การวิเคราะห์การประหยัดจากการกระจุกตัว (economies of agglomeration) กรณีศึกษา Food Valley

ดร.ไพรัช พิบูลย์รุ่งโรจน์
คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
ที่มา
การประหยัดจากการกระจุกตัว หมายถึง ประโยชน์ที่ได้รับเพิ่มขึ้นเมื่อหน่วยธุรกิจหรือปัจเจกบุคคลตั้งอยู่ใกล้เคียงกับ
หน่วยธุรกิจหรือบุคคลอื่นๆ ภายในเมืองหรือภายในนิคมอุตสาหกรรม (Glaeser, 2010) โดยประโยชน์ดังกล่าวนั้นมัก
จะเป็นการลดต้นทุนด้านโลจิสติกส์ โดยเฉพาะ ต้นทุนการขนส่งสินค้า และต้นทุนการติดต่อสื่อสาร ดังนั้นต้นทุนโลจิ
สติกส์จึงมีความสำคัญต่อประโยชน์จากการกระจุกตัว อย่างไรก็ตามเมื่อเทคโนโลยีมีการพัฒนามากขึ้นต้นทุนโลจิสติ
กส์ย่อมลดลงซึ่งน่าจะส่งให้การประหยัดจากการกระจุกตัวมีความสำคัญน้อยลง ทว่างานวิจัยในปัจจุบันกลับพบว่าการ
ประหยัดจากการกระจุกตัวนั้นยังมีความสำคัญอย่างมาก โดยเฉพาะในเมืองขนาดใหญ่ (Mega cities) หรือนิคม
อุตสาหกรรม (Industrial clusters) ทั้งนี้เนื่องจากการกระจุกตัวยังสร้างประโยชน์อื่นๆ อีกเช่น การแบ่งปันและ
ถ่ายเทความรู้ (Knowledge spillovers)
ข้อมูล
การศึกษาการประหยัดจากการกระจุกตัวนั้นจำเป็นที่จะต้องใช้ข้อมูลของหน่วยธุรกิจหรือบุคคล ในเชิงภูมิศาสตร์ด้วย
โดยข้อมูลที่มักจะใช้คือ รหัสไปรษณีย์ของที่ตั้งของธุรกิจหรือบุคคลที่ศึกษา เพื่อที่จะใช้สามารถคำนวนการกระจุกตัว
โดยข้อมูลที่ใช้นั้นสามารถแบ่งออกได้ดังนี้
1.

ระดับของการประหยัดจากการกระจุกตัว
ความสำเร็จของการประหยัดจากการกระจุกตัวสามารถวัดได้โดยตรงเช่น ผลิตภาพ (Productivity) หรือโดย
อ้อมผ่านตัวแปรอื่นๆ เช่น ค่าจ้างแรงงาน ราคาที่ดิน ราคาบ้าน จำนวนประชาการ และระดับการจ้างงาน ซึ่ง
ควรจะมีค่าที่สูง

2.

ที่มาของการประหยัดจากการกระจุกตัว
กลไกที่ก่อให้เกิดการประหยัดจากการกระจุกตัวได้แก่ ต้นทุนโลจิสติกส์ที่ลดลง เช่น ต้นทุนการขนส่งสินค้า
ต้นทุนในการติดต่อสื่อสาร

3.

ต้นทุนของการกระจุกตัว
แม้การการกระจุกตัวจะสร้างประโยชน์ต่างๆ แต่ก็มีต้นทุนเช่นกัน เช่น มลพิษที่สูงขึ้น (ระดับของสารพิษ ใน
แหล่งต่างๆ เช่น อากาศ หรือ น้ำ) รวมทั้งต้นทุนของการเดินทางสัญจรของผู้คนที่ย่อมจะสูงขึน้ เช่นกัน (ราคา
ค่าโดยสารขนส่งมวลชน ต้นทุนการเดินทางจริง)

เครื่องมือวิเคราะห์
การศึกษาปัจจัยทีส่งผลต่อระดับของการประหยัดจากการกระจุกตัวสามารถวัดได้โดยใช้เครื่องทางเศรษฐมิติ
(Econometrics) ต่างๆ เช่น OLS regression สำหรับการศึกษาสาเหตุและผลลัพธ์ขั้นต้น หรือ Structural
Equation Model สำหรับการศึกษากลไกของการประหยัดจากการกระจุกตัว

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful