OBRAZOVNI PROGRAM

MAŠINSKI TEHNIČAR ZA ENERGETIKU

SADRŽAJ OPŠTI DIO ................................................................................................... 3  1. NAZIV PREDMETA: MAŠINSKI TEHNIČAR ZA ENERGETIKU ....................................... 3  2. NASTAVNI PLAN ........................................................................................ 3  POSEBNI DIO ................................................................................................ 5  1. PREDMETNI PROGRAMI ................................................................................ 5  1.1. OPŠTEOBRAZOVNI PREDMETI ...................................................................... 5  1.2. STRUČNO TEORIJSKI PREDMETI .................................................................. 6  1.2.1. TEHNIČKO CRTANJE SA MAŠINSKIM ELEMENTIMA .......................................... 6  1.2.2. MAŠINSKI MATERIJALI .......................................................................... 14  1.2.3. MEHANIKA ........................................................................................ 18  1.2.4. ELEKTROTEHNIKA SA ELEKTRONIKOM ...................................................... 24  1.2.5. TEHNOLOGIJA OBRADE ........................................................................ 33  1.2.6. HIDRAULIKA I PNEUMATIKA ................................................................... 43  1.2.7.ENERGETSKA POSTROJENJA I PROCESI ...................................................... 53  1.2.8.TERMODINAMIKA I TERMOTEHNIKA ........................................................... 86  1.2.9. MJERENJE, AUTOMATIZACIJA I REGULACIJA .............................................100  1.2.10. PREDUZETNIŠTVO ............................................................................120  1.2.11.C. PRAKTIČNA NASTAVA .....................................................................126  1.3.1. STRANI JEZIK II .................................................................................159  1.3.2. EKOLOGIJA I ZAŠTITA ŽIVOTNE SREDINE ..................................................160  1.3.3. POSLOVNA KOMUNIKACIJA ...................................................................165  1.3.4. ORGANIZACIJA RADA I SISTEM KVALITETA ................................................172  1.2.5. MEHATRONIKA ..................................................................................183  1.3.6. INDUSTRIJSKA POSTROJENJA ...............................................................193  1.3.7. ENERGETSKA EFIKASNOST ...................................................................201  2. STRUČNI ISPIT ........................................................................................208  2.1. ISPITNI KATALOZI ZA STRUČNO -TEORIJSKI DIO ISPITA ...................................208  2.1.1. ENERGETSKA POSTROJENJA I PROCESI ....................................................208  2.1.2. MJERENJE, AUTOMATIZACIJA I REGULACIJA .............................................211  2.2. ISPITNI KATALOG ZA STRUČNI RAD ...........................................................214  2.2.1. ISPITNI KATALOG PRAKTIČNOG DIJELA STRUČNOG ISPITA, STRUČNI RAD ..........214  3. OBAVEZNI NAČINI PROVJERAVANJA ZNANJA ..................................................218  4. USLOVI ZA NAPREDOVANJE I ZAVRŠETAK OBRAZOVNOG PROGRAMA.....................219  5. NAČIN PRILAGOĐAVANJA UČENICIMA SA POSEBNIM POTREBAMA .........................219  6. NAČIN PRILAGOĐAVANJA PROGRAMA OBRAZOVANJU ODRASLIH ..........................219  7. PROFIL STRUČNE SPREME NASTAVNIKA I STRUČNIH SARADNIKA ..........................219  8. OBLIK ORGANIZACIJE IZVOĐENJA OBRAZOVNOG PROGRAMA ..............................221  9. PROFESIONALNA PRAKSA ..........................................................................222  10. SLOBODNE AKTIVNOSTI ..........................................................................223 

2

OPŠTI DIO 1. Naziv programa: MAŠINSKI TEHNIČAR ZA ENERGETIKU 2. Nastavni plan
I Nastavni predmeti grupe predmeta sed. god. Opšte obrazovni predmeti Maternji jezik i književnost 3 108 Matematika 3 108 Strani jezik 2 72 Informatika 2 72 Fizičko vaspitanje 2 72 Društvena grupa predmeta 1. Istorija 2 72 2. Geografija 3. Sociologija Prirodna grupa predmeta 1. Fizika 2. Hemija 2 72 UKUPNO A 16 576 B Stručno-teorijski predmeti Tehničko crtanje sa 1. 3 108 mašinskim elementima 2. Mašinski materijali 2 72 3. Mehanika 2 72 Elektrotehnika sa 4. 2 72 elektronikom 5. Tehnologija obrade 6. Hidraulika i pneumatika Energetska postrojenja i 7. procesi Termodinamika i 8. termotehnika Mjerenje, automatizacija 9. i regulacija 10. Preduzetništvo UKUPNO B 9 324 C Praktična nastava 4 144 D Slobodne aktivnosti 1 36 E Izborna nastava 2 72 1. Strani jezik 2 72 Ekologija i zaštita životne 2. 2 72 sredine 3. Poslovna komunikacija Organizacija rada i sistem 4. kvaliteta 5. Mehatronika 6. Industrijska postrojenja 7. Energetska efikasnost F Profesionalna praksa 10 dana G Sedmični broj časova 32 H Broj radnih sedmica 36 Ukupno (A+B+C+D+E) = 4512 Redni Broj A 1. 2. 3. 4. 5. II sed. 3 3 2 2 2 2 14 god. 108 108 72 72 72 2 72 504 12 432 10 330 72 sed. 3 3 2 2 III god. sed. 108 108 72 72 3 3 2 2 IV god. 99 99 66 66 Ukupno 459 423 282 72 282 72 72 72 72 72 1842 108 2 2 2 2 3 72 72 72 72 108 2 4 2 2 11 4 1 2 2 2 396 144 36 72 72 72 2 72 2 2 2 2 32 33 72 66 66 66 2 72 2 72 2 72 10 dana 32 36 10 5 1 4 2 72 144 72 72 360 180 36 144 72 4 2 3 2 11 6 1 4 2 132 66 99 66 363 198 33 132 66 72 144 144 72 144 384 138 171 66 1443 666 141 420 282 72 72 144 138 138 138 30 141

10 dana 32 36

3

3. Ciljevi i zadaci obrazovnog programa - Osposobljavanje za planiranje, pripremanje, rad i provjera kvaliteta obavljenog posla. - Posjedovanje osnovnih znanja o propisima, normativima i standardima u energetici. - Osposobljavanje za analizu tehničke dokumentacije energetskih sistema. - Planiranje i terminiranje montaže energetskih postrojenja. - Učestvovanje u montiranju termoenergetskih postrojenja. - Učestvovanje u montiranju gasoenergetskih i pneumoenergetskih postrojenja. - Učestvovanje u montiranju hidroenergetskih postrojenja. - Učestvovanje u montaži nekonvencionalnih energetskih postrojenja. - Planiranje optimalnog vođenja postrojenja sa stanovišta ekonomičnosti i sigurnosti. - Osposobljavanje za izradu plana regulacije, održavanja i remontovanja postrojenja i uređaja. - Posjedovanje sistematičnosti i odgovornosti u radu. - Poznavanje jednog stranog jezika. - Posjedovanje informatičke pismenosti. - Racionalno korišćenje sredstava za rad, materijala, energije i vremena. - Osposobljavanje za primjenu propisa zaštite na radu i zaštite okoline. 4. Uslovi za upis, odnosno uključivanje u program za obrazovanje odraslih - U srednje stručno obrazovanje u četvorogodišnjem trajanju mogu se upisati lica koja su završila osnovnu školu ili završila dvogodišnju stručnu školu. - U redovno obrazovanje mogu se upisati i lica koja nijesu starija od 17 godina, izuzetno lica do 18-te godine uz odobrenje Nastavničkog vijeća škole. - Lica koja su napunila 18 godina uključuju se u program za obrazovanje odraslih. 5. Trajanje obrazovanja - Obrazovanje po obrazovnom programu Mašinski tehničar za energetiku traje četiri godine. 6. Prohodnost - U redovnom obrazovanju učenici napreduju u viši razred ako su iz svih predmeta tekuće godine postigli pozitivnu ocjenu i obavili profesionalnu praksu. - Lica koja su završila dvogodišnju stručnu školu mogu se upisati u drugi ili treći razred s obzirom na vrstu programa prethodnog obrazovanja uz polaganje dopunskih i diferencijalnih ispita. - Odrasli napreduju po programu u skladu sa planom za izvođenje obrazovnog programa za odrasle koji donosi škola. 7. Obrazovanje koje se stiče - Završetkom obrazovnog programa učenik stiče srednje stručno obrazovanje u četvorogodišnjem trajanju – MAŠINSKI TEHNIČAR ZA ENEGETIKU

4

1. FIZIČKO VASPITANJE 1. OPŠTEOBRAZOVNI PREDMETI 1.2.5.1. INFORMATIKA 1.1. MATERNJI JEZIK I KNJIŽEVNOST 1.1.1.6. MATEMATIKA 1.POSEBNI DIO 1.4.1. STRANI JEZIK 1. GEOGRAFIJA 1.9. SOCIOLOGIJA 1.1. PREDMETNI PROGRAMI 1.1.1. 5 . ISTORIJA 1.8.7.10.1.1. FIZIKA Napomena: Katalozi opšteobrazovnih programa su u nadležnosti Zavoda za školstvo.1. HEMIJA 1.3.

.Uočavanje i shvatanje funkcionalne međuzavisnosti elemenata.1.Upoznavanje sa vrstama. Opšti ciljevi nastave . svojstvima i primjenom mašinskih elemenata.tehnološke dokumentacije. . preciznost.Ovladavanje stručnom terminologijom neophodnom za komunikaciju u struci.Crtanje jednostavnih tehničkih crteža mašinskih elemenata i manjih sklopova u skladu sa standardima. uputstava. organizovani i samostalni rad uopšte. estetiku i urednost u rješavanju raznih zadataka i stvaranju navika za planski. . . šema i tehničke dokumentacije.TEORIJSKI PREDMETI 1.Razvijanje odgovornosti i preciznosti u radu.Poštovanje standarda tehničkog crtanja.Razumijevanje smisla za tačnost. tabela.1. standardima i simbolima koji se upotrebljavaju u tehničkom crtanju. . sklopova i mehanizama. . 6 . STRUČNO .Upoznavanje sa tehnologijom. .Izrada tehničko. . dijagrama. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave Vrste nastave Praktična Teorija Vježbe nastava 72 36 Razred I II III IV Ukupno Ukupno 108 72 36 108 3.2. pravilima. Naziv predmeta: TEHNIČKO CRTANJE SA MAŠINSKIM ELEMENTIMA 2. . propisa.Upoznavanje sa pojmom i vrstama projekcija. .Čitanje i razumijevanje tehničkih crteža. .2.Razvijanje ekološke svijesti za očuvanjem životne sredine. TEHNIČKO CRTANJE SA MAŠINSKIM ELEMENTIMA 1.

Konstruiše krive linije (elipsu.. dvije i tri ravni . hiperbolu .Crtanje geometrijskih konstrukcija .Crtanje projekcija na osnovu izometrijskog izgleda i dopunjavanje pogleda . krug) u opštem i Preporuke za izvođenje nastave Vježbe: .Razvija tehničku .Upoznaje razmjeru.Upoznaje se sa kulturu tehničko crtanje priborom za . Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi Razred: PRVI Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik Osnovi tehničkog crtanja .Rukuje priborom za .) .Navodi i nabraja urednost normalne prave osnovne .Upotreba linija .Razlikuje koso i pojmom kosog i ortogonalno ortogonalnog projiciranje projiciranja .) Osnovi nacrtne geometrije .Projekcija tijela i crtanje tijela u izometriji na osnovu projekcija .Crta simetrale duži geometrijske i uglova konstrukcije .Crta paralelne i .Razlikuje centralno . trougao. petougao.Razvija preciznost i .Dijeli duži na n jednakih dijelova .Konstruiše pravilne poligone (trougao.Crtanje presjeka geometrijskih tijela i mreže tijela 7 .Nacrtati tehničko pismo (rad olovkom) Vježbe: .Crta projekcije duži u opštem i specijalnom položaju .Crta projekcije tačke na jednu..I grafički rad (figura) Vježbe: .. kvadrat.Crta projekcije osnovnih geometrijskih likova (kvadrat.Spaja prave linije lukom datog polupriječnika .Upoznaje se sa .4. parabolu. zaglavlja standarde.Upoznaje se sa tehničkim pismom Geometrijske konstrukcije .Nacrtati jedan crtež sa osnovnim zaglavljem (rad olovkom) .Razvija tehničku .Upoznaje pojam i kulturu i paralelno vrste projiciranja projiciranje . vrste i sastavnice tehničkih crteža.Poznaje vrste tehničko crtanje tehničkih crteža.. šestougao. . zaglavlja . razmjere.Ispisuje tehničko pismo i sastavnice .

Crtanje izometrijskog izgleda predmeta na osnovu ortogonalnih izgleda . broj izgleda poglede.Upoznaje osnovna načela kotiranja i elemente kotiranja .Informativni ciljevi i sadržaji učenik Formativni ciljevi učenik specijalnom položaju .Određivanje nalijeganja .Objašnjava pravouglo crtanja izgleda (ortogonalno) .Crta jednostavne elemente u ortogonalnoj projekciji i aksonometriji Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave Tehničko crtanje .Razvija smisao za preciznost .Upoznaje osnovne određuje pojmove o tolerancije tolerancijama .Dopuna nedovršenih izgleda .Crta kotne i njihov raspored pomoćne kotne .Za pojedine vrste . vrstama presjeka.Crtanje trećeg izgleda na osnovu dva data .Razvija sposobnost ocjenjivanja i vrednovanja sopstvenog rada Vježbe: .Upoznaje se sa .Crta projekcije geometrijskih tijela u opštem i specijalnom položaju . izglede i .Crta u izometriji jednostavne elemente na osnovu ortogonalnih projekcija .Sa crteža čita i .Upoznaje se sa tolerancijskog osnovnim vrstama polja nalijeganja .Određivanje tolerancija iz tabela . razreza i detalja.Iz tabele čita dužinskih mjera vrijednosti .Određuje postupak .Upoznaje se sa presjecima i razrezima. šrafiranju i uprošćenjima pri crtanju Tolerancije i nalijeganja .Upoznaje se sa linije i označava crtanjem predmeta vrijednosti kota na na tehničkim crtežu crtežima .Određuje potreban projiciranje.Obašnjava veličine odstupanja za i položaj zadate tolerancije i tolerancijskih polja izračunava veličinu .Unošenje tolerancijskih mjera 8 .Razvija svijest o potrebi kvalitetnog rada Vježbe: .

Shvata značaj postizanja odgovarajućeg kvaliteta urađenog posla Vježbe: .Crtanje zakovanih spojeva .Upoznaje se sa mašinskih dijelova. postupkom izrade izrada skice skice .Navodi podjelu i vrste nerazdvojivih spojeva i njihovu primjenu .Upoznaje se sa tolerancijama oblika i položaja .Upoznaje se sa presjeka vrstama presjeka i .Informativni ciljevi i Formativni ciljevi sadržaji učenik učenik nalijeganja izborom tolerancija određuje preklop i nalijeganja ili zazor .Nacrtati potreban presjek koji crtež predmeta čini jasnijim Vježbe: .Upoznaje tolerancije kvaliteta površine Presjeci mašinskih djelova .Definiše način pripreme pozicija za primjenu odgovarajuće veze .Izrada crteža sklopa .Crta poseban i šrafiranjem djelimičan izgled presjeka predmeta Crtanje mašinskih elemenata .Pronalazi primjere primjene nerazdvojivih spojeva .Crtanje zavarenih spojeva .Upoznaje se sa uprošćenim crtanjem zupčanika i lančanog prenosa Izrada i razrada crteža .Upotrebljava instrumente i mjerne pribor za snimanje instrumente i mašinskih dijelova pribor za snimanje mašinskih dijelova Nerazdvojivi spojevi .Upoznaje se sa označava navoje crtanjem.II grafički rad (model mašinskog djela koga treba snimiti i nacrtati crtež) .Crta.Objašnjava vrste zakivaka.Dimenzionisanje zakovanog spoja kao i izbor zakovica iz tablica .Nacrtati crtež na osnovu skice mašinskog dijela .Objašnjava vrste Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave Vježbe: .Crta razne vrste . kotira i . kotiranjem i označavanjem navoja .Uprošćeno crta 9 .Nacrtati navojnu vezu Vježbe: .Upoznaje se sa uprošćenim crtanjem zavarenih spojeva . način zakivanja i primjenu .Vrši skiciranje .Navodi mjerne .

Upoznaje veze s glavčinama .Upoznaje se sa oblikovanjem i proračunom lijepljivih spojeva Razdvojivi spojevi .Pronalazi primjere elastičnog vezivanja elemenata .Navodi vrste.Upoznaje se sa primjenom.Upoznaje se sa oblikovanjem i proračunom lemljivih spojeva .Crtanje navojnih spojeva .Vrši proračun za različite vrste spojeva Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave . vrstama i karakteristikama opruga .Upoznaje se sa spojevima pomoću klinova .Skiciranje opruga . torzione i prstenaste opruge .Informativni ciljevi i sadržaji učenik zakovanih spojeva i dimenzionisanje zakovanih spojeva .Očitavanje dimenzija vijka i navrtke iz tablica . podjelu i primjenu navojnih spojeva .Razlikuje fleksione.Navikava se na samostalni rad i rad u grupi Vježbe: .Bira odgovarajuću vezu u zavisnosti od uslova .Upoznaje se sa oblikovanjem i dimenzionisanjem zavarenih spojeva .Iz tablica bira vijke i navrtke .Crtanje uzdužnih i poprečnih klinova . deformacije kod Formativni ciljevi učenik različite vrste spojeva .Upoznaje veze čivijama Elastične veze .Navodi vrste zavarenih spojeva i šavova i način označavanja na crtežima .Na osnovu zadatih uslova odabira klinove i dimenzioniše ih koristeći tablice .Primjeri proračuna navojnih spojeva .Upoznaje se sa proračunom navojnih spojeva .Pronalazi primjere primjene razdvojivih spojeva .Provjera stepena sigurnosti 10 .Objašnjava opterećenja.Objašnjava vrste.Odabira način osiguranja navojnih veza od odvrtanja .Navodi materijal za opruge .Očitavanje dimenzija za klinove i žljebove iz tablica Vježbe: .Upoznaje osnovna svojstva zavarenih spojeva . svojstva i primjenu razdvojivih spojeva .

Cilindrični zupčasti par.Proračun.Računa prenosni . proračun.Skiciranje osovinica. osovine i vratila navodi njihovu .Analizira elemente pojmove kod koji utiču na cilindričnih nosivost zupčastih zupčastih parova. konstrukcija.Stiče sigurnost i samopouzdanje u radu Vježbe: . crtež lančanog.Razumije osnovne . vratila.Razvija sigurnost i samopouzdanje u radu Vježbe: . parova konusnih zupčastih 11 Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave . .Dimenzioniše primjenu i osovine i vratila karakteristike .Upoznaje se sa gumenim elastičnim elementima Elementi obrtnog kretanja .Crta standardni i primjenom profil zupca elemenata za . kaišnog ili remenog prenosnika .Upoznaje se sa osovinice. osovina i vratila .Bira materijal za .Izbor ležaja iz kataloga .Određuje spojnica i svojstva kriterijum izbora i pojedinih vrsta primjene pojedinih spojnica vrsta spojnica Elementi za prenos snage .Razumije ulogu .Razlikuje .Upoznaje se sa ležišta podjelom i vrstama .Analizira načine .Objašnjava postupak dimenzionisanja osovina i vratila Ležajevi i ležišta .Upoznaje se sa odnos podjelom.Uočava kriterijum ležišta izbora i primjene pojedinih vrsta ležajeva .Bira materijal za osovina. konstrukcija. osovine i konstruktivnim vratila oblicima osovinica.Koristi tablice prilikom izbora ležaja Spojnice .Uviđa važnost preciznosti u radu Vježbe: . vrstama .Informativni ciljevi i Formativni ciljevi sadržaji učenik učenik pojedinih vrsta opruga .Crta cilindrični prenos snage zupčanik .Navodi način podmazivanja označavanja i ležišta i razlikuje prikazivanja ležaja naprave za dovod i na crtežu podmazivanje .Upoznaje se sa ležišne čaure i vrstama i posteljice svojstvima ležaja . crtež .

S. za I i II razred stručnih škola. 8. . Okvirni spisak literature i drugih izvora .ocjena crtanih radova. 7. Beograd. Papić . Beograd. grafičkih radova.Crta lančanike . Đorđević.Zaključna ocjena na kraju klasifikacionog perioda izvodi se iz svih datih ocjena u klasifikacionom periodu. . Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. .Iz kataloga bira dijelove . 2005.Bira odgovarajuću vrstu prenosa u zavisnosti od zadatih uslova .Nastava se izvodi u kabinetu opremljenom sa stolovima za crtanje. D.Pismeno.Navodi materijal za izradu zupčanika .Specijalista mašinstva (diploma specijalističkih studija .Informativni ciljevi i sadržaji učenik parova i pužnih parova . .Navodi način označavanja lanaca . softverom za crtanje.Diplomirani profesor mašinstva . Drapić. radova na vježbama. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika . Gačić. 6. Mašinski elementi za drugi razred mašinske škole. Beograd. računarom sa multimedijskim paketom.S.Usmeno.Diplomirani inženjer mašinstva .Zaključna ocjena na kraju školske godine izvodi se na osnovu svih ocjena dobijenih u klasifikacionim periodima. najmanje jedna ocjena u klasifikacionom periodu. Ž.Razumije osnovne pojmove kod lančanih parova . Tehničko crtanje sa mašinskim elementima. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika . .Tehničko crtanje sa nacrtnom geometrijom za sve profile. 9.Razumije način prenosa snage.240 ECTS) 12 .Pozitivna ocjena na kraju školske godine. Materijalni uslovi za izvođenje nastave . svojstva i podjelu kaišnih i remenih parova Formativni ciljevi učenik . Zavod za udžbenike. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta . Zavod za udžbenike i nastavna sredstva.Crta kaišnik i remenicu Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave 5. 2003. Drapić. 2003.D.

naponi i .Opterećenja.Ležišta i ležajevi .Elementi obrtnog kretanja . naponi i naprezanja mašinskih elemenata .Mehanika naprezanja mašinskih elemenata .Elastične veze .Materijali mašinskih elemenata .10. Povezanost predmeta Znanja Povezanost sa drugim predmetima Predmet Znanja .Elementi obrtnog kretanja .Termička obrada .Opterećenja.Mašinski materijali .Kinematika i dinamika kretanja 13 .

1. MAŠINSKI MATERIJALI 1. .Sticanje znanja o termičkoj obradi i metodama ispitivanja materijala.Sticanje znanja o ispitivanju materijala. 14 .Sticanje znanja o vrstama i karakteristikama materijala i njihovoj primjeni.2. .Usvajanje stručne terminologije neophodne za komunikaciju u struci. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave Vrste nastave Praktična Teorija Vježbe nastava 72 Razred I II III IV Ukupno Ukupno 72 72 72 3. Naziv predmeta: MAŠINSKI MATERIJALI 2. . . Opšti ciljevi nastave . .Razvijanje odgovornosti i preciznosti u radu. .Poštovanje ekoloških zahtjeva i razvoj osjećaja za ekonomičnu upotrebu materijala.Razvijanje svijesti za očuvanjem životne sredine.Shvatanje značaja zaštite od korozije. .2.

navodi podjelu .Uočava potrebu pravilnog skupljanja. skladištenja i reciklaže otpadnog materijala Korozija i zaštita od korozije .Navodi značaj.4.Analizira osobine pojmove o obojenih metala i nemetalnim njihovih legura materijalima .Zna osobine stakla i .Shvata značaj svojstva zaptivnih zaptivnih materijala materijala .Navodi podjelu i .Zna osnovne .Poznaje označavanje .Navodi osobine i upoređuje pojedine primjenu gume vrste plastičnih masa . mehanička hemijska. navodi primjene zaptivnih i osobine i primjere izolacionih primjene materijala .Pronalazi primjere svojstva obojenih primjene obojenih metala i njihovih metala i njihovih legura legura .Razvija potrebu . masa i gume u navodi podjelu i industriji primjenu .Biranje zaptivnog i tehnološka svojstva i tehnološka svojstva zaštiti životne materijala sredine materijala materijala .Razvija svijest o .Navodi uzroke pojave korozije pojave korozije .Izbor plastičnih masa hemijska.Shvata označavanje čelika čelika .Razlikuje i . Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi Razred: PRVI Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za Formativni ciljevi sadržaji ciljevi izvođenje nastave učenik učenik učenik Vrste i svojstva materijala .Upoređuje i analizira i osobine pojedine vrste čelika . .Poznaje kompozitne .Pronalazi primjere materijale.Razvija ekološku .Navodi vrste i .Uočava osobine navodi primjenu stakla .Pronalazi primjere metala i legura primjene gvožđa i . . Vježbe: vrste mašinskih ekonomičnog podjelu i vrste . mehanička ličnoj bezbjednosti i iz kataloga .Uočava značaj .Objašnjava svojstva primjene plastičnih plastičnih masa.Razlikuje uzroke .Pronalazi primjere .Upoređuje različite 15 .Razlikuje pojedine .Objašnjava pojam .Nabraja i objašnjava .Izbor čeličnih korišćenja materijala materijala iz tabela mašinskih materijala materijala .Objašnjava pojam zaštite od korozije korozije svijest .Definiše gvožđe i čelika čelik.Objašnjava fizička.Shvata fizička.

Poznaje postupke čvrstoću različitih ispitivanja materijala materijala bez .Ispitivanja žilavosti Šarpijevom metodom . ubacivanja ugljenika normalizovanje.Razvija analitičko materijala materijala mišljenje .Određivanje tvrdoće statičkim i dinamičkim metodama .Navodi postupke ispitivanje žilavosti ispitivanja tvrdoće. žarenje. .Zna hemijsko termičke obrade (cementaciju.Shvata značaj .Nabraja statička i dinamička ispitivanja dinamička ispitivanja .Shvata značaj opuštanje.Obrazlaže značaj u radu ispitivanja ispitivanja .Upoređuje žilavost i .Izvodi mjerenje ispitivanja tvrdoće statičkim i materijala dinamičkim zatezanjem. materijala čvrstoće i žilavosti .Vrednuje dobijene savijanjem i rezultate ispitivanja uvijanjem tvrdoće.Objašnjava postupke .Shvata značaj kvalitetnog rada termičke obrade značaj termičke . . u površinske slojeve starenje) materijala .Razvija odgovornost . cijaniziranje) Ispitivanje materijala .Čisto termičke obrade .Razlikuje statička i .Objašnjava pojam i . hromiranje.Hemijsko termičke obrade Vježbe: .Vrši ispitivanje razaranja materijala ultrazvučnim talasima Preporuke za izvođenje nastave Seminarski rad: . izvodi . metodama pritiskom.Određivanje zatezne čvrstoće materijala 16 .Shvata značaj .Navodi podjelu obrada termičke obrade .Poznaje čisto pojedine termičke termičke obrade obrade (kaljenje.Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik načine zaštite od postupke zaštite materijala od korozije korozije Termička obrada metala .Pronalazi primjere obrade primjene termičkih . nitriranje.Analizira i upoređuje .

Opterećenja.Diplomirani inženjer metalurgije . dijaprojektorom sa odgovarajućim slajdovima.Zaključna ocjena na kraju klasifikacionog perioda izvodi se iz svih datih ocjena u klasifikacionom periodu. Vukić. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva.Ekologija i zaštita životne mašinstvu sredine 17 . .Diplomirani profesor mašinstva .Zaštita materijala . najmanje jedna ocjena u klasifikacionom periodu. uzorcima različitih materijala. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika . Materijalni uslovi za izvođenje nastave . Simeunović. 7. 2004.Materijali koji se koriste u . . vazduha i zemljišta . Mašinski materijali. 1976.Materijali mašinskih elemenata Povezanost sa drugim predmetima Predmet Znanja . . .Nastava se izvodi u kabinetu opremljenom računarom sa multimedijskim paketom. M. Beograd.Ručna i mašinska obrada . . Okvirni spisak literature i drugih izvora . 9.usmenih odgovora.Tehničko crtanje sa .Praktična nastava .Zagađenje vode. najmanje jednom u polugodištu.Termička obrada .Diplomirani inženjer mašinstva . Povezanost predmeta Znanja .pismenih vježbi. Drapić i drugi.S.Pozitivna ocjena na kraju školske godine. Beograd. Brekić. Zavod za udžbenike.Specijalista mašinstva (diploma specijalističkih studija -240 ECTS) 10.Zaključna ocjena na kraju školske godine izvodi se na osnovu svih ocjena dobijenih u klasifikacionim periodima. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta .Tehničko crtanje sa .Ležišta i ležajevi .Z.J.Elementi obrtnog kretanja .Elastične veze mašinskim elementima .Provjera znanja vrši se putem: . Termička obrada sa ispitivanjem materijala. 6. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika . 1992. 8.Diplomirani inženjer tehnologije . Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. naponi i mašinskim elementima naprezanja mašinskih elemenata . Mašinski materijali.5. Sarajevo.

Osposobljavanje za primjenu aksioma statike.Sticanje znanja o trenju i vrstama trenja.Osposobljavanje za primjenu zakona statike.Poznavanje kretanja tačke i zakona trenja.2. MEHANIKA 1. . . . . Opšti ciljevi nastave .Razvijanje odgovornosti i preciznosti u radu.Usvajanje osnovnih pojmova iz oblasti mehanike. . . . . Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave Vrste nastave Praktična Teorija Vježbe nastava 48 24 48 24 Razred I II III IV Ukupno Ukupno 72 72 96 48 144 3.Sticanje znanja o zakonima kretanja tačke i tijela. . 18 .3. Naziv predmeta: MEHANIKA 2.Razvijanje svijesti za očuvanjem životne sredine.1.Sticanje znanja o zakonima promjene brzine i ubrzanja pri kretanju tačke i tijela.Osposobljavanje za razlikovanje vrsta ravanskih nosača i opterećenja nosača.Sticanje znanja o uticaju djelovanja sistema sila u ravni.Sticanje znanja o pojmu težišta tijela i načina njegovog određivanja. . . .Usvajanje stručne terminologije neophodne za komunikaciju u struci.

Grafičkom metodom uslove ravnoteže traži rezultantu sila .Određuje intezitet.Navodi vrste trenja .Grafičko i analitičko određivanje reakcija u osloncima .Objašnjava pojam red i urednost sile unutrašnje sile .Određivanje težišta homogene linije . Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi Razred: PRVI Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik Statika krutog tijela .Objašnjava težište radu . glavni vektor i sila .Određuje težište homogene linije homogene linije .Razvija logičko ravne homogene figure mišljenje figure .Zna položaj težišta .Redukuje proizvoljni ravanski sistem sila na glavni vektor i glavni moment .Određivanje momenta sile za tačku .Objašnjava moment . spreg sila i uslove ravnoteže moment sprega .Shvata značaj težišta .Grafičko razlaganje sile .Definiše pojam težišta tijela i sistematičnosti u tijela .Navodi i razumije .Određivanje težišta homogene ravanske figure .I grafički rad (sistem proizvoljnih sila) Vježbe: .Shvata značaj trenja .Postavlja analitičke .Objašnjava pojam i .Razlikuje pojedine .klizanja i kotrljanja .Upoznaje se sa reakcije veza vezama i reakcijama .Razlikuje spoljašnje i .Uočava položaj nekih nekih homogenih geometrijskih tijela tijela Trenje klizanja i kotrljanja .Navodi i objašnjava komponente grafičke i analitičke .Određivanje momenta sprega .Određuje težište homogene ravanske .Grafičkom metodom veza razlaže silu na .Postavlja uslove grafičke uslove ravnoteže spregova ravnoteže sistema sila proizvoljnih sila .Stiče navike tačnosti .Razlikuje trenje .4.II grafički rad (težište homogene figure) Vježbe: .Poznaje težište .Stiče sigurnost u radu aksiome statike vrste veza i crta .Postavlja statičke sile.Objašnjava trenje .Postavlja analitičke uslove ravnoteže sistema proizvoljnih sila Težište tijela .Poznaje analitičke i . klizanja na pravac i smjer sile Preporuke za izvođenje nastave Vježbe: .Razvija logičko mišljenje značaj trenja .Određuje moment glavni moment sile za tačku .Izračunavanje sile trenja kod klizanja i kotrljanja 19 .Opisuje redukciju uslove ravnoteže sistema sila na sistema sučeljenih tačku.Razvija smisao za .

Uočava zavisnost ravni koeficijenta trenja .Razumije otpore pri od vrste materijala i kotrljanju stanja dodirnih površina Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave 20 .Informativni ciljevi i Formativni ciljevi sadržaji učenik učenik horizontalnoj i kosoj trenja .

kretanje. objašnjava kružno .Razumije i korisnog djelovanja objašnjava pojam na osnovu korisne i snage . energija. impuls sile .Izračunavanje kinetičke i potencijalne energije .Stiče naviku tačnosti Vježbe: i sistematičnosti u .Upoznaje se.ubrzanje.brzina.Crtanje dijagrama puta i brzine . zadatih podataka .put.Na primjeru točka .Izračunava kinetičku putu.III grafički rad Dijagrami kretanja kod jednako ubrzanog i usporenog kretanja .ugaona brzina.Izračunavanje stepena korisnog djelovanja .Objašnjava kinetičku . . energiju .Razred: DRUGI Informativni ciljevi i Formativni ciljevi sadržaji učenik učenik Osnovi kretanja .Izračunava osnovne .Pronalazi primjere .Analizira kretanje tačke krutog tijela .srednja brzina. kretanja .Definiše i objašnjava kretanje . brzine i ubrzanja radu . .objašnjava pojmove: veličine koje opisuju kretanje na osnovu .Razvija sposobnost analiziranja i Vježbe: .Izračunava rad sile pri kretanju na pojam rada osnovu zadatih .konstantne sile na .Izračunavanje rada .Izračunavanje 21 .Stiče sigurnost i preciznost u radu . snaga .Definiše i objašnjava usporenog kretanja kružno kretanje . .Navodi rad: podataka .Razvija tehničku kulturu Vježbe: .Određuje brzinu razumije i tačke koja vrši objašnjava jednoliko složeno kretanje ubrzano i usporeno kretanje .Izračunava količinu objašnjava količinu kretanja i impuls sile Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave .Razumije i . pravolinijskog .Navodi.sile teže .sile u opruzi.Upoznaje se sa složenim kretanjem tačke Mehanički rad.Uočava razliku jednoliko između jednolikopravolinijsko ubrzanog i jednolikokretanje tačke .Obrazlaže osnovna kretanja krutog tijela .ugaono ubrzanje .Na osnovu zadanih podataka izračunava i potencijalnu snagu energiju .Definiše i objašnjava uložene snage stepen korisnog djelovanja Količina kretanja.Definiše i objašnjava . i potencijalnu .Izračunavanje puta.Određuje stepen . definiše i .

Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik zaključivanja kretanja - Definiše pojam impulsa sile Opterećanja, naprezanja, naponi, deformacije - Shvata spoljašnje i - Razvija odgovornost - Definiše i navodi unutrašnje sile pojam i vrste preciznost u radu - Pronalazi primjere opterećenja - Razvija logičko mašinskih elemenata mišljenje - Razumije nominalno koji su izloženi i računsko naprezanjima opterećenje - Shvata pojam - Razumije i napona objašnjava - Razlikuje i analizira naprezanja: normalne i - zatezanje, tangencijalne - pritisak, napone - smicanje, - Upoređuje elastične - savijanje, i plastične - uvijanje deformacije - Definiše pojam - Crta i obrazlaže napona - Objašnjava normalne Hukov dijagram zavisnosti napona i i tangencijalne deformacije napone - Izračunava napone i - Objašnjava deformacije za dozvoljeni napon i pojedina naprezanja stepen sigurnosti na konkretnim - Upoznaje se sa primjerima pojmom i vrstama - Dimenzioniše deformacija poprečne presjeke - Navodi razliku na osnovu oblika, između elastičnih i opterećenja i vrste plastičnih materijala deformacija - Definiše i objašnjava - Razlikuje i analizira aksijalne, polarne i geometrijske karakteristike ravnih centrifugalne momente inercije poprečnih presjeka: ravnih poprečnih - statički moment presjeka površine, - Određuje otporne - aksijalni, polarni i momente površina centrifugalni moment inercije, - otporni moment površine, - polupriječnik inercije

Preporuke za izvođenje nastave impulsa sile i količine kretanja

i Vježbe: - Određivanje napona i deformacija kod pojedinih vrsta naprezanja - Očitavanje napona i deformacije sa Hukovog dijagrama - Dimenzionisanje poprečnog presjeka na osnovu oblika opterećenja i vrste materijala - IV grafički rad Savijanje nosača

22

5. Okvirni spisak literature i drugih izvora - M. Plavšić i drugi, Mehanika, statika i otpornost materijala, Zavod za udžbenike i nastavna sredstva, Beograd, 2004. - S. Đurić, Mehanika, Zavod za udžbenike i nastavna sredstva, Beograd, 2004. 6. Materijalni uslovi za izvođenje nastave - Nastava se izvodi u kabinetu opremljenom sa: - računarom sa multimedijskim paketom. 7. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika - Provjera znanja vrši se putem: - usmenih odgovora, najmanje jedna ocjena u klasifikacionom periodu, - pismenih vježbi, najmanje jednom u polugodištu, - grafičkih radova. - Zaključna ocjena na kraju klasifikacionog perioda izvodi se iz svih datih ocjena u klasifikacionom periodu. - Zaključna ocjena na kraju školske godine izvodi se na osnovu svih ocjena dobijenih u klasifikacionim periodima. 8. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta - Pozitivna ocjena na kraju školske godine. 9. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika - Diplomirani inženjer mašinstva - Diplomirani profesor mašinstva - Specijalista mašinstva (diploma specijalističkih studija -240 ECTS) 10. Povezanost predmeta Znanja - Kinematika i dinamika kretanja Povezanost sa drugim predmetima Predmet Znanja - Tehničko crtanje sa - Opterećenja, naponi i mašinskim elementima naprezanja mašinskih elemenata - Elementi obrtnog kretanja - Energetska postrojenja i - Hidroenergetska i termoenergetska postrojenja procesi

- Mehanički rad, snaga - Stepen korisnog djejstva

23

1.2.4. ELEKTROTEHNIKA SA ELEKTRONIKOM 1. Naziv predmeta: ELEKTROTEHNIKA SA ELEKTRONIKOM 2. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave Vrste nastave Praktična Teorija Vježbe nastava 72 72

Razred I II III IV Ukupno

Ukupno 72 72

144

144

3. Opšti ciljevi nastave - Upoznavanje i razumijevanje osnovnih zakona elektrotehnike u jednosmjernim i naizmjeničnim strujnim kolima. - Upoznavanje zakonitosti električnog i magnetnog polja. - Upoznavanje osnovnih pojmova, mjernog pribora, mjernih instrumenata u električnim mjerenjima. - Usvajanje znanja o materijalima, uređajima i tipovima električnih instalacija. - Osposobljavanje za raspoznavanje elektronskih elemenata i razumijevanje njihovog djelovanja u jednostavnim vezama. - Razvijanje odgovornosti i preciznosti u radu, ovladavanje stručnom terminologijom neophodnom za komunikaciju u struci. - Razvijanje poštovanja i brige za očuvanje životne sredine.

24

4. Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi Razred: PRVI Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik Osnovi elektrotehnike Uvodni dio - Poznaje raspored - Upoznaje se sa elementarnih strukturom čestica u atomu materije - Razlikuje izolatore, - Objašnjava šta je provodnike i atom i koje čestice poluprovodnike sačinjavaju atom Elektrostatika - Razlikuje načine - Razvija sposobnost - Objašnjava pojam naelektrisavanja logičkog naelektrisanog tijela razmišljanja i tijela - Određuje silu koja povezivanja - Objašnjava djeluje između elektrostatičko tačkastih polje, njegove naelektrisanja karakteristike i - Predstavlja grafički način prikazivanja električno polje - Navodi Kulonov - Razlikuje zakon homogeno i - Definiše sile u nehomogeno električnom polju električno polje - Zna kako se ponaša provodnik, a kako izolator u električnom polju - Definiše električni - Izračunava potencijal i napon kapacitivnost - Definiše električni pločastog kondenzator, kondenzatora kapacitivnost - Izračunava kondenzatora - Navodi vrste ekvivalentnu kondenzatora kapacitivnost - Nabraja načine povezivanja kondenzatora Jednosmjerne struje - Razvija analitičko - Analizira kako se - Objašnjava pojam mišljenje kreće količina jednosmjerne elektriciteta i struje smjer električne - Definiše jačinu i struje gustinu električne - Izračunava struje električnu - Zna sta je otpornost i električna električnu otpornost i provodnost na električna primjerima provodnost - Rješava prosto - Navodi osnovne
25

Preporuke za izvođenje nastave

- Demonstracija naelektrisavanja tijela

- Koristi otpornik, kalem i kondenzator kao pokazno sredstvo

Shvata Lencov zakon .Navodi načine vezivanja otpornika .Definiše električni rad i električnu snagu Elektromagnetizam .Objašnjava pojavu međusobne indukcije Formativni ciljevi učenik električno kolo .Određuje smjer magnetne indukcije kod provodnika i kalema pravilom desne ruke .Zna kada se u pravolinijskom provodniku i kalemu indukuje elektromotorna sila .Zna šta je samoindukcija .Određuje ekvivalentnu otpornost.Razvija moć zapažanja 26 .Objašnjava elektromagnetnu silu .Shvata važnost povezivanja uzroka i posljedica .Uočava zavisnost magnetne indukcije i fluksa .Upoznaje se sa pojmom magnetnog polja i njegovim karakteristikama .Objašnjava magnetnu indukciju i magnetni fluks .Navodi i definiše Džulov zakon .Informativni ciljevi i sadržaji učenik elemente električnog kola .Objašnjava magnetno polje struje u pravolinijskom provodniku i kalemu .Definiše ekvivalentnu otpornost .Shvata od čega zavisi veličina indukovane elektromotorne sile i kako se određuje njen smjer . jačinu električne struje i napon .Navodi Drugi Kirhofov zakon .Razlikuje elektromagnetnu od elektrodinamičke sile .Objašnjava pojavu elektromagnetne indukcije .Upoređuje pojavu samoindukcije i uzajamne indukcije .Navodi i definiše Omov zakon .Rješava složeno električno kolo pomoću Kirhofovih zakona Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave .Objašnjava elektrodinamičku silu .Navodi Prvi Kirhofov zakon .

Zna osnovne karakteristike trofaznih sistema .Poznaje ponašanje kalema u kolu naizmjenicne struje .Određuje odgovornost u radu parametre: trenutnu vrijednost.Navodi osnovne elemente u kolima naizmjenične struje .Crta vremenski i fazorski dijagram struja i napona u kolu sa kalemom . periodu.Upoređuje karakteristike trofaznih i jednofaznih sistema .Upoznaje se sa osnovnim pojmovima i oblicima naizmjeničnih električnih veličina .Razvija smisao za veličine preciznost i . amplitudu.Povezuje prethodno jednosmjerne i stečena znanja naizmjenične . frekvenciju.Shvata pojam aktivne snage .Crta vremenski i fazorski dijagram struja i napona na otporniku .Informativni ciljevi i sadržaji učenik Naizmjenične struje .Objašnjava ponašanje otpornika u kolu naizmjenične struje .Upoznaje se sa faznim odnosima naizmjeničnih veličina .Određuje srednju i efektivnu vrijednost naizmjeničnih veličina .Određuje početnu fazu.Crta vremenski i fazorski dijagram struja i napona u kolu sa kondenzatorom .Definiše snage i energije trofaznih sistema .Koristi vremenske i fazorske dijagrame naizmjeničnih veličina . kružnu frekvenciju .Koristi šeme vezivanja trofaznih sistema .Razlikuje .Crta vektorski dijagram struja i napona u trofaznom sistemu .Definiše parametre naizmjeničnih veličina .Upoznaje se sa potrebom trofaznih sistema u praksi Formativni ciljevi učenik Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave .Navodi načine prikazivanja naizmjeničnih veličina .Objašnjava simetrični i nesimetrični trofazni sistem .Objašnjava ponašanje kondenzatora u kolu naizmjenične struje Trofazni sistemi .Poznaje definicije linijskih i faznih napona i struja 27 . ukupnu fazu i faznu razliku .Shvata pojam reaktivne snage kalema i kondenzatora .

Objašnjava princip elektrana dobijanja i .Nabraja vrste .Opisuje princip razvodnih rada hidroelektrane postrojenja .Razlikuje osnovne proizvodnje električne uređaje električne energije u elektranama .Informativni ciljevi i Formativni ciljevi sadržaji učenik učenik Proizvodnja i prenos električne energije .Nabraja elemente razvodnih postrojenja Socijalizacijski ciljevi učenik .Posjeta hidroelektrani 28 .Poznaje osnovnu elektrana funkciju elemenata .Razlikuje vrste .Razvija sposobnost zapažanja Preporuke za izvođenje nastave .

Objašnjava ulogu osnovnih elemenata .Jača samouvjerenost .Na mjernom mjerenju instrumentu razlikuje .Razvija ličnu unimjer odgovornost prema higijeni i zdravlju .pojam veličine.Upoznaje osnove relativne. ommetar i i pouzdanost u radu . priključivanje voltmetar. niskog i električnih malog napona instalacija .. . ili unimjera . ommetra i voltmetra u mjerno kolo i njihove grafičke simbole Osnovi električnih instalacija .Objašnjava svrhu između instalacija korišćenja vIsokog.Navodi osnovne .Računa apsolutne.Razred: DRUGI Informativni ciljevi i Formativni ciljevi sadržaji učenik učenik Električna mjerenja .Objašnjava električnih korišćenje napona u instalacija i razumije električnim ulogu svakog od njih instalacijama .Zna način mjerenja podešavanja i .. voltmetar.Razvija smisao za preciznost i odgovornost u radu Vježbe: . mjerenja i .Zna pravilo priključivanja ampermetra.Razlikuje analogne i digitalne mjerne tačnosti instrumente .Shvata značaj dijelove električnih propisa pri izradi instalacija instalacija .Identifikuje osnovne Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave .Razumije značaj zaštite od u električnim prekomjerne struje instalacijama .Navodi ulogu i značaj .Uočava razliku postojanja standarda korisćenja različitih pri izradi električnih vrsta kablova pri izradi različitih instalacija instalacija .Navodi osnovne mjerne instrumente i namjenu elemenata objašnjava njihovu za podešavanje.Razlikuje dijelove .Određuje redoslijed unimjer) radnji prilikom .Definiše greške u . .Uočava razliku .Izrada jednostavnog projekta kućne instalacije 29 . ommetar. procentne mjerenja i definiše: greške . jedinice. namjenu očitavanje i (ampermetar.Koristi ampermetar.Očitava mjerenu očitavanja vrijednost kod ampermetra / analognih i digitalnih voltmetra / ommetra mjernih instrumenata.

Koristi elektronske logičkog razmišljanja komponente kao pokazni materijal i povezivanja Navikava se na pridržavanje propisa 30 .Shvata primjenu modelu sa Informativni ciljevi i sadržaji učenik Formativni ciljevi Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave Jača samouvjerenost .Poznaje unutrašnju strukturu tranzistora PNP i NPN tipa . .Računa odnos magnetno polje transformacije .Objašnjava princip kao prekidač rada tranzistora na .Objašnjava princip rada generatora i shvata njihovu motora jednosmjerne primjenu u praksi .Analizira opasna struje .Razlikuje stanja koja .Koristi skice i šeme sinhronih i asinhronih i pouzdanost u radu Razvija ličnu mašina odgovornost prema higijeni i zdravlju Razvija sposobnost .Razlikuje dijelove rada asinhronog asinhronog motora motora .Crta karakteristike .Uočava razliku među Dioda provodnim i .Definiše direktno i inverzno polarisan PN .Zna simbole i elektrode tranzistora postoje kod tranzistora koji radi .Uočava razliku .Razlikuje vrste .Objašnjava princip transformatora rada transformatora .Objašnjava između nastajanje poluprovodnika P i N poluprovodnika P i N tipa tipa .Objašnjava obrazovanje PN spoja neprovodnim stanjem diode .Shvata primjenu dioda u praksi spoj Bipolarni tranzistori .Shvata primjenu .Shvata rad mašina mašina jednosmjerne struje i .učenik grafičke simbole u projektima električne instalacije Osnovi električnih mašina .Razlikuje Poluprovodnici provodnike.Objašnjava princip .Nabraja i objašnjava djejstva električne struje propisane načine za zaštitu od strujnog udara Osnovi elektronike .Upoznaje se sa poluprovodnike i strukturom izolatore poluprovodnika .Razlikuje sinhrone i .Objašnjava obrtno .Objašnjava princip asinhrone mašine rada sinhronih .Uočava razliku između tranzistora .Navodi vrste tranzistora tranzistora .Navodi vrste transformatora u transformatora praksi .

Zna pojam i funkciju unipolarnog tranzistora (FET) .Zna konstrukciju tiristora Integrisana kola .Informativni ciljevi i sadržaji učenik zajedničkim emitorom . Opačić. 1997.Navodi vrste integrisanih kola . . .Objašnjava jednosmjerni režim rada pojačavača sa FETovima . Justinijanović.Objašnjava bipolarni tranzistor kao prekidač Fet i mosfet .Navodi osnovna logička kola . logičko NI i NILI kolo Formativni ciljevi učenik unipolarnih tranzistora u praksi Shvata primjenu tiristora u praksi Uočava razliku između monolitnih i hibridnih kola Razlikuje invertujući i neinvertujući operacioni pojačavač Razlikuje postojanje osnovnih kola sa operacionim pojačavačima Shvata ulogu pojedinih kola sa operacionim pojačavačima Razlikuje stanje postojanja logičke nule i jedinice kod logičkih kola Crta simbole i funkcionalne tabele osnovnih logičkih kola Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave - - - - - - 5.Navodi postojanje ostalih kola sa operacionim pojačavačima Logička kola .Objašnjava nastanak integrisanih kola .Navodi karakteristične veličine i parametre operacionog pojačavača . Zavod za udžbenike i nastavna sredstva.Poznaje pojam i funkciju ostalih vrsta unipolarnih tranzistora (MOSFET i Cmos) Tiristori .D. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. Okvirni spisak literature i drugih izvora . 31 . Beograd. Martinović. Beograd.R.Objašnjava invertor. Električna merenja. 2003. Beograd.M.Navodi opšte karakteristike logičkih kola . Elektronika. Zavod za izdavanje udžbenika i nastavnih sredstava. Električne instalacije i osvetljenje za drugi razred.

Osnove elektrotehnike za I razred trogodišnjeg obrazovanja.Procesi postrojenjima za dobijanje.Trofazni sistemi .Prenos električne energije .Energetska efikasnost .Dobijanje i proizvodnja električne energije . transport i distribuciju električne energije . .računarom sa multimedijskim paketom.Elektropneumatske komponente .Pojačavači .Specijalista elektrotehnike (diploma specijalističkih studija -240 ECTS) 10.Zaključna ocjena na kraju školske godine izvodi se na osnovu svih ocjena dobijenih u klasifikacionim periodima. najmanje jedna ocjena u klasifikacionom periodu. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva.Mehatronika . 9. softverom za prikaz različitih vrsta skica i šema u elektrotehnici i elektronici. Beograd.Kompenzacija reaktivne enrgije Povezanost sa drugim predmetima Predmet Znanja . 6.Nastava se izvodi u kabinetu opremljenom sa: .Proizvodnja i prenos električne energije .Elektropneumatski elementi . . 8.. najmanje jedna u polugodištu. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika .Logička kola . .Zaključna ocjena na kraju klasifikacionog perioda izvodi se iz svih datih ocjena u klasifikacionom periodu.Diplomirani inženjer elektrotehnike . Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika .R.Usmeno.Energetska efikasnost kod električnih aparata u radu 32 . Povezanost predmeta Znanja . Uslovi za napredovanje i završetak predmeta . uzorcima različitih elktronskih komponenti.Pismene vježbe. Materijalni uslovi za izvođenje nastave .Izvori energije i transformacija energije .Energetska postrojenja i procesi . Opačić. 7.Električna otpornost i provodljivost .Pozitivna ocjena na kraju školske godine.

.Sticanje znanja o vrstama i karakteristikama procesa obrade brušenjem.Razvijanje svijesti za očuvanjem životne sredine. .1. Naziv predmeta: TEHNOLOGIJA OBRADE 2. .Sticanje znanja o vrstama i karakteristikama procesa obrade rendisanja i provlačenja. . 33 . Opšti ciljevi nastave . .Sticanje znanja o vrstama i karakteristikama procesa livenja metala.5. . TEHNOLOGIJA OBRADE 1.Sticanje znanja o vrstama i karakteristikama procesa obrade bušenjem i glodanjem. . . . Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave Vrste nastave Praktična Teorija Vježbe nastava 72 Razred I II III IV Ukupno Ukupno 72 72 72 3.Sticanje znanja o vrstama i karakteristikama procesa obrade spajanjem.2.Sticane znanja o vrstama i karakteristikama procesa obrade oblikovanja lima. .Sticanje znanja o vrstama i karakteristikama procesa obrade deformacijom.Sticanje znanja o tehnološkim postupcima izrade. .Sticanje znanja o nekonvencionalnim postupcima obrade.Sticanje znanja o vrstama i karakteristikama procesa obrade struganjem.Ovladavanje stručnom terminologijom neophodnom za komunikaciju u struci.

Razlikuje peći za .Razlikuje slobodno materijala za propisa kovanje.Livenje u metalnim kalupima Seminarski rad .Objašnjava pojam i .Centrifugalno školjkastim kalupima livenje .Navikava se na zagrijavanja pridržavanje .Opisuje gravitaciono livenje .Opisuje livenje u kalupa materijalnih pješčanim dobara kalupima .Navodi materijale za izradu pješčanih kalupa .Opisuje precizno livenja mašinskim livenje u kalupima putem sa topivim .Razlikuje vrste samopouzdanje i deformacija vrste deformacija sigurnost u radu .Nabraja vrste .Razvija pravilan materijala za .Opisuje postupak .Opisuje izradu jezgra .Livenje u vakuumu kalupima .Livenje u pješčanim kalupima .Opisuje završne radove na odlivcima Teorijske osnove obrade deformacijom .Obrada kovanjem . kovanje obradu valjcima za deformacijom kovanje i kovanje u .Obrada presovanjem .Opisuje ručno i mašinsko livenje .Livenje pod modelima pritiskom .Navodi svojstva alat i pribor .Objašnjava pojam za kovanje kovanja Preporuke za izvođenje nastave Seminarski rad .Objašnjava topljenje sistematičnost u postupak livenja . Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi Razred: DRUGI Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik Tehnologija livenja metala .Razlikuje ručnu i odnos prema livenje mašinsku izradu očuvanju .Neprekidno livenje livenja u metalnim .Opisuje livenje u .Prepoznaje livački radu .4.Stiče .Nabraja vrste peći kalupima za zagrijavanje .Objašnjava pojave pri očvršćavanju odlivaka .Stiče .Prepoznaje mašine .Razlikuje vrste .Opisuje izradu kalupa .Obrada valjanjem 34 .

Objašnjava spajanje lemljenjem .Upoređuje kovanje i presovanje Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave .Razlikuje vrste alata i mašina za savijanje .Objašnajva pojam i karakteristike zavarivanja .Upoređuje ugaono.Jača samouvjerenost i samosvjesnost pri radu Seminarski rad . profilno.Stiče sigurnost i preciznost u radu .profila i limova.navoja.Upoznaje osnovne karakteristike procesa savijanja .Razlikuje alate i mašine za vučenje .Opisuje osnovne karakteristike procesa izvlačenja lima Obrada spajanjem .Razlikuje vrste izvlačenja . .Opisuje osnovne karakteristike obrade istiskivanjem . .Objašnjava proces obrade valjanjem .Objašnjava pojam odvajanja .Opisuje osnovne karakteristike alata za probijanje i prosijecanje .Oblikovanje lima odvajanjem .Informativni ciljevi i sadržaji učenik . probijanja i prosijecanja .Navodi vrste kovanja .zupčanika.žice . .Razlikuje postupke gasnog zavarivanja .Spajanje zavarivanjem 35 .Navikava se na racionalno i pažljivo izvođenje pojedinih zadataka Seminarski rad .Upoređuje probijanje i prosijecanje .Objašnjava pojam procesa savijanja .Nabraja vrste Formativni ciljevi učenik .Opisuje presovanje u kalupima .Predviđa pomoćne materijale za zavarivanje .Razlikuje odsijecanje.Razlikuje mašinske makaze za siječenje .Razlikuje tvrdo i meko lemljenje .Oblikovanje lima savijanjem . kružno i složeno savijanje limova .Oblikovanje lima izvlačenjem .Objašnjava pojam izvlačenja lima .Upoznaje osnovne karakteristike procesa odsijecanja.Spajanje lemljenjem .Navodi postupke spajanja dijelova i konstrukcija .Razlikuje opremu i pribor za gasno zavarivanje . . probijanje i prosijecanje .Navodi mašine za presovanje .Opisuje osnovne karakteristike procesa obrade vučenjem Oblikovanje lima .Razlikuje procese izrade valjanjem: .cijevi.

Razlikuje postupke .Opisuje osnovni reznog alata princip i vrste .Objašnjava gasno .Opisuje postupak .Upoređuje materijale za rezne strugotine alate .Uočava geometriju rezanja reznog alata .Razlikuje i izračunava glavno i obradnog sistema pomoćno kretanje .Objašnjava ručnog i mašinskog elektrolučno elektrolučnog zavarivanje zavarivanja . hlađenje i trakasto i kružno podmazivanje testerisanje .Razlikuje elektrode pripreme gasnog kod elektrolučnog zavarivanja zavarivanja .Objašnjava pripremu za elektrootporno zavarivanje zavarivanje .Opisuje postupke elektrolučnog zavarivanja .Opisuje kretanje kod obrade obratka i alata pri rezanjem obradi rezanjem .Razlikuje i sredstva za upoređuje okvirno.Navodi i opisuje .Navodi i opisuje opremu i pribor za elektrolučno zavarivanje .Upoznaje pokazatelje koji utiču na tačnost Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave .Prepoznaje osnovne elemente .Opisuje gasno elektrootpornog zavarivanje zavarivanja .Rezni alat 36 .Obrazlaže metode formiranja površina .Objašnjava postupak spajanja lijepljenjem Teorijske osnove obrade rezanjem .Definiše proces rezanja i stvaranja .Razlikuje uređaje i zavarivanja postupke .Informativni ciljevi i Formativni ciljevi sadržaji učenik učenik .Kinematika rezanja .Objašnjava postupak elektrolučnog siječenja metala .Nabraja vrste pripremaka .Razlikuje vrste sječenje metala spojeva i opisuje .Navikava se na pridržavanje propisa i standarda .Proces rezanja i pojave .Stiče pouzdanost u radu Seminarski rad .Upoznaje elemente .

Bira alate za struganjem pojedine operacije .Razumije proces analitičkog upoređuje kretanja obrade rendisanjem razmišljanja obratka i alata kod i namjenu struganja i rendisaljki .Razlikuje alate za operacije pri kvalitetu u radu struganje i rendisanju rendisanje .Razvija . karakteristike i namjenu strugova .Pronalazi vezu .Razvija sposobnost .Razvija pozitivan rendisanja .Opsuje postupak rezanja testerama Struganje .Navodi mjere zaštite na radu Rendisanje i provlačenje .Bira za zadate za obradu kvalitetu u radu uslove parametre struganjem rezanja .Pronalazi primjere rendisaljki Preporuke za izvođenje nastave Seminarski rad .Objašnjava profesionalnu i između operacije i pojmove operacija i ličnu odgovornost u zahvata zahvat pri obradi radu .Razvija pozitivan obrade struganjem karakteristike alata stav prema .Podjela rendisaljki .Definiše elemente pojedinih vrsta režima obrade strugova .Razlikuje .Objašnjava osnovne stav prema .Upoređuje namjenu stezanje i vrste kretanja .Poznaje podjelu .Upoređuje namjenu za obradu na pojedinih vrsta rendisaljkama i rendisaljki njihovu geometriju . karakteristike i namjena strugova Seminarski rad: .Navodi vrste alata .Navodi podjelu.Mašine za provlačenje 37 .Zna geometriju alata za struganje .Navodi podjelu i poznaje osnovne elemente reznih alata .Navodi vrste i namjenu pribora za .Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik obrade .Navodi osnovne karakteristike alata elemente režima za spoljašnje i obrade kod unutrašnje rendisanja provlačenje .Navodi osnovne vrste obrade struganjem i njihove karakteristike .Analizira i .Režimi obrade kod rendisanja Seminarski rad: .Navodi vrste i . osnovni sastavni dijelovi.Podjela.

Uočava namjenu stone.Geometrija alata za bušenje .Razvija smisao za preciznost Seminarski rad: .Objašnjava osnovne operacije na glodalicama .Bira odgovarajući postupak za obradu otvora i rupa . vrijeme obrade i snagu rezanja .Mašine za bušenje .Uočava namjenu pojedinih vrsta glodalica .Informativni ciljevi i sadržaji učenik .Prepoznaje alate za pojedine operacije . upuštanje.Razumije proces obrade i namjenu mašina za provlačenje .Razumije proces bušenja i osnovna kretanja kod obrade bušenjem .Poznaje podjelu mašina za provlačenje .Bira za zadate uslove alate za glodanje i parametre rezanja .Objašnjava osnovne operacije pri provlačenju .Zna geometriju alata za bušenje .Navodi podjelu bušilica .Navodi osnovne elemente režima obrade kod provlačenja .Navodi mjere zaštite na radu Glodanje .Razumije proces glodanja .Navodi osnovne elemente režima obrade .Razvija sigurnosti i 38 . razvrtanje . radijalne.Navodi osnovne elemente režima Formativni ciljevi učenik profila izrađenih unutrašnjim i spoljašnjim provlačenjem Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave .Navodi vrste alata za provlačenje .Prepoznaje na primjerima načine glodanja i uočava njihove karakteristike . koordinantne i viševretene bušilice .Zna osnovne karakteristike alata za glodanje .Navikava se na pridržavanje propisa Seminarski rad: .Bira iz priručnika i kataloga za zadate uslove režima rezanja.Navodi osnovne karakteristike i kretanja kod glodanja .Objašnjava osnovne operacije: bušenje.Navodi mjere zaštite na radu Bušenje . stubne.Podeoni aparat .

kataloga alate lepovanje .Alati za ozubljenje 39 .Navodi načine sistematičnosti u urezivanje navoja izrade navoja u radu ručno i mašinski zavisnosti od obima .Poznaje alate za .Navodi oblike.Mašine za ozubljenje .Za odgovarajuću proizvodnje i vrste vrstu navoja bira navoja odgovarajući alat .Uočava načine .Proces stvaranja strugotine kod brušenja .Prepoznaje pojedine vrste operacije pri mašina.Navodi mjere zaštite na radu Izrada navoja i zupčanika .Zna namjenu podionog aparata .Navodi mjere zaštite na radu Brušenje .Pronalazi primjere honovanja. primjene honovanja lepovanja i lepovanja .Razvija tehničku .Stiče naviku .Navodi brušenja i njihove kulturu i smisao za karakteristike specifičnosti red i urednost obrade brušenjem .Prepoznaje alate za .Za zadate uslove .Objašnjava osnovne . alata i brušenju pribora u zavisnosti .Poznaje podjelu i vrste glodalica .Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik preciznosti u radu obrade .Navodi vrste i namjenu pribora za stezanje .Objašnjava određuje elemente namjenu pomoćnih Preporuke za izvođenje nastave Seminarski rad .Čita oznake tocila i .Navodi osnovne karakteristike i elemente režima pronalazi obrade mogućnosti .Bira iz priručnika ili honovanje.Analizira . .Opisuje postupke .Poznaje podjelu i povezuje ih sa vrste brusilica karakteristikama .Objašnjava primjene ručne namjenu pribora pri brusilice brušenju .Opisuje postupke tocila glačanja.Uočava izrade navoja karakteristike .Karakteristike alata za brušenje Seminarski rad: .Navodi alate za izrade navoja na izradu navoja i pojedinim vrstama njihove mašina karakteristike . vrste od njihove namjene i karakteristike alata .

obrade postupaka ultrazvukom.Uočava faktore od izrade kojih zavisi veličina .Navodi podjelu obliku i načinu pripremaka prema izrade obliku i načinu .Prepoznaje alate za navoja izradu zupčanika .Navodi podjelu karakteristike nekonvencionalnih pojedinih vrsta postupaka obrade i nekonvencionalnih opisuje njihovu postupaka obrade namjenu .Za zadate uslove Baze i baziranje određuje veličinu .Navodi osnovne karakteristike alata za izradu zubaca zupčanika .Upoređuje .Opisuje postupak izrade zupčanika na različitim mašinama . laserom i drugim .Nove tehnologije obrade materijala .Definiše pojam dodatka za obradu dodatka za obradu .Određivanje dodataka za obradu za različite vrste obrade 40 .Klasifikuje pripremake prema .Upoređuje Osnovni pojmovi karakteristike . obrade elektroerozijom.Informativni ciljevi i Formativni ciljevi sadržaji učenik učenik režima obrade pribora kod rezanja .Pozitivno procjenjuje važnost novih saznanja iz svoje struke Seminarski rad: .Navikava se na tačnost . navodi vrste .Navodi mjere zaštite na radu i zaštite životne sredine Tehnološki postupci .Navodi i opisuje metode izrade zubaca zupčanika .Razvija analitičnost i logičko mišljenje .Definiše pojam dodatka za obradu baze.Objašnjava principe .Nabraja osnovne pojedinačne.Stiče samopouzdanje i sigurnost u radu Vježbe: .Vrši podjelu baza baza i način prema njihovoj baziranja funkciji .Navodi mjere zaštite na radu Nekonvencionalni postupci obrade .Pronalazi primjere primjene pojedinih elektrohemijske nekonvencionalnih obrade.Nabraja i Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave . tehnološke procese serijske i masovne i objašnjava proizvodnje osnovne elemente proizvodnih procesa .

Zavod za udžbenike i nastavna sredstva.Nastava se izvodi u učionici koja je opremljena računarom sa multimedijalnom opremom. Tehnologija obrade.Objašnjava pojam tačnosti obrade . 6. Teslić. 7.Označava dozvoljena odstupanja . Tehnološki postupci sa kontrolom.Označava tačke baziranja i stezanja . . Beograd.Informativni ciljevi i sadržaji učenik objašnjava osnovne principe za izbor baza .Navodi aktivnosti i principe projektovanja tehnološkog postupka i objašnjava ih .Navodi elemente tehnološke dokumentacije Formativni ciljevi učenik . materijal. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta . tehnologičnost dijela kao osnovu za projektovanje tehnološkog postupka Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave 5. Z. .D. šema. Beograd. Stojanović.usmenih odgovora.Zaključna ocjena na kraju klasifikacionog perioda izvodi se iz svih datih ocjena u klasifikacionom periodu.Analizira radionički crtež.Objašnjava načine oslanjanja i stezanja da bi se izbjegle greške baziranja Tačnost obrade . 41 . Tehnologija obrade. skica. uzorcima reznih i steznih alata. 1994.Zaključna ocjena na kraju školske godine izvodi se na osnovu svih ocjena dobijenih u klasifikacionim periodima. tabela. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva.M. 8.pismenih vježbi. Materijalni uslovi za izvođenje nastave . Okvirni spisak literature i drugih izvora . najmanje jedna ocjena u klasifikacionom periodu. . Beograd.S. najmanje jednom u polugodištu. kotiranje. .Pozitivna ocjena na kraju školske godine. 2005. 2005. Simić. odgovarajućim softverom i potrebnim brojem kataloga mašina i alata. Simić. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika . priručnika.Nabraja vrste dozvoljenih odstupanja Opšti principi razrade tehnoloških postupaka .Provjera znanja vrši se putem: . . Zavod za udžbenike i nastavna sredstva.

Izrada zavojnica 42 .Diplomirani inženjer mašinstva .Specijalista mašinstva (diploma specijalističkih studija -240 ECTS) 10.9.Rendisanje. Povezanost predmeta Znanja Struganje Rendisanje.Brušenje Praktična nastava . provlačenje Glodanje Brušenje Izrada zavojnica Povezanost sa drugim predmetima Predmet Znanja Praktična nastava .Diplomirani profesor mašinstva .Struganje Praktična nastava . provlačenje Praktična nastava .Glodanje Praktična nastava . Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika .

Osposobljavanje za projektovanje hidrauličnih i pneumatskih sistema. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave Vrste nastave Praktična Teorija Vježbe nastava 56 56 112 16 16 32 Razred I II III IV Ukupno Ukupno 72 72 144 3.6. .Osposobljavanje za održavanje hidrauličnih i pneumatskih sistema. .Sticanje znanja iz hidraulike i pneumatike.2. . tabela i drugih vrsta stručnih tekstova.Razvijanje kreativnosti kroz projektovanje manjih pneumatskih i hidrauličnih sistema.Osposobljavanje za korišćenje priručnika. 43 . . HIDRAULIKA I PNEUMATIKA 1.Usvajanje stručne terminologije neophodne za komunikaciju u struci. . .1. Naziv predmeta: HIDRAULIKA I PNEUMATIKA 2. .Usvajanje znanja o načinu rada i mogućnosti primjene pneumatskih i hidrauličnih komponenti.Razvijanje svijesti za očuvanjem životne sredine. .Sticanje znanja iz hidropneumatike. . Opšti ciljevi nastave . standarda.Razvijanje odgovornosti i preciznosti u radu.

stišljivosti i analitičkog viskozitet tečnosti viskoziteta tečnosti razmisljanja .Pravilno primjenjuje sistema prefiks vrijednosti .4.Rješava zadatke .Shvata važnost nauke u isticanja tečnosti tečnosti kroz cijevi: svakodnevnom životu kroz otvore otpor kretanja. uređaja za mjerenje .Objašnjava .Objašnjava način mjerene veličine proračuna zadate jedinica veličine iz jedinice .mehaničke uređaje.Uočava razliku kod mjerenje pritiska.Ovladava pojmovima Bernulijevu otpora i protoka pri jednačinu strujanju tečnosti 44 Preporuke za izvođenje nastave Vjezbe: .Razumije i koristeći osnovne objašnjava: formule iz hidraulike pritisak.Prepoznaje jednog mjernog nesistematske sisetema u jedinice jedinice drugog Radna tečnost hidrauličkih sistema .Upoznaje se sa odnos prema osnovnim pojmovima primjene hidraulike zanimanju u hidraulici Uočava prednosti i Navodi prednosti i nedostatke nedostatke primjene hidrauličnih sistema hidraulike Razlikuje osnovne i . primjene zakona stepen korisnosti hidraulike .Pronalazi primjere protok. kinematike i kavitacija dinamike tečnosti .Rješava zadatake iz hidraulički udar. stišljivost i gustine.Definiše osnovne i izvedene jedinice SI izvedene mjerne sistema veličine i jedinice SI . . .Objašnjava strujanje .Prepoznaje primjere .Razlikuje pojmove .uređaje sa pritiska tečnostima.Prepoznaje primjere . Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi Razred: DRUGI Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik Uvod u hidrauliku .Upoznaje uređaje za .Izvodi mjerenje raznim uređajima za mjerenje pritiska Vježbe: .Nabraja radne tečnosti hidrauličkih hidrauličkih sistema sistema Hidrostatika . potisak.Uporedjuje tečnosti .Poznaje pojam: gustina. električne uređaje Kinematika i dinamika tečnosti .Razvija sposobnost . .Razvija pozitivan .Rješavanje jednostavnih zadataka iz kinematike i dinamike tečnosti .

Prepoznaje način razvodnika.Razlikuje hidraulične razvodnika prema razvodnike konstrukciji.Upoređuje rad podešavanja pritiska hidrauličnog motora. jedinični rad i gubitke pumpi.Uočava zaštitnu obrazlaže princip ulogu sistema. .Uočava sastavne . protoka ili sprečava.Izračunava korisnu kretanja radnih snagu i stepen elemenata iskorišćenja pumpe .Analizira visinu komponente hidrauličnog sistema: usisavanja.Nabraja vrste .Poznaje ulogu . prema zatvorenog toka upravljanju i prema Određuje tip broju položaja razvodnika u uključivanja zavisnosti od radnog .Analizira promjenu prečistača.Objašnjava položaja analitičko uključivanja određivanje snage . rezervoara. pumpe hidromotora.Nabraja vrste pumpi pumpe u zavisnosti od . načinu otvorenog i aktiviranja.obrtnog i nja prolaska radne translatornog tečnosti kretanja .Nabraja vrste ventila protok u zavisnosti .Montira vezivne Stiče samopouzdanje elemente na različite načine i sigurnost u radu 45 .Upoređuje paralelno pumpe i stepena i redno vezivanje iskorišćenja razvodnika u bloku . promjenu akumulatora i spoljašnjeg prečnika vezivnih elemenata i ponašanje obrtne .Poznaje funkciju pritiska razvodnika i .Informativni ciljevi i Formativni ciljevi sadržaji učenik učenik Komponente hidrauličkih sistema . . obrtaja radnog kola. ventila za pločastih i ograničenje pritiska razvodnika sa Razlikuje ulogu sjedištem ventila za pritisak i .Upoznaje sastavne . regulacije rada ventila.Razumije i dijelove pumpe objašnjava . rada klipnih.Određuje korisnu ventila i obrazlaže snagu radnog cilindra princip rada hidromotora Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave Razvija logičko Vježbe: zaključivanje .Prikazuje ručno Razvija pozitivan aktiviranje stav prema novim razvodnika saznanjima .Razlikuje oznake dijelove pumpi Poznaje funkciju razvodnika prema pumpi i obrazlaže broju priključnih principe rada otvora i broju .

Objašnjava način hidrauličnih sistema projektovanja timski rad hidruličkih sistema .Informativni ciljevi i sadržaji učenik .Nabraja vrste prečistača prema mjestu ugradnje .Uočava potrebne komponente hidrauličkog sistema Održavanje hidrauličkih sistema .Crta simbole komponenata Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave .Vizuelno prikazivanje elemenata sistema Projektovanje hidrauličkih sistema .Shvata važnost očuvanja životne održavanja mjernim sredine hidrauličih sistema instrumentima .Poznaje funkciju prečistača i materijale od kojih se izrađuje Hidraulički sistemi . .Izvodi očitavanje na .Uočava potrebu češćeg mijenjanja prečistača i način rukovanja pri vršenju zamjene . snagu.Vrsi korekciju pojedinih sile parametara sistema Vježbe: .Navodi prednosti izmjerene parametre redovne kontrole sistema: pritisak. parametara sistema: protok. pritiska.Shvata značaj .Očitavanje na mjernim uređajima vrijednosti parametara hidrauličkih sistema 46 .Upoznaje sastavne dijelove hidromotora i obrazlaže princip rada .Proračunava paremetre sistema: . brzinu.Uočava i razlikuje dijelove hidrauličkih sistema .Izarada šema hidrauličkog sistema pomoću simbola . protoka temperaturu. brzinu temperature.Navodi primjenu hidrauličkih sistema Formativni ciljevi učenik .Izrađuje funkcionalne šeme Vježbe: .Demonstrira funkcionalnu šemu hidrauličkih sistema .Izrada šema i simulacija rada hidrauličkog sistema pomoću FLUIDSIM softvera .Razvija smisao za .Navodi parametre silu.Nabraja vrste hidromotora u zavisnosti od kretanja radnog elementa . koji utiču na pritisak i protok na hidraulički sistem osnovu tehničkih zahtjeva .Anatalizira šeme . brzine.

filtera. cjevovoda na curenje radne tečnosti .Uočava potrebu za kontrolom: radne tečnosti. akumulatora.Informativni ciljevi i sadržaji učenik Formativni ciljevi učenik u skladu sa tehnološkim procesom .Uočava potrebu za podmazivanjem mehaničkih dijelova Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave 47 . sigurnosnih ventila.

Upoznaje. aksijalnog i sušače.Rješava zadatake promjene stanja koristeći osnovne gasa. otpore pri strujanju gasova. razumije i .Razlikuje ulogu osnovnih objašnjava komponenata i komponente uslove primjene pneumatskih . pneumatike strujanje gasova.Stiče sigurnost u radu Vježbe: .Navodi prednosti i nedostatke primjene nedostatke pneumatskih sistema pneumatike .Razvija odgovornost i Vježbe: . .Pravilno primjenjuje .Razlikuje radijalne i sistema: aksijalne kompresore kompresore. stvaranje kondenzata Komponente pneumatskih sistema .Prepoznaje jedinice drugog nesistematske mjernog sistema jedinice Podjela i primjena pneumatike . pripremnu radijalnog kopresora grupu za vazduh. kompresorske Analizira rad stanice.Razumije i komponente objašnjava: .Razvija smisao za rad i urednost Vježbe: .Nabraja vrste kompresorske Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave .Razred: TREĆI Informativni ciljevi i Formativni ciljevi sadržaji učenik učenik Uvod u pneumatiku .Izrada šema pneumatskog sistema pomoću simbola 48 .Razlikuje osnovne i izvedene mjerne izvedene jedinice SI veličine i jedinice SI sistema sistema .Objašnjava fizička primjene svojstva gasova pneumatike Poznaje pojam .Vrednuje ulogu razvodnike. formule iz vlažnost vazduha.Razvija sposobnost analitičkog razmišljanja .Prikazati aktiviranje razvodnika i ventila Montirati vezivne elemente na više načina . sistemu vezivne elemente .Uočava prednosti i .Razvija sposobnost uređajima za logičkog misljenja mjerenje pritiska .Definiše osnovne i . ventile. gustine i pojedine temperature gasova pneumatske . kompresora u pneumatske motore.Razlikuje i analizira pritiska.Objašnjava način prefiks vrijednosti pretvaranja iz mjerne veličine jedinica jednog jedinica mjernog sistema u .Upoznaje se sa osnovnim pojmovima primjene pneumatike u pneumatici .Prepoznaje primjere .Analizira elemente .Razvija smisao za rad i urednost .Izvodi mjerenje objektivnost pritiska različitim .Pronalazi primjere .

Upoznaje sastavne dijelove kompresora .Nabraja vrste pneumatskih motora Formativni ciljevi učenik stanice od kojih zavisi njen rad Uočava značaj rezervoara za vazduh. protoka ili sprečavanja prolaska vazduha .Informativni ciljevi i sadržaji učenik kompresora prema kretanju radnog elementa i prema principu rada . prema upravljanju i prema broju položaja uključivanja . načinu aktiviranja.Poznaje funkciju pripremne grupe za vazduh: prečistača vazduha. regulacionog ventila pritiska i zauljivača . za kompresor Vrednuje značaj sušenja vazduha kod kompresora Analizira ulogu prečistača vazduha i regulatora pritiska za pneumatske uređaje Razlikuje oznake razvodnika prema broju priključnih otvora i broja položaja uključivanja Upoređuje paralelno i redno vezivanje razvodnika u bloku Određuje tip razvodnika u zavisnosti od radnog pritiska Uočava zaštitnu ulogu ventila za ograničenje pritiska Razlikuje ulogu ventila za pritisak i protok Upoređuje pneumatske motore obrtnog i translatornog djejstva Uočava značaj pneumatskih motora u raketnoj industriji.Poznaje ulogu i objašnjava princip rada ventila .Nabraja vrste razvodnika prema konstrukciji.Nabraja vrste ventila u zavisnosti podešavanja pritiska.Poznaje funkciju razvodnika i objašnjava princip rada: klipnih. filter za vazduh i prenosnici mehaničke i pneumatske energije .Obrazlaže ulogu i princip rada kompresora . rezervoar. kod automatskih mašina i presa Crta simbole pojedinih komponenti Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave - - - - - - - 49 . pločastih i razvodnika sa sjedištem .Nabraja sastavne dijelove kompresorske stanice: pogonski motor. sigurnosni uređaj.

razumije i . ventili. Uočava značaj hidropneumatski Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave . podmazivanja Osnovi hidropneumatike .Upoređuje hidraulike i karakteristike pneumatike i njihove hidraulike i zajedničke primjene pneumatike i uočava prednosti korišćenja hidropneumatike Hidropneumatski sistemi . mjernim temperatura.Rješava parametre . silu na osnovu .Uočava dijelove hidropneumatskog hidropneumatskih sistema: dvosmjerni sistema razvodnici.Razlikuje glavne i tehničkih zahtjeva pomoćne .Stiče samopouzdanje i sigurnost 50 .Izvodi očitavanje na .Izrada šema i simulacija rada pneumatskog sistema pomoću FLUIDSIM softvera .Razvija smisao za timski rad Vježbe: .Razvija logičko zaključivanje .Upoznaje sastavne dijelove motora i obrazlaže princip rada pneumatskih motora Projektovanje pneumatskih sistema . brzina instrumentima Uočava potrebu za kontrolu: prečistača vazduha. sile sistema: protok.Navodi prednosti .Razvija pravilan odnos prema higijeni i zdravlju .Informativni ciljevi i Formativni ciljevi sadržaji učenik učenik u zavisnosti od kretanja radnog elementa .Shvata značaj mjernim održavanja pneumatskih sistema instrumentima izmjerene parametre .Navodi prednosti redovne kontrole pneumatskog pritiska. očitavanja na pritisak. hermetičnosti.Analizira šeme hidropneumatskih objašnjava sistema komponente .Upoznaje.Uočava potrebne komponente i komponente kriterijume primjene pneumatskog sistema u praktičnom rješavanju problema kao što je kompresorska stanica Održavanje pneumatskih sistema .Analizira šeme pneumatskih sistema sistema: pritisak.

Vladimir. Osnove automatizacije.Odredjuje potrebne hidraulične i pneumatske komponente Preporuke za izvođenje nastave Vježbe: . Pneumatika i hidraulika. Beograd. 7.Nastava se izvodi u kabinetu opremljenom sa: . Z. uzorcima i modelima hidrauličkih i pneumatskih komponenti. Beograd. softverom za Fluid Sim.T.pneumatske i električne komponente. 1972.Crtanje šema hidropneumatskih sistema 5. . 2005. 2005.Uviđa vezu teorije i . S. .Provjera znanja vrsi se putem: usmenih odgovora.računarom sa multimedijskim paketom.dijapozitivima iz hidraulike i pneumatike. .dijaprojektorom sa odgovarajućim slajdovima. Kovač. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta . Hidraulika. . Mašinska hidraulika.Navodi primjenu hidropneumatskih prakse hidropneumatskih sistema sistema .Orbović. Nikolić. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika . Selmić.C. Termodinamika i termotehnika.S. Zagreb. Zavod za udžbenike. Beograd. Kosovac. Zakljucna ocjena na kraju klasifikacionog perioda izvodi se iz svih datih ocjena u klasifikacionom periodu. Hidraulika i pneumatika.M. Zavod za udžbenike. Hidraulične. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. . Školska knjiga. 1980. . pismenih vjezbi.Odredjuje parametre . Popov. Nikolić. 51 . 1985. .R. Beograd. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. najmanje jednom u polugodištu. najmanje jedna ocjena u klasifikacionom periodu. šemama hidraulickih i pneumatskih sistema. . Beograd. dvosmjernih klip i klipnjača razvodnika Projektovanje hidropneumatskih sistema .Hidraulika i pneumatika. 1983. 1992. Okvirni spisak literature i drugih izvora .Demonstrira funkcionalnu šemu hidropneumatskog hidropneumatskog sistema sistema . 6.Zakljucna ocjena na kraju skolske godine izvodi se na osnovu svih ocjena dobijenih u klasifikacionim periodima. .G.P. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. Radojević. . . Šašic. Mitrović.Navodi primjenu .S. Sarajevo. Beograd.Pozitivna ocjena na kraju školske godine. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. 2006.Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik cilindri.Z. Materijalni uslovi za izvođenje nastave . Pneumatika. Beograd. 1990. Naučna knjiga. Termodinamika. Beograd. 8. demonstracionim tablama za hidrauliku i pneumatiku. Naučna knjiga. . Kožić. razervoari. Đ. 1988. Zavod za udžbenike. Nikolić. Basta.

Idealni gasovi .Hidraulika .Pneumatsko stezanje i pridržavanje .Hidraulika i pneumatika .Mjerenje veličina .Hidropneumatika .Termodinamika i termotehnika 52 .Mjerenje. alatki .Specijalista mašinstva (diploma specijalističkih studija -240 ECTS) 10.Hidroenergetska postrojenja procesi .Hidraulički pribori za stezanje i pridržavanje .Hidraulika .Diplomirani profesor mašinstva .Osnovi hidraulike .Energetska postrojenja i .Ravnomjerno kretanje ili stalni posmak kod mašina.Diplomirani inženjer mašinstva .Fizička svojstva gasova .9.Praktična nastava .Pneumatika . Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika . Povezanost predmeta Znanja .Pneumatika Povezanost sa drugim predmetima Predmet Znanja .Mehatronika .Komponente hidrauličkih sistema .Komponente pneumatskih sistema . automatizacija i regulacija .Kinematika i dinamika tečnosti .

Sticanje znanja o dobijanju. Opšti ciljevi nastave .Sticanje znanja o energetskim procesima kod finalnih potrošača.Razvijanje odgovornosti i preciznosti u radu.Ovladavanjem stručnom terminologijom neophodnom za komunikaciju u struci.Sticanje znanja o vrstama.Sticanje znanja iz domena regulacije i održavanja postrojenja.Razumijevanje energetskih procesa u postrojenjima za dobijanje električne i toplotne energije.7. .2.1. Naziv predmeta: ENERGETSKA POSTROJENJA I PROCESI 2. .ENERGETSKA POSTROJENJA I PROCESI 1. .Razvijanje svijesti za očuvanjem životne sredine. .Upoznavanje postupka projektovanja energetskih sistema. . Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave Vrste nastave Praktična Teorija Vježbe nastava 72 72 66 210 36 72 66 174 Razred I II III IV Ukupno Ukupno 108 144 132 384 3. 53 .transportu i distribuciji goriva.Sticanje znanja o osnovnim principima eksploatacije postrojenja sa aspekta ekonomičnosti i raspoloživosti. . konstrukcijama i principima rada energetskih postrojenja. .Uočavanje značaja uštede energije i njenog racionalnog korišćenja. . . .

Izražava ulogu . uređaj za regulaciju.Opisuje postupak .Navodi obrtaja i varijante hidromašinsku 54 Preporuke za izvođenje nastave Vježbe: . ležišta turbine i stepena .Definiše pojam vrednovanja energetskih energetskog postrojenja u postrojenja procesima dobijanja .Hidroenergetsko postrojenje sa Kaplanovom turbinom .Uočava gubitke .Razvija sposobnost .Navodi sastavne . određivanje snage vratilo.4.Razlikuje termo.Pumpno postrojenje .Vrednuje reakciono princip rada djejstvo vodenog Kaplanove turbine mlaza .Objašnjava osnovne postrojenja karakteristike . radno kolo.Razlikuje akcione i . Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi Razred: DRUGI Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik Podjela i osnovne karakteristike energetskih postrojenja .Objašnjava Peltonove karakteristike i turbine:sprovodni princip rada Fransisove reakcione aparat.Uočava dijelove . uređaj analitičko za regulaciju.Izračunavanje snage i stepena iskorišćenja pumpnog postrojenja Seminarski rad: .Izračunavanje snage turbina i stepena iskorišćenja .Izračunavanje brzine i crtanje trouglova brzina .Navodi karakteristike snage i izračunava stepen iskorišćenja i objašnjava rad Peltonove turbine Peltonove turbine . .Objašnjava radno kolo. postrojenja prema hidro i izvorima energije gasoenergetska .Obrazlaže kućište karakteristike i .Obrazlaže .Razvija sposobnost .Analizira osnovne postrojenja karakteristike postrojenja Hidroenergetska postrojenja .Prepoznaje dijelove regulacije rada Fransisove turbine: vodenih turbina sprovodno kolo.Navodi podjelu zapažanja.Ocjenjuje reakciono djejstvo najpovoljnije uslove vodenog mlaza dobijanja snage .Objašnjava akciono i Peltonove turbine .Crta trouglove brzina kriterijume izbora turbina . reakcione turbine hidroenergetskih analiziranja i .Navodi podjelu energije energetskih .Hidroenergetsko postrojenje sa Peltonovom turbinom .Analizira uticaj iskorišćenja specifičnog broja . turbine zamajac.Analizira rad postrojenja zaključivanja .Vrednuje akciono dijelove vodenih djejstvo vodenog turbina mlaza . .ležišta.

promjenu spoljašnjeg prečnika i ponašanje centrifugalne pumpe Prepoznaje način regulacije rada pumpnog postrojenja Analizira gubitke energije u pumpnom Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave - - - - - - - 55 . snage i broja obrtaja vratila Razlikuje hidrauličke razvodnike otvorenog i zatvorenog toka Identifikuje ulogu hidrauličkog prenosnika Prepoznaje sastavne dijelove pumpnog postrojenja Analizira visinu usisavanja. jedinični rad i gubitke energije Određuje brzine i crta trouglove brzina fluidne mase u radnom prostoru Uočava uticaj oblika lopatica radnog kola na rad centrifugalne pumpe Analizira promjenu obrtaja radnog kola.Informativni ciljevi i sadržaji učenik opremu .Objašnjava pumpno postrojenje - Formativni ciljevi učenik Fransisovih turbina s obzirom na brzohodnost Identifikuje sastavne dijelove Kaplanove turbine Uočava specifičnost radnog kola i uređaja za regulisanje Kaplanove turbine Izračunava snagu turbine Vrednuje automatsku regulaciju rada.

Objašnjava princip kombinovana rada parnog kotla kotlovska .učenik postrojenju .Definiše kotlovsko termoenergetskog postrojenje postrojenja .Uočava važnost .Opisuje uređaje za rada parnog kotla loženje tečnim i .Upoređuje postrojenja ekonomičnog kondenzaciona i .Ilustruje toplotne korišćenja energije toplifikaciona šeme postrojenja termoenergetskih .Navodi i objašnjava prijemnika toplote u uređaje za parnom kotlu prečišćavanje dimnih .Nabraja i opisuje šemu vrelovodnog elemente parnog kotla kotla .Analizira strujnu .Razlikuje stabilne i .Analizira ulogu Informativni ciljevi i sadržaji učenik Formativni ciljevi Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave Vježbe: .Izračunava korisnu snagu i stepen iskorišćenja pumpnog postrojenja Termoenergetska postrojenja .Pravi šemu tokova gasovitim gorivom predajnika i .Poznaje uređaje za vodogrijnim cijevima loženje uglja .Upoređuje kotlove sa kotlova .Uočava toplotne gubitke transport i skladištenje čvrstih .Razvija potrebu .Analizira princip .Vrednuje zadatak kotlova kotlovskog .Crtanje šeme kotlovskog postrojenja Seminarski rad: Kotlovsko postrojenje Akcione turbine Reakcione turbine Toplane 56 .Objašnjava potpalu prirodnom i kotla prinudnom .grijna i .Izračunavanje snage i stepena iskorišćenja parne turbine .Navodi podjelu energetska.Grafičko prikazivanje promjene pritiska i brzine u akcionim i reakcionim turbinama .Obrazlaže cirkulacijom opsluživanje kotla u .Identifikuje radu i obustavu rada cilindrične kotlove i kotla kotlove sa .Pravi tehnološku postrojenja šemu .Upoznaje uređaj za .Analizira rad .Upoređuje .Navodi definiciju i očuvanja životne termoenergetskih podjelu sredine postrojenja termoenergetskih .Navodi podjelu .Objašnjava toplotni postrojenja bilans .Upoznaje pokretne kotlove konstrukcije parnih .Vrednuje toplotni bilans parnog kotla gasova . parnih kotlova industrijska.Obrazlaže postrojenja vrelovodne kotlove .Crtanje šema termoenergetskih postrojenja .

Objašnjava sistem za snabdijevanje postrojenja vodom .Objašnjava princip rada parnih turbina .Opisuje postrojenje za hemijsku pripremu vode .Navodi uređaje za komprimovani vazduh .Poznaje ventilatore za termoenergetska postrojenja .Ilustruje šemu toplane Formativni ciljevi učenik zagrijača vode Analizira zadatak isparivača Upoređuje konvektne i registarske isparivače Prepoznaje ulogu pregrijača pare Upoređuje kotlove na čvrsto.Opisuje osnovne elemente parnih turbina .Objašnjava parno turbopostrojenje .Navodi podjelu parnih turbina .Objašnjava transformaciju energije u turbinama .tečno i gasovito gorivo Prepoznaje elemente parnih kotlova Planira postupak potpale kotla Interpretira postupak opsluživanja kotla u radu Pravi šemu gazdinstva za gorivo Analizira uređaj za sagorijevanje u sloju Prepoznaje uređaje za sagorijevanje u letu Upoređuje gorionike za tečna goriva sa raspršivačem pod pritiskom i rotacionim raspršivačem Upoređuje difuzni gorionik i gorionik sa cijevima za gasovito gorivo Analizira uređaje za prečišćavanje dimnih gasova Razlikuje multiciklonski i mokri oprašivač Izražava ulogu uređaja za manipulaciju i skladištenje čvrstih produkata sagorijevanja Pravi šemu transporta šljake i Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave - - - - - 57 .Objašnjava cijevni sistem i armaturu .Informativni ciljevi i sadržaji učenik produkata sagorijevanja .

rotor Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave - - - - - - - 58 . lopatice. vratilo. zapornu.Informativni ciljevi i sadržaji učenik - Formativni ciljevi učenik pepela Upoređuje otvoreni i zatvoreni sistem vodosnabdijevanja postrojenja Uočava razliku između rashladnih kula sa prirodnom i prinudnom promajom Analizira postupak hemijske pripreme vode Uočava ulogu ventilatora Pravi šemu promaje u kotlovskom postrojenju Upoređuje prirodnu. regulacionu. vještačku uravnoteženu i vještačku forsiranu promaju Analizira ulogu armature termoenergetskog postrojenja Uočava finu. zaštitnu. zaptivače. grubu i kontrolnu armaturu Pravi šemu postrojenja za komprimovani vazduh Interpretira ulogu parnih turbina u termoenergetskom postrojenju Razlikuje akcione i reakcione turbine Upoređuje aksijalne i radijalne turbine Prepoznaje osnovne elemente parne turbine Uočava kućište. sprovodni aparat.

Objašnjava Peltonove karakteristike i Informativni ciljevi i sadržaji učenik Formativni ciljevi Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave Vježbe: .Analizira rad Parsonove reakcione turbine .Određuje ulogu .Uočava dijelove .Razvija sposobnost .Analizira osnovne postrojenja karakteristike postrojenja Hidroenergetska postrojenja .Razlikuje akcione i .Navodi podjelu zapažanja.Uočava gubitke . reakcione turbine hidroenergetskih analiziranja i .Navodi sastavne .Objašnjava akciono i Peltonove turbine .Analizira princip rada jednostepene akcione De Lavalove turbine .Definiše pojam vrednovanja energetskih energetskog postrojenja u postrojenja procesima dobijanja .Ocjenjuje reakciono djejstvo najpovoljnije uslove vodenog mlaza dobijanja snage .Izračunavanje brzine i crtanje trouglova brzina .Izračunavanje snage turbina i stepena iskorišćenja .Crta trouglove brzina kriterijume izbora turbina . postrojenja prema hidro i izvorima energije gasoenergetska .Shvata akciono dijelove vodenih djejstvo vodenog turbina mlaza .Analizira rad postrojenja zaključivanja .Navodi podjelu energije energetskih .Razlikuje termo.Izračunavanja snage i stepena iskorišćenja pumpnog postrojenja 59 .Objašnjava osnovne postrojenja karakteristike .Analizira rad Kertisove dvostepene turbine .Analizira princip rada kondenzacione jednooklopne parne turbine Podjela i osnovne karakteristike energetskih postrojenja .Crta dijagram promjene pritiska i brzine u radnom kolu turbine .Razvija sposobnost .učenik .Navodi karakteristike snage i izračunava stepen iskorišćenja i objašnjava rad Peltonove turbine Peltonove turbine .Obrazlaže .

radno kolo. ležišta Razlikuje varijante Fransisovih turbina s obzirom na brzohodnost Identifikuje sastavne dijelove Kaplanove turbine Uočava specifičnost radnog kola i uređaja za regulisanje Kaplanove turbine Izračunava snagu turbine Razlikuje hidrauličke razvodnike otvorenog i zatvorenog toka Analizira ulogu hidrauličkog prenosnika Prepoznaje sastavne dijelove pumpnog postrojenja Analizira visinu usisavanja. jedinični rad i gubitke energije Određuje brzine i crta trouglove brzina fluidne mase u radnom prostoru Uočava uticaj oblika lopatica radnog kola na rad centrifugalne pumpe Analizira promjenu Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave - - Seminarski rad: . uređaj za regulaciju.Opisuje postupak regulacije rada vodenih turbina .Hidroenergetsko postrojenje sa Peltonovom turbinom . kućište Shvata reakciono djejstvo vodenog mlaza Prepoznaje dijelove Fransisove turbine: sprovodno kolo.ležišta.Informativni ciljevi i sadržaji učenik princip rada Fransisove reakcione turbine .Obrazlaže karakteristike i princip rada Kaplanove turbine .Pumpno postrojenje - - - - - - 60 .Navodi hidromašinsku opremu .Hidroenergetsko postrojenje sa Kaplanovom turbinom . radno kolo.Objašnjava analitičko određivanje snage turbine i stepena iskorišćenja . uređaj za regulaciju. vratilo.Objašnjava pumpno postrojenje Formativni ciljevi učenik turbine:sprovodni aparat. zamajac.

grijna i .Vrednuje toplotni Informativni ciljevi i sadržaji učenik Formativni ciljevi Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave Vježbe: .Izračunavanje snage i stepena iskorišćenja parne turbine .Akcione turbine . promjenu spoljašnjeg prečnika i ponašanje centrifugalne pumpe .Grafičko prikazivanje promjene pritiska i brzine u akcionim i reakcionim turbinama .Upoređuje .Nabraja i opisuje prirodnom i elemente parnog prinudnom kotla cirkulacijom .Pravi šemu tokova radu i obustavu rada predajnika i kotla prijemnika toplote u .Navodi podjelu šemu vrelovodnog parnih kotlova kotla .Pravi tehnološku ekonomičnog .Identifikuje konstrukcije parnih cilindrične kotlove i kotlova kotlove sa .Analizira strujnu .Crtanje šeme kotlovskog postrojenja Seminarski rad: .Razvija potrebu postrojenja .Kotlovsko postrojenje .Objašnjava toplotni .Navodi podjelu kombinovana kotlova kotlovska .Obrazlaže rada parnog kotla opsluživanje kotla u .Definiše kotlovsko energetska.Uočava važnost .Poznaje uređaje za parnom kotlu loženje uglja . postrojenje industrijska.Crtanje šema termoenergetskih postrojenja .Analizira princip .Objašnjava potpalu vodogrijnim cijevima kotla .Toplane 61 .Upoređuje .Reakcione turbine .Obrazlaže postrojenja vrelovodne kotlove .Analizira gubitke energije u pumpnom postrojenju .Navodi definiciju i kondenzaciona i očuvanja životne podjelu toplifikaciona sredine termoenergetskih postrojenja .Upoređuje kotlove sa bilans .Razlikuje stabilne i rada parnog kotla pokretne kotlove .Ilustruje toplotne šemu korišćenja energije šeme termoenergetskog termoenergetskih postrojenja postrojenja .Objašnjava princip .Prepoznaje način regulacije rada pumpnog postrojenja .Izračunava korisnu snagu i stepen iskorišćenja pumpnog postrojenja Termoenergetska postrojenja .učenik obrtaja radnog kola.Upoznaje .

Opisuje postrojenje za hemijsku pripremu vode .Objašnjava cijevni sistem i armaturu .Opisuje osnovne elemente parnih turbina .Objašnjava princip rada parnih turbina .Upoznaje uređaj za transport i skladištenje čvrstih produkata sagorijevanja .Opisuje uređaje za loženje tečnim i gasovitim gorivom .Navodi i objašnjava uređaje za prečišćavanje dimnih gasova .Poznaje ventilatore za termoenergetska postrojenja .Informativni ciljevi i sadržaji učenik .Navodi podjelu parnih turbina .tečno i gasovito gorivo Prepoznaje elemente parnih kotlova Planira postupak potpale kotla Interpretira postupak opsluživanja kotla u radu Pravi šemu gazdinstva za gorivo Analizira uređaj za sagorijevanje u sloju Prepoznaje uređaje za sagorijevanje u letu Upoređuje gorionike za tečna goriva sa raspršivačem pod pritiskom i rotacionim raspršivačem Upoređuje difuzni gorionik i gorionik sa cijevima za gasovito gorivo Analizira uređaje za prečišćavanje dimnih gasova Razlikuje multiciklonski i mokri oprašivač Analizira ulogu uređaja za manipulaciju i skladištenje čvrstih Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave - - - - 62 .Objašnjava sistem za snabdijevanje postrojenja vodom .Objašnjava transformaciju energije u turbinama .Navodi uređaje za komprimovani vazduh .Ilustruje šemu toplane Formativni ciljevi učenik bilans parnog kotla Uočava toplotne gubitke Analizira ulogu zagrijača vode Analizira zadatak isparivača Upoređuje konvektne i registarske isparivače Interpretira ulogu pregrijača pare Upoređuje kotlove na čvrsto.Objašnjava parno turbopostrojenje .

regulacionu. vještačku uravnoteženu i vještačku forsiranu promaju Analizira ulogu armature termoenergetskog postrojenja Uočava finu. zaštitnu.Informativni ciljevi i sadržaji učenik Formativni ciljevi učenik produkata sagorijevanja Pravi šemu transporta šljake i pepela Upoređuje otvoreni i zatvoreni sistem vodosnabdijevanja postrojenja Uočava razliku između rashladnih kula sa prirodnom i prinudnom promajom Analizira postupak hemijske pripreme vode Uočava ulogu ventilatora Pravi šemu promaje u kotlovskom postrojenju Upoređuje prirodnu. zapornu. grubu i kontrolnu armaturu Pravi šemu postrojenja za komprimovani vazduh Analizira ulogu parnih turbina u termoenergetskom postrojenju Razlikuje akcione i reakcione turbine Upoređuje aksijalne i radijalne turbine Prepoznaje osnovne elemente parne turbine Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave - - - - - - - - 63 .

Informativni ciljevi i sadržaji učenik - Formativni ciljevi učenik Uočava kućište.rotor Analizira princip rada jednostepene akcione De Lavalove turbine Crta dijagram promjene pritiska i brzine u radnom kolu turbine Analizira rad Kertisove dvostepene turbine Analizira rad Parsonove reakcione turbine Interpretira princip rada kondenzacione jednooklopne parne turbine Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave - - - 64 . zaptivače. sprovodni aparat. lopatice. vratilo.

Prepoznaje elemente 65 Socijalizacijski ciljevi učenik Razvija ekološku svijest Razvija analitičko i logičko mišljenje Preporuke za izvođenje nastave Vježbe: .Poznaje elemente .Obrazlaže ulogu i otvorenog i princip rada zatvorenog toka turbokompresora .Definiše gasoenergetskih gasoenergetsko postrojenja postrojenje .Upoređuje prednosti karakteristike i nedostatke gradnje nuklearnih nuklearnih postrojenja postrojenja .Objašnjava rad gasne turbine .Analizira rad aksijalnog i radijalnog turbokompresora .Objašnjava sa pogonom na tečno gasnoturbinska postrojenja gorivo otvorenog i .Razred: TREĆI Informativni ciljevi i Formativni ciljevi sadržaji učenik učenik Gasoenergetska postrojenja .Izračunavanje snage gasne turbine .Uočava i vrednuje uređaje gasnih ulogu hladnjaka turbopostrojenja izduvnih gasova .Navodi osnovne .Analizira rad gasne turbine turbine .Navodi podjelu reakcione gasne gasnih turbina .Razlikuje akcione i .Identifikuje princip rada graničnog regulatora temperature i releja za isključivanje Nuklearna postrojenja .Prepoznaje princip gasne turbine rada gasne turbine .Interpretira ulogu .Izbor turbokompresora Seminarski rad: .Analizira rad .Poznaje osnovne energije elemente nuklearnog .Nuklearne elektrane .Gasoturbinsko postrojenje zatvorenog toka Razvija ekološku Vježbe: svijest .Navodi zaštitne .Objašnjava grijnu komore i površinskog komoru zagrijača .Navodi ulogu gasoturbinskog hladnjaka i postrojenja površinskog zagrijača .Gasoturbinsko postrojenje otvorenog toka .Razlikuje radijalne i aksijalne kompresore .Objašnjava proces .Analizira rad gasnog zatvorenog toka turbopostrojenja .Vrednuje ulogu regulatora sigurnosti .Crtanje toplotnih Razvija odgovornost i šema nuklearnog postrojenja preciznost u radu Seminarski rad: .Shvata proces nuklearne fisije dobijanja nuklearne .Uočava razliku između grijne .

Ocjenjuje rad sistema za zagrijavanje vode pomoću energije sunca sa električnim Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave Razvija Vježbe: interesovanje za .Određuje stepen korisnosti sunčanih kolektora .Solarna elektrana . kondenzatora.Navodi probleme štit skladištenja radioaktivnog otpada .Obrazlaže princip kolektore sa ravnim.Obrazlaže proces reflektor.Izračunavanje proizvodnju energije stepena iskorišćenja sunčanih kolektora Formira pozitivan stav prema očuvanju okoline Seminarski rad: .Prepoznaje elemente .Analizira rad solarnog postrojenja .Analizira ulogu generatora pare i opasnosti od .Prepoznaje ulogu kolektora.Ocjenjuje opasnost od radioaktivnog zračenja u slučaju otkaza Solarna postrojenja .Crtanje šeme solarne nove i buduće elektrane tehnologije za .Navodi i opisuje . sistem za postrojenja regulaciju i biološki .Crta i analizira radioaktivnog toplotne šeme zračenja nuklearnog postrojenja sa jednim i dva kola .Razlikuje i elemente solarnih upoređuje postrojenja fokusirajuće . rada solarnih koničnim i postrojenja paraboličnim ogledalima . .Identifikuje problem skladištenja radioaktivnog otpada pri zamjeni goriva . sistem za rada nuklearnog hlađenje.Analizira sistem solarnog grijanja sa toplotnom pumpom .Informativni ciljevi i Formativni ciljevi sadržaji učenik učenik nuklearnog postrojenja reaktora:tijelo. turbine.Navodi primjenu ravnog pločastog sunčevog zračenja kolektora . cirkulacione pumpe i generatora .Sistem solarnog grijanja sa toplotnom pumpom 66 .

Vrednuje efekte korišćenja bio mase mase koja se koristi za proizvodnju za proizvodnju energije energije .Crta i analizira postrojenje sa na račun energije generatorom vjetra spregnutim preko zupčanika sa osovinom elise .Prepoznaje elemente postrojenja: generator.Nabraja geotermalne dobijanje energije .Analizira postrojenje .Obrazlaže snagu vjetra vjetra . kondenzator Vjetroelektrane .Prepoznaje .Crta i analizira šemu izvore geotermalnog .Navodi primjenu koje koristi geotermalne geotermalnu vodu za energije .Poznaje osobine bio . vazdušna turbina Elektrane na bio masu . pumpu.Vjetroelektrane Uočava važnost očuvanja životne sredine 67 .učenik dopunskim grijanjem Geotermalna postrojenja .Objašnjava pojam geotermalne geotermalne energetske izvore energije .turbinu.Analizira postrojenje sa generatorom pogonjenim vazdušnom turbinom .Prepoznaje elemete postrojenja geotermalnog postrojenja:izmjenji vač toplote.Navodi i objašnjava postrojenja geotermalna .Objašnjava rad brzine vjetra na rad postrojenja za vjetroelektrane proizvodnju električne energije . elisa.Analizira rad .Analizira uticaj .Obrazlaže rad postrojenja za dobijanje energije iz bio mase Informativni ciljevi i sadržaji učenik Formativni ciljevi Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave Stiče interesovanje za nove tehnologije proizvodnje energije Uočava važnost očuvanja životne sredine Seminarski rad: .Izračunava snagu .Objašnjava proces postrojenja na bio transformacije masu energije bio mase .

Goriva Vježbe: .Navodi vidove energije korišćenja transformisane energije Procesi u postrojenjima za dobijanje goriva .Objašnjava postupak rotacionim sušarama prerade prirodnog .Pravi šemu gasa postrojenja za .Ilustruje proces sastava gorive mase pripreme čvrstog uglja goriva .sunca. .Priprema čvrstog goriva .Navodi značaj očuvanja životne energije i uočava energije za sredine njenu primjenu egzistenciju i razvoj .Analizira procese energije transformacije .vjetra.Objašnjava postupke .Uočava važnost .Priprema tečnog goriva .Analizira proces drobljenja pomoću prerade nafte drobilice sa valjcima .Šematski prikaz procesa pripreme uglja .Ocjenjuje efekte goriva sušenja uglja u .Analizira procese 68 Preporuke za izvođenje nastave Seminarski rad: .Uočava važnost .Shvata proces obogaćivanje sprašivanja uglja nuklearnog goriva .Prepoznaje energije .Analizira značaj .Analizira postupke .Pravi šemu .Poznaje procese pripreme tečnih .Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik Izvori energije i transformacija energije .Analizira karakteristike mogućnosti čvrstih.Navodi i opisuje promjene očuvanja životne postrojenja za oblika.Obrazlaže proces postrojenja za pripreme ugljenog drobljenje uglja praha .Navodi postupak i pripremu uglja objašnjava . obnovljive i neobnovljive gasovita i nuklearna energetske izvore goriva .Vrednuje proces rada ventilatorskog mlina sa udarnim lopaticama .Poznaje obnovljive i potrošnju neobnovljive izvore .Navodi čvrsta.Vrednuje bio mase karakteristike .Obrazlaže principe i nuklearnog goriva i značaj područje primjene transformacije .Vrednuje rezerve društva energije i njenu . tečna.tečnih i korišćenja energije gasovitih goriva vode.Objašnjava značaj i .Šematski prikaz procesa prerade nafte Seminarski rad: .smanjenja sredine preradu uglja balasta i promjene .

Informativni ciljevi i sadržaji učenik Formativni ciljevi učenik frakcione destilacije. reforminga i dorade nafte Crta šemu postrojenja za destilaciju nafte Analizira rad postrojenja za tečnu ekstrakciju Analizira proces pripreme prirodnog gasa Uočava razloge odstranjivanja čvrstih čestica i tečnosti iz gasa Uočava potrebu odstranjivanja vlage i sumpornih jedinjenja pomoću adsorbera Prepoznaje postrojenja i sudove za tečni gas Vrednuje pogonsko preventivne mjere sigurnosti za rad sa prirodnim gasom Analizira proces pripreme nuklearnog goriva Analizira proces tečne ekstrakcije Interpretira membranski separacioni proces razdvajanja izotopa Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave - - - - 69 . rafinisanja.

Šematski prikaz rada termoelektrane sa gasnim blokom .Objašnjava energetski bilans i tehničkoenergetsku efikasnost hidroenergetskih sistema .Razred: ČETVRTI Informativni ciljevi i sadržaji učenik Proceci u postrojenjima .Razvija sposobnost Vrednuje pojam logičkog transformacije razmišljanja potencijalne .Interpretira proces rada u termoelektrani sa gasnim blokom Formativni ciljevi Preporuke za izvođenje nastave Vježbe: .Šematski prikaz rada nuklearne elektrane . vjetroelektranama i elektranama na bio masu .Poznaje proces dobijanja električne energije u nuklearnim elektranama .geotermalni m.Opisuje proces dobijanja električne energije u hidroelektranama .Šematski prikaz rada geotermalne elektrane 70 .Crtanje pribranskih i derivacionih šema .Šematski prikaz rada kondenzacione termoelektrane sa parnim blokom .Opisuje procese dobijanja električne energije u solarnim.Obrazlaže energetski bilans i efikasnost rada u termoelektranama .Obrazlaže proces rada termoelektrane sa gasnim blokom .Navodi i objašnjava proces dobijanja električne energije u termoelektranama sa parnim blokom .Stiče pozitivan energije vode u odnos prema načinu električnu energiju Razlikuje pribranske proizvodnje i korišćenja i derivacione električne energije hidroelektrane Crta pribransku šemu za velike denivelacije Određuje snagu hidroelektrane Vrednuje energetski koeficijent korisnosti Analizira proces transformacije hemijske energije goriva u električnu energiju Pravi šemu kondenzacione termoelektrane sa parnim blokom Crta i analizira kružni proces u kondenzacionoj termoelektrani Računa količinu toplote koja se dovede i one koja se izmijeni u kondenzatoru Crta šemu termoelektrane sa regenerativnim dogrijavanjem vode Crta i analizira toplotni ciklus termoelektrane sa dvostepenim turbinskim postrojenjem i dogrijavanjem pare .Navodi značaj i ulogu pojedinih postrojenja u elektroenergetskom sistemu Socijalizacijski ciljevi učenik učenik za dobijanje električne energije .Objašnjava procese u postrojenjima za proizvodnju električne i toplotne energije .

Ilustruje šeme toplifikacionih postrojenja i objašnjava njihov rad .Obrazlaže proces rada toplane .Shvata važnost o Vježbe: Razlikuje i racionalnom .Informativni ciljevi i sadržaji učenik - Formativni ciljevi - - - - - Procesi u postrojenjima .Navodi direktni i indirektni sistem daljinskog grijanja učenik Analizira proces rada gasne termoelektrane otvorenog i zatvorenog toka Izračunava proizvodni kapacitet generatora Analizira proces dobijanja električne energije u nuklearnim elektranama Analizira procese u postrojenjima za kombinovanu proizvodnju električne i toplotne energije Pravi Senkijev dijagram za kondenzacione termoelektrane Određuje energetski stepen iskorišćenja Izračunava energetski bilans postrojenja Analizira proces dobijanja električne energije u solarnim elektranama Vrednuje proces korišćenja geotermalnih izvora za proizvodnju električne energije za dobijanje toplotne energije .Navodi procese dobijanja toplotne energije .Izrada toplotnih upoređuje korišćenju toplotne šema postrojenja za postrojenja za energije dobijanje toplotne dobijanje toplotne energije energije Uočava značaj kotlovskog postrojenja za dobijanje toplotne energije Analizira proces korišćenja toplotne Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave 71 .

vodena para Razlikuje direktne i indirektne toplifikacione sisteme Prepoznaje komponente direktnog i indirektnog toplifikacionog postrojenja sa vrelovodnim kotlom Analizira proces toplifikacionog postrojenja sa kaskadnim izmjenjivačem Shvata proces dobijanja toplotne energije korišćenjem geotermalne vode Vrednuje primjenu sunčeve energije za Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave - - - - - - - - 72 .Objašnjava postupak dobijanja toplotne energije pomoću rashladnih uređaja i toplotnih pumpi .Opisuje proces dobijanja toplotne energije korišćenjem energije sunca .Informativni ciljevi i sadržaji učenik .Poznaje kombinovani proces dobijanja toplotne energije pomoću sunčevih kolektora i toplotne pumpe .Obrazlaže proces dobijanja toplotne energije iz geotermalnih izvora .Ilustruje i objašnjava šeme korišćenja geotermalne energije .Obrazlaže energetski bilans i efikasnost postrojenja za dobijanje toplotne energije Formativni ciljevi učenik energije dobijene u parnoturbinskom postrojenju Šematski prikazuje gasnoturbinsko postrojenje za proizvodnju energije i iskorišćenjem toplote izlaznih gasova prije ispuštanja u atmosferu Dokazuje ulogu toplifikacionih postrojenja Upoređuje procese dobijanja toplotne energije koja se koristi u tehnološke svrhe i energije za grijanje i pripremu sanitarne tople vode Analizira toplifikaciono postrojenje sa izmjenjivačima toplote. vrela voda.

Pravi bilans dobijene toplotne energije .Računa količinu proizvedene toplotne energije Procesi u sistemima za transport i distribuciju energije .Objašnjava transport .Obrazlaže načine transporta uglja transporta i distribucije električne .Razlikuje skladišta goriva sa obrtnim uređajem .Vrednuje kombinovanu primjenu toplotne pumpe i kolektora .Vrednuje ulogu cijevnog sistema za transport tečnog goriva .Shvata važnost postrojenja za za dopremu goriva očuvanja transport i .Pravi šemu .učenik zagrijavanje vode .Pravi šemu linijskog i prstenastog Informativni ciljevi i sadržaji učenik Formativni ciljevi Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave Vježbe: .Razlikuje unutrašnji .Vrši izbor transportera energije .Stiče odgovornost o distibuciju čvrstog goriva poštovanju propisa i .Objašnjava transport i spoljašnji transport uputstava ugljenog praha .Vrednuje ulogu . mosnim i distribuciju gasovitih kranom i prstenasta skladišta goriva .Analizira zadatak .Opisuje transport i materijalnih dobara distribuciju energije .Šematski prikaz transporta uglja .Izrada šema cijevnog sistema za transport tečnog i gasovitog goriva .Ocjenjuje ulogu gazdinstva za tečno gorivo .Upoređuje transport tečnih goriva saobraćajnim sredstvima i cijevima .Navodi postrojenja .Objašnjava transport za slaganje.Izračunava cijenu proizvedene jedinične toplotne energije .Šematski prikaz toplovoda za daljinsko grijanje Seminarski rad: Distribucija električne energije Distribucija toplotne energije 73 .Analizira proces i distribuciju toplotne pripreme i transporta ugljenog energije praha .Obrazlaže transport i skladišta distribuciju tečnog .

Navodi potrošnju energije u finalne energije u saobraćaju Informativni ciljevi i sadržaji učenik Formativni ciljevi Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave Vježbe: .Potrošnja energije u poljoprivredi 74 .Potrošnja energije u saobraćaju .Uoćava razliku između magistralnog.Potrošnja energije u industriji .Uočava korišćenje .Definiše gubitke u intervalu proizvodnje industriji primarne energije .Uočava mjesta inteziteta korišćenja energije u .Obrazlaže finalnu energije kod finalnih racionalnog potrošnju energije potrošača korišćenja energije .Izračunava potrošnju energije specifičnu potrošnju .Objašnjava specifičnu korisnosti .Definiše ukupni i koeficijent korisnosti normirani stepen energije kod uređaja korisnosti uređaja .Shvata važnost .Upoređuje razne načine vođenja potisne i povratne cijevi u sistemima daljinskog grijanja Energetski procesi kod finalnih potrošača .Prepoznaje značaj .Izrada energetskih šema procesa na mjestu korisne potrošnje Seminarski rad: .Pravi podjelu električnih dalekovoda .Izračunava . distributivnog i razvodnog gasovoda .Definiše stepen energije energetskog .Razlikuje način podzemnog i nadzemnog polaganja električnih vodova .Pravi šemu gasne razvodne mreže kućne instalacije .Definiše stepen .Analizira mogućnosti transporta i distribucije toplotne energije .učenik snabdijevanja potrošača tečnim gorivom .Uočava tipove stubova u prenosnoj mreži .Određuje stepen energetske energetske efikasnosti .

Identifikuje potrošnji potrošnju energije u poljoprivredi .Shvata značaj o .Obrazlaže strukturu saobraćaju vrlo mali korisne energije u ličnoj i društvenoj .Prepoznaje osnovne potrošače energije u ličnoj i društvenoj potrošnji .Shvata značaj Preporuke za izvođenje nastave Vježbe: .Poznaje pojam štednji i manjeg utroška štednje energije racionalnom energije i rada za . izbor odgovarajućeg goriva. pravilnim rukovanjem uređajima i optimalnom korišćenju svih vidova energije Eksploatacija i održavanje energetskih postrojenja .Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik .Navodi mogućnosti korišćenju energije isti korisni efekat štednje energije . smanjenje gubitaka konvekcijom i zračenjem.Analizira strukturu industriji finalne potrošnje .Obrazlaže potrošnju energije u saobraćaju energije u saobraćaju .Izračunava stepen korisnosti uređaja i mašina u poljoprivredi .Izračunava koeficijent korisnosti energije kod malih potrošača Ušteda energije i njeno racionalno korišćenje .Analizira specifičnu potrošnju energije u procesu sušenja .Navodi i objašnjava .Poznaje potrošnju .Obrazlaže metode racionalizaciju racionalizacije energije kroz energije iskorišćenje odvedene toplote.Dokazuje mogućnost .Predviđa .Dokazuje da je energije u stepen korisnosti poljoprivredi energije u .Uočava osnovni .Izrada energetskog bilansa sistema za proizvodnju i potrošnju energije Seminarski rad: 75 .

mjerna mjesta.Poznaje propise održavanja i eksploatacije energetskih postrojenja Formativni ciljevi Socijalizacijski Preporuke za ciljevi izvođenje nastave učenik poštovanja propisa i . mjesto postavljanja.Pravi dijagrame startovanja postrojenja .Pravi plan izvođenja remonta Projektovanje energetskih sistema .Pravi plan toplifikacionog sistema .Navodi osnovne .Obrazlaže osnovne principe na kojima se zasniva eksploatacija postrojenja . pogonskog motora.Tekuće i preventivno uputstava održavanje energetskih postrojenja Vježbe: . pogonske spremnosti i ekonomičnosti rada . trasa cjevovoda. stepen iskorišćenja za dato pumpno postrojenje Procesi u postrojenjima za dobijanje električne energije .Određuje koeficijent pouzdanosti rada .Pravi projekat pumpnog postrojenja:izbor pumpe.Planira tehno projektovanja ekonomske termoenergetskih karakteristike sistema termoenergetskog .Analizira postupke tekućeg i preventivnog održavanja .Razvija principe sistematičnost u projektovanja projektovanja radu energetskih sistema .Vrednuje planske zastoje zbog remonta i njege .Pravi proračun snage pumpe.Opisuje proces .Objašnjava osnove sistema projektovanja hidro . protok.Obrazlaže osnove .Izvodi postupak .geodetska visina dizanja .Navodi postupke održavanja postrojenja .Razlikuje pribranske .Pravi plan cjevovoda postrojenja i armature termoenergetskog postrojenja .Razvija sposobnost Informativni ciljevi i sadržaji učenik kriterijume za ocjenu pouzdanosti.Izrada projektnih zadataka iz energetskih sistema Vježbe: 76 .učenik zadatak energetskog postrojenja u toku eksploatacije .

Objašnjava procese u postrojenjima za proizvodnju električne i toplotne energije .Obrazlaže proces rada termoelektrane sa gasnim blokom .Stiče pozitivan šemu za velike odnos prema načinu kondenzacione denivelacije proizvodnje i termoelektrane sa Određuje snagu korišćenja parnim blokom hidroelektrane električne energije .Šematski prikaz rada Crta pribransku .Interpretira proces Formativni ciljevi 77 .Navodi i objašnjava proces dobijanja električne energije u termoelektranama sa parnim blokom .Informativni ciljevi i sadržaji učenik dobijanja električne energije u hidroelektranama .Šematski prikaz rada goriva u električnu geotermalne energiju elektrane Pravi šemu kondenzacione termoelektrane sa parnim blokom Crta i analizira kružni proces u kondenzacionoj termoelektrani Računa količinu toplote koja se dovede i one koja se izmijeni u kondenzatoru Crta šemu termoelektrane sa regenerativnim dogrijavanjem vode Crta i analizira toplotni ciklus termoelektrane sa dvostepenim turbinskim postrojenjem i dogrijavanjem pare Shvata proces rada u termoelektrani sa gasnim blokom Analizira proces rada gasne termoelektrane otvorenog i zatvorenog toka .Šematski prikaz rada Vrednuje energetski termoelektrane sa koeficijent korisnosti gasnim blokom .Poznaje proces dobijanja električne energije u nuklearnim elektranama .Obrazlaže energetski bilans i efikasnost rada u termoelektranama . vjetroelektranama i elektranama na bio masu .Opisuje procese dobijanja električne energije u solarnim.Šematski prikaz rada Shvata proces transformacije nuklearne elektrane hemijske energije .geotermalni m.Crtanje pribranskih i i derivacione logičkog derivacionih šema hidroelektrane razmišljanja .Objašnjava energetski bilans i tehničkoenergetsku efikasnost hidroenergetskih sistema .Izračunava proizvodni kapacitet generatora .Navodi značaj i ulogu pojedinih postrojenja u elektroenergetskom sistemu - Socijalizacijski Preporuke za ciljevi izvođenje nastave učenik učenik .

Ilustruje šeme toplifikacionih postrojenja i objašnjava njihov rad .Navodi procese dobijanja toplotne energije .Razvija svijest o Vježbe: Uočava značaj racionalnom .Obrazlaže proces dobijanja toplotne energije iz geotermalnih izvora .Ilustruje i objašnjava šeme korišćenja geotermalne energije .Informativni ciljevi i sadržaji učenik Formativni ciljevi - - - - Procesi u postrojenjima .Obrazlaže proces rada toplane .Izrada toplotnih kotlovskog korišćenju toplotne šema postrojenja za postrojenja za energije dobijanje toplotne dobijanje toplotne energije energije Analizira proces korišćenja toplotne energije dobijene u parnoturbinskom postrojenju Šematski prikazuje gasnoturbinsko postrojenje za proizvodnju energije i iskorišćenjem toplote izlaznih gasova prije ispuštanja u atmosferu Shvata ulogu toplifikacionih Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave 78 .Navodi direktni i indirektni sistem daljinskog grijanja .Opisuje proces dobijanja toplotne učenik dobijanja električne energije u nuklearnim elektranama Analizira procese u postrojenjima za kombinovanu proizvodnju električne i toplotne energije Pravi Senkijev dijagram za kondenzacione termoelektrane Određuje energetski stepen iskorišćenja Izračunava energetski bilans postrojenja Analizira proces dobijanja električne energije u solarnim elektranama Interpretira proces korišćenja geotermalnih izvora za proizvodnju električne energije za dobijanje toplotne energije .

Izračunava cijenu proizvedene jedinične toplotne energije .Pravi bilans dobijene toplotne energije .Informativni ciljevi i Formativni ciljevi sadržaji učenik učenik postrojenja energije korišćenjem energije sunca .Upoređuje procese .Analizira proces toplifikacionog postrojenja sa kaskadnim izmjenjivačem .vodena para bilans i efikasnost .Razlikuje direktne i postrojenja za indirektne dobijanje toplotne toplifikacione energije sisteme .Obrazlaže energetski voda. vrela .Poznaje kombinovani sanitarne tople vode proces dobijanja .Vrednuje kombinovanu primjenu toplotne pumpe i kolektora .Računa količinu proizvedene toplotne energije Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave 79 .Analizira toplotne energije toplifikaciono pomoću sunčevih postrojenje sa kolektora i toplotne izmjenjivačima pumpe toplote.Vrednuje primjenu sunčeve energije za zagrijavanje vode .Prepoznaje komponente direktnog i indirektnog toplifikacionog postrojenja sa vrelovodnim kotlom .Shvata proces dobijanja toplotne energije korišćenjem geotermalne vode .Objašnjava postupak dobijanja toplotne dobijanja toplotne energije koja se energije pomoću koristi u tehnološke rashladnih uređaja i svrhe i energije za toplotnih pumpi grijanje i pripremu .

Vrednuje ulogu .Objašnjava transport za slaganje.Pravi šemu linijskog i prstenastog snabdijevanja potrošača tečnim gorivom .Shvata podjelu električnih dalekovoda Preporuke za izvođenje nastave Vježbe: .Upoređuje transport tečnih goriva saobraćajnim sredstvima i cijevima .Razlikuje skladišta goriva sa obrtnim uređajem .Uočava razliku između magistralnog.Distribucija električne energije .Obrazlaže načine transporta uglja transporta i distribucije električne . distributivnog i razvodnog gasovoda .Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik Procesi u sistemima za transport i distribuciju energije .Distribucija toplotne energije 80 .Analizira proces i distribuciju toplotne pripreme i transporta ugljenog energije praha .Objašnjava transport .Šematski prikaz toplovoda za daljinsko grijanje Seminarski rad: .Shvata ulogu gazdinstva za tečno gorivo .Pravi šemu .Shvata zadatak .Opisuje transport i distribuciju energije .Izrada šema cijevnog sistema za transport tečnog i gasovitog goriva .Stiče odgovornost o distibuciju čvrstog poštovanju propisa i goriva .Navodi postrojenja očuvanju postrojenja za za dopremu goriva materijalnih dobara transport i .Razvija svijest o .Objašnjava transport i spoljašnji transport uputstava ugljenog praha .Šematski prikaz transporta uglja .Razlikuje unutrašnji .Pravi šemu gasne razvodne mreže kućne instalacije .Vrednuje ulogu cijevnog sistema za transport tečnog goriva . mosnim i distribuciju gasovitih kranom i prstenasta skladišta goriva .Vrši izbor transportera energije .Obrazlaže transport i skladišta distribuciju tečnog .

Izračunava potrošnju energije specifičnu potrošnju .Izračunava .Uočava korišćenje .Definiše stepen .Definiše gubitke u intervalu proizvodnje industriji primarne energije .Definiše ukupni i koeficijent korisnosti normirani stepen energije kod uređaja korisnosti uređaja .učenik .Razvija svijest o .Razlikuje način podzemnog i nadzemnog polaganja električnih vodova .Obrazlaže strukturu saobraćaju vrlo mali korisne energije u ličnoj i društvenoj .Potrošnja energije u poljoprivredi 81 .Identifikuje potrošnji potrošnju energije u poljoprivredi .Navodi potrošnju energije u finalne energije u saobraćaju industriji .Uočava tipove stubova u prenosnoj mreži .Definiše stepen energije energetskog .Izrada energetskih šema procesa na mjestu korisne potrošnje Seminarski rad: .Shvata značaj .Potrošnja energije u industriji .Analizira specifičnu potrošnju energije u procesu sušenja Informativni ciljevi i sadržaji učenik Formativni ciljevi Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave Vježbe: .Obrazlaže potrošnju finalne potrošnje energije u saobraćaju energije u saobraćaju .Poznaje potrošnju .Analizira strukturu .Uočava mjesta inteziteta korišćenja energije u .Dokazuje da je energije u stepen korisnosti poljoprivredi energije u .Upoređuje razne načine vođenja potisne i povratne cijevi u sistemima daljinskog grijanja Energetski procesi kod finalnih potrošača .Potrošnja energije u saobraćaju .Objašnjava specifičnu korisnosti .Određuje stepen energetske energetske efikasnosti .Obrazlaže finalnu energije kod finalnih racionalnom potrošnju energije potrošača korišćenju energije .Analizira mogućnosti transporta i distribucije toplotne energije .

Izračunava koeficijent korisnosti energije kod malih potrošača Ušteda energije i njeno racionalno korišćenje .Navodi postupke .Izračunava stepen korisnosti uređaja i mašina u poljoprivredi .Izrada energetskog bilansa sistema za proizvodnju i potrošnju energije Seminarski rad: .Razvija svijest o .učenik .Analizira postupke održavanja i tekućeg i eksploatacije preventivnog Informativni ciljevi i sadržaji učenik Formativni ciljevi Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave Vježbe: .Određuje koeficijent ekonomičnosti rada .Poznaje pojam racionalizaciji manjeg utroška štednje energije korišćenja energije energije i rada za .Dokazuje mogućnost . izbor odgovarajućeg goriva.Shvata osnovni kriterijume za ocjenu zadatak energetskog značaju poštovanja postrojenja u toku propisa i uputstava pouzdanosti.Tekuće i preventivno održavanje energetskih postrojenja 82 .Razvija svijest o .Prepoznaje osnovne potrošače energije u ličnoj i društvenoj potrošnji . smanjenje gubitaka konvekcijom i zračenjem. pravilnim rukovanjem uređajima i optimalnom korišćenju svih vidova energije Eksploatacija i održavanje energetskih postrojenja .Pravi dijagrame održavanja startovanja postrojenja postrojenja .Navodi mogućnosti isti korisni efekat štednje energije .Obrazlaže osnovne pouzdanosti rada principe na kojima se .Obrazlaže metode racionalizaciju racionalizacije energije kroz energije iskorišćenje odvedene toplote. pogonske spremnosti i eksploatacije .Poznaje propise .Predviđa .Vrednuje planske zasniva eksploatacija zastoje zbog postrojenja remonta i njege .Navodi i objašnjava .

1985. Beograd. Jaćimović. . 83 .geodetska visina dizanja .Objašnjava osnove projektovanja hidro .Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik energetskih održavanja postrojenja . .Pravi plan cjevovoda i armature postrojenja termoenergetskog postrojenja .1989. R. Miler.Energetski procesi.V. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. mjesto postavljanja.R.J.M. Beograd.Energetski procesi. D.Obrazlaže osnove ekonomske projektovanja karakteristike termoenergetskih termoenergetskog sistema sistema .1995.Navodi osnovne .Pravi projekat pumpnog postrojenja:izbor pumpe.Brkić.Razvija projektovanja principe sistematičnost u energetskih sistema projektovanja radu . mjerna mjesta.Bogner.Izrada projektnih zadataka iz energetskih sistema 5.1965. M. Radovanović. Beograd.Shvata postupak . Zagreb. Bogner. Misita. Topić.Pravi plan toplifikacionog sistema . Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. trasa cjevovoda. Okvirni spisak literature i drugih izvora . Beograd.D. Brkić i drugi. Energetska postrojenja. pogonskog motora.Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. Voronjec.Pravi proračun snage pumpe. Termoenergetski procesi. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva.Tehnička knjiga. Beograd. Sarajevo.Pravi plan izvođenja remonta Projektovanje energetskih sistema . 2001. S. Marković. Parne i plinske turbine. .M. Zavod za udžbenike. stepen iskorišćenja za dato pumpno postrojenje Preporuke za izvođenje nastave Vježbe: .LJ. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. Bekavac.Električna postrojenja. . . B.Planira tehno .Termoenergetska postrojenja. . protok. Debeljković.1982. 2000.LJ.

Mjere i zaštita životne sredine .Ekologija i zaštita životne sredine . Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika .Turbine i turbinska postrojenja .Termodinamika i termotehnika .Specijalista mašinstva (diploma specijalističkih studija -240 ECTS) 10. 8. automatizacija i .Termoenergetska postrojenja .Kinematika i dinamika Mehanika tečnosti Mjerenje. snaga regulacija . Materijalni uslovi za izvođenje nastave .Toplotne mašine i uređaji . Uslovi za napredovanje i završetak predmeta .Solarna postrojenja .6.Osnovi tehnike grijanja i hlađenja .Mjerenje veličina .Nuklearna postrojenja .Nastava se izvodi u učionici opremljenoj računarom i projektorom. dijapozitivima iz energetskih postrojenja i procesa.Mehanički rad. . 9.Gasoenergetska postrojenja .Praktična nastava .Pretvaranje toplote u mehanički rad .Termodinamika i termotehnika .šemama termoenergetskih postrojenja.Industrijska postrojenja .Postrojenja i sudovi za tečni gas .Komponente hidrauličkih sistema .Zaključna ocjena na kraju klasifikacionog perioda izvodi se iz svih datih ocjena u klasifikacionom periodu. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika .Nuklearna energija .Osnovi hidraulike .Desnokretni kružni procesi .Stepen korisnog djelovanja Praktična nastava .Pozitivna ocjena na kraju školske godine.Provjera znanja vrši se putem: .Usmenih odgovora.Hidroenergetska postrojenja Povezanost sa drugim predmetima Predmet Znanja Hidraulika i pneumatika . .Eksploatacija i održavanje termoenergetskih postrojenja . 7. . Povezanost predmeta Znanja .Termodinamika i termotehnika 84 .Urađeni seminarski radovi.Zaključna ocjena na kraju školske godine izvodi se na osnovu svih ocjena dobijenih u klasifikacionim periodima.Praktična nastava . najmanje po jedna ocjena u svakom klasifikacionom periodu. . najmanje jedna u polugodištu.Desnokretni kružni procesi .Diplomirani mašinski inženjer .Eksploatacija i održavanje energetskih postrojenja .pisanih vježbi.Praktična nastava .

Toplovodno.Procesi u postrojenjima za dobijanje goriva .Energetska efikasnost .Dobijanje i proizvodnja električne energije .Potpuno i nepotpuno sagorijevanje .Procesi u postrojenjima za dobijanje električne energije .Proizvodnja električne elektronikom energije .Industrijska postrojenja .Praktična nastava .Trofazni sistemi .Termodinamika i termotehnika .Pretvaranje toplotne u termotehnika mehaničku energiju .Goriva .Praktična nastava .Termodinamika i termotehnika .Eksploatacija i održavanje energetskih postrojenja .Energetska efikasnost sistema grijanja i hlađenja .Procesi u postrojenjima za .Izvori energije i transformacija energije Povezanost sa drugim predmetima Predmet Znanja .Elektrotehnika sa .Energetska efikasnost u domaćinstvu .Pogonski propisi i tehničke mjere bezbjednosti .Energetska efikasnost korišćenja uređaja .Termodinamika i .Održavanje sistema automatskog upravljanja .Mjerenje.Održavanje postrojenja za vodu .Centralno i daljinsko grijanje .Unutrašnji transport .Procesi u postrojenjima za transport i distribuciju energije .Praktična nastava .Lijevokretni kružni procesi .Elektrotehnika sa elektronikom . vrelovodno i parovodno postrojenje .Termodinamika i dobijanje toplotne energije termotehnika .Prenos električne energije .Ušteda energije i njeno racionalno korišćenje .Održavanje termoenergetskih postrojenja . automatizacija i regulacija 85 .Elektrotehnika sa elektronikom .Tehnička i tehnološka dokumentacija .Znanja .Osnovi tehnike grijanja .Sagorijevanje .Gasne stanice i postrojenja za tečni gas .Obnovljivi i neobnovljivi energetski izvori .Regulacija energetskih postrojenja .

Shvatanje značaja termodinamike i termotehnike i uočavanje njihove primjene u praktične svrhe.Usvajanje znanja o osnovnim termodinamičkim pojmovima.8.Razumijevanje načina prostiranja toplote. . Opšti ciljevi nastave . . Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave Vrste nastave Praktična Teorija Vježbe nastava Razred I II III IV Ukupno Ukupno 48 44 92 24 22 46 72 66 138 3. . .Razvijanje svijesti za očuvanjem životne sredine.2. .Sticanje znanja iz oblasti grijanja i hlađenja. .Sticanje znanja o idealnim i realnim gasovima.Sticanje znanja o kružnim procesima toplotnih i rashladnih mašina.Razvijanje odgovornosti i preciznosti u radu.1. .Ovladavanje stručnom terminologijom neophodnom za komunikaciju u struci.Usvajanje znanja o sagorijevanju i štetnom uticaju produkata sagorijevanja.TERMODINAMIKA I TERMOTEHNIKA 1. . 86 . Naziv predmeta: TERMODINAMIKA I TERMOTEHNIKA 2. .

Mjerenje pritiska i temperature . unutrašnju Reomirima i energiju i količinu Farenhajtima toplote .Obrazlaže povratne i temperaturu u nepovratne procese Kelvinima.Izračunavanje količine toplote 87 .Definiše pojam termodinamičkog sisteme sistema .Definiše pojam u pv dijagramu entropije .Vrednuje pojam količine toplote .Stiče smisao . analizira i izračunava unutrašnju kinetičku i potencijalnu energiju .Odrađivanje specifičnog toplotnog kapaciteta tijela .tem pritisak peratura.Razlikuje otvorene.Izračunava zapreminski i tehnički rad .Analizira pojam toplotnog kapaciteta .Upoređuje i analizira povratne i nepovratne procese . molarnu i zapreminsku specifičnu toplotu .Analizira pojam stanja i navodi temperature promjene stanja .4. Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi Razred: TREĆI Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik Osnovni pojmovi u termodinamici .Izračunava entalpiju Preporuke za izvođenje nastave Vježbe: . rad. specifična .Izračunava i mjeri .Objašnjava pojam stanja entalpije .Razlikuje. .Izračunava stvarni veličine:pritisak.Razvija analitičnost .Analizira jednačinu .Poznaje jednačinu .Crta promjenu stanja .Razlikuje zapreminski i tehnički rad .Definiše i objašnjava Celzijusima.Navodi značaj termodinamike termodinamike i .Uočava značaj .Navodi i objašnjava način njegovog osnovne mjerenja termodinamičke .Shvata pojam zapremina specifične zapremine .Upoređuje pritiske i .Razlikuje i koristi masenu. njenu primjenu preciznosti u radu zatvorene i izolovane .Izračunavanje zapreminskog i tehničkog rada .

Izračunavanje veličina stanja idealnog gasa na osnovu poznatih parametara .Postiče sistemski .Određivanje entalpije sistema .Nabraja i obrazlaže stanja promjene stanja .Utvrđuje stanje ravnoteže izolovanog sistema Idealni gasovi i mješavine idealnih gasova . izohorske.Shvata pojam entropije .Informativni ciljevi i sadržaji učenik Formativni ciljevi učenik Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave stanja termodinamičkog sistema .Izračunavanje energije otvorenih i zatvorenih sistema Vježbe: .Obrazlaže prvi zakon .Interpretira formulaciju drugog zakona termodinamike .Razvija spososbnost ocjenjivanja i stanja idealnog gasa idealnih gasova vrednovanja .Crtanje radnih i toplotnih dijagrama .Analizira jednačinu .Analizira prvi zakon . .Crtanje izobarske.Koristi jednačinu .Grafički prikazuje politropsku promjenu stanja za različite vrijednosti eksponenta n Vježbe: .Navodi karakteristike .Upoređuje pristup rešavanja energetske efekte formulaciju drugog konkretnih problema rada i toplote zakona .Shvata značaj termodinamike za termodinamike za ekonomičnog otvorene i zatvorene otvorene i zatvorene korišćenja energije sisteme sisteme .Objašnjava stanja za jednačinu stanja određivanje idealnog gasa nepoznatih veličina . adijabatske i izotermske promjene stanja .Prikazuje promjene stanja u toplotnom Ts dijagramu Zakoni termodinamike . idealnog gasa izohorske.Razlikuje izobarske.Određivanje entropije izolovanog sistema .Određivanje pritiska mješavine 88 .Objašnjava pojam izotermske i mješavine idealnih adijabatske gasova promjene stanja .Izračunava termodinamike razmijenjenu toplotnu energiju u toku procesa na osnovu postavljenih uslova .Analizira i vrednuje porast entropije .Poznaje postavku i .Izračunavanje zapreminskog rada politropskih promjena stanja .

isparavanja i sublimacije .Upoređuje realne i .Analizira stanje trojne tačke K Vodena para .Objašnjava pojam logičkog razmišljanja idealne gasove realnog gasa .Ilustruje i objašnjava i gasovitu fazu na faznom PT dijagramu .Izračunavanje gasne konstante mješavine - - - - Realni gasovi .Identifikuje fazne prelaze .fazni dijagram . izotermske i adijabatske promjene Rešava konkretne zadatke na osnovu poznatih zakonitosti i zadatih podataka Upoređuje mješavine idealnih gasova Koristi Daltonov zakon za izračunavanje pritiska mješavine Razlikuje maseni.Razvija analitičnost Vježbe: i postupak dobijanja dobijanja vodene .Razvija sposobnost . tečnu .Informativni ciljevi i sadržaji učenik - Formativni ciljevi učenik Prepoznaje politropsku promjenu stanja Izračunava zapreminski rad izobarske.Analizira jednačinu .Uočava čvrstu.Obrazlaže Vanderstanja realnih gasova Valsovu jednačinu stanja .Stiče navike tačnosti . zapreminski i molarni sastav mješavine Analizira jednačinu stanja mješavine Računa veličine stanja mješavine na osnovu postavljenih uslova i poznatih zakonitosti Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave .Izračunavanje 89 .Analizira proces .Navodi karakteristike .Vrednuje procese očvršćavanja.

Određuje entalpiju vlažnog vazduha .Razlikuje zasićenu.Određivanje mišljenje i sposobnost pravilnog apsolutne i relativne vlažnosti zaključivanja .Informativni ciljevi i Formativni ciljevi sadržaji učenik učenik pare vodene pare .Ucrtava izotermu temperature tačke Socijalizacijski ciljevi učenik i sistematičnosti u radu Preporuke za izvođenje nastave veličina stanja vodene pare .Razlikuje promjene stanja vodene pare . suvozasićenu i stanja vodene pare pregrijanu paru . Ts i is dijagrama za vodenu paru .Koristi tablice za vodenu paru .Navodi primjenu hlađenje vlažnog vlažnog vazduha vazduha .Crtanje dijagrama za vlažan vazduh .Očitava veličine stanja koristeći ix vazduh dijagram za vlažan .Upotrebljava i .Objašnjava veličine .Analizira pojam .Određivanje temperature tačke rose 90 .Određuje veličine stanja na osnovu postavljenih uslova i poznatih parametara Vlažan vazduh .Analizira veličine stanja vodene pare .Ilustruje dijagrame paru za vodenu paru .Poznaje primjenu analizira Ts i is vodene pare u dijagrame za vodenu industriji paru .Navodi i objašnjava .Izračunava količinu toplote potrebnu za zagrijavanje vlažnog vazduha .Upoređuje izobarsko vlažnog vazduha zagrijavanje i .Upotreba kosouglog ix dijagrama .Crta promjene stanja .Izračunavanje Stiče sigurnost u entalpije vlažnog radu vazduha .Razlikuje relativnu i apsolutnu vlažnost veličine stanja .Očitavanje vrijednosti veličina stanja iz tablica za vodenu paru i sa dijagrama Vježbe: Razvija logičko .Crtanje pv.Definiše pojam vlažnog vazduha vlažnog vazduha .Nabraja i upoznaje vazduh promjene stanja .Crta i koristi pv dijagram za vodenu .Analizira uslove zamagljivanja prozorskog stakla .Uočava značaj vodene pare i navodi njenu primjenu u industriji .Obrazlaže promjene stanja vodene pare .Ilustruje i objašnjava vlažnog vazduha ix dijagram za vlažan .

Izračunava razmijenjenu toplotnu energiju zračenjem između dvije paralelne ploče .Objašnjava provođenje toplote kroz ravan.Određivanje toplotnih gubitaka Seminsrski rad: Razmjenjivači toplotne energije 91 .Navodi vrste razmjenjivača toplote .Predviđa ulogu postavljanja Vježbe: .Izračunavanje količine razmijenjene toplotne energije kondukcijom. toplotni fluks i količinu toplote koja prođe kroz zid Analizira proces provođenja toplote kroz cilindričan zid Razmatra proces prelaženja toplote kroz tečne i gasovite sredine Vrednuje koeficijent prelaza toplote za različite sredine Prepoznaje proces prolaza toplote Analizira proces prenosa toplote zračenjem Upoređuje apsolutno crno.Poznaje prolaženje toplote . homogen sistemski pristup pri rješavanju zid konkretnih problema Upoređuje provođenje kroz ravan.Obrazlaže osnove proračuna kod razmjenjivača toplote - Razlikuje načine .Poznaje mogućnosti zaštite od zračenja .Opisuje i ilustruje rekuperativne razmjenjivače toplote .Objašnjava regenerativne razmjenjivače toplote . apsolutno bijelo i stvarno sivo tijelo .Navikava se na kroz ravan.Razvija potrebu prostiranja toplote ekonomičnog Identifikuje postupak korišćenja energije provođenja toplote . jednoslojan i višeslojan zid Uočava značaj izbora materijala zida Izračunava gustinu toplotnog fluksa. cilindričan i sferičan zid . konvekcijom i zračenjem .Informativni ciljevi i sadržaji učenik Formativni ciljevi učenik rose u ix dijagram .Objašnjava prenos toplote zračenjem .Obrazlaže konvekciju toplote kroz tečne i gasovite sredine .Analizira proces adijabatskog miješanja dvije struje vlažnog vazduha Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave Prostiranje toplote .Navodi načine prostiranja toplote .Opisuje razmjenu toplote miješanjem .

suprotnosmjerne i unakrsne rekuperativne razmjenjivače toplote Izračunava razliku srednje logaritamske temperature Identifikuje proces regenerativnog načina razmjene toplote Upoređuje regenerativne razmjenjivače sa nepokretnom i rotirajućom akumulacionom masom Analizira razmjenjivače toplote koji rade na principu razmjene toplote miješanjem Izračunava potrebnu površinu preko koje se vrši razmjena toplote Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave - - - - 92 .Informativni ciljevi i sadržaji učenik - Formativni ciljevi učenik toplotnih zastora Upoređuje istosmjerne.

Ilustruje Rankinpostrojenja Klauzijusov ciklus .Razlikuje motore sa spoljašnjim i unutrašnjim sagorijevanjem .Analizira princip rada četvorotaktnih i dvotaktnih motora .Izračunavanje termodinamičkog stepena iskorišćenja .Crta i objašnjava pv povezivanje znanja i Ts dijagrame kružne cikluse kružnih ciklusa .Vrednuje stepen kompresije .Upoređuje dizel i kombinovani ciklus .Uočava princip rada .Objašnjava Karnoov .Razvija logičko .Definiše .Izračunavanje snage četvorotaktnih i dvotaktnih motora Seminarski rad: Parnoturbinsko postrojenje Četvorotaktni oto motor Dvotaktni oto motor Četvorotaktni dizel motor 93 .Obrazlaže .Analizira indikatorske dijagrame rada motora .Analizira Karnoov ciklus i određuje kružni ciklus stepen iskorišćenja .Izračunava sagorijevanjem razmijenjenu toplotnu energiju .Vrednuje parametre stvarnog ciklusa rada Preporuke za izvođenje nastave Vježbe: .Crta otociklus u pv i Ts dijagramu i izračunava termodinamički stepen korisnosti .Upoređuje četvorotaktne i dvotaktne motore .Crtanje kružnih ciklusa u pv i Ts dijagramu .Poznaje desnokretne .Analizira princip parnoturbinsko rada parnoturbinskog postrojenje .Navodi osnovne promjene na pojmove i objašnjava RankinKlauzijusovom princip rada motora ciklusu sa unutrašnjim .Crta i analizira dizelciklus .Prepoznaje .Ilustruje šemu razmišljanje i toplotnih mašina toplotnog motora .Razred: ČETVRTI Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik Pretvaranje toplote u mehanički rad .Izračunava stepen termodinamički iskorišćenja stepen korisnosti .

Izračunavanje koeficijenta hlađenja .Određivanje snage kompresora Seminarski rad: Kompresorske rashladne mašine Ejektorske rashladne mašine Toplotna pumpa 94 . isparivače.Razlikuje Vježbe: i .Objašnjava toplotnu pumpu .Uočava mogućnost povećanja snage motora Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave Rashladni uređaji .Objašnjava lijevokretne kružne procese .Navodi i opisuje osnovne elemente: kompresore.Informativni ciljevi i sadržaji učenik Formativni ciljevi učenik motora .Ilustruje termodinamičke cikluse kompresorskih parnih rashladnih mašina . prigušne ventile . ejektorske i apsorcione rashladne mašine Razlikuje rashladne fluide Analizira princip rada proste kompresorske parne rashladne mašine Skicira termodinamički ciklus proste parne kompresorske rashladne mašine i izračunava količinu razmijenjene toplotne energije Dokazuje ulogu odvajača tečnosti Analizira princip rada kompresorske rashladne mašine sa dvostepenom kompresijom i dvostepenim prigušivanjem .Upoznaje ejektorske rashladne mašine .Crtanje lijevokretnih kružnih ciklusa .Opisuje proces hlađenja .Navodi vrste i osnovne karakteristike rashladnih fluida .Objašnjava kompresorske rashladne mašine .Definiše koeficijent hlađenja .Izračunava i upoređuje snagu motora .Obrazlaže princip rada apsorcione rashladne mašine .Uočava zadatak isparivača .Određuje stepen korisnosti motora i upoređuje .Razvija analitičnost Prepoznaje lijevokretne kružne .Navodi podjelu rashladnih mašina .Razvija odgovornost procese objektivnost Skicira i analizira lijevokretni Karnoov kružni ciklus Izračunava koeficijent hlađenja Razlikuje kompresorske. kondenzatore.

Ilustruje proces sagorijevanja .Određuje koeficijent viška vazduha .Izračunava minimalnu količinu vazduha potrebnog za potpuno sagorijevanje goriva .Razlikuje vrste goriva .Objašnjava minimalnu i stvarnu količinu vazduha potrebnog za sagorijevanje .Određivanje minimalne i stvarne količine vazduha potrebnog za potpuno sagorijevanje goriva .Poznaje stehiometrijske jednačine sagorijevanja .Definiše pojam sagorijevanja .Određivanje gornje i donje toplotne moći goriva 95 .Pravi razliku između .Obrazlaže štetan uticaj produkata sagorijevanja .Vrednuje temperature paljenja goriva .Informativni ciljevi i sadržaji učenik Formativni ciljevi učenik kompresore i shvata princip rada Skicira i analizira radni ciklus kompresora Izračunava teorijsku i indikatorsku snagu kompresora Vrednuje ulogu kondenzatora Vrednuje zadatak prigušnih ventila Identifikuje prednosti toplotne pumpe Analizira rad i pravi šemu ejektorske rashladne mašine Interpretira princip rada apsorcione rashladne mašine Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave - Sagorijevanje .Razlikuje potpuno i nepotpuno sagorijevanje .Navodi vrste i karakteristike goriva .Jača odgovornost .Izvodi stehiometrijske jednačine sagorijevanja .Razvija smisao za sagorijevanja i red i urednost oksidacije goriva .Analizira proces prema očuvanju sagorijevanja okoline .Upoređuje gornju i donju toplotnu moć goriva .Određuje stvarnu Vježbe: .

Nabraja vrste i karakteristike grijnih jednocijevno grijanje sa rednim tijela uključivanjem grijnih .Razlikuje uređaje za .Opisuje pumpno .Objašnjava elemente gornji razvod dvocijevnog sistema postrojenja za pumpnog grijanja hlađenje .Interpretira princip .Uočava osnovnu .Dokazuje štetan uticaj olova.Crtanje šema rashladnih postrojenja Seminarski rad: Centralno grijanje Daljinsko grijanje Postrojenja za hlađenje 96 . ugljenmonoksida.Analizira toplotne pojedinačno grijanje gubitke i dobitke . čađi.Objašnjava pojam namjenu grijanja grijanja .Upoređuje .učenik količinu vazduha potrebnog za sagorijevanje .Upoređuje peći na čvrsta.Analizira produkte sagorijevanja . tečna i .Objašnjava vrste i gravitaciono i karakteristike kotlova za centralno pumpno toplovodno grijanje grijanje .Upoređuje parno grijanje niskog i visokog pritiska .Uočava značaj daljinskog grijanja .Obrazlaže .Ocjenjuje parametre .Poznaje osnove gasovita goriva centralnog grijanja .Crtanje i analiziranje šema gravitacionog i pumpnog centralnog grijanja .Objašnjava rada toplovodno gravitaciono grijanje termoakumulacionih peći .Prepoznaje prednosti grijanje . sumpordioksida i azot dioksida Sistemi grijanja i hlađenja .Analizira toplovodno .Crtanje šema daljinskog grijanja .Nabraja i opisuje lokalno grijanje uređaje za pojedinačno grijanje .Navodi zadatak postrojenja za mikroklime nekog grijanje prostora .Pravi šemu Informativni ciljevi i sadržaji učenik Formativni ciljevi Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave Razvija ekološku svijest Podstiče potrebu ekonomičnog korišćenja energije Razvija smisao za preciznost u radu Vježbe: .Crta šeme i hlađenja upoređuje donji i .Objašnjava ulogu podstanica tijela .Definiše pojam .Navodi karakteristike i nedostatke centralnog grijanja daljinskog grijanja .

.Šelmić. .Vrednuje uticaje vlažnosti i brzine vazduha .Naučna knjiga.Šelmić.Termodinamika. Beograd. Beograd.Definiše pojam klimatizacije .Kozić.1990. pločasta i člankasta grijna tijela Upoređuje grijna tijela za podna i plafonska grijanja Vrednuje ulogu podstanica za daljinsko grijanje Analizira šeme rashladnih postrojenja Uočava ulogu rashladnih postrojenja u hladnjačama Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave - - Klimatizacija .Razlikuje niskopritisnu.Nastava se izvodi u učionici opremljenoj računarom i projektorom.Tehnička termodinamika.D.Prepoznaje složene sisteme klimatizacije 5. visokopritisnu.D.R.Identifikuje postrojenja za komponente sistema klimatizaciju za klimatizaciju . .Dijapozitivima iz termodinamike i termotehnike.Naučna knjiga.D. Beograd. Okvirni spisak literature i drugih izvora . 6.Termodinamika.1986.Izrada šema .Termodinamika i termotehnika.Obrazlaže postrojenja za klimatizaciju . Beograd. Materijalni uslovi za izvođenje nastave . . .Voronjec.Voronjec.Vlažan vazduh. dvokanalnu vazdušnovodenu klimatizaciju .Građevinska knjiga.Kozić.Upoznaje način regulacije rada sistema klimatizacije u zimskom i ljetnjem režimu .Đ.Informativni ciljevi i sadržaji učenik Formativni ciljevi učenik kotlovskog postrojenja Razlikuje vrste kotlova Razlikuje i upoređuje cijevna.Miličić.Analizira proces .Razvija odgovornost i Vježbe: klimatizacije objektivnost .1988.1988. 97 .Č.Kovač.1989.Navodi i objašnjava komfornu i tehnološku klimatizaciju .Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. Sarajevo.Zavod za udžbenike i nastavna sredstva.P.D.

Transformacija energije .Vodena para . najmanje po jedna ocjena u svakom klasifikacionom periodu.Fizička svojstva gasova .Šemama termoenergetskih postrojenja.Diplomirani mašinski inženjer . 7.Zaključna ocjena na kraju školske godine izvodi se na osnovu svih ocjena dobijenih u klasifikacionim periodima. . Povezanost predmeta Znanja .Toplotne mašine i uređaji .Energetska postrojenja i procesi .Provjera znanja vrši se putem: .Praktična nastava . 9. .Hidraulika i pneumatika .Energetski procesi u sistemima za dobijanje toplotne energije .Praktična nastava .Turbine i turbinska postrojenja .Pretvaranje toplote u mehanički rad Povezanost sa drugim predmetima Predmet Znanja .Izvori energije i transformacija energije .Industrijska postrojenja . najmanje jedna ocjena u polugodištu. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika .Termoenergetska postrojenja ..Idealni gasovi .Energetska postrojenja i procesi 98 . .Procesi u postrojenjima za dobijanje toplotne i električne energije .Energetska postrojenja .Pozitivna ocjena na kraju školske godine.Specijalista mašinstva (diploma specijalističkih studija -240 ECTS) 10.Geotermalna postrojenja .Termoenergetska postrojenja .Usmenih odgovora.Gasoenergetska postrojenja . 8.Sagorijevanje .Energetska postrojenja i procesi . Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika .Desnokretni kružni procesi .Zaključna ocjena na kraju klasifikacionog perioda izvodi se iz svih datih ocjena u klasifikacionom periodu.Energetski procesi u postrojenjima za dobijanje toplotne i električne energije . Uslovi za napredovanje i završetak predmeta .Procesi u termoenergetskim i gasoenergetskim postrojenjima .pisanih vježbi.

Toplovodno.vrelovodno i parno postrojenje .Znanja .Gasoenergetska postrojenja .Tehnika grijanja i hlađenja Povezanost sa drugim predmetima Predmet Znanja .Praktična nastava .Pogonski propisi i mjere bezbjednosti 99 .Energetski procesi u postrojenjima za dobijanje toplotne energije .Toplotne podstanice .Geotermalna postrojenja procesi .Ušteda energije i njeno racionalno korišćenje .Solarna postrojenja .Energetska postrojenja i .

2. .Upoznavanje komponenata automatskih sistema.Razvija interesovanje za automatsko upravljanje i primjenu savremenih sredstava automatizacije. .Upoznavanje učenika sa međunarodnim sistemom jedinica i mjera.Osposobljavanje učenika da precizno mjere određene veličine i da ih izraze u sistemskim jedinicama. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave Vrste nastave Praktična Teorija Vježbe nastava Razred I II III IV Ukupno Ukupno 52 69 121 20 30 50 72 99 171 3.9. . samostalnost i odgovornost u radu. 100 . .Povezivanje teorijskog znanja sa praktičnom nastavom.njihovom djejstvu i stabilnosti sistema. Opšti ciljevi nastave .Osposobljavanje učenika da uoče greške pri mjerenju i da odrede veličine tih grešaka.Razvija preciznost. . AUTOMATIZACIJA I REGULACIJA 2. AUTOMATIZACIJA I REGULACIJA 1. . Naziv predmeta: MJERENJE.izvan sistema sa jedinicama koje se koriste u svakodnevnom životu i koje se koriste u praksi EU i SAD. MJERENJE. .Usvaja znanja o upravljanju i regulisanju energetskim postrojenjima i primjeni automatizacije u energetici. .1.Sticanje znanja o regulatorima.

Preračunava drugog zadate veličine mjernog sistema i jedinice drugog sistema . živin .Definiše jedinice prefiks jedinica za koje su u upotrebi uprošćeno u svakodnevnom prikazivanje životu i praksi. Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi Razred: TREĆI Informativni ciljevi Socijalizacijski Formativni ciljevi i sadržaji ciljevi učenik učenik učenik Značaj mjerenja u energetici .Definiše mjerne metrološke instrumente sa karakteristike direktnim mjernih pokazivanjem instrumenata (manometar.Razlikuje i pravilno .Skale mjernih uređaja i način formiranja podioka na skali 101 .Objašnjava način . uredjaje i ispunjavanju radnih digitalne.Pravilno koristi proračuna zadate neke nesistemske veličine iz jedinica jedinice koje se jednog mjernog koriste u praksi sistema u jedinice .opseg samopišuće mjerne mjerenja. objašnjava: ampermetar) vrijednost podioka .Razlikuje osnovne i izvedene fizičke .Tumači na skali.Razlikuje: .Definiše osnovne profesionalnu primjenjuje pojmove u mjernoj odgovornost.Prepoznaje i registrujuće analizira: . .Navodi načine termografi) očitavanja .Tabele osnovnih i izvedenih jedinica SI sistema .veličinu instrumente pokazivanja (barografi.Tabelarni prikaz nesistemskih jedinica Vježbe: .Navodi podjelu na: instrumente(elektr pokazne ična brojila) kompezacione.Definiše mjerne odnos prema analogne.Definiše osnovne i preciznost u radu . a numeričkih koje su izvan vrijednosti sistema mjerene veličine .Razvija logičko izvedene jedinice veličine u SI zaključivanje .Shvata čemu služe vrijednosti na mjerni pretvarači mjernom Preporuke za izvođenje nastave Napraviti : .4. instrumente obaveza integracione . . pokazne.Navodi i termometar.Tumači i analizira rezultate mjerenja Mjerni uređaji i instrumenti .Razvija pozitivan . smisao osnovne pojmove u tehnici za tačnost i mjernoj tehnici .Razvija .Pravilno sistemu primjenjuje .

metodom sistematske.Informativni ciljevi Formativni ciljevi i sadržaji učenik učenik .Analizira uslove u indirektnom.Razlikuje instrumente za termometara mjerenje .Navodi mjerne temperature jedinice po fluida.Nabraja vrste skala .Objašnjava granice povjerenja mjerenja .Navodi i objašnjava podjelu . potrebne međunarodnom tačnosti mjerenja i sistemu mjera svrhe mjerenja .Objašnjava .Tumači način i metodom tehniku mjerenja mjerenja.Rezvija tačnost i preciznost u radu .Upoznaje uticaj skale mjernog instumenta na tačnost mjerenja . .Objašnjava baždarenje mjernih instrumenata Mjerenje veličina .Shvata šta je mjerenje bimetal i kako se temperature: mjeri bimetalnim dilatacionim Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave .Definiše skale optičkog i mjernih otpornog instrumenata pretvarača .Stiče sigurnost u radu Vježbe: Izvršiti korekciju rezultata mjerenja temperature -Objasniti baždarenje na primjeru termoelementa .Otpornog termometra 102 .Dilatacionog termometra .Razlikuje metode .Shvata rad: instrumentu potenciometarsko.Razlikuje podjelu .Izračunava i vrši .Mjetrenje temperature pomoću .Upoznaje se sa: mjerenja direktnom . . kojima se vrši apsolutnom mjerenje metodom.Upoznaje se sa korekciju rezultata greškama mjerenja mjerenja .tačnost i spretnost u radu Vježba: .Objašnjava način .Razvija preciznost.Definiše mjerenu termometara veličinu zavisno od: . grube komparativnog greške mjerenja itd.Razlikuje slučajne.Razvija analitičko razmišljanje .Nabraja mjerne pretvarače Postupci i metode mjerenja .Tumači pojam Mjerenje temperature temperature .Shvata granice proračuna povjerenja apsolutne i mjerenja relativne greške . .

Razvija pozitivnu orijentaciju prema zanimanju Vježbe: .Izračunava procesnu veličinu u sistemskim i nesistemskim jedinicama .Objašnjava rad manometara. .Prepoznaje i analizira da: metode mjerenja zavise od svrhe mjerenja.Razlikuje Prantlovu i Pitovu cijev .gasnim i bimetalnim .Mjerenje pritiska u manometar I Burdonov manometar ..Analizira rezultate i izvodi zaključke . željene tačnosti mjerenja.Mjerenje nivoa tečnosti uređajem sa plovkom 103 .termis tor. .Navodi i objašnjava manometre za mjerenje:natpritis ka.Razlikuje: hidrostatički manometar: U cijev. prstenastu vagu . manotermometrom . obrnutu U cijev. staklenim termometrom.Razvija sposobnost povezivanja uzroka i posljedica Vježbe: . U cijev sa jednim otvorenim krajem.Navodi postupke mjerenja nivoa tečnosti na principu hidrostatičkog pritiska Formativni ciljevi učenik termometrom .Razlikuje i upoređuje mehaničke i elektronske manometre .podje lu .Objašnjava mjerenje pirometrima Mjerenje pritiska .vakuummetre za mjerenje potpritiska i barometre za mjerenje atmosferskog pritiska Mjerenje nivoa tečnosti .ter mometrom sa cijevnom oprugom.Informativni ciljevi i sadržaji učenik termometrom.Objašnjava mjerenje temperature električnim termometrima:otp orni termometar..Razumije mjerenje strujnog i zaustavnog pritiska .Tumači i interpretira dobijene rezultate mjerenja Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave .Definiše mjernu veličinu i navodi jedinice u kojima se izražava .

proces noj industriji i energetici Analizira mjerenje sastava smješe termohemijskim gasoanalizatorom Izračunava na različitim primjerima koncentraciju H+ Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave Vježbe : .Informativni ciljevi i sadržaji učenik . kapacitivnim mjeračima - Formativni ciljevi učenik uslova procesa Shvata kako se mjeri nivo tečnosti mehaničkim uređajima sa plovkom Tumači na kom principu rade pneumatski mjerači Analizira metode mjerenja: ultrazvučnim.Shvata rad hidraulične kočnice sa spoljnim rotorom . mjerenje pH vrijednosti. radioaktivnim zracima. električnim mjeračima.Navodi i objašnjava: ultrazvučna mjerenja.Definiše i objašnjava: mjerenje sastava materijala.Razvija analitičko mišljenje - .Upoređuje . mjerenje jonizacije vazduha .Razvija pozitivan 104 .Definiše kiselo bazne indikatore Mjerenje snage energetskih i radnih mašina .Mjerenje nivoa tečnosti na principu hidrostatičkog pritiska - - - - Mjerenje hemijskih veličina .Definiše: snagu.kapa citativnim mjeračima Analizira gdje se primjenjuje mjerenje radioaktivnim zracima i kako se vrši Tumači kako se vrši obrada signala u zavisnosti da li se mjerni signal očitava na mjestu ili se prenosi na daljinu Tumači značaj mjerenja hemijskih elemenata u laboratoriji. - - .Definiše pH vrijednost vode .Obrazlaže značaj mjerenja snage energetskih i radnih mašina .

Objašnjava kako se mjere velike sile pomoću mjernih traka .Razvija stručnost .Navodi mjerenje sile pomoću induktivnog pretvarača Formativni ciljevi učenik hidraulične kočnice Socijalizacijski ciljevi učenik odnos prema radu Preporuke za izvođenje nastave .Razvija sistematičnost.Shvata ulogu Vitstonovog mosta .Razvija sposobnost za timski rad .Razlikuje: ručni tahometar i digitalni tahometar .Informativni ciljevi i sadržaji učenik obrtni moment i definiše jedinice .Definiše da mjerenje može biti bezkontaktno (optički.Objašnjava snagu motora ili generatora .Objašnjava mehaničke gubitke i efektivnu snagu .Definiše: silu.Objašnjava mjerenje snage pomoću električnih i hidrauličkih kočnica .Prepoznaje mjerne trake i razlikuje materijale od kojih se trake izrađuju .Razlikuje koje se mjerne trake koriste i kako se lijepe 105 .Nacrtati šemu inkrementanog pretvarača .Čitanje podataka o snazi.laserski senzor) Mjerenje snage električnih mašina . gubicima u prospektima (katalozima) proizvođača . tačnost i sposobnost opažanja Vježbe: .Tumači princip lijepljenja traka . lopaticama Mjerenje broja obrtaja .Razvija smisao za preciznost .Čita i analizira podatke dobijene od proizvođača električnih mašina .Navodi hidraulične kočnice sa diskom.Prepoznaje mehaničke gubitke motora i efektivnu snagu motora . jedinicu za mjerenje sile .Razvija analitičko mišljenje.Navodi značaj mjerenja sile .Objašnjava na čemu se zasniva princip mjerenja sile pomoću mjernih traka . moć opažanja .Objašnjava stepen iskorišćenja motora Mjerenje sile i istezanja materijala . preciznost.Tumači kako radi ručni brojač obrtaja .Analizira rad induktivnog pretvarača sa membranom .Razvija odgovornost prema radu Vježbe: .

Navodi gdje se najčešće javljaju vibracije .Razvija analitičko mišljenje .Objašnjava mjerenje vlažnosti pomoću higrometra kao i princip rada .Primjenjuje metode za određivanje vlažnosti .Objašnjava vezu između sile i istezanja Mjerenje oscilacija i vibracija mašinskih dijelova . polugama i dr.Tumači mjerenje vlažnosti gasova mjerenjem kondenzata Vježbe: .Razvija analitičnost i preciznost .Analizira kritični broj okretanja pogonskog vratila motora . .Objašnjava mjerenje vlažnosti gasova mjerenjem kondenzata Mjerenje protoka .Definiše apsolutnu i relativnu vlažnost .Shvata da se vibracije mjere i na kućištima mašina.Razlikuje mjere za otklanjanje torzionih oscilacija . tačnost i spretnost u radu Vježbe: .Informativni ciljevi i sadržaji učenik .Definiše protok i Formativni ciljevi učenik Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave .Objasniti kako se mjere vibracije i oscilacije pomoću jednosmjernog pojačivača . ležajima.Nabraja metode mjerenja vlažnosti gasova .Navodi mjere za otklanjanje torzionih oscilacija Mjerenje vlažnosti .Objašnjava princip mjerenja vlažnosti gasova mjerenjem temperature tačke rose .Razvija preciznost.Izračunava veličinu protoka .Razvija preciznost i tačnost 106 .Prepoznaje važnost kontinuiranog mjerenja vlažnosti u klimatizaciji i procesnoj industriji .Definiše osnovne parametre vlažnosti .Definiše pojam i daje jedinicu u SI sistemu .Objašnjava pojam kritičnog broja pogonskog vratila motora i rezonance .Određuje vlažnost metodom tačke rose i psihrometra .Objašnjava princip mjerenja vlažnosti psihrometrom .Obrazlaže važnost mjerenja istezanja materijala .

Tumači princip rada prigušnica . različite mjerače koji rade na obrtnom principu . maseni protok i navodi jedinice u kojima se izražavaju .Analizira parametre koji utiču na izbor metode i instrumente za mjerenje protoka: veličina.Nabraja induktivnu.Objašnjava princip rada rotametra .Razlikuje mjerenje protoka i kontrolu protoka .Definiše: zapreminski.Mjerenje protoka (gasni sat.Tumači rad rotametra .Navodi operacije transporta. rotametre.Izračunava grešku pri mjerenju . kompatibilnost sa fluidom Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave Vježbe: . ultrazvučnu metodu .Objašnjava način mjerenja protoka volumenskom metodom .Analizira podjelu prigušnica u zavisnosti od: prečnika cjevovoda i koeficjenta otvora .Objašnjava mjerenje protoka otvorenih tokova pomoću pravougaonih preliva . Formativni ciljevi učenik .Analizira režim strujanja .Nabraja parametre koji utiču na tačnost mjerenja gustoće. tačnost. pad pritiska.Informativni ciljevi i sadržaji učenik jedinice u kojima se izražava . rotametar) 107 .Shvata mjerenje protoka tečnosti pomoću preliva .Obrazlaže da način mjerenja protoka zavisi od toga o kakvom je materijalu riječ kao i od svrhe mjerenja .Nabraja normalne prigušnice za mjerenje protoka tečnosti. njen značaj i način rada uređaja koji se koriste za pokretanje različitih vrsta fluida . mjerilo sa prigušenom pločom.

Definiše direktne i indirektne metode .Razlikuje instrumente za mjerenje toplote .Ultrazvučni protokomjer Mjerenje brzine i pravca strujanja vazduha .Analizira princip rada hidrometrijskog kola .cilin drične pločaste sonde.Objašnjava termalni anemometar za mjerenje brzine .Informativni ciljevi i sadržaji učenik viskoziteta (specifična toplota fluida): .Shvata pojam toplote .Objašnjava pojam specifične toplote i toplotnog kapaciteta .Razvija preciznost Vježbe: Eksperimentalno određivanje toplotnih gubitaka 108 .Objašnjava uvođenje Formativni ciljevi učenik Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave .Razlikuje načine prenosa toplote .Definiše energiju i proces pretvaranja jednog vida energije u drugi .Laserski Doppler anemometar Mjerenje toplote .Prepoznaje režim strujanja na osnovu mjerenja .Objašnjava rad mehaničkih mjerača brzine (anemometara) .Tumači tačnost mjerenja sondi .Navodi i objašnjava: kombinovane.Masenikoriolis protokomjer .Nacrtati cilindričnu sondu .Razvija analitičnost .Razlikuje vrste izvora i nosioca toplote .Elektromagnetni ili indukcioni protokomjer .Objašnjava uređaj za mjerenje količine toplote (kalorimetar) .Definiše razliku laminarnog i turbulentnog strujanja .Tumači princip rada anemometra sa krilcima . kobra sondu .Uočava tačnost mjerenja brzine anemometrom .Razvija analitičko mišljenje Vježbe : .Objašnjava način mjerenja toplote .

Upoznaje se sa automatizacije istorijskim .Navodi i regulacije (SAU) objašnjava poremećaje i kako .Crta strukturni dijagram SAU .Prepoznaje i razvojem teorije i analizira primjere primjene automatizacije automatizacije .Navodi osnovne opšti društveni zadatke napredak automatizacije . procesa prateći . i kombinovani upravljačko kolo. nivoa i pritiska -Crta funkcionalnu šemu automatskog regulisanja protoka tečnosti metodom promjene brzine obrtanja pumpe i crta strukturni dijagram 109 .Koristi skice.Uticaj automatizacije na slobodno vrijeme čovjeka . šeme i modele pojedinih vrsta uređaja .Uočava da se SAU po funkciji može utiču na rad podijeliti na glavna objekta kola: .Shvata značaj proizvodnosti automatizacije za .Informativni ciljevi Formativni ciljevi i sadržaji učenik učenik ekvivalenta Pojam i značaj automatizacije . .Razlikuje osnovne objekata.Navodi parametre i automatsku promjenjive kontrolu osnovnih procesa Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave Diskusija : .Navodi prve automatizacije pronalaske iz oblasti automatizacije .Razvija odgovornost prema radu Vježbe: . sistem energetsko kolo upravlljanja.Upoznaje i automatske razumije pojam regulacije automatske regulacije i pojam .Razlikuje .Upoznaje uticaj automatizaciju i automatizacije na mehanizaciju na razvoj .Razvija analitičnost i preciznost u radu .Definiše: pojam .Tumači pojam .Objašnjava: informaciono otvoreni.Definiše: pojam sistema sistema. uređaje sistema strukturni dijagram automatske .Pronalazi primjere .Automtska regulacija temperature. ulazne i upravljanja i izlazne veličine regulacije . zatvoreni kolo.Navodi i objašnjava razliku između mehanizacije i automatizacije Osnovne veličine procesa automatizacije .Razlikuje vrste .Razlikuje osnovne povratnu spregu uređaje sistema .Shvata automatsku regulaciju procesa regulisanog proizvodnje.

Objašnjava princip rada: mjernog.Definiše simbole elemenata i organa sistema automatskog upravljanja .Objašnjava automatsko regulisanje količine materijala na transporteru .Razlikuje mjerne elemente za protok pomoću blende Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave 110 . izvršnog i regulacionog elementa .Uočava način rada mjernog elementa za protok .Informativni ciljevi i sadržaji učenik .Prepoznaje elemente za mjerenje nivoa .Objašnjava regulisanje pritiska gasa u rezervoaru .u postrojenju Formativni ciljevi učenik promjenjivih veličina procesa .Objašnjava automatsko upravljanje temperaturom u vazduhu. protoka tečnosti .Objašnjava automatsko regulisanje nivoa tečnosti u rezervoaru .Objašnjava: automatsko regulisanje temperature tečnosti.

povratnu kombinovanog spregu sistema automatskog . kulturu – elemenata i organa temperaturu.Objašnjava pojačanje sistema . brzinsku i akcelerometrijsku statičku grešku . znači statička greška i upravljački sistem i sistemski pristup kompenzuje uticaj za neki proces .Crta blok dijagram problema .Analizira prenosnu funkciju redne sprege sa linearnom sistema statičkom . mjerni 111 .Upoznaje pojam statičke greške .Razvija tehničku .Objašnjava razliku upravaljanja između analize i .Navodi pozicionu.Skicira strukturni procesom i objektom dijagram: otvorenog. paralelne sprege upravljačkog .Objašanjava frekventnu statičku karakteristiku sistema Komponente sistema automatskog upravljanja .Objašnjava značaj upravljačkog sistema matematičkog modela u upravljanju .Tumači primjere sinteze sistema upravljanja visinom .Izračuna prenosnu karakteristikom i funkciju paralelne sistema sa sprege sistema nelinearnom statičkom karakteristikom .Tumači mjerne .Definiše upravljanje .Navodi razliku između sistema pojačanja : sistema .Navodi vrste sistema pri rješavanju poremećaja na rad . .Razred: ČETVRTI Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za Formativni ciljevi sadržaji ciljevi izvođenje nastave učenik učenik učenik Upravljanje i sistemi upravljanja . zatvorenog i paralelnu.Definiše prenosnu stuba tečnosti funkciju .Crta tabelu komponenata SAU .Upoznaje ulogu objekta redne.Shvata ulogu US da .Skicira jedan .Uočava razliku sprege sistema sistema između objekta i .Definiše pojačanje vremenski odziv sistema sistema .Razvija analitičnost .Objašanjava što neutrališe.Prepoznaje i analizira karakteristiku sistema odskočni odziv .Analizira šta je .Upoznaje osnovne simbole komponenata elemente za: pritisak.Definiše statičku .Objašnjava rednu.

Određuje procesom prvog i matematički model drugog reda rezervoara na osnovu .Definiše ulaznu i izlaznu veličinu .Upoznaje se sa .Opisuje jednostavne materijalnog bilansa primjere matematičkih modela .Definiše režim rada . pretvarača.Crta strukturni dijagram upravljanja visinom stuba tečnosti i daje matematički model 112 .Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik element za protok.Demonstrira kako se . mjerni element broja hidraulične. objašnjava mehaničke.Izvođenje tipova i tehnika prenosnih organa . za praćenje i izvršnih pojačavače.Shvata i pravilno povezivanje koristi pojmove komponenata statičke greške .Definiše prenosne .Opisuje rad rezervoara gasa .Objašanjava sisteme prvog i drugog reda koji su definisani .Obrazlaže kada se vremenske konstante formira ravnotežni režim rada sistema Preporuke za izvođenje nastave element za mjerenje nivoa i objašanjava kako radi .Vježbe: Crta blok – dijagram upravljanja procesom u rezervoaru .Navodi.Objašnjava .Analizira statičke i funkcije sistema frekventne .Objašnjava slobodni stacionarni režim rada . statičke greške Svojstva sistema automatskog upravljanja . razumije i .Tumači vrijednosti procese prvog i statičke drugog reda karakteristike i .Definiše energetske .Upoznaje pojmove karakteristike sistema pojačanja sistema.Analizira: ulogom zadavača.Razlikuje prinudni i objašnjava slobodni stacionarni stacionarni i periodični režim rada sistem . definiše i visinu stuba tečnosti.Koristi matematičke jednačine procesa objekata prvog i drugog reda .Analizira .Daje matematički model .Crta blok – dijagram upravljanja procesom u rezervoaru . statičke karakteristike sistema. elementi za pneumatske i postavljanje i kombinovane praćenje željene elemente vrijednosti (zadavači) . uređaja pretvarače.Razvija analitičko mišljenje formira ravnotežni sistema režim rada sistema .Upoznaje.izvršne organa elemente . SAU mjerni element za . obrtaja.Razlikuje procese sistema prvog i drugog reda u .Definiše linearnu matematičke funkciju jednačine procesa . upoređivače.Objašnjava statičku karakteristiku sistema sistem regulisanja .

Tumači ponašanja objašnjava: regulatore za objekte regulatora.Definiše i objašnjava . PD diferencijalno – regulatore.Shvata ulogu . razumije i diferencijalnog objašnjava: P regulatora.Shema pasivne kontrole pritiska .Prepoznaje željeno stanje procesa u kotlu željeno kretanje i stvarno kretanje .Izvođenje uočavanja razlika i dvopoložajnog regulatora i izvođenje primjena zaključaka .Upoznaje. Najkvista i stabilnosti Mihajlova Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave .Prepoznaje primjenu .Navodi funkcionalne cjeline i njihovu ulogu u sistem automatske kontrole . aktivnu automatsku . proporcionalno – .Poznaje princip rada . definiše i .Razlikuje kriterijume upravljanja stabilnosti: Hurvica.Vježbe: Crta strukturni dijagram preciznost regulacijskog kruga .Definiše ravnotežno granici stabilnosti i stanje sistema nestabilni sistem AU .Razvija sposobnost .Razvija smisao za .Navodi kriterijume za proporcionalnointegralnog izbor regulatora na osnovu signala greške regulatora (PI). druge vrste .Razlikuje pasivnu i aktivnu kontrolu .Navodi kriterijume Bodea.Razvija tehničku kulturu . proporcionalnog prve vrste i regulatore za objekte (Pregulator) regulatora. PID integralnog regulatore regulatora (PID) .Navodi.Razvija preciznost . . regulatore.Reguliše temperature dvopoložajnog pomoću regulatora dvopoložajnog regulatora Stabilnost sistema .Shvata funkciju razmišljanje davača .Tumači stabilan sistema sistem.Definiše ulogu regulatora u regulatora regulacijskom krugu .Razvinja logičko .Razlikuje kriterijume uslove stabilnosti stabilnosti: algebarski linearnih sistema i frekventni automatskog . automatsku kontrolu.Analizira: dijagrame u radu stabilnosti otvorenog kola . sistem na .Tumači regulisanje temperature pomoću dvopoložajnog regulatora .Definiše automatsku kontrolu .Određivanje stabilnosti sistema sa datim frekventnim funkcijama Automatska kontrola .Informativni ciljevi i Formativni ciljevi sadržaji učenik učenik Regulatori .Shema aktivne kontrole visine stuba tečnosti . PI proporcionalno regulatore.Objašnjava svojstva i .Razlikuje automatsku kontrolu sa direktnim i indirektnim mjerenjem .Shema: automatska kontrola sa direktnim mjerenjem 113 .Objašnjava: pasivnu.

temepraturni pritisak. nužne i havarne dijelove postrojenja za vanredna (kritična) stanja .Objašnjava značaj praćenja svih parametara procesa .Provjerava da li su uključeni uređaji za neophodne zaštite .Navodi podjelu kontrole na: automatsku.Obrazlaže značaj komandne table sa instrumentima za: praćenje stanja.Tumači: apsolutni.Obrazlaže značaj blokade (zaštite) . davanju automatskih ili voljnih naloga za izmjenu stanja u komunikaciji sa centrom .Crta i objašnjava .Razvija preciznost i .Navodi komponente regulisanja pritiska sistema za regulaciju regulacioni ventil 114 .Objašnjava automatsku kontrolu sa direktnim i indirektnim mjerenjem Signalizacija stanja .Analizira uključenje pomoćne pumpe pri padu pritiska Regulacija veličina procesa Regulacija pritiska .Navodi: pomoćne. poluautomatsku .Razlikuje procentualne i logičko razlišljanje komandne table apsolutne pisače .Definiše pritisak i u radu shemu regulisanja trenutnog pritiska na jedinice u kojima se pritiska u sudu manometru i izražava .Objašnjava automatsku kotrolu .Prepoznaje i analizira otvorenost i zatvorenost ventila parametara .Navodi: kontinualnu i izbornu signalizaciju . protok . obradu informacija.Uočava parametre fluida na ulazu u postrojenje .Informativni ciljevi i sadržaji učenik kontrolu .Razvija preciznost .Očitava vrijednost .Crta blok – šemu provjerava .Definiše značaj komandovanja dijelovima postrojenja .Definiše komandnu tablu Formativni ciljevi učenik pasivne automatske kontrole i automatske kontrole Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave temperature fluida .Vježbe: Shema .Analizira procentualni položaj i otvorenost ventila ili nivoe rezervoara .Unaprijed definiše redoslijed uključenja i isključenja pojedinih dijelova postrojenja .

ultrazvučno beskontaktno mjerilo . .Definiše pojam .Objašnjava regulaciju pritiska promjenom broja obrtaja i prigušivanje ventila na potisu Regulacija nivoa . element obrade signala . .Crta shemu regulacije nivoa .sa vibracionim štapom (čvrste i praškaste materije).Definiše stacionarno stanje u rezervoaru . mjerač temperature. tečnosti u rezervoaru .Crtanje i analiza 115 .Analizira dobijene rezultate mjerenja Regulacija sagorijevanja .Uočava uređaje za zadavanje željene vrijednosti: davač. .Razvija analitičnost . .Uočava važnost .kapacitivni davač.Razlikuje regulatore: .Definiše temepraturu mjerenja tačnost regulacije i jedinice u kojima se temperature u temperature na izražava sistemima izlaznom pregrijaču .Informativni ciljevi i sadržaji učenik pritiska .hidrostatički davač nivoa (tečnost u spremnicima i rezervoarima).Upoređuje rast nivoa tečnosti sa rastom hidrostatičkog pritiska na izlazu iz rezervoara Regulacija temperature .Upoznaje i .Analizira položaj regulacionog ventila .nivo sa plovkom.Razvija preciznost i .Analizira promjene stacionarnog stanja Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave .Razvija analitičnost Vježbe: sagorijevanja upotrebu pojma .Razlikuje promjene pritiska u rezervoaru na ulazu i izlazu .Navodi i objašanjva ulogu i vrste regulatora Formativni ciljevi učenik .Razlikuje načine pare objašanjava sistem za mejrenja temeprature u regulisanje sistemu temperature .sa vibracionom viljuškom (za čvrste i praškaste materije).Argumentuje .Objašnjava šemu .Navodi značaj regulacije nivoa u obezbjeđivanju željenog nivoa tečnosti u rezervoaru .

Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik - Definiše koeficijent sagorijevanja viška vazduha - Tumači i objašnjava regulisanje, sagorijevanje - Analizira mjerenje produkata sagorijevanja, temperaturu vazduha sagorijevanja i sadržaj 02. - Analizira dobijene rezultate Regulacija energetskih postrojenja - Razlikuje energetska - Razvija sposobnost - Definiše pojam postrojenja posmatranja, regulacije analiziranja i - Navodi i objašnjava zaključivanja princip rada pneumatskog, mehaničkog, hidrauličnog i elektronskog regulatora Regulacija kotlova i kotlovskih postrojenja - Analizira i tumači - Razvija analitičnost - Definiše kotao kao regulisane veličine: objekat regulisanja pritisak i temperaturu - Navodi i objašnjava regulaciju - Razlikuje regulišuće sagorijevanja, veličine i regulaciju procesa poremećajne veličine napajanja, regulaciju - Tumači ulogu: temperature centralnog regulatora, regulatora protoka goriva, regulatora protoka svježeg vazduha, regulatora napajanja, regulatora temperature Regulacija turbina - Definiše i objašnjava - Razlikuje parne, gasne, hidraulične ulogu turbina i vrši turbine podjelu - Obrazlaže regulaciju - Tumači regulisanje broja obrtaja parne parnih gasnih i turbine hidrauličnih turbina - Definiše regulacioni - Analizira prednosti i nedostatke turbinski sistem povezivanja turbine i - Objašnjava i tumači kompresora sa dijagram gasnog

Preporuke za izvođenje nastave funkcionalne šeme regulisanja sagorijevanja

- Crta i objašnjava shemu regulisanja pritiska u sudu - Crta blok – šemu regulisanja pritiska - Šema procesa sagorijevanja - Šematski prikaz procesa napajanja - Šematski prikaz regulisanja temperature

- Crta shemu hidrauličnog sistema regulatora broja obrtaja vratila turbine

116

Informativni ciljevi i Formativni ciljevi sadržaji učenik učenik zajedničkim rotorom turbo agregata - Objašnjava regulaciju - Razlikuje ulogu promjene protoka regulatora kod kod hidrauličnih Peltonove, Kaplanove pumpi i Fransisove turbine Regulacija rada pumpi i pumpnih postrojenja - Prepoznaje razliku - Definiše zadatak između regulisanja pumpe prigušivanja i - Objašnjava ulogu premošćenjem pumpe pumpe i pumpnih postrojenja - Analizira regulisanje - Opisuje regulisanje broja obrtaja kola djejstvom na pumpe elemente cjevovoda i djejstvom na pumpu Kompresorska postrojenja - Analizira regulaciju - Definiše zadatak pritiska napojnog kompresorskog vazduha postrojenja - Objašnjava regulaciju - Tumači strukturni dijagram regulisanja postrojenja pritiska Podešavanje regulatora upravljačkih sistema - Navodi i objašnjava - Shvata ulogu PI regulatora za ulogu regulatora u održavanje neke sistemima fizičke veličine - Obrazlaže: PI (temperature regulator, PIB protoka, nivoa, regulator pritiska, napona itd. - Navodi Ziegler Nicholsovu metodu za - Analizira princip rada PID regulatora podešavanje PID - Tumači regulatora pojačanje,vremensku - Objašnjava konstantu integralnog podešavanje regulacione petlje po djejstva - Analizira sistem Chienu, Hronesu i regulisanja u vidu Reswichu odskočnog odziva, fizičke promjenjive u obliku realne i eksperimentalne funkcije - Izračunava kritičnu vrijednost regulatora - Tumači sinusnu funkciju podešavanja

Socijalizacijski ciljevi učenik

Preporuke za izvođenje nastave

- Razvija logično mišljenje

- Vježbe: Funkcionalna shema regulisanja protoka pumpe prigušivanjem - Strukturni dijagram sistema regulisanja pumpe prigušivanjem - Vježbe: Funkcionalna šema regulacije kompresorskog postrojenja

- Razvija pozitivan odnos prema radu

- Objašnjava - Razvija logično podešavanje PID razmišljanje - Razvija sposobnost regulatora u termoelektranama posmatranja, koje nisu praćene analiziranja i računarom zaključivanja - Objašnjava izbor PID regulatora po Chien Hrones – Reswichovoj metodi za stabilizarajuću regulaciju i odziv upravljačkog objekta na skokovitu promjenu ulaza

117

Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za Formativni ciljevi sadržaji ciljevi izvođenje nastave učenik učenik učenik Održavanje sistema automatskog upravljanja - Analizira faktore koje - Razvija spretnost i - Najčešći uzroci - Objašnjava otkaza pneumatskih logično utiču na radni vijek pouzdanost i radni komponenti SAU razmišljanje sistema automatskog vijek nekog sistema upravljanja - Objašnjava preventivno i tekuće - Razlikuje kontrolu: mehaničkih, održavanje pneumatskih, pneumatskih hidrauličnih komponenata komponenata - Objašnjava - Tumači stanje održavanje spojeva i fizičko mehaničkih oštećenje komponenata - Shvata značaj - Objašnjava održavanja održavanje pneumatskih i hidrauličnih hidrauličnih komponenata komponenata sistema - Objašnjava preventivno i tekuće - Redovno kontroliše: održavanje elektičnih veličine stanja radnog komponenata sistema fluida, čistoču filtera mjehurova, vizuelnu kontrolu rada regulatora, kontrolu napajanja - Tumači održavanje električnih komponenti vizuelnom provjerom i zvučnim efektima 5. Okvirni spisak literature i drugih izvora - M. Marijanović, B. Vukosavljević, Osnovne tehnike mjerenja i automatizacije, Zavod za udžbenike i nastavna sredstva, Beograd, 1995. - D. Simić, Osnovi automatiskog upravljanja, Zavod za udžbenike i nastavna sredstva, Beograd ,1991. - D. Debeljević, Mašinsko regulaciona tehnika, udžbenik za III i IV razred, Zavod za udžbenike i nastavna sredstva, Beograd, 2005. - Brkić, Bekavac, Regulaciona tehnika, Zavod za udžbenike i nastavna sredstva, Beograd, 1992. - R. Petrović,Upravljanje sistemima, Naučna knjiga, Beograd,1986. - G. Mitrović, M. Spasojević, Automatizacija postorjenja, Zavod za udžbenike i nastavna sredstva, Beograd, 1995. 6. Materijalni uslovi za izvođenje nastave - Računar sa multimedijalnim CD-om - Priključak za Internet - LCD projektor - Projektor sa slajdovima - Šeme, crteži

118

- Specijalno opremljen kabinet. 7. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika - Provjera znanja vrši se usmeno, najmanje po jedna ocjena u svakom klasifikacionom periodu. - Provjera znanja pismenim putem, najmanje jednom u polugodištu . - Zaključna ocjena na kraju klasifikacionog perioda izvodi se iz svih datih ocjena u klasifikacionom periodu. - Zaključna ocjena na kraju školske godine izvodi se na osnovu svih ocjena dobijenih u klasifikacionim periodima. 8. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta - Pozitivna ocjena na kraju školske godine. 9. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika - Diplomirani mašinski inženjer - Specijalista mašinstva (diploma specijalističkih studija -240 ECTS) 10. Povezanost predmeta Znanja - Fizičke veličine i njihove jedinice - Mjerenje i regulisanje parametara koji definišu energetske procese - Upravljanje, regulisanje, održavanje i remontovanje postrojenja, mašina i uređaja - Fizika Povezanost sa drugim predmetima Predmet Znanja - Mjerne jedinice i veličine - Hidroenergetska postrojenja - Termoenergetska postrojenja - Vođenje, upravljanje i održavanje postrojenja

- Hidraulika i pneumatika - Energetski procesi i postrojenja - Praktična nastava

119

Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave Vrste nastave Praktična Teorija Vježbe nastava Razred I II III IV Ukupno Ukupno 40 40 26 26 66 66 3.10. Opšti ciljevi nastave .Razvijanje preduzetničke sposobnosti. .Sticanje znanja o razvoju biznis ideje. 120 .2. .Osposobljavanje za prezentovanje rezultata rada uz pomoć savremenih tehnologija. . . PREDUZETNIŠTVO 1.Osposobljavanje za primjenu moderne vrste komunikacije. . Naziv predmeta: PREDUZETNIŠTVO 2. .Osposobljavanje za rad u timu.Sticanje znanja o izradi biznis plana.1.Sticanje znanja i vještina za upravljanje malim privrednim društvom.Sticanje znanja i vještina za osnivanje privrednog društva. .

npr.Poželjno je učenicima ukazati na primjere .Objašnjava obrazlaže postupak neophodnost istraživanja tržišta očuvanja životne na novom primjeru sredine .Suočavajući .Uviđa značaj sprovođenja kontrole kvaliteta proizvoda/usluga .Vrši opis proizvoda / usluga .Upoznaje pojmove: tako i od strane vizija.Razvija stručnost .Kroz primjere .Razvija smisao za Biznis ideja i biznis argumente kritički kreativnost plan procjenjuje .Razlikuje pojmove: vizija.Opisuje nastanak postulatima .Razvija marljivost i vrste djelatnosti podrške.Kroz primjere obrazlaže elemente finansijskog plana privrednog društva .Rezimira biznis .Nabraja i .Upoznaje pojmove: .Upoznaje pojam kvalitet poslovne postizanja biznis ideja ideje u skladu sa kompromisa .Izvodi zaključke o plan potencijalnoj .Razvija analitičko biznis ideje tržišnog poslovanja mišljenje . eksperiment “šest šešira“ . misija.Razvija odgovornost opredjeljuje se za izrade biznis plana u radu poslovnu ideju u kontekstu .Opisuje elemente obrazlaže ciljeve finansijskog plana privrednog društva privrednog društva .Uviđa važnost .4. misija. Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi Razred: ČETVRTI Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik . marketing plan i strategija plan prodaje . ciljevi (investitora.Pripremiti integralnu cjelinu od elemenata biznis plana .Sarađuje kod izrade plana očuvanja životne 121 Preporuke za izvođenje nastave .Organizovati prisustvo predstavnika realnog privrednog društva .Kao model može da posluži biznis plan realnog privrednog društva .Upoznaje postupak kreditora) istraživanja tržišta .Izvodi zaključak o potencijalnim kupcima / korisnicima usluga .Primjena tehnika za unapređenje razmišljanja. . eksternih partnera strategija.Prezentuje biznis konkurenciji plan .Nabraja moguće obezbjeđivanja .Razvija sposobnost .Kroz primjere . kako preciznost .Opisuje pojam unutar samog biznis plana privrednog društva .

Upoznaje pojam kod poslovne banke poslovni kodeks privrednog društva .Opisuje postupak otvaranje računa otvaranja računa kod poslovne banke kod poslovne banke .Razvija logičko mišljenje i sposobnost za pravilno rasuđivanje i zaključivanje . donose odluku .Popunjava kod poslovne banke formulare za .Sprovodi aktivnosti na pribavljanju . a nakon toga.Obavlja postupak otvaranja računa kod poslovne banke .Opredjeljuje se za Ime privrednog ime privrednog društva društva u skladu sa .Nabraja moguća propisima i rješenja za ime poštujući principe privrednog društva jednostavnosti i jedinstvenosti .Opisuje moguće pečata i štambilja oblike organizovanja privrednog društva Otvaranje računa .Izrada organograma privrednog društva 122 .učenik sredine za konkretno privredno društvo .Kritički procjenjuje slabosti sačinjenog biznis plana Osnivanje privrednog društva .Popunjava Poslovni kodeks formulare za preduzeća otvaranje računa .Upoznaje postupak privrednog društva registracije privrednog društva .Rad na računaru: Učenici koriste programe za obradu teksta i slika .Oblikuje vizuelni Vizuelni identitet identitet privrednog društva privrednog društva .Obavlja postupak . kroz diskusiju.Nabraja elemente otvaranja računa poslovnog kodeksa kod poslovne banke .Popunjava Registracija formulare za privrednog društva registraciju .Upoznaje elemente i značaj oblikovanja vizuelnog identiteta privrednog društva .Oblikuje dinamiku realizacije biznis plana .Stiče radne navike .Pronalazi sličnosti i Organizaciona razlike između struktura različitih tipova privrednog društva Informativni ciljevi i sadržaji učenik Formativni ciljevi Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave .(Rad u grupama) Učenici predlažu moguća rješenja.

Razvija spremnost i sposobnost za saradnju .Sprovodi postupak formiranja cijene proizvoda/usluga .Upoznaje postupak izrade godišnjeg izvještaja o radu Služba opštih poslova .Kroz primjere obrazlaže strukturu asortimana proizvoda/usluga . kao i programe za elektronsku komunikaciju .Salje i prima poštu i druge službene materijale .Tehnički održava Internet sajt privrednog društva .Informativni ciljevi i sadržaji učenik .Upoznaje pojam i elemente marketing miksa: proizvod.Razvija odgovornost u radu .Upoznaje pojam marketinga .Planira način Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave .(Rad na računaru) Učenici koriste programe za obradu teksta i slika.Upoznaje tipove organizacione strukture privrednog društva Rad u sektorima i poslovanje privrednog društva .Rad u grupama od tri do pet učenika .Upoznaje različite nivoe upravljanja privrednim društvom .Upoređuje moguća rješenja za reklamni slogan i reklamnu poruku privrednog društva .Upoznaje postupak zasnivanja radnog odnosa u privrednom društvu .Kroz primjere obrazlaže važnost i načine promocije . faks.Popunjava prijavu o slobodnom radnom mjestu .Pronalazi sličnosti i razlike u nivoima upravljanja privrednim društvom .Upoređuje moguće forme i sadržaje reklamnog materijala .Opisuje postupak istraživanja tržišta . efikasnost u radu. marljivost i preciznost .Obavlja usmenu i pisanu komunikaciju unutar privrednog društva i sa eksternim partnerima .Razvija sposobnost snalaženja u hijerarhiji socijalnih odnosa . promocija i distribucija .Nabraja i opisuje aktivnosti u okviru službe opštih poslova Formativni ciljevi učenik organizacionih struktura privrednog društva .Kao model može da posluži konkurs za prijem u radni odnos objavljen u dnevnoj štampi .Učestvuje u izradi jednostavnog godišnjeg izvještaja o radu . štampač) Sektor marketing . skener.Upotrebljava kancelarijsku opremu (telefon.Izrada reklamnog materijala 123 . cijena. fotokopir aparat.Razvija komunikativnost.

Manojlović. . G. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. 2004.V. . Beograd.Informativni ciljevi i sadržaji učenik Formativni ciljevi učenik reklamiranja privrednog društva. Medojević. Beograd. Okvirni spisak literature i drugih izvora . 7. Vukotić. .Podstiče razvoj tačnosti. Ignjatović. Bogdanović. Rajović. CID.H. 1997.Upoznaje postupak plaćanja dospjelih obaveza i naplate dospjelih potraživanja - . Podgorica. fotokopir aparat. 2004. Poslovna i službena korespondencija za I razred.R. štampač. . Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika . odnosno proizvoda/usluge Kroz primjere obrazlaže moguće načine distribucije Izrađuje ponudu. . Ekonomski fakultet. 2004. Preduzetništvo i biznis. B. 2005.J. 124 . upit. B. 1996. . Materijalni uslovi za izvođenje nastave . Osnovi ekonomije za II razred.Opisuje način obračuna poreza i doprinosa . . 6.D. račun i ostala dokumenta iz oblasti poslova nabavke i prodaje Kroz primjere obrazlaže način obračuna zarada. preciznosti i urednosti .Pisani radovi učenika. telefon. Potit.Upoznaje blagajničke poslove . fax.Usmena provjera znanja najmanje jednom u klasifikacionom periodu. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva.Formira stav o preuzimanju odgovornosti - 5. Montenegro biznis alijansa. Ivanišević. Podgorica. M. Beograd. Pavlović.Opisuje postupak obračuna zarada . 2004. Podgorica.Upoznaje vrste i elemente dokumentacije koja prati poslove nabavke i prodaje Sektor finansija i računovodstvo . Dragiđić. Beograd. skener. porudžbenicu.Učionica sa najmanje pet računara snabdjevenih adekvatnom programskom opremom. Osnovi ekonomije za I razred. poreza i doprinosa Obavlja blagajničke poslove Obavlja poslove plaćanja dospjelih obaveza i naplate dospjelih potraživanja Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave Sektor komercijala . Ilić.Razvija analitičko mišljenje - .Rad na vježbama (najmanje jedna ocjena u svakom klasifikacionom periodu). . predračun. Kako započeti sopstveni biznis.D. Osnovi prava za I razred. S.Publikacija Moj biznis.

8.Usmena i pisana komunikacija . Uslovi za napredovanje i završetak predmeta .Zaključna ocjena na kraju školske godine izvodi se na osnovu svih ocjena dobijenih u klasifikacionim periodima.Oblikovanje vizuelnog identiteta privrednog društva . .Multimedijalno predstavljanje informacija .Izrada reklamnog materijala .Internet .Zaključna ocjena na kraju klasifikacionog perioda izvodi se iz svih datih ocjena u klasifikacionom periodu.Organizacija proizvodnje kvaliteta 125 .Poslovanje preduzeća Povezanost sa drugim predmetima Predmeti Znanja .Korišćenje računarskih progama kao vida komuniciranja .Informacije u tekstualnom vidu .Osnivanje preduzeća .Biznis plan .Organizacija rada i sistem . 9.Diplomirani ekonomista 10. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika . Povezanost predmeta Znanja ..Pozitivna ocjena na kraju školske godine.Održavanje internet sajta .Informatika .

. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave Vrste nastave Praktična Teorija Vježbe nastava 144 144 180 198 666 Razred I II III IV Ukupno Ukupno 144 144 180 198 666 Praktična nastava. karakteristikama i principu rada energetskih sistema. razvijanje odgovornosti i preciznosti u radu.Osposobljavanje za pravilno korišćenje sredstava zaštite na radu i zaštite životne sredine.Usvajanje znanja iz oblasti grijanja.Sticanje znanja iz domena eksploatacije.1.Sticanje znanja o vrstama i karakteristikama pogonskih mašina i njhovoj primjeni u industriji. stručno odlučivanje i usvajanje novih znanja. . .Uočavanje važnosti organizovanja rada i racionalnog korišćenja materijala i energije.Usvajanje osnovnih znanja o tehnološkim postupcima ručne i mašinske obrade i izrade dijelova.Upoznavanje sa principima rada alata i uređaja potrebnih za kvalitetno obavljanje posla. klimatizacije i hlađenja. . . Naziv predmeta: PRAKTIČNA NASTAVA 2. . .Osposobljavanje za samostalno obavljanje posla.C. PRAKTIČNA NASTAVA 1.nastava se izvodi u grupe do 17 učenika 3.Usvajanje stručnoteorijskih i praktičnih znanja i vještina.Usvajanje stručne terminologije potrebne u struci. .11. Opšti ciljevi nastave .2. 126 . . regulacije i održavanja sistema. .Usvajanje znanja o vrstama.

Razvija osjećaj za .Objašnjava propise profesionalnu .Razvija sposobnost .Sakupljanje i odlaganje otpadnih materijala 127 .Navodi mjere i sredstva za pružanje prve pomoći .Racionalno koristi .Definiše i objašnjava marerijal i energiju mjere i sredstva .Pružanje prve pomoći .Objašnjava vezu uticaj sredstava za zamora i povreda i hlađenje i maziva na budućem pozivu ulogu odmora zdravlje i okolinu .Upoznaje se sa uređajima pravilima i timski rad . Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi Razred: PRVI Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za Formativni ciljevi sadržaji ciljevi izvođenje nastave učenik učenik učenik Upoznavanje radnog područja radionice i radnog mjesta .mašine .zaštite od požara .Objašnjava postupke Vježbe: .Učenici se upoznaju i uređaje u radionici radno mjesto u radu sa načinom pisanja dnevnika praktične nastave .Demonstracija upotrebe sredstava prve pomoći .gasova i isparljivih materija.Brine se o alatima i .Upoznaje se sa adekvatne mjere opažanja propisima o zaštiti zaštite na radu .Upoznaje se sa uzrocima povreda na iz područja ekologije odgovornost .Razvija na radu .Upoznaje radionicu i .Svaki učenik samostalno vodi dnevnik .Poznaje negativan različite situacije u .4.Razvija odgovornost .Poštuje pravila obavezama na tehnološke discipline radnom mjestu Upoznavanje mjera i sredstava zaštite na radu i zaštiti okoline .Odlaže otpadne pravilne rasvjete i materijale klimatizacije .Navodi značaj .Zna da pruži prvu zaštite od električne pomoć energije .Objašnjava značaj zaštite životne sredine .Primjenjuje .Poznaje alat.Navikava se na radu .Definiše i objašnjava mjere i sredstva zaštite od pare.Dnevnik se ovjerava na kraju godine Pravila ponašanja u radionici .

prikazivanje mjera.Tumači.Razvija pozitivan odnos prema kvalitetu rada i ispunjavanju radnih obaveza Vježbe: .Razvija tehničku terminologiju . za rad dijagrama.Kontrola otvora i osovina 128 . a .Zna granicu mjerenja povjerenja mjerenja .Analizira metode apsolutnog.Nabraja metode .Objašnjava način .Razvija analitičku sposobnost i preciznost Vježbe: .Uočava pojmove u sistema mjernoj tehnici: .Objašnjava upotrebu .Upoznaje se sa tehničkotehnološkom tehnološku dokumentaciju dokumentacijom . kontroliše otvore i granična mjerila rupe Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave .Tabela osnovnih i izvedenih jedinica SI sistema .Pravilno primjenjuje fizička veličina.Razlikuje osnovne i kontrolisanja izvedene jedinice SI .Definiše i razlikuje pojam mjerenja i . neposrednog mjerenja Jednosturka mjerila .Definiše jedinice drugog sistema koje su u upotrebi u . mjerilo .Informativni ciljevi i Formativni ciljevi sadržaji učenik učenik sakupljanja i odlaganja štetnih materija Tehničkotehnološka dokumentacija .kataloga . šabloni. mjerila .Razvija informatičku Čitanje dokumentacije pismenost . uporednog.tabela. toplote) na tačnost mjerenja .Zna upotrebu mjerila zaobljenja.Proučava i analizira .Definiše i nabraja jednostruka mjerila: pojam jednostruka mjerila ugaonici.Razlikuje slučajne.Tabelarni prikaz nesistemskih jedinica .Definiše greške pri mjerenju . crteže tehničkih .Mjeri i kontroliše unutrašnje mjere pomoću garniture etalona . mjerila za mjerenje . uprošćeno mjerna jedinica.tabele.Definiše osnovne i proračuna zadate izvedene mjerne veličine iz jednog jedinice SI sistema sistema u jedinicama . koje su izvan sistema sistematske i grube greške .Kontrolnim čepovima za mjerenje zazora.Proučava uputstva crteža.Uticaj uslova mjerenja (uloga prašine. prefiks jedinica za objekat mjerenja.Upoznaje se sa pravilima arhiviranja i čuvanja dokumentacije Mjerenje i kontrolisanje .Pravilno koristi .Interpretira svakodnevnom životu rezultate mjerenja i praksi u EU i SAD.Razvija stručnu terminologiju i kulturu .

Definiše mjerila za .Mjerenje pomičnim mjerilom unutrašnjih.Određivanje odstupanja pomoću komparatora 129 . zaobljenja. .Pomično dužinsko kvaliteta proizvoda mjerilo.Komparatorom kontroliše odstupanje od određene mjere .Bira i pravilno kontroliše tolerancijskim mjerilima . spoljašnjih i dubinskih mjera .Mjerenje mikrometrom unutrašnjih i spoljašnjih mjera . hrapavosti.Upotrebljava plan paralelna granična mjerila (etalone) za mjerenje i kontrolu unutrašnjih mjera . .Pomično dubinsko mjerilo. pritiska i brzine .Određuje uglove trigonometrijskim metodama (sinusnim i tangesnim lenjirima Preporuke za izvođenje nastave tolerancijskim mjerilima Vježbe: .Mjeri uglove uglomjerima (običnim.Mjeri mikrometrima za spoljno i unutrašnje i dubinsko mjerenje kao i specijalnim mikrometrima. .Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik (račve.Mjeri dužine .Upotrebljava specijalna mjerila za mjerenje zazora. dužine i oblika. čepovi. .Račvama kontroliše etalon pločice) prečnike . profila i oblika.Razvija smisao za . . .Pomično visinsko temperature.Shvata značaj mjerenje i kontrolu : . univerzalnim i optičkim) . mjerilo. debljine žice. lima Višestruka mjerila .Kontroliše zazore kontrolnim listovima .Razvija samostalnost uglova.Definiše i nabraja preciznost i tačnost pomičnim mjerilom višestruka mjerila u radu sa nonijusom i to: .Pomično mjerilo za rastojanja.

Vrši ocrtavanje lastinog repa pomoću radioničkog crteža .Navodi i objašnjava stegama. crta krugove i nanosi jednake podioke . oprugama. pomoću šablona i po uzorku . steznom glavom) Vježbe: .Koristeći različite za ocrtavanje i alate crta i obilježavanje obilježava zadate .Čisti i održava mjerni i kontrolni alat Mjerenje osnovnih gaso.Steže radni predmet pridržavanje mehaničkim .Obrazlaže postupak rupe. čuvanja pribora za oprugama. štapnim i bimetralnim termometrom Mjeri pritisak manometrom Vježbe: .Prema ctežu kutije od lima bez poklopca ocrtava na limu mrežu kutije 130 . termo i hidroenergetskih parametara .Obilježava slovima i brojevima .Bazira radni .Shvata značaj .Definiše veličine i instrumente i preciznost njihove osnovne uređaje mjerne jedinice .Navodi alat i pribor .Ocrtavanje pomoću šablona .Kontroliše površine lenjirima i libelama. pravila održavanja i ekscentrima.Razlikuje: termometre.Stezanja (prihvatanja) raznih oblika obrataka različitim priborima (paralelnim stegama. steznom stezanje i glavom) pridržavanje Ocrtavanje i obilježavanje .Objašnjava pojam predmet i priprema preciznosti pri radu ocrtavanja i površinu za obilježavanja ocrtavanje .Razvija analitičnost i . .Vrši ocrtavanje ključa za bravu sa crteža ili pomoću uzorka .Upoznaje se sa .Mjeri temperaturu. šapama)ekscentrima.Uvježbava ocrtavanje sa crteža.pritisak .Održava alat i pribor Informativni ciljevi i sadržaji učenik Formativni ciljevi Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave Objašnjava mjerenje temperature staklenim termometrom.Navodi pravila priborom (paralelnim stezanja . manometre Pribori za stezanje i pridržavanje .Razlikuje mjerne . crta paralelne ocrtavanja i linije i linije obilježavanja paralelne ili normalne na osu predmeta.šapama.Postavlja radni .Shvata značaj predmet u priboru priborom za opreme za rad za stezanje stezanje i .učenik .

učenik za ocrtavanje i obilježavanje .Usavršava tehniku .Navodi vrste turpija .Obrađuje površinu grebanjem .Izrađuje novu ili vrši obliku presjeka.Održava i oštri grebače Odvajanje materijala sječenjem i rezanjem .Bira grebače u zavisnosti od oblika površine koja se obrađuje .Navodi vrste Bira sjekač odgovarajuće geometrije u zavisnosti od materijala radnog komada Uvježbava tehniku rada sa sjekačem Oštri sjekače .Pridržava se pravila zaštite na radu Ručna obrada materijala Turpijanje i grebanje .Kontroliše grebane površine .Pasuje i podešava razne oblike površina . namjene.Obrađuje lim turpijanjem .Upoznaje se sa .Navodi vrste grebača . oblika ploče grebanjem prema finoći sječiva i finoće nasjeka) nasjeka . oblika popravku kontrolne obliku sječiva i presjeka.Sječenje materijala sjekačem Informativni ciljevi i sadržaji učenik Formativni ciljevi Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave 131 .Obrađuje otvore turpijanjem .Izrada ključa obradom turpijanja rada pri turpijanju turpijanjem prema .Stiče samopouzdanje Vježbe: u poslu .Obrađuje površine obradom grebanjem turpijanjem .Objašnjava tehniku rada sjekačem .Obrađuje površine pod uglom i oble površine .Bira turpiju u crtežu (prema namjeni.Održava i čisti turpije .Nabraja vrste sjekača . zavisnosti od .Razvija preciznost pri radu .Navodi metode odvajanja (sječenjem i rezanjem) materijala .Usavršava tehniku rada pri grebanju .Upoznaje se sa .

Bira alat za izradu .Uvježbava radne postupke pri bušenju.Stiče samopuzdanje i Vježbe: sigurnost .Ručno urezivanje navoja .Nabraja vrste testera.Nabraja alat za uticaj sredstava za izradu navoja .Pridržava se pravila zaštite pri sječenju i rezanju Bušenje. pravila rukovanja zasijecanje.Bazira i pravilno steže radni predmet .Reže materijal .Razvija osjećaj .Upoznaje se sa navoja obradom izrade .Navodi alat za bušenje. upuštanje i razvrtanje .Informativni ciljevi i Formativni ciljevi sadržaji učenik učenik .Reže materijal tocilima za sječenje .Koristi i uočava . uslove primjene.upuštanju i razvrtanju Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave .upuštanje i razvrtanje .Ručno narezivanje navoja (nareznicom i specijalnim glavama za narezivanje na cijevima) 132 .Priprema površinu za ocrtavanje i obilježava mjesto za bušenje .Ručno urezuje i unutrašnjeg i narezuje navoj spoljašnjeg navoja . upuštanja i razvrtanja . upuštanje i razvrtanje rupa i otvora različitih dimenzija . način rada (ručnim. izrezivanje) . polužnim) makazama i pravila rukovanja .Bira alat u sigurnosti i zavisnosti od preciznosti u radu zahtjeva .Navodi pravila pri bušenju.Upoznaje se sa obradom ručnog bušenja.Steže pravilno burgiju .Bušenje rupa prema crtežu Izrada navoja .upuštanju i razvrtanju Vježbe: .Sječe limove makaza.Bušenje. način rada i ručnom testerom (odsijecanje.Objašnjava postupak hlađenje i podmazivanje na izrade navoja kvalitet .

Shvata postupak racionalno i pažljivo savijanja pomoću savijanja izvođenje radnih alata na presama .Postavlja i .Upoznavaje .Navodi i objašnjava .Identifikuje savijanja konstruktivne .Održava i čisti mašinu.Razred: DRUGI Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za Formativni ciljevi sadržaji ciljevi izvođenje nastave učenik učenik učenik Mašinska obrada materijala Odsijecanje . presama identifikuje .Reže krivolinijske makazama konture makazama sa .Nabraja i opisuje dijelove alata za alate za savijanje Vježbe: . bakra i 133 . komade za materijala uslove primjene i odsijecanje pomoću mašinskim testerama način rada makaza . pribor i alat Probijanje i prosijecanje .Čisti i održava mašinu i alat Savijanje .Objašnjava postupak .Objašnjava način okvirne.Navikava se na .Odsijeca radne tehnološki postupak i komade pomoću makaza sa ravnim pravila rukovanja sa noževima mašinskim .Stiče tačnost i probijanja i preciznost u radu probijanja i prosijecanja na prosijecanja.Upoznaje mašine na pričvršćuje alate na kojima se obavlja presu proces probijanja i .Nabraja vrste kružnim noževima mašinskih testera .Priprema radne prosijecanja komade za probijanje i prosijecanje .Odsijecanje postupke mašinskog makaze sa paralelnim praktična znanja materijala odsijecanja nagnutim i kružnim mašinskim materijala noževima makazama .Odsijecanje mašinskih makaza.Objašnjava postupak .Povezuje teorijska i Vježbe: .Savijanje dvostrukog i jednostrukog ugaonika .Nabraja i opisuje konstruktivne alate za probijanje i dijelove alata prosijecanje .Shvata razliku između .Razlikuje i upoređuje .Navodi vrste zadataka .Probijanje i prosijecanje limova pomoću alata na presama Vježbe: .Navodi vrste .Odsijeca materijal testerama okvirnim i trakastim testerama .Priprema radne .Savijanje cijevi od čelika.Razlikuje i upoređuje . kružne i rada i pravila trakaste testere rukovanja sa .

Održava mašinu i alat za kovanje .Savija limove.Navodi i objašnjava slobodno kovanje i kovanje u ukovanjima .Identifikuje konstruktivne .Postavlja alat na presu .Vrši izbor alata i mašine .Upoređuje primjenu različitih profila prstenova za izvlačenje .Vrši izbor mašine i predmeta alata za kovanje jednostavnog oblika .Navodi i objašnjava alate za izvlačenje .Održava mašinu i alat Izvlačenje .Shvata postupak .Objašnjava proces izvlačenja pomoću obrade izvlačenja alata na presama .Identifikuje konstruktivne dijelove alata za presovanje .Slobodno kovanje .Razlikuje univerzalne savijanje i način i specijalne alate za rukovanja sa njima savijanje .Izvlačenje cilindrične posude bez redukcije debljine zida .Istovremeno kovanjem istiskivanje .Upoznaje mašine za .Upoznaje se sa mašinama za dodatnom opremom za kovanje i Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave mesinga Razvija sposobnost povezivanja teorijskih i praktičnih znanja Vježbe: .Izrađuje predmete istosmjernim i 134 .Održava radno mjesto Kovanje i presovanje .Nabraja i opisuje alate za kovanje i presovanje .Vrši izbor alata i pribora za presovanje . cijevi i profile .Izvlači posude rotacionih i nerotacionih oblika .Priprema radne komade za izvlačenje .Izrađuje predmete .Bira alat u zavisnosti od oblika i dimenzija radnog komada .Objašnjava postupak kovanja i presovanja .Informativni ciljevi i Formativni ciljevi sadržaji učenik učenik savijanje .Shvata proces .Upoznaje mašine i dijelove alata za način rukovanja sa izvlačenje njima .Razvija tačnost i Vježbe: kovanja bezbjednost na radu .Upoznaje se sa mašinama za kovanje .

proširivanja i razvrtanja .Pri izradi koristi mjerodavne režime rezanja .Stiče smisao za .Opisuje postupak rada na strugu Formativni ciljevi učenik suprotnosmjernim istiskivanjem Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave .Objašnjava korak i . alat i pribor za struganje . proširivanje red i urednost i razvrtanje radnog mjesta .Obrazlaže mjerodavne režime obrade za bušenje.Pri izradi koristi brzinu rezanja mjerodavne režime .Razlikuje alate za . proširuje i razvrće rupe i otvore na bušilicama .Kontroliše prečnike otvora i rupa kontrolnim čepovima Vježbe: .Obrada profilnih površina rendisanjem .Izrada žlijeba za klin .Objašnjava tolerancijska mjerila za kontrolu otvora i rupa Vježbe: .Navodi i objašnjava vrste mašina i alata za obradu struganjem . razvrtanje .Navodi i objašnjava vrste mašina i alata za obrade bušenja.Obrazlaže postupak obrade rada . proširivanja i razvrtanja . proširivanje i razvrtanje .Informativni ciljevi i sadržaji učenik presovanje i higijenskotehničkom zaštitom Struganje .Priprema radne komade za bušenje . alata i pribora za bušenje .Razvija tačnost i preciznost u radu Vježbe: .Nabraja i objašnjava .Objašnjava postupke bušenja.Stiče smisao za obrade otvora i rupa preciznost .Kontrola prečnika otvora i rupa 135 .Razvija osjećaj za bušenje.Shvata proces rendisanja mašine i alate za obradu rendisanjem .Buši.Bušenje.Odabira mašinu.Izrađuje struganjem predmete jednostavnog oblika .Održava i čisti mašinu. alat i pribor .Upoznaje pomoćne pribore za struganje .Izrađuje žljebove rendisanjem Bušenje.Shvata i analizira preciznost u radu proces struganja . proširivanje.Priprema i postavlja radne komade .Pri izradi koristi mjerodavne režime rezanja .Shvata procese . proširivanje i razvrtanje otvora i rupa na bušilici .Izrada osovinice struganjem Rendisanje .Vrši izbor mašine.Bira mašinu i alat u zavisnosti od obrade .Objašnjava pojam mjerodavnih režima obrade kod struganja .

Izrada predmeta preciznost u radu .Rukuje podeonim aparatom .Brusi i glača radne komade .Pri izradi koristi mjerodavne režime rezanja 136 . glačanje Navodi karakteristike i oblike alata za brušenje i glačanje Nabraja osnovne vrste mašina za brušenje i glačanje Objašnjava mjerodavne režime obrade pri brušenju Opisuje postupak brušenja i glačanja Izrada navoja .Brušenje spoljašnjih cilindričnih površina između šiljaka .Navikava se na glodanja racionalno i pažljivo .Održava mašinu.Priprema radne komade za brušenje i glačanje .Mjerenje i kontrola kvalitet navoja navoja .Izrada spoljašnjeg i navoja unutrašnjeg navoja izvođenje radnih .Razlikuje i analizira .Obavlja zahtjeve glodanja na radnim komadima .Svjestan je značaja .Informativni ciljevi i sadržaji učenik Glodanje .Razlikuje vrste glodanjem .Razlikuje brušenje i .Upoznaje noževe za izradu spoljašnjih i unutrašnjih navoja na strugu .Objašnjava mjerodavne režime obrade glodanjem .Navodi pomoćne pribore za pozicioniranje obratka i alata .Stiče radne navike glačanje .Koristi i uočava uticaj kvaliteta proizvoda navoja na bušilici .Oštrenje alata na brusilici - Brušenje.Brušenje ravnih površina .Navodi vrste glodanja .Izrada unutrašnjeg .Poznaje građu i karakteristike alata za brušenje i glačanje .Navikava se na Vježbe: postupke izrade racionalno i pažljivo . alat i izvođenje radnih pribor za glodanje zadataka .Shvata proces Vježbe: glodanja .Nabraja i objašnjava mašine i alate za obradu glodanjem . alat i pribor .Bira mašinu.Objašnjava postupak glodanja Formativni ciljevi učenik Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave .Objašnjava postupak izrade navoja na strugu .Upoznaje alat za izradu navoja na bušilici .Nabraja postupke izrade navoja .Bira mašinu i alat u zavisnosti od površine koja se obrađuje .Bira alat za izradu struganjem zadataka navoja na strugu .Pozicionira i steže radne komade .Pri izradi koristi mjerodavne režime .Pri izradi koristi mjerodavne režime rezanja .Održava radno mjesto Vježbe: .Stiče smisao za .Izrada navoja sredstava za hlađenje glodanjem i podmazivanje na .

Pronalazi primjere .Nabraja vrste .Obrađuje međuzublje zupčanika glodanjem .Mjeri debljinu zuba i širinu međuzublja . rendisanjem.Opisuje tocila za izradu navoja .Razlikuje i analizira .Navodi glodala za izradu navoja .Shvata značaj završne obrade i dobijanja proizvoda visoke tačnosti .Završna obrada zupčanika brušenjem Obrada spajanjem Spajanje razdvojivim vezama .Razvija osjećaj .Nabraja i opisuje alate za izradu ozubljenja: glodanjem.provlač enjem.Shvata značaj metode izrade kvalitetne izrade ozubljenja proizvoda .Izrade međuzublja zupčanika glodanjem .Objašnjava postupak izrade navoja na bušilici .Kontroliše profil i pravac zuba Vježbe: .Objašnjava mjerila za mjerenje i kontrolu zupčanika . brušenjem.Vježbe: 137 .Čisti i održava mašine. srednji prečnik jezgra navoja Mjeri ugao profila i korak zavojnice Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave Izrada ozubljenja .Objašnjava postupak izrade navoja na brusilici . alat i pribor .Obavlja završnu obradu brušenjem .Informativni ciljevi i sadržaji učenik .Objašnjava postupke izrade ozubljenja . ljuštenjem .Objašnjava mjerila za mjerenje i kontrolu navoja Formativni ciljevi učenik Urezuje i narezuje navoje na strugu Reže navoj pomoću nareznice Poznaje alat za izradu unutrašnjeg navoja na bušilici Urezuje navoj pomoću mašinskih ureznika Razlikuje glodala za izradu navoja Izrađuje navoje glodanjem Upoređuje jednoprofilna i višeprofilna tocila za izradu navoja brušenjem Mjeri spljošnji.Bira tocilo za završnu obradu .Bira glodala za izradu ozubljenja .Objašnjava postupak izrade navoja glodanjem .Navodi metode izrade ozubljenja .

Crtanje spojeva .Navodi vrste zakovanih spojeva Spajanje zakivanjem .Izvodi zavarivanje u horizontalnom položaju .Nabraja vrste.Spojevi ostvareni čvrstim nalijeganjem Zakivanje .Priprema predmeta za zavarivanje Razvija samopuozdanje Vježbe: .Priprema predmeta za zavarivanje 138 .Bira zakovice.Razlikuje vrste .Upoznavanje i .Žljebni spojevi .Održava radno mjesto Spajanje zavarivanjem . oblika zakivala .Navodi načine zakivanja .Zna oznake tehničku zavarenih šavova na dokumentaciju tehničkim crtežima Shvata značaj zaštite na radu Vježbe: .Bira dodatni materijal .Čitanje tehničke dokumentacije radu . alata i spoja pribora za zakivanje . alat i .Priprema površinu.Analizira i razrađuje .Analizira načine osiguranja razdvojivih veza od slabljenja pri upotrebi Socijalizacijski Preporuke za ciljevi izvođenje nastave učenik odgovornosti prema . gasno zavarivanje i siječenje .Upoznavanje .Objašnjava način izvođenja postupka zakivanja Zavarivanje .Spojevi pomoću konusnih površina i navoja.Spojevi čivijama .Navodi alat i pribor za elektrolučko zavarivanje . opruga .Spojevi sa opružnozateznim prstenovima .Ozubljeni spojevi .Navodi primjenu zakovanih spojeva .Navodi alate i pribore za gasno zavarivanje i sječenje Formativni ciljevi učenik primjene razdvojivih spojeva u svakodnevnom životu i praksi .Objašnjava postupak zakivanja .Informativni ciljevi i sadržaji učenik spojeva i njihovu primjenu .Analizira elemente za bezbjednosti u radu čitanje tehničke dokumentacije zakivanje . alat i pribor za elektrolučko zavarivanje.Razvija snalaženje u Vježbe: pribor za zakivanje poslu .Spojevi pomoću klinova .Zakivanje limova u .Izvodi ručno hladnom stanju zakivanje .Objašnjava postupak zavarivanja .Stiče osjećaj Vježbe: zakovanih spojeva sigurnosti i .Montaža i demontaža jednostavnih spojeva .Analizira zakivanje materijala.Navojni spojevi .

Razvija osjećaj Vježbe: . alat i .Meko lemljenje alat i pribor za meko . tačkasto) Formativni ciljevi učenik Dimenzioniše vrstu šava u zavisnosti od debljine materijala Analizira način pripreme pozicija za spajanje zavarivanjem i rezanjem Bira uređaje i elektrode za zavarivanje Razlikuje metode za ispitivanje zavarljivosti Razlikuje vrste zavarenih spojeva Priprema materijal za zavarivanje Analizira postupke zavarivanja i rezanja Kontroliše i ispituje zavarene spojeve Izvodi zavarivanje u vertikalnom položaju i iznad glave Izvodi zavarivanje: Pod uglom.Poznaje EPP postupak .Poznaje postupak elektrootpornog zavarivanja (linijsko.Upoznaje se sa opremom za lemljenje Spajanje lemljenjem . opremu i uređaje TIG zavarivanja . tankih i debelih limova Vertikalno.Razvija spremnost Vježbe: za saradnju i timski .Stiče naviku primjene zaštitnih mjera pri radu .Gasno zavarivanje i sječenje - Lemljenje .Navodi primjere i primjenu zavarenih spojeva .Upoznavanje propisa 139 .Poznaje postupak.Informativni ciljevi i sadržaji učenik . spolja Preklopno zavarivanje.Elektrolučno zavarivanje .Upoznaje osnovna svojstva zavarenih spojeva . opremu i uređaje MIG zavarivanja . opremu i uređaje MAG zavarivanja .Čitanje tehničke dokumentacije .Poznaje postupak. otvorenih i zatvorenih profila Uočava greške pri zavarivanju Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave .unutra.Navodi primjere i primjenu lemljenja spojeva .Objašnjava postupak mekog i tvrdog lemljenja .Poznaje Priprema površinu.Poznaje postupak.Tvrdo lemljenje rad i tvrdo lemljenje Izvodi postupak lemljenja Razlikuje vrste lemljenja Bira dodatni materijal. .

Objašnjava ispitivanje zelemljenih spojeva Socijalizacijski ciljevi učenik sigurnosti i samostalnosti u radu Preporuke za izvođenje nastave i mjera sigurnosti pri rukovanju sa alatima i materijalima 140 .Objašnjava postupak mekog i tvrdog lemljenja .Informativni ciljevi i Formativni ciljevi sadržaji učenik učenik pribor za karakteristike odgovarajući mekolemljivih postupak spojeva .Navodi topitelje za tvrdo lemljenje .Analizira lemljenje .Objašnjava način kvašenja i difuzije lema u osnovni materijala .Objašnjava način spojeve pripreme spojeva za meko lemljenje (mehaničko i hemijsko čišćenje površina koje se leme) .Razlikuje tvrdolemljivih tvrdolemljene spojeva spojeve i zavarene .Navodi lemove za tvrdo lemljenje .Poznaje spoja karakteristike .Navodi lemove za meko lemljenje .Objašnjava način čišćenja zalemljenih spojeva .Objašnjava način pripreme za tvrdo lemljenje .

Provjerava armaturu očuvanju .Pruža prvu pomoć postrojenja .Objašnjava rad osjećaj prema .Razred: TREĆI Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za Formativni ciljevi sadržaji ciljevi izvođenje nastave učenik učenik učenik Pogonski propisi i tehničke mjere bezbjednosti .Tumači postupke za proizvodnju toplotne održavanje kotla u energije.Uočava razliku 141 . potpaljivanje.Demonstrira propise preporuke za energetskih upotrebu HTZ postrojenja rukovanje. .Vježba: . mjere i sredstva zaštite od električne energije.Vježbe se izvode u kotla u rad pogonima za .Upoznaje se sa toplotnog toplovodnim .Stiče pozitivni postrojenja proizvođača sigurnosnu armaturu . opreme i prve .Vježbe: kotla. tj. organizaciom i protivpožarnog opsluživanje i zadacima u pogonu aparata održavanje .Stiče osjećaj za .Navodi i tumači .Demonstrira . .Upoznaje se sa timski rad upotrebu rukovanje. gasova i lako isparljivih materijala Toplovodno. ventile bezbjednosti pogon.Čita i analizira šemu propisanih standarda staklo) .Tumači uputstva analizira pogonsku i . opsluživanje. parno postrojenje i postrojenja za sistem rashladne vode Toplovodno postrojenje .mjere i sredstva zaštite od pare. vrelovodno. pri čemu pogonu i postupke učenici učestvuju u pri otkazivanja kotla izvođenju vježbi .Kontrola ventila pripremanje kotla za dijelova pod materijalnih dobara i između napojne pritiskom.Navodi i objašnjava : mjere i sredstva zaštite od mehaničkih povreda. pregrijača pare provjerava optimalnog režima .Kontrola ventila sifonske cijevi dinamiku između doboša i opterećenja kotla do manometra.Kontrola vode u postrojenja postrojenjem pridržavanje dobošu (vodokazno .Razvija analitičnost .Razvija osjećaj za . pumpe i kotla vodokaznog stakla.Opisuje način rada .Upoznaje se sa pregrijača pare izmjenjivača toplote fazama puštanja .Kontrola ventila za .Analizira pravila za . ispusne cijevi .Kontrola ventila iza manometre i rada održavanjem doboša za ispuštanje kontroliše napojne i radnih vazduha parametara(pritisak.Shvata regulaciju temperatura) pražnjenje temperature kod .Prepoznaje dijelove .Uvježbava postupak opsluživanje i pomoći korišćenja sredstava održavanje zaštite na radu energetskih .Prepoznaje i toplovodnog i uputstava .

Postupci pri postrojenja instalaciji otkazivanju kotla . .Vrši kontrolu zagrijevanja kotla prema preporukama proizvođača .Postupci u slučaju da rada sa vrelovodnim . vodokaze.Objašnjava način dijelove kotla : pripreme kotla za armaturu.Provjera instalaciji pogonski list sa nepropustljivosti .Vrši popravke postrojenjima.Kontroliše stanje .učenik između kratkotrajnog.Upoznaje se sa popravlja oštećena prema uputstvima sistemom za mjesta proizvođača održavanje pritiska u .Razumije projektnu .Objašnjava način veličina značajnih za prirubnice pripreme kotla za rad pogon i način održavanja Parno postrojenje Vježbe: .Vodi odgovarajuću evidenciju rada kotla .Poznaje pripremu . ventile ispusta.Objašnjava način kritičkog rasuđivanja .Analizira glavne . dugotrajnog obustavljanja kotla i havarije .Analizira pH vode .Razlikuje dijelove parnog postrojenja .Postupci za dokumentaciju .Analizira rukovanje kritičkog rasuđivanja održavanje kotla u .Održavanje i kotla za pogon izolacije cjevovoda i konzerviranje kotla .Upoznaje se sa . sigurnosne pogon i način održavanja ventile.Uloga slijepe . Informativni ciljevi i sadržaji učenik Formativni ciljevi Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave 142 . cjevovoda uz nadzor kotlovsko njegovu primjenu i stručno postrojenje ostaje u opremu osposobljenog lica hladnoj rezervi .Definiše toplu i očitavanjima zaporne armature hladnu regulaciju karakterističnih .Razvija sposobnost Vježbe: .Tumači regulaciju sistemom za održavanje pritiska u unutar sistema kondenzatora instalaciji .Objašnjava način sistemom za pogonu rada parnog održavanje pritiska u .Razvija sposobnost .Popunjava dnevni .Navodi kriterijume istrošenosti dijelova. objašnjava demontažu i zamjenu Vrelovodno postrojenje .

Montira ventile nareznice). savijanja. za pumpe i ventile materijali: kotao. žica izvlači ih i razvlači Ispravlja pofile i žice . ventili. Pregleda i ispituje ključevi. kliješta.Razvija analitičnost i Savija limove i cijevi spretnost . pribor.Navodi postupke zaštite i izolacije cijevi .plastično . pravilima obilježavanja i trasiranja cijevi. pribor za stezanje i pridržavanje. tocilo. lim.Ravnanje. Obilježava i trasira vodomjer. prirubnice.Alat i pribor mineralna vuna.Upoznaje se sa tehničkom dokumentacijom. zaptiva i držači.Alat. alati za spaja cjevovodnu izradu navoja mrežu (ureznice. ručne cjevovod testere.Razvija preciznost i Vježbe: tačnost pri radu . priborom i materijalom za zaštitu i izolaciju cijevne instalacije .Razvija sposobnost pomično mjerilo preciznosti i . metalni Postavlja. četke.Upoznaje se sa alatom. previjanja i plastičnog oblikovanja limova - . stanju cijevni elementi.Upoznaje se sa postavljanjem kotla sa kompletnom grubom i finom armaturom učenik ploču sa imenom i podacima .Montaža pumpe se mjera zaštita na .Montaža podstanice radu za daljinsko grijanje Bira alat.Zaštita i izolacija procjenivanja . savijanje. obojmice. Postavlja kotao. Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave 143 .Ugradnja ventila u hladnom i toplom . sigurnosne vodove. alatima.Objašnjava proces obrade limova .Ispravljanje profila i oblikuje limove. limova razvlačenje limova Ručno. . pumpa. Ravno savija ivicu izvlačenje.Montaža fine i grube Koristi zaštitno armature sredstvo i pridržava .Poznaje funkciju i postupke ravnanja. mjerna traka Postavlja izolaciju cijevi pravilno postavljanjem izolacionog materijala (staklena vuna. priborima i materijalima .Postavljanje kotla materijal .Površinska zaštita i materijal toplotna izolacija Postavlja prirubnice .Informativni ciljevi i sadržaji učenik Formativni ciljevi . pribor i .Alati i pribor: cijevi.Razumije projektnu dokumentaciju - .Razvija preciznost i Prati promjenu odgovornost radnih parametara i evidentira promjene Vježbe: Ravna limove . mineralna vuna) Koristi odgovarajući . cjevovod slavine.

boje.Informativni ciljevi i sadržaji učenik . ventili. pumpa. alat za sječenje. sigurnosni vod.održavanje mjerne i regulacione tehnike - - Vježbe: .Upoznaje se sa postupkom montaže sigurnosnih vodova. burgija Vijci. izolacioni materijal Obujnice. turpije.Navodi mjere zaštite na radu Formativni ciljevi učenik ekpanzione posude Montira sigurnosni vod Montira uređaje za regulaciju protoka i pritiska Montira pumpu za cirkulaciju vode Montira podstanice za daljinsko upravljanje Postavlja armature. kliješta. zaptivači Cijevni elementi. ključevi Odvijači. .dijagnostikovanje stanja sistema.Razumije procese: . cijevi. oprema za zakivanje - Razvija analitičke sposobnosti Shvata značaj preciznosti i poboljšava odnos prema radu i rad u kolektivu - .održavanje instalacija. navrtke. mjerna traka Vježbe: Održavanje kotlovskog postrojenja Održavanje podstanice Demoniranje i kontrolisanje pumpe Alat i pribor: zaptivači.Poznaje postupke kontrole montaže kotlovskog postrojenja . ključevi. lakovi. . izmjenjivač toplote.Korišćenje stručne literature Posjeta pogonu 144 . uređaj za regulaciju protoka i pritiska.Upoznaje se sa postupcima opsluživanja sistema i rukovanjem sistemom .Upoznaje postupke površinske zaštite i toplotne izolacije . odvijači. mjerni i kontrolni uređaji. održavanje grejnih tijela. valjci. sigurnosne uređaje i druge elemente postrojenja Priprema i površinski zaštićuje instalaciju od korozije Toplotno izoluje kablove i vodove Postavlja protivpožarna sredstva Kontroliše kvalitet vodova Pridržava se mjera zaštite na radu Puni i prazni kotao Mjeri i reguliše potrošnju vode Reguliše protok vode Mjeri i reguliše temperaturu Pušta kotao u rad i zaustavlja kotao Dijagnostikuje stanje sistema Održava razvodnu mrežu Zamjenjuje elemente cijevnih zatvarača i ventila Zaptiva i održava grejna tijela Čisti kotao Održava pumpe Održava mjernu i regulacionu tehniku Preventivno održava kotlarsko postrojenje Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave ekspanziona posuda. oprema za zakivanje Četke. pumpi za cirkulaciju . kliješta.održavanje kotla. . alat za izradu navoja.

CO2.Poznaje regulaciju snage. gasne i vodene turbine .Uočava parne.Razlikuje dijelove . pjena. rotor.Razlikuje dijelove gasne turbine . balansiranje .Analizira rad pogona Turbine.pribora i materijala potrebnog za održavanje Pridržava se mjera zaštite na radu Poznaje prikupljanje važnih parametara glavnog i pomoćnog postrojenja Razlikuje preventivno i plansko održavanje Održava uređaje sistema za gašenje požara: voda. pri čemu učenici ne izvode 145 . turbinska postrojenja i toplotne podstanice Turbine .Provjerava zaptivače.Vježbe se izvode u pogonima za proizvodnju toplotne energije.Razvija tehničku kulturu turbine . .Razlikuje otvoreni sistem postrojenje za vodosnabdijevanja sistem rashladne . regulaciju broja obrtaja .Opisati remont rotora turbine..koristi sheme turbina .Nabraja kućište. podjela i opis rada .čitanje kataloga proizvođača .ležišta.Objašnjava i tumači .Dijagram turbina. prah Koristi prenosne aparate za gašenje požara Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave - . .Analizira izvještaj o važnim pogonskim podacima .Učestvuje u dijagnosticiranju . reduktor.Turbine.Objašanjava prikupljanje podataka o radu glavnog i pomoćnog postrojenja . dijafragme i zaptivača .Objašnjava princip rada sistema za podmazivanje i hlađenje . Rad: Rashladna kula Rad: .. analizira oklop turbine.Remont turbine.Tumači.Demonstrira održavanje uređaja za gašenje požara Postrojenja za sistem rashladne vode .Informativni ciljevi i sadržaji učenik - Formativni ciljevi učenik Održava podstanice Pravi specifikaciju alata.Poznaje način podmazivanja turbine .Navodi i objašnjava zadatak i podjelu turbina .Radi na pripremi i odabiru alata .Objašnjava dijelove parne turbine .Razlikuje zatvoreni vode sistem vodosnabdijevanja . ležajeve. lopatice.Objašanjava preventivno i plansko održavanje .

Navodi postupke lokalizovanja kvarova i ocjene obima i vrste kvarova . rotora . lopatice Analizira oštećenja.Razvija pozitivan pratećih uređaja i odnos prema poslu sistema postrojenja Demontira prirubnice na dijelovodima (nakon smanjenja pritiska i dreniranja) Vrši provjeru čistoće.Vježbe se izvode u pogonima za proizvodnju toplotne energije. zaptivača .Upoznaje se sa demontažom dijafragme. signalizaciju i daljinsko upravljanje Prati tekuće održavanje opreme i agregata Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave samostalno vježbe . obujmica.Poznaje postupak zamjene lopatica.Definiše postupke i aktivnosti pri održavanju pratećih uređaja i sistema postrojenja . zavojnih i . balansiranje rotora - - Turbinska postrojenja .Čita i analizira rad postrojenja . pri čemu učenici učestvuju u izvođenju vježbi .Razvija analitičnost pri održavanju . zaštitne i regulacione uređaje Prati i provjerava rad uređaja za mjerenje. pukotine i ogrebotine Prati proces puštanja turbine u rad Ispituje sve sigurnosne. nepropusnosti zavarenih.Navodi i objašnjava kriterijume za Razlikuje postupke .Objašnjava rad gasne turbine .Poznaje postupak demontaže ležišta.Objašnjava rukovanje uređajima za dijagnostiku Formativni ciljevi učenik rotor i sistem za podmazivanje Radi izvještaj testiranja Prati uputstvo pri redoslijedu otvaranja oklopa turbina Odlaže gornji dio oklopa na drvene podmetače Zatvara priključke vodova čepovima i poklopcima Vrši provjeru hermetičnosti Ocjenjuje oštećenje oklopa i predlaže odstranjivanje oštećenja Pere dijafragmu.Tumači rezultate parametara 146 .Informativni ciljevi i sadržaji učenik .

Razvija snalaženje u .Uočava i otklanja najčešća oštećenja kod korozije .Čita projektnu poslu dokumentaciju . pritiska i temperature i eksploatacionog suda .Navikava se na .Toplotne podstanice .Informativni ciljevi i sadržaji učenik odlučivanje o racionalnosti popravke ili zamjene - Formativni ciljevi učenik prirubničkih spojeva i armature Čisti cjevovod od korozije (prateći uputstvo) .Pridržava se pravila zaštite na radu Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave Toplotne podstanice .Shvata značaj toplotne podstanice u procesu razmjene toplotne energije .Definiše i objašnjava mašinski i elektroenergetski dio toplotne podstanice .Razlikuje komunikacionu opremu 147 . regulatora pritiska i prestrujnog prekidača .Navodi i objašnjava komunikacionu opremu .Evidentira aktivnosti i odlaže u dokumentaciju .Tumači rad izmjenjivača toplote.Poznaje ulogu senzora protoka.Razlikuje i tumači različite situacije u mašinski i budućem pozivu elektrenergetski dio .Šema: .

Upoznaje se sa monitoringom rada postrojenja .Objašnjava obustavljanje rada postrojenja .Razlikuje plansko i vanplansko obustavljanje rada postrojenja . pri čemu učenici učestvuju u izvođenju vježbi 148 .. obustavljanje rada i rad u rezervi .Upoznaje se sa načinom rada energetskih blokova u toplifikacionim i elektroenergetskim sistemima . odnos goriva i vazduha .Shvata složen i veoma odgovoran postupak startovanja (bilo da ga sprovodi osoblje ili automatski uređaj za upravljanje) .Upoznaje se sa režimom rada pod pritiskom .Shvata zadatak .Upoznaje se sa pripremom puštanja blokova u rad .Objašnjava pripremu i puštanje turbine u pogon ..Tumači aktivnosti za pripremu puštanja turbine u rad .Razred: ČETVRTI Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik Eksploatacija i održavanje termoenergetskih sistema . uspostavljanje stabilnog plamena.Razlikuje i analizira startovanje.Defniše karakteristične režime rada postrojenja .Analizira i evidentira dobijene rezultate i upoređuje sa dijagramom . .Analizira i tumači startne šeme termoenergetskog bloka sa protočnim kotlom .Tumači ulogu osnovne i pomoćne opreme termoenergetskog postrojenja . protok rashladne vode. rad pod opterećenjem.Objašnjava pripremanje kotla u pogon: loženje potpalnim gorivom.Analizira termo elektrane sa parnim blokom .Razvija svijest o eksploatacije racionalnom trošenju termoenergetskih energije postrojenja u obezbjeđenju neprekidne prizvodnje energije potrebnog kvaliteta .Definiše i vrši podjelu termoenergetskih postrojenja prema radnim medijima i konstruktivnim karakteristikama .Upoznaje se sa mogućim poremećajima u radu i njihovim otklanjanjem .Analizira dijagrame startovanja termoenergetskog postrojenja .Analizira režim startovanja .Analizira izvore poremećaja i havarija u radu kotla Preporuke za izvođenje nastave Vježbe: .Vježbe se odrađuju u termoenerganama.Prati na mjernim instrumentima temperaturu napojne vode.

zračnog kotla i vodene komore Analizira i tumači upravljački sistem regulacije Razlikuje ciklus filtracije vode. zaštite pumpe i cijelog sistema od rada na - učenik i parne turbine Razlikuje preventivno.Uočava i definiše komandne prostorije - . priključka usisne cijevi.Definiše teoretsku snagu pumpe. obilaznog cjevovoda.Definiše ulogu crpne stanice za sirovu vodu .Razvija pozitivan uređaja za odnos prema poslu prečišćavanje vode Čita šemu postrojenja za demineralizaciju vode Analizira i tumači deaeraciju napojne vode Shvata ulogu rezervoara u sakupljanju i zadržavanju vode Razlikuje elektronsku opremu za automatsko upravljanje agregatima Prati i analizira uključenje i isključenje crpne pumpe Tumači ulogu povratnog ventila.Analiza: .Informativni ciljevi i sadržaji učenik - Formativni ciljevi - Rukovanje i održavanje . dreniranje) Prepoznaje bunonske pumpe Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave .Pojava vodenog udara i način otklanjanja 149 . koeficjent korisnog djejstva protoka .Navodi podjelu pumpi prema broju obrtaja. crpni rezervoar.Objašnjava frekventni regulator . visine dizanja . vanplansko i stalno održavanje Analizira i shvata centralni sistem nadzora Razlikuje nivoe nadzora i kontrole vođenja postrojenja za vodu Prepoznaje dijelove .Zna načine zamjene pumpe. komandno postrojenje. ciklus pranja filtera (vodom. uređaje za eliminaciju i ublažavanje vodenog udara . vazduhom.Definiše uređaje za kondenzaciju vode .Nabraja i tumači: crpni agregat (pumpa).Zna ulogu frekventnog regulatora . položaja ose. postrojenje za prečišćavanje vode.

Analizira rad motora .Identifikuje dijelove . čisti i kontroliše rotacione pumpe .Definiše i navodi pumpe pumpe: zupčaste.Demontaža.Objašnjava i tumači pneumatici .Identifikuje komponente komponentama hidraulici i hidrauličnih sistema . pri čemu učenici učestvuju u izvođenju vježbi .Zamjenjuje i montira hidrauličnih motora elemente rotacione .Objašnjava rad i vrši pumpe po podjelu hidrauličnih propisanom motora : krilni tehnološkom hidraulični. kontrola Razvija osjećaj i opravka zupčaste odgovornosti u radu pumpe Osposobljava se za .zupčasti postupku klipni hidraulični .Seminarski rad: samostalni rad .Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za Formativni ciljevi sadržaji ciljevi izvođenje nastave učenik učenik učenik suvo.Definiše ulogu .Tablica naziva i hidrauličnim objašnjenje simbola u sistemom i njegovim . klipne pumpe razlikuje vrste pumpi . označava. uočava i otkriva oštećenje i kontroliše uljnu pumpu i u zavisnosti od utvrđenog stanja zamjenjuje i montira elemente . prevelikog .Demontira.Shvata proces rada pumpe i hidrauličnog pumpe motora . .Objašnjava ulogu hidrauličnog cilindra .Što preduzeti kad Stiče sistematičnost u pumpa stvara suviše veliku buku radu .Navodi opremu hidrauličnih sistema .Uočava i objašnjava osnovne radne parametre sistema .Prati i uočava pritiska podešavanje protoka .Objašnjava ulogu .Vježbe se odrađuju u termoenerganama.Uočava podjelu cilindara 150 Vježbe: . čisti.Objašnjava pumpe i hidraulične motore .Objasniti slučaj kad Obogaćuje stručnu se suviše habaju terminologiju dijelovi pumpe .Prepoznaje i krilne.Demontira.Crta u Fluid simu radne parametre hidraulici i primjere instalacija pneumatici hidrauličnog sistema .Upoznaje se sa hidrauličnih sistema .Analizira namjenu Vježba: .Prepoznaje protivpožarnu zaštitu Komponente hidrauličkih i pneumatskih sistema i njihove stacionarne karakteristike Komponente hidrauličnih sistema .Razlikuje osnovne nazive i simbole u .

.Navodi uređaje: za toplote mjerenje pritiska. uređaje za mjerenje .Analiza nedovoljnog pritiska u sistemu .Demontira cilindar.Navodi i definiše . tumači njihov rad i opremom hidrauličnih sistema .Objašnjava ulogu . .Tumači metode temperature.Pregleda.Objašnjava postupak demontaže.Objašnjava rad i vrši . jedinice za kotrolu zamjenjuje prečistač pritiska.Informativni ciljevi i Formativni ciljevi sadržaji učenik učenik .Mogući uzroci usporenog kretanja klipnjaće i načini otklanjanja .Analizira rad . ventilima za pritisak (protočnim.Ventil stvara suviše visok/ nizak pritisak . filtriranja tečnog Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave .Definiše postupak hidrauličnog cilindra i promjene vrši podjelu na: funkcionisanja jednosmjerne.Razvija vještinu planiranja Stiče rutinu Vježbe: . razvodne uređaje i obilježava.Upoznaje se sa: ventilima za usmjeravanje. otklanjanja kvarova i montaže .Demontira ventil . kontrole.Ispituje ventil ventilima .Ventil daje protok u pravcu otvaranja . strujnim ventilima).provjerava razvodnike otvor .Postupci u slučaju da se razvodnik ne uključuje .Sakuplja i pravilno razvodnika sa odlaže ulje pločastim elementom i ventilske razvodnike . jednostrane.Uočava prečistače .Produvava dizne .Ventil ne rasterećuje 151 .Mijenja ulje .Shvata značaj analitičnog pristupa rješavanju konkretnih problema . .Zamjenjuje oprugu (ako je zamjenjiva) .Ispituje stanje podjelu na: klipne zaptivke i donosi razvodnike sa odluku o eventualnoj obrtnim okretanjem zamjeni razvodnog elementa.Ventil ne otvara ili otvara suviše .Uočava razliku proporcionalnim između ventila ventilima.Stiče navike urednosti . zamijenjenog dijela dvosmjerne.Analiza rada blokirajućeg ventila: .Upoznaje se sa neophodnim priborom tečnog fluida. čišćenja.Uzroci spoljašnjeg curenja cilindra Vježbe: .Navodi i objašnjava principu rada ulogu ventila u pojedinih razvodnika sistemu .Čisti klizne površine prečistača i klipa i tijela izmjenjivača toplote . dvostrane .Uočava i objašnjava rad izmenjivača . čisti.Uočava razliku u konstrukciji i u . servo .Analiza sljedećih situacija kod ventila za ograničenje pritiska: .

Bira i ugrađuje pripreme vazduha .Razvija analitičnost .Objašnjava postupak ukoliko je potrebno kontrole i zamjene pojedinih vrsta prečistača .Navodi opremu hidrauličkog sistema .Razlikuje radne osnovne karakteristike karakteristike sistema pneumatskih sistema .Planira radne faze demontaže i montaže .Uočava i objašnjava .Definiše i tumači pneumatske radne jedinice .Analizira ulogu . radioničke fluide.Aktivnosti u okviru nedjeljne kotrole .Objašnjava važnost .Upoznaje se sa pneumatskog sistema pneumatskim sistemom i njegovim .Ispituje sistem na probnom uređaju . tabele.Čisti i uređuje alat i opremu saglasno sa propisanim uputstvima Komponente pneumatičkih sistema .Analiza rada zauljivača primjenom ejektorskog efekta .Objašnjava ulogu radnih jedinica .Uviđa povezanost ulogu pneumatičnih teorije i prakse cilindara i motora Preporuke za izvođenje nastave Vježbe: . standarde i dijagrame . rezervoare za tečne .Vrši i kontroliše odgovornosti prema rad: prečistača čistače radnog fluida radu vazduha.Navesti mjesečni i polugodišnji program pregleda i intervencija na pneumatskom 152 . cjevovode priručnike i kataloge.Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik fluida akumulatore.Definiše i objašnjava . tehničke crteže. regulatora sa zamjenom pritiska i zauljivača filterskih elemenata .Identifikuje komponentama komponente sistema .Uočava prečistače .Montira spojeve i veze elemenata i podsistema .Razvija osjećaj prečistač .Pregled i zamjena prečistača vazduha Vježbe: .Čita tehnička uputstva.Aktivnosti koje treba svakodnevno izvršiti .Definiše i objašnjava .Objašnjava pripreme vazduha .

Definiše ulogu funkcionisanja gasovoda. programatorom.zasuka. Veberov broj.Čita i tumači sa elemente turbinskog mjerača Preporuke za izvođenje nastave sistemu Vježbe: 1. prirubnice. .Tumači princip rada dijelove prirubnice. šemu regulatora pritiska i mjernoredukcione sigurnosnog ventila linije . toksičnost. toplotnu moć.Čita i tumači . .Tumači ulogu .Upoznaje se sa vrstama slavina.Kontroliše pražnjenje pritiska kondenzovane vode . granice izdvajača vode.Definiše osnovne fizičke i tehničke tehničku profesionalizma u karakteristike i dokumentaciju radu veličine prirodnog . sigurnosnih . beskontaktnim davačima signala Rukovanje linijom gasnih stanica.Uočava i objašnjava .Shvata pojmove: .Objašnjava ulogu: klipnih razvodnika. spojnice i (brojila) ostale vezane .Kontroliše ventil sigurnosti ventilima stalnog preventivno protoka. temperaturu termometra.Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik . paljenja.Šhvata važnost .Razvija interes za gasa redukcione stanice nova saznanja . manometra. mjerača protoka zaptivače.Kontrola čvrstoće i zaptivenosti cjevovoda .Tumači principijelnu zapornih ventila. eksplozivnosti. Mogući uzroci i načini otklanjanja: a) kod niskog pritiska b) kad se kompresor pregrijava c) visoka potrošnja ulja Vježbe: . pločastih razvodnika. filtera vlažnost. ventilskih razvodnika .Upoznaje se sa: sigurnosnim ventilom.Nabraja i tumači sastav gasovitog ulogu goriva. kombinovanih ventila.Vrši provjeru . posmatranih kompresorske stanice elemenata .Navodi i definiše iz sistema razvodne uređaje . ventilima .Kontroliše zaprljanost cijevi i armaturu filtera manometrom gasovoda.Analizira ulogu odorizaciju zagrijača.Šema isparivačke stanice 153 .Šema instalacija za pretakanje gasa iz vagoncistijerne pomoću kompresora .Navodi i objašnjava ulogu ventila u sistemu . fazonske . postrojenja i sudovi za gas .

Razvija potrošnju gasa. padom i razlikom pritiska u gasnim ispravljačku stanicu.Ispoljava spremnost zavarenih za timski rad spojeva.Razlikuje rezervoare sa pomičnim krovom .Prati rad gasnog gorionika sistem i tehničke karakteristike cijevi .Nabraja zatvarače i evidentira ih njihovu primjenu . kontrolu .Opisuje rezervoare: .Objašnjava razvodni . dozvoljeni Vježba: sadržaj O2. ispitivanje zaptivenosti cjevovoda . instalacije za pumpom. slobodnim grijanje tečnog gasa.Uočava funkciju spojnica i kompenzatora u gasovodnim sistemima .Uočava dijelove postrojenja prenosni.Razvija samostalnost 154 .Kontrola čvrstoće i temperaturu izlaznih zaptivenosti gasnog dimnih gasova cjevovoda . radionicama redukcionu stanicu . .Analizira : sigurnosnu zaštitu ložne za transport gasa instalacije.Analizira pretakanje: stanice.Upoznaje se sa protoka sa mjerom i postupcima sa rotacionim ispitivanja sudova klipovima pod pritiskom .Tumači postupak kompresorske stanice mjerenja pritiska . .Prepoznaje mjerače . maksimalan sadržaj Co2.Objašnjava ulogu samopouzdanje manometra i kracerskih stanica termometra i .Definiše i objašnjava .Navodi i objašnjava ulogu kompresorske .ispitivanje čvrstoće cjevovoda.Tumači šemu redukcione stanice .Upoznaje postrojenje .Čita tehničku dokumentaciju i za isparavanje tečne tumači oznake faze . kuglasti i podzemni .Vrši: vizuelni pregled cjevovoda. stabilni.Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za Formativni ciljevi sadržaji ciljevi izvođenje nastave učenik učenik učenik .Definiše pretakački i zavarene most konstrukcije .

rezervoara za hlađenje. . ispusnog odorizatora .uređaje za karakteristike . temperature.Upoznaje rad i timski rad . .Pohabanost i . sile i momenta pneumatskog cilindra.Vrši podjelu ventila .Kontroliše čistoću 155 .Korozija vitalnih zauljača pneumatskih sistema dijelova uredjaja .zauljivača .Upoređuje i analizira .Objašnjava mjerno njenu stanicu regulacione linije regulacionu stanicu .Razvija sposobnost dijela izduvnih pritisak vazduha za posmatranja.Shvata ulogu sistema za upravljanje.Mehanička oštećenja kompresor. nedostatke .Uočava i objasnjava .rezervoar konstrukcione uređaja za vazduh.Poznaje proces pritiska u ložištu zaključivanja sagorijevanja i .Upoznaje veličina stanja pneumatske radne fluida.Analizira regulacionu .pneumatskog . ulogu davaoca signala filtera.pritiska.Objašnjava finu regulaciju sagorijevanja Eksploatacija i održavanje pneumatsko energetskih postrojenja .Uticaj nečistoće na prečišćavanje pneumatskog vazduha postrojenja rad pneumatskih .Tumači princip rada pritiska uređaje i opremu za regulatora pritiska .Shvata važnost .Analiza sigurnosnog .Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za Formativni ciljevi sadržaji ciljevi izvođenje nastave učenik učenik učenik Regulaciona i sigurnosna gasna oprema i održavanje regulisanih vrijednosti .Definise rad brzine.Objašnjava ulogu sigurnosnog. .Definiše sigurnosnu sigurnosnu opremu i blokventila opremu i uređaje princip rada .ventila Mjerenje i regulacija parametara vazduha i gasovitog goriva Vježba: .Razlikuje .Definiše Vježba: mjernoregulacionu dokumentaciju .Objašnjava rad .Razvija osjećaj za Vježba: . gasovitog goriva gasova sagorijevanje i analiziranja i .Razlikuje regulaciju i šeme mjera .Čita projektnu .ulogu zastarjelost uređaja uređaje regulatora pritiska .Opisati rad uređaja vazduha za mjerenja osnovnih svijest za recirkulaciju parametara vazduha i sagorijevanje.Podešavanje mjerenje protoka i direktnog diejstva regulatora pritiska pritiska .Pravi razliku između redovne kontrale .Upoznaje prednosti i .Definiše aparaturu i sigurnosnu opremu ugradnje regulatora (ventile.Prati i uočava na potrebnu količinu ekranu preporučene vazduha vrijednosti Nox i CO2 .prot jedinice oka.Mjeri temperaturu .Razvija ekološku .Shvata ulogu uređaja regulatora pritiska.Analiza šeme .Razlikuje razvodne kompresora.Čitanje i analiza liniju . zasune).

slavina .Jakovljević.Beograd.Definiše nedjeljne intervencije i preglede . 1997.Nabraja i objašnjava rad ventila .Beograd.M.Automatizacija postrojenja.Beograd. gubitak ulja na semeringu vratila Određuje načine otklanjanja smetnji Vodi dnevnik u koji evidentira sve promjene i preduzete intervencije Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave - - - - - - 5.Uočava i objašnjava neispravnost u radu pneumatskog sistema .Informativni ciljevi i sadržaji učenik motora . tačnosti i pouzdanosti mjernih i kontrolnih instrumenata i sredstava Vrši kontrolu i podmazivanje mehaničkih dijelova sistema Vrši kontrolu rada kompresora Uočava najčešće uzroke otkaza pneumatskog sistema i zna kako se otklanjaju Objašnjava nizak stepen iskorišćenja. Parna postrojenja.Definiše bezkontaktne davaoce signala i ostale specijalne komponente .G. Okvirni spisak literature i drugih izvora .Uočava i objašnjava rad razvodnih uredjaja. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. crijevovoda i prikljucaka Vrši kontrolu osjetljivosti.Definiše svakodnevne preglede i intervencije . 156 . 1997. 1997. Energetsko postrojenje. Gasnoenergetsko i pneumoenergetsko postrojenje. Mitrović. .G.Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. pregrijavanje kompresora.Brkić i drugi. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. . 1991.Beograd.Definiše polugodišnji program pregleda i intervencija Formativni ciljevi učenik radnog fluida Kontroliše ventil sigurnosti Kontroliše zaptivenost i hermetičnost cjevovoda. .Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. Mitrović.Definiše pojam održavanja pneumatskih komponenata .Definiše mjesečne preglede sistema i intervencije .visoku potrošnju ulja.

. .Opšta ocjena na kraju svakog klasifikacionog perioda izvodi se iz svih ocjena u klasifikacionom periodu.Mašinski materijali glodanje. narezna svrdla. .S. plastični čekić.Pribor za lemljenje i zavarivanje. najmanje jedna ocjena u klasifikacionom periodu.Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. Beograd.Usmeno. bušenje. mikrometar za otvore.Beograd.N. pomično mjerilo.Struganje.Nikolić. mašinbravar ili alatničar). Povezanost predmeta Znanja .. . Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika .Računar sa odgovarajućom programskom opremom.Beograd. Automatizacija postrojenja. ručne makaze za ravno i kružno sječenje lima. turpije. garnitura spiralnih svrdala.Pomično mjerilo. mehaničar za održavanje mašina i alatki). Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika . grafoskop. . Opšta mašinska praksa.Diplomirani mašinski inženjer . alatničar. mikrometar za spoljno mjerenje.Vrednovanje znanja vrši se ocjenjivanjem praktičnih radova na vježbama u radionici i pisanih radova (tehničkotehnološka dokumetacija). Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. V stepen stručne spreme (bravar. . ručna električna bušilica. brušenje 157 . ručne stege.Opšta ocijena na kraju godine izvodi se iz opštih ocjena u pojedinim klasifikacionim periodima.Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. .Tehnologija obrade metala . . 1998.Progomelja. najmanje jedna ocjena u svakom klasifikacionom periodu u radionici i pisano (tehničkotehnološka dokumetacija). Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. radionički stolovi sa stegama. . pneumatske komponente. . projektno platno. stolna bušilica. okretaljka za nareznice. zaštitne naočare.Očigledna nastava: toplana i elektrana.Prelazna ocijena na kraju školske godine.G Mitrović. francuski ključ. Automatizacija postrojenja.U prvoj i drugoj godini. . Materijalni uslovi za izvođenje nastave .Provjera znanja vrši se kroz praktičan rad na vježbama. 2007.III i IV razred . . Hidrauličke.Ručna i mašinska obrada Povezanost sa drugim predmetima Predmet Znanja .G Mitrović. garnitura čeličnih brojeva i slova. . 9.Beograd. 7. 2007. od kojih najmanje jedna mora biti za praktičan rad u radionici. 8. dubinometar. okastih i imbus ključeva. garnitura viljuškastih. nareznice.Zaključna ocjena na kraju nastavne godine izvodi se iz zaključne ocjene u klasifikacionim periodima. 6. VI stepen iz područja mašinstva i obrade metala (sa stečenim najmanje III stepenom stručne spreme: bravar. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta . 1998.Specijalista mašinstva (diploma specijalističkih studija -240 ECTS) 10.

Stezanje i pridržavanje .Poslovna komunikacija .Postrojenja za transport i distribuciju energije .Tehnika grijanja i hlađenja .Hidroenergetska postrojenja .Gasoenergetska postrojenja .Hidropneumatika .Upravljanje.Načela ponašanja na radnom mjestu . regulisanje.Primjena načela ponašanja na radnom mjestu .Pneumatsko i hidrauličko upravljanje .Toplotne mašine i uređaji .Mehatronika 158 .Toplotne mašine i uređaji .Hidraulika i pneumatika .Gasno i elektrolitičko zavarivanje . mašina.Energetska postrojenja i procesi .Znanja . uređaja .Mjerenje.Pneumatski i hidraulički sistemi Povezanost sa drugim predmetima Predmet Znanja . automatizacija i regulacija . održavanje i remontovanje postrojenja.Elektropneumatski elementi .Termoenergetska postrojenja .Ravnomjerno kretanje ili stalni posmak kod mašina i alata .Eksploatacija i održavanje energetskih postrojenja .Disciplina na radnom mjestu .Eksploatacija i održavanje energetskih postrojenja .Pneumatika .Termodinamika i termotehnika .Postrojenja za transport i distribuciju energije . upravljanje i održavanje postrojenja .Zaštita materijala .Hidraulika .Optimalno vođenje.

3.1.1.3. 159 . IZBORNI PREDMETI 1. STRANI JEZIK II Napomena: Za strani jezik II koriste se Katalozi stranih jezika opšteobrazovnih predmeta sa fondom časova dva nedeljno za sve 4 godine – predmetni katalozi su u nadležnosti Zavoda za školstvo.

Opšti ciljevi nastave .Usvajanje znanja o uzročnoposljedičnim odnosima žive i nežive prirode. .Usvajanje znanja i vještina sa ciljem zaštite životne sredine.Usvajanje znanja iz osnova ekologije.Razvijanje svijesti o ulozi čovjeka i njegovog uticaja na zagađenje životne sredine. . . .2. EKOLOGIJA I ZAŠTITA ŽIVOTNE SREDINE 1.Usvajanje znanja o različitim izvorima zagađivanja životne sredine. 160 . Naziv predmeta: EKOLOGIJA I ZAŠTITA ŽIVOTNE SREDINE 2.3.1. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave Vrste nastave Praktična Teorija Vježbe nastava 58 14 Razred I II III IV Ukupno Ukupno 72 58 14 72 3. .Razvijanje svijesti o značaju zaštite životne sredine.

Razvija svijest o . značaju očuvanja zajedničke i glavne vodene i prirodnih razlike između antropogene ekosistema ekosistema ekosisteme .Predstavljanje ilustracijom kruženje materije i proticanje energije na odabranom primjeru lanca ishrane .Definiše sukcesije u .Ukazuje na .Posmatranje različitih staništa i zajednica Vježbe: . ekološki zavisnost žive i posljedice faktori nežive prirode . .(Terenski rad) .Analizira odnose među članovima lanca ishrane na primjeru energetske piramide Ekosistem .Definiše pojmove: karakteristike populacija i populacije ekološka ravnoteža .Određuje .Definiše pojmove: .Uočava osnovne .Shvata pojam .Određuje elemente životne sredine .Interpretira reducent organske kruženje materije i materije proticanje energije .Uočava na konkretnim primjerima osobine biotopa i biocenoze Ekologija populacije .Navikava se da ekologija. životna međusobnu povezuje uzroke i sredina.Analizira na .Opisuje kopnene. potrošač odnosa u ishrani organske materije.Upoznaje faktore opterećenosti koji određuju populacije strukturu .Zaključuje o raznovrsnosti ekosistemu ekosistema kod nas 161 Preporuke za izvođenje nastave Vježbe: . Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi Razred: PRVI Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik Osnovni pojmovi u ekologiji .Upotrebljava populacije pojam ekološke ravnoteže i obrazlaže na primjeru međusobnu zavisnost činilaca sredine Kruženje materija i transformisanje energije u prirodi .Razvija analitičko .Definiše lanac u ekosistemu ishrane .Definiše pojmove: mišljenje primjeru producent organske kompleksnost materije.4.

Predviđa posljedice ljudske aktivnosti u životnoj sredini Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave Zagađivanje vazduha .Razvija sposobnost sagledavanja i rješavanja problema .Analizira na koje načine prehrambena industrija zagađuje okolinu Zagađivanja zemljišta .Razvija analitičko mišljenje Vježbe: .Određuje uzroke . industrijski filteri.Zaštita okoline .Analizira posljedice previsokih . ekosistem efekat staklene . automobilski katalizatori) Zagađivanje voda mora i slatke vode .Opisuje izvore i posljedice oblike zagađivanja savremene zemljišta intenzivne poljoprivredne proizvodnje .Ukazuju na .Film o zagađivanju vazduha .Interpretira problem prenaseljenosti zemlje .Razlikuje metode prečišćavanja .Definiše izvore i izvore zagađivanja oblike zagađivanja vode i objašnjava vode posljedice . ozonske rupe.Određuje glavne .Informativni ciljevi i sadržaji učenik Formativni ciljevi učenik u odnosu na geografski položaj i klimatske karakteristike .Objašnjava uticaj koncentracija otrovnih materija otrovnih materija u na živa bića (kisele vazduhu na kiše.Zaštita zemljišta 162 .Ocjenjuje značaj bašte) stalne kontrole kontaminiranosti vazduha .Razvija analitičko mišljenje Vježbe: .Upoznaje načine zagađivanja zagađivanja vazduha vazduha i otrovne materije u vazduhu .Predlaže načine čišćenja otrovnih materija (uređaji za prečišćavanje.

itd.Uočava problem nekontrolisanog skladištenja radioaktivnog otpada i neodgovornog korišćenja nuklearnog oružja Ugrožene biljne i životinjske vrste .Pronalazi najugroženije ekosisteme i grupe u Crnoj Gori i svijetu .Identifikuje problem radioaktivnog zračenja i njegove dalekosežne posljedice .Navodi alternativne .Analiziranje uzoraka izumiranja šuma i životinjskih vrsta . Černobil.Predlaže moguće mjere za zaštitu prirodnog nasljeđa za konkretan primjer Mjere za zaštitu životne sredine .Primjenjuje .Informativni ciljevi i sadržaji učenik Nuklearna energija .Shvata značaj domaćinstvu i pravilnog odnosa industriji prema pitkoj vodi .Shvata važnost očuvanja životne sredine Preporuke za izvođenje nastave .Ukazuje na značaj vrsta pošumljavanja terena koji su podložni eroziji .Navodi značaj planske upotrebe štednje energije i prirodnih izvora vode u .Analizira značaj .Ocjenjuje značaj globalizacije nadzora dešavanja u životnoj sredini .Navodi glavne šuma i razlog uzroke izumiranja njihovog šuma i istrebljenja izumiranja nekih životinjskih .Određuje načine .Analizira značaj energetske izvore traženja i korišćenja novih ekoloških izvora energije .Analiza nepovoljnih uticaja za životnu sredinu 163 .Navikava se na poštovanje normi i propisa Vježbe: .Seminarski rad o nuklearnim eksplozijama (Hirošima.Definiše izvore i oblike radioaktivnog zagađenja Formativni ciljevi učenik Socijalizacijski ciljevi učenik .) .Razvija svijest o značaju zaštite životne sredine Vježbe: .

Mašinski materijali . Zaštita i zagađivanje životne sredine.Slajdovi .Video rikorder . .Grafoskop .Materijali koji se koriste u mašinstvu .Nuklearna postrojenja procesi 164 . Materijalni uslovi za izvođenje nastave . ugroženih. . Okvirni spisak literature i drugih izvora .TV prijemnik . Zavod za udžbenike. Jablanović. Beograd. 8.Provjera znanja vrši se usmeno i u toku vježbi. 9. .Video kasete 7.Diplomirani inženjer pejzažne arhitekture 10. Rožaja. Zavod za udžbenike.Ekologija i zaštita životne sredine. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta .Informativni ciljevi i sadržaji učenik Formativni ciljevi učenik propise kojima se određuju norme čuvanja zaštićenih objekata prirode.Mjere i zaštita životne sredine Povezanost sa drugim predmetima Predmet Znanja . Povezanost predmeta Znanja .I. V.Zaključna ocjena na kraju klasifikacionog perioda izvodi se iz svih datih ocjena u klasifikacionom periodu.M. 1998. endemskih biljnih i životinjskih vrsta Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave 5. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika . Savić.Zagađenje vode. vazduha i zemljišta . . 6.Energetska postrojenja i . Beograd.Diplomirani biolog .Zaključna ocjena na kraju školske godine izvodi se na osnovu svih ocjena dobijenih u klasifikacionim periodima.Pozitivna ocjena na kraju školske godine.Usmeno najmanje jedna ocjena u svakom klasifikacionom periodu.Dijaprojektor . D. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika .Terzija.

3. . 165 .3.Shvatanje značaja profesionalnog ponašanja.Shvatanje značaja različitih vrsta i oblika poslovne komunikacije. POSLOVNA KOMUNIKACIJA 1. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave Vrste nastave Praktična Teorija Vježbe nastava 60 12 Razred I II III IV Ukupno Ukupno 72 60 12 72 3. Opšti ciljevi nastave . Naziv predmeta: POSLOVNA KOMUNIKACIJA 2.Usvajanje osnovnih pravila poslovnog ponašanja i pravila poslovnog bontona.Shvatanje pojma komunikacije u širem smislu riječi. . . . . običaja i tradicija koje opredjeljuju razlike u poslovnom ponašanju.1.Usvajanje pozitivnih stavova pri vođenju i učestvovanju u poslovnoj komunikaciji.Upoznavanje različitih kultura.

Razvija ličnu komunikacija u komunikacija.Poslovni sastanak sa različitim ulogama i poslovnim zadacima 166 . upoznavanje i kulturno vođenje razgovora Vježba: .Razvija spontanost . vrstama poslovnih upoznavanja i sastanaka kulturnog vođenja . komunikacija u interpersonalna. Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi Razred: DRUGI Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik Pojam i definicija komunikacije .Upoznaje se sa komunikaciji predstavljanja. između društvene.Imitira poslovni različitim sastanak sa poslovnim različitim ulogama zadacima u toku i zadacima na poslovnog sastanka poslovnom . pozdravljanje.Upoznaje istorijske . komunikacija) drugim ljudima masovna .Obrazlaže na novim .Navodi istorijske izvore i obrazlaže izvore i shvata kulturu koja funkciju funkciju olakšava poslovnu komunikacije za komunikacije za komunikaciju čovjeka čovjeka .Razvija ličnu .Demonstrira .Poslovno predstavljanje. javna masovna komunikaciji sa komunikacija.Navodi komunikacija) karakteristike društvene. grupama. (intrapersonalna. privatne i poslovne upoznavanja i komunikacije kulturnog vođenja . komunikacija sa pojedincima u radnoj grupi i komunikacija sa cijelim razredom Vježba: .(Rad u grupama) Jedna grupa demonstrira različite oblike neverbalne komunikacije. a druga komentariše poruke i značenje različitih oblika neverbalne komunikacije (uloge grupa se mijenjaju) Vježba: . privatne .Opisuje način primjerima razliku pozdravljanja.Razlikuje tipove komunikacije s komunikacije s obzirom na daljinu obzirom na daljinu među učesnicima među učesnicima (intrapersonalna.Demonstrira način razgovora i opuštenost u pozdravljanja.Upoznaje različite različite vrste vrste neverbalne neverbalne komunikacije komunikacije .Stiče sposobnost za .Razumije tok sastanku poslovnog Preporuke za izvođenje nastave Vježba: .Zna pojam i saradnju definiciju komunikacije uopšte i upoznaje se sa sadržajem predmeta Poslovna komunikacija Funkcija i vrste komunikacije .Komunikacija sa nastavnikom. odgovornost u grupama. predstavljanja.Razumije ulogu i razgovora značaj osoba sa . . javna .4.Uočava važnost poslovne i poslovne komunikacije komunikacije .Opisuje tipove .

Definiše pojam osnovu dobijene grupe i navodi informacije osobine između adekvatno reaguje formalnih i . pojam .Formira pravilan odnos prema pretpostavljenom 167 .Razvija smisao za grupni rad Preporuke za izvođenje nastave Vježba: .učenik .Objašnjava značaju činioce osnovne principe koji određuju verbalne tačnost opažanja komunikacije osoba .Adekvatno reaguje socijalne na znak percepcije komunikacije. crte na radnom mjestu i oko usta i očiju.Uviđa važnost i ljepotu timskog rada .Prepoznaje razna nesporazuma . primalac znaka. . osnovne pristupe koristeći osnovne za rješavanje pristupe za konfliktnih rješavanje istih situacija Interpersonalna komunikacija . u kontaktu sa gestovi.Definiše i razumije .Demonstracija u okviru psihološke radionice – komunikacionog procesa gdje učenici na licu mjesta uočavaju i vježbaju tok procesa u komunikaciji kroz imitaciju i slične tehnike Vježba: .Obrazlaže na novim .Identifikujući ove neformalnih grupa podatke osnažuje .Shvata značaj i crte oko usta i simbole neverbalne očiju.Definiše denotatno osjećanja na i konotatno osnovu facijalne značenje jezika ekspresije i tako na .Opisuje konfliktne primjerima situacije u konfliktne situacije komunikaciji i u komunikaciji.Jača samopouzdanje i osjećaje sigurnosti u kontaktu sa saradnicima .Nabraja podatke za tumači ih i koristi u ocjenjivanje drugih stvaranju što osoba (izraz lica. i verbalne rukopis) komunikacije .Razlikuje elemente komunikacionog pojam procesa (pošiljalac komunikacije i poruke.Određuje po .Demonstrirati na primjeru različite vidove verbalne komunikacije Vježba: .Poslovni razgovor Vježba: . gestovi.Razvija vještinu pregovaranja .Opisuje izvore .Psihološka radionica sa insceniranim nesporazumom .Opisuje strukturu svoju kreativnu grupe percepciju i tako . elemente poruke.Razvija strpljenje i tolerantni pristup za rješavanje poteškoća u poslovnoj komunikaciji . poruka.Imitira vođenje poslovnog razgovora Konfliktne situacije u komunikaciji . rukopis) klijentima . pokreti tijela.Opisuje ostvaruje Informativni ciljevi i sadržaji učenik razgovora Formativni ciljevi Socijalizacijski ciljevi učenik .Navodi po značaju . .Psihološka radionica sa temom: "Kako nas drugi vide" .Povezuje podatke činioce koji za ocjenjivanje određuju tačnost drugih osoba (izraz opažanja osoba lica. komunikacionog sadržaj) procesa. pozitivnije klime pokreti tijela.

Izgrađuje pozitivan stav u poslovnoj komunikaciji Vježba: . hijerarhija u poslu i sl.Opisuje faze poslovne poslovne korespondencije korespodencije .Koristi osnovne principe i zakonitosti verbalne komunikacije .Obrazlaže faze .) .Pravi razliku i navodi na primjeru kinetičkih i proksemičkih znakova .Definiše autokratsko i demokratsko rukovođenje kroz davanje individualnih sloboda Formativni ciljevi Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave Vježba: .Stiče vještinu reagovanja u zavisnosti od situacije i ličnosti klijenta prateći njegove neverbalne pokrete i shvatajući ih .Primjenjuje na .Rad na pismenim primjerima 168 .Razlikuje karakteristike autokratskog i demokratskog rukovođenja Poslovna korespondencija .Razvija svijest o značaju poslovnog komuniciranja .učenik kvalitetniji odnos sa kolegama i svojim saradnicima .Opisuje različite protokolarno oblike poslovne Informativni ciljevi i sadržaji učenik rukovođenje grupe .Analizira strukturu grupe .Prepoznaje izvore mogućih nesporazuma i izbjegava ih ili rješava na kostruktivan način . subordinacija.Posjeta nekom krojačkom salonu i posmatranje funkcionisanja u toku rada (rukovođenja.Razlikuje karakteristike formalnih i neformalnih grupa .Pravi razliku između denotatnog i konotatnog značaja jezika .Zamišlja pismeno pismenim protokolarno primjerima obraćanje poslovno .

Internet) Formativni ciljevi učenik obraćanje Primjenjuje različite oblike poslovne korenspondencije Demonstrira poslovni razgovor i uporedo komentariše pravila za pravilno vođenje razgovora Obrazlaže razliku između privatnog i poslovnog telefonskog razgovora Na novim primjerima obrazlaže aktivnosti koje podstiču poslovnu komunikaciju Obrazlaže oblike elektronske korenspondencije Na primjerima primjenjuje oblike elektronske korenspondencije Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave Vježbe: .Obrazlaže i pravi paralelu između komunikacije dobre i loše . .Vježba na primjeru Vježbe: .Razvija svijest o značaju profesionalnog ponašanja u odnosu prema saradnicima i korisnicima usluga .Pojašnjava aktivnosti koje podstiču poslovnu komunikaciju .Razlikuje dobru od izložbama.Razvija odgovornost o značaju pravilnog javnog nastupa i javnog predstavljanja .Navodi oblike i značaj telefonske korespondencije i opisuje načine vođenja elektronske korespondencije (telefaks.Reklama (samostalni radovi učenika) .Informativni ciljevi i sadržaji učenik korenspodencije .Razumije načela discipline na ponašanja i radnom mjestu i u organizacije koja vezi sa njim važe na radnom .Shvata pravila poslovnog komuniciranja i razlikuje privatni od poslovog razgovora .Vlada načelima konferencijama za ponašanja i štampu i kulturnim organizacije koja priredbama važe na radnom . e-mail.Opisuje značaj mjestu reklame kao jednog od načina poslovne .Navodi primjere iz mjestu .Poslovni ručak u ugostiteljskom objektu 169 .Rad na primjerima - - - - - Poslovno predstavljanje .Poslovni telefonski razgovor . .Opisuje načela ponašanja i ponašanja organizacije na organizacije koja javnim nastupima i važe na javnim javnim nastupima i predstavljanjima predstavljanjima.Opisuje pravila za uspješno vođenje poslovnog razgovora . loše urađene sajamskim reklame priredbama.Vlada načelima .

Demonstrira (izgled i pojava) u organizaciju poslovnoj poslovnog ručka i komunikaciji ponašanje za . J. 2006. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva.Rajković. . . rukopisa i prepisa.Uredba o kancelarijskom poslovanju Organa državne uprave. izbor jela i pića. S. 61/92.Zakon o pečatu RCG i pečatima državnih organa. .Kompjuter povezan sa Internetom .Romanović. Beograd. Okvirni spisak literature i drugih izvora . 56/93 i 27/94. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. br. Beograd. Sl. br.Zakon o arhivskoj djelatnosti. Korespondencija sa sekretarskim poslovanjem. list RCG. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. Beograd. Materijalni uslovi za izvođenje nastave . 25/92. 2006. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. 27/94. Subotić. Spasić. Birotehnika. . Sekretarsko poslovanje.B.Razvija svijest o . Kancelarijsko poslovanje. 2005.Telefax 170 . Sl. 2005. .S. list RCG. 8/72. Ignjatović. br.Telefon . Mirosavljević. Rakinić.Zakon o ovjeravanju potpisa. Sl.Lj. Beograd.J. Beograd. Sl.D.Usvaja pravila tuđeg iskustva i discipline na ističući značaj radnom mjestu spoljnih efekata . 6/94. list br. 2002. list RCG.Opisuje značaj (izgled i pojava) spoljnih efekata .Usvaja pravila vrijeme poslovnog organizacije i ručka ponašanja za vrijeme poslovnog ručka (mjesto sjedjenja. Poslovna i službena korenspondencija. Ignjatović. Manojlović. . . 6.Obrazlaže razliku . .D. S. započinjanje poslovnog razgovora) Svjetske kulture i običaji u poslovnoj komunikaciji .Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik sopstvenog ili .Upoznaje se sa poštovanju među različitim svjetskim različitih kultura i najznačajnijim kulturama i naroda svjetskim običajima koji kulturama i vladaju u poslovnoj običajima koji komunikaciji vladaju u poslovnoj komunikaciji Preporuke za izvođenje nastave 5. korišćenje pribora. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva.

Diplomirani sociolog 10.Pozitivna ocjena na kraju školske godine. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika . Uslovi za napredovanje i završetak predmeta .Zaključna ocjena na kraju klasifikacionog perioda izvodi se iz svih datih ocjena u klasifikacionom periodu. 8.Diplomirani psiholog .7.Primjena načela ponašanja i pravila discipline na radnom mjestu 171 .Disciplina na radnom mjestu Povezanost sa drugim predmetima Predmet Znanja .Diplomirani pedagog . . . Povezanost predmeta Znanja . Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika .Znanje se u svakom klasifikacionom periodu provjerava i ocjenjuje usmeno.Praktična nastava .Zaključna ocjena na kraju školske godine izvodi se na osnovu svih ocjena dobijenih u klasifikacionim periodima. 9.Načela ponašanja na radnom mjestu .

Definisanje proizvodnog kapaciteta u industrijskoj proizvodnji. ORGANIZACIJA RADA I SISTEM KVALITETA 1. . .Razvijanje poštovanja i brige za očuvanje životne sredine. .Sticanje znanja o kvalitetu u obrazovanju.Sticanje znanja o menadžment tehnikama koje utiču na kvalitet. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave Vrste nastave Praktična Teorija Vježbe nastava Razred I II III IV Ukupno Ukupno 72 66 138 72 66 138 3.Usvajanje znanja o organizaciji tehničke pripreme i proizvodnje. . . Naziv predmeta: ORGANIZACIJA RADA I SISTEM KVALITETA 2.Sticanje znanja o usklađenosti nacionalne strategije upravljanju otpadom sa direktivama EU.3.Sticanje znanja o usklađenosti nacionalnog programa zaštite potrošača sa direktivama EU.Poštovanje životne i radne sredine i sticanje znanja o njenoj zaštiti i unapređenju.Sticanje znanja o međunarodnim standardima ISO 9000.Sticanje znanja o alatima kvaliteta. . . . . 172 .4.Sticanje znanja o nacionalnoj strategiji održivog razvoja.Usvajanje znanja o organizaciji proizvodnje i podjeli rada.Sticanje znanja iz protiv požarne zaštite i demonstriranje stečene vještine. .Usvajanje znanja o razvoju organizacije proizvodnje.1. Opšti ciljevi nastave . . . . .Sticanje znanja o TQM konceptu i modelima TQM.Sticanje znanja o konceptima upravljanja kvalitetom.Ovladavanje stručnom terminologijom neophodnom za komunikaciju u struci. . .Sticanje znanja iz prve pomoći i demonstriranje stečene vještine. .

Analizira operaciju .Razvija analitičko .Definiše tipove mišljenje i proizvodnje proizvodnje pozitivan stav .Shvata proizvodni .Usvaja znanja o prema novim prilagođavanja mjerenju rada saznanjima rada čovjeku .Organizaciona šema proizvodnje u preduzeću (učenici prave organizacionu šemu proizvodnje sopstvenog preduzeća iz oblasti metaloprivrede ili analiziraju organizacionu šemu proizvodnje 173 .Razlikuje tipove .Usvaja znanja o . djelatnosti .Oobjašnjava .Definiše predmete i .Nabraja i .Usvaja znanja o operativnoj pripremi i Preporuke za izvođenje nastave Seminarski rad .Analizira funkciju kooperaciju ergonomije .Objašnjava .Razvija pravilan . podjela rada.Razvija analitičko .4.Nabraja i objašnjava prioritetne grane industrije Razvoj organizacije proizvodnje .Shvata ulogu objašnjava prioritetnih grana neprivredne i industrije privredne djelatnosti .Razlikuje raspored .Razlikuje saznanjima proizvodne snage zadatke od produkcionih organizacije rada odnosa .Objašnjava kooperaciju specijalizaciju .Razvija analitičko .Upoređuje privređivanja specijalizaciju i .Određuje predmete .Usvaja znanja o odnos prema program i godišnji preduzeću kao zanimanju i prema plan preduzeća nosiocu novim saznanjima .Definiše raspored prema novim mašina i tokove mašina i tokove saznanjima materijala materijala .Usvaja znanja o mišljenje i i radno mjesto u proučavanju rada pozitivan stav cilju .Analizira normalno snimanju vremena vrijeme izrade .Razlikuje proizvodne snage i neprivredne od produkcione privrednih odnose djelatnosti . Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi Razred: TREĆI Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik Organizacija proizvodnje.Usvaja znanja o (prilagođavanja savremenim čovjeka radu i rada tendencijama u čovjeku) organizaciji proizvodnje Organizacija pripreme i proizvodnje .Upoznaje mišljenje i i zadatke organizaciju i pozitivan stav organizacije rada podjelu rada prema novim .

Poznaje upotrebu i svrhu remontnog kartona .Analizira faktore koji utiču na kvalitet i vrstu kontrole proizvodnje i postupke kontrolisanja Proizvodni kapacitet u industrijskoj proizvodnji . poslovođe i predradnika .Definiše kvalitet proizvoda .Usvaja znanja o kontroli proizvodnje Formativni ciljevi učenik .Informativni ciljevi i sadržaji učenik planiranju proizvodnje .Shvata značaj upotrebe remontnog kartona .Shvata značaj potrebe za organizaciom unutrašnjeg transporta .Usvaja znanja o organizaciji regulisanja proizvodnje .Shvata nabavku standardnih alata i pribora i snabdijevanje radnih mjesta alatima i priborima .Usvaja znanja o organizaciji unutrašnjeg transporta .Definiše podjelu rada u proizvodnji .Shvata upotrebu standardnih i specijalnih alata i pribora .Razvija analitičko Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave postojećeg preduzeća iz svog grada) 174 .Analizira kapacitet .Definiše kapacitet .Shvata zadatke organizacije regulisanja proizvodnje i analizira ulogu dispečera .Analizira operativnu pripremu i shvata terminiranje i lansiranje proizvodnje .Uočava potrebu za planskopreventivno održavanje mašina i ostale opreme .Analizira ulogu upravnika proizvodnje.Analizira metode i instrumente za snimanje vremena .Usvaja znanja o organizaciji snabdijevanja alatima i priborima za proizvodnju .Usvaja znanja o organizaciji održavanja mašina i ostale opreme .

Analizira uticaj osvjetljenja na čovjeka .Usvaja znanja o uskom grlu u proizvodnji Zaštita i unapređenje .Analizira mjere zaštite od štetnog uticaja zračenja .Definiše mjere zaštite od buke i vibracija .Definiše mjere zaštite od mehaničkih povreda na radu .Upotreba Interneta ili nekog drugog filmskog zapisa za prikaz postupaka vještačkog disanja.Analizira mjere zaštite od štetnog uticaja buke i vibracija .Analizira mjere zaštite od štetnog uticaja mikroklime .Usvaja znanja o osvjetljenju kao uticajnom faktoru .Shvata važnost profesionalne povezivanja uzroka bolesti i posljedica .Definiše mjere zaštite od štetnog uticaja mikroklime .Definiše i nabraja karakteristične uticajne činioce u radnoj sredini . masaže srca i upotrebe PP aparata 175 .Analizira uticaj buke i vibracija na čovjeka .Analizira povrede društvenoj cjelini na radu i .Usvaja znanja o mikroklimi kao uticajnom činiocu .Analizira opasnosti po čovjeka od Formativni ciljevi Preporuke za izvođenje nastave Seminarski rad: .Usvaja znanja o zračenju .Analizira uticaj zagađenog vazduha .Definiše mjere zaštite od zagađenog vazduha .Identifikacija uskog pozitivan stav grla proizvodnje u prema novim primjerima saznanjima čovjekove radne i životne sredine .Definiše mjere zaštite od štetnog djejstva osvjetljenja .Posljedice djejstva uticajnih činioca na čovjeka (izbor jednog od uticajnih činioca i njegov uticaj na čovjeka) .Usvaja znanja o vazduhu kao uticajnom činiocu .Shvata značaj očuvanja životne na čovjeka sredine .Definiše radnu i životnu sredinu .Razvija odgovornost o .Definiše mehaničke povrede na radu .Analizira mjere zaštite od štetnog uticaja osvjetljenja .Analizira mehaničke povrede na radu .Definiše mjere zaštite od zračenja .Usvaja znanja o uticaju električne struje na čovjeka .Analizira mjere zaštite od zagađenog vazduha .Analizira mjere zaštite od mehaničkih povreda na radu .Definiše mjere Socijalizacijski ciljevi učenik učenik mašine mišljenje i .Razlikuje radnu od .Razvija pravilan odnos prema životne sredine zadravlju kao .Identifikuje vrste zračenja i analizira uticaj na čovjeka .Usvaja znanja o buci i vibracijama kao uticajnim činiocima .Informativni ciljevi i sadržaji učenik mašine .Analizira uticaj potrebi zaštite na mikroklime na radu čovjeka .

Usvaja znanja o protiv požarnoj zaštiti Formativni ciljevi učenik uticaja električne struje Analizira mjere zaštite od električne struje Razlikuje načine pruzanja prve pomoći Shvata primjenu vještačkog disanja Shvata primjenu masaže srca Shvata prava i obaveze radnika Analizira ulogu rukovodećih organa i inspekcijskih službi zaštite na radu Razlikuje načine protivpožarne zaštite Demonstrira rukovanje PP aparatom Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave - - 176 .Informativni ciljevi i sadržaji učenik zaštite od uticaja električne struje na čovjeka .Usvaja znanja o pružanju prve pomoći .Usvaja znanja o pravima i obavezama u vezi sa zaštitom na radu .

Objašnjava opšte serija.Objašnjava upravljanjanja troškove kvaliteta i kvalitetom navodi prednosti uvedenog sistema Preporuke za izvođenje nastave Seminarski rad: .Definiše proces globalizacije tržišta .Upoznaje se sa . 1994.) i ISO 9000: (serija prije aktuelne. npr.Definiše ulogu kvalitetom menadženta u upravljanju kvalitetom Međunarodni standardi ISO 9000 .) .Shvata značaj serijom standarda primjene serije ISO 9000: (aktuelna standarda ISO serija.Shvata ulogu standardizacije međunarodne .Upoznaje se sa odnos prema primjene serije serijom standarda zanimanju i prema standarda ISO ISO 9000: (serija novim saznanjima 9000: (serija prije prije aktuelne. 2000. npr.Shvata proces poslovanje globalizacije tržišta . aktuelne. npr.Uočava opšte menadžmenta karakteristike kvalitetom –QMS menadžmenta [QMS= upravljanje kvalitetom (QMS) sistemom .Uočava troškove kvaliteta.) 177 .Razlikuje veze standardizaciju između poslovnih .) 9000: (aktuelna .) 1994.Upoznaje se sa poslovnom odnos prema promjenama u okruženju i shvata zanimanju i prema poslovnom uticaj tehnološkog novim saznanjima okruženju i opisuje razvoja na uticaj tehnološkog poslovanje razvoja na .Upoznaje se sa funkcija i shvata povezanošću značaj kvaliteta za poslovnih funkcija i tržišnu poziciju definiše značaj kvaliteta za tržišnu . npr. (Quality kvaliteta i shvata Management prednosti uvedenog Systems)] sistema .Definiše ulogu organizacije za međunarodne standardizaciju organizacije za .Upoznaje standardizacije ekonomske aspekte .Shvata ekonomske aspekte .Shvata značaj .Veze između ISO 9000: (aktuelna serija. 1994.Shvata ulogu menadžmenta u poziciju upravljanju . 2000. 2000.Razvija pravilan .Razred: ČETVRTI Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik Nastanak koncepta upravljanja kvalitetom . npr.Uočava promjene u .Razvija pravilan .) karakteristike . npr.

Razlikuje različite modele TQM . primjer primjene QFD metode.Shvata nastanak i odnos prema razvoj TQM zanimanju i prema koncepta novim saznanjima .Objašnjava potrebu za kontinualnim unapređenjem kvaliteta i proces stalnog unapređenja .Razvija pravilan . Taguči .Upoređuje japanski.Primjer primjene alata kvaliteta (npr.Objašnjava nastanak i razvoj TQM [TQM=upravljanje totalnim kvalitetom (Total Quality Management)] koncepta .Objašnjava japanski.Objašnjava principe statističkog upravljanja kvalitetom (uzrokovanje. američki i evropski model TQM Alati kvaliteta .Razvija analitičko mišljenje i pozitivan stav prema novim saznanjima Seminarski rad: .Informativni ciljevi i sadržaji učenik upravljanja kvalitetom TQM koncept i modeli .Razvija analitičko mišljenje i pozitivan stav prema novim saznanjima . Taguči .Prepoznaje rad najznačajnijih autora iz oblasti upravljanja kvalitetom: Krozbi. razlaganje i raspoznavanje .Shvata koncept TQM i potrebu za unapređenjem znanja . Garvin. Išikava . Juran.Poznaje nastanak različitih modela TQM .Upoznaje najznačajnije autore iz oblasti upravljanja kvalitetom: Deming.Obrazlaže TQM i potrebu za unapređenjem znanja . Figenbaum. američki i evropski model TQM . razlaganje i Formativni ciljevi učenik Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave TQM (TQM=upravljanje totalnim kvalitetom) . Garvin. primjene kontrolnih karata.Uočava potrebu za kontinualnim unapređenjem kvaliteta i procesom stalnog unapređenja .Prepoznaje rad najznačajnijih autora iz oblasti upravljanja kvalitetom: Deming. Juran.Upoznaje najznačajnije autore iz oblasti upravljanja kvalitetom: Krozbi. Išikava . Figenbaum. primjer primjene Fmea metode) 178 .Analizira principe statističkog upravljanja kvalitetom (uzrokovanje.

qfd metoda . brainstrorming. histogram i pareto dijagram . ciklus.Analizira nove alate kvaliteta: pdca ciklus.Informativni ciljevi i sadržaji učenik raspoznavanje podataka) . provjera.Objašnjava nove alate kvaliteta: PDCA . Do. HACCP metoda Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave 179 . Effects and Criticality Analysis)] metoda. korelacioni dijagram i kontrolne karte .Analizira osnovne alate kvaliteta: dijagram toka procesa. (Failure Modes. dijagram stabla Formativni ciljevi učenik . akcija (Plan. dijagram afiniteta (dijagram sličnosti) .Objašnjava osnovne alate kvaliteta: Išikava dijagram. korelacioni dijagram i kontrolne karte . QFD [QFD=planiranje kvaliteta usmjerenog ka potrebama kupca.podataka) . Action)].Analizira nove alate kvaliteta: dijagram matrica.Objašnjava osnovne alate kvaliteta: dijagram toka procesa. Brainstrorming.[PDCA=planiranje. histogram i pareto dijagram .Analizira nove alate kvaliteta: relacioni dijagram (dijagram međusobnih veza).Objašnjava nove alate kvaliteta: relacioni dijagram (dijagram međusobnih veza). dijagram stabla . dijagram afiniteta (dijagram sličnosti) . izvršenje. lista za prikupljanje podataka.Analizira nove alate kvaliteta: fmea metoda.Analizira osnovne alate kvaliteta: Išikava dijagram. Check. (Quality Function Deployment)] metoda .Objašnjava nove alate kvaliteta: FMEA [FMEA= analiza uticaja i potencijalnih grešaka. lista za prikupljanje podataka.

Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik - Objašnjava nove alate kvaliteta: dijagram matrica, HACCP [haccp= analiza opasnosti i kritične kontrolne tačke, (Hazard Analysis Critical Control Point)] metoda Menadžment tehnike koje utiču na kvalitet - Shvata razvoj novih - Razvija pravilan - Objašnjava razvoj odnos prema menadžment novih menadžment zanimanju i prema tehnika i tehnika i novim saznanjima upravljanja upravljanja kvalitetom kvalitetom - Shvata model - Objašnjava model unapređenja unapređenja zadovoljstva zadovoljstva korisnika korisnika - Uočava - Definiše reinženjering i reinženjering i shvata osnovne objašnjava osnovne dimenzije dimenzije reinženjeringa reinženjeringa - Razlikuje faze - Objašnjava faze procesa procesa reinženjeringa reinženjeringa - Uočava - Definiše benčmarking i benčmarking i shvata ulogu objašnjava ulogu benčmarkinga i benčmarkinga i benčstoringa benčstoringa Kvalitet u obrazovanju - Uočava važnost - Objašnjava kvalitet - Shvata značaj nauke u kvaliteta u u obrazovanju svakodnevnom obrazovanju životu - Objašnjava kvalitet - Shvata značaj kvaliteta u u formalnom - Razvija formalnom obrazovanju interesovanje za obrazovanju proučavanje novih - Objašnjava kvalitet - Shvata značaj tehnologija kvaliteta u u neformalnom neformalnom obrazovanju obrazovanju - Shvata šta je - Objašnjava kompetentnost kompetentnost - Shvata deklaraciju - Upoznaje se sa o visokom deklaracijom o obrazovanju visokom (Bolonjska obrazovanju

Preporuke za izvođenje nastave

Seminarski rad: - Primjena menadžment tehnika koje utiču na kvalitet (reinženjering i benčmarking)

Seminarski rad - Primjena Bolonjske deklaracije – prednosti i nedostaci - Vizije i smjernice održivog razvoja Crne Gore - Nacionalni program upravljanja otpadom (usklađenost sa direktivama EU) ili program zaštite potrošača (usklađenost sa direktivama EU)

180

Informativni ciljevi i Formativni ciljevi sadržaji učenik učenik deklaracija) (Bolonjska - Shvata značaj deklaracija) uvođenja sistema - Objašnjava kvaliteta u uvođenje sistema obrazovnim kvaliteta u organizacijama obrazovnim organizacijama Strategija održivog razvoja - Poznaje nacionalnu - Shvata značaj vizija i smjernica strategiju održivog nacionalne razvoja strategije održivog razvoja Strategija upravljanja otpadom - Shvata značaj - Objašnjava usklađenosti usklađenost nacionalne nacionalne strategije strategije upravljanja upravljanja otpadom sa otpadom sa direktivama EU direktivama EU Program zaštite potrošača - Shvata značaj - Objašnjava usklađenosti usklađenost nacionalnog nacionalnog programa zaštite programa zaštite potrošača sa potrošača sa direktivama EU direktivama EU

Socijalizacijski ciljevi učenik

Preporuke za izvođenje nastave

- Razvija interesovanje za proučavanje novih tehnologija - Razvija pravilan odnos prema očuvanju životne sredine

- Razvija pravilan odnos prema očuvanju materijalnih dobara

5. Okvirni spisak literature i drugih izvora - V. Bulat, Organizacija rada, Zavod za udžbenike i nastavna sredstva, Beograd, 2000. - S. Nikolić, Tehnička kontrola proizvoda, Zavod za udžbenike i nastavna sredstva, Beograd, 1995. - D. Đorđević, D. Ćoćkalo, Upravljanje kvalitetom, Tehnički fakultet, „Mihailo Pupin“, Zrenjanin, 2004. - Dž. Loj, Škole i kvalitet, Zavod za udžbenike i nastavna sredstva, Beograd, 1998. - L. Ralf, S. Daglas, Totalni kvalitet u visokom obrazovanju, Zavod za udžbenike i nastavna sredstva, Beograd, 1998. - GTZ upravljanje otpadom, Sektorska studija (SSAE), Podgorica, 2005. - Nacionalni program zaštite potrošača za period 2008/2010,Podgorica, 2008. 6. Materijalni uslovi za izvođenje nastave - Nastava se izvodi u učionici opremljenoj: računarom, projektorom, projektnim platnom, tablom. - Internet. - Elektronski (filmski) zapis (DVD) prezentacija vještačkog disanja, masaže srca i upotrebe pp aparata. 7. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika - Provjera znanja se vrši putem:
181

- usmenih odgovora (najmanje po jedna ocjena u svakom klasifikacionom periodu), - pismenih zadataka. - Zaključna ocjena na kraju klasifikacionog perioda izvodi se iz svih datih ocjena u klasifikacionom periodu. - Zaključna ocjena na kraju školske godine izvodi se na osnovu svih ocjena dobijenih u klasifikacionim periodima. 8. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta - Pozitivna ocjena na kraju školske godine. 9. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika - Diplomirani mašinski inženjer - Specijalista mašinstva (diploma specijalističkih studija -240 ECTS) 10. Povezanost predmeta Znanja - Organizacija preduzeća Povezanost sa drugim predmetima Predmet Znanja - Preduzetništvo - Biznis plan - Osnivanje preduzeća - Poslovanje preduzeća

182

1.2.5. MEHATRONIKA 1. Naziv predmeta: MEHATRONIKA 2. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave Vrste nastave Praktična Teorija Vježbe nastava

Razred I II III IV Ukupno

Ukupno

36 33 69

36 33 69

72 66 138

3. Opšti ciljevi nastave - Uočavanje značaja primjene mehatronike u industriji. - Sticanje osnovnih znanja iz upravljanja. - Usvajanje znanja iz pneumatike,hidraulike i elektrotehnike kao i mogućnosti primjene pneumatskih,hidrauličkih i elektropneumatskih komponenti kod izgradnje mehatroničkih sistema. - Upoznavanje i razumijevanje pneumatskog,hidrauličkog i elektropneumatskog upravljanja. - Razvijanje sposobnosti razumijevanja i rješavanja konkretnih problemskih zadataka iz mehatronike. - Korišćenje upravljačkih i edukativnih softvera za simulaciju rada sistema. - Ovladavanje stručnom terminologijom neophodnom za komunikaciju u struci. - Razvijanje odgovornosti. - Razvijanje radnih navika.

183

hidrauličkih.Planira proces upravljanja u zavisnosti od vremena i puta .Shvata zadatak .Interpretira postupak slijednog upravljanja .Crtanje i povezivanje pneumatskih. hidrauličkih i elektro – pneumatskih elemenata pomoću simbola .Značaj i primjena automatizacije procesa Vježbe: .Analizira vođeno .Pronalazi primjere logičkog .Navikava se na . .Navodi primjenu primjene zaključivanja mehatronike pneumatskih.Razvija sposobnost .Analizira upravljački lanac .Identifikuje simbole .Objašnjava razloge . hidrauličkih i elektro pneumatskih i elektro pneumatskih pneumatskih elemenata na šema šemama .Shvata potrebu racionalno i pažljivo uprošćenog uvođenja simbola izvođenje zadataka prikazivanja prilikom crtanja pneumatskih.Upoređuje sinhrono.4.Definiše pojam mehatronike analiziranja i mehatronike .Navodi simbole i pravila označavanja . Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi Razred: TREĆI Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik Predmet i značaj mehatronike.Obrazlaže podjelu upravljanja na bazi .asinhrono i obavljanja procesa logičko upravljanje rada . digitalno i obrade signala binarno upravljanje .Upoznaje osnovne hidrauličkih i pojmove tehnike elektropneumatskih upravljanja i sistema regulacije .Uočava i prepoznaje oznake kretanja .Shvata primjenu upravljanja upravljanja sa samodržanjem .diskretne digitalne i binarne signale Grafički simboli u mehatronici .Shvata pojam .Navodi podjelu upravljačkih sistema tehnike upravljanja .signalnih elemenata.Nabraja vrste upravljanje programskog .Razlikuje i analizira u odnosu na način analogno.Razlikuje analogne.primjena . signalnih linija i 184 Preporuke za izvođenje nastave Seminarski rad: .

Upoređuje simbole elemenata za transformaciju energije .Objašnjava pojam .pretvarače signala .Navodi mogućnosti jednostranog i prikazivanja dvostranog djejstva postupaka kretanja . mehaničko.Prepoznaje simbole za bezkontaktne signalne elemente.Prepoznaje simbole razvodnika . releja .Shvata način šematskog prikazivanja vodova za prenos energije .učenik funkcija koje se koriste u okviru dijagrama putkorak . električno.Prepoznaje radnih elemenata energetski i .Razlikuje simbole za fizičko.Objašnjava upravljački dijagram radnih elemenata Informativni ciljevi i sadržaji učenik Formativni ciljevi Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave Razvija sposobnost Vježbe: sistemskog pristupa .Analizira energetski energetskog sklopa sklop cilindra .Prepoznaje simbole signalizatora . pneumatsko i kombinovano aktiviranje .pojačala brojila.Shvata potrebu dijagrama prikazivanja kretanja .Upoređuje brojno i slovno označavanje priključaka Prikaz sklopnog stanja i kretanja .Razlikuje simbole ventila .Razlikuje simbole mjernih instrumenata .senzora .Crtanje dijagrama pri rješavanju putkorak i put konkretnih problema vrijeme za konkretne primjere 185 .Uočava i razlikuje simbole prekidača.Obrazlaže preporuke upravljački dio sklopa kod crtanja blok .

Navodi i objašnjava .Crta upravljački dijagram Pneumatsko upravljanje .Uočava pojavu edukativni softver blokirajućeg signala .Razlikuje matematičke i inženjerijske metode rješavanja blokirajućeg signala .Prepoznaje elemente šeme upravljanja i kojima se mogu navodi metode realizovati rješavanja vremenske i pritisne .Ilustruje pneumatske .Definiše pneumatsko .Objašnjava funkcije upravljački i .Navodi primjenu mogu realizovati pneumarskog pneumatskim upravljanja elementima .Crta i analizira dijagram put vrijeme za konkretan primjer .Izrada šema i i sistematičnosti u simulacija rada radu pneumatskog sistema u FLUID SIM-u .Rješava problem blokirajućeg signala funkcijskim. kaskadnim i koračnim metodama .Upotrebljava preporuke kod crtanja dijagrama .Izrada šema analiziranja i pneumatskih sistema zaključivanja Stiče navike tačnosti pomoću simbola .Pridržava se pravila funkcija pri projektovanju pneumatskim pneumatskih šema elementima .Shvata osnovne logičke funkcije i upravljanje poznaje kako se one .Crta i analizira dijagram kretanja putkorak za konkretan primjer .Obrazlaže način realizovanja logičkih konkretne primjere .Realizacija pneumatske šeme upravljanja na demonstracionom stolu za pneumatiku Seminarski rad: Primjena kaskadne metode kod pneumatskog upravljanja 186 .Crta i analizira funkcijski krug za konkretne primjere .učenik .Koristi FLUIDSIM softver i simulira probleme Informativni ciljevi i sadržaji učenik Formativni ciljevi Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave Razvija sposobnost Vježbe: .Crta i analizira osnovne logičke pneumatske šeme funkcije upravljanja za .

Hidrauličko .Navodi primjenu hidrauličkih sistema .Poznaje načine upravljački ispitivanja iedukativni softver hidrauličkih Seminarski rad: komponenti .Crta i analizira hidrauličkog sistema funkcija hidrauličkim hidrauličke šeme u FLUID SIM upravljanja za programu elementima konkretne primjere .Obrazlaže načine simulacija rada realizacije logičkih .Izrada šema analiziranja i logičke funkcije i upravljanje poznaje načine kako zaključivanja .Razvija sposobnost Vježbe: .Objašnjava .Pridržava se pravila demonstracionim šeme i navodi pri projektovanju stolovima za metode rješavanja hidrauličkih sistema hidrauliku . crta i simulira probleme hidrauličkog upravljanja za konkretne primjere .Ilustruje hidrauličke .učenik pneumatskog upravljnja za konkretne primjere .Projektuje sisteme upravljanje sa hidrauličkim transportnim upravljanjem procesima .Izrađuje pneumatski sistem na radnom stolu za pneumatiku Hidrauličko upravljanje .Realizacija šema na .Stiče navike tačnosti pomoću simbola se one realizuju hidrauličkog i sistematičnosti u pomoću hidrauličkih upravljanja .Definiše hidrauličko .Koristeći FLUID SIM softver.Vježba izradu hidrauličkih sistema na radnim stolovima za hidrauliku Informativni ciljevi i sadržaji učenik Formativni ciljevi Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave 187 .Izrada šema i radu elemenata .Shvata osnovne .

188 .

Elektromagnetni i magnetno aktiviranje navodi vrste ventili sklopki kontakata .Shvata razliku između .Navodi električne preklopne kontakte odgovornost upravljačke .Analizira rad polarizacionog.Opisuje sklopke i .Izrada elektro spretnosti. elemente .Releji mehaničko.Obrazlaže ulogu i optičkih senzora sa rad releja refleksijom i onih koji .Upoređuje releje jednosmjerne i naizmjenične struje .Senzori . pneumatsko .Poznaje paralelno spajanje pneumatsko senzora električne pretvarače signala .Razlikuje radne.Uviđa vezu između zadatke realizacije logičkih 189 .Navodi vrste senzora i objašnjava .5/2.5/4 .Razvija stručnost i Seminarski rad: .Analizira rad pneumatsko električnog pretvarača signala za niske pritiske Elektropneumatsko upravljanje Vježbe: .Upoređuje fizičko.Prepoznaje redno i .Navodi vrste elektro .Razlikuje indirektno i .Uočava da funkciju ILI upravljanja za konkretne ostvaruje paralelni spoj.Obrazlaže načine magnetne sile na aktiviranja sklopki reedkontakte . mirne i .Razvija osjećaj .impulsivn og i vremenskog releja .Prepoznaje i analizira razvodnike 2/2. odgovornosti .Objašnjava načine .Shvata primjenu vremenskih releja sa kašnjenjem uključivanja i isključivanja .Navodi i opisuje rade kao svjetlosna elektromagnetne brana razvodnike .Objašnjava način a funkciju I serijski spoj .Razred: ČETVRTI Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za Formativni ciljevi sadržaji ciljevi izvođenje nastave učenik učenik učenik Elektropneumatski elementi .Analizira rad senzora spajanja senzora . 4/2. 3/2.Shvata ulogu električnih elemenata za obradu signala .Shvata način djelovanja . induktivne i kapacitivne njihov rad senzore .Razlikuje optičke. direktno upravljanje pneumatskog pneumatskih šema preciznosti i .

Upoređuje vremensko upravljanje sa kašnjenjem uključivanja i isključivanja pomoću releja .Pravi elektro pneumatske šeme upravljanja za konkretne zadatke .Informativni ciljevi i Formativni ciljevi sadržaji učenik učenik .Uočava ulogu senzora za definisanje krajnjih položaja .Koristi kaskadnu metodu za rješavanje problema upravljanja .Izrađuje konkretne zadatke iz elektro pneumatike na radnim stolovima za elektro pneumatiku Sigurnosne mjere u mehatroničkim sistemima Socijalizacijski ciljevi učenik različitih oblasti nauke i tehnike Preporuke za izvođenje nastave .Opisuje postupak obostrano upravljanje izrade električnih .Realizacija elektro pneumatskih šema na demonstracionim stolovima za elektropneumatiku 190 .Analizira oscilirajuće šema upravljanja kretanje cilindra .Analizira primjenu taktne metode kod električnih šema upravljanja .Shvata da funkciju funkcija pomoću negacije ostvaruje mirni električnih kontakt elemenata .Shvata izradu spoja upravljačko samodržanja edukativnog .Objašnjava cilindrima jednostranog i postupke električnog dvostranog djejstva upravljanja .Interpretira automatski softvera za izradu rad cilindara pomoću zadataka graničnih prekidača .Shvata indirektno .Shvata električno upravljanje sa više cilindara .Objašnjava dvostrukog djejstva primjenu .Izrada elektro pneumatskih šema i simulacija rada pomoću FLUID SIM softvera .Simulira probleme elektro pneumatskog upravljanja koristeći upravljački softver FLUID SIM .Interpretira upravljanje .

2007. hidrauličkih.računarom sa multimedijalnom opremom.Uviđa važnost Shvata propise za poštovanja spriječavanje opasnosti propisa. . . Nikolić. . . 2004.Navodi propise. Sveučilišna naklada Liber.uzorcima i modelima hidrauličkih. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. Zagreb. Đurić. Festo Didactic.Festo katalozi. Festo Didactic.M.Informativni ciljevi i sadržaji učenik .Hidrauličke. .Elektropneumatika. Beograd.G. .Mehanika II. Zagreb.S. hidrauličkih i ekektropneumatskih sistema. Zagreb. . 2004. Nikolić.demonstracionim tablama za hidrauliku. . . 2008. Beograd. Materijalni uslovi za izvođenje nastave Nastava se izvodi u kabinetu opremljenim sa: . 1995. pravila i za čovjeka i postrojenje uputstava Analizira pravila koja se odnose na zahtjeve osiguranja pouzdanosti rada Prepoznaje mjere zaštite od visokog napona Vrednuje zaštitu električnih pogonskih sredstava Pravi plan preventivnog i tekućeg održavanja mehatroničkih sistema Vrednuje postupak remonta sistema Formativni ciljevi Preporuke za izvođenje nastave 5. Festo Didactic.šemama pneumatskih.1990. . .Pneumatika i hidraulika. .2005.G.Zaključna ocjena na kraju klasifikacionog perioda izvodi se iz svih datih ocjena u klasifikacionom periodu. pneumatskih i elektropneumatskih komponenti.Zaključna ocjena na kraju školske godine izvodi se na osnovu svih ocjena dobijenih u klasifikacionim periodima.Radojević. 6. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva.Z.Obrazlaže postupke zaštite i održavanja pneumatskih. pneumatske i električne komponente.Provjera znanja vrši se putem: . .pisanih vježbi. pravila i uputstva za siguran rad mehatroničkih sistema .Mehanika I. Nikolić . Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika .G. Beograd. Okvirni spisak literature i drugih izvora . Mitrović. 7. Školska knjiga. Plavšić i drugi.P. Hidraulika i pneumatika.2003. pneumatiku i elektropneumatiku.Pneumatsko upravljanje. 2005. Nikolić . Školska knjiga. .2006.Upravljanje i regulacija.najmanje po jedna ocjena u svakom klasifikacionom periodu. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva.Usmenih odgovora . mehaničkih i elektropneumatskih sistema - - Socijalizacijski ciljevi učenik učenik . 191 .S. najmanje jedna u polugodištu.Pneumatsko upravljanje. Festo doo Zagreb. . Beograd.

Pprimjena hidraulike . .Hidrauličko upravljanje . pravila i uputstva za .Hidraulika i pneumatika .Primjena mehatronike u tehnici upravljanja i regulacije .Praktična nastava .Elektrotehnika sa elektronikom .Elektropneumatske komponente . hidrauličkih.Diplomirani mašinski inženjer .Hidrauličke komponente .Pneumatsko upravljanje Povezanost sa drugim predmetima Predmet Znanja .Elektropneumatski elementi .Pojačavači .Praktična nastava .Pneumatske komponente .Hidraulički sistemi .Diplomirani inženjer elektrotehnike 10. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika .Specijalista mašinstva (diploma specijalističkih studija -240 ECTS) . Povezanost predmeta Znanja .Regulatori .Propisi zaštite od strujnog udara 192 .Električna otpornost i provodljivost .Propisi.Komponente sistema regulacija automatskog upravljanja .Logička kola . pneumatskih i elektropneumatskih komponenti .Pneumatski sistemi i njihova primjena .automatizacija i .8.Fizička svojstva gasova . 9.Mjerenje.Mjerenje veličina .Urađeni seminarski radovi.Hidraulika i pneumatika .Pozitivna ocjena na kraju školske godine.Primjena hidrauličkih sistema .Elektrotehnika sa elektronikom .Mjerenje . automatizacija i siguran rad mehatroničkih regulacija sistema .Specijalista elektrotehnike (diploma specijalističkih studija -240 ECTS) .Sistemi upravljanja .Održavanje mehaničkih. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta .Hidraulika i pneumatika .

Upoznavanje sa ulogom i značajem automatizacije industrijskih postrojenja. . 193 . . karakteristikama i principu rada toplotnih mašina i uređaja u industrijskim postrojenjima. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave Vrste nastave Praktična Teorija Vježbe nastava Razred I II III IV Ukupno Ukupno 72 66 138 72 66 138 3.6. .Sticanje znanja o vrstama i karakteristikama skladišta i načinu skladištenja robe. Opšti ciljevi nastave .Sticanje znanja o vrstama i karakteristikama unutrašnjeg transporta i njihovoj primjeni u industrijskim postrojenjima. .Sticanje znanja o potrebama energenata u industrijskim postrojenjima.1. . INDUSTRIJSKA POSTROJENJA 1.3. .Razvijanje poštovanja i brige za očuvanje životne sredine.Ovladavanje stručnom terminologijom neophodnom za komunikaciju u struci. .Upoznavanje sa objektima i održavanjem u industrijskim postrojenjima.Sticanje znanja o vrstama. .Upoznavanje sa načinom i značajem zaštite robe. Naziv predmeta: INDUSTRIJSKA POSTROJENJA 2.

Preporuke za izvođenje nastave .Razlikuje i analizira .Razvija .Objašnjava način .Navodi i opisuje polugom i transportne hidraulične dizalice uređaje . dizalice sa zupčastom .Shvata način tehnologija .Navodi i definiše .Navodi i opisuje grabilice podizače .Razlikuje i analizira proste dizalične kuke i uzengije mehanizme .Upoznaje i navodi .Objašnjava puteve .Razlikuje radne uređaje za vješanje elemente za tereta vješanje i zahvatanje tereta .Uočava i razlikuje racionalno i unutrašnjeg puteve unutrašnjeg pažljivo izvođenje transporta transporta pojedinih zadataka . .Navodi i opisuje .Razlikuje drumska transportne uređaje i motorna vozila postrojenja .Analizira i upoređuje dizalice .Prosti dizalični mehanizmi dizalice .okretne dizalice.Objašnjava pojam i .Analizira elektromagnete .Podstiče korišćenje unutrašnjeg unutrašnjeg stručnog jezika transpota transporta . .dizalice bez gornjeg oslonca.Navodi i definiše .Analizira i dizalice upoređuje kofe .Analizira i neprekidnog upoređuje doboše transporta za vuču i čekrke .okretnopokretne dizalice.Navodi vrste podjele .Navodi i opisuje sa zavojnim prenosnice vretenom.Objašnjava podjelu .Navikava se na .Crta šeme sistema unutrašnjeg transporta Seminarski rad: .Razlikuje transportnih transportna sredstava sredstva .Uređaji za vješanje tereta . Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi Razred: TREĆI Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik Unutrašnji transport .Razlikuje sisteme unutrašnjeg interesovanje za ulogu unutrašnjeg transpota proučavanje novih transpota .Analizira i podjele transpornih upoređuje: uređaja .Transportni uređaji neprekidnog transporta 194 .Izračunava .4.Definiše kapacitet kapacitet transportnih transportnih uređaja uređaja .

Informativni ciljevi i sadržaji učenik - Navodi i opisuje elevatore - Navodi i opisuje konvejere - Opisuje pneumatski transport

Formativni ciljevi učenik - mosne dizalice, - ramne dizalice, - kombinovane dizalice - Analizira i upoređuje: - pokretne podizače, - liftove, - skipove (kofaste) podizače - Razlikuje prenosnice sa slobodnim kretanjem - Upoređuje autokarete, elektrokarete i viljuškare - Analizira šinske prenosnice - Razlikuje transportne uređaje - Analizira i upoređuje: - trakaste transportere, - pločaste transportere, - valjkaste transportere, - grabuljaste transportere, - pužne transportere, - zavojne transportere, - inercijalne (vibracione) transportere - Analizira elevatore - Analizira konvejere - Razlikuje elemente pneumatskog transporta - Analizira proces pneumatskog transporta - Razlikuje vrste skladišta

Socijalizacijski ciljevi učenik

Preporuke za izvođenje nastave

Skladištenje robe - Objašnjava pojam i ulogu skladišta

- Navikava se na red i urednost

- Crta vidove skladišta

195

Informativni ciljevi i sadržaji učenik - Navodi vrste skladišta - Poznaje opremu i transportna sredstva u skladištima Zaštita robe - Navodi vrste oštećenja robe - Navodi vrste ambalaže - Opisuje palete i kontejnere Pomoćna postrojenja - Objašnjava važnost rasporeda pomoćnih postrojenja u industrijskoj proizvodnji - Navodi vrste energenata koji se najčešće koriste - Navodi karakteristične elemente pomoćnih postrojenja za snabdijevanje energentima - Navodi elemente postrojenja za odvođenje prašine, dimova i škodljivih gasova

Formativni ciljevi učenik - Prepoznaje različite vidove skladišta - Predviđa opremu i transportna sredstva u skladištima - Shvata značaj zaštite robe - Razlikuje načine pakovanja robe

Socijalizacijski ciljevi učenik

Preporuke za izvođenje nastave

- Razvija ličnu odgovornost prema higijeni i zdravlju

- Razlikuje postrojenja za snabdijevanje električnom energijom, vodom, toplotnom energijom, komprimovanim vazduhom i gorivom

- Razvija svijest za očuvanjem životne sredine

- Koristi šeme postrojenja za snabdijevanje energentima

- Shvata značaj odvođenja prašine, dimova i škodljivih gasova

196

Razred: ČETVRTI Informativni ciljevi i Formativni ciljevi sadržaji učenik učenik Toplotne mašine i uređaji - Razlikuje motore - Navodi podjelu sa unutrašnjim pogonskih mašina sagorijevanjem - Objašnjava način - Analizira princip podjele toplotnih rada mašina četvorotaktnog oto - Opisuje klipne motora motore sa - Analizira princip unutrašnjim rada sagorijevanjem četvorotaktnog (SUS) dizel motora - Objašnjava način podjele motora SUS - Analizira princip rada dvotaktnog - Objašnjava radni oto motora ciklus motora SUS - Analizira princip rada dvotaktnog dizel motora - Objašnjava princip - Izračunava stepen rada motora sa kompresije i snagu rotacionim klipom motora - Objašnjava princip rada gasnih motora - Upoređuje dvotaktne i - Navodi četvorotaktne karakteristike motore goriva - Upoređuje oto i dizel motore - Upoređuje motore SUS - Navodi i opisuje konstruktivne - Razlikuje oktanski i dijelove klipnih cetanski broj motora SUS - Razlikuje pokretne - Navodi i opisuje i nepokretne uređaje na dijelove motora motorima SUS SUS - Objašnjava princip - Razlikuje vrste rada sistema za hlađenja motora hlađenje motora - Upoređuje vazdušno i vodeno - Navodi vrste hlađenje motora podmazivanja - Razlikuje vrste motora podmazivanja - Objašnjava princip motora rada sistema - Razlikuje dijelove podmazivanja sistema za motora napajanje gorivom - Objašnjava princip kod oto motora rada sistema za - Razlikuje djelove napajanje gorivom sistema za paljenje kod oto motora smješe kod oto

Socijalizacijski ciljevi učenik - Shvata značaj očuvanja životne sredine - Razvija pozitivan stav prema novim saznanjima - Razumije važnost razmjene informacija sa okolinom

Preporuke za izvođenje nastave - Koristi šeme i skice cilindarskog bloka motora - Crta dijagrame rada četvorotaktnih i dvotaktnih motora - Prezentira računarsku simulaciju rada motora Seminarski rad - Motori sa unutrašnjim sagorijevanjem (princip rada, dijelovi motora SUS) - Uređaji na motorima SUS

197

Informativni ciljevi i Formativni ciljevi sadržaji učenik učenik motora - Objašnjava princip - Razlikuje dijelove rada sistema za sistema za paljenje smješe kod napajanje i oto motora ubrizgavanje goriva - Objašnajva princip kod dizel motora rada sistema za - Razlikuje i uočava napajanje i glavne dijelove ubrizgavanje goriva sistema za prenos kod dizel motora snage - Navodi i objašnjava - Shvata značaj uređaje za pravilnog rada stavljanje motora u uređaja za pogon upravljanje i - Navodi i objašnjava sistema za kočenje glavne dijelove sistema za prenos - Očitava oznake na snage pneumaticima i zna - Opisuje uređaj za njihovo značenje upravljanje kod - Prepoznaje vrste motornih vozila kotlova - Objašnjava princip - Razlikuje osnovne rada sistema za elemente i opremu kočenje kotla - Nabraja elemente sistema za oslanjanje - Navodi vrste točkova i pneumatika - Objašnjava ulogu okvira i karoserije kod motornih vozila - Navodi i objašnjava kontrolno mjerne instrumente kod motornih vozila - Objašnjava pojam i navodi tipove kotlovskog postrojenja - Opisuje princip rada kotla - Opisuje princip rada sistema za grijanje - Opisuje princip rada sistema za klimatizaciju Automatizacija industrijskih postrojenja - Objašnjava pojam i - Prepoznaje ulogu elemente

Socijalizacijski ciljevi učenik

Preporuke za izvođenje nastave

- Jača samouvjerenost i

- Koristi šeme primjera

198

Saobraćajni fakultet.Pozitivna ocjena na kraju školske godine. Vukosavljević.Navodi primjere primjene otvorenih i zatvorenih sistema automatskog upravljanja Održavanje industrijskih postrojenja . Beograd. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika .seminarskih radova.S. Beograd. 9. Bukumirović. 2001. . Furundžić.Nabraja vrste održavanja Industrijski objekti . Elementi transportnih sredstava i uređaja II.Navodi podjelu industrijskih objekata .Razlikuje vrste .Opisuje osnovne oblike industrijskih objekata Socijalizacijski ciljevi učenik pouzdanost u radu Preporuke za izvođenje nastave automatskog upravljanja . Ranković.usmenih odgovora (najmanje po jedna ocjena u svakom klasifikacionom periodu). Industrijska postrojenja.B. . .pismenih vježbi (najmanje po jedna ocjena u svakom klasifikacionom periodu).Zaključna ocjena na kraju školske godine izvodi se na osnovu svih ocjena dobijenih u klasifikacionim periodima. . . odgovarajućim softverom i potrebnim brojem šema i skica.Zaključna ocjena na kraju klasifikacionog perioda izvodi se iz svih datih ocjena u klasifikacionom periodu. 1993. Okvirni spisak literature i drugih izvora .M. Materijalni uslovi za izvođenje nastave .Razvija pravilan odnos prema očuvanju materijalnih dobara 5. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. 8. 2003. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika . Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. 7. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta . 6.Diplomirani inženjer mašinstva 199 .Informativni ciljevi i Formativni ciljevi sadržaji učenik učenik automatizacije automatizacije i mehanizacije . . Teret u saobraćaju i mehanizacija pretovara.Razvija pravilan odnos prema očuvanju materijalnih dobara . Beograd.Nastava se izvodi u učionici koja je opremljena: .Provjera znanja vrši se putem: .Opisuje zadatak i održavanja značaj održavanja industrijskih postrojenja . S.računarom sa multimedijalnom opremom.

Unutrašnji transport .Termoenergetska procesi postrojenja .Specijalista mašinstva (diploma specijalističkih studija -240 ECTS) .Pomoćna postrojenja ..Toplotne mašine i uređaji Povezanost sa drugim predmetima Predmet Znanja . Povezanost predmeta Znanja .Procesi u postrojenjima za transport i distribuciju energije 200 .Energetska postrojenja i .Diplomirani profesor mašinstva 10.

. .Shvatanje potreba za električnom energijom. .7.Upoznavanje problema prenosa velikih snaga.Poznavanje vrsta elektrana i načina proizvodnje električne energije. .Upoznavanje sa nekonvencionalnim metodama proizvodnje električne energije. ENERGETSKA EFIKASNOST 1.Upoznavanje sa organizacijom elektroenergetskog sistema Crne Gore. Naziv predmeta: ENERGETSKA EFIKASNOST 2. Opšti ciljevi nastave . . namjeni i sastavnim dijelovima.Razumijevanje i poznavanje pravilne upotrebe stručne terminologije. .Upoznavanje sa značajem elektroenergetske efikasnosti i održivosti elektroenergetskog sistema u Crnoj Gori. njenog značaja i uloge za razvoj društva.1. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave Vrste nastave Razred I II III IV Ukupno Teorija Vježbe Praktična nastava Ukupno 72 66 138 72 66 138 3.3. 201 . .Razvijanje svijesti i navike o neophodnosti primjene svih propisanih zaštitnih mjera.Usvajanje stručnih znanja o transformatorskim i razvodnim postrojenjima.Upoznavanje sa opasnostima pri radu sa elektroenergetskim uređajima i poznavanje propisa o sigurnosti na radu. . .

4.Fotonaponska energije (OIE) konverzija .Razvija osjećaj za izvora energije energetskih rezervi očuvanje životne .Poznaje istorijat planiranjem razvoja proizvodnje i potrošnje energije energetske .Razlikuje energije karakteristike .Biomasa .Upoznaje se sa energije sa svim ulogu energetske značajem i ulogom granama privrede efikasnosti za razvoj energije za razvoj društva društva Shvata potrebu za .Razumije značaj i .Razlikuje .Upoznaje energetsku situaciju u Crnoj Gori .Objašnjava pretvaranja pretvaranje i potrošača energije akumulaciju u proizvođače energije iz energije obnovljivih izvora .Razvija osjećaj .Navodi i opisuje obnovljivih izvora karakteristike i energije (OIE) potencijale .Upoznaje značenje efikasnosti i pojam energetske efikasnosti (EE) . strategijama i protokolima u svijetu Obnovljivi i neobnovljivi izvori energije .Uočava povezanost .Shvata značaj .Upoznaje pojam i odgovornosti tradicionalnih strukturu .Energija vjetra .Uočava iscrpljenost .Upoznaje se sa savremenim energetskim trendovima.Seminarski rad: Obnovljivi izvori energije 202 .Geotermalna energija .Prikazati slajdove ili grafičke prezentacije o savremenim energetskim trendovima u svijetu .Poznaje pojam i sredine obnovljive i navodi neobnovljive izvore neobnovljive i energije obnovljive izvore .Analizira načine energije skladištenja Preporuke za izvođenje nastave .Solarna energija obnovljivih izvora .Hidroenergija . Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi Razred: TREČI Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik Uvodni dio .

Prikazati kataloge termoizolacionih materijala Upoređivati karakteristike 203 .Podijeliti učenike na grupe.Analizira princip rada nuklearne elektrane koristeći .Zadatak: .Razlikuje načine novim saznanjima dobijanja električne energije iz alternativnih izvora energije Opšte energetske potrebe u kućama i zgradama .Posjetiti hidroelektranu ili termoelektranu .Upoznaje glavne karakteristike hidroelektrana u Crnoj Gori .Razvija osjećaj .Objašnjava kuće toplotni koeficijent .Razvija osjećaj za potrebe od starih energetski efikasne očuvanje životne kuća do gradnje sredine savremenih . HE Piva Socijalizacijski ciljevi učenik .Razvija ekološku svijest Preporuke za izvođenje nastave . brana.Navodi i opisuje termoizolacionih najčešće korišćene materijala termoizolacione .Razlikuje hidrološke od energetskih karakteristika hidroelektrana .Opisuje karakteristike hidroelektrana(HE) . zahvata.Navodi i opisuje elektrane na alternativne izvore energije Formativni ciljevi učenik energije .Opisuje pojam i pasivnih kuća navodi faktore koji utiču na energetski .Razlikuje akumulacione i protočne hidroelektrane .Opisuje izolaciju unutrašnje strane spoljnjeg zida .Razvija interesovanje za blok šemu istraživanjem i . zadati im istraživanje o alternativnim izvorima energije Diskusija .Informativni ciljevi i sadržaji učenik Elektrane .Objašnjava podjelu termoelektrana i navodi glavne dijelove termoelektrana .Objašnjava podjelu hidroelektrana .Analizira blok šemu termoelektrane i na njoj pokazuje osnovne dijelove .Upoređuje karakteristike HE Perućica. dovod vode.Objašnjava glavne dijelove hidroelektrana (sistem akumulacije. vodostan i cjevovod) .Razlikuje vrste brana .Opisuje princip rada nuklearne elektrane .Razvija pozitivan odnos prema timskom radu i tolerantan odnos prema kolegama .Razlikuje faktore koji utiču na bilans kuće energetski bilans .Prikazati slajdove ili grafičke prezentacije principa rada pojedinih elektrana .Upoređuje .Upoređuje provodljivosti karakteristike .Razlikuje izolacije materijale sa spoljne i .Upoznaje se sa odgovornosti specifične toplotne koristima .

Predlaže mjere povećanja energetske efikasnosti Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave 204 .Informativni ciljevi i sadržaji učenik .Objašnjava energetsku efikasnost prozora i vrata .Upoređuje toplotne karakteristike različitih vrsta stakala .Navodi preporuke za povećanje energetske efikasnosti u kućama Formativni ciljevi učenik zida .

Upoređuje konvencionalne i .Opisuje način .Navodi načine i grijanje sisteme za grijanje .Opisuje solarno površine uređaja za termička grijanje i hlađenje Preporuke za izvođenje nastave Upoređivati karakteristike svjetlosnih izvora koristeći kataloge proizvođača .Navodi sisteme za sunčane sisteme za pripremu tople pripremu tople vode vode .Objašnjava načine orijentaciju prema uređaji se mogu uštede električne zanimanju zamijeniti sa energije u . .Razlikuje vrste .Razumije važnost termičkih centralno i pridržavanja postrojenja individualno propisa .Razvija sposobnost .Pronaći na Internetu informacije o energetski pasivnim kućama 205 .Planira i grijanje i hlađenje dimenzioniše .Nabraja i opisuje postrojenja rješenja komponente .Razlikuje vrste toplotnih pumpi .Procjenjuje koji .Upoređuje rashladnih i područno.Razvija osjećaj kotlova i goriva vrste toplotnih ekonomičnosti i koja koriste pumpi uštede .Vrši proračun proračuna opterećenja opterećenja i uređaja za grijanje dimenzionisanja i hlađenje površina uređaja za .Prema namjeni energetski prostorije odabira efikasnijih uređaja odgovarajuće .Opisuje i navodi .Objašnjava fizičke komponente za prepoznavanje osnove rashladnih i rashladnih i problema i termičkih tehnika termičkih doprinosi nalaženju . klimatizacije centralni sistem za ventilaciju i klimatizaciju i lokalni sisitem za ventilaciju i klimatizaciju .Objašnjava pojam i .Upoređuje prirodno definiše sistem ventilacije i provjetravanje.Razlikuje .Razred: ČETVRTI Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik Energetska efikasnost korišćenja električnih aparata i uređaja .Opisuje izvore štedne sijalice svjetlosti sa smanjenom potrošnjom električne energije Energetska efikasnost sistema kod grijanja i hlađenja .Razvija analitičnost energetski domaćinstvu i logično efikasnijim korišćenjem razmišljanje .Razvija pozitivnu .

) Informativni ciljevi i sadržaji učenik postrojenja sa aspekta energetske efikasnosti Formativni ciljevi Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave Pokazuje sposobnost da upravo stečeno teorijsko znanje poveže sa prethodnim .) .Procjenjuje . invertor.Škuletić.Osnovi elektroenergetike.Navodi načine i upravljanje uređaje za nadzor i potrošnjom upravljanje energije: potrošnjom preostate. 206 . za napajanje akumulator.Razlikuje uređaje za regulisanje i .. Elektrotehnički fakultet.Procjenjuje .Zadatak: .Određuje potrebne ...Analizira solarno termička postrojenja sa aspekta energetske efikasnosti . Okvirni spisak literature i drugih izvora . ventile i regulatore Primjeri energetske efikasnosti u domaćinstvu .Objašnjava potrebnu snagu primjenu potrošača i kombinacije proračunava fotonaponskog površinu potrebnog panela i fotonaponskog vjetrogeneratora panela i snage za napajanje vjetrogeneratora objekata kao i pripadajuće elemente (akumulator. Univerzitet Crne Gore.Procjenjuje . objekata invertor .Analizirati stanje potrošnje energije u svojoj kući i predložiti rješenja za postizanje energetske efikasnosti Razvija sposobnost za prepoznavanje problema i doprinosi nalaženju rješenja Razvija pozitivan odnos prema timskom radu i tolerantan odnos prema kolegama 5.Objašnjava elemente za primjenu korišćenje snage vjetrogeneratora vjetra (generator.Objašnjava potrebu za toplom primjenu solarnih vodom i grijanjem kolektora za za jedno domaćinstvo domaćinstvo i proračunava potreban broj solarnih kolektora .učenik . 2006. energije u kućama termostate.Objašnjava potrebnu snagu primjenu potrošača i fotonaponskih proračunava panela površinu potrebnog panela .S.. Podgorica. higrostate.

M.Energetska efikasnost korišćenja uređaja Povezanost sa drugim predmetima Predmet Znanja .Energetska postrojenja i .Pozitivna ocjena na kraju školske godine. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. Materijalni uslovi za izvođenje nastave . Povezanost predmeta Znanja . Osnovi toplotnih mašina. .Ušteda energije i njeno procesi racionalno korišćenje 207 . A/V sredstvima (grafoskop. 7. M. Ž. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva.Specijalista mašinstva (diploma specijalističkih studija -240 ECTS) 10.Energetska efikasnost kod električnih aparata u radu . Izazovi budućnosti i energija. . Elementi elektroenergetskih postrojenja. Popović. dijaprojektor s odgovarajućim slajdovima). Ćulum. 9. Radivojević. . Razvodna postrojenja i elektrane.S. . Grejanje i klimatizacija. Matić.Č.Osnovi elektrotehnike i . Pegaz. .pismene vježbe.Usmena provjera znanja (najmanje po jedna ocjena u svakom klasifikacionom periodu).Obnovljivi i neobnovljivi izvori energije .Zaključna ocjena na kraju klasifikacionog perioda izvodi se iz svih datih ocjena u klasifikacionom periodu. 1988. 8.Diplomirani inženjer mašinstva .Zaključna ocjena na kraju školske godine izvodi se iz svih datih ocjena u klasifikacionim periodima. 1998. Kovač. najmanje jedna u polugodištu. 1985. 2000. 6.M.D.. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika . Beograd.Nastava se realizuje u učionici koja je opremljena računarom.Kompenzacija reaktivne elektronike energije .Janković. Beograd. Đurović. . Bijelo Polje. Sarajevo. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta . A. . 2000. Beograd. .Svjetlost.Energetska efikasnost sistema grijanja i hlađenja . Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika Provjera znanja vrši se usmeno i pismeno. Zrnić. Narodna knjiga.

24. . . 5. postupaka i njihovog korišćenja iz oblasti energetskih postrojenja i procesa. 12. 13. 6. 11. 2. Naziv ispitnog kataloga: ENERGETSKA POSTROJENJA I PROCESI 2.Poznavanje standarda i propisa i njihova pravilna upotreba. 22.Poznavanje i poštovanje propisa sa područja zaštite na radu i zaštite okoline. 4. 8. 20. . ilustrovati ili demonstrirati 1.1. objasniti. 10. ISPITNI KATALOZI ZA STRUČNO . Cilj ispita . . . .2. 15. 17. 23. . 14. definicija. 21. 3. 9. .1. gubici i stepen iskorišćenja pumpnog postrojenja Podjela i karakteristike termoenergetskih postrojenja Podjela kotlova i princip rada Opsluživanje kotla u radu i obustava rada kotla Uređaji za loženje kotla ugljem Uređaji za loženje kotla tečnim i gasovitim gorivom Zagrijači vode Pregrijači pare Uređaj za prečišćavanje dimnih gasova Transport i skladištenje čvrstih produkata sagorijevanja Snabdijevanje postrojenja napojnom vodom Cijevni sistem i armatura termoenergetskog postrojenja Podjela parnih turbina Rad akcionih i reakcionih turbina Elementi parnih turbina De Lavalova jednostepena akciona turbina Kertisova dvostepena turbina 208 .Poznavanje osnovnih principa eksploatacije postrojenja sa aspekta ekonomičnosti i raspoloživosti. . Podjela i karakteristike energetskih postrojenja Hidroenergetska postrojenja Peltonova turbina Fransisova turbina Kaplanova turbina Regulacija rada vodenih turbina Snaga i broj obrtaja radnog kola turbine Pumpno postrojenje Snaga.1.Uspješnost traženja i upotrebe informacija iz različitih izvora. 7.TEORIJSKI DIO ISPITA 2.Upotreba savremene informacione tehnologije.Primjena normi i smjernica za obezbjeđivanje kvaliteta proizvoda.Poznavanje pojmova. 25.Posjedovanje znanja iz domena regulacije i održavanja postrojenja. 16. razumijevanje energetskih procesa u postrojenjima za dobijanje električne i toplotne energije.objašnjenje i interpretaciju rezultata. Standardi znanja koji se ocjenjuju na stručnom ispitu Pitanja treba definisati. ENERGETSKA POSTROJENJA I PROCESI 1. 18. 19. STRUČNI ISPIT 2.Odluke o racionalnoj upotrebi materijala i vremena. 3.

63. 34. 33.26. 78. 68. 29. 67. 35. 47. 79. 64. 52. 60. 27. 57. 76. 31. 32. 69. 58. 43. 46. 59. 40. 71. 65. 77. 30. 36. 38. 72. 56. 37. 41. 44. 55. 39. 48. 70. 45. 61. Parsonova reakciona turbina Kondenzaciona jednooklopna parna turbina Parno turbopostrojenje Toplane Toplotne stanice za direktno i indirektno priključivanje Podjela i karakteristike gasnih turbina Gasoturbinsko postrojenje otvorenog toka Gasoturbinsko postrojenje zatvorenog toka Zaštita gasnih postrojenja Nuklearna postrojenja Nuklearni reaktori Skladištenje nuklearnog otpada Solarna postrojenja Rad solarne elektrane Solarni sistem sa toplotnom pumpom i gasnim grijačem Stepen korisnosti sunčanih kolektora Primjena geotermalne energije Geotermalni izvori Geotermalna postrojenja Uticaj brzine i snage vjetra na rad vjetroelektrana Vjetro postrojenje sa vazdušnom turbinom Vjetro postrojenje sa direktnim sprezanjem generatora i elise Bio masa kao energent Rad postrojenja na bio masu Izvori energije i njena transformacija Rezerve energije i njena potrošnja Postrojenja za preradu uglja Priprema ugljenog praha Frakciona destilacija nafte Tečna estrakcija Priprema prirodnog gasa Postrojenja i sudovi za tečni gas Pogonsko preventivne mjere sigurnosti za rad sa prirodnim gasom Priprema nuklearnog goriva Membranski separacioni razdvajač izotopa Proces dobijanja električne energije u hidroelektranama Pribranske i derivacione šeme hidroelektrana Snaga i stepen korisnosti hidroelektrana Proces dobijanja električne energije u termoelektranama Kondenzaciona termoelektrana sa parnim blokom Termoelektrana sa dvostepenim turbinskim postrojenjem i dogrijavanjem Snaga parnoturbinskog postrojenja Proces rada termoelektrana sa gasnim blokom Proces rada nuklearne elektrane Procesi u postrojenjima za dobijanje toplotne i električne energije Procesi dobijanja električne energije u solarnim elektranama Dobijanje električne energije u vjetroelektranama Energetski stepen korisnosti i energetski bilans postrojenja Procesi u postrojenjima za dobijanje toplotne energije Rad toplane termoelektrane Toplifikaciona postrojenja Direktni i indirektni sistem daljinskog grijanja Proces dobijanja toplotne energije iz geotermalnih izvora Toplotna postrojenja sa toplotnom pumpom i sunčevim kolektorima 209 . 73. 62. 66. 51. 49. 74. 50. 42. 54. 28. 75. 53.

Kandidat ima pravo da se pripremi za ispit 20 minuta. 90.Ispit traje najviše 20 minuta.80. prospekti i katalozi proizvođača opreme. 86. 88. . 82. kako bi težina zadataka (zbirna) na svakom ispitnom listu bila ista.na ispitnom listu treba da budu tri pitanja. Literatura i drugi izvori .Usmeno. kombinovana po složenosti na odgovarajući način – da budu iz različitih taksonomskih kategorija i iz različitih tematskih oblasti. Energetski bilans i efikasnost postrojenja za dobijanje toplotne energije Transport i distribucija čvrstog goriva Transport i distribucija tečnih i gasovitih goriva Transport i distribucija električne energije Transport i distribucija toplotne energije Finalna potrošnja energije Specifična potrošnja energije i stepen energetskog inteziteta Potrošnja energije u industriji. datih u Ispitnom katalogu. . . 83. 85. 89. 5. . 81.saobraćaju i poljoprivredi Korisna energija u ličnoj i društvenoj potrošnji Štednja energije i njeno racionalno korišćenje Propisi održavanja i eksploatacije energetskih postrojenja 4. 6. Tip ispita .Za kandidate je za pripremu preporučena literatura i drugi izvori dati u Katalogu znanja i Godišnjem planu rada nastavnika.Detaljan spisak ispitnih pitanja sastavlja se na osnovu okvirnog spiska pitanja. dijagrami. 210 . 84. 87. Dozvoljena pomagala Šeme.

AUTOMATIZACIJA I REGULACIJA 1. Kako se vrši korekcija rezultata mjerenja 6. . Kada je U cijev manometar. Na čemu se zasniva mjerenje sile 30. definicija. Uzroci pojave greške u mjerenju 5. postupaka i njihovog korišćenja iz oblasti mjerenja. Koja je funkcija mjernih traka 29. 3.Upotrebu savremene informacione tehnologije. Nabrojati manometre koji rade na mehaničkom principu i objasniti rad jednog 16.2. Definicija mjerenja i mjernog sistema 2. a kada vakuummetar 17. Kako se mjeri pritisak pomoću prstenaste vage 15. Šta karakteriše ručni broj obrtaja 31. Gdje se primjenjuje mjerenje nivoa radioaktivnim zracima 21. . Definisati relativnu i apsolutnu vlažnost 34. Naziv ispitnog kataloga: MJERENJE. Na kom principu se zasniva rad termistora 13. automatizacije i regulacije. Cilj ispita . Kako se mjere vibracije i gdje se najčešće javljaju 33. vremena. U čemu se sastoji rad elektronskih cifarskih brojača obrtaja 32. Šta je bimetal i kako se mjeri temperatura bimetalnim termometrom 12. Opisati rad psihrometrom 35. Podjela mjernih metoda 4. Objasniti princip rada staklenog termometra 10. Definisati PH vrijednost i kako se mjeri 25. Objasniti princip rada Burdonove cijevi 19. Definisati protok fluida i navesti metode mjerenja 211 . Objasniti način mjerenja nivoa pomoću manometra 24. Na kom principu se zasniva mjerenje nivoa ultrazvučnim i kapacitativnim mjeračima 23. Objasniti razliku između strujne i zaustavne temperature 8.Objašnjenje i interpretacija rezultata. Zašto se instrumenti baždare 7. Standardi znanja koji se ocjenjuju na stručnom ispitu 1. Objasnite funkciju hidraulične kočnice 28. MJERENJE. Objasniti mjerenje strujnog pritiska 18. Navedi kriterijume za podjelu teromometara 9.Odluke o racionalnoj upotrebi materijala. .Poznavanje standarda i propisa i njihova pravilna upotreba.Uspješnost traženja i upotrebe podataka iz različitih izvora. Objasniti princip rada hidrostatičkog manometra 14. Metrološke karakteristike mjernih instrumenata 3. Na kom principu rade pneumatski mjerači nivoa i kako se vrši mjerenje 22. energije. Što je moment i kako se mjeri pomoću Pronijeve kočnice 27. AUTOMATIZACIJA I REGULACIJA 2. .2.Poznavanje pojmova.Poznavanje i poštovanje propisa sa područja zaštite na radu i zaštite okoline. . Kako se mjeri vlažnost gasa na osnovu mjerenja temperature tačke rose 36. Objasniti mjerenja temperature optičkim pirometrom 11. Definisati snagu i princip mjerenja snage 26. Objasniti mjerenje zaustavnog pritiska 20. .1.

Definisati energetski proces prvog reda 70. Objasniti uticaj izbora različitih regulatora na dinamičko ponašanje sistema regulisanja 79. Objasniti Najkvistov kriterijum stabilnosti 83. Izvesti prenosnu funkciju redne. Objasniti rad klipnih mjerača protoka 38. Kako se vrši stabilisanje sistema promjenom pojačanja 212 . Šta su specifična toplota i toplotni kapacitet 46. Koji su osnovni zadaci automatizacije 48. Koja je namjena zasuna. Kakva je razlika između sistema koji su definisani procesom prvog i drugog reda 74. Šta je objekat i koji su primjeri objekta 50. Proporcionalni regulator 76. Objasniti kriterijum Mihajlova 82. Nacrtati blok dijagrame. Šta je prenosna funkcija 56. kombinovanog sistema automatskog upravljanja 53. Navedi frekventne kriterijume stabilnosti 81. Objasniti nelinearnu statičku karakteristiku sistema 61. Šta je statička greška i kakva može biti 64. Objasniti proces drugog refa u sistemu regulisanja 73.37. Prikazati strukturni dijagram otvorenog. Objasniti u čemu je razlika između željenog kretanja. a gdje anemometar sa krilcima 44. stvarnog kretanja sistema ( primjer ) 80. Objasniti način mjerenja toplote pomoću kalorimetra 47. Objasniti značaj i funkciju preliva 41. Objasniti strukturni dijagram regulacijsko g kruga ( prenosnu funkciju. Objasniti proces prvog reda u sistemu regulisanja 72. Kakva je razlika između objekta i upravljačkog sistema 52. signal greške. redne. Objasniti rad rotacionih mjerača protoka 39. Kojim uređajima se mjeri brzina u turbinskim cjevovodima 43. Objasniti značaj La Plasove i Furijeove transformacije pri određivanju frekventne karakteristike sistema 65. Kako se određuje pojačanje redne sprege 62. Gdje se primjenjuju anemometar sa kašikom. Kako se određuje pojačanje sistema sa linearnom statičkom karakteristikom 60. Definisati energetski proces drugog reda 71. Šta predstavlja pojačanje sistema 59. Šta je fizički sistem i kako se simbolički prikazuje 49. Objasniti ponašanje proporcionalno – diferencijalno – integralnog regulatora 78. Objasniti uticaj pojačanja na stabilnost sistema i obratno 85. Šta je upravljanje 51. Objasniti ponašanje proporcionalno integralnog regulatora 77. Opisati rad Prantlove sonde 42. paralelne i povratne sprege 58. zatvorenog. statičku grešku ) 75. Kako se određuje pojačanje paralelne sprege sistema 63. Definisati režim rada sistema 66. Objasniti periodični režim rada sistema 68. Kada se može primijeniti Bodeov kriterijum stabilnosti 84. Objasniti odskočni odziv objekta i koji su njegovi osnovni pokazatelji 55. Navesti jedan primjer matematičkog modela objekta 69. Objasniti razliku između analize i sinteze sistema 54. dizni i Venturijeve cijevi 40. Na kom principu rade anemometri sa zgrijanom žicom 45. paralelne i povratne sprege 57. Objasniti stacionarni režim rada sistema 67.

Koje vrste strukturne sinteze sistema postoje 4.na ispitnom listu treba da budu tri pitanja. kombinovana po složenosti na odgovarajući način – da budu iz različitih taksonomskih kategorija i iz različitih tematskih oblasti.Kandidat ima pravo da se pripremi za ispit 20 minuta.86. Tip ispita . Šta predstavlja strukturna sinteza sistema 90.Ispit traje najviše 20 minuta. 5. 6.Za kandidate je za pripremu preporučena literatura i drugi izvori dati u Katalogu znanja i Godišnjem planu rada nastavnika.Detaljan spisak ispitnih pitanja sastavlja se na osnovu okvirnog spiska pitanja. . Objasniti uticaj vremenskih konstanti na stabilnost sistema 87. .Usmeno. Literatura i drugi izvori . prospekti i katalozi proizvođača opreme.dijagrami. Čemu služe i zašto se primjenjuju metode podešavanja parametara regulatora 89. . Dozvoljena pomagala Šeme. 213 . Objasniti stabilisanje sistema promjenom vremenskih konstanti 88. kako bi težina zadataka (zbirna) na svakom ispitnom listu bila ista. datih u Ispitnom katalogu. .

energije.Oprema za vodenu paru (reducir pritiska.Pregrijač pare. predstavljanju i argumentovanju stavova. Napojni rezervoar .Racionalno korišćenje materijala.Parna postrojenja. Cilj ispita . .2.Osnovni dijelovi kotlova.Samostalnost u komunikaciji.Regulator sagorijevanja.Samostalnost u uočavanju problema. .Proizvodnja pare. dimnjače.Samostalnost u komunikaciji.Ložišta i dimovodi sa plaštom i izolacijom. . . . njihovom rješavanju. . Vrste pare .Minimalna i stvarna količina vazduha. instrukcionih knjiga i podataka dostupnih sa Interneta. ostala armatura). 2. mjenjači protoka. .Sistematičnost pri izradi stručnog rada. 3. .Štetni uticaji produkata sagorijevanja. vremena. Spisak tema/zadataka Na osnovu oblasti odrađenih u toku praktične nastave. regulacioni ventil.Dispozicija dimnjaka. . Naziv ispitnog kataloga: ISPITNI KATALOG PRAKTIČNOG DIJELA STRUČNOG ISPITA STRUČNI RAD 2. . . cjevovoda do kotla i ostale prateće armature. teme stručnog rada su sljedeće: 1.Dati dispoziciju opreme rezervoar kondenzata. pravilna upotreba stručne terminologije.Pravilna upotreba literature. .Analitički pristup zadatoj temi.1. 3. 214 . . sistematičnost u radu. .Poznavanje propisa za obezbjeđenje zaštite na radu i zaštite okoline. . Sagorijevanje goriva . ISPITNI KATALOG ZA STRUČNI RAD 2.Stehiometrijska jednačina sagorijevanja. .Zagrijač vazduha. .Izvršiti izbor napojnog rezervoara na osnovu trajne produkcije pare. . predstavljanju i argumentovanju date teme. napojnog rezervoara i degazatora. .Isparivač kotla. .2.Vrste i karakteristike goriva. .Stepen povezanosti stručnoteoretskih i praktičnih znanja. kotlova sa priključcima. .2. Kotao .Prepoznavanje i analiza procesa i problema sa različitih aspekata. 4. ISPITNI KATALOG PRAKTIČNOG DIJELA STRUČNOG ISPITA STRUČNI RAD 1.Samostalnost u korišćenju literature i drugih izvora. predstavljanju i vrednovanju predloženih rješenja.

Turbinska postrojenja . sistema hlađenja uljne glave i radnog kola .Obustavljanje rada 13.Uređaji i oprema turbine 11.Gubici na lopaticama. Hidro turbine Uređaji i oprema turbine: . Gubici energije u turbini .Proračun količine svježeg goriva ..Gubici trenjem .Mjerno mjesto za mjerenje produkata sagorijevanja. ležajevi .Evidencija i kontrola radnih parametara mjernih i kontrolnih instrumenata u pogonu .Spoljašnja i unutrašnja korozija kotla .Kontrola unutrašnjeg stanja turbine . 5.Proračun maksimalne potrošnje goriva . lopatice.Havarija kotla 9. kućište sa dijafragmom.Održavanje spremnosti za pogon .Filtracija povratne vode 7. rotor.Razdjelnik vrele vode .Peltonova. Armatura kotlova . hlađenja i zaptivenosti . cijevne turbine .Uređaji za loženje kotla . Održavanje kotlova .Gubici zračenjem kućišta i cjevovoda 215 .Rezervoar omekšane vode .dijagonalna turbina. Kaplanova.Ekspander odsoljavanja kotla .Periodično čišćenje i pregled kotla .Glavni i pomoćni parovodi 6. Vrelovodno postrojenje . Fransisova.Razdjelnik povratne vode 10.Vrelovodni kotao .Evidentiranje i kontrola radnih parametara hidroagregata u pogonu 12.Zaštita kotla od korozije .Postupak dovođenja hidroagregata u radni položaj . Hemijska priprema vode .Parne.Kontrola podmazivanja. Turbine . Uređaji parnih kotlova .Pogonska. sigurnosna . kanalima .Uređaji za napajanje kotla .Održavanje i popravka ležajeva.Dispozicija armature kotla 8.

Gorionik .Postrojenja za obradu prirodnog gasa .Zaštita kondenzatora i kotla 17.Kvarovi kondenzatora 16. oprema za mjerenje i regulaciju.Regulacija snage .Zaštita gasovoda od korozije . regulator pritiska i prestrujnog prekidača. Kondenzacija i kondenzatori .Kontrola nepropustljivosti instalacije 20.Pregled i defektaža gasne opreme i armature na redukcionoj gasnoj liniji 22.Kotlovska gasna rampa 23. Postrojenja i sudovi za gas . potrošnje gasa.Rukovanje stanicom za obradu prirodnog gasa 19.Mašinski dio podstanice (izmjenjivač toplote.) . manometri i termometri .Dispozicija mjernoregulacione gasne stanice .Kvarovi rotora turbine .14.Značaj kondenzacije . Sistem regulisanja turbine .Oprema i armatura na gasnoj rampi 24.Kondenzatori .Kvarovi ležaja .Praćenje parametara pri transportu prirodnog gasa (pritisak. komunikaciona oprema 18.Održavanje kondenzatora u pogonu .Vodeni udari turbine .Kontrola protoka gasa. Mjernoregulacione gasne stanice .Elektroenergetski dio podstanice i energetska oprema. Transport prirodnog gasa .Armatura i cjevovodi na liniji .Sudovi za uskladištavanje tečnog naftnog gasa 216 . Kvarovi turbine . Mjerenje linija gasnih stanica .Postrojenje za dogorijevanje gasa .Puštanje i zaustavljanje gorionika .Sistem osiguranja od prekoračenja broja obrtaja 15. Redukciona linija gasnih stanica .Vibracija turbine .Princip rada postrojenja . temperatura i dr.Regulacija broja obrtaja . Obrada prirodnog gasa .Rukovanje postrojenja za odorizaciju gasovitih goriva 21. Toplotne podstanice .Kvarovi lopatica i dijafragme . regulacioni ventil) .

Stručni rad obuhvata teorijsko objašnjenje zadate teme u vidu pismenog rada.Mjerna linija . Ekspolatacija i održavanje termoenergetskih postrojenja .Zaustavljanje postrojenja (kompresora.Regulaciona linija .Filtriranje gasa . 217 .Video projektor .- Sredstva za komercijalni transport Rukovanje opremom za pretakanje Postupak ispitivanja sudova pod pritiskom Tehnički propisi i uslovi za rukovanje i promet tečnog gasa 25. 5.Sprovođenje stručnog rada i ocjenjivanje učenika se obavlja u skladu sa Pravilnikom o polaganju završnih i stručnih ispita. .Puštanje u pogon mjernoregulacionih stanica .Rukovanje i ekspolatacija gasnih postrojenja i instalacija 27.Poremećaji i njihovo otklanjanje u toku eksploatacije postrojenja 26.Stručni rad se radi pod nadzorom mentora. ventilatora) 4.Grafički prikazi 6.Puštanje u rad . Uputstvo za sprovođenje stručnog rada . motora SUS. Literatura i drugi izvori .Održavanje parametara .Priprema i puštanje blokova u rad . što mentor garantuje svojim potpisom. Eksploatacija i održavanje pneumoenergetskih postrojenja . Dozvoljena pomagala . .Računar . Gasna postrojenja .Za kandidata je za pripremu preporučena literatura i drugi izvori objavljena u Katalogu znanja i Godišnjem planu rada nastavnika.Grafoskop .

elektronike pismenih vježbi Provjera znanja vrši se usmenim putem i pomoću 5. Strani jezik II Usmenim i pismenim putem Provjera znanja vrši se usmenim putem Provjera znanja vrši se usmenim putem. pomoću 3. projektnih zadataka Provjera znanja vrši se usmenim putem. grafičkih 1. pomoću Mjerenje.3. radova na vježbama Osnovi elektrotehnike i Provjera znanja vrši se usmenim putem i pomoću 4. 5. pomoću 7. radova na vježbama. Termodinamika i termotehnika pismenih vježbi. 6. projektnih zadataka Provjera znanja vrši se usmenim putem. pomoću Tehničko crtanje sa mašinskim pismenih vježbi. elementima radova Provjera znanja vrši se usmenim putem i pomoću 2. 3. pomoću pismenih vježbi. radova na vježbama. Energetska postrojenja i procesi pismenih vježbi. pomoću 8. Mehanika pismenih vježbi. radova na vježbama. projektnih 9. radova na vježbama. pomoću 6. OBAVEZNI NAČINI PROVJERAVANJA ZNANJA Redni Naziv predmeta Obavezni načini provjeravanja znanja broj Provjera znanja vrši se usmenim putem. automatizacija i pismenih vježbi. Osnove preduzetništva 11. Hidraulika i pneumatika pismenih vježbi. regulacija zadataka 10. 2. projektnih zadataka Provjera znanja vrši se usmenim putem. Mašinski materijali pismenih vježbi Provjera znanja vrši se usmenim putem. 4. 7. radova na vježbama. Praktična nastava IZBORNA NASTAVA 1. praktičan rad na vježbama Ekologija i zažtita životne sredine Provjera znanja vrši se usmenim putem Poslovna komunikacija Organizacija rada i sistem kvaliteta Mehatronika Industrijska proizvodnja Energetska efikasnost Provjera znanja vrši se usmenim putem Provjera znanja vrši se pismenih vježbi Provjera znanja vrši se pismenih vježbi Provjera znanja vrši se pismenih vježbi Provjera znanja vrši se pismenih vježbi usmenim putem i pomoću usmenim putem i pomoću usmenim putem i pomoću usmenim putem i pomoću 218 . Tehnologija obrade pismenih vježbi Provjera znanja vrši se usmenim putem.

Individualni program omogućava prilagođeno izvođenje kako bi učenici dostigli propisani stručni standard u svim predmetima. pismeno.Odrasli ne polažu međuispit iz uspješnosti praktičnog obrazovanja. koje obavlja učesnik obrazovanja.Špecijalista mašinstva (diploma specijalističkih elementima studija -240 ECTS) . . automatizacija i regulacija. .pismenog ispita iz maternjeg jezika i književnosti.Diplomirani profesor mašinstva Tehničko crtanje sa mašinskim 1. NAČIN PRILAGOĐAVANJA UČENICIMA SA POSEBNIM POTREBAMA .Za završetak srednjeg stručnog obrazovanja u četvorogodišnjem trajanju za obrazovni program Mašinski tehničar za energetiku. praktični rad). .Diplomirani profesor mašinstva 2.usmenog ispita iz stručno teorijskog predmeta: Energetska postrojenja i procesi i Mjerenje.U sljedeći razred prelaze učenici koji su na kraju školske godine pozitivno ocijenjeni iz svih predmeta tog razreda.4.izradi prilagođen program praktičnog obrazovanja s obzirom na poslove i zadatke. određeni obrazovnim programom. . . NAČIN PRILAGOĐAVANJA PROGRAMA OBRAZOVANJU ODRASLIH . koji time prestaju biti uslov za završetak obrazovanja.Za odrasle ne vrijede uslovi za napredovanje koji su određeni u programima nego uslovi. . da: .Provjeravanje znanja se izvodi putem ispita.Diplomirani mašinski inženjer . potrebno je završiti četvrtu godinu obrazovanja sa pozitivnim ocjenama iz svih nastavnih predmeta i položiti stručni ispit.iz nastavnog plana se izostavljaju predmeti fizičko vaspitanje i slobodne aktivnosti. pri čemu se uzimaju u obzir načini provjeravanja znanja (usmeno.Specijalista mašinstva (diploma specijalističkih studija -240 ECTS) 219 . Mašinski materijali .Škola je obavezna da: . koja je predviđena nastavnim planom obrazovnog programa Mašinski tehničar za energetiku. PROFIL STRUČNE SPREME NASTAVNIKA I STRUČNIH SARADNIKA Redni Profil stručne spreme nastavnika i stručnih Naziv predmeta broj saradnika . . koje utvrdi škola u nacrtu izvođenja obrazovnog programa za odrasle. 6.odraslim ponudi sportske aktivnosti kojima se odrasli mogu dobrovoljno priključiti. vježbe. 7.Diplomirani mašinski inženjer .Stručni ispit za obrazovni program Mašinski tehničar za energetiku sastoji se iz: . USLOVI ZA NAPREDOVANJE I ZAVRŠETAK OBRAZOVNOG PROGRAMA .U skladu sa zakonom o usmjeravanju djece sa posebnim potrebama (u roku od mjesec dana) škola bi izradila individualni program (nacrt) uzimajući u obzir odluku o usmjerenju. .pismenog ispita matematike ili stranog jezika. .stručnog rada sa odbranom. .Programi stručnog obrazovanja koji su pripremljeni za mlade izvode se i za odrasle u skladu sa polaznim osnovama za prilagođavanje izvođenja obrazovnih programa obrazovanju odraslih tako. . 5. . realizovali slobodne aktivnosti i ako su obavili profesionalnu praksu.

alatničar. 3. Strani jezik II Ekologija i zaštita životne sredine Poslovna komunikacija Organizacija rada i sistem kvaliteta 4.Specijalista mašinstva (diploma specijalističkih studija -240 ECTS) . automatizacija i regulacija 9.Redni broj 3. mašinbravar ili alatničar). 2.Profesor stranog jezika i književnosti Diplomirani biolog Diplomirani inženjer pejzažne arhitekture Diplomirani psiholog Diplomirani pedagog Diplomirani sociolog Diplomirani mašinski inženjer Specijalista mašinstva (diploma specijalističkih studija -240 ECTS) 11.Diplomirani mašinski inženjer . Osnove preduzetništva . Hidraulika i pneumatika 7. mehaničar za održavanje mašina i alatki) .U prvoj i drugoj godini. Praktična nastava IZBORNA NASTAVA 1. Termodinamika i termotehnika Mjerenje. 220 . Energetska postrojenja i procesi 8.Diplomirani ekonomista . VI stepen iz područja mašinstva i obrade metala (sa stečenim najmanje III stepenom stručne spreme: bravar.Za III i IV razred . Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika Diplomirani mašinski inženjer Diplomirani profesor mašinstva Specijalista mašinstva (diploma specijalističkih studija -240 ECTS) Diplomirani inženjer elektrotehnike Specijalista elektrotehnike (diploma specijalističkih studija -240 ECTS) Diplomirani mašinski inženjer Diplomirani profesor mašinstva Specijalista mašinstva (diploma specijalističkih studija -240 ECTS) Diplomirani mašinski inženjer Diplomirani profesor mašinstva Specijalista mašinstva (diploma specijalističkih studija -240 ECTS) Diplomirani mašinski inženjer Diplomirani profesor mašinstva Specijalista mašinstva (diploma specijalističkih studija -240 ECTS) Diplomirani mašinski inženjer Specijalista mašinstva (diploma specijalističkih studija -240 ECTS) Diplomirani mašinski inženjer Specijalista mašinstva (diploma specijalističkih studija -240 ECTS) 10. Tehnologija obrade 6. V stepen stručne spreme (bravar. Osnovi elektrotehnike i elektronike 5. Naziv predmeta - Mehanika 4.

. Tehničko crtanje sa mašinskim elementima Mašinski materijali Mehanika Osnovi elektrotehnike i elektronike Tehnologija obrade Hidraulika i pneumatika I II I I II I II II II III II III IV 8. Industrijska proizvodnja 7. 4. 7.Obrazovni program se organizuje i izvodi u školskom obliku.Redni broj Naziv predmeta - 5. 8. BROJ ČASOVA PO GODINAMA OBRAZOVANJA I VRSTAMA NASTAVE Broj časova kod kojih Vrsta nastave se odjeljenje dijeli u Redni Ukupno Naziv predmeta Razred grupe broj časova T V P T V P 1. Energetska efikasnost Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika Diplomirani mašinski inženjer Diplomirani inženjer elektrotehnike Specijalista mašinstva (diploma specijalističkih studija -240 ECTS) Specijalista elektrotehnike (diploma specijalističkih studija -240 ECTS) Diplomirani mašinski inženjer Specijalista mašinstva (diploma specijalističkih studija -240 ECTS) Diplomirani mašinski inženjer Specijalista mašinstva (diploma specijalističkih studija -240 ECTS) 8. 2. OBLIK ORGANIZACIJE IZVOĐENJA OBRAZOVNOG PROGRAMA . 3. 5. Energetska postrojenja i procesi 9. Termodinamika i termotehnika Mjerenje. Mehatronika 6. automatizacija i regulacija III IV III IV 108 144 72 72 72 72 72 72 72 72 108 144 132 72 66 72 99 221 72 72 72 48 48 72 72 72 56 56 72 72 66 48 44 52 69 36 72 24 24 36 72 16 16 36 72 66 24 22 20 30 6. 1.

7. 4. ali je uslov za završetak razreda. 9.Profesionalna praksa se izvodi u radionicama. II i III razreda nakon završetka nastavne godine obavljaju profesionalnu praksu u trajanju od 10 dana u skladu sa nastavnim planom. Ekologija i zaštita životne sredine Poslovna komunikacija Organizacija rada i sistem kvaliteta Mehatronika Industrijska postrojenja Energetska efikasnost 1. . 3. Praktična nastava IZBORNA NASTAVA II III IV 2. . . . 6. . Strani jezik ii I II III IV III IV III IV III IV 58 60 72 72 72 72 72 72 72 66 14 12 T– Teorijska nastava. koje raspolažu kadrovskim i materijalnim uslovima.Profesionalna praksa se ne ocjenjuje. . PROFESIONALNA PRAKSA .Dnevnik profesionalne prakse potpisuje lice zaduženo za realizaciju programa. u skladu sa obrazovnim programom.Učenici I.Redni broj 10. 222 . Naziv predmeta Osnove preduzetništva Razred Ukupno časova T 66 144 144 180 198 72 72 72 66 72 72 72 72 72 72 72 72 72 72 Vrsta nastave V P Broj časova kod kojih se odjeljenje dijeli u grupe T V P IV I II III IV I 66 144 144 180 198 144 144 180 198 11.Za izradu programa profesionalne prakse i njenu realizaciju zadužena je škola. 5.Podatke o profesionalnoj praksi (ime i prezime. mjesto i vrijeme izvođenja) evidentiraju se u posebnim rubrikama u odjeljenskim knjigama.U dnevniku po danima upisuje sadržaje rada. . P– Praktična nastava. V– Vježbe.Program profesionalne prakse mora biti u korelaciji sa programom stručno teorijskih predmeta i praktične nastave. .O realizaciji programa profesionalne prakse učenik je obavezan da vodi dnevnik profesionalne prakse.

SPISAK UČESNIKA KOJI SU UČESTVOVALI U IZRADI OBRAZOVNOG PROGRAMA . sajmu knjiga i dr.Slobodne aktivnosti su sastavni dio nastavnog plana i obrazovnog programa.Sadržaji po izboru: učešće u raznim sekcijama (sportska. pozorišne. muzičke predstave i likovne izložbe. Nikšić. muzejima. Podgorica. a u IV 33 časa godišnje).Program slobodnih aktivnosti radi škola. Internet klub i dr). . posjeta istorijskim spomenicima. ali su učenici obavezni da realizuju sadržaje slobodnih aktivnosti. SLOBODNE AKTIVNOSTI . 11.Socijalni rad učenika. Srednja stručna škola »Ivan Uskoković«.D.10.sadržaji vezani za opšteobrazovno područje: dani sporta. filmske.Koncepcija slobodnih aktivnosti zasniva se na tome da doprinesu rasterećenju. prošire i prodube znanja i kompetencije.R. II i III razredu po 36 časova. prva pomoć.Okvirni program slobodnih aktivnosti je sastavni dio godišnjeg plana rada škole. . Efović. dramska. 223 .Podgorica. likovna. . . . Centar za stručno obrazovanje. . polazeći od utvrđenog broja časova u Nastavnom planu (u I. Podgorica.V. informatička. posjete sajmovima informatike. Draganić. Srednja stručna škola „Ivan Uskoković“. saobraćajni propisi. .Obavezni sadržaji vezani za stručnoteorijsko područje: posjete institucijama i preduzećima koja su stručno vezana s obrazovnim programom koji se realizuje. ekološke aktivnosti. ali i da upotpune. . muzička. literarna.Uspješnost na slobodnim aktivnostima se ne ocjenjuje.Koprivica. . Radulović. . a da pomognu njihovu socijalizaciju. a sastoji se iz tri cjeline: .Program slobodnih aktivnosti je sastavni dio godišnjeg plana rada škole.S. . tehnike i nastavne tehnologije. učešće na stručnim predavanjima i takmičenjima u poznavanju određenih oblasti. Prva stručna škola.