλεος και σεβασμό.  Αυτή  λέγεται  σαν  προσευχή  κατά  τη  διάρκεια  διάφορων  ασχολιών  απλών  ανθρώπων  ή  θρησκευομένων.  1.  χάρη στην οποία θα μπορούμε να τον θαυμάσουμε «ως αυτός εστί».  Σ’  αυτήν  υπάρχει  μια  θεία  δύναμη  που  αποκαλύπτει  αυτούς  που είναι νεκροί από την αμαρτία.  Μέχρι το τέλος της ζωής μας ας μην εγκαταλείψουμε τις λέξεις  «ελέησον  με τον αμαρτωλόν». που φωτίζει με το φως της την διάνοια και την  κάνει ικανή να δει τις δυνάμεις που επενεργούν στον «κόσμο» και που μας δίνει  τη  δυνατότητα  να  παρατηρήσουμε  αυτό  που  συμβαίνει  στο  εσωτερικό  της  καρδιάς  μας  και  της  διάνοιας  μας: «Ζων γαρ ο λόγος του Θεού και εναργής και  τομώτερος  υπέρ  πάσαν  μάχαιραν  δίστομον  και  διικνούμενος  άχρι  μερισμού  ψυχής  τε  και  πνεύματος.  Ο  άγιος  Ιωάννης  ο  Θεολόγος  γράφει:  «Θεόν  ουδείς  εώρακε  πώποτε·  ο  μονογενής  υιός  ο  ών  εις  τον  κόλπον  του  πατρός  εκείνος  εξηγήσατο»  (Ιωάν.3.  3.14)  και  να  ενδυθούμε  «δύναμιν  εξ  ύψους»  (Λουκ.  (Είναι  προφανώς  περιττό  να  πούμε  ότι  σ’  αυτό  τον  κόσμο  η  τελειότητα δεν είναι ποτέ τέλεια).49). 4.  αρμών  τε  και  μυελών  και  κριτικός  ενθυμήσεων  και  εννοιών καρδίας» (Εβρ. είναι  χρήσιμο  να  εισχωρήσουμε  στο  περιεχόμενο  αυτής  της  επιστολής  και  να  γίνει  δραστήρια  και  σωστική  η  επίκληση  του  ονόματος  του  Ιησού. συμβαδίζει  αρμονικά  με  την  πρόοδο  της  δογματικής  συνείδησης. 3.  Ανάμεσα στα ασκητικά συγγράμματα των αγίων πατέρων.  «Και  πας  ο  έχων  την  ελπίδα  ταύτην επ’ αυτώ αγνίζει εαυτόν.  Προσφερόμενη σε μια κατάσταση βαθιάς μετάνοιας εισχωρεί σε μια περιοχή που  . Η πλήρης νίκη πάνω στην αμαρτία δεν είναι δυνατή. ελέησον με τον αμαρτωλόν. «πυρ καταναλίσκον» τα  πάθη  (Εβρ.  Σε μερικούς τύπους της γίνεται πραγματικά μια φωτιά.  3.  Η πρακτική αυτή της προσευχής είναι συνδεδεμένη στενά με τη θεολογία  του  θείου  Ονόματος. 24.  Μπορούμε  να  κάνουμε  μια  ανάλογη  παρατήρηση  και  για  την  προσευχή  του  Ιησού.  αλλά  χρησιμοποιείται  ακόμα  σαν  διορθωτική  για  τους  «τέλειους».  Αλλά  δηλώνει  απ’ την άλλη μεριά.

  αυτή  που  ήταν  γιατρός.  αφού  μας  κάνει  να  περάσουμε  από  άβυσσους  και  σκοτάδια  κρυμμένα  μέσα  μας.  του  «ανώδυνου  τοκετού».  Η  άλλη  δεν  γνώριζε  πολλά  για  την  ανατομική σύνθεση του σώματός της.  στην  προσευχή. Αλλά την ώρα του θανάτου.  Η  πρώτη. Η άλλη.  Από  την  ποσότητα  των  ασκήσεων  εξαρτάται  το  αποτέλεσμα  του  αγώνα.  και  την  σύνεσιν  των  συνετών  αθετήσω»  (Α’  Κορ.  έξυπνη  αλλά  όχι  πολύ  πνευματώδης.  με  φόβο  Θεού  και  υπομονή  για  κάθε  τι  που  μας  συμβαίνει.  «εν  λύπαις  τέξη  τέκνα»  (Γεν.  η  άλλη  ήταν  πιο  όμορφη.  Τότε  γίνεται  δύναμη  που  ενώνει  το  πνεύμα  μας  με  το  πνεύμα  του  Θεού  και  η  οποία.  Οι  αθλητές  που  γυμνάζονται  για  αγώνες  κατά  το  διάστημα  μιας  μακράς  περιόδου  επαναλαμβάνουν  την  ίδια  άσκηση.  είχε  αρκετά  εξοικειωθεί  μ’  αυτές. όταν όλη μας η ύπαρξη θα  υποστεί μια ξαφνική αλλοίωση και το μυαλό μας θα χάσει τη διαύγεια του και η  .  αποφάσισαν  ν’  αποκτήσουν  μια  πρώτη  εμπειρία  ακολουθώντας  τη  μέθοδο  που  κυκλοφόρησε  πρόσφατα.  Για  τον  εκπαιδευμένο  σύγχρονο  άνθρωπο. αντίθετα.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 85 ‐ βρίσκεται πέρα από τα ανθρώπινα όρια· «γέγραπται γαρ· απολώ την σοφίαν των  σοφών. Η μια ήταν γιατρός. να διαβάσει μερικά βιβλία  και να είναι ήδη ικανός να προσθέσει τη δική του προσευχή στον αριθμό εκείνων  που προσεύχονταν ήδη. Του αρκεί να  προσευχηθεί δυο ή τρεις βδομάδες με κάποια επιμονή. πεπεισμένη ότι τα είχε όλα μάθει και τη δεδομένη στιγμή θα μπορούσε  να  χρησιμοποιήσει  τις  γνώσεις  της.  Όταν  γίνεται  εντατικά.  Θα  αναφέρω  ακόμα  ένα  γεγονός  που  το  πληροφορήθηκα  από  κάποιον  γνωστό  σ’  αυτούς  τους  οποίους  αναφέρεται.  Σε  μια  πόλη  της  Ευρώπης. θα το δείξει ή ίδια η εμπειρία.19).  αν  όχι  να  ασκούμαστε. πρέπει  να  τη  χρησιμοποιούν  με  μια  άγρυπνη  σύνεση.  σιγουριά  και  μηχανικά.  με  πνεύμα  συντριβής. που όταν ήρθε η  ώρα  του  τοκετού.  Και  τί  νομίζετε  ότι  συνέβη.  πολύ  έξυπνη. απαιτεί ή μια μεγάλη πείρα ή έναν ειδικό.  Έτσι  γίνεται  και  μ’  εμάς.  Μέχρι  ποιού  σημείου  πρέπει  να  εμμένουμε. γέννησε χωρίς πόνους και σχεδόν χωρίς δυσκολίες.  Όταν  πλησίαζε  ο  καιρός  του  τοκετού  για  τις  δυο  κοπέλες. αλλά δεν ήταν διατεθειμένη να μελετήσει  την θεωρητική πλευρά αυτής της μεθόδου.  Θα  αρκεστώ  στο  να  κάνω  ένα  παραλληλισμό  με  τη  ζωή  του  κόσμου  μας  και να δώσω μερικά παραδείγματα από την επικαιρότητα πολύ γνωστά σε όλους.  Την  ώρα  του  τοκετού  η  πρώτη  ξέχασε  όλες  τις  θεωρίες  με  την  εμφάνιση  των  πρώτων  πόνων  και  γέννησε  με  μεγάλη  δυσκολία.  Αυτή  η  προσευχή  είναι  ένα  μεγάλο  δώρο του  ουρανού  στον  άνθρωπο  και  στην ανθρωπότητα.16).  για  να  εκτελέσουν  κατά  τους  αγώνες  όλες  τις  κινήσεις  που  αφομοίωσαν  με  γρηγοράδα.  μας  κάνει  να  νιώσουμε τη [//167] ζωντανή παρουσία της αιωνιότητας μέσα μας. Άρχισε λοιπόν να επαναλαμβάνει με  ζήλο το  [//168] σύνολο των καθορισμένων ασκήσεων τόσο καλά. χωρίς εξαίρεση.  3.  1. Όλοι.  πιο  ζωντανή.  κατάλαβε  γρήγορα  όλους  τους  μηχανισμούς  αυτής  της  μεθόδου  και  μετά  από  δυο  τρεις  συναντήσεις  μιας  ειδικής  γυμναστικής  εγκατέλειψε  τις  ασκήσεις.  δεν  είναι δύσκολο να καταλάβει το «μηχανισμό» της νοεράς προσευχής.  δυο  αδέλφια παντρεύτηκαν τον ίδιο καιρό με δυο νέες κοπέλες.

 όπως και  την επαγγελία του Πατέρα. της φυσικής μας αντίδρασης σε κάθε φαινόμενο στον πνευματικό  τομέα:  είτε  αυτό  είναι  το  φως  ή  το  σκοτάδι. οι πιστοί χρησιμοποιούν ένα  κομποσχοίνι  για  να  έχουν  κάποια  συνοχή  και  υπακοή.3.  γιατί  «οψόμεθα  αυτόν  καθώς εστι» και «πας ο έχων την ελπίδα ταύτην απ’ αυτώ αγνίζει εαυτόν καθώς  εκείνος  αγνός  εστι»  …  «πας  ο  αμαρτάνων  ουχ  εώρακεν  αυτόν  ουδέ  έγνωκεν  αυτόν» (Α’ Ιωάν. Όταν  αρθεί  ο  άνθρωπος  στις  σφαίρες  που  βρίσκονται  πέρα  από  τα  όρια  της  ανθρώπινης  σοφίας.  ανάλογα  με  τις  δυνάμεις  καθενός  και  τις  πραγματικές  δυνάμεις  που  προσφέρονται  από  τον  τρόπο ζωής του.  Στο  Άγιο  Όρος. προς  τα  πνευματικά εν τοις επουρανίοις» (Εφεσ.  «έως ού ενδυσώμεθα δύναμιν εξ ύψους» (Λουκ.6). όλες  οι θεωρητικές γνώσεις μας θα χαθούν κι η προσευχή κινδυνεύει να χαθεί.  αλλά προς τας αρχάς. προς τους κοσμοκράτορας του σκότους  του  αιώνος  τούτου.  [//169] Το κείμενο της Καινής Διαθήκης είναι  σύντομο.12). 24.  Μετά  από  πολλά  χρόνια  η  προσευχή  θα  γίνει  ένα  αναπόσπαστο  μέρος  της  ύπαρξης μας.  που  μπορούμε  ν’  αποκαλύψουμε  «ότι  ουκ  έστιν  ημίν  η  πάλη  προς  αίμα  και  σάρκα.  είτε  η  εμφάνιση  αγίων  αγγέλων  ή  διαμονικών δυνάμεων. 6. πρέπει να αγωνισθούμε να μένουμε στο όνομα του.  είναι  απερίγραπτος.  αυτή  η  προσευχή  απαιτεί  μέσα  σ’  αυτές  τις  υπέρτατες  μορφές ένα «άγγελο και πιστό φύλακα».49).  Ο Άγιος Ιωάννης ο Θεολόγος και Ευαγγελιστής ισχυρίζεται  [//170]  ότι στον  ερχόμενο  κόσμο  η  θέωση  μας  θα  είναι  ολοκληρωμένη. είτε η χαρά ή ο πόνος – με ένα λόγο τα πάντα και σε κάθε  περίσταση. προς τας εξουσίας.  αλλά  εξαιτίας  της  ανικανότητας  μας  να  μείνουμε  για πολύ προσευχόμενοι με ένα «καθαρό πνεύμα».  Πρέπει  να  διαβάζουμε  λίγο  και μόνο ό.τι βρίσκεται κατά τον ένα ή τον άλλο τρόπο σε σχέση με την προσευχή  και  που  με  το  περιεχόμενο  του  ενδυναμώνει  την  έλξη  για  την  προσευχή  της  συγνώμης και συμβάλλει στο να κρατηθεί το πνεύμα στραμμένο στο  εσωτερικό.  Στην  ουσία  της  η  πρακτική  της  προσευχής  του  Ιησού  ξεφεύγει  από  κάθε  μορφή  κι  εξωτερικό  κανόνα.  Είναι  απαραίτητο  να  προσευχόμαστε  χρόνια. Η τελειότητα  που μας φανερώθηκε δια του Χριστού δεν είναι κατορθωτή στα όρια της επίγειας  ζωής  μας.  κι  όμως  μας  αποκαλύπτει  τα  έσχατα  βάθη  του  άναρχου  Όντος·  η  θεωρία της προσευχής του Ιησού δεν απαιτεί μακρές επεξηγήσεις. η γέννηση μας σε ένα ανώτερο κόσμο θα μπορεί  πραγματικά να γίνει χωρίς πόνους. Ο αριθμός των προσευχών και  γονυκλισιών  για  τη  μέρα  και  τη  νύχτα  είναι  καθορισμένο.  Κατά  παράξενο  τρόπο.  Για να πετύχουμε άφεση των αμαρτιών στο όνομα του Χριστού.2.  Η  προσευχή  δια  του  ονόματος  του  Ιησού  προκαλεί  σε  μάχη  εναντίον  του  αυτές  τις  κοσμικές  δυνάμεις.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 86 ‐ καρδιά μας θα αισθανθεί είτε βίαιους πόνους είτε μια μεγάλη κατάπτωση.  που  περνά  ο  ασκητής  αυτής  της  προσευχής.  Με μια τέτοια προσευχή.  .  η  πρακτική  της  προσευχής αυτής οδηγεί το πνεύμα του ανθρώπου να συναντήσει τις «δυνάμεις»  που  είναι  κρυμμένες  μέσα  στον  «κόσμο». 3.  τα  κομποσχοίνια  που  χρησιμοποιούνται  πιο  συχνά  έχουν  εκατό  κόμβους  χωρισμένους σε τέσσερις ομάδες των εικοσιπέντε.  Ο  αριθμός  των  δοκιμασιών.

  έχει  στην  πραγματικότητα  ακολουθήσει  το  μονοπάτι  της  αυτοκαταστροφής.  Έχει  απορρίψει  την  αποκάλυψη  ενός  προσωπικού  Θεού.  να  γνωρίσουν  την  κατάσταση της σιωπής του νου.  δηλαδή στο ανώδυνο και υπερπροσωπικό Απόλυτο.  Γελιέται  εκείνος  που  προσπαθεί  να  γυμναστεί  [//171]  πνευματικά  σ’  όλα.  ανάξια  του  Απόλυτου. Πρέπει να τονίσω τον κίνδυνο τέτοιων  σφαλμάτων. Τότε ο άνθρωπος οδηγείται στην ιδέα  της αυτοθεώσεώς του δηλαδή στην αιτία της αρχικής πτώσεως.  Πρόκειται  για  μια  πάρα  πολύ  ενδιαφέρουσα  υπόθεση. Τέτοιες ασκήσεις έδωσαν την  ικανότητα  σε  πολλούς  να  ανυψώνονται  στην  υπερφυσική  θεωρία  του  όντος.  επαγγελίας  έχουσα  ζωής  της  νυν  και  της  μελλούσης.  όσα  είναι  πρόσκαιρα  και  συγγενή. όπως  του  υπερβατικού  διαλογισμού. Αυτή  θεωρείται  και  διακρίνεται  σαν  Θείο.  να  λάβουν  πείρα  ενός  συγκεκριμένου  μυστικού  φόβου. 4. με σκοπό να επιστρέψει και να βυθιστεί σ’ αυτόν.  Είναι  η  ωραιότητα  του  ανθρώπου αυτού καθ’ εαυτού. ότι ηλπίκαμεν επί Θεώ ζώντι.  Σε τέτοιες καταστάσεις ο άνθρωπος μπορεί μεν να αισθάνεται τη γαλήνη  παρασυρμένος  από  τα  συνεχώς  εναλλασόμενα  φαινόμενα  του  ορατού  κόσμου.  στην  λαχτάρα  του  για  την  αιώνια  ζωή.  ενώ  οι  σύγχρονοι  μας  θέλουν  να  αρπάζουν  κάθε  πνευματικό  δώρο.  παίρνοντας  την  σαν  γνήσια  όραση.  ακόμα και αυτή την απ’ ευθείας θεωρία του απόλυτου Θεού με βία και γρήγορα·  ακόμα  παραλληλίζουν  την  προσευχή  στο  όνομα  του  Ιησού  με  την  γιόγκα  ή  τον  υπερβατικό διαλογισμό και τα παρόμοια.  Αυτός  ο  απρόσωπος  ασκητικός  τύπος  οδηγεί  τελικά  σε  μια  διεκδίκηση  θείας  αρχής  σ’  αυτή καθ’ εαυτή την φύση του ανθρώπου.  τον  κίνδυνο  του  υπολογισμού  της  ευχής  σαν  ένα  από  τα  απλούστερα και ευκολότερα «τεχνικά» μέσα που οδηγούν στην άμεση ένωση με  το  Θεό.  Πιστός  ο  λόγος  και  πάσης  αποδοχής  άξιος·  εις  τούτο  γαρ  και  κοπιώμεν και ονειδιζόμεθα. που δημιουργήθηκε για να μοιάσει στο Θεό.  Προσπαθεί  ν’  απογυμνωθεί από τέτοιους περιορισμούς και να επιστρέψει στην κατάσταση που  .  Ο  δρόμος  που  χάραξαν  οι  Πατέρες  ζητά  σταθερή  πίστη  και  μακρά  υπομονή.  δεν  είναι  καθόλου  αυτό.  Η  τραγωδία  της  υποθέσεως  βρίσκεται  στο  γεγονός  ότι  ο  άνθρωπος  παθαίνει  μια  οφθαλμαπάτη  που  τον  εξαπατά.  Είναι  μεγάλη  ανάγκη  να  σύρουμε  μια  βαθιά  διαχωριστική  γραμμή  ανάμεσα  στην  προσευχή  του  Ιησού  και  κάθε  άλλη  ασκητική  θεωρία. Ο άνθρωπος που  τυφλώθηκε  από  το  φανταστικό  μεγαλείο  αυτού  που  βλέπει.  όπως  τούτο  εκφράζεται  από  τον  απόστολο  Παύλο:  «Γύμναζε  δε  σεαυτόν προς ευσέβειαν· η γαρ σωματική γυμνασία προς ολίγον εστίν ωφέλιμος.  μπορεί ακόμα να έχει μια συγκεκριμένη πείρα της αιωνιότητας.  να  καταλάβει  την  αιώνια  καταγωγή  του. Αλλά ο Θεός της  Αλήθειας.  Βρίσκει  [//172]  την  αρχή  «Πρόσωπον‐Υπόσταση»  σαν  περιοριστική.  επαναλαμβάνουμε  το  αρχαιότερο  μήνυμα  της  Εκκλησίας.7‐10).  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 87 ‐ Συμβουλεύοντας μας να μην παρασυρόμαστε σε τεχνικές ασκήσεις. όταν ο νους φεύγει πέρα από τα όρια του χρόνου  και του χώρου.  ενώ  ο  άνθρωπος  ο  ίδιος  συνεχίζει  να  βρίσκεται  μέσα  στα  όρια  της  δημιουργημένης  φύσεως  του.  ο  ζωντανός  Θεός. ός εστι σωτήρ πάντων  ανθρώπων» (Α’ Τιμ.  με  σκοπό  να  περάσει  κάποιο  αόρατο  κατώφλι.  την  ταυτότητα  του  με  την  πηγή  από  την  οποία προέρχονται τα πάντα.  η  δε  ευσέβεια  προς  πάντα  ωφέλιμος.

  «Αγαπήσεις  Κύριον  τον  Θεόν  σου  εν  όλη  τη  καρδία  σου  …  και  εν  όλη  τη  διανοία  σου»  (Ματθ.  πράγμα  που  αποτελεί  δυναμικό  έργο.5). 5. Επομένως η αγάπη δεν είναι κάτι που μας δίνεται. Αυτή η κίνηση  προς  τα  βάθη  της  υπάρξεως  μας  δεν  είναι  τίποτα  άλλο  παρά  πορεία  προς  την  ανυπαρξία.  του  πρώτου  και του τελευταίου.37). Είναι ο τύπος της αθανασίας που μας υποσχέθηκε ο Χριστός.13). «Προσέχετε  από των ψευδοπροφητών … εισέλθετε δια της στενής πύλης· ότι πλατεία η πύλη  και  ευρύχωρος  η  οδός  η  απάγουσα  εις  την  απώλειαν  και  πολλοί  εισιν  οι  εισερχόμενοι  δι’  αυτής.10.11).  Πρέπει  να  υπάρχει  μια  πραγματική  ένωση  με  την  ενέργεια  του  Όντος. πρέπει ή να έχει την απλότητα  ενός παιδιού  –«εάν μη στραφήτε και γένησθε ως τα παιδία.  Αυτό  κατορθώνεται  με  την  αγάπη. 16. 4.  7.  Στο  γεγονός  ότι  ο  κόσμος  απομακρύνεται  από  τον  ζωντανό  Θεό.  όπως  η  προσευχή  του  Χριστού  στην  Γεθσημανή  όχι  σαν  αποτέλεσμα  ενός αφηρημένου φιλοσοφικού διαλογισμού.  Ο  Κύριος  είπε:  «Θαρσείτε.  22. χωρίς να καταστραφεί ο προσωπικός μας  χαρακτήρας.  Ο νους είναι μόνο μια από τις ενέργειες του ανθρώπινου Εγώ.16).4).  Όμως «θεμέλιον άλλον ουδείς δύναται θείναι παρά τον κείμενον.  Όταν  ο  αληθινός  Θεός  –ο  όντως  Ών–  αποκαλύπτει  τον  εαυτό  του  σε  μια  θέα  του  άκτιστου  Φωτός.  Η  εντολή  απευθύνεται  πρώτα  στην  καρδιά  που  είναι  πνευματικό  κέντρο  καθενός.  εγώ  νενίκηκα  τον κόσμον» (Ιωάν.  [//173] Για να πιστέψει κάποιος στο Χριστό.  Στην  χριστιανική  εμπειρία  η  κοσμική  συναίσθηση  έρχεται  με  την  προσευχή.  απ’  όπου  κληθήκαμε  με  τη  θέληση  του  Δημιουργού.3)–  ή  αλλιώς.  να  είναι  μωρός  για  το  Χριστό  «ημείς  μωροί  δια  Χριστόν  …  ημείς  ασθενείς  …  βλασφημούμενοι  …  ως  περικαθάρματα  του  κόσμου  εγενήθημεν.  Τί  στενή  η  πύλη  και  τεθλιμμένη  η  οδός  η  απάγουσα  εις  την ζωήν. 5. και  ολίγοι εισίν  οι  ευρίσκοντες αυτήν» (Ματθ. Γι’ αυτό μας δημιούργησε ο Θεός  και μας έδωσε «τον αρραβώνα του Πνεύματος» (Β’ Κορ.  πάντων  περίψημα έως άρτι» (Α’ Κορ. Μας δημιούργησε  για να ενωθούμε στη Θεία του Ύπαρξη.  όπως  ο  Παύλος. Όπως  λέει  ο  Απόστολος  Παύλος:  «ου  θέλομεν  εκδύσασθαι.  18.33) και γνωρίζουμε ότι η νίκη δεν ήταν εύκολη.  Η  εντολή  μας  προσκαλεί να αγαπάμε. Η αγάπη αρχίζει  .  «Παρακαλώ  ούν  υμάς  μιμηταί  μου  γίνεσθε»  (Α’  Κορ. πρόσωπο προς Πρόσωπο.  Η  προσωπική  αθανασία  κατορθώνεται  με  την  νίκη  πάνω  στον  κόσμο.  αλλ’  επενδύσασθαι. του οποίου το όνομα είναι ΕΓΩ ΕΙΜΙ (Ο ΩΝ). ός εστιν  Ιησούς  Χριστός»  (Α’  Κορ. Πού βρίσκεται  λοιπόν  η  απώλεια.  ο  άνθρωπος  φυσικά  χάνει  κάθε  επιθυμία  να  βυθιστεί  μέσα  στο  διαπροσωπικό  Απόλυτο. ου μη εισέλθητε εις  την  βασιλείαν  των  ουρανών»  (Ματθ.  Γνώση  που  είναι  ποτισμένη  με  ζώη  (η  αντίθετη της αφηρημένης γνώσεως) με κανένα τρόπο δεν μπορεί να περιοριστεί  στην  διάνοια.  Το  σύνολο  της  χριστιανικής  μας  ζωής  βασίζεται  στη  γνώση  του  Θεού.  ίνα  καταποθή το θνητόν υπό της ζωής» (Β’ Κορ.  Ο  αληθινός  Δημιουργός  μας  αποκάλυψε  τον  εαυτό  του  σαν  ένα  προσωπικό  Απόλυτο.13‐15). αλλά  που  πρέπει  ν’  αποκτάται  με  μια  προσπάθεια  της  ελεύθερης  βουλήσεως  μας.  4.  3. Η προσευχή μας  πρέπει να είναι πάντοτε προσωπική.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 88 ‐ φαντάζεται ότι του ανήκει πριν ακόμα έρθει σ’ αυτόν τον κόσμο.

  Στον  άνθρωπο  Ιησού  Χριστό  «κατοικεί  παν  το  πλήρωμα  της  θεότητος  σωματικώς»  (Κολ. 9.  Η  εσωτερική  μας  κατάσταση  ποικίλει.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 89 ‐ από  την  καρδιά.  όποιος  υψώνει  τον  εαυτό του θα ταπεινωθεί.  Τώρα  είμαστε  θορυβημένοι  γιατί  δεν αντιλαμβανόμαστε τί συμβαίνει γύρω μας.16).  Ο  πιο  τρομερός  εχθρός  μας  είναι  η  υπερηφάνεια.  Ο  υπερήφανος  θέλει  να  κυριαρχεί.  Σ’  αυτό  το  σημείο  βρίσκεται  η  έννοια  της  θεώσεως.  Η  δύναμη  της  είναι  τεράστια.  ώστε  μια  θαυμάσια  γαλήνη  ξεχειλίζει  την  ψυχή  ενώ  μια  φωτεινή  αύρα  περιτυλίγει  την  καρδιά  και  το  κεφάλι.  Το  όνομα  του  Ιησού  μας  μιλάει  για  την  τέλεια  εκδήλωση  της  αγάπης  του Πατέρα για μας (Ιωάν. Στον αγώνα μας για προσευχή πρέπει να καθαρίσουμε  τον  εαυτό  μας.  Όταν  αναφέρουμε  το  όνομα  του  Ιησού  Χριστού.  το  νου  και  την  καρδιά  από  κάθε  επιθυμία  να  επικρατήσουμε  πάνω  στον  αδελφό  μας.  από  την προσπάθεια να πλησιάσει κάποιος το Θεό. θα γίνει φανερό ότι δεν υπάρχει δυνατότητα  θεώσεως για μας έξω από την Τριάδα.  Μερικές  φορές  παραμένουμε  σ’  αυτή  την  κατάσταση  σαν  να  ήταν  φυσική  κατάσταση  για  μας. ο οποίος «αγάπη εστί» (Α’ Ιωάν.  καταστρέφει  κάθε  προσπάθεια  μας.  Γιατί  κύρια  σκεφτόμαστε γι’ αυτή την ενότητα νου και καρδιάς  μόνο όταν αυτή διακόπτεται. Εάν αναγνωρίσουμε ότι οντολογικά όλη η  ανθρώπινη  φύση  είναι  ένα. Η πυραμίδα της ανισότητας  είναι  αντίθετη  με  την  αποκάλυψη  που  αφορά  την  Αγία  Τριάδα.  αντίθετα.  Πολλοί  από  μας  πέφτουμε  στις  παγίδες  της.  πιο  οδυνηρό. Ο άνθρωπος που ταπεινώνει  τον  εαυτό  του  θα  υπερυψωθεί  (από  το  Θεό)  και.  συνοδεύεται  με  την  τέλεια  αγάπη  για  το  Θεό και τον συνάνθρωπο. ενώ έχουμε λάβει μια νέα ακτίνα  γνώσεως.  Σ’  αυτόν  δεν  υπάρχει  μόνον  ο  Θεός  αλλά  και  όλη  η  ανθρώπινη  φύση.16).35).  Η  πνευματική  του  όραση στράφηκε με ανεπάρκεια προς την Αλήθεια. αλλά καθένα πρόσωπο κατέχει την  πληρότητα του Θείου Όντος.  2. 3.  που  οδήγησε  στην  πλάνη.8.  4.  να  επιβάλλει  τη  θέληση  του  στους  άλλους.  [//174]  Δεν  υπάρχει  πιο  δύσκολο  ασκητικό  κατόρθωμα.  στο  κρίσιμο  σημείο  έκανε  μιαν  εσφαλμένη  στροφή.  και  η  διάνοια  αντιμετωπίζει  ένα  νέο  εσωτερικό  γεγονός  και  βλέπει το Όν στο φως της θείας αγάπης.  Επιθυμούμε  να  κάνουμε  τη  ζωή  του  ζωή  μας  και  να  λάβουμε  το  Χριστό  να  κατοικήσει  μέσα  μας.  στην  οποία  δεν  υπάρχει ούτε μεγαλύτερος ούτε μικρότερος.  Επιθυμία  για  δύναμη  είναι  θάνατος  για  την  ψυχή.  Η  Βασιλεία  του  Χριστού  βασίζεται  στην  αρχή  ότι  όποιος  θέλει  να  είναι  πρώτος πρέπει να ‘ναι υπηρέτης όλων (Μαρκ. Όταν πιστέψουμε σταθερά ότι είμαστε δημιουργήματα  [//175] του Θεού.  σε  μεταφυσική  βάση.  χωρίς  ν’  αντιληφθούμε  ότι  αυτή  είναι  ένα  χάρισμα  από  ψηλά. του άναρχου Όντος. Αντίστοιχα σαν εικόνα Χριστού γίνεται πιο ιερή  σ’  εμάς  και  ο  λόγος  του  διαποτίζεται  από  μια  δημιουργική  ενέργεια.  Η  υπερηφάνεια  υπονομεύει  κάθε  φιλοδοξία  μας.  τοποθετούμαστε  μπροστά  στο  πλήρωμα  τόσο  του  Θείου  Όντος  όσο  και  του  κτίσματος.  κι  έτσι  παρουσιάζεται η σύγκρουση ανάμεσα στα αδέλφια.  Η  προσοχή  μας  μένει  σταθερή.  τότε  χάρη  σ’  αυτή  την  ενότητα  της  φύσεως.  Αλλά  ο  Αδάμ  επιθυμώντας  φυσικά  την  θέωση.  Η  ζωή  μας  μπορεί  να  γίνει  άγια  απ’  όλες  τις  απόψεις  μόνον  όταν  η  αληθινή  γνώση.9).  θα  στραφούμε να αγαπήσουμε τον πλησίον μας σαν τμήμα της υπάρξεως μας.  Ο  .

  ενδιαφέρεται  για  την  ασκητική  της. όπως αποκαλύφθηκε σε μας από το Χριστό. όχι μόνο κάθε θρησκευτική  παιδεία.3). όλη η άσκησή μας στην ευχή του Χριστού καταντά βεβήλωση  του  ονόματός  Του.  Όπου  γενικά  δεν  υπάρχει  ζωή.  8.  ο  άνθρωπος  ενώνεται  σε  πλήρη  βαθμό  με  το  Χριστό.  φως  ή  σκοτάδι. «Εγώ ειμί το φως του  κόσμου … Εγώ ειμί η αλήθεια  και  η  ζωή»  (Ιωάν.  «χριστιανική  γιόγκα»  και  σ’  έναν  εσφαλμένο «υπερβατικό διαλογισμό». Κάθε παιδεία.  Όταν  η  θεωρία  του  Ακτίστου  Φωτός  συνοδεύεται  με  την  επίκληση  του  ονόματος του Χριστού.  και  αυτός  ούτω  περιπατείν»  (Α’  Ιωάν. 9.  η  ανθρώπινη  υπόσταση  δεν  εξαλείφεται. Ο Ιησούς είναι ο Ένας και μοναδικός σωτήρας με την αληθινή έννοια της  λέξεως.  δεν  υπάρχει  και  μορφή  ζωής.  δεν  χάνεται  μέσα  στο  Θείο  Όν  σαν  σταγόνα νερού στον ωκεανό.12.  Εκείνος  που  αληθινά  αγαπά το Χριστό αφιερώνει όλες τις δυνάμεις του στην υπακοή των λόγων του.  18.  Ιησού.  όμως  ο  Κύριος  μας  προειδοποίησε:  «Οράτε  μη  καταφρονήσητε  ενός  των  μικρών  τούτων»  (Ματθ.  ομοίως  δεν  υπάρχει  το  αγαθό  και  το  κακό.  «Χωρίς  αυτού  εγένετο  ουδέ  έν  ό  γέγονεν.  αυτόν  τον  αποστρέφεται  ο  Κύριος. Η υπερηφάνεια μας παρακινεί να κρίνουμε ή και να περιφρονούμε  τους  αδύνατους  αδελφούς  μας.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 90 ‐ κόσμος  ξεγελιέται  από  το  μεγαλείο  της  δυνάμεως.  Υιέ  του  ζώντος  Θεού.1).  καθώς  εκείνος  περιεπάτησεν.  λησμονώντας  ότι  όποιος  εκτιμάται  υπερβολικά  ανάμεσα  στους  ανθρώπους. 1.6). είτε στις εξωτερικές εκδηλώσεις.  Όταν  βλέπουμε  τη  Θεία  σοφία  στην  ωραιότητα  του  δημιουργημένου  κόσμου.  παράλληλα  προσελκυόμαστε  πιο  δυνατά  από  την  άφθαρτη  ωραιότητα  του Θείου Όντος.14.  η  Ζωή  δεν  αποτελούν  το  «τί»  αλλά  το  «ποιός». το μεγαλείο αυτού του ονόματος είναι σαν «βασιλεία του  Θεού εληλυθεία εν δυνάμει» (Μαρκ.  κυρίως επειδή κατά την τελευταία δεκαετία η άσκηση αυτής της προσευχής έχει  διαστραφεί  σε  μια. είτε  ακόμα  στις  μυστικιστικές  τους  διατυπώσεις  αυτό  δε  σημαίνει  ότι  αυτές  είναι  βασικά όμοιες.  η  Αλήθεια. διακρίνεται με σαφήνεια και το πνεύμα  του  ανθρώπου  ακούει  την  φωνή  του  Πατέρα:  «ο  εωρακώς  εμέ  εώρακε  τον  .  Με  την  προσευχή  στο  όνομα  του  Ιησού  στην  τελική  [//177]  της  πραγματικότητα.6).  ελέησον  ημάς  και  τον  κόσμον σου». Η χριστιανική προσευχή είναι αποτελεσματική με την συνεχή επίκληση  του  ονόματος  του:  «Κύριε.  Αναφέρθηκα  για  πολύ  στη  δογματική  δικαίωση  της  ευχής  του  Ιησού.  2. Εν αυτώ ζωή ήν» (Ιωάν. Εξωτερικά όμοιες καταστάσεις μπορούν να είναι σε άπειρο βαθμό  διαφορετικές στο εσωτερικό περιεχόμενο.  Στη  λαχτάρα  μας  να  κάνουμε  τον  λόγο  του  Ευαγγελίου  κτήμα  όλης  της  υπάρξεως μας.  Αυτό  το  τονίζω  γιατί  είναι  στ’  αλήθεια  η  πραγματική  μας  «μέθοδος»  για  να  μάθουμε  να  προσευχόμαστε.  «Ο  [//176]  λέγων  εν  αυτώ  μένειν  οφείλει.  Όπου  δεν  υπάρχει  προσωπική  μορφή  του  όντος.  Κι  αν  ακόμη  διακρίνουμε  μια  συγκεκριμένη ομοιότητα είτε στην άσκηση.  Για  το  Χριστιανισμό  ο  Ών. ελευθερωνόμαστε με τη δύναμη του Θεού από τη δυναστεία των  παθών.10). Το Ευαγγέλιο για  μας είναι η αυτοαποκάλυψη του Θείου.  όπως  ονομάζεται.  Αυτή  και  όχι  καμιά  άλλη  ψυχοσωματική  τεχνική  είναι ο ορθός δρόμος.  Εάν  παρασυρθούμε  στην υπερηφάνεια.

  Πληροφορίες  για  τη  σωτηρία  του  κόσμου  βρίσκονται  στο  όνομα  Ιησούς. (Όταν προσευχόμαστε για άλλους δεν λέμε «ημάς τους  . ελέησον με τον αμαρτωλόν».  14.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 91 ‐ Πατέρα»  (Ιωάν.  Το  να  πετύχει  κάποιος  στην  προσευχή  είναι  σαν  να  πέτυχε  την  αιωνιότητα. 23. Τί συντέλεσε στην πτώση.  Όταν  ο  νους  πια  δεν  λειτουργεί  κι  άλλες  προσευχές  είναι  δύσκολες  στη  μνήμη.  Σε άλλη περίπτωση γι’ αυτούς που είναι πλησιέστεροι και πολύ αγαπητοί σ’ εμάς  και οι οποίοι κυριαρχούν στις σκέψεις μας κραυγάζουμε: «Κύριε Ιησού Χριστέ. 4.  Αισθανόμαστε  την  ανάγκη να εννοήσουμε τί συντελέστηκε. Υιέ του Θεού.  προσπαθώντας  να  βρούμε  την  αιτία  της  προϊστορικής  συμφοράς. Αυτός είναι επίσης  ο Σωτήρας μας.  την  ουσιαστική  έννοια  της  αποκαλύψεως.  Τώρα  γνωρίζουμε  τον  Πατέρα  κατά  το  μέτρο  που  γνωρίζουμε  τον  Υιό.30). Αυτός είναι ο μοναδικός καθηγητής (Ματθ.  «Εγώ  και  ο  Πατήρ  μου  έν  εσμέν»  (Ιωάν.  Μόνον  μέσα  απ’  αυτόν  αξιωνόμαστε  να  «απολάβωμεν  [//179]  την υιοθεσίαν» (Γαλ.  Μέσα  απ’  αυτόν  γνωρίζουμε  τον  Πατέρα  και  παίρνουμε  τις  δωρεές  του  Αγίου  Πνεύματος. το πνεύμα θ’ αναστηθεί στην αιώνια ζωή.  Και  ο  Πατέρας  μαρτυρεί  για  τον  Υιό  Του. σώσε εμάς και τον κόσμο σου».  Όταν  το  σώμα  μας  βρίσκεται  πεθαμένο. Υιέ  του Θεού.  η  κραυγή  «Ιησού  Χριστέ»  γίνεται  ένδυμα  της  ψυχής.  Έτσι  έχοντας  πλήρη  συναίσθηση  της  καταστάσεως  μας  προσευχόμαστε: «Κύριε Ιησού Χριστέ. Ποιές ήταν οι  μοιραίες συνέπειες για καθένα και για όλους  μας.  Το  να  προσευχόμαστε  συνειδητά σ’ αυτό το όνομα σημαίνει να τον επικαλούμαστε. από ένστικτο γυρίζουμε στην πτώση του  Αδάμ.10). Αυτός είναι ο  μοναδικός  δρόμος  για  τον  Πατέρα.  στο  φως  της  Θείας  γνώσεως  που  προέρχεται  από  το  όνομα.  10. Αυτός είναι ο Δημιουργός μας. Ο καθολικός χαρακτήρας της προσευχής του Ιησού  Χρειάζεται  πολύς  χρόνος  για  να  συλλάβει  κανένας  το  μεγαλείο. μπορεί ν’ αντικαταστήσει όλες  τις  άλλες  προσευχές. Με το ίδιο κριτήριο διψάμε να  μάθουμε την αλήθεια για την σωτηρία.  Στην  προσπάθεια  μας  ν’  απορροφήσουμε  όσο  το  δυνατόν περισσότερη γνώση για το Θεό. Όμως περιορίζουμε την προσευχή μας σ’ αυτό το μικρό  όνομα.  Η  απόλυτη  αλήθεια  εκδηλώθηκε  σ’  εμάς  μ’  αυτόν.9).  Βλέπουμε  την  μεγαλειώδη  πορεία  των  γεγονότων  που  ακολούθησαν  την  δημιουργία  του  ανθρώπου.5). ελέησον ημάς».  Γι’  αυτό  κι  εμείς  προσευχόμαστε:  «Υιέ  του  Θεού.  Γενικά  πρέπει  να  ταπεινώσουμε  νου  και  καρδιά  και  να  διαφυλάξουμε  εξ  ολοκλήρου  τον  παραδοσιακό  τύπο  που  παραγγέλλει  εξομολόγηση της αμαρτωλότητας μας. Σημαίνει ακόμα ν’  αποδίδουμε σ’ αυτή τη λέξη «Ιησούς» την πράξη της δημιουργίας και συγχρόνως  την πράξη της θείας σωτηρίας. μόνο σ’ αυτές τις εξαιρετικές ώρες κατά τις οποίες είμαστε κουρασμένοι  για  μια  εκτενέστερη  προσευχή. Και όταν η κατανόηση ανατέλλει και στα  δύο.  στο  νου  και  στην  καρδιά.  Όταν  η  προσευχή  του  Ιησού  με  όλο  το  θεολογικό  της  περιεχόμενο  είναι  βαθιά μπολιασμένη στο νου και την καρδιά μας.    [//178] (ΔΥΣΤΥΧΩΣ Η ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΔΙΚΕΙ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ)  3.  τότε  κάθε  τι  που  ανακαλύψαμε  μπορεί  να  συγκεντρωθεί  μέσα  σ’  ένα  και  μόνο  όνομα:  ΙΗΣΟΥΣ.  Είναι  πια  φανερό  ότι πριν  από  την  πτώση  του  Αδάμ  προηγήθηκε  μια  καταστροφή  στην  ουράνια  κυριαρχία.

 ζητώντας  [//181] απ’ αυτόν  να ενωθεί μαζί μας.  Δεν  υπάρχει  ακριβής  σειρά  των  λέξεων.  Ο  Θεός  εμφύσησε  την  πνοή  του  στον  άνθρωπο  και  ελκυόμαστε  προς  αυτόν. 7. μένει αχώριστος  με τον Πατέρα.  Μας  προσκάλεσε  λέγοντας: «Ο διψών.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 92 ‐ αμαρτωλούς» αφού μπορούμε να ομολογήσουμε ότι εγώ ο ίδιος είμαι αμαρτωλός.  είναι  δυνατόν  να  μη  γνωρίζουμε  «τις  εστιν  ούτος»  (Ματθ.  Μας  περιμένει  με  αγάπη. «Ός δ’ αν πίη εκ του ύδατος ου εγώ δώσω αυτώ. Ίσως ανησυχούμε για γεγονότα  που  αφορούν  τους  συμπατριώτες  μας.  Η προσευχή στο όνομα του Ιησού σιγά‐σιγά μας ενώνει μαζί του.  Η  ομόφωνη  μαρτυρία  των  Πατέρων  ανά τους αιώνες για το χριστιανικό ασκητισμό επιμένει στο σπουδαιότατο αυτό  σημείο της αναγνωρίσεως του εαυτού μας σαν αμαρτωλού.  Και  εμείς  στη  βιασύνη  μας  να  ρθούμε  προς  τον Πατέρα επικαλούμαστε το όνομα του Υιού του: «Κύριε Ιησού Χριστέ.  είναι  βασικό  ν’  ακολουθήσουμε  τις  ομόφωνες  διδασκαλίες  τους.  Για να μας οδηγήσει σε αποτελέσματα η άσκηση της ευχής.8).  Ο  Χριστός  δίψασε  για  να  γνωρίσουμε  τον  Πατέρα.  Μας  καλεί.  Όταν προφέρουμε το όνομα του Ιησού Χριστού.  εαυτούς  πλανώμεν  και  η  αλήθεια  ουκ  έστιν εν ημίν» (Α’ Ιωάν. ο προαιώνιος Λόγος. ου  μη  διψήση  εις  τον  αιώνα.35).  και  γενικότερα  τον  κόσμο  ολόκληρο·  τότε  ικετεύουμε:  «Κύριε  Ιησού  Χριστέ.  και μόνο ο Θεός μπορεί να κρίνει τους άλλους). δια του Χριστού. 1. να είμαστε ενωμένοι  μαζί  του  σ’  όλη  την  αιωνιότητα. πράγμα το οποίο είναι γεμάτο πόνο και  απελπισία.  Ιησού  Χριστέ.  ελέησον  με  (τον  αμαρτωλόν)»  και  άλλοι  ακόμα  μπορούν  να  προσευχηθούν:  «Υιέ  του  Θεού. ελέησον με.  Μερικοί  προτιμούν  να  λένε:  «Υιέ  του  ζώντος  Θεού».7).6).  τη  χώρα  μας. ελέησον με τον αμαρτωλόν». Ερχόμαστε σε  ζωντανή επικοινωνία μαζί του.  «Ουδείς  έρχεται  προς  τον  πατέρα  ει  μη  δι’  εμού»  (Ιωάν. ερχέσθω προς με και πινέτω» (Ιωάν.  πρώτα  με  σταθερή  πίστη  στο  Χριστό  ως  Θεό  και  Σωτήρα  και  ύστερα  με  την  αναγνώριση  ότι  βρισκόμαστε  σε  .10)  και  αντιλαμβανόμαστε  απλά  μια  δύναμη  να  «εξέρχεται  απ’  αυτού».  αλλά  το  ύδωρ  ό  δώσω  αυτώ  γενήσεται  εν  αυτώ  πηγή  ύδατος  αλλομένου  εις  ζωήν  αιώνιον»  (Ιωάν.  Και  όταν  γινόμαστε  σε  συντριβή  τόσο  ευαίσθητοι  για  την  απόσταση που μας χωρίζει από το Θεό.  ελέησον  ημάς  και  τον  κόσμον  σου  άπαντα».  τότε  και  μόνο  αρχίζουμε  σοβαρά  να  επικαλούμαστε  το  όνομα  του  Θεού.  Εν  συνεχεία  [//180] όμως η πρόοδος εξαρτάται από μια συνεχώς αυξανόμενη αναγνώριση της  αμαρτωλότητάς  μας.3. Ο Θεός Πατέρας έρχεται σε επικοινωνία με τον άνθρωπο δια του  Λόγου του. για την οποία  οι  πατέρες  και  οι  οδηγοί  μιλούν  με  τόση  μεταρσίωση. 6.  Χωρίς  αυτή  την  αναγνώριση  δεν  υπάρχει  αλήθεια  στην  προσευχή  μας. Υιέ του  Θεού. Ο Χριστός. του Υιού του.  4.  21.  Αυτή  η  δίψα  για  το  Θεό  χρωματίζει  την  ζωή  μας  ολόκληρη  και  σ’  αυτή  την  κατάσταση  περιμένουμε μέχρι τη μέρα του θανάτου μας.  «Εάν  είπωμεν  ότι  αμαρτίαν  ουκ  έχομεν.  14. Βασανιζόμαστε από την επιθυμία να τον φθάσουμε.  του  σωτήρα  μας:  «Ιησού  σώσον  με». αυτός που είναι πανταχού παρών μας ακούει. «Ο πιστεύων εις  εμέ ου μη διψήση» (Ιωάν.14). τον αμαρτωλόν».  άλλοι  παραλείπουν  το  «Υιέ  του  Θεού»  εξ  ολοκλήρου  και  μικραίνουν  την  αίτηση  λέγοντας:  «Κύριε. Αρχικά.

 σωθήσεται» (Ιωήλ 2.  τελειώνουν τη ζωή τους σε οξεία υπερένταση· όμως εκείνοι που αντιλαμβάνονται  την παρουσία της αμαρτίας μέσα τους να τους απομακρύνει από το Θεό. Και σ’ αυτή την κατάσταση συνεχίζουμε.  Τον  παρακαλούμε:  «Κύριε  Ιησού  Χριστέ.  Εάν  αυτό  το  όνομα  μας  αποκαλύπτει  το  μυστήριο  της  αγάπης  του  αγέννητου  Πατέρα. ελέησόν με τον αμαρτωλόν». να  μην  βλάψουμε  τον  αδελφό  μας.  24.  Αυτή  η  τάση  που  προκαλείται  από  την  αποστροφή  στη  διάπραξη  της  αμαρτίας.  Υιέ  Θεού.  Κατηγορούμε τον εαυτό μας για όλα τα πράγματα.32).  .  η  οποία  γεννά  προσευχή  μετανοίας  και  η  οποία μπορεί ν’ ανυψωθεί σε τέτοιο ύψος εντάσεως.  Όσο  το  ταχύτερο  χάνουμε  την  ταπεινότητά  μας. Δεν σκεφτόμαστε τίποτα.  Ο  Θεός ακούει αυτήν την ευγενή προσευχή και βιάζεται για τη σωτηρία μας. ώστε η διάνοια σταματά και  δεν  βγαίνουν  λέξεις  παρά  μόνο  η  μοναδική  κραυγή:  «Σώσον  με. και είπεν αυτοίς  ότι ούτω γέγραπται και ούτως έδει παθείν τον Χριστόν και αναστήναι εκ νεκρών  τη  τρίτη  ημέρα.  Δεν  υπάρχει  τίποτα  το  σπουδαιότερο στη ζωή μας από τη γνώση του αληθινού Θεού και τη  γνώση του  δρόμου  για  την  ένωση  μας  μαζί  του.  Κύριε  Ιησού  Χριστέ.  τότε  θα  αγαπήσουμε  αυτό  καθ’  αυτό  το  όνομα. Δεν  αναζητούμε  τίποτα. 3.  πρέπει  να  διατηρηθεί.  τόσο γρηγορότερα ανεβαίνει η προσευχή μας στο Θεό. μηδενίζεται. προορίσας ημάς εις υιοθεσίαν δια Ιησού  Χριστού εις αυτόν» (Εφ.  «Τότε διήνοιξεν αυτών τον νουν του συνιέναι τας γραφάς.  Με  όση  δύναμη  έχουμε  προσπαθούμε  να  συλλάβουμε  και  να  εφαρμόσουμε  τις  εντολές  του  Χριστού.  Καταδικάζουμε  τον  εαυτό  μας  σαν άξιο της κολάσεως.  Δεν  περιμένουμε  εξαιρετικά  χαρίσματα  από  ψηλά.  π. 1. παρευρίσκεται –αν και πολλές φορές δεν  το αντιλαμβανόμαστε– σε κάθε βήμα που κάνουμε.  Τούτο  περιλαμβάνει «την γνωριμίαν μετά του μυστηρίου του αποκεκρυμμένου από των  αιώνων εν τω Θεώ τω τα πάντα κτίσαντι δια Ιησού Χριστού» (Εφεσ.  Και  τότε  μια  νέα  ενέργεια  αποκαλύπτεται  μέσα  τους.χ. μετρούν  τη  ζωή  τους  κάτω  από  ασύγκριτα  μεγαλύτερη  ένταση.  ελέησον  με  τον  αμαρτωλόν». «Καθώς  και εξελέξατο  [//183] ημάς εν αυτώ προ καταβολής κόσμου είναι ημάς αγίους και  αμώμους κατενώπιον αυτού.  Πρέπει  ν’  αντιληφθούμε  τί  σημαίνει  το  όνομα  του. ός αν επικαλέσηται [//182] το όνομα Κυρίου.9).  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 93 ‐ θανάσιμο  κίνδυνο.4.  και  κηρυχθήναι  επί  τω  ονόματι  αυτού  μετάνοιαν  και  άφεσιν  αμαρτιών  εις  πάντα  τα  έθνη»  (Λουκ.  Άνθρωποι  που  προσβλήθηκαν  από  πολύ  σοβαρή  ασθένεια. Εάν η υπερηφάνεια ενεργεί πάνω μας ή  βρίσκουμε  τα  σφάλματα  των  άλλων  ή  ακόμα  έχουμε  εχθρότητα. «Και  έσται πας.  Πλησιάζουμε  το  Θεό  σαν  οι  ελεεινότεροι  από  τους  αμαρτωλούς.  εκτός  αν  μπορέσουμε  να  ζήσουμε  με  την  αμαρτία.5).  Όσο  περισσότερο  ταπεινή  γνώμη  έχουμε  για  τον  εαυτό  μας.  παρά  συγχώρηση  και  έλεος. εν αγάπη.  Αυτοί  πραγματικά  θεωρούν  τον  εαυτό  τους  σαν  «χείριστον  πάντων  ανθρώπων». Η αμαρτία είναι πολύ ύπουλη.45‐47).  καρκίνο.  τότε  ο  Κύριος  στέκεται μακριά μας.  τόσο  γρηγορότερα  κάθε  ασκητική προσπάθειά μας. Παρακαλούμε  το Θεό να μας βοηθήσει να μην πικράνουμε το Άγιο Πνεύμα με τα πάθη μας.  ζώντας  σύμφωνα  με  αυτές.

 

Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 94 ‐

Είναι  βασικό  για  όλους  μας,  ύστερα  από  προσευχή  πολλών  ετών,  να 
μεταμορφώσουμε  την  πεσμένη  φύση  μας,  ώστε  να  μπορέσουμε  να 
συναντηθούμε  με  την  αλήθεια  που  αποκαλύφτηκε  σ’  εμάς,  πριν  να 
αποχωρήσουμε  από  τον  κόσμο  τούτο.  Ο  πελώριος  αυτός  αγώνας  μας  προκαλεί 
φόβο  στην  καρδιά  μας.  Μακροχρόνιος  ασκητικός  αγώνας  μας  αποδείχνει  ότι 
κάθε  τι  που  αποκαλύφτηκε  στο  Ευαγγέλιο  συμμετέχει  σ’  ένα  άλλο  υψηλότερο 
επίπεδο. Το φως της Θεότητας αντικατοπτρίζεται σε γήϊνα επίπεδα, όπως π.χ. η 
εντολή  να  αγαπάμε  τους  εχθρούς  μας  και  να  είμαστε  τέλειοι,  όπως  ο  Πατέρας 
μας είναι τέλειος. Πώς είναι δυνατό για μας να υπακούσουμε σ’ αυτή την εντολή, 
αν  αυτός  που  μας  έδωσε  την  εντολή,  δεν  κατοικήσει  μέσα  μας;  Γι’  αυτό  και  η 
κραυγή μας: «Κύριε, Ιησού Χριστέ, Υιέ του Θεού, ελέησον με τον αμαρτωλόν». 
Πολλές  φορές,  όταν  λέμε  την  ευχή  του  Ιησού,  ο  νους  μας  κυριεύεται  από 
κάθε  είδους  άκαιρες  σκέψεις,  που  αφαιρούν  την  προσοχή  από  την  καρδιά.  Η 
προσευχή  μας  δεν  φαίνεται  να  καρποφορεί,  γιατί  ο  νους  δεν  μετέχει  στην 
επίκληση  του  ονόματος  του  Κυρίου  και  μόνο  τα  χείλη  συνεχίζουν  μηχανικά  να 
επαναλαμβάνουν τις λέξεις. Αλλά υπάρχει σημασία σ’ αυτή την εφόρμηση των 
ακαίρων  σκέψεων.  Η  προσευχή  μας  γίνεται  σαν  να  ήταν  μια  φωτεινή  δεσμίδα 
που  συγκεντρώνει  τις  ακτίνες  στα  σκοτεινά  σημεία  της  ζωής  μας  και  που  μας 
αποκαλύπτει τα πάθη ή τις επιθυμίες που κατέχουν την ψυχή. Μαθαίνουμε με τί 
έχουμε  να  αντιπαλαίψουμε.  Βλέπουμε  τις  αδικίες  που  μας  κυριεύουν.  Και  τότε 
επικαλούμαστε  με  περισσότερη  ένταση  το  όνομα  του  Θεού  και  η  μετάνοια  μας 
γίνεται [//184] εντατική. «Κύριε, Ιησού Χριστέ, Υιέ Θεού, ελέησον με». 
Ύστερα  από  μακροχρόνιο  ασκητικό  αγώνα  στην  εφαρμογή  των  εντολών 
του Χριστού, στην πράξη της προσευχής, ο νους και η καρδιά ενώνονται και ζουν 
μαζί  την  αποκάλυψη  που  δωρήθηκε  από  το  Θεό.  Η  πρωταρχική  αθωότητα  και 
ακεραιότητα  του  ανθρώπου  αποκαθίστανται.  Η  αγάπη  και  η  γνώση  ενώνονται 
σε μια οντολογική ενώση. Αρχικά βέβαια κυριαρχεί το συναίσθημα της αγάπης. 
Όσο περνά ο χρόνος, η αγάπη διαχέεται, διαποτίζει τα πάντα και δεν αισθάνεται 
κανείς την ανάγκη για περισσότερη γνώση. Η γλυκύτητα της αγάπης φέρνει το 
νου  μέσα στην  καρδιά,  για  να θεωρήσει  θαμπωμένος  τι  συμβαίνει  εκεί.  Ύστερα 
μόνο  η  εντολή  «αγαπήσεις  τον  Θεόν  εξ  όλης  της  διανοίας  σου»  (Μαρκ.  12,30) 
βάζει  το  νου  να  εργαστεί  κατά  φυσικό  τρόπο.  Η  πρόοδος  επίσης  αργεί.  Κατά 
ανάλογο  τρόπο,  όπως  το  φως  της  γνώσεως  γεμίζει  το  νου,  έτσι  κι  αυτός  με  τη 
σειρά  του  αιχμαλωτίζεται  από  την  αγάπη  προς  το  Θεό.  Η  σύνθεση  της  αγάπης 
που στερεώνεται στην καρδιά με το φως της νοερής γνώσεως θεωρείται από τους 
Πατέρες  σαν  τελειότητα.  Αλλά  ποτέ  δεν  πρέπει  ν’  αναπαυόμαστε 
ευχαριστημένοι,  δεν  πρέπει  να  λησμονάμε  την  διαρκή  πιθανότητα  των 
πανούργων  επιθέσεων  του  Εωσφόρου,  που  η  διάνοιά  του  κατέχει  κοσμικές 
διαστάσεις. Μόνο εκείνοι που πλησίασαν την ουράνια φλόγα με φόβο και τρόμο 
έχουν  τη  δυνατότητα  να  γνωρίσουν  τα  θεία  δώρα  του  Θεού  μονο  εκείνοι  που 
σταθερά διατηρούν μια ταπεινή γνώμη για τον εαυτό τους στις καρδιές τους. 
Εκείνοι μόνο που φυλάνε καθαρή τη συνείδηση, όχι μόνο μπροστά στο Θεό 
αλλά και μπροστά στους πλησίον τους – μπροστά στα υλικά πράγματα, τα οποία 
είναι  [//185]  προϊόντα  της  εργασίας  του  ανθρώπου,  αυτοί  προσέχουν  όλη  τη 

 

Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 95 ‐

δημιουργία.  Προσευχή  που  προσφέρεται  με  ταπείνωση,  ενώνει  νου  και  καρδιά, 
ακόμα  και  το  σώμα  αισθάνεται  τη  θερμότητα  και  την  αγιασμένη  ενέργεια  που 
προέρχεται από το όνομα του Ιησού. Ύστερα από ένα χρονικό διάστημα –κι αυτό 
διαφέρει  για  καθένα  μας–  η  προσευχή  μπορεί  να  γίνει  σε  μας  μια  διαρκής 
κατάσταση,  που  μας  συνοδεύει  σε  κάθε  απασχόλησή  μας.  Θα  προσευχόμαστε 
ενώ θα μιλάμε και ενώ θα σιωπούμε. Δεν θα μας εγκαταλείπει κατά τη διάρκεια 
της  εργασίας  μας,  και  πολλοί  (ίσως  όχι  πάρα  πολλοί)  προσεύχονται  και  όταν 
κοιμούνται.  Όταν  με  αυτή  την  προσευχή  η  Θεία  παρουσία  γίνεται  τόσο  ισχυρή, 
ώστε ο νους να οδηγείται στην θεωρία, το σύνολο όλων όσων λαβαίνουμε πείρα 
μας εμπνέει λέξεις συγγενικές προς αυτές της Αγίας Γραφής. Το πνεύμα ψέλνει 
ύμνους  σαν  αυτούς  των  αρχαίων  προφητών,  ανακαλύπτουμε  νέες  δοξολογίες. 
Αλλά  ο  αγωνιστής  της  προσευχής  όσο  υπάρχει  πάνω  στη  γη  διατηρεί  την 
ταπεινότητα στην καρδιά του με την αυτοκαταδίκη του: «Κύριε Ιησού Χριστέ, Υιέ 
του ζώντος Θεού, ελέησόν με». 
Υπάρχουν  δύο  είδη  ταπεινώσεως,  η  ανθρώπινη  και  η  Θεία.  Η  πρώτη 
εκφράζεται  με  την  ασκητική  πεποίθηση  «είμαι  ο  χείριστος  πάντων  των 
ανθρώπων» και βασίζεται στη ρίζα της ζωής που συνοδεύεται με προσευχή στο 
όνομα του Ιησού. Χωρίς αυτή την ταπείνωση το δεύτερο είδος, αυτό του Χριστού 
και ταιριαστό στο Θεό, θα παραμείνει απλησίαστο. Γι’ αυτή τη θεία ταπείνωση ο 
Γέροντας  Σιλουανός  γράφει:  «Ο  Κύριος  με  δίδαξε  να  διατηρώ  το  νου  μου  στην 
κόλαση  και  όχι  στην  απελπισία.  Και  έτσι  η  ψυχή  μου  ταπεινώνεται  μόνη  της. 
Αλλά ακόμα αυτή δεν είναι η αληθινή ταπείνωση, την οποία δεν υπάρχουν λόγια 
να περιγράψω. Όταν η ψυχή πλησιάζει τον Κύριο,  [//186] είναι φοβισμένη. Αλλά 
όταν  βλέπει  τον  Κύριο,  την  ωραιότητα  της  δόξας  του,  γεμίζει  με  χαρά  που  δεν 
εκφράζεται  με  λόγια  και  μέσα  στην  γλυκύτητα  του  Αγίου  Πνεύματος  και  την 
αγάπη του Θεού λησμονεί εξ ολοκλήρου τα γήϊνα. Αυτός είναι ο παράδεισος του 
Κυρίου. Όλοι θα ζουν με αγάπη και η χριστοειδής ταπείνωσή τους θα κάνει κάθε 
άνθρωπο  ευτυχισμένο,  βλέποντας  τους  άλλους  σε  μεγαλύτερη  δόξα.  Η 
ταπεινότητα του Χριστού κατοικεί στους ελάχιστους που ευχαριστούνται να είναι 
οι ελάχιστοι των ανθρώπων. Ο Κύριος μου έδωσε εμπειρία από αυτό». 
Ο Κύριος είπε: «όστις υψώσει εαυτόν ταπεινωθήσεται και όστις ταπεινώσει 
εαυτόν  υψωθήσεται»  (Ματθ.  23,12).  Στη  χριστοειδή  αγάπη  δεν  υπάρχει  ψεύτικη 
ταπείνωση  ούτε  σύμπλεγμα  κατωτερότητας.  Είναι  άγια,  τέλεια.  Η  Βασιλεία 
ανήκει σ’ αυτήν. Είναι καθαρό φως, στο οποίο δεν υπάρχει σκοτάδι. Αγκαλιάζει 
όλη τη δημιουργία με χαρά για τη σωτηρία της. Λυπάται για την πτώση κάποιου. 
Η παρουσία της χριστοειδούς ταπεινώσεως στις καρδιές μας σηκώνει το πνεύμα 
στη  σφαίρα  του  ακτίστου  Φωτός,  όπου  δεν  υπάρχει  θάνατος.  Το  αισθανόμαστε 
καθώς  ο  Θεός  ζει  μέσα  μας.  Οι  Γραφές  διακηρύττουν  ότι  ο  Θεός  είναι  αγάπη. 
Μπορούμε να πούμε ότι ο Θεός είναι ταπείνωση. 
Η ευχή του Ιησού θα μας οδηγήσει ν’ ανακαλύψουμε ότι κάθε ανθρώπινη 
ύπαρξη  είναι  μοναδική,  για  την  οποία  ο  Χριστός  σταυρώθηκε.  Όπου  υπάρχει 
μεγάλη  αγάπη  η  καρδιά  αναγκαστικά  υποφέρει  και  αισθάνεται  λύπη  για  κάθε 
δημιούργημα,  ιδιαίτερα  όμως  για  τον  άνθρωπο.  Όμως  η  εσωτερική  μας  ειρήνη 
παραμένει  ασφαλής,  ακόμα  και  όταν  στον  έξω  κόσμο  τα  πάντα  βρίσκονται  σε 

 

Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 96 ‐

αναταραχή.  «Κύριε  Ιησού  Χριστέ,  Υιέ  του  ζώντος  Θεού,  ελέησον  ημάς  και  τον 
κόσμον σου». Μερικοί άνθρωποι, όταν  [//187] προσεύχονται στο όνομα του Ιησού 
Χριστού,  προσπαθούν  να  συγκεντρωθούν  ολοκληρωτικά  σ’  αυτόν.  Μέρα  και 
νύκτα  διώχνουν  κάθε  άλλη  σκέψη.  Αυτός  ο  τρόπος  ζωής  βασικά  είναι  δυνατός 
μόνο  στην  απομόνωση.  Αποδέσμευση  του  νου  απ’  όλες  τις  γήϊνες  έννοιες  δίνει 
βαθιά  ησυχία  στην  ψυχή.  Αλλ’  αυτό  παρ’  όλη  την  αξία  του  δεν  είναι  αυτό  καθ’ 
αυτό  το  τέλος.  Το  θείο  Πνεύμα  οδηγεί  την  καρδιά  να  ευσπλαχνιστεί  όλη  την 
κτίση  και  τότε  η  προσευχή  γίνεται  ένα  «βασίλειον  ιεράτευμα»  (Α’  Πετρ.  2,9). 
Αγάπη  που  απευθύνεται  προς  τον  κόσμο,  εμπλέκεται  αναπόφευκτα  σε 
περιπέτειες,  και  συνέχεια  επηρεάζεται  από  τις  εναλλαγές  των  γεγονότων.  Η 
λειτουργική  προσευχή  χρησιμοποιεί  κατάλληλο  λεξιλόγιο  για  το  όραμα  της, 
αλλά  η  προσωπική  προσευχή  μπορεί  να  ακολουθεί  τον  ένα  τύπο:  «Κύριε  Ιησού 
Χριστέ, Υιέ του Θεού, ελέησον ημάς και τον κόσμον σου». 
Έλαχε  στον  κλήρο  μας  να  γεννηθούμε  στον  κόσμο  κατά  μια  τρομακτικά 
ταραγμένη περίοδο. Δεν είμαστε μόνο παθητικά θεατές, αλλά μέχρι ένα σημείο 
συμμέτοχοι στον ισχυρό αγώνα ανάμεσα στην πίστη και στην απιστία, ανάμεσα 
στην  ελπίδα  και  την  απελπισία,  ανάμεσα  στο  όνειρο  της  αναπτύξεως  του 
ανθρωπίνου  γένους  σ’  ένα  μοναδικό  παγκόσμιο  σύνολο  και  στην  τυφλή  ροπή 
προς  τη  διάλυση  σε  χιλιάδες  αδιάλλακτες  εθνικές,  φυλετικές,  ταξικές,  ή 
πολιτικές ιδεολογίες. Ο Χριστός μας διακήρυξε το θείο μεγαλείο του ανθρώπου, 
υιού του Θεού και εμείς ακόμα καταπνιγόμαστε από το θέαμα της αξιοπρέπειας 
του  ανθρώπου  που  σαδιστικά  εμπαίζεται  και  ποδοπατείται.  Η  πιο 
αποτελεσματική  συνεισφορά  μας  στη  νίκη  του  καλού  είναι  να  προσευχόμαστε 
για τους εχθρούς μας και όλο τον κόσμο. Δεν το πιστεύουμε μόνο, γνωρίζουμε τη 
δύναμη  της  αληθινής  προσευχής.  Δεν  αγνοούμε  όμως  την  προφητεία  της 
αποκαλύψεως, ότι θα επιτραπεί  [//188] στο κακό να βρει την πλήρη έκφρασή του 
και  έτσι  να  φέρει  ένα  τέλος  στην  ιστορία  αυτής  της  γης.  Τότε  θα  ‘ρθει  η  τελική 
κρίση,  που  θα  γίνει  στα  όρια  του  χρόνου  κατά  τον  οποίο  «ο  άγγελος  ώμοσεν  … 
ότι χρόνος ουκέτι έσται» (Αποκ. 10,6). 
Στο μεταξύ εμείς ποτέ δεν πρέπει να πάψουμε να επικαλούμαστε τον Υιό 
του Θεού να ελεήσει εμάς και τον κόσμο του.  
Η  αιώνια  ζωή  στον  κόλπο  της  Αγίας  Τριάδας  είναι  η  ριζική  έννοια  των 
κλήσεων  της  Καινής  Διαθήκης.  Η  σημαντικότερη  ανάγκη  μας  είναι  να 
κυριαρχήσουμε  πάνω  στην  αμαρτία,  που  φέρει  το  θάνατο  στις  ψυχές  μας. 
Ελάχιστοι  ύστερα  από  μακρό  αγώνα  ανταποκρίνονται  εξ  ολοκλήρου  στη  θεία 
κλήση. Αλλά υπάρχουν αρκετοί μάρτυρες στο παρελθόν, όπως υπάρχουν και στο 
παρόν, που ομολογούν ότι δύσκολα άγγιξε τις καρδιές η αγάπη του Πατέρα και 
του  Υιού  και  του  Αγίου  Πνεύματος  μπροστά  σ’  όλες  τις  δυσκολίες.  Όμως  η 
ταλαιπωρία  εμφανίζεται  πολύ  ασήμαντη,  όταν  συγκριθεί  με  τον  πλούτο  της 
δωρεάς  και  κατά  ένα  τρόπο  που  δεν  αποδεικνύεται,  αλλά  είναι  εξ  ολοκλήρου 
πραγματικός,  αντιλαμβανόμαστε  ότι  περάσαμε  μέσα  από  το  θάνατο  στη  θεία 
αιωνιότητα. 
Χριστός Ανέστη εκ νεκρών! 
Με το θάνατο του νίκησε το θάνατο 

            .  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 97 ‐ και μας δώρησε την αιώνια ζωή.

  Στογιάννου.  Αυτό  το  βιβλίο  είναι  η  μαρτυρία  ενός  ασκητή  της  εποχής  μας  πάνω  σε  οδούς.  Η  βιβλιοδεσία έγινε στο βιβλιοδετείο «Η ΜΕΛΙΣΣΑ».  Όλη  η  ζωή  και η πίστη ενός γέροντα μοναχού.      .  ερημίτης  στα  Καρούλια  και  μετά ως πνευματικός σε πολλά μοναστήρια. κυριευμένος από το  Πνεύμα. του αρχιμανδρίτη Σωφρονίου. μέχρι τη μέρα που. που επιτρέπουν να περάσουμε από την ατομική μορφή της ύπαρξης στην  προσωπική  μορφή  της  ύπαρξης  του  όντος  –  μ’  άλλα  λόγια  να  πραγματοποιήσουμε την αρχή του προσώπου.  δε  θα  μπορούσε  ν’  αποτελέσει  τον  πρόλογο  μιας  μεγάλης  πνευματικής  αναγέννησης.  Σωφρονίου  τυπώθηκε το Δεκέμβριο του 1982 στο Τυπογραφείο «ΝΕΑ ΣΤΟΙΧΕΙΟΘΕΤΙΚΗ» για  λογαριασμό  των  εκδόσεων  Π.  που  μαστίζει  ολόκληρο  τον  κόσμο.  δεν  σταμάτησε  την  έρευνα  για  την  αλήθεια. εγκατέλειψε τα πάντα και πήγε να ζήσει για χρόνια στο Άγιον Όρος ως  μοναχός  στο  μοναστήρι  του  Αγίου  Παντελεήμονα.  ο  Γέροντας  Σιλουανός. το γιόγκα και το διαλογισμό  … Τίποτα δεν μπορούσε  να ικανοποιήσει την δίψα του Απολύτου.  Γεννημένος  το  1896  στην  τσαρική  Ρωσία.  Πίστός στη θεία θεωρία και στο έργο που του εμπιστεύτηκε ο πνευματικός  του  πατέρας. στο οποίο βρίσκεται πάνω απ’ όλα  η δική μας «εικόνα και ομοιότητα» του Θεού. δεν είναι παρά  απάντηση  σ’  αυτή  την  ερώτηση.          Το  βιβλίο  «Η  ζωή  Του  ζωή  μου»  του  Αρχιμανδρίτου  π.  από  μικρή  ηλικία.  Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΖΩΗ ΜΟΥ     ‐ 98 ‐   ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ  Η  σύγχρονη  κρίση.  μέσα  από  την  εμπειρία της ζωγραφικής. Η προσευχή γίνεται το ένδυμα και η  αναπνοή του.  του  οποίου  εξέδωσε  στη  συνέχεια  τα  συγγράμματα.  Πουρναρά  με  επιμέλεια  του  Βασ.  ο  Πατήρ  Σωφρόνιος  ίδρυσε  εδώ  και  25  χρόνια  μια  μοναστική  ορθόδοξη κοινότητα στην Αγγλία.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful