OBRAZOVNI PROGRAM

MAŠINSKI TEHNIČAR ZA ENERGETIKU

SADRŽAJ OPŠTI DIO ................................................................................................... 3  1. NAZIV PREDMETA: MAŠINSKI TEHNIČAR ZA ENERGETIKU ....................................... 3  2. NASTAVNI PLAN ........................................................................................ 3  POSEBNI DIO ................................................................................................ 5  1. PREDMETNI PROGRAMI ................................................................................ 5  1.1. OPŠTEOBRAZOVNI PREDMETI ...................................................................... 5  1.2. STRUČNO TEORIJSKI PREDMETI .................................................................. 6  1.2.1. TEHNIČKO CRTANJE SA MAŠINSKIM ELEMENTIMA .......................................... 6  1.2.2. MAŠINSKI MATERIJALI .......................................................................... 14  1.2.3. MEHANIKA ........................................................................................ 18  1.2.4. ELEKTROTEHNIKA SA ELEKTRONIKOM ...................................................... 24  1.2.5. TEHNOLOGIJA OBRADE ........................................................................ 33  1.2.6. HIDRAULIKA I PNEUMATIKA ................................................................... 43  1.2.7.ENERGETSKA POSTROJENJA I PROCESI ...................................................... 53  1.2.8.TERMODINAMIKA I TERMOTEHNIKA ........................................................... 86  1.2.9. MJERENJE, AUTOMATIZACIJA I REGULACIJA .............................................100  1.2.10. PREDUZETNIŠTVO ............................................................................120  1.2.11.C. PRAKTIČNA NASTAVA .....................................................................126  1.3.1. STRANI JEZIK II .................................................................................159  1.3.2. EKOLOGIJA I ZAŠTITA ŽIVOTNE SREDINE ..................................................160  1.3.3. POSLOVNA KOMUNIKACIJA ...................................................................165  1.3.4. ORGANIZACIJA RADA I SISTEM KVALITETA ................................................172  1.2.5. MEHATRONIKA ..................................................................................183  1.3.6. INDUSTRIJSKA POSTROJENJA ...............................................................193  1.3.7. ENERGETSKA EFIKASNOST ...................................................................201  2. STRUČNI ISPIT ........................................................................................208  2.1. ISPITNI KATALOZI ZA STRUČNO -TEORIJSKI DIO ISPITA ...................................208  2.1.1. ENERGETSKA POSTROJENJA I PROCESI ....................................................208  2.1.2. MJERENJE, AUTOMATIZACIJA I REGULACIJA .............................................211  2.2. ISPITNI KATALOG ZA STRUČNI RAD ...........................................................214  2.2.1. ISPITNI KATALOG PRAKTIČNOG DIJELA STRUČNOG ISPITA, STRUČNI RAD ..........214  3. OBAVEZNI NAČINI PROVJERAVANJA ZNANJA ..................................................218  4. USLOVI ZA NAPREDOVANJE I ZAVRŠETAK OBRAZOVNOG PROGRAMA.....................219  5. NAČIN PRILAGOĐAVANJA UČENICIMA SA POSEBNIM POTREBAMA .........................219  6. NAČIN PRILAGOĐAVANJA PROGRAMA OBRAZOVANJU ODRASLIH ..........................219  7. PROFIL STRUČNE SPREME NASTAVNIKA I STRUČNIH SARADNIKA ..........................219  8. OBLIK ORGANIZACIJE IZVOĐENJA OBRAZOVNOG PROGRAMA ..............................221  9. PROFESIONALNA PRAKSA ..........................................................................222  10. SLOBODNE AKTIVNOSTI ..........................................................................223 

2

OPŠTI DIO 1. Naziv programa: MAŠINSKI TEHNIČAR ZA ENERGETIKU 2. Nastavni plan
I Nastavni predmeti grupe predmeta sed. god. Opšte obrazovni predmeti Maternji jezik i književnost 3 108 Matematika 3 108 Strani jezik 2 72 Informatika 2 72 Fizičko vaspitanje 2 72 Društvena grupa predmeta 1. Istorija 2 72 2. Geografija 3. Sociologija Prirodna grupa predmeta 1. Fizika 2. Hemija 2 72 UKUPNO A 16 576 B Stručno-teorijski predmeti Tehničko crtanje sa 1. 3 108 mašinskim elementima 2. Mašinski materijali 2 72 3. Mehanika 2 72 Elektrotehnika sa 4. 2 72 elektronikom 5. Tehnologija obrade 6. Hidraulika i pneumatika Energetska postrojenja i 7. procesi Termodinamika i 8. termotehnika Mjerenje, automatizacija 9. i regulacija 10. Preduzetništvo UKUPNO B 9 324 C Praktična nastava 4 144 D Slobodne aktivnosti 1 36 E Izborna nastava 2 72 1. Strani jezik 2 72 Ekologija i zaštita životne 2. 2 72 sredine 3. Poslovna komunikacija Organizacija rada i sistem 4. kvaliteta 5. Mehatronika 6. Industrijska postrojenja 7. Energetska efikasnost F Profesionalna praksa 10 dana G Sedmični broj časova 32 H Broj radnih sedmica 36 Ukupno (A+B+C+D+E) = 4512 Redni Broj A 1. 2. 3. 4. 5. II sed. 3 3 2 2 2 2 14 god. 108 108 72 72 72 2 72 504 12 432 10 330 72 sed. 3 3 2 2 III god. sed. 108 108 72 72 3 3 2 2 IV god. 99 99 66 66 Ukupno 459 423 282 72 282 72 72 72 72 72 1842 108 2 2 2 2 3 72 72 72 72 108 2 4 2 2 11 4 1 2 2 2 396 144 36 72 72 72 2 72 2 2 2 2 32 33 72 66 66 66 2 72 2 72 2 72 10 dana 32 36 10 5 1 4 2 72 144 72 72 360 180 36 144 72 4 2 3 2 11 6 1 4 2 132 66 99 66 363 198 33 132 66 72 144 144 72 144 384 138 171 66 1443 666 141 420 282 72 72 144 138 138 138 30 141

10 dana 32 36

3

3. Ciljevi i zadaci obrazovnog programa - Osposobljavanje za planiranje, pripremanje, rad i provjera kvaliteta obavljenog posla. - Posjedovanje osnovnih znanja o propisima, normativima i standardima u energetici. - Osposobljavanje za analizu tehničke dokumentacije energetskih sistema. - Planiranje i terminiranje montaže energetskih postrojenja. - Učestvovanje u montiranju termoenergetskih postrojenja. - Učestvovanje u montiranju gasoenergetskih i pneumoenergetskih postrojenja. - Učestvovanje u montiranju hidroenergetskih postrojenja. - Učestvovanje u montaži nekonvencionalnih energetskih postrojenja. - Planiranje optimalnog vođenja postrojenja sa stanovišta ekonomičnosti i sigurnosti. - Osposobljavanje za izradu plana regulacije, održavanja i remontovanja postrojenja i uređaja. - Posjedovanje sistematičnosti i odgovornosti u radu. - Poznavanje jednog stranog jezika. - Posjedovanje informatičke pismenosti. - Racionalno korišćenje sredstava za rad, materijala, energije i vremena. - Osposobljavanje za primjenu propisa zaštite na radu i zaštite okoline. 4. Uslovi za upis, odnosno uključivanje u program za obrazovanje odraslih - U srednje stručno obrazovanje u četvorogodišnjem trajanju mogu se upisati lica koja su završila osnovnu školu ili završila dvogodišnju stručnu školu. - U redovno obrazovanje mogu se upisati i lica koja nijesu starija od 17 godina, izuzetno lica do 18-te godine uz odobrenje Nastavničkog vijeća škole. - Lica koja su napunila 18 godina uključuju se u program za obrazovanje odraslih. 5. Trajanje obrazovanja - Obrazovanje po obrazovnom programu Mašinski tehničar za energetiku traje četiri godine. 6. Prohodnost - U redovnom obrazovanju učenici napreduju u viši razred ako su iz svih predmeta tekuće godine postigli pozitivnu ocjenu i obavili profesionalnu praksu. - Lica koja su završila dvogodišnju stručnu školu mogu se upisati u drugi ili treći razred s obzirom na vrstu programa prethodnog obrazovanja uz polaganje dopunskih i diferencijalnih ispita. - Odrasli napreduju po programu u skladu sa planom za izvođenje obrazovnog programa za odrasle koji donosi škola. 7. Obrazovanje koje se stiče - Završetkom obrazovnog programa učenik stiče srednje stručno obrazovanje u četvorogodišnjem trajanju – MAŠINSKI TEHNIČAR ZA ENEGETIKU

4

1.1.2. MATERNJI JEZIK I KNJIŽEVNOST 1.10. FIZIČKO VASPITANJE 1. STRANI JEZIK 1.1.8. GEOGRAFIJA 1.1.9.6.1.1. OPŠTEOBRAZOVNI PREDMETI 1.1. INFORMATIKA 1. ISTORIJA 1.1.1. HEMIJA 1.1.1.1.5.4. FIZIKA Napomena: Katalozi opšteobrazovnih programa su u nadležnosti Zavoda za školstvo.7.POSEBNI DIO 1. MATEMATIKA 1. PREDMETNI PROGRAMI 1. 5 . SOCIOLOGIJA 1.3.

Upoznavanje sa pojmom i vrstama projekcija.tehnološke dokumentacije. tabela. Opšti ciljevi nastave . . estetiku i urednost u rješavanju raznih zadataka i stvaranju navika za planski. TEHNIČKO CRTANJE SA MAŠINSKIM ELEMENTIMA 1. propisa.Razumijevanje smisla za tačnost.Upoznavanje sa vrstama.Ovladavanje stručnom terminologijom neophodnom za komunikaciju u struci. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave Vrste nastave Praktična Teorija Vježbe nastava 72 36 Razred I II III IV Ukupno Ukupno 108 72 36 108 3. STRUČNO .Uočavanje i shvatanje funkcionalne međuzavisnosti elemenata.TEORIJSKI PREDMETI 1. . dijagrama. pravilima.1. standardima i simbolima koji se upotrebljavaju u tehničkom crtanju.Crtanje jednostavnih tehničkih crteža mašinskih elemenata i manjih sklopova u skladu sa standardima. . sklopova i mehanizama. .Upoznavanje sa tehnologijom. .1. šema i tehničke dokumentacije.Čitanje i razumijevanje tehničkih crteža. . preciznost.2. .Poštovanje standarda tehničkog crtanja. uputstava.Izrada tehničko. 6 . .Razvijanje ekološke svijesti za očuvanjem životne sredine. svojstvima i primjenom mašinskih elemenata. .Razvijanje odgovornosti i preciznosti u radu. Naziv predmeta: TEHNIČKO CRTANJE SA MAŠINSKIM ELEMENTIMA 2.2. . organizovani i samostalni rad uopšte. .

Konstruiše krive linije (elipsu.Crta projekcije tačke na jednu.Razvija preciznost i .Crtanje projekcija na osnovu izometrijskog izgleda i dopunjavanje pogleda .Spaja prave linije lukom datog polupriječnika .Upotreba linija .Crta simetrale duži geometrijske i uglova konstrukcije .Navodi i nabraja urednost normalne prave osnovne . dvije i tri ravni . petougao...) Osnovi nacrtne geometrije .Razlikuje centralno .Projekcija tijela i crtanje tijela u izometriji na osnovu projekcija .Nacrtati jedan crtež sa osnovnim zaglavljem (rad olovkom) .Upoznaje se sa kulturu tehničko crtanje priborom za .Ispisuje tehničko pismo i sastavnice .Razvija tehničku . zaglavlja .Upoznaje se sa tehničkim pismom Geometrijske konstrukcije . trougao.Razlikuje koso i pojmom kosog i ortogonalno ortogonalnog projiciranje projiciranja . .4.Poznaje vrste tehničko crtanje tehničkih crteža.Nacrtati tehničko pismo (rad olovkom) Vježbe: .Upoznaje se sa .Crta projekcije osnovnih geometrijskih likova (kvadrat. vrste i sastavnice tehničkih crteža.Razvija tehničku . šestougao.Dijeli duži na n jednakih dijelova ..Rukuje priborom za . kvadrat.I grafički rad (figura) Vježbe: . razmjere.Crta projekcije duži u opštem i specijalnom položaju .Upoznaje razmjeru. hiperbolu . zaglavlja standarde.Konstruiše pravilne poligone (trougao. Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi Razred: PRVI Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik Osnovi tehničkog crtanja .Upoznaje pojam i kulturu i paralelno vrste projiciranja projiciranje . krug) u opštem i Preporuke za izvođenje nastave Vježbe: .Crtanje geometrijskih konstrukcija . parabolu.Crta paralelne i ..Crtanje presjeka geometrijskih tijela i mreže tijela 7 .) .

Crtanje izometrijskog izgleda predmeta na osnovu ortogonalnih izgleda .Određivanje nalijeganja .Određivanje tolerancija iz tabela .Unošenje tolerancijskih mjera 8 . broj izgleda poglede.Razvija sposobnost ocjenjivanja i vrednovanja sopstvenog rada Vježbe: .Određuje potreban projiciranje. izglede i .Objašnjava pravouglo crtanja izgleda (ortogonalno) .Upoznaje se sa tolerancijskog osnovnim vrstama polja nalijeganja .Crta projekcije geometrijskih tijela u opštem i specijalnom položaju .Upoznaje osnovne određuje pojmove o tolerancije tolerancijama .Crtanje trećeg izgleda na osnovu dva data .Upoznaje se sa .Informativni ciljevi i sadržaji učenik Formativni ciljevi učenik specijalnom položaju .Sa crteža čita i .Dopuna nedovršenih izgleda . šrafiranju i uprošćenjima pri crtanju Tolerancije i nalijeganja .Za pojedine vrste .Upoznaje se sa linije i označava crtanjem predmeta vrijednosti kota na na tehničkim crtežu crtežima .Određuje postupak .Crta kotne i njihov raspored pomoćne kotne .Razvija smisao za preciznost . razreza i detalja.Crta jednostavne elemente u ortogonalnoj projekciji i aksonometriji Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave Tehničko crtanje .Crta u izometriji jednostavne elemente na osnovu ortogonalnih projekcija .Iz tabele čita dužinskih mjera vrijednosti .Razvija svijest o potrebi kvalitetnog rada Vježbe: .Upoznaje osnovna načela kotiranja i elemente kotiranja .Upoznaje se sa presjecima i razrezima.Obašnjava veličine odstupanja za i položaj zadate tolerancije i tolerancijskih polja izračunava veličinu . vrstama presjeka.

Nacrtati navojnu vezu Vježbe: .Objašnjava vrste zakivaka.Upoznaje se sa označava navoje crtanjem.Vrši skiciranje .Upoznaje se sa uprošćenim crtanjem zavarenih spojeva .Upoznaje se sa uprošćenim crtanjem zupčanika i lančanog prenosa Izrada i razrada crteža .Nacrtati crtež na osnovu skice mašinskog dijela .Uprošćeno crta 9 .Informativni ciljevi i Formativni ciljevi sadržaji učenik učenik nalijeganja izborom tolerancija određuje preklop i nalijeganja ili zazor .Upotrebljava instrumente i mjerne pribor za snimanje instrumente i mašinskih dijelova pribor za snimanje mašinskih dijelova Nerazdvojivi spojevi . kotira i .Crtanje zavarenih spojeva .Crtanje zakovanih spojeva .Definiše način pripreme pozicija za primjenu odgovarajuće veze .Nacrtati potreban presjek koji crtež predmeta čini jasnijim Vježbe: .Upoznaje se sa presjeka vrstama presjeka i .Crta poseban i šrafiranjem djelimičan izgled presjeka predmeta Crtanje mašinskih elemenata .Navodi podjelu i vrste nerazdvojivih spojeva i njihovu primjenu .Dimenzionisanje zakovanog spoja kao i izbor zakovica iz tablica .Objašnjava vrste Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave Vježbe: .Navodi mjerne .II grafički rad (model mašinskog djela koga treba snimiti i nacrtati crtež) . način zakivanja i primjenu .Upoznaje se sa mašinskih dijelova.Shvata značaj postizanja odgovarajućeg kvaliteta urađenog posla Vježbe: . postupkom izrade izrada skice skice .Upoznaje tolerancije kvaliteta površine Presjeci mašinskih djelova . kotiranjem i označavanjem navoja .Izrada crteža sklopa .Pronalazi primjere primjene nerazdvojivih spojeva .Upoznaje se sa tolerancijama oblika i položaja .Crta.Crta razne vrste .

Iz tablica bira vijke i navrtke .Vrši proračun za različite vrste spojeva Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave .Upoznaje se sa spojevima pomoću klinova .Objašnjava opterećenja. deformacije kod Formativni ciljevi učenik različite vrste spojeva .Odabira način osiguranja navojnih veza od odvrtanja .Pronalazi primjere primjene razdvojivih spojeva .Upoznaje se sa oblikovanjem i proračunom lijepljivih spojeva Razdvojivi spojevi .Upoznaje veze s glavčinama .Upoznaje veze čivijama Elastične veze . torzione i prstenaste opruge .Bira odgovarajuću vezu u zavisnosti od uslova .Crtanje uzdužnih i poprečnih klinova .Provjera stepena sigurnosti 10 .Navodi materijal za opruge .Informativni ciljevi i sadržaji učenik zakovanih spojeva i dimenzionisanje zakovanih spojeva .Navikava se na samostalni rad i rad u grupi Vježbe: .Navodi vrste.Upoznaje se sa oblikovanjem i dimenzionisanjem zavarenih spojeva .Navodi vrste zavarenih spojeva i šavova i način označavanja na crtežima . svojstva i primjenu razdvojivih spojeva .Očitavanje dimenzija za klinove i žljebove iz tablica Vježbe: .Pronalazi primjere elastičnog vezivanja elemenata . podjelu i primjenu navojnih spojeva .Upoznaje se sa oblikovanjem i proračunom lemljivih spojeva . vrstama i karakteristikama opruga .Na osnovu zadatih uslova odabira klinove i dimenzioniše ih koristeći tablice .Upoznaje se sa proračunom navojnih spojeva .Primjeri proračuna navojnih spojeva .Očitavanje dimenzija vijka i navrtke iz tablica .Razlikuje fleksione.Objašnjava vrste.Upoznaje se sa primjenom.Upoznaje osnovna svojstva zavarenih spojeva .Crtanje navojnih spojeva .Skiciranje opruga .

vratila. osovine i vratila navodi njihovu .Upoznaje se sa odnos podjelom. crtež lančanog.Izbor ležaja iz kataloga . proračun. konstrukcija. .Upoznaje se sa ležišta podjelom i vrstama .Razumije ulogu .Upoznaje se sa osovinice.Razumije osnovne .Računa prenosni .Koristi tablice prilikom izbora ležaja Spojnice .Razlikuje .Crta cilindrični prenos snage zupčanik . osovina i vratila .Skiciranje osovinica.Proračun.Bira materijal za .Dimenzioniše primjenu i osovine i vratila karakteristike .Analizira načine . kaišnog ili remenog prenosnika .Cilindrični zupčasti par. osovine i konstruktivnim vratila oblicima osovinica.Crta standardni i primjenom profil zupca elemenata za .Analizira elemente pojmove kod koji utiču na cilindričnih nosivost zupčastih zupčastih parova.Upoznaje se sa ležišne čaure i vrstama i posteljice svojstvima ležaja .Informativni ciljevi i Formativni ciljevi sadržaji učenik učenik pojedinih vrsta opruga .Razvija sigurnost i samopouzdanje u radu Vježbe: .Navodi način podmazivanja označavanja i ležišta i razlikuje prikazivanja ležaja naprave za dovod i na crtežu podmazivanje . crtež . konstrukcija. parova konusnih zupčastih 11 Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave .Uočava kriterijum ležišta izbora i primjene pojedinih vrsta ležajeva . vrstama .Uviđa važnost preciznosti u radu Vježbe: .Objašnjava postupak dimenzionisanja osovina i vratila Ležajevi i ležišta .Upoznaje se sa gumenim elastičnim elementima Elementi obrtnog kretanja .Stiče sigurnost i samopouzdanje u radu Vježbe: .Određuje spojnica i svojstva kriterijum izbora i pojedinih vrsta primjene pojedinih spojnica vrsta spojnica Elementi za prenos snage .Bira materijal za osovina.

Navodi način označavanja lanaca . radova na vježbama.Zaključna ocjena na kraju klasifikacionog perioda izvodi se iz svih datih ocjena u klasifikacionom periodu. .Crta kaišnik i remenicu Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave 5. Materijalni uslovi za izvođenje nastave .Diplomirani inženjer mašinstva . Zavod za udžbenike i nastavna sredstva.ocjena crtanih radova.Tehničko crtanje sa nacrtnom geometrijom za sve profile.D. Tehničko crtanje sa mašinskim elementima. .Zaključna ocjena na kraju školske godine izvodi se na osnovu svih ocjena dobijenih u klasifikacionim periodima. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika .Iz kataloga bira dijelove . Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. 2003. 2005. Beograd.Pozitivna ocjena na kraju školske godine.Diplomirani profesor mašinstva . Zavod za udžbenike. za I i II razred stručnih škola.S. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika . 6. . Papić . softverom za crtanje. Ž.Bira odgovarajuću vrstu prenosa u zavisnosti od zadatih uslova . 2003.Razumije osnovne pojmove kod lančanih parova . Đorđević. . 8. svojstva i podjelu kaišnih i remenih parova Formativni ciljevi učenik .S. Beograd.Pismeno. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta . Okvirni spisak literature i drugih izvora .Informativni ciljevi i sadržaji učenik parova i pužnih parova .240 ECTS) 12 .Usmeno. 7.Specijalista mašinstva (diploma specijalističkih studija . 9.Crta lančanike . Gačić. računarom sa multimedijskim paketom. D.Navodi materijal za izradu zupčanika . Mašinski elementi za drugi razred mašinske škole. grafičkih radova. Drapić.Nastava se izvodi u kabinetu opremljenom sa stolovima za crtanje. najmanje jedna ocjena u klasifikacionom periodu. Drapić. Beograd.Razumije način prenosa snage. .

Kinematika i dinamika kretanja 13 .Termička obrada .10. naponi i .Opterećenja.Elementi obrtnog kretanja . naponi i naprezanja mašinskih elemenata .Opterećenja. Povezanost predmeta Znanja Povezanost sa drugim predmetima Predmet Znanja .Ležišta i ležajevi .Elementi obrtnog kretanja .Mašinski materijali .Materijali mašinskih elemenata .Elastične veze .Mehanika naprezanja mašinskih elemenata .

2. .1. .Sticanje znanja o vrstama i karakteristikama materijala i njihovoj primjeni.Poštovanje ekoloških zahtjeva i razvoj osjećaja za ekonomičnu upotrebu materijala. . MAŠINSKI MATERIJALI 1. . . .Razvijanje svijesti za očuvanjem životne sredine.2. Naziv predmeta: MAŠINSKI MATERIJALI 2.Usvajanje stručne terminologije neophodne za komunikaciju u struci. .Razvijanje odgovornosti i preciznosti u radu.Shvatanje značaja zaštite od korozije. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave Vrste nastave Praktična Teorija Vježbe nastava 72 Razred I II III IV Ukupno Ukupno 72 72 72 3.Sticanje znanja o termičkoj obradi i metodama ispitivanja materijala.Sticanje znanja o ispitivanju materijala. 14 . Opšti ciljevi nastave .

skladištenja i reciklaže otpadnog materijala Korozija i zaštita od korozije .Pronalazi primjere svojstva obojenih primjene obojenih metala i njihovih metala i njihovih legura legura .Razvija potrebu .Navodi uzroke pojave korozije pojave korozije .Definiše gvožđe i čelika čelik.Pronalazi primjere .Nabraja i objašnjava .Razlikuje i . navodi primjene zaptivnih i osobine i primjere izolacionih primjene materijala . .Navodi značaj.Upoređuje i analizira i osobine pojedine vrste čelika .Poznaje kompozitne .Izbor plastičnih masa hemijska.Biranje zaptivnog i tehnološka svojstva i tehnološka svojstva zaštiti životne materijala sredine materijala materijala .Shvata označavanje čelika čelika .Navodi podjelu i .Zna osnovne . mehanička hemijska.Upoređuje različite 15 .Shvata fizička.Uočava osobine navodi primjenu stakla .Uočava potrebu pravilnog skupljanja. masa i gume u navodi podjelu i industriji primjenu .4.Poznaje označavanje .Navodi osobine i upoređuje pojedine primjenu gume vrste plastičnih masa .Objašnjava svojstva primjene plastičnih plastičnih masa. Vježbe: vrste mašinskih ekonomičnog podjelu i vrste . Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi Razred: PRVI Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za Formativni ciljevi sadržaji ciljevi izvođenje nastave učenik učenik učenik Vrste i svojstva materijala .Razlikuje pojedine .Pronalazi primjere materijale.Analizira osobine pojmove o obojenih metala i nemetalnim njihovih legura materijalima . mehanička ličnoj bezbjednosti i iz kataloga .Zna osobine stakla i . .Uočava značaj .Objašnjava pojam .Objašnjava fizička. navodi podjelu .Objašnjava pojam zaštite od korozije korozije svijest .Pronalazi primjere metala i legura primjene gvožđa i .Razvija svijest o .Razlikuje uzroke .Shvata značaj svojstva zaptivnih zaptivnih materijala materijala .Izbor čeličnih korišćenja materijala materijala iz tabela mašinskih materijala materijala .Razvija ekološku .Navodi vrste i .

Shvata značaj opuštanje.Upoređuje žilavost i . . cijaniziranje) Ispitivanje materijala .Poznaje čisto pojedine termičke termičke obrade obrade (kaljenje. ubacivanja ugljenika normalizovanje.Shvata značaj kvalitetnog rada termičke obrade značaj termičke .Obrazlaže značaj u radu ispitivanja ispitivanja .Pronalazi primjere obrade primjene termičkih .Ispitivanja žilavosti Šarpijevom metodom . hromiranje.Čisto termičke obrade .Određivanje zatezne čvrstoće materijala 16 .Vrši ispitivanje razaranja materijala ultrazvučnim talasima Preporuke za izvođenje nastave Seminarski rad: .Objašnjava pojam i . . nitriranje.Određivanje tvrdoće statičkim i dinamičkim metodama .Navodi postupke ispitivanje žilavosti ispitivanja tvrdoće. materijala čvrstoće i žilavosti .Izvodi mjerenje ispitivanja tvrdoće statičkim i materijala dinamičkim zatezanjem.Razlikuje statička i .Hemijsko termičke obrade Vježbe: .Nabraja statička i dinamička ispitivanja dinamička ispitivanja .Objašnjava postupke .Shvata značaj .Vrednuje dobijene savijanjem i rezultate ispitivanja uvijanjem tvrdoće.Shvata značaj .Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik načine zaštite od postupke zaštite materijala od korozije korozije Termička obrada metala .Zna hemijsko termičke obrade (cementaciju. izvodi .Analizira i upoređuje .Poznaje postupke čvrstoću različitih ispitivanja materijala materijala bez . u površinske slojeve starenje) materijala .Razvija odgovornost . žarenje.Razvija analitičko materijala materijala mišljenje . metodama pritiskom.Navodi podjelu obrada termičke obrade .

. uzorcima različitih materijala. dijaprojektorom sa odgovarajućim slajdovima. 1976.Diplomirani profesor mašinstva .Zaključna ocjena na kraju školske godine izvodi se na osnovu svih ocjena dobijenih u klasifikacionim periodima. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. Beograd.pismenih vježbi. .Zaštita materijala . M.Ekologija i zaštita životne mašinstvu sredine 17 . 1992. 6.Diplomirani inženjer metalurgije . Povezanost predmeta Znanja . .Pozitivna ocjena na kraju školske godine. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva.Tehničko crtanje sa .Diplomirani inženjer mašinstva .Elementi obrtnog kretanja .S. . Termička obrada sa ispitivanjem materijala. Simeunović. Sarajevo.Ručna i mašinska obrada .Diplomirani inženjer tehnologije .Zaključna ocjena na kraju klasifikacionog perioda izvodi se iz svih datih ocjena u klasifikacionom periodu. Beograd.Nastava se izvodi u kabinetu opremljenom računarom sa multimedijskim paketom. . naponi i mašinskim elementima naprezanja mašinskih elemenata . Zavod za udžbenike. vazduha i zemljišta . najmanje jednom u polugodištu. 7. 8. Mašinski materijali.Ležišta i ležajevi .Materijali mašinskih elemenata Povezanost sa drugim predmetima Predmet Znanja . Mašinski materijali.Z.Opterećenja.Zagađenje vode. Vukić. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika . Uslovi za napredovanje i završetak predmeta . Brekić.J. najmanje jedna ocjena u klasifikacionom periodu.Termička obrada . 9.Elastične veze mašinskim elementima .Provjera znanja vrši se putem: . 2004.Materijali koji se koriste u .Tehničko crtanje sa . Drapić i drugi.5. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika . Materijalni uslovi za izvođenje nastave . Okvirni spisak literature i drugih izvora .Specijalista mašinstva (diploma specijalističkih studija -240 ECTS) 10.usmenih odgovora.Praktična nastava .

Sticanje znanja o zakonima kretanja tačke i tijela.Razvijanje svijesti za očuvanjem životne sredine.Sticanje znanja o uticaju djelovanja sistema sila u ravni. MEHANIKA 1.Sticanje znanja o trenju i vrstama trenja.Sticanje znanja o zakonima promjene brzine i ubrzanja pri kretanju tačke i tijela. .3. . .1.Sticanje znanja o pojmu težišta tijela i načina njegovog određivanja.Usvajanje stručne terminologije neophodne za komunikaciju u struci.Usvajanje osnovnih pojmova iz oblasti mehanike.Osposobljavanje za razlikovanje vrsta ravanskih nosača i opterećenja nosača. . . 18 . .Osposobljavanje za primjenu zakona statike.Osposobljavanje za primjenu aksioma statike. . . Naziv predmeta: MEHANIKA 2.2. . . Opšti ciljevi nastave .Razvijanje odgovornosti i preciznosti u radu. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave Vrste nastave Praktična Teorija Vježbe nastava 48 24 48 24 Razred I II III IV Ukupno Ukupno 72 72 96 48 144 3.Poznavanje kretanja tačke i zakona trenja. . .

Određuje intezitet.Određivanje momenta sprega .Razvija smisao za .I grafički rad (sistem proizvoljnih sila) Vježbe: .Određuje težište homogene linije homogene linije .Grafičkom metodom veza razlaže silu na .II grafički rad (težište homogene figure) Vježbe: .Postavlja statičke sile.Zna položaj težišta .Razlikuje trenje . spreg sila i uslove ravnoteže moment sprega .Razlikuje pojedine .Poznaje težište .Shvata značaj težišta .Objašnjava pojam red i urednost sile unutrašnje sile . glavni vektor i sila .Shvata značaj trenja .Navodi i razumije .Određivanje težišta homogene ravanske figure .Određivanje težišta homogene linije .Postavlja analitičke .Upoznaje se sa reakcije veza vezama i reakcijama .Objašnjava moment .Stiče navike tačnosti .Navodi vrste trenja .Uočava položaj nekih nekih homogenih geometrijskih tijela tijela Trenje klizanja i kotrljanja .Opisuje redukciju uslove ravnoteže sistema sila na sistema sučeljenih tačku.Objašnjava trenje .Određivanje momenta sile za tačku .Određuje težište homogene ravanske . Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi Razred: PRVI Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik Statika krutog tijela .Razvija logičko mišljenje značaj trenja .klizanja i kotrljanja . klizanja na pravac i smjer sile Preporuke za izvođenje nastave Vježbe: .Poznaje analitičke i .Objašnjava težište radu .Izračunavanje sile trenja kod klizanja i kotrljanja 19 .Razvija logičko ravne homogene figure mišljenje figure .Navodi i objašnjava komponente grafičke i analitičke .Grafičkom metodom uslove ravnoteže traži rezultantu sila .Određuje moment glavni moment sile za tačku .Grafičko i analitičko određivanje reakcija u osloncima .Stiče sigurnost u radu aksiome statike vrste veza i crta .4.Definiše pojam težišta tijela i sistematičnosti u tijela .Postavlja analitičke uslove ravnoteže sistema proizvoljnih sila Težište tijela .Redukuje proizvoljni ravanski sistem sila na glavni vektor i glavni moment .Grafičko razlaganje sile .Postavlja uslove grafičke uslove ravnoteže spregova ravnoteže sistema sila proizvoljnih sila .Objašnjava pojam i .Razlikuje spoljašnje i .

Informativni ciljevi i Formativni ciljevi sadržaji učenik učenik horizontalnoj i kosoj trenja .Uočava zavisnost ravni koeficijenta trenja .Razumije otpore pri od vrste materijala i kotrljanju stanja dodirnih površina Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave 20 .

Razumije i korisnog djelovanja objašnjava pojam na osnovu korisne i snage .Izračunavanje 21 .Navodi. snaga .Uočava razliku jednoliko između jednolikopravolinijsko ubrzanog i jednolikokretanje tačke .objašnjava pojmove: veličine koje opisuju kretanje na osnovu . . brzine i ubrzanja radu .Definiše i objašnjava usporenog kretanja kružno kretanje .III grafički rad Dijagrami kretanja kod jednako ubrzanog i usporenog kretanja .Razvija sposobnost analiziranja i Vježbe: . zadatih podataka .Objašnjava kinetičku .Izračunava količinu objašnjava količinu kretanja i impuls sile Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave .Izračunavanje rada .Izračunavanje stepena korisnog djelovanja .Na osnovu zadanih podataka izračunava i potencijalnu snagu energiju . energija.Izračunavanje puta. i potencijalnu . energiju . kretanja .Određuje brzinu razumije i tačke koja vrši objašnjava jednoliko složeno kretanje ubrzano i usporeno kretanje .Upoznaje se sa složenim kretanjem tačke Mehanički rad.sile teže .Izračunava kinetičku putu.sile u opruzi. .Navodi rad: podataka .Upoznaje se.ugaono ubrzanje .srednja brzina.Obrazlaže osnovna kretanja krutog tijela .Izračunava osnovne .Izračunava rad sile pri kretanju na pojam rada osnovu zadatih .put.Razumije i .Crtanje dijagrama puta i brzine . .ugaona brzina.Razred: DRUGI Informativni ciljevi i Formativni ciljevi sadržaji učenik učenik Osnovi kretanja .kretanje.Analizira kretanje tačke krutog tijela .Određuje stepen .Definiše i objašnjava uložene snage stepen korisnog djelovanja Količina kretanja. pravolinijskog . objašnjava kružno .konstantne sile na .ubrzanje.Definiše i objašnjava kretanje .Definiše i objašnjava . definiše i .Razvija tehničku kulturu Vježbe: .Stiče sigurnost i preciznost u radu .Na primjeru točka .Stiče naviku tačnosti Vježbe: i sistematičnosti u . impuls sile .brzina.Pronalazi primjere .Izračunavanje kinetičke i potencijalne energije .

Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik zaključivanja kretanja - Definiše pojam impulsa sile Opterećanja, naprezanja, naponi, deformacije - Shvata spoljašnje i - Razvija odgovornost - Definiše i navodi unutrašnje sile pojam i vrste preciznost u radu - Pronalazi primjere opterećenja - Razvija logičko mašinskih elemenata mišljenje - Razumije nominalno koji su izloženi i računsko naprezanjima opterećenje - Shvata pojam - Razumije i napona objašnjava - Razlikuje i analizira naprezanja: normalne i - zatezanje, tangencijalne - pritisak, napone - smicanje, - Upoređuje elastične - savijanje, i plastične - uvijanje deformacije - Definiše pojam - Crta i obrazlaže napona - Objašnjava normalne Hukov dijagram zavisnosti napona i i tangencijalne deformacije napone - Izračunava napone i - Objašnjava deformacije za dozvoljeni napon i pojedina naprezanja stepen sigurnosti na konkretnim - Upoznaje se sa primjerima pojmom i vrstama - Dimenzioniše deformacija poprečne presjeke - Navodi razliku na osnovu oblika, između elastičnih i opterećenja i vrste plastičnih materijala deformacija - Definiše i objašnjava - Razlikuje i analizira aksijalne, polarne i geometrijske karakteristike ravnih centrifugalne momente inercije poprečnih presjeka: ravnih poprečnih - statički moment presjeka površine, - Određuje otporne - aksijalni, polarni i momente površina centrifugalni moment inercije, - otporni moment površine, - polupriječnik inercije

Preporuke za izvođenje nastave impulsa sile i količine kretanja

i Vježbe: - Određivanje napona i deformacija kod pojedinih vrsta naprezanja - Očitavanje napona i deformacije sa Hukovog dijagrama - Dimenzionisanje poprečnog presjeka na osnovu oblika opterećenja i vrste materijala - IV grafički rad Savijanje nosača

22

5. Okvirni spisak literature i drugih izvora - M. Plavšić i drugi, Mehanika, statika i otpornost materijala, Zavod za udžbenike i nastavna sredstva, Beograd, 2004. - S. Đurić, Mehanika, Zavod za udžbenike i nastavna sredstva, Beograd, 2004. 6. Materijalni uslovi za izvođenje nastave - Nastava se izvodi u kabinetu opremljenom sa: - računarom sa multimedijskim paketom. 7. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika - Provjera znanja vrši se putem: - usmenih odgovora, najmanje jedna ocjena u klasifikacionom periodu, - pismenih vježbi, najmanje jednom u polugodištu, - grafičkih radova. - Zaključna ocjena na kraju klasifikacionog perioda izvodi se iz svih datih ocjena u klasifikacionom periodu. - Zaključna ocjena na kraju školske godine izvodi se na osnovu svih ocjena dobijenih u klasifikacionim periodima. 8. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta - Pozitivna ocjena na kraju školske godine. 9. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika - Diplomirani inženjer mašinstva - Diplomirani profesor mašinstva - Specijalista mašinstva (diploma specijalističkih studija -240 ECTS) 10. Povezanost predmeta Znanja - Kinematika i dinamika kretanja Povezanost sa drugim predmetima Predmet Znanja - Tehničko crtanje sa - Opterećenja, naponi i mašinskim elementima naprezanja mašinskih elemenata - Elementi obrtnog kretanja - Energetska postrojenja i - Hidroenergetska i termoenergetska postrojenja procesi

- Mehanički rad, snaga - Stepen korisnog djejstva

23

1.2.4. ELEKTROTEHNIKA SA ELEKTRONIKOM 1. Naziv predmeta: ELEKTROTEHNIKA SA ELEKTRONIKOM 2. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave Vrste nastave Praktična Teorija Vježbe nastava 72 72

Razred I II III IV Ukupno

Ukupno 72 72

144

144

3. Opšti ciljevi nastave - Upoznavanje i razumijevanje osnovnih zakona elektrotehnike u jednosmjernim i naizmjeničnim strujnim kolima. - Upoznavanje zakonitosti električnog i magnetnog polja. - Upoznavanje osnovnih pojmova, mjernog pribora, mjernih instrumenata u električnim mjerenjima. - Usvajanje znanja o materijalima, uređajima i tipovima električnih instalacija. - Osposobljavanje za raspoznavanje elektronskih elemenata i razumijevanje njihovog djelovanja u jednostavnim vezama. - Razvijanje odgovornosti i preciznosti u radu, ovladavanje stručnom terminologijom neophodnom za komunikaciju u struci. - Razvijanje poštovanja i brige za očuvanje životne sredine.

24

4. Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi Razred: PRVI Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik Osnovi elektrotehnike Uvodni dio - Poznaje raspored - Upoznaje se sa elementarnih strukturom čestica u atomu materije - Razlikuje izolatore, - Objašnjava šta je provodnike i atom i koje čestice poluprovodnike sačinjavaju atom Elektrostatika - Razlikuje načine - Razvija sposobnost - Objašnjava pojam naelektrisavanja logičkog naelektrisanog tijela razmišljanja i tijela - Određuje silu koja povezivanja - Objašnjava djeluje između elektrostatičko tačkastih polje, njegove naelektrisanja karakteristike i - Predstavlja grafički način prikazivanja električno polje - Navodi Kulonov - Razlikuje zakon homogeno i - Definiše sile u nehomogeno električnom polju električno polje - Zna kako se ponaša provodnik, a kako izolator u električnom polju - Definiše električni - Izračunava potencijal i napon kapacitivnost - Definiše električni pločastog kondenzator, kondenzatora kapacitivnost - Izračunava kondenzatora - Navodi vrste ekvivalentnu kondenzatora kapacitivnost - Nabraja načine povezivanja kondenzatora Jednosmjerne struje - Razvija analitičko - Analizira kako se - Objašnjava pojam mišljenje kreće količina jednosmjerne elektriciteta i struje smjer električne - Definiše jačinu i struje gustinu električne - Izračunava struje električnu - Zna sta je otpornost i električna električnu otpornost i provodnost na električna primjerima provodnost - Rješava prosto - Navodi osnovne
25

Preporuke za izvođenje nastave

- Demonstracija naelektrisavanja tijela

- Koristi otpornik, kalem i kondenzator kao pokazno sredstvo

Definiše električni rad i električnu snagu Elektromagnetizam .Rješava složeno električno kolo pomoću Kirhofovih zakona Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave .Objašnjava magnetnu indukciju i magnetni fluks .Razvija moć zapažanja 26 .Zna kada se u pravolinijskom provodniku i kalemu indukuje elektromotorna sila .Određuje ekvivalentnu otpornost.Navodi Prvi Kirhofov zakon .Upoznaje se sa pojmom magnetnog polja i njegovim karakteristikama .Objašnjava magnetno polje struje u pravolinijskom provodniku i kalemu .Shvata Lencov zakon .Informativni ciljevi i sadržaji učenik elemente električnog kola .Upoređuje pojavu samoindukcije i uzajamne indukcije .Shvata od čega zavisi veličina indukovane elektromotorne sile i kako se određuje njen smjer .Objašnjava elektromagnetnu silu .Uočava zavisnost magnetne indukcije i fluksa .Navodi i definiše Omov zakon .Objašnjava elektrodinamičku silu .Objašnjava pojavu elektromagnetne indukcije .Određuje smjer magnetne indukcije kod provodnika i kalema pravilom desne ruke .Navodi Drugi Kirhofov zakon .Navodi i definiše Džulov zakon .Zna šta je samoindukcija .Shvata važnost povezivanja uzroka i posljedica .Razlikuje elektromagnetnu od elektrodinamičke sile .Objašnjava pojavu međusobne indukcije Formativni ciljevi učenik električno kolo .Navodi načine vezivanja otpornika .Definiše ekvivalentnu otpornost . jačinu električne struje i napon .

Upoznaje se sa faznim odnosima naizmjeničnih veličina .Informativni ciljevi i sadržaji učenik Naizmjenične struje .Upoznaje se sa osnovnim pojmovima i oblicima naizmjeničnih električnih veličina .Definiše parametre naizmjeničnih veličina . kružnu frekvenciju .Poznaje definicije linijskih i faznih napona i struja 27 .Crta vremenski i fazorski dijagram struja i napona u kolu sa kalemom .Objašnjava ponašanje otpornika u kolu naizmjenične struje .Koristi šeme vezivanja trofaznih sistema .Objašnjava ponašanje kondenzatora u kolu naizmjenične struje Trofazni sistemi .Objašnjava simetrični i nesimetrični trofazni sistem .Crta vremenski i fazorski dijagram struja i napona u kolu sa kondenzatorom .Upoznaje se sa potrebom trofaznih sistema u praksi Formativni ciljevi učenik Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave . ukupnu fazu i faznu razliku .Određuje odgovornost u radu parametre: trenutnu vrijednost.Poznaje ponašanje kalema u kolu naizmjenicne struje .Navodi osnovne elemente u kolima naizmjenične struje .Povezuje prethodno jednosmjerne i stečena znanja naizmjenične .Upoređuje karakteristike trofaznih i jednofaznih sistema .Razlikuje .Crta vektorski dijagram struja i napona u trofaznom sistemu .Zna osnovne karakteristike trofaznih sistema .Definiše snage i energije trofaznih sistema .Određuje srednju i efektivnu vrijednost naizmjeničnih veličina .Razvija smisao za veličine preciznost i .Navodi načine prikazivanja naizmjeničnih veličina .Određuje početnu fazu. periodu.Shvata pojam reaktivne snage kalema i kondenzatora .Koristi vremenske i fazorske dijagrame naizmjeničnih veličina .Shvata pojam aktivne snage . frekvenciju.Crta vremenski i fazorski dijagram struja i napona na otporniku . amplitudu.

Razvija sposobnost zapažanja Preporuke za izvođenje nastave .Objašnjava princip elektrana dobijanja i .Razlikuje osnovne proizvodnje električne uređaje električne energije u elektranama .Razlikuje vrste .Nabraja vrste .Posjeta hidroelektrani 28 .Poznaje osnovnu elektrana funkciju elemenata .Nabraja elemente razvodnih postrojenja Socijalizacijski ciljevi učenik .Opisuje princip razvodnih rada hidroelektrane postrojenja .Informativni ciljevi i Formativni ciljevi sadržaji učenik učenik Proizvodnja i prenos električne energije .

Razumije značaj zaštite od u električnim prekomjerne struje instalacijama .Izrada jednostavnog projekta kućne instalacije 29 .Na mjernom mjerenju instrumentu razlikuje .Definiše greške u . ommetra i voltmetra u mjerno kolo i njihove grafičke simbole Osnovi električnih instalacija .Razlikuje analogne i digitalne mjerne tačnosti instrumente . priključivanje voltmetar.Objašnjava svrhu između instalacija korišćenja vIsokog. ommetar. . procentne mjerenja i definiše: greške .Navodi osnovne mjerne instrumente i namjenu elemenata objašnjava njihovu za podešavanje.Razvija smisao za preciznost i odgovornost u radu Vježbe: .Određuje redoslijed unimjer) radnji prilikom . voltmetar.pojam veličine.Zna način mjerenja podešavanja i ..Shvata značaj dijelove električnih propisa pri izradi instalacija instalacija .Jača samouvjerenost .Objašnjava ulogu osnovnih elemenata .Razlikuje dijelove . .Upoznaje osnove relativne.. ommetar i i pouzdanost u radu .Uočava razliku postojanja standarda korisćenja različitih pri izradi električnih vrsta kablova pri izradi različitih instalacija instalacija . ili unimjera .Koristi ampermetar. namjenu očitavanje i (ampermetar.Uočava razliku .Razred: DRUGI Informativni ciljevi i Formativni ciljevi sadržaji učenik učenik Električna mjerenja .Identifikuje osnovne Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave . mjerenja i .Razvija ličnu unimjer odgovornost prema higijeni i zdravlju .Računa apsolutne. jedinice.Objašnjava električnih korišćenje napona u instalacija i razumije električnim ulogu svakog od njih instalacijama .Zna pravilo priključivanja ampermetra.Očitava mjerenu očitavanja vrijednost kod ampermetra / analognih i digitalnih voltmetra / ommetra mjernih instrumenata. niskog i električnih malog napona instalacija .Navodi osnovne .Navodi ulogu i značaj .

Objašnjava obrtno .Upoznaje se sa poluprovodnike i strukturom izolatore poluprovodnika .Uočava razliku .Objašnjava između nastajanje poluprovodnika P i N poluprovodnika P i N tipa tipa .Koristi elektronske logičkog razmišljanja komponente kao pokazni materijal i povezivanja Navikava se na pridržavanje propisa 30 .Navodi vrste tranzistora tranzistora .Razlikuje dijelove rada asinhronog asinhronog motora motora .Objašnjava princip kao prekidač rada tranzistora na .Crta karakteristike .Shvata primjenu .Shvata primjenu modelu sa Informativni ciljevi i sadržaji učenik Formativni ciljevi Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave Jača samouvjerenost .Shvata rad mašina mašina jednosmjerne struje i .Objašnjava princip .Objašnjava princip transformatora rada transformatora .Poznaje unutrašnju strukturu tranzistora PNP i NPN tipa . .Uočava razliku među Dioda provodnim i .Uočava razliku između tranzistora .Zna simbole i elektrode tranzistora postoje kod tranzistora koji radi .Analizira opasna struje .Shvata primjenu dioda u praksi spoj Bipolarni tranzistori .učenik grafičke simbole u projektima električne instalacije Osnovi električnih mašina .Objašnjava princip rada generatora i shvata njihovu motora jednosmjerne primjenu u praksi .Razlikuje stanja koja .Objašnjava obrazovanje PN spoja neprovodnim stanjem diode .Nabraja i objašnjava djejstva električne struje propisane načine za zaštitu od strujnog udara Osnovi elektronike .Razlikuje vrste .Definiše direktno i inverzno polarisan PN .Objašnjava princip asinhrone mašine rada sinhronih .Navodi vrste transformatora u transformatora praksi .Računa odnos magnetno polje transformacije .Razlikuje Poluprovodnici provodnike.Koristi skice i šeme sinhronih i asinhronih i pouzdanost u radu Razvija ličnu mašina odgovornost prema higijeni i zdravlju Razvija sposobnost .Razlikuje sinhrone i .

Električne instalacije i osvetljenje za drugi razred.Objašnjava bipolarni tranzistor kao prekidač Fet i mosfet . Okvirni spisak literature i drugih izvora . 2003. 1997.Objašnjava nastanak integrisanih kola .Navodi vrste integrisanih kola .D.R. Opačić.Objašnjava invertor. Zavod za izdavanje udžbenika i nastavnih sredstava.Navodi postojanje ostalih kola sa operacionim pojačavačima Logička kola .Navodi osnovna logička kola .Objašnjava jednosmjerni režim rada pojačavača sa FETovima . Beograd. Martinović. Beograd. .Navodi karakteristične veličine i parametre operacionog pojačavača . Justinijanović.Navodi opšte karakteristike logičkih kola .Zna konstrukciju tiristora Integrisana kola . Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. Elektronika.Poznaje pojam i funkciju ostalih vrsta unipolarnih tranzistora (MOSFET i Cmos) Tiristori . . logičko NI i NILI kolo Formativni ciljevi učenik unipolarnih tranzistora u praksi Shvata primjenu tiristora u praksi Uočava razliku između monolitnih i hibridnih kola Razlikuje invertujući i neinvertujući operacioni pojačavač Razlikuje postojanje osnovnih kola sa operacionim pojačavačima Shvata ulogu pojedinih kola sa operacionim pojačavačima Razlikuje stanje postojanja logičke nule i jedinice kod logičkih kola Crta simbole i funkcionalne tabele osnovnih logičkih kola Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave - - - - - - 5.M.Informativni ciljevi i sadržaji učenik zajedničkim emitorom . Električna merenja. 31 .Zna pojam i funkciju unipolarnog tranzistora (FET) . Beograd.

Zaključna ocjena na kraju školske godine izvodi se na osnovu svih ocjena dobijenih u klasifikacionim periodima. Osnove elektrotehnike za I razred trogodišnjeg obrazovanja. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva.Energetska postrojenja i procesi .Prenos električne energije . 8.Diplomirani inženjer elektrotehnike .Pozitivna ocjena na kraju školske godine.Proizvodnja i prenos električne energije .Energetska efikasnost .Kompenzacija reaktivne enrgije Povezanost sa drugim predmetima Predmet Znanja .Izvori energije i transformacija energije . Uslovi za napredovanje i završetak predmeta .Energetska efikasnost kod električnih aparata u radu 32 .Specijalista elektrotehnike (diploma specijalističkih studija -240 ECTS) 10. transport i distribuciju električne energije . 9. 7.Elektropneumatski elementi .Elektropneumatske komponente .Logička kola . .Nastava se izvodi u kabinetu opremljenom sa: .Zaključna ocjena na kraju klasifikacionog perioda izvodi se iz svih datih ocjena u klasifikacionom periodu. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika .računarom sa multimedijskim paketom.Procesi postrojenjima za dobijanje. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika . najmanje jedna ocjena u klasifikacionom periodu. Povezanost predmeta Znanja . . Beograd.Dobijanje i proizvodnja električne energije .Usmeno. . Materijalni uslovi za izvođenje nastave .Trofazni sistemi .Pismene vježbe.R.. najmanje jedna u polugodištu. Opačić. uzorcima različitih elktronskih komponenti. softverom za prikaz različitih vrsta skica i šema u elektrotehnici i elektronici.Mehatronika .Pojačavači . 6.Električna otpornost i provodljivost .

.Razvijanje svijesti za očuvanjem životne sredine. . . . .Sticanje znanja o vrstama i karakteristikama procesa obrade bušenjem i glodanjem. .Sticanje znanja o tehnološkim postupcima izrade.2. Opšti ciljevi nastave .Sticanje znanja o vrstama i karakteristikama procesa obrade spajanjem. TEHNOLOGIJA OBRADE 1. .Sticanje znanja o vrstama i karakteristikama procesa obrade rendisanja i provlačenja.Ovladavanje stručnom terminologijom neophodnom za komunikaciju u struci. 33 . .Sticanje znanja o vrstama i karakteristikama procesa obrade struganjem. Naziv predmeta: TEHNOLOGIJA OBRADE 2.Sticane znanja o vrstama i karakteristikama procesa obrade oblikovanja lima. . .Sticanje znanja o nekonvencionalnim postupcima obrade. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave Vrste nastave Praktična Teorija Vježbe nastava 72 Razred I II III IV Ukupno Ukupno 72 72 72 3.Sticanje znanja o vrstama i karakteristikama procesa obrade deformacijom. .5.Sticanje znanja o vrstama i karakteristikama procesa obrade brušenjem.Sticanje znanja o vrstama i karakteristikama procesa livenja metala.1.

Razlikuje slobodno materijala za propisa kovanje.Prepoznaje mašine .Prepoznaje livački radu .Stiče .Opisuje livenje u .Obrada kovanjem .Razlikuje vrste .Livenje u vakuumu kalupima .Opisuje gravitaciono livenje .Nabraja vrste .Navodi materijale za izradu pješčanih kalupa .Nabraja vrste peći kalupima za zagrijavanje .Opisuje postupak .Objašnjava topljenje sistematičnost u postupak livenja .Opisuje ručno i mašinsko livenje .Livenje u metalnim kalupima Seminarski rad .Razlikuje peći za .Livenje pod modelima pritiskom .Opisuje livenje u kalupa materijalnih pješčanim dobara kalupima .Navodi svojstva alat i pribor .Navikava se na zagrijavanja pridržavanje .Stiče .Obrada presovanjem . kovanje obradu valjcima za deformacijom kovanje i kovanje u .Opisuje izradu kalupa .4.Neprekidno livenje livenja u metalnim .Opisuje izradu jezgra .Objašnjava pojam za kovanje kovanja Preporuke za izvođenje nastave Seminarski rad .Objašnjava pojave pri očvršćavanju odlivaka .Livenje u pješčanim kalupima . Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi Razred: DRUGI Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik Tehnologija livenja metala .Razvija pravilan materijala za .Obrada valjanjem 34 .Opisuje precizno livenja mašinskim livenje u kalupima putem sa topivim .Razlikuje ručnu i odnos prema livenje mašinsku izradu očuvanju .Objašnjava pojam i .Centrifugalno školjkastim kalupima livenje .Razlikuje vrste samopouzdanje i deformacija vrste deformacija sigurnost u radu .Opisuje završne radove na odlivcima Teorijske osnove obrade deformacijom .

Opisuje osnovne karakteristike procesa obrade vučenjem Oblikovanje lima .Jača samouvjerenost i samosvjesnost pri radu Seminarski rad . .cijevi. profilno.Opisuje osnovne karakteristike obrade istiskivanjem .Objašnjava pojam izvlačenja lima .Opisuje presovanje u kalupima .Opisuje osnovne karakteristike procesa izvlačenja lima Obrada spajanjem .Opisuje osnovne karakteristike alata za probijanje i prosijecanje . .Upoređuje ugaono.Razlikuje odsijecanje.Objašnajva pojam i karakteristike zavarivanja .Razlikuje procese izrade valjanjem: .Razlikuje tvrdo i meko lemljenje .Upoređuje kovanje i presovanje Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave .Navodi postupke spajanja dijelova i konstrukcija .Upoznaje osnovne karakteristike procesa savijanja .Spajanje lemljenjem .Objašnjava proces obrade valjanjem .Objašnjava spajanje lemljenjem .navoja.Navikava se na racionalno i pažljivo izvođenje pojedinih zadataka Seminarski rad .Razlikuje opremu i pribor za gasno zavarivanje .Oblikovanje lima izvlačenjem .zupčanika.Navodi mašine za presovanje .žice .Razlikuje mašinske makaze za siječenje .Razlikuje vrste izvlačenja .Spajanje zavarivanjem 35 .Oblikovanje lima savijanjem .Upoznaje osnovne karakteristike procesa odsijecanja. probijanje i prosijecanje .Upoređuje probijanje i prosijecanje .Razlikuje postupke gasnog zavarivanja .Stiče sigurnost i preciznost u radu . kružno i složeno savijanje limova .Nabraja vrste Formativni ciljevi učenik .Oblikovanje lima odvajanjem .profila i limova.Razlikuje alate i mašine za vučenje . probijanja i prosijecanja .Informativni ciljevi i sadržaji učenik . .Objašnjava pojam odvajanja .Navodi vrste kovanja .Predviđa pomoćne materijale za zavarivanje .Razlikuje vrste alata i mašina za savijanje .Objašnjava pojam procesa savijanja . .

Objašnjava pripremu za elektrootporno zavarivanje zavarivanje .Informativni ciljevi i Formativni ciljevi sadržaji učenik učenik .Razlikuje i sredstva za upoređuje okvirno.Navodi i opisuje .Upoznaje elemente .Stiče pouzdanost u radu Seminarski rad .Razlikuje uređaje i zavarivanja postupke . hlađenje i trakasto i kružno podmazivanje testerisanje .Razlikuje vrste sječenje metala spojeva i opisuje .Definiše proces rezanja i stvaranja .Upoznaje pokazatelje koji utiču na tačnost Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave .Razlikuje i izračunava glavno i obradnog sistema pomoćno kretanje .Objašnjava ručnog i mašinskog elektrolučno elektrolučnog zavarivanje zavarivanja .Opisuje gasno elektrootpornog zavarivanje zavarivanja .Razlikuje elektrode pripreme gasnog kod elektrolučnog zavarivanja zavarivanja .Opisuje kretanje kod obrade obratka i alata pri rezanjem obradi rezanjem .Razlikuje postupke .Uočava geometriju rezanja reznog alata .Opisuje osnovni reznog alata princip i vrste .Obrazlaže metode formiranja površina .Navodi i opisuje opremu i pribor za elektrolučno zavarivanje .Prepoznaje osnovne elemente .Objašnjava postupak elektrolučnog siječenja metala .Nabraja vrste pripremaka .Objašnjava gasno .Rezni alat 36 .Upoređuje materijale za rezne strugotine alate .Proces rezanja i pojave .Kinematika rezanja .Opisuje postupak .Navikava se na pridržavanje propisa i standarda .Objašnjava postupak spajanja lijepljenjem Teorijske osnove obrade rezanjem .Opisuje postupke elektrolučnog zavarivanja .

Bira alate za struganjem pojedine operacije .Upoređuje namjenu stezanje i vrste kretanja . karakteristike i namjenu strugova . karakteristike i namjena strugova Seminarski rad: . osnovni sastavni dijelovi.Analizira i .Navodi vrste alata .Razvija pozitivan obrade struganjem karakteristike alata stav prema .Razumije proces analitičkog upoređuje kretanja obrade rendisanjem razmišljanja obratka i alata kod i namjenu struganja i rendisaljki .Pronalazi primjere rendisaljki Preporuke za izvođenje nastave Seminarski rad .Navodi vrste i namjenu pribora za .Bira za zadate za obradu kvalitetu u radu uslove parametre struganjem rezanja .Zna geometriju alata za struganje .Navodi osnovne karakteristike alata elemente režima za spoljašnje i obrade kod unutrašnje rendisanja provlačenje .Režimi obrade kod rendisanja Seminarski rad: .Upoređuje namjenu za obradu na pojedinih vrsta rendisaljkama i rendisaljki njihovu geometriju .Objašnjava profesionalnu i između operacije i pojmove operacija i ličnu odgovornost u zahvata zahvat pri obradi radu .Razlikuje .Navodi osnovne vrste obrade struganjem i njihove karakteristike .Razvija .Definiše elemente pojedinih vrsta režima obrade strugova .Navodi podjelu.Razvija sposobnost .Opsuje postupak rezanja testerama Struganje .Mašine za provlačenje 37 .Objašnjava osnovne stav prema .Podjela rendisaljki .Poznaje podjelu .Razlikuje alate za operacije pri kvalitetu u radu struganje i rendisanju rendisanje .Razvija pozitivan rendisanja .Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik obrade .Navodi vrste i .Podjela.Pronalazi vezu .Navodi mjere zaštite na radu Rendisanje i provlačenje .Navodi podjelu i poznaje osnovne elemente reznih alata .

koordinantne i viševretene bušilice .Navodi osnovne karakteristike i kretanja kod glodanja .Navodi osnovne elemente režima obrade kod provlačenja .Podeoni aparat . razvrtanje .Informativni ciljevi i sadržaji učenik .Prepoznaje alate za pojedine operacije . upuštanje.Uočava namjenu stone. vrijeme obrade i snagu rezanja .Bira odgovarajući postupak za obradu otvora i rupa .Objašnjava osnovne operacije: bušenje.Bira za zadate uslove alate za glodanje i parametre rezanja .Navodi podjelu bušilica .Razvija smisao za preciznost Seminarski rad: .Zna osnovne karakteristike alata za glodanje .Navikava se na pridržavanje propisa Seminarski rad: . radijalne.Navodi mjere zaštite na radu Glodanje .Poznaje podjelu mašina za provlačenje .Objašnjava osnovne operacije na glodalicama .Navodi vrste alata za provlačenje .Razumije proces glodanja .Navodi osnovne elemente režima Formativni ciljevi učenik profila izrađenih unutrašnjim i spoljašnjim provlačenjem Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave .Uočava namjenu pojedinih vrsta glodalica .Navodi mjere zaštite na radu Bušenje .Prepoznaje na primjerima načine glodanja i uočava njihove karakteristike . stubne.Razumije proces bušenja i osnovna kretanja kod obrade bušenjem .Geometrija alata za bušenje .Zna geometriju alata za bušenje .Razumije proces obrade i namjenu mašina za provlačenje .Objašnjava osnovne operacije pri provlačenju .Mašine za bušenje .Bira iz priručnika i kataloga za zadate uslove režima rezanja.Navodi osnovne elemente režima obrade .Razvija sigurnosti i 38 .

Bira iz priručnika ili honovanje.Mašine za ozubljenje .Poznaje podjelu i povezuje ih sa vrste brusilica karakteristikama .Navodi osnovne karakteristike i elemente režima pronalazi obrade mogućnosti . vrste od njihove namjene i karakteristike alata .Objašnjava primjene ručne namjenu pribora pri brusilice brušenju .Uočava načine .Čita oznake tocila i .Prepoznaje pojedine vrste operacije pri mašina.Razvija tehničku .Objašnjava osnovne .Prepoznaje alate za .Poznaje alate za .Za odgovarajuću proizvodnje i vrste vrstu navoja bira navoja odgovarajući alat .Navodi vrste i namjenu pribora za stezanje .Objašnjava određuje elemente namjenu pomoćnih Preporuke za izvođenje nastave Seminarski rad . primjene honovanja lepovanja i lepovanja . kataloga alate lepovanje .Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik preciznosti u radu obrade . alata i brušenju pribora u zavisnosti .Alati za ozubljenje 39 . .Navodi načine sistematičnosti u urezivanje navoja izrade navoja u radu ručno i mašinski zavisnosti od obima .Uočava izrade navoja karakteristike .Navodi oblike.Za zadate uslove .Navodi mjere zaštite na radu Brušenje .Opisuje postupke .Proces stvaranja strugotine kod brušenja .Pronalazi primjere honovanja.Navodi mjere zaštite na radu Izrada navoja i zupčanika .Opisuje postupke tocila glačanja.Poznaje podjelu i vrste glodalica .Zna namjenu podionog aparata .Stiče naviku .Navodi brušenja i njihove kulturu i smisao za karakteristike specifičnosti red i urednost obrade brušenjem .Navodi alate za izrade navoja na izradu navoja i pojedinim vrstama njihove mašina karakteristike .Analizira .Karakteristike alata za brušenje Seminarski rad: .

Vrši podjelu baza baza i način prema njihovoj baziranja funkciji .Upoređuje .Navodi podjelu karakteristike nekonvencionalnih pojedinih vrsta postupaka obrade i nekonvencionalnih opisuje njihovu postupaka obrade namjenu .Definiše pojam dodatka za obradu dodatka za obradu .Opisuje postupak izrade zupčanika na različitim mašinama .Uočava faktore od izrade kojih zavisi veličina .Navodi podjelu obliku i načinu pripremaka prema izrade obliku i načinu .Navikava se na tačnost .Objašnjava principe .Za zadate uslove Baze i baziranje određuje veličinu .Nabraja osnovne pojedinačne.Navodi mjere zaštite na radu Nekonvencionalni postupci obrade .Navodi osnovne karakteristike alata za izradu zubaca zupčanika .Nove tehnologije obrade materijala .Određivanje dodataka za obradu za različite vrste obrade 40 .Prepoznaje alate za navoja izradu zupčanika .Nabraja i Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave .Klasifikuje pripremake prema . tehnološke procese serijske i masovne i objašnjava proizvodnje osnovne elemente proizvodnih procesa .Stiče samopouzdanje i sigurnost u radu Vježbe: .Razvija analitičnost i logičko mišljenje .Navodi i opisuje metode izrade zubaca zupčanika . obrade postupaka ultrazvukom. navodi vrste .Upoređuje Osnovni pojmovi karakteristike .Definiše pojam dodatka za obradu baze. laserom i drugim .Pozitivno procjenjuje važnost novih saznanja iz svoje struke Seminarski rad: .Informativni ciljevi i Formativni ciljevi sadržaji učenik učenik režima obrade pribora kod rezanja . obrade elektroerozijom.Navodi mjere zaštite na radu i zaštite životne sredine Tehnološki postupci .Pronalazi primjere primjene pojedinih elektrohemijske nekonvencionalnih obrade.

Beograd. Okvirni spisak literature i drugih izvora . Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. skica. materijal. 2005.usmenih odgovora. 6. 7.Nastava se izvodi u učionici koja je opremljena računarom sa multimedijalnom opremom. tehnologičnost dijela kao osnovu za projektovanje tehnološkog postupka Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave 5. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. .Provjera znanja vrši se putem: . Beograd. najmanje jednom u polugodištu. Stojanović.pismenih vježbi.Nabraja vrste dozvoljenih odstupanja Opšti principi razrade tehnoloških postupaka . Teslić. tabela. 8.Objašnjava načine oslanjanja i stezanja da bi se izbjegle greške baziranja Tačnost obrade . Simić. uzorcima reznih i steznih alata. kotiranje.Objašnjava pojam tačnosti obrade . . Tehnologija obrade. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika .D.Pozitivna ocjena na kraju školske godine. šema. Materijalni uslovi za izvođenje nastave .Navodi aktivnosti i principe projektovanja tehnološkog postupka i objašnjava ih . Z.S. . 41 . 1994. Beograd.Informativni ciljevi i sadržaji učenik objašnjava osnovne principe za izbor baza . . odgovarajućim softverom i potrebnim brojem kataloga mašina i alata. priručnika. . Tehnologija obrade. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta .M. najmanje jedna ocjena u klasifikacionom periodu. 2005.Označava dozvoljena odstupanja . Simić.Zaključna ocjena na kraju klasifikacionog perioda izvodi se iz svih datih ocjena u klasifikacionom periodu.Označava tačke baziranja i stezanja .Analizira radionički crtež.Navodi elemente tehnološke dokumentacije Formativni ciljevi učenik .Zaključna ocjena na kraju školske godine izvodi se na osnovu svih ocjena dobijenih u klasifikacionim periodima. Tehnološki postupci sa kontrolom.

Struganje Praktična nastava .Izrada zavojnica 42 . Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika . Povezanost predmeta Znanja Struganje Rendisanje.Diplomirani inženjer mašinstva .Brušenje Praktična nastava .Specijalista mašinstva (diploma specijalističkih studija -240 ECTS) 10. provlačenje Praktična nastava .Glodanje Praktična nastava .9.Diplomirani profesor mašinstva .Rendisanje. provlačenje Glodanje Brušenje Izrada zavojnica Povezanost sa drugim predmetima Predmet Znanja Praktična nastava .

. . standarda. . .Osposobljavanje za projektovanje hidrauličnih i pneumatskih sistema.Sticanje znanja iz hidropneumatike.Razvijanje svijesti za očuvanjem životne sredine. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave Vrste nastave Praktična Teorija Vježbe nastava 56 56 112 16 16 32 Razred I II III IV Ukupno Ukupno 72 72 144 3. 43 . . Opšti ciljevi nastave . .Osposobljavanje za korišćenje priručnika. .Razvijanje kreativnosti kroz projektovanje manjih pneumatskih i hidrauličnih sistema.Osposobljavanje za održavanje hidrauličnih i pneumatskih sistema. .6.Usvajanje znanja o načinu rada i mogućnosti primjene pneumatskih i hidrauličnih komponenti. HIDRAULIKA I PNEUMATIKA 1.2.1. .Sticanje znanja iz hidraulike i pneumatike.Razvijanje odgovornosti i preciznosti u radu. tabela i drugih vrsta stručnih tekstova. Naziv predmeta: HIDRAULIKA I PNEUMATIKA 2.Usvajanje stručne terminologije neophodne za komunikaciju u struci.

potisak.Razumije i koristeći osnovne objašnjava: formule iz hidraulike pritisak.Izvodi mjerenje raznim uređajima za mjerenje pritiska Vježbe: .Rješava zadatake iz hidraulički udar.Prepoznaje jednog mjernog nesistematske sisetema u jedinice jedinice drugog Radna tečnost hidrauličkih sistema . stišljivost i gustine.Uporedjuje tečnosti .Razvija sposobnost .Uočava razliku kod mjerenje pritiska.Pronalazi primjere protok.uređaje sa pritiska tečnostima. kinematike i kavitacija dinamike tečnosti .Rješavanje jednostavnih zadataka iz kinematike i dinamike tečnosti .Definiše osnovne i izvedene jedinice SI izvedene mjerne sistema veličine i jedinice SI .Rješava zadatke .Prepoznaje primjere .Objašnjava način mjerene veličine proračuna zadate jedinica veličine iz jedinice . primjene zakona stepen korisnosti hidraulike . električne uređaje Kinematika i dinamika tečnosti .Objašnjava .Razlikuje pojmove .mehaničke uređaje.Poznaje pojam: gustina.Pravilno primjenjuje sistema prefiks vrijednosti . stišljivosti i analitičkog viskozitet tečnosti viskoziteta tečnosti razmisljanja . .Upoznaje uređaje za . .Shvata važnost nauke u isticanja tečnosti tečnosti kroz cijevi: svakodnevnom životu kroz otvore otpor kretanja.Razvija pozitivan .Ovladava pojmovima Bernulijevu otpora i protoka pri jednačinu strujanju tečnosti 44 Preporuke za izvođenje nastave Vjezbe: . Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi Razred: DRUGI Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik Uvod u hidrauliku .Objašnjava strujanje .4. uređaja za mjerenje .Nabraja radne tečnosti hidrauličkih hidrauličkih sistema sistema Hidrostatika .Prepoznaje primjere . .Upoznaje se sa odnos prema osnovnim pojmovima primjene hidraulike zanimanju u hidraulici Uočava prednosti i Navodi prednosti i nedostatke nedostatke primjene hidrauličnih sistema hidraulike Razlikuje osnovne i .

obrtnog i nja prolaska radne translatornog tečnosti kretanja .Montira vezivne Stiče samopouzdanje elemente na različite načine i sigurnost u radu 45 .Uočava sastavne .Izračunava korisnu kretanja radnih snagu i stepen elemenata iskorišćenja pumpe .Prepoznaje način razvodnika.Upoznaje sastavne . obrtaja radnog kola.Nabraja vrste . prema zatvorenog toka upravljanju i prema Određuje tip broju položaja razvodnika u uključivanja zavisnosti od radnog .Nabraja vrste pumpi pumpe u zavisnosti od . protoka ili sprečava. jedinični rad i gubitke pumpi. .Objašnjava položaja analitičko uključivanja određivanje snage .Prikazuje ručno Razvija pozitivan aktiviranje stav prema novim razvodnika saznanjima .Analizira promjenu prečistača.Poznaje ulogu .Upoređuje paralelno pumpe i stepena i redno vezivanje iskorišćenja razvodnika u bloku .Nabraja vrste ventila protok u zavisnosti . pumpe hidromotora. ventila za pločastih i ograničenje pritiska razvodnika sa Razlikuje ulogu sjedištem ventila za pritisak i .Razumije i dijelove pumpe objašnjava .Razlikuje hidraulične razvodnika prema razvodnike konstrukciji. rezervoara. promjenu akumulatora i spoljašnjeg prečnika vezivnih elemenata i ponašanje obrtne . rada klipnih.Određuje korisnu ventila i obrazlaže snagu radnog cilindra princip rada hidromotora Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave Razvija logičko Vježbe: zaključivanje .Uočava zaštitnu obrazlaže princip ulogu sistema. regulacije rada ventila.Upoređuje rad podešavanja pritiska hidrauličnog motora. .Analizira visinu komponente hidrauličnog sistema: usisavanja. načinu otvorenog i aktiviranja.Razlikuje oznake dijelove pumpi Poznaje funkciju razvodnika prema pumpi i obrazlaže broju priključnih principe rada otvora i broju .Poznaje funkciju pritiska razvodnika i .Informativni ciljevi i Formativni ciljevi sadržaji učenik učenik Komponente hidrauličkih sistema .

Nabraja vrste prečistača prema mjestu ugradnje .Uočava potrebne komponente hidrauličkog sistema Održavanje hidrauličkih sistema .Shvata značaj .Shvata važnost očuvanja životne održavanja mjernim sredine hidrauličih sistema instrumentima .Proračunava paremetre sistema: .Razvija smisao za .Crta simbole komponenata Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave .Upoznaje sastavne dijelove hidromotora i obrazlaže princip rada .Informativni ciljevi i sadržaji učenik . koji utiču na pritisak i protok na hidraulički sistem osnovu tehničkih zahtjeva .Uočava potrebu češćeg mijenjanja prečistača i način rukovanja pri vršenju zamjene .Navodi primjenu hidrauličkih sistema Formativni ciljevi učenik .Vrsi korekciju pojedinih sile parametara sistema Vježbe: .Poznaje funkciju prečistača i materijale od kojih se izrađuje Hidraulički sistemi .Navodi prednosti izmjerene parametre redovne kontrole sistema: pritisak. brzinu temperature.Izrađuje funkcionalne šeme Vježbe: .Uočava i razlikuje dijelove hidrauličkih sistema . .Navodi parametre silu. parametara sistema: protok.Vizuelno prikazivanje elemenata sistema Projektovanje hidrauličkih sistema . snagu.Objašnjava način hidrauličnih sistema projektovanja timski rad hidruličkih sistema .Nabraja vrste hidromotora u zavisnosti od kretanja radnog elementa . protoka temperaturu.Izrada šema i simulacija rada hidrauličkog sistema pomoću FLUIDSIM softvera . brzinu.Anatalizira šeme . brzine.Demonstrira funkcionalnu šemu hidrauličkih sistema .Očitavanje na mjernim uređajima vrijednosti parametara hidrauličkih sistema 46 .Izvodi očitavanje na . pritiska.Izarada šema hidrauličkog sistema pomoću simbola .

filtera. sigurnosnih ventila. cjevovoda na curenje radne tečnosti . akumulatora.Informativni ciljevi i sadržaji učenik Formativni ciljevi učenik u skladu sa tehnološkim procesom .Uočava potrebu za podmazivanjem mehaničkih dijelova Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave 47 .Uočava potrebu za kontrolom: radne tečnosti.

Prepoznaje jedinice drugog nesistematske mjernog sistema jedinice Podjela i primjena pneumatike .Razlikuje radijalne i sistema: aksijalne kompresore kompresore.Razvija smisao za rad i urednost .Prepoznaje primjere .Prikazati aktiviranje razvodnika i ventila Montirati vezivne elemente na više načina .Razvija smisao za rad i urednost Vježbe: .Izrada šema pneumatskog sistema pomoću simbola 48 . otpore pri strujanju gasova.Razred: TREĆI Informativni ciljevi i Formativni ciljevi sadržaji učenik učenik Uvod u pneumatiku . gustine i pojedine temperature gasova pneumatske . ventile. formule iz vlažnost vazduha.Upoznaje se sa osnovnim pojmovima primjene pneumatike u pneumatici .Analizira elemente .Razlikuje ulogu osnovnih objašnjava komponenata i komponente uslove primjene pneumatskih .Vrednuje ulogu razvodnike. razumije i .Pravilno primjenjuje . aksijalnog i sušače. sistemu vezivne elemente . pneumatike strujanje gasova.Razvija sposobnost uređajima za logičkog misljenja mjerenje pritiska .Razvija sposobnost analitičkog razmišljanja . kompresora u pneumatske motore.Stiče sigurnost u radu Vježbe: .Rješava zadatake promjene stanja koristeći osnovne gasa.Pronalazi primjere .Navodi prednosti i nedostatke primjene nedostatke pneumatskih sistema pneumatike . . kompresorske Analizira rad stanice.Definiše osnovne i . pripremnu radijalnog kopresora grupu za vazduh.Izvodi mjerenje objektivnost pritiska različitim .Razlikuje i analizira pritiska.Objašnjava fizička primjene svojstva gasova pneumatike Poznaje pojam . stvaranje kondenzata Komponente pneumatskih sistema .Uočava prednosti i .Nabraja vrste kompresorske Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave .Objašnjava način prefiks vrijednosti pretvaranja iz mjerne veličine jedinica jednog jedinica mjernog sistema u .Razvija odgovornost i Vježbe: .Razumije i komponente objašnjava: .Razlikuje osnovne i izvedene mjerne izvedene jedinice SI veličine i jedinice SI sistema sistema .Upoznaje.

filter za vazduh i prenosnici mehaničke i pneumatske energije .Nabraja vrste pneumatskih motora Formativni ciljevi učenik stanice od kojih zavisi njen rad Uočava značaj rezervoara za vazduh.Nabraja vrste ventila u zavisnosti podešavanja pritiska.Poznaje funkciju razvodnika i objašnjava princip rada: klipnih. prema upravljanju i prema broju položaja uključivanja .Poznaje ulogu i objašnjava princip rada ventila .Informativni ciljevi i sadržaji učenik kompresora prema kretanju radnog elementa i prema principu rada . načinu aktiviranja. regulacionog ventila pritiska i zauljivača .Obrazlaže ulogu i princip rada kompresora .Nabraja sastavne dijelove kompresorske stanice: pogonski motor.Poznaje funkciju pripremne grupe za vazduh: prečistača vazduha. za kompresor Vrednuje značaj sušenja vazduha kod kompresora Analizira ulogu prečistača vazduha i regulatora pritiska za pneumatske uređaje Razlikuje oznake razvodnika prema broju priključnih otvora i broja položaja uključivanja Upoređuje paralelno i redno vezivanje razvodnika u bloku Određuje tip razvodnika u zavisnosti od radnog pritiska Uočava zaštitnu ulogu ventila za ograničenje pritiska Razlikuje ulogu ventila za pritisak i protok Upoređuje pneumatske motore obrtnog i translatornog djejstva Uočava značaj pneumatskih motora u raketnoj industriji.Upoznaje sastavne dijelove kompresora . pločastih i razvodnika sa sjedištem . rezervoar. sigurnosni uređaj. protoka ili sprečavanja prolaska vazduha .Nabraja vrste razvodnika prema konstrukciji. kod automatskih mašina i presa Crta simbole pojedinih komponenti Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave - - - - - - - 49 .

Informativni ciljevi i Formativni ciljevi sadržaji učenik učenik u zavisnosti od kretanja radnog elementa .Upoznaje.Razvija pravilan odnos prema higijeni i zdravlju .Analizira šeme hidropneumatskih objašnjava sistema komponente .Upoznaje sastavne dijelove motora i obrazlaže princip rada pneumatskih motora Projektovanje pneumatskih sistema .Upoređuje hidraulike i karakteristike pneumatike i njihove hidraulike i zajedničke primjene pneumatike i uočava prednosti korišćenja hidropneumatike Hidropneumatski sistemi .Izrada šema i simulacija rada pneumatskog sistema pomoću FLUIDSIM softvera .Razvija logičko zaključivanje .Shvata značaj mjernim održavanja pneumatskih sistema instrumentima izmjerene parametre . brzina instrumentima Uočava potrebu za kontrolu: prečistača vazduha.Stiče samopouzdanje i sigurnost 50 . silu na osnovu . razumije i .Uočava dijelove hidropneumatskog hidropneumatskih sistema: dvosmjerni sistema razvodnici.Rješava parametre . ventili.Razlikuje glavne i tehničkih zahtjeva pomoćne .Uočava potrebne komponente i komponente kriterijume primjene pneumatskog sistema u praktičnom rješavanju problema kao što je kompresorska stanica Održavanje pneumatskih sistema . Uočava značaj hidropneumatski Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave .Razvija smisao za timski rad Vježbe: . očitavanja na pritisak.Navodi prednosti redovne kontrole pneumatskog pritiska.Izvodi očitavanje na . hermetičnosti. mjernim temperatura. sile sistema: protok. podmazivanja Osnovi hidropneumatike .Analizira šeme pneumatskih sistema sistema: pritisak.Navodi prednosti .

Beograd. Hidraulika i pneumatika. .S. Mašinska hidraulika. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika . . najmanje jednom u polugodištu. Osnove automatizacije. Šašic.Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik cilindri. demonstracionim tablama za hidrauliku i pneumatiku. Popov.Navodi primjenu hidropneumatskih prakse hidropneumatskih sistema sistema . . Pneumatika i hidraulika. Mitrović. dvosmjernih klip i klipnjača razvodnika Projektovanje hidropneumatskih sistema . 1992. Zagreb. Materijalni uslovi za izvođenje nastave . 6.Provjera znanja vrsi se putem: usmenih odgovora. .računarom sa multimedijskim paketom. Beograd. Beograd. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva.C.T. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. . Kožić. Školska knjiga. Basta. Beograd.R.Pozitivna ocjena na kraju školske godine. Naučna knjiga. Termodinamika.Nastava se izvodi u kabinetu opremljenom sa: . Vladimir.Demonstrira funkcionalnu šemu hidropneumatskog hidropneumatskog sistema sistema . Zakljucna ocjena na kraju klasifikacionog perioda izvodi se iz svih datih ocjena u klasifikacionom periodu. 1983. šemama hidraulickih i pneumatskih sistema. Radojević. 8. 7. Đ.M. Zavod za udžbenike. Kovač. 51 . Beograd. S.dijapozitivima iz hidraulike i pneumatike. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta . 1985. 1990. Kosovac.Crtanje šema hidropneumatskih sistema 5. 2006. pismenih vjezbi. 2005.P. uzorcima i modelima hidrauličkih i pneumatskih komponenti. Hidraulika. 1972. Z. Nikolić.G. Okvirni spisak literature i drugih izvora . 1988. razervoari. . Zavod za udžbenike. Termodinamika i termotehnika. Hidraulične. . softverom za Fluid Sim. Beograd.Zakljucna ocjena na kraju skolske godine izvodi se na osnovu svih ocjena dobijenih u klasifikacionim periodima.Navodi primjenu . . Beograd. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva.S. . 2005. 1980. Sarajevo. Nikolić.Uviđa vezu teorije i .Z. .Orbović.dijaprojektorom sa odgovarajućim slajdovima. Nikolić. Pneumatika. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. Selmić.Odredjuje potrebne hidraulične i pneumatske komponente Preporuke za izvođenje nastave Vježbe: . Zavod za udžbenike.Hidraulika i pneumatika. najmanje jedna ocjena u klasifikacionom periodu. . Beograd. Naučna knjiga. .pneumatske i električne komponente.Odredjuje parametre .

Energetska postrojenja i .Diplomirani inženjer mašinstva .Specijalista mašinstva (diploma specijalističkih studija -240 ECTS) 10.Pneumatika Povezanost sa drugim predmetima Predmet Znanja . automatizacija i regulacija .Pneumatika .Termodinamika i termotehnika 52 .Diplomirani profesor mašinstva .Hidraulički pribori za stezanje i pridržavanje .Hidropneumatika .Pneumatsko stezanje i pridržavanje .Mehatronika .Osnovi hidraulike .Komponente hidrauličkih sistema .Hidroenergetska postrojenja procesi . alatki .Ravnomjerno kretanje ili stalni posmak kod mašina.Komponente pneumatskih sistema .Kinematika i dinamika tečnosti .Hidraulika . Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika .9.Hidraulika . Povezanost predmeta Znanja .Hidraulika i pneumatika .Mjerenje veličina .Mjerenje.Fizička svojstva gasova .Praktična nastava .Idealni gasovi .

7.ENERGETSKA POSTROJENJA I PROCESI 1. .2. . . .Uočavanje značaja uštede energije i njenog racionalnog korišćenja. Naziv predmeta: ENERGETSKA POSTROJENJA I PROCESI 2.transportu i distribuciji goriva. . .Sticanje znanja iz domena regulacije i održavanja postrojenja. konstrukcijama i principima rada energetskih postrojenja. .Sticanje znanja o dobijanju. Opšti ciljevi nastave .Razvijanje odgovornosti i preciznosti u radu.1.Razvijanje svijesti za očuvanjem životne sredine. 53 .Ovladavanjem stručnom terminologijom neophodnom za komunikaciju u struci. .Razumijevanje energetskih procesa u postrojenjima za dobijanje električne i toplotne energije.Sticanje znanja o energetskim procesima kod finalnih potrošača.Upoznavanje postupka projektovanja energetskih sistema. . .Sticanje znanja o osnovnim principima eksploatacije postrojenja sa aspekta ekonomičnosti i raspoloživosti. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave Vrste nastave Praktična Teorija Vježbe nastava 72 72 66 210 36 72 66 174 Razred I II III IV Ukupno Ukupno 108 144 132 384 3.Sticanje znanja o vrstama.

Izražava ulogu .4. .Crta trouglove brzina kriterijume izbora turbina .Vrednuje reakciono princip rada djejstvo vodenog Kaplanove turbine mlaza .Analizira osnovne postrojenja karakteristike postrojenja Hidroenergetska postrojenja .Definiše pojam vrednovanja energetskih energetskog postrojenja u postrojenja procesima dobijanja .Hidroenergetsko postrojenje sa Peltonovom turbinom . reakcione turbine hidroenergetskih analiziranja i .Objašnjava akciono i Peltonove turbine .Navodi karakteristike snage i izračunava stepen iskorišćenja i objašnjava rad Peltonove turbine Peltonove turbine . .Analizira rad postrojenja zaključivanja .Ocjenjuje reakciono djejstvo najpovoljnije uslove vodenog mlaza dobijanja snage .Vrednuje akciono dijelove vodenih djejstvo vodenog turbina mlaza .Opisuje postupak .Objašnjava Peltonove karakteristike i turbine:sprovodni princip rada Fransisove reakcione aparat. ležišta turbine i stepena .Navodi obrtaja i varijante hidromašinsku 54 Preporuke za izvođenje nastave Vježbe: . uređaj analitičko za regulaciju.Uočava dijelove .Izračunavanje snage turbina i stepena iskorišćenja . Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi Razred: DRUGI Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik Podjela i osnovne karakteristike energetskih postrojenja .Pumpno postrojenje . postrojenja prema hidro i izvorima energije gasoenergetska .Objašnjava osnovne postrojenja karakteristike .Prepoznaje dijelove regulacije rada Fransisove turbine: vodenih turbina sprovodno kolo.Razvija sposobnost .Objašnjava radno kolo. uređaj za regulaciju.Navodi sastavne .Hidroenergetsko postrojenje sa Kaplanovom turbinom .Navodi podjelu zapažanja.Izračunavanje snage i stepena iskorišćenja pumpnog postrojenja Seminarski rad: . turbine zamajac.Navodi podjelu energije energetskih .Analizira uticaj iskorišćenja specifičnog broja .Razlikuje termo. radno kolo.ležišta.Uočava gubitke .Razlikuje akcione i . određivanje snage vratilo.Izračunavanje brzine i crtanje trouglova brzina .Obrazlaže .Obrazlaže kućište karakteristike i .Razvija sposobnost .

snage i broja obrtaja vratila Razlikuje hidrauličke razvodnike otvorenog i zatvorenog toka Identifikuje ulogu hidrauličkog prenosnika Prepoznaje sastavne dijelove pumpnog postrojenja Analizira visinu usisavanja.Informativni ciljevi i sadržaji učenik opremu . promjenu spoljašnjeg prečnika i ponašanje centrifugalne pumpe Prepoznaje način regulacije rada pumpnog postrojenja Analizira gubitke energije u pumpnom Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave - - - - - - - 55 . jedinični rad i gubitke energije Određuje brzine i crta trouglove brzina fluidne mase u radnom prostoru Uočava uticaj oblika lopatica radnog kola na rad centrifugalne pumpe Analizira promjenu obrtaja radnog kola.Objašnjava pumpno postrojenje - Formativni ciljevi učenik Fransisovih turbina s obzirom na brzohodnost Identifikuje sastavne dijelove Kaplanove turbine Uočava specifičnost radnog kola i uređaja za regulisanje Kaplanove turbine Izračunava snagu turbine Vrednuje automatsku regulaciju rada.

parnih kotlova industrijska.Pravi šemu tokova gasovitim gorivom predajnika i .Navodi podjelu energetska.Uočava toplotne gubitke transport i skladištenje čvrstih .Poznaje uređaje za vodogrijnim cijevima loženje uglja .Crtanje šema termoenergetskih postrojenja .Crtanje šeme kotlovskog postrojenja Seminarski rad: Kotlovsko postrojenje Akcione turbine Reakcione turbine Toplane 56 .Upoznaje uređaj za .Analizira strujnu .Upoređuje kotlove sa kotlova .učenik postrojenju .Ilustruje toplotne korišćenja energije toplifikaciona šeme postrojenja termoenergetskih .Uočava važnost .Identifikuje radu i obustavu rada cilindrične kotlove i kotla kotlove sa .Izračunavanje snage i stepena iskorišćenja parne turbine .Definiše kotlovsko termoenergetskog postrojenje postrojenja .Obrazlaže postrojenja vrelovodne kotlove .Izračunava korisnu snagu i stepen iskorišćenja pumpnog postrojenja Termoenergetska postrojenja .Grafičko prikazivanje promjene pritiska i brzine u akcionim i reakcionim turbinama .Navodi i objašnjava prijemnika toplote u uređaje za parnom kotlu prečišćavanje dimnih .Objašnjava potpalu prirodnom i kotla prinudnom .Objašnjava toplotni postrojenja bilans .Upoznaje pokretne kotlove konstrukcije parnih .Analizira princip .Pravi tehnološku postrojenja šemu .Navodi definiciju i očuvanja životne termoenergetskih podjelu sredine postrojenja termoenergetskih .Analizira ulogu Informativni ciljevi i sadržaji učenik Formativni ciljevi Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave Vježbe: .Vrednuje zadatak kotlova kotlovskog .Navodi podjelu .Razlikuje stabilne i .Objašnjava princip kombinovana rada parnog kotla kotlovska .Nabraja i opisuje šemu vrelovodnog elemente parnog kotla kotla .Upoređuje postrojenja ekonomičnog kondenzaciona i .Obrazlaže cirkulacijom opsluživanje kotla u .Upoređuje .Vrednuje toplotni bilans parnog kotla gasova .grijna i .Razvija potrebu .Analizira rad .Opisuje uređaje za rada parnog kotla loženje tečnim i .

Objašnjava cijevni sistem i armaturu .Objašnjava princip rada parnih turbina .Opisuje osnovne elemente parnih turbina .Objašnjava transformaciju energije u turbinama .Ilustruje šemu toplane Formativni ciljevi učenik zagrijača vode Analizira zadatak isparivača Upoređuje konvektne i registarske isparivače Prepoznaje ulogu pregrijača pare Upoređuje kotlove na čvrsto.tečno i gasovito gorivo Prepoznaje elemente parnih kotlova Planira postupak potpale kotla Interpretira postupak opsluživanja kotla u radu Pravi šemu gazdinstva za gorivo Analizira uređaj za sagorijevanje u sloju Prepoznaje uređaje za sagorijevanje u letu Upoređuje gorionike za tečna goriva sa raspršivačem pod pritiskom i rotacionim raspršivačem Upoređuje difuzni gorionik i gorionik sa cijevima za gasovito gorivo Analizira uređaje za prečišćavanje dimnih gasova Razlikuje multiciklonski i mokri oprašivač Izražava ulogu uređaja za manipulaciju i skladištenje čvrstih produkata sagorijevanja Pravi šemu transporta šljake i Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave - - - - - 57 .Poznaje ventilatore za termoenergetska postrojenja .Objašnjava sistem za snabdijevanje postrojenja vodom .Navodi podjelu parnih turbina .Objašnjava parno turbopostrojenje .Opisuje postrojenje za hemijsku pripremu vode .Navodi uređaje za komprimovani vazduh .Informativni ciljevi i sadržaji učenik produkata sagorijevanja .

zapornu.Informativni ciljevi i sadržaji učenik - Formativni ciljevi učenik pepela Upoređuje otvoreni i zatvoreni sistem vodosnabdijevanja postrojenja Uočava razliku između rashladnih kula sa prirodnom i prinudnom promajom Analizira postupak hemijske pripreme vode Uočava ulogu ventilatora Pravi šemu promaje u kotlovskom postrojenju Upoređuje prirodnu. lopatice. zaptivače. vratilo.rotor Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave - - - - - - - 58 . zaštitnu. sprovodni aparat. grubu i kontrolnu armaturu Pravi šemu postrojenja za komprimovani vazduh Interpretira ulogu parnih turbina u termoenergetskom postrojenju Razlikuje akcione i reakcione turbine Upoređuje aksijalne i radijalne turbine Prepoznaje osnovne elemente parne turbine Uočava kućište. vještačku uravnoteženu i vještačku forsiranu promaju Analizira ulogu armature termoenergetskog postrojenja Uočava finu. regulacionu.

Analizira princip rada kondenzacione jednooklopne parne turbine Podjela i osnovne karakteristike energetskih postrojenja .Razvija sposobnost . postrojenja prema hidro i izvorima energije gasoenergetska .Objašnjava akciono i Peltonove turbine .Razlikuje akcione i .Analizira rad Kertisove dvostepene turbine .Uočava gubitke .Crta dijagram promjene pritiska i brzine u radnom kolu turbine .Izračunavanja snage i stepena iskorišćenja pumpnog postrojenja 59 .Određuje ulogu .Razlikuje termo.Objašnjava Peltonove karakteristike i Informativni ciljevi i sadržaji učenik Formativni ciljevi Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave Vježbe: .Analizira princip rada jednostepene akcione De Lavalove turbine .Definiše pojam vrednovanja energetskih energetskog postrojenja u postrojenja procesima dobijanja .Shvata akciono dijelove vodenih djejstvo vodenog turbina mlaza .Analizira osnovne postrojenja karakteristike postrojenja Hidroenergetska postrojenja .Razvija sposobnost .Navodi karakteristike snage i izračunava stepen iskorišćenja i objašnjava rad Peltonove turbine Peltonove turbine .Analizira rad postrojenja zaključivanja .Navodi podjelu zapažanja.Objašnjava osnovne postrojenja karakteristike .Izračunavanje brzine i crtanje trouglova brzina .Crta trouglove brzina kriterijume izbora turbina .Navodi podjelu energije energetskih .Uočava dijelove .Obrazlaže .učenik .Ocjenjuje reakciono djejstvo najpovoljnije uslove vodenog mlaza dobijanja snage .Navodi sastavne .Analizira rad Parsonove reakcione turbine .Izračunavanje snage turbina i stepena iskorišćenja . reakcione turbine hidroenergetskih analiziranja i .

uređaj za regulaciju. radno kolo.ležišta. kućište Shvata reakciono djejstvo vodenog mlaza Prepoznaje dijelove Fransisove turbine: sprovodno kolo. zamajac.Informativni ciljevi i sadržaji učenik princip rada Fransisove reakcione turbine . jedinični rad i gubitke energije Određuje brzine i crta trouglove brzina fluidne mase u radnom prostoru Uočava uticaj oblika lopatica radnog kola na rad centrifugalne pumpe Analizira promjenu Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave - - Seminarski rad: . vratilo.Obrazlaže karakteristike i princip rada Kaplanove turbine .Hidroenergetsko postrojenje sa Peltonovom turbinom . uređaj za regulaciju.Hidroenergetsko postrojenje sa Kaplanovom turbinom . ležišta Razlikuje varijante Fransisovih turbina s obzirom na brzohodnost Identifikuje sastavne dijelove Kaplanove turbine Uočava specifičnost radnog kola i uređaja za regulisanje Kaplanove turbine Izračunava snagu turbine Razlikuje hidrauličke razvodnike otvorenog i zatvorenog toka Analizira ulogu hidrauličkog prenosnika Prepoznaje sastavne dijelove pumpnog postrojenja Analizira visinu usisavanja.Objašnjava pumpno postrojenje Formativni ciljevi učenik turbine:sprovodni aparat. radno kolo.Opisuje postupak regulacije rada vodenih turbina .Pumpno postrojenje - - - - - - 60 .Navodi hidromašinsku opremu .Objašnjava analitičko određivanje snage turbine i stepena iskorišćenja .

Objašnjava princip .Obrazlaže rada parnog kotla opsluživanje kotla u . promjenu spoljašnjeg prečnika i ponašanje centrifugalne pumpe .Akcione turbine .grijna i .Grafičko prikazivanje promjene pritiska i brzine u akcionim i reakcionim turbinama .Prepoznaje način regulacije rada pumpnog postrojenja .Toplane 61 .Objašnjava toplotni .Crtanje šeme kotlovskog postrojenja Seminarski rad: .Vrednuje toplotni Informativni ciljevi i sadržaji učenik Formativni ciljevi Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave Vježbe: .Upoređuje . postrojenje industrijska.Izračunava korisnu snagu i stepen iskorišćenja pumpnog postrojenja Termoenergetska postrojenja .Upoređuje kotlove sa bilans .učenik obrtaja radnog kola.Definiše kotlovsko energetska.Kotlovsko postrojenje .Analizira princip .Analizira strujnu .Razlikuje stabilne i rada parnog kotla pokretne kotlove .Navodi podjelu kombinovana kotlova kotlovska .Reakcione turbine .Obrazlaže postrojenja vrelovodne kotlove .Identifikuje konstrukcije parnih cilindrične kotlove i kotlova kotlove sa .Objašnjava potpalu vodogrijnim cijevima kotla .Pravi tehnološku ekonomičnog .Upoznaje .Navodi podjelu šemu vrelovodnog parnih kotlova kotla .Izračunavanje snage i stepena iskorišćenja parne turbine .Razvija potrebu postrojenja .Upoređuje .Nabraja i opisuje prirodnom i elemente parnog prinudnom kotla cirkulacijom .Pravi šemu tokova radu i obustavu rada predajnika i kotla prijemnika toplote u .Crtanje šema termoenergetskih postrojenja .Uočava važnost .Analizira gubitke energije u pumpnom postrojenju .Navodi definiciju i kondenzaciona i očuvanja životne podjelu toplifikaciona sredine termoenergetskih postrojenja .Ilustruje toplotne šemu korišćenja energije šeme termoenergetskog termoenergetskih postrojenja postrojenja .Poznaje uređaje za parnom kotlu loženje uglja .

Objašnjava cijevni sistem i armaturu .Opisuje uređaje za loženje tečnim i gasovitim gorivom .Objašnjava parno turbopostrojenje .tečno i gasovito gorivo Prepoznaje elemente parnih kotlova Planira postupak potpale kotla Interpretira postupak opsluživanja kotla u radu Pravi šemu gazdinstva za gorivo Analizira uređaj za sagorijevanje u sloju Prepoznaje uređaje za sagorijevanje u letu Upoređuje gorionike za tečna goriva sa raspršivačem pod pritiskom i rotacionim raspršivačem Upoređuje difuzni gorionik i gorionik sa cijevima za gasovito gorivo Analizira uređaje za prečišćavanje dimnih gasova Razlikuje multiciklonski i mokri oprašivač Analizira ulogu uređaja za manipulaciju i skladištenje čvrstih Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave - - - - 62 .Opisuje postrojenje za hemijsku pripremu vode .Opisuje osnovne elemente parnih turbina .Objašnjava sistem za snabdijevanje postrojenja vodom .Informativni ciljevi i sadržaji učenik .Poznaje ventilatore za termoenergetska postrojenja .Navodi podjelu parnih turbina .Navodi i objašnjava uređaje za prečišćavanje dimnih gasova .Objašnjava princip rada parnih turbina .Ilustruje šemu toplane Formativni ciljevi učenik bilans parnog kotla Uočava toplotne gubitke Analizira ulogu zagrijača vode Analizira zadatak isparivača Upoređuje konvektne i registarske isparivače Interpretira ulogu pregrijača pare Upoređuje kotlove na čvrsto.Objašnjava transformaciju energije u turbinama .Navodi uređaje za komprimovani vazduh .Upoznaje uređaj za transport i skladištenje čvrstih produkata sagorijevanja .

zapornu. zaštitnu. grubu i kontrolnu armaturu Pravi šemu postrojenja za komprimovani vazduh Analizira ulogu parnih turbina u termoenergetskom postrojenju Razlikuje akcione i reakcione turbine Upoređuje aksijalne i radijalne turbine Prepoznaje osnovne elemente parne turbine Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave - - - - - - - - 63 . regulacionu.Informativni ciljevi i sadržaji učenik Formativni ciljevi učenik produkata sagorijevanja Pravi šemu transporta šljake i pepela Upoređuje otvoreni i zatvoreni sistem vodosnabdijevanja postrojenja Uočava razliku između rashladnih kula sa prirodnom i prinudnom promajom Analizira postupak hemijske pripreme vode Uočava ulogu ventilatora Pravi šemu promaje u kotlovskom postrojenju Upoređuje prirodnu. vještačku uravnoteženu i vještačku forsiranu promaju Analizira ulogu armature termoenergetskog postrojenja Uočava finu.

Informativni ciljevi i sadržaji učenik - Formativni ciljevi učenik Uočava kućište. sprovodni aparat. lopatice. zaptivače. vratilo.rotor Analizira princip rada jednostepene akcione De Lavalove turbine Crta dijagram promjene pritiska i brzine u radnom kolu turbine Analizira rad Kertisove dvostepene turbine Analizira rad Parsonove reakcione turbine Interpretira princip rada kondenzacione jednooklopne parne turbine Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave - - - 64 .

Izbor turbokompresora Seminarski rad: .Analizira rad .Objašnjava sa pogonom na tečno gasnoturbinska postrojenja gorivo otvorenog i .Izračunavanje snage gasne turbine .Vrednuje ulogu regulatora sigurnosti .Obrazlaže ulogu i otvorenog i princip rada zatvorenog toka turbokompresora .Analizira rad gasne turbine turbine .Razlikuje radijalne i aksijalne kompresore .Crtanje toplotnih Razvija odgovornost i šema nuklearnog postrojenja preciznost u radu Seminarski rad: .Razred: TREĆI Informativni ciljevi i Formativni ciljevi sadržaji učenik učenik Gasoenergetska postrojenja .Objašnjava proces .Razlikuje akcione i .Objašnjava grijnu komore i površinskog komoru zagrijača .Uočava i vrednuje uređaje gasnih ulogu hladnjaka turbopostrojenja izduvnih gasova .Navodi ulogu gasoturbinskog hladnjaka i postrojenja površinskog zagrijača .Definiše gasoenergetskih gasoenergetsko postrojenja postrojenje .Interpretira ulogu .Navodi zaštitne .Prepoznaje elemente 65 Socijalizacijski ciljevi učenik Razvija ekološku svijest Razvija analitičko i logičko mišljenje Preporuke za izvođenje nastave Vježbe: .Poznaje elemente .Uočava razliku između grijne .Identifikuje princip rada graničnog regulatora temperature i releja za isključivanje Nuklearna postrojenja .Navodi osnovne .Upoređuje prednosti karakteristike i nedostatke gradnje nuklearnih nuklearnih postrojenja postrojenja .Nuklearne elektrane .Objašnjava rad gasne turbine .Analizira rad gasnog zatvorenog toka turbopostrojenja .Navodi podjelu reakcione gasne gasnih turbina .Prepoznaje princip gasne turbine rada gasne turbine .Shvata proces nuklearne fisije dobijanja nuklearne .Gasoturbinsko postrojenje zatvorenog toka Razvija ekološku Vježbe: svijest .Gasoturbinsko postrojenje otvorenog toka .Poznaje osnovne energije elemente nuklearnog .Analizira rad aksijalnog i radijalnog turbokompresora .

Crtanje šeme solarne nove i buduće elektrane tehnologije za . rada solarnih koničnim i postrojenja paraboličnim ogledalima .Identifikuje problem skladištenja radioaktivnog otpada pri zamjeni goriva .Izračunavanje proizvodnju energije stepena iskorišćenja sunčanih kolektora Formira pozitivan stav prema očuvanju okoline Seminarski rad: .Određuje stepen korisnosti sunčanih kolektora . sistem za postrojenja regulaciju i biološki .Ocjenjuje opasnost od radioaktivnog zračenja u slučaju otkaza Solarna postrojenja . kondenzatora.Crta i analizira radioaktivnog toplotne šeme zračenja nuklearnog postrojenja sa jednim i dva kola . sistem za rada nuklearnog hlađenje.Navodi primjenu ravnog pločastog sunčevog zračenja kolektora .Sistem solarnog grijanja sa toplotnom pumpom 66 .Ocjenjuje rad sistema za zagrijavanje vode pomoću energije sunca sa električnim Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave Razvija Vježbe: interesovanje za .Prepoznaje elemente .Obrazlaže princip kolektore sa ravnim. turbine.Obrazlaže proces reflektor. .Razlikuje i elemente solarnih upoređuje postrojenja fokusirajuće .Analizira sistem solarnog grijanja sa toplotnom pumpom .Analizira rad solarnog postrojenja .Analizira ulogu generatora pare i opasnosti od .Prepoznaje ulogu kolektora.Solarna elektrana .Informativni ciljevi i Formativni ciljevi sadržaji učenik učenik nuklearnog postrojenja reaktora:tijelo. cirkulacione pumpe i generatora .Navodi probleme štit skladištenja radioaktivnog otpada .Navodi i opisuje .

Obrazlaže snagu vjetra vjetra .Prepoznaje elemete postrojenja geotermalnog postrojenja:izmjenji vač toplote.Prepoznaje .Vrednuje efekte korišćenja bio mase mase koja se koristi za proizvodnju za proizvodnju energije energije .Izračunava snagu .Vjetroelektrane Uočava važnost očuvanja životne sredine 67 .Objašnjava pojam geotermalne geotermalne energetske izvore energije . vazdušna turbina Elektrane na bio masu . elisa.Analizira rad .Crta i analizira šemu izvore geotermalnog . kondenzator Vjetroelektrane .Poznaje osobine bio .Obrazlaže rad postrojenja za dobijanje energije iz bio mase Informativni ciljevi i sadržaji učenik Formativni ciljevi Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave Stiče interesovanje za nove tehnologije proizvodnje energije Uočava važnost očuvanja životne sredine Seminarski rad: .turbinu.Analizira postrojenje sa generatorom pogonjenim vazdušnom turbinom .učenik dopunskim grijanjem Geotermalna postrojenja .Objašnjava proces postrojenja na bio transformacije masu energije bio mase .Navodi i objašnjava postrojenja geotermalna .Nabraja geotermalne dobijanje energije .Prepoznaje elemente postrojenja: generator.Navodi primjenu koje koristi geotermalne geotermalnu vodu za energije . pumpu.Analizira postrojenje .Objašnjava rad brzine vjetra na rad postrojenja za vjetroelektrane proizvodnju električne energije .Crta i analizira postrojenje sa na račun energije generatorom vjetra spregnutim preko zupčanika sa osovinom elise .Analizira uticaj .

smanjenja sredine preradu uglja balasta i promjene .Priprema čvrstog goriva .Goriva Vježbe: .Analizira procese energije transformacije .Navodi čvrsta.Pravi šemu gasa postrojenja za .Navodi i opisuje promjene očuvanja životne postrojenja za oblika.Vrednuje proces rada ventilatorskog mlina sa udarnim lopaticama .Objašnjava značaj i .Pravi šemu .Obrazlaže proces postrojenja za pripreme ugljenog drobljenje uglja praha .Uočava važnost .Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik Izvori energije i transformacija energije . tečna.Navodi značaj očuvanja životne energije i uočava energije za sredine njenu primjenu egzistenciju i razvoj .Šematski prikaz procesa prerade nafte Seminarski rad: .Analizira proces drobljenja pomoću prerade nafte drobilice sa valjcima .Poznaje obnovljive i potrošnju neobnovljive izvore .Vrednuje bio mase karakteristike .Objašnjava postupke .Shvata proces obogaćivanje sprašivanja uglja nuklearnog goriva .Navodi vidove energije korišćenja transformisane energije Procesi u postrojenjima za dobijanje goriva .Ilustruje proces sastava gorive mase pripreme čvrstog uglja goriva .Priprema tečnog goriva .Analizira karakteristike mogućnosti čvrstih. obnovljive i neobnovljive gasovita i nuklearna energetske izvore goriva .Poznaje procese pripreme tečnih .Šematski prikaz procesa pripreme uglja .Obrazlaže principe i nuklearnog goriva i značaj područje primjene transformacije .Analizira značaj .Analizira postupke .vjetra.tečnih i korišćenja energije gasovitih goriva vode.Ocjenjuje efekte goriva sušenja uglja u .Prepoznaje energije .sunca. .Vrednuje rezerve društva energije i njenu .Analizira procese 68 Preporuke za izvođenje nastave Seminarski rad: .Objašnjava postupak rotacionim sušarama prerade prirodnog .Uočava važnost .Navodi postupak i pripremu uglja objašnjava .

rafinisanja. reforminga i dorade nafte Crta šemu postrojenja za destilaciju nafte Analizira rad postrojenja za tečnu ekstrakciju Analizira proces pripreme prirodnog gasa Uočava razloge odstranjivanja čvrstih čestica i tečnosti iz gasa Uočava potrebu odstranjivanja vlage i sumpornih jedinjenja pomoću adsorbera Prepoznaje postrojenja i sudove za tečni gas Vrednuje pogonsko preventivne mjere sigurnosti za rad sa prirodnim gasom Analizira proces pripreme nuklearnog goriva Analizira proces tečne ekstrakcije Interpretira membranski separacioni proces razdvajanja izotopa Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave - - - - 69 .Informativni ciljevi i sadržaji učenik Formativni ciljevi učenik frakcione destilacije.

Obrazlaže energetski bilans i efikasnost rada u termoelektranama .Opisuje procese dobijanja električne energije u solarnim.Razred: ČETVRTI Informativni ciljevi i sadržaji učenik Proceci u postrojenjima .Razvija sposobnost Vrednuje pojam logičkog transformacije razmišljanja potencijalne .Šematski prikaz rada geotermalne elektrane 70 .Šematski prikaz rada kondenzacione termoelektrane sa parnim blokom .Šematski prikaz rada nuklearne elektrane .Poznaje proces dobijanja električne energije u nuklearnim elektranama .Navodi i objašnjava proces dobijanja električne energije u termoelektranama sa parnim blokom .Crtanje pribranskih i derivacionih šema .geotermalni m.Objašnjava energetski bilans i tehničkoenergetsku efikasnost hidroenergetskih sistema .Stiče pozitivan energije vode u odnos prema načinu električnu energiju Razlikuje pribranske proizvodnje i korišćenja i derivacione električne energije hidroelektrane Crta pribransku šemu za velike denivelacije Određuje snagu hidroelektrane Vrednuje energetski koeficijent korisnosti Analizira proces transformacije hemijske energije goriva u električnu energiju Pravi šemu kondenzacione termoelektrane sa parnim blokom Crta i analizira kružni proces u kondenzacionoj termoelektrani Računa količinu toplote koja se dovede i one koja se izmijeni u kondenzatoru Crta šemu termoelektrane sa regenerativnim dogrijavanjem vode Crta i analizira toplotni ciklus termoelektrane sa dvostepenim turbinskim postrojenjem i dogrijavanjem pare .Obrazlaže proces rada termoelektrane sa gasnim blokom .Objašnjava procese u postrojenjima za proizvodnju električne i toplotne energije .Interpretira proces rada u termoelektrani sa gasnim blokom Formativni ciljevi Preporuke za izvođenje nastave Vježbe: .Šematski prikaz rada termoelektrane sa gasnim blokom .Opisuje proces dobijanja električne energije u hidroelektranama . vjetroelektranama i elektranama na bio masu .Navodi značaj i ulogu pojedinih postrojenja u elektroenergetskom sistemu Socijalizacijski ciljevi učenik učenik za dobijanje električne energije .

Ilustruje šeme toplifikacionih postrojenja i objašnjava njihov rad .Informativni ciljevi i sadržaji učenik - Formativni ciljevi - - - - - Procesi u postrojenjima .Izrada toplotnih upoređuje korišćenju toplotne šema postrojenja za postrojenja za energije dobijanje toplotne dobijanje toplotne energije energije Uočava značaj kotlovskog postrojenja za dobijanje toplotne energije Analizira proces korišćenja toplotne Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave 71 .Shvata važnost o Vježbe: Razlikuje i racionalnom .Navodi procese dobijanja toplotne energije .Obrazlaže proces rada toplane .Navodi direktni i indirektni sistem daljinskog grijanja učenik Analizira proces rada gasne termoelektrane otvorenog i zatvorenog toka Izračunava proizvodni kapacitet generatora Analizira proces dobijanja električne energije u nuklearnim elektranama Analizira procese u postrojenjima za kombinovanu proizvodnju električne i toplotne energije Pravi Senkijev dijagram za kondenzacione termoelektrane Određuje energetski stepen iskorišćenja Izračunava energetski bilans postrojenja Analizira proces dobijanja električne energije u solarnim elektranama Vrednuje proces korišćenja geotermalnih izvora za proizvodnju električne energije za dobijanje toplotne energije .

Objašnjava postupak dobijanja toplotne energije pomoću rashladnih uređaja i toplotnih pumpi .Obrazlaže proces dobijanja toplotne energije iz geotermalnih izvora . vrela voda.Poznaje kombinovani proces dobijanja toplotne energije pomoću sunčevih kolektora i toplotne pumpe .Ilustruje i objašnjava šeme korišćenja geotermalne energije .Informativni ciljevi i sadržaji učenik . vodena para Razlikuje direktne i indirektne toplifikacione sisteme Prepoznaje komponente direktnog i indirektnog toplifikacionog postrojenja sa vrelovodnim kotlom Analizira proces toplifikacionog postrojenja sa kaskadnim izmjenjivačem Shvata proces dobijanja toplotne energije korišćenjem geotermalne vode Vrednuje primjenu sunčeve energije za Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave - - - - - - - - 72 .Obrazlaže energetski bilans i efikasnost postrojenja za dobijanje toplotne energije Formativni ciljevi učenik energije dobijene u parnoturbinskom postrojenju Šematski prikazuje gasnoturbinsko postrojenje za proizvodnju energije i iskorišćenjem toplote izlaznih gasova prije ispuštanja u atmosferu Dokazuje ulogu toplifikacionih postrojenja Upoređuje procese dobijanja toplotne energije koja se koristi u tehnološke svrhe i energije za grijanje i pripremu sanitarne tople vode Analizira toplifikaciono postrojenje sa izmjenjivačima toplote.Opisuje proces dobijanja toplotne energije korišćenjem energije sunca .

Šematski prikaz transporta uglja .Objašnjava transport za slaganje.Vrednuje kombinovanu primjenu toplotne pumpe i kolektora .Šematski prikaz toplovoda za daljinsko grijanje Seminarski rad: Distribucija električne energije Distribucija toplotne energije 73 .Pravi šemu .Vrednuje ulogu cijevnog sistema za transport tečnog goriva .Analizira zadatak .Izračunava cijenu proizvedene jedinične toplotne energije .Objašnjava transport i spoljašnji transport uputstava ugljenog praha . mosnim i distribuciju gasovitih kranom i prstenasta skladišta goriva .Obrazlaže načine transporta uglja transporta i distribucije električne .Razlikuje unutrašnji .Razlikuje skladišta goriva sa obrtnim uređajem .Opisuje transport i materijalnih dobara distribuciju energije .Analizira proces i distribuciju toplotne pripreme i transporta ugljenog energije praha .Vrednuje ulogu .Stiče odgovornost o distibuciju čvrstog goriva poštovanju propisa i .učenik zagrijavanje vode .Pravi bilans dobijene toplotne energije .Shvata važnost postrojenja za za dopremu goriva očuvanja transport i .Računa količinu proizvedene toplotne energije Procesi u sistemima za transport i distribuciju energije .Vrši izbor transportera energije .Navodi postrojenja .Izrada šema cijevnog sistema za transport tečnog i gasovitog goriva .Ocjenjuje ulogu gazdinstva za tečno gorivo .Objašnjava transport .Pravi šemu linijskog i prstenastog Informativni ciljevi i sadržaji učenik Formativni ciljevi Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave Vježbe: .Upoređuje transport tečnih goriva saobraćajnim sredstvima i cijevima .Obrazlaže transport i skladišta distribuciju tečnog .

Definiše stepen energije energetskog .Razlikuje način podzemnog i nadzemnog polaganja električnih vodova .Pravi šemu gasne razvodne mreže kućne instalacije .Objašnjava specifičnu korisnosti .Izrada energetskih šema procesa na mjestu korisne potrošnje Seminarski rad: .Potrošnja energije u poljoprivredi 74 .Izračunava potrošnju energije specifičnu potrošnju .Obrazlaže finalnu energije kod finalnih racionalnog potrošnju energije potrošača korišćenja energije .Shvata važnost .Potrošnja energije u saobraćaju .Upoređuje razne načine vođenja potisne i povratne cijevi u sistemima daljinskog grijanja Energetski procesi kod finalnih potrošača .Definiše ukupni i koeficijent korisnosti normirani stepen energije kod uređaja korisnosti uređaja .učenik snabdijevanja potrošača tečnim gorivom .Izračunava . distributivnog i razvodnog gasovoda .Navodi potrošnju energije u finalne energije u saobraćaju Informativni ciljevi i sadržaji učenik Formativni ciljevi Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave Vježbe: .Uočava mjesta inteziteta korišćenja energije u .Uočava korišćenje .Potrošnja energije u industriji .Određuje stepen energetske energetske efikasnosti .Uoćava razliku između magistralnog.Definiše stepen .Analizira mogućnosti transporta i distribucije toplotne energije .Prepoznaje značaj .Pravi podjelu električnih dalekovoda .Uočava tipove stubova u prenosnoj mreži .Definiše gubitke u intervalu proizvodnje industriji primarne energije .

Poznaje potrošnju .Predviđa .Obrazlaže potrošnju energije u saobraćaju energije u saobraćaju . izbor odgovarajućeg goriva.Izrada energetskog bilansa sistema za proizvodnju i potrošnju energije Seminarski rad: 75 .Shvata značaj Preporuke za izvođenje nastave Vježbe: .Obrazlaže strukturu saobraćaju vrlo mali korisne energije u ličnoj i društvenoj .Izračunava koeficijent korisnosti energije kod malih potrošača Ušteda energije i njeno racionalno korišćenje .Dokazuje mogućnost .Obrazlaže metode racionalizaciju racionalizacije energije kroz energije iskorišćenje odvedene toplote.Identifikuje potrošnji potrošnju energije u poljoprivredi . smanjenje gubitaka konvekcijom i zračenjem.Poznaje pojam štednji i manjeg utroška štednje energije racionalnom energije i rada za .Izračunava stepen korisnosti uređaja i mašina u poljoprivredi .Shvata značaj o .Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik .Navodi i objašnjava .Prepoznaje osnovne potrošače energije u ličnoj i društvenoj potrošnji .Navodi mogućnosti korišćenju energije isti korisni efekat štednje energije .Dokazuje da je energije u stepen korisnosti poljoprivredi energije u .Uočava osnovni .Analizira specifičnu potrošnju energije u procesu sušenja .Analizira strukturu industriji finalne potrošnje . pravilnim rukovanjem uređajima i optimalnom korišćenju svih vidova energije Eksploatacija i održavanje energetskih postrojenja .

Navodi osnovne .Pravi projekat pumpnog postrojenja:izbor pumpe.Razvija principe sistematičnost u projektovanja projektovanja radu energetskih sistema . protok.Pravi dijagrame startovanja postrojenja . mjesto postavljanja.geodetska visina dizanja .Planira tehno projektovanja ekonomske termoenergetskih karakteristike sistema termoenergetskog .Navodi postupke održavanja postrojenja . stepen iskorišćenja za dato pumpno postrojenje Procesi u postrojenjima za dobijanje električne energije .Izrada projektnih zadataka iz energetskih sistema Vježbe: 76 .Izvodi postupak .Opisuje proces .Obrazlaže osnovne principe na kojima se zasniva eksploatacija postrojenja .Razvija sposobnost Informativni ciljevi i sadržaji učenik kriterijume za ocjenu pouzdanosti. trasa cjevovoda.Pravi plan toplifikacionog sistema .Pravi plan izvođenja remonta Projektovanje energetskih sistema . mjerna mjesta.Određuje koeficijent pouzdanosti rada .Vrednuje planske zastoje zbog remonta i njege .Obrazlaže osnove . pogonske spremnosti i ekonomičnosti rada .Pravi proračun snage pumpe.Razlikuje pribranske .Poznaje propise održavanja i eksploatacije energetskih postrojenja Formativni ciljevi Socijalizacijski Preporuke za ciljevi izvođenje nastave učenik poštovanja propisa i . pogonskog motora.učenik zadatak energetskog postrojenja u toku eksploatacije .Objašnjava osnove sistema projektovanja hidro .Analizira postupke tekućeg i preventivnog održavanja .Tekuće i preventivno uputstava održavanje energetskih postrojenja Vježbe: .Pravi plan cjevovoda postrojenja i armature termoenergetskog postrojenja .

Opisuje procese dobijanja električne energije u solarnim.geotermalni m.Izračunava proizvodni kapacitet generatora .Navodi i objašnjava proces dobijanja električne energije u termoelektranama sa parnim blokom .Šematski prikaz rada Shvata proces transformacije nuklearne elektrane hemijske energije .Interpretira proces Formativni ciljevi 77 .Informativni ciljevi i sadržaji učenik dobijanja električne energije u hidroelektranama .Stiče pozitivan šemu za velike odnos prema načinu kondenzacione denivelacije proizvodnje i termoelektrane sa Određuje snagu korišćenja parnim blokom hidroelektrane električne energije .Crtanje pribranskih i i derivacione logičkog derivacionih šema hidroelektrane razmišljanja .Obrazlaže proces rada termoelektrane sa gasnim blokom .Navodi značaj i ulogu pojedinih postrojenja u elektroenergetskom sistemu - Socijalizacijski Preporuke za ciljevi izvođenje nastave učenik učenik .Šematski prikaz rada goriva u električnu geotermalne energiju elektrane Pravi šemu kondenzacione termoelektrane sa parnim blokom Crta i analizira kružni proces u kondenzacionoj termoelektrani Računa količinu toplote koja se dovede i one koja se izmijeni u kondenzatoru Crta šemu termoelektrane sa regenerativnim dogrijavanjem vode Crta i analizira toplotni ciklus termoelektrane sa dvostepenim turbinskim postrojenjem i dogrijavanjem pare Shvata proces rada u termoelektrani sa gasnim blokom Analizira proces rada gasne termoelektrane otvorenog i zatvorenog toka .Šematski prikaz rada Crta pribransku .Šematski prikaz rada Vrednuje energetski termoelektrane sa koeficijent korisnosti gasnim blokom .Poznaje proces dobijanja električne energije u nuklearnim elektranama .Objašnjava energetski bilans i tehničkoenergetsku efikasnost hidroenergetskih sistema .Objašnjava procese u postrojenjima za proizvodnju električne i toplotne energije . vjetroelektranama i elektranama na bio masu .Obrazlaže energetski bilans i efikasnost rada u termoelektranama .

Opisuje proces dobijanja toplotne učenik dobijanja električne energije u nuklearnim elektranama Analizira procese u postrojenjima za kombinovanu proizvodnju električne i toplotne energije Pravi Senkijev dijagram za kondenzacione termoelektrane Određuje energetski stepen iskorišćenja Izračunava energetski bilans postrojenja Analizira proces dobijanja električne energije u solarnim elektranama Interpretira proces korišćenja geotermalnih izvora za proizvodnju električne energije za dobijanje toplotne energije .Informativni ciljevi i sadržaji učenik Formativni ciljevi - - - - Procesi u postrojenjima .Razvija svijest o Vježbe: Uočava značaj racionalnom .Ilustruje i objašnjava šeme korišćenja geotermalne energije .Navodi procese dobijanja toplotne energije .Navodi direktni i indirektni sistem daljinskog grijanja .Ilustruje šeme toplifikacionih postrojenja i objašnjava njihov rad .Izrada toplotnih kotlovskog korišćenju toplotne šema postrojenja za postrojenja za energije dobijanje toplotne dobijanje toplotne energije energije Analizira proces korišćenja toplotne energije dobijene u parnoturbinskom postrojenju Šematski prikazuje gasnoturbinsko postrojenje za proizvodnju energije i iskorišćenjem toplote izlaznih gasova prije ispuštanja u atmosferu Shvata ulogu toplifikacionih Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave 78 .Obrazlaže proces rada toplane .Obrazlaže proces dobijanja toplotne energije iz geotermalnih izvora .

vrela .vodena para bilans i efikasnost .Upoređuje procese .Shvata proces dobijanja toplotne energije korišćenjem geotermalne vode .Informativni ciljevi i Formativni ciljevi sadržaji učenik učenik postrojenja energije korišćenjem energije sunca .Vrednuje kombinovanu primjenu toplotne pumpe i kolektora .Prepoznaje komponente direktnog i indirektnog toplifikacionog postrojenja sa vrelovodnim kotlom .Vrednuje primjenu sunčeve energije za zagrijavanje vode .Objašnjava postupak dobijanja toplotne dobijanja toplotne energije koja se energije pomoću koristi u tehnološke rashladnih uređaja i svrhe i energije za toplotnih pumpi grijanje i pripremu .Analizira toplotne energije toplifikaciono pomoću sunčevih postrojenje sa kolektora i toplotne izmjenjivačima pumpe toplote.Izračunava cijenu proizvedene jedinične toplotne energije .Obrazlaže energetski voda.Analizira proces toplifikacionog postrojenja sa kaskadnim izmjenjivačem .Poznaje kombinovani sanitarne tople vode proces dobijanja .Pravi bilans dobijene toplotne energije .Računa količinu proizvedene toplotne energije Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave 79 .Razlikuje direktne i postrojenja za indirektne dobijanje toplotne toplifikacione energije sisteme .

Šematski prikaz transporta uglja .Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik Procesi u sistemima za transport i distribuciju energije .Uočava razliku između magistralnog.Pravi šemu gasne razvodne mreže kućne instalacije .Opisuje transport i distribuciju energije .Obrazlaže načine transporta uglja transporta i distribucije električne .Vrši izbor transportera energije .Stiče odgovornost o distibuciju čvrstog poštovanju propisa i goriva .Analizira proces i distribuciju toplotne pripreme i transporta ugljenog energije praha .Obrazlaže transport i skladišta distribuciju tečnog .Shvata ulogu gazdinstva za tečno gorivo . mosnim i distribuciju gasovitih kranom i prstenasta skladišta goriva .Razlikuje skladišta goriva sa obrtnim uređajem .Razvija svijest o .Shvata podjelu električnih dalekovoda Preporuke za izvođenje nastave Vježbe: .Navodi postrojenja očuvanju postrojenja za za dopremu goriva materijalnih dobara transport i .Upoređuje transport tečnih goriva saobraćajnim sredstvima i cijevima .Razlikuje unutrašnji .Objašnjava transport za slaganje.Distribucija električne energije .Izrada šema cijevnog sistema za transport tečnog i gasovitog goriva .Pravi šemu . distributivnog i razvodnog gasovoda .Objašnjava transport i spoljašnji transport uputstava ugljenog praha .Vrednuje ulogu .Distribucija toplotne energije 80 .Objašnjava transport .Šematski prikaz toplovoda za daljinsko grijanje Seminarski rad: .Shvata zadatak .Vrednuje ulogu cijevnog sistema za transport tečnog goriva .Pravi šemu linijskog i prstenastog snabdijevanja potrošača tečnim gorivom .

Izračunava potrošnju energije specifičnu potrošnju .Shvata značaj .Obrazlaže strukturu saobraćaju vrlo mali korisne energije u ličnoj i društvenoj .Definiše stepen .Potrošnja energije u saobraćaju .Upoređuje razne načine vođenja potisne i povratne cijevi u sistemima daljinskog grijanja Energetski procesi kod finalnih potrošača .Analizira strukturu .Razlikuje način podzemnog i nadzemnog polaganja električnih vodova .Izračunava .učenik .Analizira specifičnu potrošnju energije u procesu sušenja Informativni ciljevi i sadržaji učenik Formativni ciljevi Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave Vježbe: .Navodi potrošnju energije u finalne energije u saobraćaju industriji .Identifikuje potrošnji potrošnju energije u poljoprivredi .Obrazlaže finalnu energije kod finalnih racionalnom potrošnju energije potrošača korišćenju energije .Uočava korišćenje .Potrošnja energije u poljoprivredi 81 .Dokazuje da je energije u stepen korisnosti poljoprivredi energije u .Izrada energetskih šema procesa na mjestu korisne potrošnje Seminarski rad: .Poznaje potrošnju .Objašnjava specifičnu korisnosti .Definiše gubitke u intervalu proizvodnje industriji primarne energije .Uočava tipove stubova u prenosnoj mreži .Određuje stepen energetske energetske efikasnosti .Definiše ukupni i koeficijent korisnosti normirani stepen energije kod uređaja korisnosti uređaja .Uočava mjesta inteziteta korišćenja energije u .Potrošnja energije u industriji .Razvija svijest o .Obrazlaže potrošnju finalne potrošnje energije u saobraćaju energije u saobraćaju .Definiše stepen energije energetskog .Analizira mogućnosti transporta i distribucije toplotne energije .

Shvata osnovni kriterijume za ocjenu zadatak energetskog značaju poštovanja postrojenja u toku propisa i uputstava pouzdanosti. smanjenje gubitaka konvekcijom i zračenjem.Navodi i objašnjava .Poznaje pojam racionalizaciji manjeg utroška štednje energije korišćenja energije energije i rada za .Izračunava stepen korisnosti uređaja i mašina u poljoprivredi . pogonske spremnosti i eksploatacije .učenik .Pravi dijagrame održavanja startovanja postrojenja postrojenja . pravilnim rukovanjem uređajima i optimalnom korišćenju svih vidova energije Eksploatacija i održavanje energetskih postrojenja .Dokazuje mogućnost .Analizira postupke održavanja i tekućeg i eksploatacije preventivnog Informativni ciljevi i sadržaji učenik Formativni ciljevi Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave Vježbe: .Vrednuje planske zasniva eksploatacija zastoje zbog postrojenja remonta i njege .Navodi mogućnosti isti korisni efekat štednje energije .Poznaje propise .Obrazlaže metode racionalizaciju racionalizacije energije kroz energije iskorišćenje odvedene toplote.Prepoznaje osnovne potrošače energije u ličnoj i društvenoj potrošnji .Izrada energetskog bilansa sistema za proizvodnju i potrošnju energije Seminarski rad: .Razvija svijest o .Predviđa .Obrazlaže osnovne pouzdanosti rada principe na kojima se . izbor odgovarajućeg goriva.Tekuće i preventivno održavanje energetskih postrojenja 82 .Navodi postupke .Razvija svijest o .Određuje koeficijent ekonomičnosti rada .Izračunava koeficijent korisnosti energije kod malih potrošača Ušteda energije i njeno racionalno korišćenje .

Sarajevo. Beograd. Parne i plinske turbine. protok.D.1985.Objašnjava osnove projektovanja hidro . mjerna mjesta. B.Bogner.R. Voronjec.1982. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. Okvirni spisak literature i drugih izvora .LJ. Zavod za udžbenike.Energetski procesi. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva.1965.V. pogonskog motora.Izrada projektnih zadataka iz energetskih sistema 5. D. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. Jaćimović. trasa cjevovoda. Beograd. Energetska postrojenja. mjesto postavljanja. Marković.M. Beograd.LJ. 83 . . Brkić i drugi. . S.M. 2001.Električna postrojenja. Zagreb.geodetska visina dizanja . . Termoenergetski procesi. .Navodi osnovne . M. Topić. . Beograd.Pravi plan izvođenja remonta Projektovanje energetskih sistema .Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik energetskih održavanja postrojenja .Energetski procesi.1989.Tehnička knjiga.Razvija projektovanja principe sistematičnost u energetskih sistema projektovanja radu .1995.Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. Beograd. .Pravi plan toplifikacionog sistema . Debeljković.Shvata postupak . Bekavac.Obrazlaže osnove ekonomske projektovanja karakteristike termoenergetskih termoenergetskog sistema sistema . Zavod za udžbenike i nastavna sredstva.Pravi projekat pumpnog postrojenja:izbor pumpe. stepen iskorišćenja za dato pumpno postrojenje Preporuke za izvođenje nastave Vježbe: .J.Brkić. Misita. R.Planira tehno .Pravi proračun snage pumpe. Radovanović. Miler.Pravi plan cjevovoda i armature postrojenja termoenergetskog postrojenja . Bogner.Termoenergetska postrojenja. 2000.

Nuklearna energija .pisanih vježbi.Zaključna ocjena na kraju klasifikacionog perioda izvodi se iz svih datih ocjena u klasifikacionom periodu.Ekologija i zaštita životne sredine . .Praktična nastava .Nuklearna postrojenja .Kinematika i dinamika Mehanika tečnosti Mjerenje. .Turbine i turbinska postrojenja .Stepen korisnog djelovanja Praktična nastava . .6.Solarna postrojenja .Praktična nastava .Gasoenergetska postrojenja .Postrojenja i sudovi za tečni gas .Desnokretni kružni procesi .Mjerenje veličina .Urađeni seminarski radovi.Termodinamika i termotehnika .Industrijska postrojenja .Pozitivna ocjena na kraju školske godine. 9.Nastava se izvodi u učionici opremljenoj računarom i projektorom. Materijalni uslovi za izvođenje nastave .Pretvaranje toplote u mehanički rad .Praktična nastava . automatizacija i .Mehanički rad.Eksploatacija i održavanje energetskih postrojenja . Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika .Diplomirani mašinski inženjer . najmanje jedna u polugodištu.Zaključna ocjena na kraju školske godine izvodi se na osnovu svih ocjena dobijenih u klasifikacionim periodima.Usmenih odgovora.Termoenergetska postrojenja .Eksploatacija i održavanje termoenergetskih postrojenja . 8. Povezanost predmeta Znanja .Desnokretni kružni procesi . . Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika .Termodinamika i termotehnika 84 .Toplotne mašine i uređaji .Hidroenergetska postrojenja Povezanost sa drugim predmetima Predmet Znanja Hidraulika i pneumatika . najmanje po jedna ocjena u svakom klasifikacionom periodu. 7. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta .Provjera znanja vrši se putem: .Osnovi tehnike grijanja i hlađenja .Specijalista mašinstva (diploma specijalističkih studija -240 ECTS) 10.Komponente hidrauličkih sistema .Termodinamika i termotehnika . dijapozitivima iz energetskih postrojenja i procesa. snaga regulacija .Mjere i zaštita životne sredine .šemama termoenergetskih postrojenja.Osnovi hidraulike .

Mjerenje.Procesi u postrojenjima za .Energetska efikasnost u domaćinstvu .Termodinamika i termotehnika .Dobijanje i proizvodnja električne energije .Regulacija energetskih postrojenja .Lijevokretni kružni procesi .Pretvaranje toplotne u termotehnika mehaničku energiju .Tehnička i tehnološka dokumentacija .Ušteda energije i njeno racionalno korišćenje .Eksploatacija i održavanje energetskih postrojenja .Procesi u postrojenjima za dobijanje goriva .Trofazni sistemi .Goriva . vrelovodno i parovodno postrojenje .Održavanje termoenergetskih postrojenja .Toplovodno.Energetska efikasnost . automatizacija i regulacija 85 .Prenos električne energije .Elektrotehnika sa elektronikom .Centralno i daljinsko grijanje .Industrijska postrojenja .Praktična nastava .Energetska efikasnost sistema grijanja i hlađenja .Energetska efikasnost korišćenja uređaja .Termodinamika i .Potpuno i nepotpuno sagorijevanje .Praktična nastava .Osnovi tehnike grijanja .Pogonski propisi i tehničke mjere bezbjednosti .Praktična nastava .Procesi u postrojenjima za transport i distribuciju energije .Gasne stanice i postrojenja za tečni gas .Elektrotehnika sa .Sagorijevanje .Procesi u postrojenjima za dobijanje električne energije .Termodinamika i dobijanje toplotne energije termotehnika .Znanja .Održavanje postrojenja za vodu .Proizvodnja električne elektronikom energije .Unutrašnji transport .Elektrotehnika sa elektronikom .Održavanje sistema automatskog upravljanja .Obnovljivi i neobnovljivi energetski izvori .Termodinamika i termotehnika .Izvori energije i transformacija energije Povezanost sa drugim predmetima Predmet Znanja .

Razvijanje odgovornosti i preciznosti u radu. .8.Sticanje znanja o kružnim procesima toplotnih i rashladnih mašina. .TERMODINAMIKA I TERMOTEHNIKA 1. Opšti ciljevi nastave .Sticanje znanja iz oblasti grijanja i hlađenja. . .Razumijevanje načina prostiranja toplote. Naziv predmeta: TERMODINAMIKA I TERMOTEHNIKA 2. . . .Ovladavanje stručnom terminologijom neophodnom za komunikaciju u struci. 86 .Razvijanje svijesti za očuvanjem životne sredine.Sticanje znanja o idealnim i realnim gasovima. . Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave Vrste nastave Praktična Teorija Vježbe nastava Razred I II III IV Ukupno Ukupno 48 44 92 24 22 46 72 66 138 3.1.Usvajanje znanja o osnovnim termodinamičkim pojmovima.2.Shvatanje značaja termodinamike i termotehnike i uočavanje njihove primjene u praktične svrhe. .Usvajanje znanja o sagorijevanju i štetnom uticaju produkata sagorijevanja.

Poznaje jednačinu .Izračunava stvarni veličine:pritisak.Upoređuje pritiske i .Definiše pojam termodinamičkog sisteme sistema .Mjerenje pritiska i temperature .tem pritisak peratura.Razlikuje i koristi masenu.Shvata pojam zapremina specifične zapremine . molarnu i zapreminsku specifičnu toplotu .Izračunava i mjeri . unutrašnju Reomirima i energiju i količinu Farenhajtima toplote .Upoređuje i analizira povratne i nepovratne procese . njenu primjenu preciznosti u radu zatvorene i izolovane .Izračunava zapreminski i tehnički rad .Analizira jednačinu .Objašnjava pojam stanja entalpije .Izračunavanje količine toplote 87 .Definiše pojam u pv dijagramu entropije .Analizira pojam toplotnog kapaciteta .4.Obrazlaže povratne i temperaturu u nepovratne procese Kelvinima.Izračunava entalpiju Preporuke za izvođenje nastave Vježbe: .Razlikuje.Vrednuje pojam količine toplote . specifična . Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi Razred: TREĆI Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik Osnovni pojmovi u termodinamici .Analizira pojam stanja i navodi temperature promjene stanja . rad.Odrađivanje specifičnog toplotnog kapaciteta tijela .Stiče smisao .Razvija analitičnost .Navodi značaj termodinamike termodinamike i . . analizira i izračunava unutrašnju kinetičku i potencijalnu energiju .Razlikuje zapreminski i tehnički rad .Uočava značaj .Izračunavanje zapreminskog i tehničkog rada .Razlikuje otvorene.Definiše i objašnjava Celzijusima.Navodi i objašnjava način njegovog osnovne mjerenja termodinamičke .Crta promjenu stanja .

Informativni ciljevi i sadržaji učenik Formativni ciljevi učenik Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave stanja termodinamičkog sistema . .Interpretira formulaciju drugog zakona termodinamike .Grafički prikazuje politropsku promjenu stanja za različite vrijednosti eksponenta n Vježbe: .Crtanje radnih i toplotnih dijagrama .Objašnjava stanja za jednačinu stanja određivanje idealnog gasa nepoznatih veličina .Navodi karakteristike .Analizira prvi zakon .Nabraja i obrazlaže stanja promjene stanja .Postiče sistemski .Određivanje pritiska mješavine 88 .Analizira i vrednuje porast entropije .Crtanje izobarske.Izračunava termodinamike razmijenjenu toplotnu energiju u toku procesa na osnovu postavljenih uslova .Shvata značaj termodinamike za termodinamike za ekonomičnog otvorene i zatvorene otvorene i zatvorene korišćenja energije sisteme sisteme .Određivanje entropije izolovanog sistema .Shvata pojam entropije .Poznaje postavku i .Utvrđuje stanje ravnoteže izolovanog sistema Idealni gasovi i mješavine idealnih gasova .Upoređuje pristup rešavanja energetske efekte formulaciju drugog konkretnih problema rada i toplote zakona .Razvija spososbnost ocjenjivanja i stanja idealnog gasa idealnih gasova vrednovanja .Izračunavanje veličina stanja idealnog gasa na osnovu poznatih parametara .Objašnjava pojam izotermske i mješavine idealnih adijabatske gasova promjene stanja .Razlikuje izobarske.Koristi jednačinu .Izračunavanje zapreminskog rada politropskih promjena stanja .Izračunavanje energije otvorenih i zatvorenih sistema Vježbe: .Određivanje entalpije sistema . idealnog gasa izohorske. adijabatske i izotermske promjene stanja . izohorske.Analizira jednačinu .Prikazuje promjene stanja u toplotnom Ts dijagramu Zakoni termodinamike .Obrazlaže prvi zakon .

Navodi karakteristike .Analizira jednačinu .Upoređuje realne i .fazni dijagram .Informativni ciljevi i sadržaji učenik - Formativni ciljevi učenik Prepoznaje politropsku promjenu stanja Izračunava zapreminski rad izobarske.Uočava čvrstu.Razvija analitičnost Vježbe: i postupak dobijanja dobijanja vodene .Stiče navike tačnosti . tečnu .Analizira proces .Obrazlaže Vanderstanja realnih gasova Valsovu jednačinu stanja .Identifikuje fazne prelaze . izotermske i adijabatske promjene Rešava konkretne zadatke na osnovu poznatih zakonitosti i zadatih podataka Upoređuje mješavine idealnih gasova Koristi Daltonov zakon za izračunavanje pritiska mješavine Razlikuje maseni.Ilustruje i objašnjava i gasovitu fazu na faznom PT dijagramu .Analizira stanje trojne tačke K Vodena para .Vrednuje procese očvršćavanja. isparavanja i sublimacije . zapreminski i molarni sastav mješavine Analizira jednačinu stanja mješavine Računa veličine stanja mješavine na osnovu postavljenih uslova i poznatih zakonitosti Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave .Objašnjava pojam logičkog razmišljanja idealne gasove realnog gasa .Izračunavanje gasne konstante mješavine - - - - Realni gasovi .Izračunavanje 89 .Razvija sposobnost .

Očitava veličine stanja koristeći ix vazduh dijagram za vlažan .Crtanje pv.Obrazlaže promjene stanja vodene pare .Poznaje primjenu analizira Ts i is vodene pare u dijagrame za vodenu industriji paru .Upotrebljava i . suvozasićenu i stanja vodene pare pregrijanu paru .Nabraja i upoznaje vazduh promjene stanja .Ucrtava izotermu temperature tačke Socijalizacijski ciljevi učenik i sistematičnosti u radu Preporuke za izvođenje nastave veličina stanja vodene pare .Definiše pojam vlažnog vazduha vlažnog vazduha .Očitavanje vrijednosti veličina stanja iz tablica za vodenu paru i sa dijagrama Vježbe: Razvija logičko .Upoređuje izobarsko vlažnog vazduha zagrijavanje i .Određivanje temperature tačke rose 90 .Objašnjava veličine .Koristi tablice za vodenu paru .Ilustruje i objašnjava vlažnog vazduha ix dijagram za vlažan .Određuje entalpiju vlažnog vazduha .Informativni ciljevi i Formativni ciljevi sadržaji učenik učenik pare vodene pare .Razlikuje promjene stanja vodene pare .Crta i koristi pv dijagram za vodenu .Ilustruje dijagrame paru za vodenu paru .Određuje veličine stanja na osnovu postavljenih uslova i poznatih parametara Vlažan vazduh .Crtanje dijagrama za vlažan vazduh .Crta promjene stanja .Analizira veličine stanja vodene pare .Navodi i objašnjava .Navodi primjenu hlađenje vlažnog vlažnog vazduha vazduha .Uočava značaj vodene pare i navodi njenu primjenu u industriji . Ts i is dijagrama za vodenu paru .Izračunavanje Stiče sigurnost u entalpije vlažnog radu vazduha .Određivanje mišljenje i sposobnost pravilnog apsolutne i relativne vlažnosti zaključivanja .Analizira pojam .Razlikuje relativnu i apsolutnu vlažnost veličine stanja .Razlikuje zasićenu.Upotreba kosouglog ix dijagrama .Analizira uslove zamagljivanja prozorskog stakla .Izračunava količinu toplote potrebnu za zagrijavanje vlažnog vazduha .

Izračunavanje količine razmijenjene toplotne energije kondukcijom.Informativni ciljevi i sadržaji učenik Formativni ciljevi učenik rose u ix dijagram . toplotni fluks i količinu toplote koja prođe kroz zid Analizira proces provođenja toplote kroz cilindričan zid Razmatra proces prelaženja toplote kroz tečne i gasovite sredine Vrednuje koeficijent prelaza toplote za različite sredine Prepoznaje proces prolaza toplote Analizira proces prenosa toplote zračenjem Upoređuje apsolutno crno.Navikava se na kroz ravan.Navodi vrste razmjenjivača toplote .Navodi načine prostiranja toplote .Poznaje mogućnosti zaštite od zračenja . jednoslojan i višeslojan zid Uočava značaj izbora materijala zida Izračunava gustinu toplotnog fluksa.Poznaje prolaženje toplote . apsolutno bijelo i stvarno sivo tijelo .Analizira proces adijabatskog miješanja dvije struje vlažnog vazduha Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave Prostiranje toplote .Objašnjava provođenje toplote kroz ravan.Objašnjava prenos toplote zračenjem .Razvija potrebu prostiranja toplote ekonomičnog Identifikuje postupak korišćenja energije provođenja toplote .Objašnjava regenerativne razmjenjivače toplote . konvekcijom i zračenjem .Predviđa ulogu postavljanja Vježbe: .Obrazlaže osnove proračuna kod razmjenjivača toplote - Razlikuje načine .Obrazlaže konvekciju toplote kroz tečne i gasovite sredine .Izračunava razmijenjenu toplotnu energiju zračenjem između dvije paralelne ploče .Opisuje razmjenu toplote miješanjem . cilindričan i sferičan zid .Opisuje i ilustruje rekuperativne razmjenjivače toplote . homogen sistemski pristup pri rješavanju zid konkretnih problema Upoređuje provođenje kroz ravan.Određivanje toplotnih gubitaka Seminsrski rad: Razmjenjivači toplotne energije 91 .

suprotnosmjerne i unakrsne rekuperativne razmjenjivače toplote Izračunava razliku srednje logaritamske temperature Identifikuje proces regenerativnog načina razmjene toplote Upoređuje regenerativne razmjenjivače sa nepokretnom i rotirajućom akumulacionom masom Analizira razmjenjivače toplote koji rade na principu razmjene toplote miješanjem Izračunava potrebnu površinu preko koje se vrši razmjena toplote Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave - - - - 92 .Informativni ciljevi i sadržaji učenik - Formativni ciljevi učenik toplotnih zastora Upoređuje istosmjerne.

Izračunavanje termodinamičkog stepena iskorišćenja .Ilustruje šemu razmišljanje i toplotnih mašina toplotnog motora .Crta otociklus u pv i Ts dijagramu i izračunava termodinamički stepen korisnosti .Izračunavanje snage četvorotaktnih i dvotaktnih motora Seminarski rad: Parnoturbinsko postrojenje Četvorotaktni oto motor Dvotaktni oto motor Četvorotaktni dizel motor 93 .Crtanje kružnih ciklusa u pv i Ts dijagramu .Crta i objašnjava pv povezivanje znanja i Ts dijagrame kružne cikluse kružnih ciklusa .Izračunava sagorijevanjem razmijenjenu toplotnu energiju .Upoređuje dizel i kombinovani ciklus .Razlikuje motore sa spoljašnjim i unutrašnjim sagorijevanjem .Obrazlaže .Razvija logičko .Analizira princip rada četvorotaktnih i dvotaktnih motora .Poznaje desnokretne .Izračunava stepen termodinamički iskorišćenja stepen korisnosti .Analizira Karnoov ciklus i određuje kružni ciklus stepen iskorišćenja .Analizira princip parnoturbinsko rada parnoturbinskog postrojenje .Objašnjava Karnoov .Prepoznaje .Vrednuje stepen kompresije .Definiše .Razred: ČETVRTI Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik Pretvaranje toplote u mehanički rad .Upoređuje četvorotaktne i dvotaktne motore .Ilustruje Rankinpostrojenja Klauzijusov ciklus .Uočava princip rada .Analizira indikatorske dijagrame rada motora .Navodi osnovne promjene na pojmove i objašnjava RankinKlauzijusovom princip rada motora ciklusu sa unutrašnjim .Crta i analizira dizelciklus .Vrednuje parametre stvarnog ciklusa rada Preporuke za izvođenje nastave Vježbe: .

Određuje stepen korisnosti motora i upoređuje . kondenzatore.Izračunavanje koeficijenta hlađenja .Uočava mogućnost povećanja snage motora Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave Rashladni uređaji .Navodi i opisuje osnovne elemente: kompresore.Razlikuje Vježbe: i .Upoznaje ejektorske rashladne mašine .Ilustruje termodinamičke cikluse kompresorskih parnih rashladnih mašina .Crtanje lijevokretnih kružnih ciklusa . ejektorske i apsorcione rashladne mašine Razlikuje rashladne fluide Analizira princip rada proste kompresorske parne rashladne mašine Skicira termodinamički ciklus proste parne kompresorske rashladne mašine i izračunava količinu razmijenjene toplotne energije Dokazuje ulogu odvajača tečnosti Analizira princip rada kompresorske rashladne mašine sa dvostepenom kompresijom i dvostepenim prigušivanjem .Obrazlaže princip rada apsorcione rashladne mašine .Izračunava i upoređuje snagu motora .Objašnjava lijevokretne kružne procese . prigušne ventile .Opisuje proces hlađenja .Informativni ciljevi i sadržaji učenik Formativni ciljevi učenik motora .Uočava zadatak isparivača . isparivače.Navodi podjelu rashladnih mašina .Navodi vrste i osnovne karakteristike rashladnih fluida .Određivanje snage kompresora Seminarski rad: Kompresorske rashladne mašine Ejektorske rashladne mašine Toplotna pumpa 94 .Objašnjava toplotnu pumpu .Definiše koeficijent hlađenja .Razvija odgovornost procese objektivnost Skicira i analizira lijevokretni Karnoov kružni ciklus Izračunava koeficijent hlađenja Razlikuje kompresorske.Razvija analitičnost Prepoznaje lijevokretne kružne .Objašnjava kompresorske rashladne mašine .

Obrazlaže štetan uticaj produkata sagorijevanja .Razlikuje vrste goriva .Objašnjava minimalnu i stvarnu količinu vazduha potrebnog za sagorijevanje .Poznaje stehiometrijske jednačine sagorijevanja .Definiše pojam sagorijevanja .Razvija smisao za sagorijevanja i red i urednost oksidacije goriva .Navodi vrste i karakteristike goriva .Određivanje gornje i donje toplotne moći goriva 95 .Određuje stvarnu Vježbe: .Izračunava minimalnu količinu vazduha potrebnog za potpuno sagorijevanje goriva .Jača odgovornost .Vrednuje temperature paljenja goriva .Razlikuje potpuno i nepotpuno sagorijevanje .Izvodi stehiometrijske jednačine sagorijevanja .Ilustruje proces sagorijevanja .Analizira proces prema očuvanju sagorijevanja okoline .Određivanje minimalne i stvarne količine vazduha potrebnog za potpuno sagorijevanje goriva .Informativni ciljevi i sadržaji učenik Formativni ciljevi učenik kompresore i shvata princip rada Skicira i analizira radni ciklus kompresora Izračunava teorijsku i indikatorsku snagu kompresora Vrednuje ulogu kondenzatora Vrednuje zadatak prigušnih ventila Identifikuje prednosti toplotne pumpe Analizira rad i pravi šemu ejektorske rashladne mašine Interpretira princip rada apsorcione rashladne mašine Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave - Sagorijevanje .Određuje koeficijent viška vazduha .Pravi razliku između .Upoređuje gornju i donju toplotnu moć goriva .

Crtanje šema rashladnih postrojenja Seminarski rad: Centralno grijanje Daljinsko grijanje Postrojenja za hlađenje 96 .Opisuje pumpno .Upoređuje .Crtanje šema daljinskog grijanja .Obrazlaže .Navodi karakteristike i nedostatke centralnog grijanja daljinskog grijanja . tečna i .Crtanje i analiziranje šema gravitacionog i pumpnog centralnog grijanja .Razlikuje uređaje za .Prepoznaje prednosti grijanje .Poznaje osnove gasovita goriva centralnog grijanja .Objašnjava rada toplovodno gravitaciono grijanje termoakumulacionih peći .Crta šeme i hlađenja upoređuje donji i . ugljenmonoksida.Upoređuje parno grijanje niskog i visokog pritiska .Ocjenjuje parametre .Uočava značaj daljinskog grijanja . sumpordioksida i azot dioksida Sistemi grijanja i hlađenja .Analizira toplotne pojedinačno grijanje gubitke i dobitke .učenik količinu vazduha potrebnog za sagorijevanje .Analizira toplovodno .Analizira produkte sagorijevanja .Nabraja i opisuje lokalno grijanje uređaje za pojedinačno grijanje .Navodi zadatak postrojenja za mikroklime nekog grijanje prostora .Objašnjava elemente gornji razvod dvocijevnog sistema postrojenja za pumpnog grijanja hlađenje .Interpretira princip .Uočava osnovnu .Nabraja vrste i karakteristike grijnih jednocijevno grijanje sa rednim tijela uključivanjem grijnih .Dokazuje štetan uticaj olova.Pravi šemu Informativni ciljevi i sadržaji učenik Formativni ciljevi Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave Razvija ekološku svijest Podstiče potrebu ekonomičnog korišćenja energije Razvija smisao za preciznost u radu Vježbe: .Definiše pojam .Objašnjava ulogu podstanica tijela .Objašnjava pojam namjenu grijanja grijanja .Upoređuje peći na čvrsta. čađi.Objašnjava vrste i gravitaciono i karakteristike kotlova za centralno pumpno toplovodno grijanje grijanje .

Okvirni spisak literature i drugih izvora . .Đ. 97 .1988. 6.Voronjec.Kozić.Obrazlaže postrojenja za klimatizaciju .Vlažan vazduh.1986.Razvija odgovornost i Vježbe: klimatizacije objektivnost .Informativni ciljevi i sadržaji učenik Formativni ciljevi učenik kotlovskog postrojenja Razlikuje vrste kotlova Razlikuje i upoređuje cijevna. visokopritisnu.1988.Naučna knjiga. Beograd.Identifikuje postrojenja za komponente sistema klimatizaciju za klimatizaciju .Nastava se izvodi u učionici opremljenoj računarom i projektorom.P.Kozić. .D. dvokanalnu vazdušnovodenu klimatizaciju .Vrednuje uticaje vlažnosti i brzine vazduha .Definiše pojam klimatizacije .Termodinamika.Tehnička termodinamika. . Sarajevo.Naučna knjiga.R.Dijapozitivima iz termodinamike i termotehnike.Šelmić.Građevinska knjiga.Izrada šema .Miličić. .D.1989.Termodinamika i termotehnika.Šelmić.Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. Materijalni uslovi za izvođenje nastave . Beograd. pločasta i člankasta grijna tijela Upoređuje grijna tijela za podna i plafonska grijanja Vrednuje ulogu podstanica za daljinsko grijanje Analizira šeme rashladnih postrojenja Uočava ulogu rashladnih postrojenja u hladnjačama Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave - - Klimatizacija . Beograd.Voronjec.D.Analizira proces .Razlikuje niskopritisnu.Prepoznaje složene sisteme klimatizacije 5.Navodi i objašnjava komfornu i tehnološku klimatizaciju .D.Upoznaje način regulacije rada sistema klimatizacije u zimskom i ljetnjem režimu .Termodinamika. Beograd.1990.Kovač. .Č.Zavod za udžbenike i nastavna sredstva.

Termoenergetska postrojenja .Energetski procesi u postrojenjima za dobijanje toplotne i električne energije .Vodena para .Procesi u termoenergetskim i gasoenergetskim postrojenjima .Šemama termoenergetskih postrojenja.Diplomirani mašinski inženjer . 8.Sagorijevanje .Praktična nastava .Geotermalna postrojenja .Procesi u postrojenjima za dobijanje toplotne i električne energije .Provjera znanja vrši se putem: .Pretvaranje toplote u mehanički rad Povezanost sa drugim predmetima Predmet Znanja .Zaključna ocjena na kraju klasifikacionog perioda izvodi se iz svih datih ocjena u klasifikacionom periodu.Energetska postrojenja . Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika . 9. . Povezanost predmeta Znanja .Toplotne mašine i uređaji . Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika . najmanje jedna ocjena u polugodištu.Pozitivna ocjena na kraju školske godine.Zaključna ocjena na kraju školske godine izvodi se na osnovu svih ocjena dobijenih u klasifikacionim periodima.Energetska postrojenja i procesi 98 .Energetski procesi u sistemima za dobijanje toplotne energije . najmanje po jedna ocjena u svakom klasifikacionom periodu.Fizička svojstva gasova .Termoenergetska postrojenja .Transformacija energije . .Idealni gasovi .Hidraulika i pneumatika .Praktična nastava .Specijalista mašinstva (diploma specijalističkih studija -240 ECTS) 10.Desnokretni kružni procesi . Uslovi za napredovanje i završetak predmeta .Izvori energije i transformacija energije .Turbine i turbinska postrojenja .Gasoenergetska postrojenja . 7.Energetska postrojenja i procesi .pisanih vježbi.Usmenih odgovora. .Industrijska postrojenja ..Energetska postrojenja i procesi .

Solarna postrojenja .vrelovodno i parno postrojenje .Energetski procesi u postrojenjima za dobijanje toplotne energije .Geotermalna postrojenja procesi .Toplovodno.Znanja .Praktična nastava .Gasoenergetska postrojenja .Ušteda energije i njeno racionalno korišćenje .Pogonski propisi i mjere bezbjednosti 99 .Tehnika grijanja i hlađenja Povezanost sa drugim predmetima Predmet Znanja .Energetska postrojenja i .Toplotne podstanice .

AUTOMATIZACIJA I REGULACIJA 2.Sticanje znanja o regulatorima.Osposobljavanje učenika da precizno mjere određene veličine i da ih izraze u sistemskim jedinicama. . Naziv predmeta: MJERENJE. 100 .izvan sistema sa jedinicama koje se koriste u svakodnevnom životu i koje se koriste u praksi EU i SAD. Opšti ciljevi nastave . .Upoznavanje učenika sa međunarodnim sistemom jedinica i mjera.Upoznavanje komponenata automatskih sistema. .9. . .Usvaja znanja o upravljanju i regulisanju energetskim postrojenjima i primjeni automatizacije u energetici.2. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave Vrste nastave Praktična Teorija Vježbe nastava Razred I II III IV Ukupno Ukupno 52 69 121 20 30 50 72 99 171 3.njihovom djejstvu i stabilnosti sistema. .Razvija preciznost. . AUTOMATIZACIJA I REGULACIJA 1. . samostalnost i odgovornost u radu.Povezivanje teorijskog znanja sa praktičnom nastavom.Razvija interesovanje za automatsko upravljanje i primjenu savremenih sredstava automatizacije.Osposobljavanje učenika da uoče greške pri mjerenju i da odrede veličine tih grešaka.1. MJERENJE.

a numeričkih koje su izvan vrijednosti sistema mjerene veličine . smisao osnovne pojmove u tehnici za tačnost i mjernoj tehnici . uredjaje i ispunjavanju radnih digitalne.Preračunava drugog zadate veličine mjernog sistema i jedinice drugog sistema .Razvija logičko izvedene jedinice veličine u SI zaključivanje .Prepoznaje i registrujuće analizira: .Shvata čemu služe vrijednosti na mjerni pretvarači mjernom Preporuke za izvođenje nastave Napraviti : .Tabele osnovnih i izvedenih jedinica SI sistema .Razvija pozitivan .Definiše osnovne profesionalnu primjenjuje pojmove u mjernoj odgovornost. Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi Razred: TREĆI Informativni ciljevi Socijalizacijski Formativni ciljevi i sadržaji ciljevi učenik učenik učenik Značaj mjerenja u energetici .Objašnjava način . .Pravilno sistemu primjenjuje .Razvija . objašnjava: ampermetar) vrijednost podioka . .veličinu instrumente pokazivanja (barografi.Navodi podjelu na: instrumente(elektr pokazne ična brojila) kompezacione.Definiše mjerne odnos prema analogne.Razlikuje: .Definiše jedinice prefiks jedinica za koje su u upotrebi uprošćeno u svakodnevnom prikazivanje životu i praksi. instrumente obaveza integracione .4.Tumači i analizira rezultate mjerenja Mjerni uređaji i instrumenti .Tabelarni prikaz nesistemskih jedinica Vježbe: .Definiše mjerne metrološke instrumente sa karakteristike direktnim mjernih pokazivanjem instrumenata (manometar.opseg samopišuće mjerne mjerenja.Pravilno koristi proračuna zadate neke nesistemske veličine iz jedinica jedinice koje se jednog mjernog koriste u praksi sistema u jedinice . živin .Tumači na skali.Navodi i termometar.Skale mjernih uređaja i način formiranja podioka na skali 101 .Razlikuje osnovne i izvedene fizičke .Navodi načine termografi) očitavanja . pokazne.Definiše osnovne i preciznost u radu .Razlikuje i pravilno .

potrebne međunarodnom tačnosti mjerenja i sistemu mjera svrhe mjerenja . . .Nabraja mjerne pretvarače Postupci i metode mjerenja .Informativni ciljevi Formativni ciljevi i sadržaji učenik učenik .Razlikuje instrumente za termometara mjerenje .Shvata granice proračuna povjerenja apsolutne i mjerenja relativne greške .Definiše mjerenu termometara veličinu zavisno od: .Tumači pojam Mjerenje temperature temperature .Definiše skale optičkog i mjernih otpornog instrumenata pretvarača .Rezvija tačnost i preciznost u radu .Otpornog termometra 102 .Dilatacionog termometra .tačnost i spretnost u radu Vježba: .Mjetrenje temperature pomoću . grube komparativnog greške mjerenja itd.Razlikuje slučajne.Razvija preciznost. metodom sistematske.Stiče sigurnost u radu Vježbe: Izvršiti korekciju rezultata mjerenja temperature -Objasniti baždarenje na primjeru termoelementa .Objašnjava .Razlikuje metode .Izračunava i vrši .Shvata šta je mjerenje bimetal i kako se temperature: mjeri bimetalnim dilatacionim Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave .Shvata rad: instrumentu potenciometarsko.Upoznaje se sa korekciju rezultata greškama mjerenja mjerenja .Objašnjava granice povjerenja mjerenja .Objašnjava način .Navodi mjerne temperature jedinice po fluida.Upoznaje se sa: mjerenja direktnom .Navodi i objašnjava podjelu .Upoznaje uticaj skale mjernog instumenta na tačnost mjerenja .Analizira uslove u indirektnom.Objašnjava baždarenje mjernih instrumenata Mjerenje veličina . kojima se vrši apsolutnom mjerenje metodom.Tumači način i metodom tehniku mjerenja mjerenja.Razlikuje podjelu . .Razvija analitičko razmišljanje .Nabraja vrste skala .

Razlikuje: hidrostatički manometar: U cijev.Definiše mjernu veličinu i navodi jedinice u kojima se izražava .Razvija sposobnost povezivanja uzroka i posljedica Vježbe: .Objašnjava mjerenje pirometrima Mjerenje pritiska .Razvija pozitivnu orijentaciju prema zanimanju Vježbe: .Razlikuje i upoređuje mehaničke i elektronske manometre .Prepoznaje i analizira da: metode mjerenja zavise od svrhe mjerenja.termis tor.gasnim i bimetalnim . .podje lu . manotermometrom .Razlikuje Prantlovu i Pitovu cijev . U cijev sa jednim otvorenim krajem.Navodi postupke mjerenja nivoa tečnosti na principu hidrostatičkog pritiska Formativni ciljevi učenik termometrom .Navodi i objašnjava manometre za mjerenje:natpritis ka..vakuummetre za mjerenje potpritiska i barometre za mjerenje atmosferskog pritiska Mjerenje nivoa tečnosti . staklenim termometrom.Objašnjava rad manometara. obrnutu U cijev. prstenastu vagu .Objašnjava mjerenje temperature električnim termometrima:otp orni termometar. željene tačnosti mjerenja.Mjerenje pritiska u manometar I Burdonov manometar ..Razumije mjerenje strujnog i zaustavnog pritiska . .Izračunava procesnu veličinu u sistemskim i nesistemskim jedinicama .Mjerenje nivoa tečnosti uređajem sa plovkom 103 .Tumači i interpretira dobijene rezultate mjerenja Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave .Analizira rezultate i izvodi zaključke .ter mometrom sa cijevnom oprugom.Informativni ciljevi i sadržaji učenik termometrom.

Obrazlaže značaj mjerenja snage energetskih i radnih mašina .kapa citativnim mjeračima Analizira gdje se primjenjuje mjerenje radioaktivnim zracima i kako se vrši Tumači kako se vrši obrada signala u zavisnosti da li se mjerni signal očitava na mjestu ili se prenosi na daljinu Tumači značaj mjerenja hemijskih elemenata u laboratoriji.proces noj industriji i energetici Analizira mjerenje sastava smješe termohemijskim gasoanalizatorom Izračunava na različitim primjerima koncentraciju H+ Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave Vježbe : .Razvija pozitivan 104 . mjerenje jonizacije vazduha . kapacitivnim mjeračima - Formativni ciljevi učenik uslova procesa Shvata kako se mjeri nivo tečnosti mehaničkim uređajima sa plovkom Tumači na kom principu rade pneumatski mjerači Analizira metode mjerenja: ultrazvučnim.Navodi i objašnjava: ultrazvučna mjerenja.Informativni ciljevi i sadržaji učenik .Definiše pH vrijednost vode .Shvata rad hidraulične kočnice sa spoljnim rotorom . - - . radioaktivnim zracima.Definiše: snagu. mjerenje pH vrijednosti.Upoređuje .Razvija analitičko mišljenje - .Mjerenje nivoa tečnosti na principu hidrostatičkog pritiska - - - - Mjerenje hemijskih veličina . električnim mjeračima.Definiše i objašnjava: mjerenje sastava materijala.Definiše kiselo bazne indikatore Mjerenje snage energetskih i radnih mašina .

Razvija stručnost .Prepoznaje mjerne trake i razlikuje materijale od kojih se trake izrađuju .Razvija sposobnost za timski rad .Razvija smisao za preciznost . tačnost i sposobnost opažanja Vježbe: .Objašnjava mjerenje snage pomoću električnih i hidrauličkih kočnica . preciznost.Navodi hidraulične kočnice sa diskom.laserski senzor) Mjerenje snage električnih mašina .Nacrtati šemu inkrementanog pretvarača .Navodi mjerenje sile pomoću induktivnog pretvarača Formativni ciljevi učenik hidraulične kočnice Socijalizacijski ciljevi učenik odnos prema radu Preporuke za izvođenje nastave .Objašnjava stepen iskorišćenja motora Mjerenje sile i istezanja materijala .Navodi značaj mjerenja sile .Objašnjava kako se mjere velike sile pomoću mjernih traka .Informativni ciljevi i sadržaji učenik obrtni moment i definiše jedinice .Razvija odgovornost prema radu Vježbe: .Čitanje podataka o snazi.Tumači princip lijepljenja traka .Razlikuje: ručni tahometar i digitalni tahometar .Tumači kako radi ručni brojač obrtaja .Objašnjava na čemu se zasniva princip mjerenja sile pomoću mjernih traka .Shvata ulogu Vitstonovog mosta .Čita i analizira podatke dobijene od proizvođača električnih mašina . lopaticama Mjerenje broja obrtaja .Analizira rad induktivnog pretvarača sa membranom .Objašnjava snagu motora ili generatora .Prepoznaje mehaničke gubitke motora i efektivnu snagu motora .Objašnjava mehaničke gubitke i efektivnu snagu . gubicima u prospektima (katalozima) proizvođača .Razvija analitičko mišljenje. jedinicu za mjerenje sile . moć opažanja .Razlikuje koje se mjerne trake koriste i kako se lijepe 105 .Definiše: silu.Definiše da mjerenje može biti bezkontaktno (optički.Razvija sistematičnost.

Navodi gdje se najčešće javljaju vibracije .Primjenjuje metode za određivanje vlažnosti .Definiše osnovne parametre vlažnosti .Informativni ciljevi i sadržaji učenik .Razvija analitičnost i preciznost .Nabraja metode mjerenja vlažnosti gasova .Izračunava veličinu protoka .Objašnjava princip mjerenja vlažnosti psihrometrom .Objašnjava princip mjerenja vlažnosti gasova mjerenjem temperature tačke rose .Definiše apsolutnu i relativnu vlažnost .Navodi mjere za otklanjanje torzionih oscilacija Mjerenje vlažnosti .Objašnjava mjerenje vlažnosti gasova mjerenjem kondenzata Mjerenje protoka .Prepoznaje važnost kontinuiranog mjerenja vlažnosti u klimatizaciji i procesnoj industriji . ležajima.Objašnjava pojam kritičnog broja pogonskog vratila motora i rezonance .Razvija analitičko mišljenje .Shvata da se vibracije mjere i na kućištima mašina.Razvija preciznost.Tumači mjerenje vlažnosti gasova mjerenjem kondenzata Vježbe: .Razvija preciznost i tačnost 106 .Analizira kritični broj okretanja pogonskog vratila motora .Definiše protok i Formativni ciljevi učenik Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave .Objašnjava mjerenje vlažnosti pomoću higrometra kao i princip rada . . polugama i dr.Objasniti kako se mjere vibracije i oscilacije pomoću jednosmjernog pojačivača .Razlikuje mjere za otklanjanje torzionih oscilacija .Objašnjava vezu između sile i istezanja Mjerenje oscilacija i vibracija mašinskih dijelova . tačnost i spretnost u radu Vježbe: .Obrazlaže važnost mjerenja istezanja materijala .Određuje vlažnost metodom tačke rose i psihrometra .Definiše pojam i daje jedinicu u SI sistemu .

Objašnjava mjerenje protoka otvorenih tokova pomoću pravougaonih preliva . rotametar) 107 . tačnost.Navodi operacije transporta.Mjerenje protoka (gasni sat.Analizira parametre koji utiču na izbor metode i instrumente za mjerenje protoka: veličina. maseni protok i navodi jedinice u kojima se izražavaju .Tumači rad rotametra .Nabraja induktivnu. pad pritiska.Shvata mjerenje protoka tečnosti pomoću preliva .Razlikuje mjerenje protoka i kontrolu protoka .Objašnjava princip rada rotametra . Formativni ciljevi učenik .Definiše: zapreminski.Analizira režim strujanja . ultrazvučnu metodu .Obrazlaže da način mjerenja protoka zavisi od toga o kakvom je materijalu riječ kao i od svrhe mjerenja . kompatibilnost sa fluidom Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave Vježbe: . rotametre.Informativni ciljevi i sadržaji učenik jedinice u kojima se izražava .Objašnjava način mjerenja protoka volumenskom metodom .Izračunava grešku pri mjerenju . mjerilo sa prigušenom pločom.Analizira podjelu prigušnica u zavisnosti od: prečnika cjevovoda i koeficjenta otvora . različite mjerače koji rade na obrtnom principu .Nabraja parametre koji utiču na tačnost mjerenja gustoće.Tumači princip rada prigušnica .Nabraja normalne prigušnice za mjerenje protoka tečnosti. njen značaj i način rada uređaja koji se koriste za pokretanje različitih vrsta fluida .

Tumači princip rada anemometra sa krilcima .Ultrazvučni protokomjer Mjerenje brzine i pravca strujanja vazduha .Shvata pojam toplote .Elektromagnetni ili indukcioni protokomjer .Analizira princip rada hidrometrijskog kola .cilin drične pločaste sonde.Objašnjava rad mehaničkih mjerača brzine (anemometara) .Razlikuje vrste izvora i nosioca toplote .Laserski Doppler anemometar Mjerenje toplote .Razvija preciznost Vježbe: Eksperimentalno određivanje toplotnih gubitaka 108 .Objašnjava uvođenje Formativni ciljevi učenik Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave .Razvija analitičnost .Objašnjava pojam specifične toplote i toplotnog kapaciteta .Objašnjava način mjerenja toplote .Razlikuje načine prenosa toplote .Definiše razliku laminarnog i turbulentnog strujanja .Objašnjava termalni anemometar za mjerenje brzine .Definiše energiju i proces pretvaranja jednog vida energije u drugi .Nacrtati cilindričnu sondu .Tumači tačnost mjerenja sondi .Prepoznaje režim strujanja na osnovu mjerenja .Definiše direktne i indirektne metode .Razvija analitičko mišljenje Vježbe : .Razlikuje instrumente za mjerenje toplote .Navodi i objašnjava: kombinovane. kobra sondu .Informativni ciljevi i sadržaji učenik viskoziteta (specifična toplota fluida): .Masenikoriolis protokomjer .Objašnjava uređaj za mjerenje količine toplote (kalorimetar) .Uočava tačnost mjerenja brzine anemometrom .

Upoznaje uticaj automatizaciju i automatizacije na mehanizaciju na razvoj . nivoa i pritiska -Crta funkcionalnu šemu automatskog regulisanja protoka tečnosti metodom promjene brzine obrtanja pumpe i crta strukturni dijagram 109 . procesa prateći .Uticaj automatizacije na slobodno vrijeme čovjeka .Razvija odgovornost prema radu Vježbe: .Navodi osnovne opšti društveni zadatke napredak automatizacije .Upoznaje se sa automatizacije istorijskim .Shvata automatsku regulaciju procesa regulisanog proizvodnje.Prepoznaje i razvojem teorije i analizira primjere primjene automatizacije automatizacije . i kombinovani upravljačko kolo. ulazne i upravljanja i izlazne veličine regulacije .Upoznaje i automatske razumije pojam regulacije automatske regulacije i pojam . sistem energetsko kolo upravlljanja.Tumači pojam .Uočava da se SAU po funkciji može utiču na rad podijeliti na glavna objekta kola: . .Definiše: pojam . šeme i modele pojedinih vrsta uređaja . zatvoreni kolo.Razlikuje vrste .Razvija analitičnost i preciznost u radu .Navodi i objašnjava razliku između mehanizacije i automatizacije Osnovne veličine procesa automatizacije .Informativni ciljevi Formativni ciljevi i sadržaji učenik učenik ekvivalenta Pojam i značaj automatizacije .Definiše: pojam sistema sistema.Navodi i regulacije (SAU) objašnjava poremećaje i kako . uređaje sistema strukturni dijagram automatske .Crta strukturni dijagram SAU .Automtska regulacija temperature.Navodi prve automatizacije pronalaske iz oblasti automatizacije .Razlikuje osnovne objekata.Shvata značaj proizvodnosti automatizacije za .Koristi skice.Razlikuje .Navodi parametre i automatsku promjenjive kontrolu osnovnih procesa Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave Diskusija : .Objašnjava: informaciono otvoreni.Razlikuje osnovne povratnu spregu uređaje sistema .Pronalazi primjere .

Objašnjava: automatsko regulisanje temperature tečnosti.Razlikuje mjerne elemente za protok pomoću blende Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave 110 .Objašnjava princip rada: mjernog.Definiše simbole elemenata i organa sistema automatskog upravljanja .Informativni ciljevi i sadržaji učenik . izvršnog i regulacionog elementa .Objašnjava regulisanje pritiska gasa u rezervoaru .Objašnjava automatsko upravljanje temperaturom u vazduhu.Prepoznaje elemente za mjerenje nivoa .u postrojenju Formativni ciljevi učenik promjenjivih veličina procesa .Objašnjava automatsko regulisanje nivoa tečnosti u rezervoaru .Objašnjava automatsko regulisanje količine materijala na transporteru .Uočava način rada mjernog elementa za protok . protoka tečnosti .

brzinsku i akcelerometrijsku statičku grešku . .Tumači primjere sinteze sistema upravljanja visinom .Analizira prenosnu funkciju redne sprege sa linearnom sistema statičkom .Navodi pozicionu. znači statička greška i upravljački sistem i sistemski pristup kompenzuje uticaj za neki proces .Upoznaje osnovne simbole komponenata elemente za: pritisak.Izračuna prenosnu karakteristikom i funkciju paralelne sistema sa sprege sistema nelinearnom statičkom karakteristikom .Objašnjava rednu.Definiše statičku .Objašanjava što neutrališe.Shvata ulogu US da .Objašnjava pojačanje sistema .Skicira strukturni procesom i objektom dijagram: otvorenog. povratnu kombinovanog spregu sistema automatskog .Prepoznaje i analizira karakteristiku sistema odskočni odziv . kulturu – elemenata i organa temperaturu.Objašnjava značaj upravljačkog sistema matematičkog modela u upravljanju .Analizira šta je .Tumači mjerne . mjerni 111 .Definiše pojačanje vremenski odziv sistema sistema .Objašnjava razliku upravaljanja između analize i .Razvija analitičnost .Upoznaje pojam statičke greške .Skicira jedan .Objašanjava frekventnu statičku karakteristiku sistema Komponente sistema automatskog upravljanja .Uočava razliku sprege sistema sistema između objekta i .Upoznaje ulogu objekta redne.Crta tabelu komponenata SAU . zatvorenog i paralelnu.Navodi vrste sistema pri rješavanju poremećaja na rad .Definiše prenosnu stuba tečnosti funkciju .Definiše upravljanje .Navodi razliku između sistema pojačanja : sistema .Razvija tehničku .Razred: ČETVRTI Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za Formativni ciljevi sadržaji ciljevi izvođenje nastave učenik učenik učenik Upravljanje i sistemi upravljanja .Crta blok dijagram problema . paralelne sprege upravljačkog .

Razlikuje prinudni i objašnjava slobodni stacionarni stacionarni i periodični režim rada sistem . obrtaja.Analizira: ulogom zadavača.Definiše linearnu matematičke funkciju jednačine procesa .Definiše ulaznu i izlaznu veličinu . za praćenje i izvršnih pojačavače. pretvarača. statičke karakteristike sistema.Definiše režim rada .Tumači vrijednosti procese prvog i statičke drugog reda karakteristike i .Obrazlaže kada se vremenske konstante formira ravnotežni režim rada sistema Preporuke za izvođenje nastave element za mjerenje nivoa i objašanjava kako radi .Navodi.Demonstrira kako se .Upoznaje se sa .Određuje procesom prvog i matematički model drugog reda rezervoara na osnovu .izvršne organa elemente .Definiše energetske .Objašnjava statičku karakteristiku sistema sistem regulisanja .Definiše prenosne . razumije i .Daje matematički model . SAU mjerni element za .Koristi matematičke jednačine procesa objekata prvog i drugog reda . mjerni element broja hidraulične. objašnjava mehaničke.Shvata i pravilno povezivanje koristi pojmove komponenata statičke greške . definiše i visinu stuba tečnosti.Analizira .Objašnjava slobodni stacionarni režim rada .Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik element za protok.Crta strukturni dijagram upravljanja visinom stuba tečnosti i daje matematički model 112 .Razlikuje procese sistema prvog i drugog reda u . statičke greške Svojstva sistema automatskog upravljanja .Upoznaje pojmove karakteristike sistema pojačanja sistema.Izvođenje tipova i tehnika prenosnih organa .Analizira statičke i funkcije sistema frekventne .Objašanjava sisteme prvog i drugog reda koji su definisani . elementi za pneumatske i postavljanje i kombinovane praćenje željene elemente vrijednosti (zadavači) . upoređivače.Opisuje jednostavne materijalnog bilansa primjere matematičkih modela .Upoznaje.Vježbe: Crta blok – dijagram upravljanja procesom u rezervoaru . uređaja pretvarače.Opisuje rad rezervoara gasa .Crta blok – dijagram upravljanja procesom u rezervoaru .Razvija analitičko mišljenje formira ravnotežni sistema režim rada sistema .Objašnjava .

Definiše ravnotežno granici stabilnosti i stanje sistema nestabilni sistem AU .Poznaje princip rada .Razvinja logičko .Prepoznaje željeno stanje procesa u kotlu željeno kretanje i stvarno kretanje .Upoznaje.Izvođenje uočavanja razlika i dvopoložajnog regulatora i izvođenje primjena zaključaka .Određivanje stabilnosti sistema sa datim frekventnim funkcijama Automatska kontrola .Navodi.Prepoznaje primjenu . proporcionalno – .Navodi kriterijume za proporcionalnointegralnog izbor regulatora na osnovu signala greške regulatora (PI). proporcionalnog prve vrste i regulatore za objekte (Pregulator) regulatora.Razvija preciznost .Tumači stabilan sistema sistem. PD diferencijalno – regulatore.Navodi kriterijume Bodea.Reguliše temperature dvopoložajnog pomoću regulatora dvopoložajnog regulatora Stabilnost sistema .Informativni ciljevi i Formativni ciljevi sadržaji učenik učenik Regulatori .Shema aktivne kontrole visine stuba tečnosti . sistem na .Razlikuje pasivnu i aktivnu kontrolu . PI proporcionalno regulatore. PID integralnog regulatore regulatora (PID) . definiše i .Shema: automatska kontrola sa direktnim mjerenjem 113 . automatsku kontrolu.Objašnjava svojstva i .Navodi funkcionalne cjeline i njihovu ulogu u sistem automatske kontrole .Analizira: dijagrame u radu stabilnosti otvorenog kola .Tumači regulisanje temperature pomoću dvopoložajnog regulatora .Definiše automatsku kontrolu .Definiše i objašnjava .Razlikuje automatsku kontrolu sa direktnim i indirektnim mjerenjem .Shvata ulogu . Najkvista i stabilnosti Mihajlova Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave . .Razvija sposobnost . aktivnu automatsku .Razlikuje kriterijume upravljanja stabilnosti: Hurvica.Razvija smisao za .Razlikuje kriterijume uslove stabilnosti stabilnosti: algebarski linearnih sistema i frekventni automatskog .Objašnjava: pasivnu.Shvata funkciju razmišljanje davača .Shema pasivne kontrole pritiska .Definiše ulogu regulatora u regulatora regulacijskom krugu . druge vrste . razumije i diferencijalnog objašnjava: P regulatora. regulatore.Razvija tehničku kulturu .Vježbe: Crta strukturni dijagram preciznost regulacijskog kruga .Tumači ponašanja objašnjava: regulatore za objekte regulatora.

Definiše značaj komandovanja dijelovima postrojenja .Navodi: pomoćne. poluautomatsku .Navodi komponente regulisanja pritiska sistema za regulaciju regulacioni ventil 114 .Obrazlaže značaj blokade (zaštite) .Provjerava da li su uključeni uređaji za neophodne zaštite . davanju automatskih ili voljnih naloga za izmjenu stanja u komunikaciji sa centrom .Definiše pritisak i u radu shemu regulisanja trenutnog pritiska na jedinice u kojima se pritiska u sudu manometru i izražava .Crta blok – šemu provjerava .Analizira uključenje pomoćne pumpe pri padu pritiska Regulacija veličina procesa Regulacija pritiska .Definiše komandnu tablu Formativni ciljevi učenik pasivne automatske kontrole i automatske kontrole Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave temperature fluida .Tumači: apsolutni.Objašnjava automatsku kontrolu sa direktnim i indirektnim mjerenjem Signalizacija stanja .Analizira procentualni položaj i otvorenost ventila ili nivoe rezervoara . nužne i havarne dijelove postrojenja za vanredna (kritična) stanja . protok .Razvija preciznost . obradu informacija.Razlikuje procentualne i logičko razlišljanje komandne table apsolutne pisače .Navodi: kontinualnu i izbornu signalizaciju .Vježbe: Shema . temepraturni pritisak.Navodi podjelu kontrole na: automatsku.Razvija preciznost i .Obrazlaže značaj komandne table sa instrumentima za: praćenje stanja.Crta i objašnjava .Uočava parametre fluida na ulazu u postrojenje .Prepoznaje i analizira otvorenost i zatvorenost ventila parametara .Objašnjava automatsku kotrolu .Unaprijed definiše redoslijed uključenja i isključenja pojedinih dijelova postrojenja .Objašnjava značaj praćenja svih parametara procesa .Informativni ciljevi i sadržaji učenik kontrolu .Očitava vrijednost .

Crta shemu regulacije nivoa .sa vibracionim štapom (čvrste i praškaste materije).Upoznaje i .sa vibracionom viljuškom (za čvrste i praškaste materije).Razvija preciznost i .Analizira promjene stacionarnog stanja Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave .Argumentuje .Analizira dobijene rezultate mjerenja Regulacija sagorijevanja .Crtanje i analiza 115 .Upoređuje rast nivoa tečnosti sa rastom hidrostatičkog pritiska na izlazu iz rezervoara Regulacija temperature . tečnosti u rezervoaru . mjerač temperature.ultrazvučno beskontaktno mjerilo . .Razlikuje regulatore: .Navodi i objašanjva ulogu i vrste regulatora Formativni ciljevi učenik . .nivo sa plovkom.Uočava važnost .Definiše temepraturu mjerenja tačnost regulacije i jedinice u kojima se temperature u temperature na izražava sistemima izlaznom pregrijaču .kapacitivni davač.Razvija analitičnost Vježbe: sagorijevanja upotrebu pojma .Uočava uređaje za zadavanje željene vrijednosti: davač. .Definiše pojam .Objašnjava šemu . .Razlikuje promjene pritiska u rezervoaru na ulazu i izlazu .Informativni ciljevi i sadržaji učenik pritiska .hidrostatički davač nivoa (tečnost u spremnicima i rezervoarima).Analizira položaj regulacionog ventila . element obrade signala .Razvija analitičnost .Navodi značaj regulacije nivoa u obezbjeđivanju željenog nivoa tečnosti u rezervoaru .Razlikuje načine pare objašanjava sistem za mejrenja temeprature u regulisanje sistemu temperature .Definiše stacionarno stanje u rezervoaru .Objašnjava regulaciju pritiska promjenom broja obrtaja i prigušivanje ventila na potisu Regulacija nivoa .

Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik - Definiše koeficijent sagorijevanja viška vazduha - Tumači i objašnjava regulisanje, sagorijevanje - Analizira mjerenje produkata sagorijevanja, temperaturu vazduha sagorijevanja i sadržaj 02. - Analizira dobijene rezultate Regulacija energetskih postrojenja - Razlikuje energetska - Razvija sposobnost - Definiše pojam postrojenja posmatranja, regulacije analiziranja i - Navodi i objašnjava zaključivanja princip rada pneumatskog, mehaničkog, hidrauličnog i elektronskog regulatora Regulacija kotlova i kotlovskih postrojenja - Analizira i tumači - Razvija analitičnost - Definiše kotao kao regulisane veličine: objekat regulisanja pritisak i temperaturu - Navodi i objašnjava regulaciju - Razlikuje regulišuće sagorijevanja, veličine i regulaciju procesa poremećajne veličine napajanja, regulaciju - Tumači ulogu: temperature centralnog regulatora, regulatora protoka goriva, regulatora protoka svježeg vazduha, regulatora napajanja, regulatora temperature Regulacija turbina - Definiše i objašnjava - Razlikuje parne, gasne, hidraulične ulogu turbina i vrši turbine podjelu - Obrazlaže regulaciju - Tumači regulisanje broja obrtaja parne parnih gasnih i turbine hidrauličnih turbina - Definiše regulacioni - Analizira prednosti i nedostatke turbinski sistem povezivanja turbine i - Objašnjava i tumači kompresora sa dijagram gasnog

Preporuke za izvođenje nastave funkcionalne šeme regulisanja sagorijevanja

- Crta i objašnjava shemu regulisanja pritiska u sudu - Crta blok – šemu regulisanja pritiska - Šema procesa sagorijevanja - Šematski prikaz procesa napajanja - Šematski prikaz regulisanja temperature

- Crta shemu hidrauličnog sistema regulatora broja obrtaja vratila turbine

116

Informativni ciljevi i Formativni ciljevi sadržaji učenik učenik zajedničkim rotorom turbo agregata - Objašnjava regulaciju - Razlikuje ulogu promjene protoka regulatora kod kod hidrauličnih Peltonove, Kaplanove pumpi i Fransisove turbine Regulacija rada pumpi i pumpnih postrojenja - Prepoznaje razliku - Definiše zadatak između regulisanja pumpe prigušivanja i - Objašnjava ulogu premošćenjem pumpe pumpe i pumpnih postrojenja - Analizira regulisanje - Opisuje regulisanje broja obrtaja kola djejstvom na pumpe elemente cjevovoda i djejstvom na pumpu Kompresorska postrojenja - Analizira regulaciju - Definiše zadatak pritiska napojnog kompresorskog vazduha postrojenja - Objašnjava regulaciju - Tumači strukturni dijagram regulisanja postrojenja pritiska Podešavanje regulatora upravljačkih sistema - Navodi i objašnjava - Shvata ulogu PI regulatora za ulogu regulatora u održavanje neke sistemima fizičke veličine - Obrazlaže: PI (temperature regulator, PIB protoka, nivoa, regulator pritiska, napona itd. - Navodi Ziegler Nicholsovu metodu za - Analizira princip rada PID regulatora podešavanje PID - Tumači regulatora pojačanje,vremensku - Objašnjava konstantu integralnog podešavanje regulacione petlje po djejstva - Analizira sistem Chienu, Hronesu i regulisanja u vidu Reswichu odskočnog odziva, fizičke promjenjive u obliku realne i eksperimentalne funkcije - Izračunava kritičnu vrijednost regulatora - Tumači sinusnu funkciju podešavanja

Socijalizacijski ciljevi učenik

Preporuke za izvođenje nastave

- Razvija logično mišljenje

- Vježbe: Funkcionalna shema regulisanja protoka pumpe prigušivanjem - Strukturni dijagram sistema regulisanja pumpe prigušivanjem - Vježbe: Funkcionalna šema regulacije kompresorskog postrojenja

- Razvija pozitivan odnos prema radu

- Objašnjava - Razvija logično podešavanje PID razmišljanje - Razvija sposobnost regulatora u termoelektranama posmatranja, koje nisu praćene analiziranja i računarom zaključivanja - Objašnjava izbor PID regulatora po Chien Hrones – Reswichovoj metodi za stabilizarajuću regulaciju i odziv upravljačkog objekta na skokovitu promjenu ulaza

117

Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za Formativni ciljevi sadržaji ciljevi izvođenje nastave učenik učenik učenik Održavanje sistema automatskog upravljanja - Analizira faktore koje - Razvija spretnost i - Najčešći uzroci - Objašnjava otkaza pneumatskih logično utiču na radni vijek pouzdanost i radni komponenti SAU razmišljanje sistema automatskog vijek nekog sistema upravljanja - Objašnjava preventivno i tekuće - Razlikuje kontrolu: mehaničkih, održavanje pneumatskih, pneumatskih hidrauličnih komponenata komponenata - Objašnjava - Tumači stanje održavanje spojeva i fizičko mehaničkih oštećenje komponenata - Shvata značaj - Objašnjava održavanja održavanje pneumatskih i hidrauličnih hidrauličnih komponenata komponenata sistema - Objašnjava preventivno i tekuće - Redovno kontroliše: održavanje elektičnih veličine stanja radnog komponenata sistema fluida, čistoču filtera mjehurova, vizuelnu kontrolu rada regulatora, kontrolu napajanja - Tumači održavanje električnih komponenti vizuelnom provjerom i zvučnim efektima 5. Okvirni spisak literature i drugih izvora - M. Marijanović, B. Vukosavljević, Osnovne tehnike mjerenja i automatizacije, Zavod za udžbenike i nastavna sredstva, Beograd, 1995. - D. Simić, Osnovi automatiskog upravljanja, Zavod za udžbenike i nastavna sredstva, Beograd ,1991. - D. Debeljević, Mašinsko regulaciona tehnika, udžbenik za III i IV razred, Zavod za udžbenike i nastavna sredstva, Beograd, 2005. - Brkić, Bekavac, Regulaciona tehnika, Zavod za udžbenike i nastavna sredstva, Beograd, 1992. - R. Petrović,Upravljanje sistemima, Naučna knjiga, Beograd,1986. - G. Mitrović, M. Spasojević, Automatizacija postorjenja, Zavod za udžbenike i nastavna sredstva, Beograd, 1995. 6. Materijalni uslovi za izvođenje nastave - Računar sa multimedijalnim CD-om - Priključak za Internet - LCD projektor - Projektor sa slajdovima - Šeme, crteži

118

- Specijalno opremljen kabinet. 7. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika - Provjera znanja vrši se usmeno, najmanje po jedna ocjena u svakom klasifikacionom periodu. - Provjera znanja pismenim putem, najmanje jednom u polugodištu . - Zaključna ocjena na kraju klasifikacionog perioda izvodi se iz svih datih ocjena u klasifikacionom periodu. - Zaključna ocjena na kraju školske godine izvodi se na osnovu svih ocjena dobijenih u klasifikacionim periodima. 8. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta - Pozitivna ocjena na kraju školske godine. 9. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika - Diplomirani mašinski inženjer - Specijalista mašinstva (diploma specijalističkih studija -240 ECTS) 10. Povezanost predmeta Znanja - Fizičke veličine i njihove jedinice - Mjerenje i regulisanje parametara koji definišu energetske procese - Upravljanje, regulisanje, održavanje i remontovanje postrojenja, mašina i uređaja - Fizika Povezanost sa drugim predmetima Predmet Znanja - Mjerne jedinice i veličine - Hidroenergetska postrojenja - Termoenergetska postrojenja - Vođenje, upravljanje i održavanje postrojenja

- Hidraulika i pneumatika - Energetski procesi i postrojenja - Praktična nastava

119

. .Sticanje znanja i vještina za osnivanje privrednog društva.Sticanje znanja o izradi biznis plana.Osposobljavanje za primjenu moderne vrste komunikacije. Naziv predmeta: PREDUZETNIŠTVO 2. Opšti ciljevi nastave . . .10.2.Osposobljavanje za prezentovanje rezultata rada uz pomoć savremenih tehnologija.Osposobljavanje za rad u timu. .Sticanje znanja o razvoju biznis ideje. 120 . .Razvijanje preduzetničke sposobnosti. .Sticanje znanja i vještina za upravljanje malim privrednim društvom.1. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave Vrste nastave Praktična Teorija Vježbe nastava Razred I II III IV Ukupno Ukupno 40 40 26 26 66 66 3. PREDUZETNIŠTVO 1.

Razvija stručnost . eksperiment “šest šešira“ .Suočavajući . kako preciznost . eksternih partnera strategija.Razvija smisao za Biznis ideja i biznis argumente kritički kreativnost plan procjenjuje . npr.Objašnjava obrazlaže postupak neophodnost istraživanja tržišta očuvanja životne na novom primjeru sredine .Organizovati prisustvo predstavnika realnog privrednog društva .Nabraja moguće obezbjeđivanja . ciljevi (investitora.Primjena tehnika za unapređenje razmišljanja.Kroz primjere .Kroz primjere obrazlaže elemente finansijskog plana privrednog društva .Izvodi zaključak o potencijalnim kupcima / korisnicima usluga . Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi Razred: ČETVRTI Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik .Rezimira biznis .Kroz primjere .Pripremiti integralnu cjelinu od elemenata biznis plana .Razvija marljivost i vrste djelatnosti podrške.Vrši opis proizvoda / usluga .Uviđa važnost .Opisuje nastanak postulatima .Razvija sposobnost .Nabraja i .Razvija odgovornost opredjeljuje se za izrade biznis plana u radu poslovnu ideju u kontekstu .Razvija analitičko biznis ideje tržišnog poslovanja mišljenje .Upoznaje pojam kvalitet poslovne postizanja biznis ideja ideje u skladu sa kompromisa .Prezentuje biznis konkurenciji plan .Kao model može da posluži biznis plan realnog privrednog društva . misija.Razlikuje pojmove: vizija.Opisuje elemente obrazlaže ciljeve finansijskog plana privrednog društva privrednog društva . . marketing plan i strategija plan prodaje .Izvodi zaključke o plan potencijalnoj .Opisuje pojam unutar samog biznis plana privrednog društva . misija.4.Poželjno je učenicima ukazati na primjere .Upoznaje pojmove: tako i od strane vizija.Sarađuje kod izrade plana očuvanja životne 121 Preporuke za izvođenje nastave .Uviđa značaj sprovođenja kontrole kvaliteta proizvoda/usluga .Upoznaje pojmove: .Upoznaje postupak kreditora) istraživanja tržišta .

Stiče radne navike .Nabraja moguća propisima i rješenja za ime poštujući principe privrednog društva jednostavnosti i jedinstvenosti .Opisuje moguće pečata i štambilja oblike organizovanja privrednog društva Otvaranje računa .Sprovodi aktivnosti na pribavljanju .Popunjava Poslovni kodeks formulare za preduzeća otvaranje računa .Upoznaje elemente i značaj oblikovanja vizuelnog identiteta privrednog društva .Upoznaje postupak privrednog društva registracije privrednog društva .učenik sredine za konkretno privredno društvo .Pronalazi sličnosti i Organizaciona razlike između struktura različitih tipova privrednog društva Informativni ciljevi i sadržaji učenik Formativni ciljevi Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave . a nakon toga.Rad na računaru: Učenici koriste programe za obradu teksta i slika .Razvija logičko mišljenje i sposobnost za pravilno rasuđivanje i zaključivanje .Nabraja elemente otvaranja računa poslovnog kodeksa kod poslovne banke .Obavlja postupak otvaranja računa kod poslovne banke .Opisuje postupak otvaranje računa otvaranja računa kod poslovne banke kod poslovne banke .Oblikuje dinamiku realizacije biznis plana . donose odluku .(Rad u grupama) Učenici predlažu moguća rješenja.Upoznaje pojam kod poslovne banke poslovni kodeks privrednog društva .Oblikuje vizuelni Vizuelni identitet identitet privrednog društva privrednog društva .Popunjava Registracija formulare za privrednog društva registraciju .Opredjeljuje se za Ime privrednog ime privrednog društva društva u skladu sa .Obavlja postupak . kroz diskusiju.Kritički procjenjuje slabosti sačinjenog biznis plana Osnivanje privrednog društva .Izrada organograma privrednog društva 122 .Popunjava kod poslovne banke formulare za .

Upotrebljava kancelarijsku opremu (telefon. fotokopir aparat.Razvija sposobnost snalaženja u hijerarhiji socijalnih odnosa .Kao model može da posluži konkurs za prijem u radni odnos objavljen u dnevnoj štampi .Kroz primjere obrazlaže strukturu asortimana proizvoda/usluga .Izrada reklamnog materijala 123 .Tehnički održava Internet sajt privrednog društva . efikasnost u radu.Razvija odgovornost u radu .Opisuje postupak istraživanja tržišta .Učestvuje u izradi jednostavnog godišnjeg izvještaja o radu .Planira način Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave .Popunjava prijavu o slobodnom radnom mjestu . cijena.Informativni ciljevi i sadržaji učenik .Salje i prima poštu i druge službene materijale .Upoznaje različite nivoe upravljanja privrednim društvom .Nabraja i opisuje aktivnosti u okviru službe opštih poslova Formativni ciljevi učenik organizacionih struktura privrednog društva . štampač) Sektor marketing . faks.Upoređuje moguće forme i sadržaje reklamnog materijala .(Rad na računaru) Učenici koriste programe za obradu teksta i slika.Upoznaje tipove organizacione strukture privrednog društva Rad u sektorima i poslovanje privrednog društva .Sprovodi postupak formiranja cijene proizvoda/usluga .Obavlja usmenu i pisanu komunikaciju unutar privrednog društva i sa eksternim partnerima .Kroz primjere obrazlaže važnost i načine promocije .Upoznaje postupak zasnivanja radnog odnosa u privrednom društvu . marljivost i preciznost .Razvija komunikativnost.Pronalazi sličnosti i razlike u nivoima upravljanja privrednim društvom . kao i programe za elektronsku komunikaciju .Upoznaje pojam marketinga .Upoznaje pojam i elemente marketing miksa: proizvod.Razvija spremnost i sposobnost za saradnju .Upoređuje moguća rješenja za reklamni slogan i reklamnu poruku privrednog društva . skener. promocija i distribucija .Upoznaje postupak izrade godišnjeg izvještaja o radu Služba opštih poslova .Rad u grupama od tri do pet učenika .

Beograd. odnosno proizvoda/usluge Kroz primjere obrazlaže moguće načine distribucije Izrađuje ponudu. .R. M. CID. Kako započeti sopstveni biznis. Ekonomski fakultet. . 2004. fotokopir aparat.Publikacija Moj biznis. telefon. S. Pavlović.J.D.Upoznaje vrste i elemente dokumentacije koja prati poslove nabavke i prodaje Sektor finansija i računovodstvo . Okvirni spisak literature i drugih izvora . Podgorica.V.Rad na vježbama (najmanje jedna ocjena u svakom klasifikacionom periodu). . Ilić. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. Ivanišević. Manojlović. 2004. Materijalni uslovi za izvođenje nastave . Preduzetništvo i biznis. B. 7. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. poreza i doprinosa Obavlja blagajničke poslove Obavlja poslove plaćanja dospjelih obaveza i naplate dospjelih potraživanja Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave Sektor komercijala . Poslovna i službena korespondencija za I razred. 2004.Opisuje postupak obračuna zarada . B. Montenegro biznis alijansa. 124 .Upoznaje postupak plaćanja dospjelih obaveza i naplate dospjelih potraživanja - . Osnovi ekonomije za II razred.Informativni ciljevi i sadržaji učenik Formativni ciljevi učenik reklamiranja privrednog društva. Rajović.Podstiče razvoj tačnosti. skener. Beograd. 1996. . porudžbenicu. račun i ostala dokumenta iz oblasti poslova nabavke i prodaje Kroz primjere obrazlaže način obračuna zarada.H. G. . Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. .D.Usmena provjera znanja najmanje jednom u klasifikacionom periodu. Dragiđić.Pisani radovi učenika. predračun. Ignjatović. Vukotić.Razvija analitičko mišljenje - . Bogdanović.Učionica sa najmanje pet računara snabdjevenih adekvatnom programskom opremom. Potit. . Podgorica.Formira stav o preuzimanju odgovornosti - 5. Medojević. Osnovi ekonomije za I razred. 2004.Opisuje način obračuna poreza i doprinosa . . Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika .Upoznaje blagajničke poslove . 6. Beograd. preciznosti i urednosti . 2005. fax. Osnovi prava za I razred. Beograd. štampač. 1997. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. upit. Podgorica.

Pozitivna ocjena na kraju školske godine.Zaključna ocjena na kraju klasifikacionog perioda izvodi se iz svih datih ocjena u klasifikacionom periodu.Biznis plan .Informatika . 8.Usmena i pisana komunikacija .Održavanje internet sajta .Diplomirani ekonomista 10. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta .Oblikovanje vizuelnog identiteta privrednog društva .Poslovanje preduzeća Povezanost sa drugim predmetima Predmeti Znanja .Multimedijalno predstavljanje informacija . . Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika .Korišćenje računarskih progama kao vida komuniciranja .Informacije u tekstualnom vidu .Internet .Organizacija proizvodnje kvaliteta 125 . Povezanost predmeta Znanja .Organizacija rada i sistem . 9.Osnivanje preduzeća .Zaključna ocjena na kraju školske godine izvodi se na osnovu svih ocjena dobijenih u klasifikacionim periodima.Izrada reklamnog materijala ..

Naziv predmeta: PRAKTIČNA NASTAVA 2. stručno odlučivanje i usvajanje novih znanja.C. 126 .Sticanje znanja iz domena eksploatacije.nastava se izvodi u grupe do 17 učenika 3. PRAKTIČNA NASTAVA 1.11. . klimatizacije i hlađenja. regulacije i održavanja sistema. karakteristikama i principu rada energetskih sistema.Sticanje znanja o vrstama i karakteristikama pogonskih mašina i njhovoj primjeni u industriji. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave Vrste nastave Praktična Teorija Vježbe nastava 144 144 180 198 666 Razred I II III IV Ukupno Ukupno 144 144 180 198 666 Praktična nastava.Usvajanje stručne terminologije potrebne u struci. . razvijanje odgovornosti i preciznosti u radu.2.Uočavanje važnosti organizovanja rada i racionalnog korišćenja materijala i energije. . .Usvajanje znanja o vrstama. .Osposobljavanje za pravilno korišćenje sredstava zaštite na radu i zaštite životne sredine. .Osposobljavanje za samostalno obavljanje posla.Upoznavanje sa principima rada alata i uređaja potrebnih za kvalitetno obavljanje posla. .Usvajanje osnovnih znanja o tehnološkim postupcima ručne i mašinske obrade i izrade dijelova. .1. .Usvajanje stručnoteorijskih i praktičnih znanja i vještina.Usvajanje znanja iz oblasti grijanja. Opšti ciljevi nastave . .

Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi Razred: PRVI Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za Formativni ciljevi sadržaji ciljevi izvođenje nastave učenik učenik učenik Upoznavanje radnog područja radionice i radnog mjesta .Navodi značaj .Racionalno koristi .Svaki učenik samostalno vodi dnevnik .Upoznaje se sa uzrocima povreda na iz područja ekologije odgovornost .Upoznaje radionicu i .Poštuje pravila obavezama na tehnološke discipline radnom mjestu Upoznavanje mjera i sredstava zaštite na radu i zaštiti okoline .Razvija odgovornost .Zna da pruži prvu zaštite od električne pomoć energije .Učenici se upoznaju i uređaje u radionici radno mjesto u radu sa načinom pisanja dnevnika praktične nastave .Objašnjava vezu uticaj sredstava za zamora i povreda i hlađenje i maziva na budućem pozivu ulogu odmora zdravlje i okolinu .Navikava se na radu .Odlaže otpadne pravilne rasvjete i materijale klimatizacije .Objašnjava postupke Vježbe: .Upoznaje se sa adekvatne mjere opažanja propisima o zaštiti zaštite na radu .Poznaje negativan različite situacije u .Primjenjuje .Objašnjava značaj zaštite životne sredine .mašine .Poznaje alat.Razvija na radu .Brine se o alatima i .Razvija sposobnost .Upoznaje se sa uređajima pravilima i timski rad .Razvija osjećaj za .4.Dnevnik se ovjerava na kraju godine Pravila ponašanja u radionici .Definiše i objašnjava mjere i sredstva zaštite od pare.Demonstracija upotrebe sredstava prve pomoći .Navodi mjere i sredstva za pružanje prve pomoći .Pružanje prve pomoći .Sakupljanje i odlaganje otpadnih materijala 127 .gasova i isparljivih materija.zaštite od požara .Definiše i objašnjava marerijal i energiju mjere i sredstva .Objašnjava propise profesionalnu .

Uticaj uslova mjerenja (uloga prašine. prefiks jedinica za objekat mjerenja. mjerilo .Razvija tehničku terminologiju . a .Zna granicu mjerenja povjerenja mjerenja .kataloga . neposrednog mjerenja Jednosturka mjerila . uprošćeno mjerna jedinica.Upoznaje se sa pravilima arhiviranja i čuvanja dokumentacije Mjerenje i kontrolisanje .Nabraja metode .Pravilno primjenjuje fizička veličina.Objašnjava upotrebu . uporednog.Zna upotrebu mjerila zaobljenja.Informativni ciljevi i Formativni ciljevi sadržaji učenik učenik sakupljanja i odlaganja štetnih materija Tehničkotehnološka dokumentacija .Upoznaje se sa tehničkotehnološkom tehnološku dokumentaciju dokumentacijom . koje su izvan sistema sistematske i grube greške .Definiše i nabraja jednostruka mjerila: pojam jednostruka mjerila ugaonici.Objašnjava način .Definiše jedinice drugog sistema koje su u upotrebi u .Mjeri i kontroliše unutrašnje mjere pomoću garniture etalona .Razvija informatičku Čitanje dokumentacije pismenost .Kontrolnim čepovima za mjerenje zazora.Tabela osnovnih i izvedenih jedinica SI sistema .Razlikuje slučajne. kontroliše otvore i granična mjerila rupe Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave .Analizira metode apsolutnog.Tabelarni prikaz nesistemskih jedinica . šabloni. prikazivanje mjera.Proučava uputstva crteža.Razlikuje osnovne i kontrolisanja izvedene jedinice SI . mjerila za mjerenje .Definiše i razlikuje pojam mjerenja i .Razvija analitičku sposobnost i preciznost Vježbe: .Razvija stručnu terminologiju i kulturu .Uočava pojmove u sistema mjernoj tehnici: .Tumači.Interpretira svakodnevnom životu rezultate mjerenja i praksi u EU i SAD.Razvija pozitivan odnos prema kvalitetu rada i ispunjavanju radnih obaveza Vježbe: .tabela.Definiše greške pri mjerenju .tabele. za rad dijagrama.Proučava i analizira . toplote) na tačnost mjerenja .Pravilno koristi .Definiše osnovne i proračuna zadate izvedene mjerne veličine iz jednog jedinice SI sistema sistema u jedinicama . mjerila . crteže tehničkih .Kontrola otvora i osovina 128 .

Određivanje odstupanja pomoću komparatora 129 .Bira i pravilno kontroliše tolerancijskim mjerilima . pritiska i brzine . univerzalnim i optičkim) . mjerilo. lima Višestruka mjerila . dužine i oblika.Komparatorom kontroliše odstupanje od određene mjere .Upotrebljava specijalna mjerila za mjerenje zazora. čepovi.Pomično visinsko temperature. .Upotrebljava plan paralelna granična mjerila (etalone) za mjerenje i kontrolu unutrašnjih mjera .Pomično dužinsko kvaliteta proizvoda mjerilo. .Mjerenje pomičnim mjerilom unutrašnjih.Mjeri uglove uglomjerima (običnim.Razvija samostalnost uglova. .Razvija smisao za . spoljašnjih i dubinskih mjera .Mjerenje mikrometrom unutrašnjih i spoljašnjih mjera . .Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik (račve.Mjeri mikrometrima za spoljno i unutrašnje i dubinsko mjerenje kao i specijalnim mikrometrima. zaobljenja. .Definiše i nabraja preciznost i tačnost pomičnim mjerilom višestruka mjerila u radu sa nonijusom i to: .Određuje uglove trigonometrijskim metodama (sinusnim i tangesnim lenjirima Preporuke za izvođenje nastave tolerancijskim mjerilima Vježbe: . debljine žice. hrapavosti.Kontroliše zazore kontrolnim listovima .Pomično mjerilo za rastojanja.Mjeri dužine .Definiše mjerila za .Račvama kontroliše etalon pločice) prečnike .Shvata značaj mjerenje i kontrolu : . profila i oblika.Pomično dubinsko mjerilo. .

steznom stezanje i glavom) pridržavanje Ocrtavanje i obilježavanje .Postavlja radni .šapama.Shvata značaj .Kontroliše površine lenjirima i libelama.Uvježbava ocrtavanje sa crteža. šapama)ekscentrima. .Stezanja (prihvatanja) raznih oblika obrataka različitim priborima (paralelnim stegama.Koristeći različite za ocrtavanje i alate crta i obilježavanje obilježava zadate .Obilježava slovima i brojevima .Navodi i objašnjava stegama.pritisak .Ocrtavanje pomoću šablona .Navodi alat i pribor . oprugama.Navodi pravila priborom (paralelnim stezanja . štapnim i bimetralnim termometrom Mjeri pritisak manometrom Vježbe: .Mjeri temperaturu. čuvanja pribora za oprugama.Vrši ocrtavanje ključa za bravu sa crteža ili pomoću uzorka .učenik .Čisti i održava mjerni i kontrolni alat Mjerenje osnovnih gaso.Upoznaje se sa .Shvata značaj predmet u priboru priborom za opreme za rad za stezanje stezanje i . termo i hidroenergetskih parametara . steznom glavom) Vježbe: .Razlikuje mjerne .Razvija analitičnost i .Obrazlaže postupak rupe. pomoću šablona i po uzorku . manometre Pribori za stezanje i pridržavanje . pravila održavanja i ekscentrima.Definiše veličine i instrumente i preciznost njihove osnovne uređaje mjerne jedinice .Vrši ocrtavanje lastinog repa pomoću radioničkog crteža .Objašnjava pojam predmet i priprema preciznosti pri radu ocrtavanja i površinu za obilježavanja ocrtavanje . crta krugove i nanosi jednake podioke .Održava alat i pribor Informativni ciljevi i sadržaji učenik Formativni ciljevi Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave Objašnjava mjerenje temperature staklenim termometrom.Bazira radni .Prema ctežu kutije od lima bez poklopca ocrtava na limu mrežu kutije 130 .Steže radni predmet pridržavanje mehaničkim .Razlikuje: termometre. crta paralelne ocrtavanja i linije i linije obilježavanja paralelne ili normalne na osu predmeta.

Upoznaje se sa .Obrađuje lim turpijanjem .Pridržava se pravila zaštite na radu Ručna obrada materijala Turpijanje i grebanje .Upoznaje se sa .Obrađuje površinu grebanjem .učenik za ocrtavanje i obilježavanje .Održava i čisti turpije .Kontroliše grebane površine .Navodi vrste turpija . zavisnosti od . namjene. oblika popravku kontrolne obliku sječiva i presjeka.Izrađuje novu ili vrši obliku presjeka.Obrađuje površine obradom grebanjem turpijanjem .Izrada ključa obradom turpijanja rada pri turpijanju turpijanjem prema .Navodi vrste grebača .Usavršava tehniku .Razvija preciznost pri radu .Nabraja vrste sjekača .Navodi vrste Bira sjekač odgovarajuće geometrije u zavisnosti od materijala radnog komada Uvježbava tehniku rada sa sjekačem Oštri sjekače . oblika ploče grebanjem prema finoći sječiva i finoće nasjeka) nasjeka .Održava i oštri grebače Odvajanje materijala sječenjem i rezanjem .Stiče samopouzdanje Vježbe: u poslu .Usavršava tehniku rada pri grebanju .Navodi metode odvajanja (sječenjem i rezanjem) materijala .Sječenje materijala sjekačem Informativni ciljevi i sadržaji učenik Formativni ciljevi Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave 131 .Objašnjava tehniku rada sjekačem .Obrađuje otvore turpijanjem .Bira turpiju u crtežu (prema namjeni.Bira grebače u zavisnosti od oblika površine koja se obrađuje .Pasuje i podešava razne oblike površina .Obrađuje površine pod uglom i oble površine .

izrezivanje) .Bušenje rupa prema crtežu Izrada navoja .Ručno urezivanje navoja .Upoznaje se sa navoja obradom izrade . upuštanje i razvrtanje rupa i otvora različitih dimenzija .Razvija osjećaj . polužnim) makazama i pravila rukovanja . upuštanje i razvrtanje . pravila rukovanja zasijecanje.Reže materijal tocilima za sječenje .Ručno narezivanje navoja (nareznicom i specijalnim glavama za narezivanje na cijevima) 132 .Uvježbava radne postupke pri bušenju.Priprema površinu za ocrtavanje i obilježava mjesto za bušenje . uslove primjene.Bušenje. način rada i ručnom testerom (odsijecanje.Nabraja vrste testera.Bazira i pravilno steže radni predmet . upuštanja i razvrtanja .Sječe limove makaza.Bira alat u sigurnosti i zavisnosti od preciznosti u radu zahtjeva .Upoznaje se sa obradom ručnog bušenja.Objašnjava postupak hlađenje i podmazivanje na izrade navoja kvalitet .Steže pravilno burgiju .Reže materijal .Nabraja alat za uticaj sredstava za izradu navoja . način rada (ručnim.Pridržava se pravila zaštite pri sječenju i rezanju Bušenje.Navodi pravila pri bušenju.upuštanju i razvrtanju Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave .Bira alat za izradu .Stiče samopuzdanje i Vježbe: sigurnost .upuštanje i razvrtanje .Ručno urezuje i unutrašnjeg i narezuje navoj spoljašnjeg navoja .Navodi alat za bušenje.Informativni ciljevi i Formativni ciljevi sadržaji učenik učenik .upuštanju i razvrtanju Vježbe: .Koristi i uočava .

Savijanje cijevi od čelika.Savijanje dvostrukog i jednostrukog ugaonika .Navikava se na . komade za materijala uslove primjene i odsijecanje pomoću mašinskim testerama način rada makaza . kružne i rada i pravila trakaste testere rukovanja sa .Razred: DRUGI Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za Formativni ciljevi sadržaji ciljevi izvođenje nastave učenik učenik učenik Mašinska obrada materijala Odsijecanje .Nabraja i opisuje konstruktivne alate za probijanje i dijelove alata prosijecanje .Priprema radne prosijecanja komade za probijanje i prosijecanje .Navodi vrste zadataka .Navodi i objašnjava .Objašnjava postupak .Nabraja vrste kružnim noževima mašinskih testera . presama identifikuje .Razlikuje i upoređuje .Odsijeca materijal testerama okvirnim i trakastim testerama .Razlikuje i upoređuje .Identifikuje savijanja konstruktivne .Postavlja i .Održava i čisti mašinu.Reže krivolinijske makazama konture makazama sa .Upoznaje mašine na pričvršćuje alate na kojima se obavlja presu proces probijanja i .Navodi vrste .Priprema radne .Stiče tačnost i probijanja i preciznost u radu probijanja i prosijecanja na prosijecanja.Objašnjava način okvirne.Odsijecanje postupke mašinskog makaze sa paralelnim praktična znanja materijala odsijecanja nagnutim i kružnim mašinskim materijala noževima makazama .Upoznavaje .Shvata razliku između . pribor i alat Probijanje i prosijecanje .Objašnjava postupak .Nabraja i opisuje dijelove alata za alate za savijanje Vježbe: .Probijanje i prosijecanje limova pomoću alata na presama Vježbe: .Povezuje teorijska i Vježbe: . bakra i 133 .Shvata postupak racionalno i pažljivo savijanja pomoću savijanja izvođenje radnih alata na presama .Čisti i održava mašinu i alat Savijanje .Odsijeca radne tehnološki postupak i komade pomoću makaza sa ravnim pravila rukovanja sa noževima mašinskim .Odsijecanje mašinskih makaza.

Razvija tačnost i Vježbe: kovanja bezbjednost na radu .Upoređuje primjenu različitih profila prstenova za izvlačenje .Shvata proces .Održava radno mjesto Kovanje i presovanje .Bira alat u zavisnosti od oblika i dimenzija radnog komada .Upoznaje mašine i dijelove alata za način rukovanja sa izvlačenje njima .Savija limove.Upoznaje mašine za .Vrši izbor alata i mašine .Postavlja alat na presu .Izrađuje predmete istosmjernim i 134 .Vrši izbor mašine i predmeta alata za kovanje jednostavnog oblika .Navodi i objašnjava slobodno kovanje i kovanje u ukovanjima .Informativni ciljevi i Formativni ciljevi sadržaji učenik učenik savijanje .Navodi i objašnjava alate za izvlačenje .Upoznaje se sa mašinama za dodatnom opremom za kovanje i Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave mesinga Razvija sposobnost povezivanja teorijskih i praktičnih znanja Vježbe: .Nabraja i opisuje alate za kovanje i presovanje .Održava mašinu i alat za kovanje .Priprema radne komade za izvlačenje . cijevi i profile .Identifikuje konstruktivne dijelove alata za presovanje .Identifikuje konstruktivne .Objašnjava postupak kovanja i presovanja .Razlikuje univerzalne savijanje i način i specijalne alate za rukovanja sa njima savijanje .Održava mašinu i alat Izvlačenje .Izvlačenje cilindrične posude bez redukcije debljine zida .Objašnjava proces izvlačenja pomoću obrade izvlačenja alata na presama .Vrši izbor alata i pribora za presovanje .Izrađuje predmete .Slobodno kovanje .Istovremeno kovanjem istiskivanje .Upoznaje se sa mašinama za kovanje .Shvata postupak .Izvlači posude rotacionih i nerotacionih oblika .

Održava i čisti mašinu.Kontrola prečnika otvora i rupa 135 . alat i pribor za struganje . proširivanje.Objašnjava pojam mjerodavnih režima obrade kod struganja . alata i pribora za bušenje .Izrađuje struganjem predmete jednostavnog oblika .Opisuje postupak rada na strugu Formativni ciljevi učenik suprotnosmjernim istiskivanjem Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave . alat i pribor .Pri izradi koristi mjerodavne režime rezanja .Objašnjava korak i .Pri izradi koristi brzinu rezanja mjerodavne režime .Obrazlaže mjerodavne režime obrade za bušenje.Obrada profilnih površina rendisanjem .Stiče smisao za obrade otvora i rupa preciznost .Izrada žlijeba za klin .Navodi i objašnjava vrste mašina i alata za obradu struganjem .Informativni ciljevi i sadržaji učenik presovanje i higijenskotehničkom zaštitom Struganje .Stiče smisao za .Bušenje.Razvija osjećaj za bušenje.Nabraja i objašnjava .Razvija tačnost i preciznost u radu Vježbe: .Bira mašinu i alat u zavisnosti od obrade .Razlikuje alate za .Buši. proširivanje i razvrtanje otvora i rupa na bušilici .Upoznaje pomoćne pribore za struganje .Shvata i analizira preciznost u radu proces struganja . proširivanja i razvrtanja . proširivanja i razvrtanja .Priprema i postavlja radne komade .Objašnjava postupke bušenja. proširivanje red i urednost i razvrtanje radnog mjesta .Priprema radne komade za bušenje .Kontroliše prečnike otvora i rupa kontrolnim čepovima Vježbe: .Pri izradi koristi mjerodavne režime rezanja .Vrši izbor mašine. proširuje i razvrće rupe i otvore na bušilicama . proširivanje i razvrtanje .Shvata procese . razvrtanje .Shvata proces rendisanja mašine i alate za obradu rendisanjem .Objašnjava tolerancijska mjerila za kontrolu otvora i rupa Vježbe: .Obrazlaže postupak obrade rada .Odabira mašinu.Izrada osovinice struganjem Rendisanje .Izrađuje žljebove rendisanjem Bušenje.Navodi i objašnjava vrste mašina i alata za obrade bušenja.

Pozicionira i steže radne komade .Objašnjava postupak glodanja Formativni ciljevi učenik Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave .Održava radno mjesto Vježbe: .Bira mašinu.Stiče radne navike glačanje .Pri izradi koristi mjerodavne režime rezanja 136 . alat i izvođenje radnih pribor za glodanje zadataka .Stiče smisao za .Izrada unutrašnjeg .Obavlja zahtjeve glodanja na radnim komadima .Razlikuje i analizira .Održava mašinu.Upoznaje alat za izradu navoja na bušilici . glačanje Navodi karakteristike i oblike alata za brušenje i glačanje Nabraja osnovne vrste mašina za brušenje i glačanje Objašnjava mjerodavne režime obrade pri brušenju Opisuje postupak brušenja i glačanja Izrada navoja .Objašnjava mjerodavne režime obrade glodanjem .Pri izradi koristi mjerodavne režime rezanja .Izrada predmeta preciznost u radu .Brušenje ravnih površina .Razlikuje brušenje i .Navikava se na glodanja racionalno i pažljivo .Oštrenje alata na brusilici - Brušenje.Priprema radne komade za brušenje i glačanje .Bira mašinu i alat u zavisnosti od površine koja se obrađuje .Navodi pomoćne pribore za pozicioniranje obratka i alata . alat i pribor .Brusi i glača radne komade .Shvata proces Vježbe: glodanja .Navodi vrste glodanja .Razlikuje vrste glodanjem .Rukuje podeonim aparatom .Mjerenje i kontrola kvalitet navoja navoja .Objašnjava postupak izrade navoja na strugu .Koristi i uočava uticaj kvaliteta proizvoda navoja na bušilici .Izrada spoljašnjeg i navoja unutrašnjeg navoja izvođenje radnih .Bira alat za izradu struganjem zadataka navoja na strugu .Nabraja postupke izrade navoja .Izrada navoja sredstava za hlađenje glodanjem i podmazivanje na .Upoznaje noževe za izradu spoljašnjih i unutrašnjih navoja na strugu .Pri izradi koristi mjerodavne režime .Svjestan je značaja .Informativni ciljevi i sadržaji učenik Glodanje .Navikava se na Vježbe: postupke izrade racionalno i pažljivo .Brušenje spoljašnjih cilindričnih površina između šiljaka .Poznaje građu i karakteristike alata za brušenje i glačanje .Nabraja i objašnjava mašine i alate za obradu glodanjem .

Kontroliše profil i pravac zuba Vježbe: .Opisuje tocila za izradu navoja .Obrađuje međuzublje zupčanika glodanjem .Obavlja završnu obradu brušenjem .Shvata značaj završne obrade i dobijanja proizvoda visoke tačnosti .Mjeri debljinu zuba i širinu međuzublja .Bira tocilo za završnu obradu .Objašnjava postupak izrade navoja glodanjem . brušenjem.Čisti i održava mašine.Objašnjava mjerila za mjerenje i kontrolu zupčanika .Nabraja vrste .Pronalazi primjere .Bira glodala za izradu ozubljenja .Navodi glodala za izradu navoja .Razvija osjećaj .provlač enjem. alat i pribor .Razlikuje i analizira .Izrade međuzublja zupčanika glodanjem .Vježbe: 137 .Shvata značaj metode izrade kvalitetne izrade ozubljenja proizvoda .Objašnjava postupak izrade navoja na bušilici .Objašnjava postupak izrade navoja na brusilici .Objašnjava postupke izrade ozubljenja .Objašnjava mjerila za mjerenje i kontrolu navoja Formativni ciljevi učenik Urezuje i narezuje navoje na strugu Reže navoj pomoću nareznice Poznaje alat za izradu unutrašnjeg navoja na bušilici Urezuje navoj pomoću mašinskih ureznika Razlikuje glodala za izradu navoja Izrađuje navoje glodanjem Upoređuje jednoprofilna i višeprofilna tocila za izradu navoja brušenjem Mjeri spljošnji. ljuštenjem . rendisanjem.Informativni ciljevi i sadržaji učenik .Navodi metode izrade ozubljenja . srednji prečnik jezgra navoja Mjeri ugao profila i korak zavojnice Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave Izrada ozubljenja .Završna obrada zupčanika brušenjem Obrada spajanjem Spajanje razdvojivim vezama .Nabraja i opisuje alate za izradu ozubljenja: glodanjem.

alat i pribor za elektrolučko zavarivanje.Žljebni spojevi .Navojni spojevi .Zakivanje limova u .Priprema predmeta za zavarivanje 138 .Čitanje tehničke dokumentacije radu .Navodi vrste zakovanih spojeva Spajanje zakivanjem .Bira dodatni materijal .Objašnjava postupak zavarivanja .Zna oznake tehničku zavarenih šavova na dokumentaciju tehničkim crtežima Shvata značaj zaštite na radu Vježbe: .Objašnjava postupak zakivanja .Izvodi ručno hladnom stanju zakivanje .Spojevi ostvareni čvrstim nalijeganjem Zakivanje .Razvija snalaženje u Vježbe: pribor za zakivanje poslu .Bira zakovice.Analizira i razrađuje .Ozubljeni spojevi .Nabraja vrste.Spojevi pomoću klinova .Upoznavanje i .Razlikuje vrste .Navodi alate i pribore za gasno zavarivanje i sječenje Formativni ciljevi učenik primjene razdvojivih spojeva u svakodnevnom životu i praksi .Održava radno mjesto Spajanje zavarivanjem .Priprema površinu.Spojevi sa opružnozateznim prstenovima .Navodi primjenu zakovanih spojeva .Montaža i demontaža jednostavnih spojeva . alat i .Spojevi čivijama .Navodi alat i pribor za elektrolučko zavarivanje .Upoznavanje .Analizira zakivanje materijala.Navodi načine zakivanja . opruga .Priprema predmeta za zavarivanje Razvija samopuozdanje Vježbe: . oblika zakivala .Izvodi zavarivanje u horizontalnom položaju .Spojevi pomoću konusnih površina i navoja.Objašnjava način izvođenja postupka zakivanja Zavarivanje . alata i spoja pribora za zakivanje .Stiče osjećaj Vježbe: zakovanih spojeva sigurnosti i .Analizira načine osiguranja razdvojivih veza od slabljenja pri upotrebi Socijalizacijski Preporuke za ciljevi izvođenje nastave učenik odgovornosti prema . gasno zavarivanje i siječenje .Informativni ciljevi i sadržaji učenik spojeva i njihovu primjenu .Crtanje spojeva .Analizira elemente za bezbjednosti u radu čitanje tehničke dokumentacije zakivanje .

Poznaje EPP postupak .Poznaje postupak. opremu i uređaje MAG zavarivanja .Čitanje tehničke dokumentacije .Upoznaje se sa opremom za lemljenje Spajanje lemljenjem . opremu i uređaje MIG zavarivanja . alat i .Gasno zavarivanje i sječenje - Lemljenje . otvorenih i zatvorenih profila Uočava greške pri zavarivanju Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave .Upoznavanje propisa 139 . . spolja Preklopno zavarivanje.Meko lemljenje alat i pribor za meko .Razvija spremnost Vježbe: za saradnju i timski .Poznaje Priprema površinu.Informativni ciljevi i sadržaji učenik . opremu i uređaje TIG zavarivanja . tankih i debelih limova Vertikalno.Stiče naviku primjene zaštitnih mjera pri radu .Tvrdo lemljenje rad i tvrdo lemljenje Izvodi postupak lemljenja Razlikuje vrste lemljenja Bira dodatni materijal. tačkasto) Formativni ciljevi učenik Dimenzioniše vrstu šava u zavisnosti od debljine materijala Analizira način pripreme pozicija za spajanje zavarivanjem i rezanjem Bira uređaje i elektrode za zavarivanje Razlikuje metode za ispitivanje zavarljivosti Razlikuje vrste zavarenih spojeva Priprema materijal za zavarivanje Analizira postupke zavarivanja i rezanja Kontroliše i ispituje zavarene spojeve Izvodi zavarivanje u vertikalnom položaju i iznad glave Izvodi zavarivanje: Pod uglom.Poznaje postupak.Objašnjava postupak mekog i tvrdog lemljenja .Navodi primjere i primjenu lemljenja spojeva .Navodi primjere i primjenu zavarenih spojeva .Upoznaje osnovna svojstva zavarenih spojeva .Elektrolučno zavarivanje .Poznaje postupak.Poznaje postupak elektrootpornog zavarivanja (linijsko.Razvija osjećaj Vježbe: .unutra.

Objašnjava način kvašenja i difuzije lema u osnovni materijala .Razlikuje tvrdolemljivih tvrdolemljene spojeva spojeve i zavarene .Informativni ciljevi i Formativni ciljevi sadržaji učenik učenik pribor za karakteristike odgovarajući mekolemljivih postupak spojeva .Objašnjava ispitivanje zelemljenih spojeva Socijalizacijski ciljevi učenik sigurnosti i samostalnosti u radu Preporuke za izvođenje nastave i mjera sigurnosti pri rukovanju sa alatima i materijalima 140 .Navodi lemove za tvrdo lemljenje .Analizira lemljenje .Navodi lemove za meko lemljenje .Navodi topitelje za tvrdo lemljenje .Objašnjava postupak mekog i tvrdog lemljenja .Objašnjava način spojeve pripreme spojeva za meko lemljenje (mehaničko i hemijsko čišćenje površina koje se leme) .Objašnjava način pripreme za tvrdo lemljenje .Poznaje spoja karakteristike .Objašnjava način čišćenja zalemljenih spojeva .

Upoznaje se sa pregrijača pare izmjenjivača toplote fazama puštanja . potpaljivanje.Demonstrira .Stiče osjećaj za . opreme i prve . vrelovodno. pregrijača pare provjerava optimalnog režima .Razvija analitičnost . organizaciom i protivpožarnog opsluživanje i zadacima u pogonu aparata održavanje .Stiče pozitivni postrojenja proizvođača sigurnosnu armaturu . opsluživanje.Razred: TREĆI Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za Formativni ciljevi sadržaji ciljevi izvođenje nastave učenik učenik učenik Pogonski propisi i tehničke mjere bezbjednosti . pumpe i kotla vodokaznog stakla.Objašnjava rad osjećaj prema .Upoznaje se sa timski rad upotrebu rukovanje.Vježba: .Razvija osjećaj za . tj.Uočava razliku 141 .Vježbe: kotla.Uvježbava postupak opsluživanje i pomoći korišćenja sredstava održavanje zaštite na radu energetskih .Tumači postupke za proizvodnju toplotne održavanje kotla u energije.Prepoznaje dijelove .Čita i analizira šemu propisanih standarda staklo) . mjere i sredstva zaštite od električne energije.Shvata regulaciju temperatura) pražnjenje temperature kod .Prepoznaje i toplovodnog i uputstava .Kontrola ventila pripremanje kotla za dijelova pod materijalnih dobara i između napojne pritiskom. pri čemu pogonu i postupke učenici učestvuju u pri otkazivanja kotla izvođenju vježbi . gasova i lako isparljivih materijala Toplovodno. .Tumači uputstva analizira pogonsku i .Provjerava armaturu očuvanju .Upoznaje se sa toplotnog toplovodnim . . parno postrojenje i postrojenja za sistem rashladne vode Toplovodno postrojenje . ventile bezbjednosti pogon.Vježbe se izvode u kotla u rad pogonima za .Kontrola vode u postrojenja postrojenjem pridržavanje dobošu (vodokazno .Demonstrira propise preporuke za energetskih upotrebu HTZ postrojenja rukovanje.Pruža prvu pomoć postrojenja .Navodi i tumači .Kontrola ventila iza manometre i rada održavanjem doboša za ispuštanje kontroliše napojne i radnih vazduha parametara(pritisak.Kontrola ventila za .Kontrola ventila sifonske cijevi dinamiku između doboša i opterećenja kotla do manometra.Opisuje način rada . ispusne cijevi .Navodi i objašnjava : mjere i sredstva zaštite od mehaničkih povreda.Analizira pravila za .mjere i sredstva zaštite od pare.

Objašnjava način kritičkog rasuđivanja . . vodokaze.učenik između kratkotrajnog.Postupci u slučaju da rada sa vrelovodnim . objašnjava demontažu i zamjenu Vrelovodno postrojenje .Razvija sposobnost .Održavanje i kotla za pogon izolacije cjevovoda i konzerviranje kotla .Postupci za dokumentaciju .Kontroliše stanje .Uloga slijepe .Definiše toplu i očitavanjima zaporne armature hladnu regulaciju karakterističnih .Postupci pri postrojenja instalaciji otkazivanju kotla .Analizira glavne . dugotrajnog obustavljanja kotla i havarije .Tumači regulaciju sistemom za održavanje pritiska u unutar sistema kondenzatora instalaciji .Objašnjava način veličina značajnih za prirubnice pripreme kotla za rad pogon i način održavanja Parno postrojenje Vježbe: .Poznaje pripremu .Upoznaje se sa . cjevovoda uz nadzor kotlovsko njegovu primjenu i stručno postrojenje ostaje u opremu osposobljenog lica hladnoj rezervi .Popunjava dnevni .Provjera instalaciji pogonski list sa nepropustljivosti . ventile ispusta. Informativni ciljevi i sadržaji učenik Formativni ciljevi Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave 142 .Analizira pH vode .Vrši popravke postrojenjima.Razumije projektnu .Analizira rukovanje kritičkog rasuđivanja održavanje kotla u .Navodi kriterijume istrošenosti dijelova.Razvija sposobnost Vježbe: . sigurnosne pogon i način održavanja ventile.Upoznaje se sa popravlja oštećena prema uputstvima sistemom za mjesta proizvođača održavanje pritiska u .Objašnjava način dijelove kotla : pripreme kotla za armaturu.Razlikuje dijelove parnog postrojenja .Objašnjava način sistemom za pogonu rada parnog održavanje pritiska u .Vrši kontrolu zagrijevanja kotla prema preporukama proizvođača .Vodi odgovarajuću evidenciju rada kotla .

Montira ventile nareznice).Razumije projektnu dokumentaciju - . lim. alati za spaja cjevovodnu izradu navoja mrežu (ureznice.Ravnanje. metalni Postavlja.Razvija sposobnost pomično mjerilo preciznosti i .Razvija preciznost i Vježbe: tačnost pri radu . ručne cjevovod testere. za pumpe i ventile materijali: kotao. prirubnice. pravilima obilježavanja i trasiranja cijevi. Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave 143 .Poznaje funkciju i postupke ravnanja.Ugradnja ventila u hladnom i toplom . stanju cijevni elementi.Navodi postupke zaštite i izolacije cijevi .Upoznaje se sa tehničkom dokumentacijom. tocilo.Postavljanje kotla materijal . ventili.Zaštita i izolacija procjenivanja . savijanja. žica izvlači ih i razvlači Ispravlja pofile i žice .Alat.plastično .Objašnjava proces obrade limova . previjanja i plastičnog oblikovanja limova - . obojmice. limova razvlačenje limova Ručno.Upoznaje se sa postavljanjem kotla sa kompletnom grubom i finom armaturom učenik ploču sa imenom i podacima .Montaža podstanice radu za daljinsko grijanje Bira alat. zaptiva i držači. savijanje. Postavlja kotao.Alati i pribor: cijevi.Alat i pribor mineralna vuna. priborima i materijalima . priborom i materijalom za zaštitu i izolaciju cijevne instalacije .Montaža fine i grube Koristi zaštitno armature sredstvo i pridržava . mjerna traka Postavlja izolaciju cijevi pravilno postavljanjem izolacionog materijala (staklena vuna.Razvija analitičnost i Savija limove i cijevi spretnost . sigurnosne vodove. Pregleda i ispituje ključevi. alatima. cjevovod slavine.Površinska zaštita i materijal toplotna izolacija Postavlja prirubnice . kliješta. pumpa. pribor. Obilježava i trasira vodomjer.Ispravljanje profila i oblikuje limove.Upoznaje se sa alatom.Montaža pumpe se mjera zaštita na . pribor za stezanje i pridržavanje. Ravno savija ivicu izvlačenje.Informativni ciljevi i sadržaji učenik Formativni ciljevi . .Razvija preciznost i Prati promjenu odgovornost radnih parametara i evidentira promjene Vježbe: Ravna limove . mineralna vuna) Koristi odgovarajući . četke. pribor i .

ključevi Odvijači. boje. pumpi za cirkulaciju . lakovi. alat za sječenje. turpije. izmjenjivač toplote.Upoznaje se sa postupkom montaže sigurnosnih vodova.održavanje instalacija. mjerna traka Vježbe: Održavanje kotlovskog postrojenja Održavanje podstanice Demoniranje i kontrolisanje pumpe Alat i pribor: zaptivači. kliješta. burgija Vijci.Navodi mjere zaštite na radu Formativni ciljevi učenik ekpanzione posude Montira sigurnosni vod Montira uređaje za regulaciju protoka i pritiska Montira pumpu za cirkulaciju vode Montira podstanice za daljinsko upravljanje Postavlja armature. pumpa.Upoznaje postupke površinske zaštite i toplotne izolacije . uređaj za regulaciju protoka i pritiska. . . alat za izradu navoja.Korišćenje stručne literature Posjeta pogonu 144 .održavanje kotla.dijagnostikovanje stanja sistema. navrtke. sigurnosne uređaje i druge elemente postrojenja Priprema i površinski zaštićuje instalaciju od korozije Toplotno izoluje kablove i vodove Postavlja protivpožarna sredstva Kontroliše kvalitet vodova Pridržava se mjera zaštite na radu Puni i prazni kotao Mjeri i reguliše potrošnju vode Reguliše protok vode Mjeri i reguliše temperaturu Pušta kotao u rad i zaustavlja kotao Dijagnostikuje stanje sistema Održava razvodnu mrežu Zamjenjuje elemente cijevnih zatvarača i ventila Zaptiva i održava grejna tijela Čisti kotao Održava pumpe Održava mjernu i regulacionu tehniku Preventivno održava kotlarsko postrojenje Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave ekspanziona posuda. održavanje grejnih tijela.Razumije procese: . oprema za zakivanje Četke. kliješta. oprema za zakivanje - Razvija analitičke sposobnosti Shvata značaj preciznosti i poboljšava odnos prema radu i rad u kolektivu - .Poznaje postupke kontrole montaže kotlovskog postrojenja .Informativni ciljevi i sadržaji učenik . mjerni i kontrolni uređaji.Upoznaje se sa postupcima opsluživanja sistema i rukovanjem sistemom . sigurnosni vod. . valjci. ventili. zaptivači Cijevni elementi. ključevi. izolacioni materijal Obujnice.održavanje mjerne i regulacione tehnike - - Vježbe: . odvijači. cijevi.

Objašnjava i tumači .Objašanjava preventivno i plansko održavanje .ležišta. turbinska postrojenja i toplotne podstanice Turbine .Razlikuje otvoreni sistem postrojenje za vodosnabdijevanja sistem rashladne .Navodi i objašnjava zadatak i podjelu turbina .Objašnjava princip rada sistema za podmazivanje i hlađenje .Objašanjava prikupljanje podataka o radu glavnog i pomoćnog postrojenja . analizira oklop turbine. CO2. reduktor. pjena. lopatice.Objašnjava dijelove parne turbine .pribora i materijala potrebnog za održavanje Pridržava se mjera zaštite na radu Poznaje prikupljanje važnih parametara glavnog i pomoćnog postrojenja Razlikuje preventivno i plansko održavanje Održava uređaje sistema za gašenje požara: voda.Poznaje način podmazivanja turbine .Demonstrira održavanje uređaja za gašenje požara Postrojenja za sistem rashladne vode .čitanje kataloga proizvođača .Informativni ciljevi i sadržaji učenik - Formativni ciljevi učenik Održava podstanice Pravi specifikaciju alata. regulaciju broja obrtaja . . dijafragme i zaptivača .Razvija tehničku kulturu turbine .Opisati remont rotora turbine.Vježbe se izvode u pogonima za proizvodnju toplotne energije.koristi sheme turbina . balansiranje .Radi na pripremi i odabiru alata . gasne i vodene turbine .Uočava parne.Turbine..Dijagram turbina.Razlikuje dijelove gasne turbine . podjela i opis rada . Rad: Rashladna kula Rad: . prah Koristi prenosne aparate za gašenje požara Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave - . rotor.Nabraja kućište.Analizira rad pogona Turbine.Poznaje regulaciju snage.. . ležajeve.Učestvuje u dijagnosticiranju .Remont turbine.Provjerava zaptivače.Razlikuje dijelove .Razlikuje zatvoreni vode sistem vodosnabdijevanja .Analizira izvještaj o važnim pogonskim podacima . pri čemu učenici ne izvode 145 .Tumači.

signalizaciju i daljinsko upravljanje Prati tekuće održavanje opreme i agregata Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave samostalno vježbe . obujmica.Informativni ciljevi i sadržaji učenik . rotora . pukotine i ogrebotine Prati proces puštanja turbine u rad Ispituje sve sigurnosne. nepropusnosti zavarenih.Tumači rezultate parametara 146 .Čita i analizira rad postrojenja . zavojnih i . balansiranje rotora - - Turbinska postrojenja . pri čemu učenici učestvuju u izvođenju vježbi .Poznaje postupak demontaže ležišta.Definiše postupke i aktivnosti pri održavanju pratećih uređaja i sistema postrojenja .Vježbe se izvode u pogonima za proizvodnju toplotne energije. lopatice Analizira oštećenja.Objašnjava rukovanje uređajima za dijagnostiku Formativni ciljevi učenik rotor i sistem za podmazivanje Radi izvještaj testiranja Prati uputstvo pri redoslijedu otvaranja oklopa turbina Odlaže gornji dio oklopa na drvene podmetače Zatvara priključke vodova čepovima i poklopcima Vrši provjeru hermetičnosti Ocjenjuje oštećenje oklopa i predlaže odstranjivanje oštećenja Pere dijafragmu. zaptivača .Navodi i objašnjava kriterijume za Razlikuje postupke .Razvija pozitivan pratećih uređaja i odnos prema poslu sistema postrojenja Demontira prirubnice na dijelovodima (nakon smanjenja pritiska i dreniranja) Vrši provjeru čistoće.Objašnjava rad gasne turbine . zaštitne i regulacione uređaje Prati i provjerava rad uređaja za mjerenje.Navodi postupke lokalizovanja kvarova i ocjene obima i vrste kvarova .Razvija analitičnost pri održavanju .Poznaje postupak zamjene lopatica.Upoznaje se sa demontažom dijafragme.

Razlikuje i tumači različite situacije u mašinski i budućem pozivu elektrenergetski dio .Navikava se na .Razvija snalaženje u .Čita projektnu poslu dokumentaciju .Toplotne podstanice .Navodi i objašnjava komunikacionu opremu .Šema: .Razlikuje komunikacionu opremu 147 . pritiska i temperature i eksploatacionog suda .Evidentira aktivnosti i odlaže u dokumentaciju .Definiše i objašnjava mašinski i elektroenergetski dio toplotne podstanice .Shvata značaj toplotne podstanice u procesu razmjene toplotne energije .Poznaje ulogu senzora protoka.Informativni ciljevi i sadržaji učenik odlučivanje o racionalnosti popravke ili zamjene - Formativni ciljevi učenik prirubničkih spojeva i armature Čisti cjevovod od korozije (prateći uputstvo) .Uočava i otklanja najčešća oštećenja kod korozije .Tumači rad izmjenjivača toplote. regulatora pritiska i prestrujnog prekidača .Pridržava se pravila zaštite na radu Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave Toplotne podstanice .

rad pod opterećenjem.Shvata zadatak .Razvija svijest o eksploatacije racionalnom trošenju termoenergetskih energije postrojenja u obezbjeđenju neprekidne prizvodnje energije potrebnog kvaliteta . protok rashladne vode.Upoznaje se sa načinom rada energetskih blokova u toplifikacionim i elektroenergetskim sistemima ..Analizira režim startovanja .Razred: ČETVRTI Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik Eksploatacija i održavanje termoenergetskih sistema .Tumači aktivnosti za pripremu puštanja turbine u rad .Tumači ulogu osnovne i pomoćne opreme termoenergetskog postrojenja .Shvata složen i veoma odgovoran postupak startovanja (bilo da ga sprovodi osoblje ili automatski uređaj za upravljanje) . uspostavljanje stabilnog plamena.Vježbe se odrađuju u termoenerganama.Analizira izvore poremećaja i havarija u radu kotla Preporuke za izvođenje nastave Vježbe: .Upoznaje se sa pripremom puštanja blokova u rad .Objašnjava obustavljanje rada postrojenja .Defniše karakteristične režime rada postrojenja . obustavljanje rada i rad u rezervi . odnos goriva i vazduha .Analizira termo elektrane sa parnim blokom .Analizira dijagrame startovanja termoenergetskog postrojenja . . pri čemu učenici učestvuju u izvođenju vježbi 148 .Upoznaje se sa režimom rada pod pritiskom .Objašnjava pripremanje kotla u pogon: loženje potpalnim gorivom.Prati na mjernim instrumentima temperaturu napojne vode.Upoznaje se sa mogućim poremećajima u radu i njihovim otklanjanjem .Definiše i vrši podjelu termoenergetskih postrojenja prema radnim medijima i konstruktivnim karakteristikama .Upoznaje se sa monitoringom rada postrojenja .Objašnjava pripremu i puštanje turbine u pogon .Razlikuje plansko i vanplansko obustavljanje rada postrojenja .Analizira i evidentira dobijene rezultate i upoređuje sa dijagramom ..Razlikuje i analizira startovanje.Analizira i tumači startne šeme termoenergetskog bloka sa protočnim kotlom .

Uočava i definiše komandne prostorije - . crpni rezervoar. vazduhom. položaja ose.Objašnjava frekventni regulator .Zna načine zamjene pumpe. obilaznog cjevovoda. vanplansko i stalno održavanje Analizira i shvata centralni sistem nadzora Razlikuje nivoe nadzora i kontrole vođenja postrojenja za vodu Prepoznaje dijelove . zaštite pumpe i cijelog sistema od rada na - učenik i parne turbine Razlikuje preventivno.Nabraja i tumači: crpni agregat (pumpa).Navodi podjelu pumpi prema broju obrtaja.Definiše ulogu crpne stanice za sirovu vodu . koeficjent korisnog djejstva protoka . zračnog kotla i vodene komore Analizira i tumači upravljački sistem regulacije Razlikuje ciklus filtracije vode. dreniranje) Prepoznaje bunonske pumpe Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave . postrojenje za prečišćavanje vode. uređaje za eliminaciju i ublažavanje vodenog udara . priključka usisne cijevi.Razvija pozitivan uređaja za odnos prema poslu prečišćavanje vode Čita šemu postrojenja za demineralizaciju vode Analizira i tumači deaeraciju napojne vode Shvata ulogu rezervoara u sakupljanju i zadržavanju vode Razlikuje elektronsku opremu za automatsko upravljanje agregatima Prati i analizira uključenje i isključenje crpne pumpe Tumači ulogu povratnog ventila.Definiše teoretsku snagu pumpe.Analiza: .Zna ulogu frekventnog regulatora . komandno postrojenje.Informativni ciljevi i sadržaji učenik - Formativni ciljevi - Rukovanje i održavanje .Definiše uređaje za kondenzaciju vode .Pojava vodenog udara i način otklanjanja 149 . visine dizanja . ciklus pranja filtera (vodom.

Objasniti slučaj kad Obogaćuje stručnu se suviše habaju terminologiju dijelovi pumpe .Uočava podjelu cilindara 150 Vježbe: .Definiše i navodi pumpe pumpe: zupčaste.Prati i uočava pritiska podešavanje protoka .Analizira namjenu Vježba: .Navodi opremu hidrauličnih sistema .Prepoznaje protivpožarnu zaštitu Komponente hidrauličkih i pneumatskih sistema i njihove stacionarne karakteristike Komponente hidrauličnih sistema .Objašnjava pumpe i hidraulične motore .Identifikuje dijelove . .Razlikuje osnovne nazive i simbole u .Identifikuje komponente komponentama hidraulici i hidrauličnih sistema . čisti.Demontira.Demontaža.Objašnjava rad i vrši pumpe po podjelu hidrauličnih propisanom motora : krilni tehnološkom hidraulični.Vježbe se odrađuju u termoenerganama.zupčasti postupku klipni hidraulični . pri čemu učenici učestvuju u izvođenju vježbi . kontrola Razvija osjećaj i opravka zupčaste odgovornosti u radu pumpe Osposobljava se za .Objašnjava i tumači pneumatici .Upoznaje se sa hidrauličnih sistema .Seminarski rad: samostalni rad . klipne pumpe razlikuje vrste pumpi . čisti i kontroliše rotacione pumpe .Shvata proces rada pumpe i hidrauličnog pumpe motora .Analizira rad motora .Zamjenjuje i montira hidrauličnih motora elemente rotacione .Tablica naziva i hidrauličnim objašnjenje simbola u sistemom i njegovim .Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za Formativni ciljevi sadržaji ciljevi izvođenje nastave učenik učenik učenik suvo.Demontira.Definiše ulogu . označava.Crta u Fluid simu radne parametre hidraulici i primjere instalacija pneumatici hidrauličnog sistema . prevelikog .Objašnjava ulogu hidrauličnog cilindra .Objašnjava ulogu .Prepoznaje i krilne.Uočava i objašnjava osnovne radne parametre sistema . uočava i otkriva oštećenje i kontroliše uljnu pumpu i u zavisnosti od utvrđenog stanja zamjenjuje i montira elemente .Što preduzeti kad Stiče sistematičnost u pumpa stvara suviše veliku buku radu .

Mogući uzroci usporenog kretanja klipnjaće i načini otklanjanja . zamijenjenog dijela dvosmjerne.Demontira ventil .Stiče navike urednosti .Analiza rada blokirajućeg ventila: . filtriranja tečnog Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave . čišćenja.Uzroci spoljašnjeg curenja cilindra Vježbe: . strujnim ventilima).Upoznaje se sa neophodnim priborom tečnog fluida.Shvata značaj analitičnog pristupa rješavanju konkretnih problema .Uočava prečistače .Upoznaje se sa: ventilima za usmjeravanje.Definiše postupak hidrauličnog cilindra i promjene vrši podjelu na: funkcionisanja jednosmjerne. jedinice za kotrolu zamjenjuje prečistač pritiska. .Demontira cilindar.Uočava razliku u konstrukciji i u .Navodi i objašnjava principu rada ulogu ventila u pojedinih razvodnika sistemu .Analizira rad . .Objašnjava rad i vrši .Uočava razliku proporcionalnim između ventila ventilima. tumači njihov rad i opremom hidrauličnih sistema . čisti.Analiza nedovoljnog pritiska u sistemu .Ventil daje protok u pravcu otvaranja .Navodi uređaje: za toplote mjerenje pritiska. kontrole.Produvava dizne . .Mijenja ulje .Objašnjava postupak demontaže.Ventil stvara suviše visok/ nizak pritisak .Ispituje stanje podjelu na: klipne zaptivke i donosi razvodnike sa odluku o eventualnoj obrtnim okretanjem zamjeni razvodnog elementa.Informativni ciljevi i Formativni ciljevi sadržaji učenik učenik .Ispituje ventil ventilima .Uočava i objašnjava rad izmenjivača .Analiza sljedećih situacija kod ventila za ograničenje pritiska: . razvodne uređaje i obilježava.provjerava razvodnike otvor . servo . uređaje za mjerenje . otklanjanja kvarova i montaže . dvostrane .Ventil ne otvara ili otvara suviše .Pregleda.Ventil ne rasterećuje 151 .Zamjenjuje oprugu (ako je zamjenjiva) .Navodi i definiše .Razvija vještinu planiranja Stiče rutinu Vježbe: .Tumači metode temperature.Objašnjava ulogu . jednostrane.Postupci u slučaju da se razvodnik ne uključuje . ventilima za pritisak (protočnim.Sakuplja i pravilno razvodnika sa odlaže ulje pločastim elementom i ventilske razvodnike .Čisti klizne površine prečistača i klipa i tijela izmjenjivača toplote .

Razvija osjećaj prečistač .Bira i ugrađuje pripreme vazduha .Analizira ulogu .Upoznaje se sa pneumatskog sistema pneumatskim sistemom i njegovim .Definiše i objašnjava .Objašnjava važnost .Aktivnosti koje treba svakodnevno izvršiti .Navodi opremu hidrauličkog sistema .Aktivnosti u okviru nedjeljne kotrole . radioničke fluide.Ispituje sistem na probnom uređaju . regulatora sa zamjenom pritiska i zauljivača filterskih elemenata .Razvija analitičnost .Uočava prečistače .Identifikuje komponentama komponente sistema .Navesti mjesečni i polugodišnji program pregleda i intervencija na pneumatskom 152 .Pregled i zamjena prečistača vazduha Vježbe: . standarde i dijagrame .Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik fluida akumulatore.Objašnjava pripreme vazduha .Definiše i objašnjava .Planira radne faze demontaže i montaže .Objašnjava ulogu radnih jedinica . rezervoare za tečne .Objašnjava postupak ukoliko je potrebno kontrole i zamjene pojedinih vrsta prečistača .Analiza rada zauljivača primjenom ejektorskog efekta . tabele.Čisti i uređuje alat i opremu saglasno sa propisanim uputstvima Komponente pneumatičkih sistema .Razlikuje radne osnovne karakteristike karakteristike sistema pneumatskih sistema . tehničke crteže.Uočava i objašnjava .Montira spojeve i veze elemenata i podsistema .Čita tehnička uputstva. cjevovode priručnike i kataloge.Uviđa povezanost ulogu pneumatičnih teorije i prakse cilindara i motora Preporuke za izvođenje nastave Vježbe: .Vrši i kontroliše odgovornosti prema rad: prečistača čistače radnog fluida radu vazduha.Definiše i tumači pneumatske radne jedinice .

beskontaktnim davačima signala Rukovanje linijom gasnih stanica. sigurnosnih . postrojenja i sudovi za gas . programatorom. eksplozivnosti.Vrši provjeru . filtera vlažnost.Kontroliše pražnjenje pritiska kondenzovane vode .Tumači principijelnu zapornih ventila. šemu regulatora pritiska i mjernoredukcione sigurnosnog ventila linije . mjerača protoka zaptivače. toplotnu moć.Upoznaje se sa vrstama slavina. posmatranih kompresorske stanice elemenata .Šema instalacija za pretakanje gasa iz vagoncistijerne pomoću kompresora .Navodi i objašnjava ulogu ventila u sistemu .Kontroliše ventil sigurnosti ventilima stalnog preventivno protoka. granice izdvajača vode.Kontrola čvrstoće i zaptivenosti cjevovoda . ventilima .Uočava i objašnjava . spojnice i (brojila) ostale vezane .Kontroliše zaprljanost cijevi i armaturu filtera manometrom gasovoda. Mogući uzroci i načini otklanjanja: a) kod niskog pritiska b) kad se kompresor pregrijava c) visoka potrošnja ulja Vježbe: .Tumači princip rada dijelove prirubnice.Definiše osnovne fizičke i tehničke tehničku profesionalizma u karakteristike i dokumentaciju radu veličine prirodnog .Čita i tumači .zasuka. toksičnost.Nabraja i tumači sastav gasovitog ulogu goriva.Razvija interes za gasa redukcione stanice nova saznanja . fazonske . temperaturu termometra. manometra. Veberov broj. pločastih razvodnika.Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik .Definiše ulogu funkcionisanja gasovoda. .Šhvata važnost . kombinovanih ventila.Čita i tumači sa elemente turbinskog mjerača Preporuke za izvođenje nastave sistemu Vježbe: 1. prirubnice. ventilskih razvodnika .Navodi i definiše iz sistema razvodne uređaje . paljenja.Analizira ulogu odorizaciju zagrijača. .Objašnjava ulogu: klipnih razvodnika.Upoznaje se sa: sigurnosnim ventilom.Shvata pojmove: .Šema isparivačke stanice 153 .Tumači ulogu .

Vrši: vizuelni pregled cjevovoda.Opisuje rezervoare: .Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za Formativni ciljevi sadržaji ciljevi izvođenje nastave učenik učenik učenik .Navodi i objašnjava ulogu kompresorske . . slobodnim grijanje tečnog gasa. .Analizira : sigurnosnu zaštitu ložne za transport gasa instalacije.Definiše i objašnjava .Ispoljava spremnost zavarenih za timski rad spojeva. ispitivanje zaptivenosti cjevovoda .Definiše pretakački i zavarene most konstrukcije . kontrolu .Razlikuje rezervoare sa pomičnim krovom .Tumači postupak kompresorske stanice mjerenja pritiska .Razvija potrošnju gasa. dozvoljeni Vježba: sadržaj O2. maksimalan sadržaj Co2.Upoznaje se sa protoka sa mjerom i postupcima sa rotacionim ispitivanja sudova klipovima pod pritiskom .Prati rad gasnog gorionika sistem i tehničke karakteristike cijevi .Uočava funkciju spojnica i kompenzatora u gasovodnim sistemima .Čita tehničku dokumentaciju i za isparavanje tečne tumači oznake faze .Uočava dijelove postrojenja prenosni.Nabraja zatvarače i evidentira ih njihovu primjenu . stabilni.Analizira pretakanje: stanice. kuglasti i podzemni .Kontrola čvrstoće i temperaturu izlaznih zaptivenosti gasnog dimnih gasova cjevovoda . radionicama redukcionu stanicu .Upoznaje postrojenje .Razvija samostalnost 154 .Objašnjava ulogu samopouzdanje manometra i kracerskih stanica termometra i . padom i razlikom pritiska u gasnim ispravljačku stanicu.Tumači šemu redukcione stanice .ispitivanje čvrstoće cjevovoda.Prepoznaje mjerače . instalacije za pumpom.Objašnjava razvodni .

pneumatskog .Razlikuje regulaciju i šeme mjera .Razlikuje .rezervoar konstrukcione uređaja za vazduh.zauljivača .Objašnjava finu regulaciju sagorijevanja Eksploatacija i održavanje pneumatsko energetskih postrojenja . sile i momenta pneumatskog cilindra.Podešavanje mjerenje protoka i direktnog diejstva regulatora pritiska pritiska .Definiše Vježba: mjernoregulacionu dokumentaciju .Objašnjava rad .Analiza šeme .Upoređuje i analizira .Definiše sigurnosnu sigurnosnu opremu i blokventila opremu i uređaje princip rada . zasune). nedostatke . temperature.Razvija ekološku . .Upoznaje rad i timski rad .Vrši podjelu ventila .uređaje za karakteristike .Upoznaje prednosti i .Shvata ulogu uređaja regulatora pritiska.Shvata važnost .Analiza sigurnosnog . .Pravi razliku između redovne kontrale .ulogu zastarjelost uređaja uređaje regulatora pritiska .Razvija sposobnost dijela izduvnih pritisak vazduha za posmatranja.Upoznaje veličina stanja pneumatske radne fluida.Definiše aparaturu i sigurnosnu opremu ugradnje regulatora (ventile.Analizira regulacionu .Mehanička oštećenja kompresor.pritiska.Razvija osjećaj za Vježba: . ulogu davaoca signala filtera.Korozija vitalnih zauljača pneumatskih sistema dijelova uredjaja .Mjeri temperaturu .rezervoara za hlađenje.Čita projektnu .prot jedinice oka.Prati i uočava na potrebnu količinu ekranu preporučene vazduha vrijednosti Nox i CO2 .Opisati rad uređaja vazduha za mjerenja osnovnih svijest za recirkulaciju parametara vazduha i sagorijevanje.Definise rad brzine.ventila Mjerenje i regulacija parametara vazduha i gasovitog goriva Vježba: .Tumači princip rada pritiska uređaje i opremu za regulatora pritiska . gasovitog goriva gasova sagorijevanje i analiziranja i .Objašnjava ulogu sigurnosnog. .Pohabanost i .Objašnjava mjerno njenu stanicu regulacione linije regulacionu stanicu .Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za Formativni ciljevi sadržaji ciljevi izvođenje nastave učenik učenik učenik Regulaciona i sigurnosna gasna oprema i održavanje regulisanih vrijednosti .Kontroliše čistoću 155 .Razlikuje razvodne kompresora.Čitanje i analiza liniju . ispusnog odorizatora .Poznaje proces pritiska u ložištu zaključivanja sagorijevanja i .Uočava i objasnjava .Uticaj nečistoće na prečišćavanje pneumatskog vazduha postrojenja rad pneumatskih .Shvata ulogu sistema za upravljanje.

Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. Mitrović. Mitrović. pregrijavanje kompresora.Zavod za udžbenike i nastavna sredstva.Definiše pojam održavanja pneumatskih komponenata . tačnosti i pouzdanosti mjernih i kontrolnih instrumenata i sredstava Vrši kontrolu i podmazivanje mehaničkih dijelova sistema Vrši kontrolu rada kompresora Uočava najčešće uzroke otkaza pneumatskog sistema i zna kako se otklanjaju Objašnjava nizak stepen iskorišćenja. . 1997.Beograd. Parna postrojenja. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. gubitak ulja na semeringu vratila Određuje načine otklanjanja smetnji Vodi dnevnik u koji evidentira sve promjene i preduzete intervencije Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave - - - - - - 5. 1997.Definiše nedjeljne intervencije i preglede . Energetsko postrojenje. 1997.Uočava i objašnjava rad razvodnih uredjaja.Brkić i drugi. Gasnoenergetsko i pneumoenergetsko postrojenje.Informativni ciljevi i sadržaji učenik motora .Beograd.Definiše mjesečne preglede sistema i intervencije .Definiše bezkontaktne davaoce signala i ostale specijalne komponente .M.G.slavina . crijevovoda i prikljucaka Vrši kontrolu osjetljivosti. . Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. Okvirni spisak literature i drugih izvora .Beograd.Automatizacija postrojenja.Definiše polugodišnji program pregleda i intervencija Formativni ciljevi učenik radnog fluida Kontroliše ventil sigurnosti Kontroliše zaptivenost i hermetičnost cjevovoda.Beograd.Nabraja i objašnjava rad ventila .Jakovljević.Uočava i objašnjava neispravnost u radu pneumatskog sistema .Definiše svakodnevne preglede i intervencije .visoku potrošnju ulja. . 156 . 1991.G.

Ručna i mašinska obrada Povezanost sa drugim predmetima Predmet Znanja . Automatizacija postrojenja. .Pribor za lemljenje i zavarivanje. Opšta mašinska praksa. bušenje.Beograd.Provjera znanja vrši se kroz praktičan rad na vježbama.Usmeno. ručne stege. Automatizacija postrojenja. Povezanost predmeta Znanja . 6.Beograd. mašinbravar ili alatničar). projektno platno. ručne makaze za ravno i kružno sječenje lima. .G Mitrović. Hidrauličke. od kojih najmanje jedna mora biti za praktičan rad u radionici.Pomično mjerilo.U prvoj i drugoj godini. . . Materijalni uslovi za izvođenje nastave . pneumatske komponente.III i IV razred . garnitura viljuškastih.Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. dubinometar. nareznice.Računar sa odgovarajućom programskom opremom. turpije.Struganje. V stepen stručne spreme (bravar. .Opšta ocijena na kraju godine izvodi se iz opštih ocjena u pojedinim klasifikacionim periodima.S. najmanje jedna ocjena u svakom klasifikacionom periodu u radionici i pisano (tehničkotehnološka dokumetacija). Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika .Opšta ocjena na kraju svakog klasifikacionog perioda izvodi se iz svih ocjena u klasifikacionom periodu.Mašinski materijali glodanje. alatničar.Vrednovanje znanja vrši se ocjenjivanjem praktičnih radova na vježbama u radionici i pisanih radova (tehničkotehnološka dokumetacija). plastični čekić. . 2007. . Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. najmanje jedna ocjena u klasifikacionom periodu.Zaključna ocjena na kraju nastavne godine izvodi se iz zaključne ocjene u klasifikacionim periodima. mikrometar za spoljno mjerenje. garnitura spiralnih svrdala. ručna električna bušilica. okretaljka za nareznice. garnitura čeličnih brojeva i slova. 9.G Mitrović. mikrometar za otvore.N.Prelazna ocijena na kraju školske godine. 8. 1998. . .Progomelja. 7. pomično mjerilo. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. Beograd.Diplomirani mašinski inženjer . Uslovi za napredovanje i završetak predmeta .Nikolić.Beograd. VI stepen iz područja mašinstva i obrade metala (sa stečenim najmanje III stepenom stručne spreme: bravar. . mehaničar za održavanje mašina i alatki). stolna bušilica. 2007. . francuski ključ. grafoskop. narezna svrdla.Specijalista mašinstva (diploma specijalističkih studija -240 ECTS) 10. okastih i imbus ključeva. zaštitne naočare. . radionički stolovi sa stegama. .Zavod za udžbenike i nastavna sredstva.Tehnologija obrade metala .Očigledna nastava: toplana i elektrana. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika . brušenje 157 .. 1998.

Znanja .Termodinamika i termotehnika .Pneumatsko i hidrauličko upravljanje . upravljanje i održavanje postrojenja .Pneumatski i hidraulički sistemi Povezanost sa drugim predmetima Predmet Znanja .Toplotne mašine i uređaji .Primjena načela ponašanja na radnom mjestu .Hidraulika i pneumatika .Optimalno vođenje.Pneumatika .Postrojenja za transport i distribuciju energije .Toplotne mašine i uređaji . automatizacija i regulacija .Disciplina na radnom mjestu .Hidropneumatika .Postrojenja za transport i distribuciju energije .Hidroenergetska postrojenja .Ravnomjerno kretanje ili stalni posmak kod mašina i alata .Gasno i elektrolitičko zavarivanje .Tehnika grijanja i hlađenja . održavanje i remontovanje postrojenja.Mehatronika 158 .Termoenergetska postrojenja .Eksploatacija i održavanje energetskih postrojenja .Zaštita materijala .Stezanje i pridržavanje . uređaja .Mjerenje.Upravljanje.Poslovna komunikacija . regulisanje.Hidraulika .Gasoenergetska postrojenja .Načela ponašanja na radnom mjestu .Energetska postrojenja i procesi . mašina.Elektropneumatski elementi .Eksploatacija i održavanje energetskih postrojenja .

1. 159 . IZBORNI PREDMETI 1.3. STRANI JEZIK II Napomena: Za strani jezik II koriste se Katalozi stranih jezika opšteobrazovnih predmeta sa fondom časova dva nedeljno za sve 4 godine – predmetni katalozi su u nadležnosti Zavoda za školstvo.3.1.

Razvijanje svijesti o značaju zaštite životne sredine.2.Usvajanje znanja iz osnova ekologije.3.Usvajanje znanja i vještina sa ciljem zaštite životne sredine. .1. Naziv predmeta: EKOLOGIJA I ZAŠTITA ŽIVOTNE SREDINE 2. .Razvijanje svijesti o ulozi čovjeka i njegovog uticaja na zagađenje životne sredine.Usvajanje znanja o različitim izvorima zagađivanja životne sredine. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave Vrste nastave Praktična Teorija Vježbe nastava 58 14 Razred I II III IV Ukupno Ukupno 72 58 14 72 3. . . EKOLOGIJA I ZAŠTITA ŽIVOTNE SREDINE 1. . Opšti ciljevi nastave . 160 .Usvajanje znanja o uzročnoposljedičnim odnosima žive i nežive prirode.

Definiše lanac u ekosistemu ishrane .Razvija svijest o . životna međusobnu povezuje uzroke i sredina. .Navikava se da ekologija.Uočava osnovne .Interpretira reducent organske kruženje materije i materije proticanje energije .4.Shvata pojam .(Terenski rad) .Definiše pojmove: mišljenje primjeru producent organske kompleksnost materije. potrošač odnosa u ishrani organske materije.Predstavljanje ilustracijom kruženje materije i proticanje energije na odabranom primjeru lanca ishrane . značaju očuvanja zajedničke i glavne vodene i prirodnih razlike između antropogene ekosistema ekosistema ekosisteme .Upoznaje faktore opterećenosti koji određuju populacije strukturu .Zaključuje o raznovrsnosti ekosistemu ekosistema kod nas 161 Preporuke za izvođenje nastave Vježbe: . Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi Razred: PRVI Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik Osnovni pojmovi u ekologiji .Ukazuje na .Analizira odnose među članovima lanca ishrane na primjeru energetske piramide Ekosistem .Upotrebljava populacije pojam ekološke ravnoteže i obrazlaže na primjeru međusobnu zavisnost činilaca sredine Kruženje materija i transformisanje energije u prirodi .Definiše pojmove: karakteristike populacija i populacije ekološka ravnoteža .Posmatranje različitih staništa i zajednica Vježbe: . ekološki zavisnost žive i posljedice faktori nežive prirode .Definiše sukcesije u .Razvija analitičko .Definiše pojmove: .Uočava na konkretnim primjerima osobine biotopa i biocenoze Ekologija populacije .Određuje elemente životne sredine .Opisuje kopnene.Određuje .Analizira na .

Definiše izvore i izvore zagađivanja oblike zagađivanja vode i objašnjava vode posljedice .Interpretira problem prenaseljenosti zemlje .Predlaže načine čišćenja otrovnih materija (uređaji za prečišćavanje.Upoznaje načine zagađivanja zagađivanja vazduha vazduha i otrovne materije u vazduhu .Određuje glavne .Analizira na koje načine prehrambena industrija zagađuje okolinu Zagađivanja zemljišta . ekosistem efekat staklene .Razvija analitičko mišljenje Vježbe: .Zaštita okoline .Predviđa posljedice ljudske aktivnosti u životnoj sredini Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave Zagađivanje vazduha . automobilski katalizatori) Zagađivanje voda mora i slatke vode .Razvija analitičko mišljenje Vježbe: .Analizira posljedice previsokih .Ukazuju na .Razlikuje metode prečišćavanja . ozonske rupe.Ocjenjuje značaj bašte) stalne kontrole kontaminiranosti vazduha .Zaštita zemljišta 162 . industrijski filteri.Objašnjava uticaj koncentracija otrovnih materija otrovnih materija u na živa bića (kisele vazduhu na kiše.Film o zagađivanju vazduha .Razvija sposobnost sagledavanja i rješavanja problema .Informativni ciljevi i sadržaji učenik Formativni ciljevi učenik u odnosu na geografski položaj i klimatske karakteristike .Opisuje izvore i posljedice oblike zagađivanja savremene zemljišta intenzivne poljoprivredne proizvodnje .Određuje uzroke .

Analizira značaj .Predlaže moguće mjere za zaštitu prirodnog nasljeđa za konkretan primjer Mjere za zaštitu životne sredine .Ukazuje na značaj vrsta pošumljavanja terena koji su podložni eroziji .Navodi značaj planske upotrebe štednje energije i prirodnih izvora vode u .Shvata značaj domaćinstvu i pravilnog odnosa industriji prema pitkoj vodi .Analiza nepovoljnih uticaja za životnu sredinu 163 .Određuje načine .Identifikuje problem radioaktivnog zračenja i njegove dalekosežne posljedice .Navikava se na poštovanje normi i propisa Vježbe: .Uočava problem nekontrolisanog skladištenja radioaktivnog otpada i neodgovornog korišćenja nuklearnog oružja Ugrožene biljne i životinjske vrste .) .Informativni ciljevi i sadržaji učenik Nuklearna energija .Razvija svijest o značaju zaštite životne sredine Vježbe: .Navodi glavne šuma i razlog uzroke izumiranja njihovog šuma i istrebljenja izumiranja nekih životinjskih . Černobil. itd.Shvata važnost očuvanja životne sredine Preporuke za izvođenje nastave .Pronalazi najugroženije ekosisteme i grupe u Crnoj Gori i svijetu .Primjenjuje .Analiziranje uzoraka izumiranja šuma i životinjskih vrsta .Analizira značaj energetske izvore traženja i korišćenja novih ekoloških izvora energije .Ocjenjuje značaj globalizacije nadzora dešavanja u životnoj sredini .Seminarski rad o nuklearnim eksplozijama (Hirošima.Definiše izvore i oblike radioaktivnog zagađenja Formativni ciljevi učenik Socijalizacijski ciljevi učenik .Navodi alternativne .

Terzija. Zaštita i zagađivanje životne sredine.Energetska postrojenja i .Provjera znanja vrši se usmeno i u toku vježbi. . Beograd. Beograd.TV prijemnik . Savić. . Rožaja.Nuklearna postrojenja procesi 164 . Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika . Zavod za udžbenike. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika . 9. endemskih biljnih i životinjskih vrsta Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave 5. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta . D. Jablanović.Video rikorder .Slajdovi . . 1998. vazduha i zemljišta . V.Grafoskop .Ekologija i zaštita životne sredine.Usmeno najmanje jedna ocjena u svakom klasifikacionom periodu.Video kasete 7.Zagađenje vode.Informativni ciljevi i sadržaji učenik Formativni ciljevi učenik propise kojima se određuju norme čuvanja zaštićenih objekata prirode. ugroženih.M.Diplomirani biolog .Mašinski materijali .Dijaprojektor .I. Povezanost predmeta Znanja .Diplomirani inženjer pejzažne arhitekture 10.Zaključna ocjena na kraju školske godine izvodi se na osnovu svih ocjena dobijenih u klasifikacionim periodima. . Zavod za udžbenike.Pozitivna ocjena na kraju školske godine.Zaključna ocjena na kraju klasifikacionog perioda izvodi se iz svih datih ocjena u klasifikacionom periodu.Materijali koji se koriste u mašinstvu .Mjere i zaštita životne sredine Povezanost sa drugim predmetima Predmet Znanja . Materijalni uslovi za izvođenje nastave . 8. Okvirni spisak literature i drugih izvora . 6.

.Upoznavanje različitih kultura.3. .Shvatanje pojma komunikacije u širem smislu riječi. . običaja i tradicija koje opredjeljuju razlike u poslovnom ponašanju. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave Vrste nastave Praktična Teorija Vježbe nastava 60 12 Razred I II III IV Ukupno Ukupno 72 60 12 72 3. POSLOVNA KOMUNIKACIJA 1. .3.Shvatanje značaja različitih vrsta i oblika poslovne komunikacije.Usvajanje osnovnih pravila poslovnog ponašanja i pravila poslovnog bontona. . Naziv predmeta: POSLOVNA KOMUNIKACIJA 2. Opšti ciljevi nastave .Usvajanje pozitivnih stavova pri vođenju i učestvovanju u poslovnoj komunikaciji.1.Shvatanje značaja profesionalnog ponašanja. 165 .

odgovornost u grupama. grupama.Razlikuje tipove komunikacije s komunikacije s obzirom na daljinu obzirom na daljinu među učesnicima među učesnicima (intrapersonalna.Upoznaje različite različite vrste vrste neverbalne neverbalne komunikacije komunikacije . komunikacija sa pojedincima u radnoj grupi i komunikacija sa cijelim razredom Vježba: . vrstama poslovnih upoznavanja i sastanaka kulturnog vođenja .Razumije tok sastanku poslovnog Preporuke za izvođenje nastave Vježba: .Navodi istorijske izvore i obrazlaže izvore i shvata kulturu koja funkciju funkciju olakšava poslovnu komunikacije za komunikacije za komunikaciju čovjeka čovjeka .Poslovni sastanak sa različitim ulogama i poslovnim zadacima 166 . javna masovna komunikaciji sa komunikacija. .Razvija ličnu komunikacija u komunikacija.Poslovno predstavljanje. privatne i poslovne upoznavanja i komunikacije kulturnog vođenja .Komunikacija sa nastavnikom. pozdravljanje.Zna pojam i saradnju definiciju komunikacije uopšte i upoznaje se sa sadržajem predmeta Poslovna komunikacija Funkcija i vrste komunikacije .Razvija spontanost . komunikacija u interpersonalna.Imitira poslovni različitim sastanak sa poslovnim različitim ulogama zadacima u toku i zadacima na poslovnog sastanka poslovnom .Uočava važnost poslovne i poslovne komunikacije komunikacije .Navodi komunikacija) karakteristike društvene. javna . upoznavanje i kulturno vođenje razgovora Vježba: .Opisuje način primjerima razliku pozdravljanja.Upoznaje se sa komunikaciji predstavljanja.Razvija ličnu . privatne .Stiče sposobnost za .Upoznaje istorijske .Obrazlaže na novim . a druga komentariše poruke i značenje različitih oblika neverbalne komunikacije (uloge grupa se mijenjaju) Vježba: . komunikacija) drugim ljudima masovna .Demonstrira . Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi Razred: DRUGI Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik Pojam i definicija komunikacije .4.Demonstrira način razgovora i opuštenost u pozdravljanja.(Rad u grupama) Jedna grupa demonstrira različite oblike neverbalne komunikacije. (intrapersonalna. predstavljanja.Razumije ulogu i razgovora značaj osoba sa . između društvene.Opisuje tipove .

osnovne pristupe koristeći osnovne za rješavanje pristupe za konfliktnih rješavanje istih situacija Interpersonalna komunikacija .Obrazlaže na novim . elemente poruke. komunikacionog sadržaj) procesa.Navodi po značaju .Shvata značaj i crte oko usta i simbole neverbalne očiju.učenik .Adekvatno reaguje socijalne na znak percepcije komunikacije.Opisuje konfliktne primjerima situacije u konfliktne situacije komunikaciji i u komunikaciji. crte na radnom mjestu i oko usta i očiju.Formira pravilan odnos prema pretpostavljenom 167 .Psihološka radionica sa insceniranim nesporazumom .Opisuje izvore .Imitira vođenje poslovnog razgovora Konfliktne situacije u komunikaciji . u kontaktu sa gestovi. pozitivnije klime pokreti tijela.Definiše denotatno osjećanja na i konotatno osnovu facijalne značenje jezika ekspresije i tako na .Identifikujući ove neformalnih grupa podatke osnažuje .Prepoznaje razna nesporazuma .Demonstracija u okviru psihološke radionice – komunikacionog procesa gdje učenici na licu mjesta uočavaju i vježbaju tok procesa u komunikaciji kroz imitaciju i slične tehnike Vježba: .Razlikuje elemente komunikacionog pojam procesa (pošiljalac komunikacije i poruke. poruka.Definiše i razumije .Određuje po . pojam .Povezuje podatke činioce koji za ocjenjivanje određuju tačnost drugih osoba (izraz opažanja osoba lica.Uviđa važnost i ljepotu timskog rada .Razvija strpljenje i tolerantni pristup za rješavanje poteškoća u poslovnoj komunikaciji .Razvija smisao za grupni rad Preporuke za izvođenje nastave Vježba: . pokreti tijela.Psihološka radionica sa temom: "Kako nas drugi vide" .Jača samopouzdanje i osjećaje sigurnosti u kontaktu sa saradnicima .Opisuje ostvaruje Informativni ciljevi i sadržaji učenik razgovora Formativni ciljevi Socijalizacijski ciljevi učenik . . .Razvija vještinu pregovaranja .Definiše pojam osnovu dobijene grupe i navodi informacije osobine između adekvatno reaguje formalnih i .Poslovni razgovor Vježba: .Opisuje strukturu svoju kreativnu grupe percepciju i tako .Demonstrirati na primjeru različite vidove verbalne komunikacije Vježba: .Objašnjava značaju činioce osnovne principe koji određuju verbalne tačnost opažanja komunikacije osoba . rukopis) klijentima . gestovi. primalac znaka. i verbalne rukopis) komunikacije .Nabraja podatke za tumači ih i koristi u ocjenjivanje drugih stvaranju što osoba (izraz lica.

hijerarhija u poslu i sl.Opisuje faze poslovne poslovne korespondencije korespodencije .Opisuje različite protokolarno oblike poslovne Informativni ciljevi i sadržaji učenik rukovođenje grupe .Pravi razliku između denotatnog i konotatnog značaja jezika . subordinacija.Primjenjuje na .učenik kvalitetniji odnos sa kolegama i svojim saradnicima .Analizira strukturu grupe .Razlikuje karakteristike autokratskog i demokratskog rukovođenja Poslovna korespondencija .Obrazlaže faze .Razvija svijest o značaju poslovnog komuniciranja .Koristi osnovne principe i zakonitosti verbalne komunikacije .Razlikuje karakteristike formalnih i neformalnih grupa .Zamišlja pismeno pismenim protokolarno primjerima obraćanje poslovno .Izgrađuje pozitivan stav u poslovnoj komunikaciji Vježba: .Pravi razliku i navodi na primjeru kinetičkih i proksemičkih znakova .Rad na pismenim primjerima 168 .Definiše autokratsko i demokratsko rukovođenje kroz davanje individualnih sloboda Formativni ciljevi Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave Vježba: .) .Stiče vještinu reagovanja u zavisnosti od situacije i ličnosti klijenta prateći njegove neverbalne pokrete i shvatajući ih .Posjeta nekom krojačkom salonu i posmatranje funkcionisanja u toku rada (rukovođenja.Prepoznaje izvore mogućih nesporazuma i izbjegava ih ili rješava na kostruktivan način .

Vlada načelima .Pojašnjava aktivnosti koje podstiču poslovnu komunikaciju .Vježba na primjeru Vježbe: . loše urađene sajamskim reklame priredbama.Razvija odgovornost o značaju pravilnog javnog nastupa i javnog predstavljanja .Razlikuje dobru od izložbama.Poslovni telefonski razgovor .Reklama (samostalni radovi učenika) .Shvata pravila poslovnog komuniciranja i razlikuje privatni od poslovog razgovora .Vlada načelima konferencijama za ponašanja i štampu i kulturnim organizacije koja priredbama važe na radnom . Internet) Formativni ciljevi učenik obraćanje Primjenjuje različite oblike poslovne korenspondencije Demonstrira poslovni razgovor i uporedo komentariše pravila za pravilno vođenje razgovora Obrazlaže razliku između privatnog i poslovnog telefonskog razgovora Na novim primjerima obrazlaže aktivnosti koje podstiču poslovnu komunikaciju Obrazlaže oblike elektronske korenspondencije Na primjerima primjenjuje oblike elektronske korenspondencije Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave Vježbe: .Poslovni ručak u ugostiteljskom objektu 169 .Navodi oblike i značaj telefonske korespondencije i opisuje načine vođenja elektronske korespondencije (telefaks. e-mail. .Opisuje značaj mjestu reklame kao jednog od načina poslovne .Navodi primjere iz mjestu .Rad na primjerima - - - - - Poslovno predstavljanje .Opisuje pravila za uspješno vođenje poslovnog razgovora .Opisuje načela ponašanja i ponašanja organizacije na organizacije koja javnim nastupima i važe na javnim javnim nastupima i predstavljanjima predstavljanjima.Obrazlaže i pravi paralelu između komunikacije dobre i loše . .Razumije načela discipline na ponašanja i radnom mjestu i u organizacije koja vezi sa njim važe na radnom .Razvija svijest o značaju profesionalnog ponašanja u odnosu prema saradnicima i korisnicima usluga .Informativni ciljevi i sadržaji učenik korenspodencije .

2005. . list RCG.Razvija svijest o . Mirosavljević. S. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. rukopisa i prepisa. 61/92. započinjanje poslovnog razgovora) Svjetske kulture i običaji u poslovnoj komunikaciji .Demonstrira (izgled i pojava) u organizaciju poslovnoj poslovnog ručka i komunikaciji ponašanje za . Ignjatović. 8/72. Ignjatović. br. 2005.Obrazlaže razliku . Sekretarsko poslovanje. izbor jela i pića.Kompjuter povezan sa Internetom . 27/94. S. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. Poslovna i službena korenspondencija. Sl.Lj. Rakinić.Zakon o arhivskoj djelatnosti. Beograd. Beograd.B. Manojlović. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. Okvirni spisak literature i drugih izvora . Sl. Sl.Zakon o ovjeravanju potpisa. 2006. Subotić.Telefax 170 .Romanović. 2006.Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik sopstvenog ili .Zakon o pečatu RCG i pečatima državnih organa.Usvaja pravila vrijeme poslovnog organizacije i ručka ponašanja za vrijeme poslovnog ručka (mjesto sjedjenja. 6/94. . Materijalni uslovi za izvođenje nastave .Opisuje značaj (izgled i pojava) spoljnih efekata .D. Korespondencija sa sekretarskim poslovanjem. .Uredba o kancelarijskom poslovanju Organa državne uprave. Kancelarijsko poslovanje. list RCG. Spasić.J. Beograd. Sl. . Beograd. 56/93 i 27/94.Rajković. . 2002. br.Telefon . .Usvaja pravila tuđeg iskustva i discipline na ističući značaj radnom mjestu spoljnih efekata . 25/92. . korišćenje pribora. Birotehnika. list RCG. J. br. Beograd.D.Upoznaje se sa poštovanju među različitim svjetskim različitih kultura i najznačajnijim kulturama i naroda svjetskim običajima koji kulturama i vladaju u poslovnoj običajima koji komunikaciji vladaju u poslovnoj komunikaciji Preporuke za izvođenje nastave 5.S. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. . list br. 6.

Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika . .Diplomirani pedagog .Zaključna ocjena na kraju školske godine izvodi se na osnovu svih ocjena dobijenih u klasifikacionim periodima.7.Diplomirani psiholog . 8. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika .Diplomirani sociolog 10.Načela ponašanja na radnom mjestu . 9.Pozitivna ocjena na kraju školske godine.Praktična nastava . Povezanost predmeta Znanja .Disciplina na radnom mjestu Povezanost sa drugim predmetima Predmet Znanja .Zaključna ocjena na kraju klasifikacionog perioda izvodi se iz svih datih ocjena u klasifikacionom periodu.Primjena načela ponašanja i pravila discipline na radnom mjestu 171 . Uslovi za napredovanje i završetak predmeta .Znanje se u svakom klasifikacionom periodu provjerava i ocjenjuje usmeno. .

Usvajanje znanja o organizaciji tehničke pripreme i proizvodnje.3.Sticanje znanja o TQM konceptu i modelima TQM. Opšti ciljevi nastave . . . .Sticanje znanja o kvalitetu u obrazovanju. . . .Sticanje znanja o konceptima upravljanja kvalitetom.Sticanje znanja o alatima kvaliteta. Naziv predmeta: ORGANIZACIJA RADA I SISTEM KVALITETA 2. . . . .Sticanje znanja o nacionalnoj strategiji održivog razvoja. ORGANIZACIJA RADA I SISTEM KVALITETA 1.Sticanje znanja iz protiv požarne zaštite i demonstriranje stečene vještine. .Poštovanje životne i radne sredine i sticanje znanja o njenoj zaštiti i unapređenju.Ovladavanje stručnom terminologijom neophodnom za komunikaciju u struci. . Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave Vrste nastave Praktična Teorija Vježbe nastava Razred I II III IV Ukupno Ukupno 72 66 138 72 66 138 3.Sticanje znanja o menadžment tehnikama koje utiču na kvalitet.Definisanje proizvodnog kapaciteta u industrijskoj proizvodnji. . .Sticanje znanja o usklađenosti nacionalnog programa zaštite potrošača sa direktivama EU. . 172 .Usvajanje znanja o organizaciji proizvodnje i podjeli rada.Usvajanje znanja o razvoju organizacije proizvodnje.Sticanje znanja o međunarodnim standardima ISO 9000.1. .Razvijanje poštovanja i brige za očuvanje životne sredine.Sticanje znanja iz prve pomoći i demonstriranje stečene vještine.4. .Sticanje znanja o usklađenosti nacionalne strategije upravljanju otpadom sa direktivama EU.

Analizira operaciju .Razvija pravilan .Određuje predmete .Upoznaje mišljenje i i zadatke organizaciju i pozitivan stav organizacije rada podjelu rada prema novim .Shvata ulogu objašnjava prioritetnih grana neprivredne i industrije privredne djelatnosti .Razlikuje tipove .Nabraja i .Razvija analitičko .Usvaja znanja o odnos prema program i godišnji preduzeću kao zanimanju i prema plan preduzeća nosiocu novim saznanjima .Upoređuje privređivanja specijalizaciju i . djelatnosti .Usvaja znanja o mišljenje i i radno mjesto u proučavanju rada pozitivan stav cilju . podjela rada.Usvaja znanja o prema novim prilagođavanja mjerenju rada saznanjima rada čovjeku .Definiše raspored prema novim mašina i tokove mašina i tokove saznanjima materijala materijala .4.Analizira normalno snimanju vremena vrijeme izrade .Analizira funkciju kooperaciju ergonomije .Objašnjava .Definiše predmete i .Razlikuje proizvodne snage i neprivredne od produkcione privrednih odnose djelatnosti .Razvija analitičko .Oobjašnjava .Usvaja znanja o operativnoj pripremi i Preporuke za izvođenje nastave Seminarski rad .Razlikuje saznanjima proizvodne snage zadatke od produkcionih organizacije rada odnosa .Usvaja znanja o .Razlikuje raspored .Nabraja i objašnjava prioritetne grane industrije Razvoj organizacije proizvodnje . Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi Razred: TREĆI Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik Organizacija proizvodnje.Definiše tipove mišljenje i proizvodnje proizvodnje pozitivan stav .Organizaciona šema proizvodnje u preduzeću (učenici prave organizacionu šemu proizvodnje sopstvenog preduzeća iz oblasti metaloprivrede ili analiziraju organizacionu šemu proizvodnje 173 .Objašnjava kooperaciju specijalizaciju .Usvaja znanja o (prilagođavanja savremenim čovjeka radu i rada tendencijama u čovjeku) organizaciji proizvodnje Organizacija pripreme i proizvodnje .Razvija analitičko .Shvata proizvodni .

Definiše kvalitet proizvoda .Shvata upotrebu standardnih i specijalnih alata i pribora .Analizira ulogu upravnika proizvodnje.Analizira metode i instrumente za snimanje vremena .Usvaja znanja o organizaciji održavanja mašina i ostale opreme .Analizira operativnu pripremu i shvata terminiranje i lansiranje proizvodnje .Usvaja znanja o organizaciji unutrašnjeg transporta .Shvata zadatke organizacije regulisanja proizvodnje i analizira ulogu dispečera .Definiše podjelu rada u proizvodnji .Definiše kapacitet .Informativni ciljevi i sadržaji učenik planiranju proizvodnje .Razvija analitičko Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave postojećeg preduzeća iz svog grada) 174 .Shvata značaj upotrebe remontnog kartona .Shvata nabavku standardnih alata i pribora i snabdijevanje radnih mjesta alatima i priborima .Uočava potrebu za planskopreventivno održavanje mašina i ostale opreme .Analizira kapacitet . poslovođe i predradnika .Usvaja znanja o organizaciji snabdijevanja alatima i priborima za proizvodnju .Analizira faktore koji utiču na kvalitet i vrstu kontrole proizvodnje i postupke kontrolisanja Proizvodni kapacitet u industrijskoj proizvodnji .Usvaja znanja o organizaciji regulisanja proizvodnje .Poznaje upotrebu i svrhu remontnog kartona .Usvaja znanja o kontroli proizvodnje Formativni ciljevi učenik .Shvata značaj potrebe za organizaciom unutrašnjeg transporta .

Razvija odgovornost o .Analizira mjere zaštite od zagađenog vazduha .Upotreba Interneta ili nekog drugog filmskog zapisa za prikaz postupaka vještačkog disanja.Definiše mjere zaštite od štetnog uticaja mikroklime .Analizira mjere zaštite od štetnog uticaja zračenja .Usvaja znanja o osvjetljenju kao uticajnom faktoru .Definiše radnu i životnu sredinu .Definiše mjere zaštite od štetnog djejstva osvjetljenja .Usvaja znanja o zračenju .Analizira mjere zaštite od štetnog uticaja buke i vibracija .Definiše mjere zaštite od zračenja .Razlikuje radnu od .Analizira mjere zaštite od štetnog uticaja mikroklime .Definiše mjere Socijalizacijski ciljevi učenik učenik mašine mišljenje i .Razvija pravilan odnos prema životne sredine zadravlju kao .Analizira mjere zaštite od štetnog uticaja osvjetljenja .Analizira mjere zaštite od mehaničkih povreda na radu .Definiše mjere zaštite od mehaničkih povreda na radu . masaže srca i upotrebe PP aparata 175 .Analizira uticaj zagađenog vazduha .Definiše mjere zaštite od zagađenog vazduha .Usvaja znanja o vazduhu kao uticajnom činiocu .Informativni ciljevi i sadržaji učenik mašine .Usvaja znanja o mikroklimi kao uticajnom činiocu .Shvata važnost profesionalne povezivanja uzroka bolesti i posljedica .Analizira mehaničke povrede na radu .Usvaja znanja o uticaju električne struje na čovjeka .Definiše mehaničke povrede na radu .Definiše mjere zaštite od buke i vibracija .Analizira povrede društvenoj cjelini na radu i .Identifikuje vrste zračenja i analizira uticaj na čovjeka .Analizira uticaj osvjetljenja na čovjeka .Identifikacija uskog pozitivan stav grla proizvodnje u prema novim primjerima saznanjima čovjekove radne i životne sredine .Usvaja znanja o uskom grlu u proizvodnji Zaštita i unapređenje .Analizira uticaj potrebi zaštite na mikroklime na radu čovjeka .Shvata značaj očuvanja životne na čovjeka sredine .Definiše i nabraja karakteristične uticajne činioce u radnoj sredini .Analizira uticaj buke i vibracija na čovjeka .Posljedice djejstva uticajnih činioca na čovjeka (izbor jednog od uticajnih činioca i njegov uticaj na čovjeka) .Usvaja znanja o buci i vibracijama kao uticajnim činiocima .Analizira opasnosti po čovjeka od Formativni ciljevi Preporuke za izvođenje nastave Seminarski rad: .

Usvaja znanja o pružanju prve pomoći .Usvaja znanja o protiv požarnoj zaštiti Formativni ciljevi učenik uticaja električne struje Analizira mjere zaštite od električne struje Razlikuje načine pruzanja prve pomoći Shvata primjenu vještačkog disanja Shvata primjenu masaže srca Shvata prava i obaveze radnika Analizira ulogu rukovodećih organa i inspekcijskih službi zaštite na radu Razlikuje načine protivpožarne zaštite Demonstrira rukovanje PP aparatom Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave - - 176 .Informativni ciljevi i sadržaji učenik zaštite od uticaja električne struje na čovjeka .Usvaja znanja o pravima i obavezama u vezi sa zaštitom na radu .

Uočava troškove kvaliteta.Shvata ulogu standardizacije međunarodne .Razvija pravilan .Shvata ekonomske aspekte . npr.Definiše proces globalizacije tržišta .Upoznaje se sa odnos prema primjene serije serijom standarda zanimanju i prema standarda ISO ISO 9000: (serija novim saznanjima 9000: (serija prije prije aktuelne.Razlikuje veze standardizaciju između poslovnih .Upoznaje standardizacije ekonomske aspekte .Objašnjava opšte serija.Definiše ulogu organizacije za međunarodne standardizaciju organizacije za . npr.) 9000: (aktuelna . npr.Upoznaje se sa . npr.Veze između ISO 9000: (aktuelna serija.Uočava promjene u .Shvata proces poslovanje globalizacije tržišta .Shvata ulogu menadžmenta u poziciju upravljanju .Objašnjava upravljanjanja troškove kvaliteta i kvalitetom navodi prednosti uvedenog sistema Preporuke za izvođenje nastave Seminarski rad: . 1994. 2000.) karakteristike .Shvata značaj serijom standarda primjene serije ISO 9000: (aktuelna standarda ISO serija. (Quality kvaliteta i shvata Management prednosti uvedenog Systems)] sistema .Shvata značaj .) .Definiše ulogu kvalitetom menadženta u upravljanju kvalitetom Međunarodni standardi ISO 9000 . aktuelne.) 177 . 2000. 2000.Uočava opšte menadžmenta karakteristike kvalitetom –QMS menadžmenta [QMS= upravljanje kvalitetom (QMS) sistemom .Upoznaje se sa funkcija i shvata povezanošću značaj kvaliteta za poslovnih funkcija i tržišnu poziciju definiše značaj kvaliteta za tržišnu . 1994.Razvija pravilan .) i ISO 9000: (serija prije aktuelne.Razred: ČETVRTI Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik Nastanak koncepta upravljanja kvalitetom . npr.) 1994. npr.Upoznaje se sa poslovnom odnos prema promjenama u okruženju i shvata zanimanju i prema poslovnom uticaj tehnološkog novim saznanjima okruženju i opisuje razvoja na uticaj tehnološkog poslovanje razvoja na .

Prepoznaje rad najznačajnijih autora iz oblasti upravljanja kvalitetom: Krozbi.Obrazlaže TQM i potrebu za unapređenjem znanja .Razvija pravilan . Taguči .Primjer primjene alata kvaliteta (npr. Garvin.Upoznaje najznačajnije autore iz oblasti upravljanja kvalitetom: Krozbi. Išikava . primjene kontrolnih karata. Figenbaum. primjer primjene QFD metode.Upoređuje japanski.Poznaje nastanak različitih modela TQM . razlaganje i raspoznavanje . Juran.Objašnjava nastanak i razvoj TQM [TQM=upravljanje totalnim kvalitetom (Total Quality Management)] koncepta . Taguči .Razvija analitičko mišljenje i pozitivan stav prema novim saznanjima .Analizira principe statističkog upravljanja kvalitetom (uzrokovanje.Objašnjava principe statističkog upravljanja kvalitetom (uzrokovanje. Juran.Razlikuje različite modele TQM .Shvata nastanak i odnos prema razvoj TQM zanimanju i prema koncepta novim saznanjima .Prepoznaje rad najznačajnijih autora iz oblasti upravljanja kvalitetom: Deming. Figenbaum. Garvin.Objašnjava japanski.Upoznaje najznačajnije autore iz oblasti upravljanja kvalitetom: Deming. američki i evropski model TQM . razlaganje i Formativni ciljevi učenik Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave TQM (TQM=upravljanje totalnim kvalitetom) .Informativni ciljevi i sadržaji učenik upravljanja kvalitetom TQM koncept i modeli . američki i evropski model TQM Alati kvaliteta . primjer primjene Fmea metode) 178 .Uočava potrebu za kontinualnim unapređenjem kvaliteta i procesom stalnog unapređenja .Shvata koncept TQM i potrebu za unapređenjem znanja . Išikava .Razvija analitičko mišljenje i pozitivan stav prema novim saznanjima Seminarski rad: .Objašnjava potrebu za kontinualnim unapređenjem kvaliteta i proces stalnog unapređenja .

Analizira nove alate kvaliteta: relacioni dijagram (dijagram međusobnih veza). dijagram stabla Formativni ciljevi učenik . dijagram afiniteta (dijagram sličnosti) . QFD [QFD=planiranje kvaliteta usmjerenog ka potrebama kupca. histogram i pareto dijagram . korelacioni dijagram i kontrolne karte . lista za prikupljanje podataka.Objašnjava osnovne alate kvaliteta: Išikava dijagram. Effects and Criticality Analysis)] metoda.[PDCA=planiranje. Action)].Analizira nove alate kvaliteta: fmea metoda. Check. lista za prikupljanje podataka. dijagram afiniteta (dijagram sličnosti) .Objašnjava nove alate kvaliteta: PDCA . brainstrorming.Analizira osnovne alate kvaliteta: Išikava dijagram. histogram i pareto dijagram . HACCP metoda Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave 179 .podataka) . Do. (Quality Function Deployment)] metoda . (Failure Modes. korelacioni dijagram i kontrolne karte .Analizira nove alate kvaliteta: pdca ciklus. dijagram stabla .Objašnjava nove alate kvaliteta: relacioni dijagram (dijagram međusobnih veza). akcija (Plan.Analizira nove alate kvaliteta: dijagram matrica.Informativni ciljevi i sadržaji učenik raspoznavanje podataka) . ciklus.Objašnjava nove alate kvaliteta: FMEA [FMEA= analiza uticaja i potencijalnih grešaka. izvršenje.Objašnjava osnovne alate kvaliteta: dijagram toka procesa. provjera. Brainstrorming.Analizira osnovne alate kvaliteta: dijagram toka procesa. qfd metoda .

Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik - Objašnjava nove alate kvaliteta: dijagram matrica, HACCP [haccp= analiza opasnosti i kritične kontrolne tačke, (Hazard Analysis Critical Control Point)] metoda Menadžment tehnike koje utiču na kvalitet - Shvata razvoj novih - Razvija pravilan - Objašnjava razvoj odnos prema menadžment novih menadžment zanimanju i prema tehnika i tehnika i novim saznanjima upravljanja upravljanja kvalitetom kvalitetom - Shvata model - Objašnjava model unapređenja unapređenja zadovoljstva zadovoljstva korisnika korisnika - Uočava - Definiše reinženjering i reinženjering i shvata osnovne objašnjava osnovne dimenzije dimenzije reinženjeringa reinženjeringa - Razlikuje faze - Objašnjava faze procesa procesa reinženjeringa reinženjeringa - Uočava - Definiše benčmarking i benčmarking i shvata ulogu objašnjava ulogu benčmarkinga i benčmarkinga i benčstoringa benčstoringa Kvalitet u obrazovanju - Uočava važnost - Objašnjava kvalitet - Shvata značaj nauke u kvaliteta u u obrazovanju svakodnevnom obrazovanju životu - Objašnjava kvalitet - Shvata značaj kvaliteta u u formalnom - Razvija formalnom obrazovanju interesovanje za obrazovanju proučavanje novih - Objašnjava kvalitet - Shvata značaj tehnologija kvaliteta u u neformalnom neformalnom obrazovanju obrazovanju - Shvata šta je - Objašnjava kompetentnost kompetentnost - Shvata deklaraciju - Upoznaje se sa o visokom deklaracijom o obrazovanju visokom (Bolonjska obrazovanju

Preporuke za izvođenje nastave

Seminarski rad: - Primjena menadžment tehnika koje utiču na kvalitet (reinženjering i benčmarking)

Seminarski rad - Primjena Bolonjske deklaracije – prednosti i nedostaci - Vizije i smjernice održivog razvoja Crne Gore - Nacionalni program upravljanja otpadom (usklađenost sa direktivama EU) ili program zaštite potrošača (usklađenost sa direktivama EU)

180

Informativni ciljevi i Formativni ciljevi sadržaji učenik učenik deklaracija) (Bolonjska - Shvata značaj deklaracija) uvođenja sistema - Objašnjava kvaliteta u uvođenje sistema obrazovnim kvaliteta u organizacijama obrazovnim organizacijama Strategija održivog razvoja - Poznaje nacionalnu - Shvata značaj vizija i smjernica strategiju održivog nacionalne razvoja strategije održivog razvoja Strategija upravljanja otpadom - Shvata značaj - Objašnjava usklađenosti usklađenost nacionalne nacionalne strategije strategije upravljanja upravljanja otpadom sa otpadom sa direktivama EU direktivama EU Program zaštite potrošača - Shvata značaj - Objašnjava usklađenosti usklađenost nacionalnog nacionalnog programa zaštite programa zaštite potrošača sa potrošača sa direktivama EU direktivama EU

Socijalizacijski ciljevi učenik

Preporuke za izvođenje nastave

- Razvija interesovanje za proučavanje novih tehnologija - Razvija pravilan odnos prema očuvanju životne sredine

- Razvija pravilan odnos prema očuvanju materijalnih dobara

5. Okvirni spisak literature i drugih izvora - V. Bulat, Organizacija rada, Zavod za udžbenike i nastavna sredstva, Beograd, 2000. - S. Nikolić, Tehnička kontrola proizvoda, Zavod za udžbenike i nastavna sredstva, Beograd, 1995. - D. Đorđević, D. Ćoćkalo, Upravljanje kvalitetom, Tehnički fakultet, „Mihailo Pupin“, Zrenjanin, 2004. - Dž. Loj, Škole i kvalitet, Zavod za udžbenike i nastavna sredstva, Beograd, 1998. - L. Ralf, S. Daglas, Totalni kvalitet u visokom obrazovanju, Zavod za udžbenike i nastavna sredstva, Beograd, 1998. - GTZ upravljanje otpadom, Sektorska studija (SSAE), Podgorica, 2005. - Nacionalni program zaštite potrošača za period 2008/2010,Podgorica, 2008. 6. Materijalni uslovi za izvođenje nastave - Nastava se izvodi u učionici opremljenoj: računarom, projektorom, projektnim platnom, tablom. - Internet. - Elektronski (filmski) zapis (DVD) prezentacija vještačkog disanja, masaže srca i upotrebe pp aparata. 7. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika - Provjera znanja se vrši putem:
181

- usmenih odgovora (najmanje po jedna ocjena u svakom klasifikacionom periodu), - pismenih zadataka. - Zaključna ocjena na kraju klasifikacionog perioda izvodi se iz svih datih ocjena u klasifikacionom periodu. - Zaključna ocjena na kraju školske godine izvodi se na osnovu svih ocjena dobijenih u klasifikacionim periodima. 8. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta - Pozitivna ocjena na kraju školske godine. 9. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika - Diplomirani mašinski inženjer - Specijalista mašinstva (diploma specijalističkih studija -240 ECTS) 10. Povezanost predmeta Znanja - Organizacija preduzeća Povezanost sa drugim predmetima Predmet Znanja - Preduzetništvo - Biznis plan - Osnivanje preduzeća - Poslovanje preduzeća

182

1.2.5. MEHATRONIKA 1. Naziv predmeta: MEHATRONIKA 2. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave Vrste nastave Praktična Teorija Vježbe nastava

Razred I II III IV Ukupno

Ukupno

36 33 69

36 33 69

72 66 138

3. Opšti ciljevi nastave - Uočavanje značaja primjene mehatronike u industriji. - Sticanje osnovnih znanja iz upravljanja. - Usvajanje znanja iz pneumatike,hidraulike i elektrotehnike kao i mogućnosti primjene pneumatskih,hidrauličkih i elektropneumatskih komponenti kod izgradnje mehatroničkih sistema. - Upoznavanje i razumijevanje pneumatskog,hidrauličkog i elektropneumatskog upravljanja. - Razvijanje sposobnosti razumijevanja i rješavanja konkretnih problemskih zadataka iz mehatronike. - Korišćenje upravljačkih i edukativnih softvera za simulaciju rada sistema. - Ovladavanje stručnom terminologijom neophodnom za komunikaciju u struci. - Razvijanje odgovornosti. - Razvijanje radnih navika.

183

Analizira vođeno .Navikava se na .Značaj i primjena automatizacije procesa Vježbe: . hidrauličkih.Pronalazi primjere logičkog .Shvata primjenu upravljanja upravljanja sa samodržanjem .Definiše pojam mehatronike analiziranja i mehatronike .Shvata zadatak .Upoznaje osnovne hidrauličkih i pojmove tehnike elektropneumatskih upravljanja i sistema regulacije .Razlikuje analogne.Planira proces upravljanja u zavisnosti od vremena i puta .Objašnjava razloge .diskretne digitalne i binarne signale Grafički simboli u mehatronici .Analizira upravljački lanac . Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi Razred: TREĆI Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik Predmet i značaj mehatronike.Navodi primjenu primjene zaključivanja mehatronike pneumatskih.Interpretira postupak slijednog upravljanja . digitalno i obrade signala binarno upravljanje .asinhrono i obavljanja procesa logičko upravljanje rada .Shvata pojam .4.primjena . hidrauličkih i elektro – pneumatskih elemenata pomoću simbola .Shvata potrebu racionalno i pažljivo uprošćenog uvođenja simbola izvođenje zadataka prikazivanja prilikom crtanja pneumatskih.Razvija sposobnost . .Razlikuje i analizira u odnosu na način analogno.signalnih elemenata.Crtanje i povezivanje pneumatskih.Upoređuje sinhrono.Nabraja vrste upravljanje programskog . signalnih linija i 184 Preporuke za izvođenje nastave Seminarski rad: .Identifikuje simbole .Navodi simbole i pravila označavanja .Navodi podjelu upravljačkih sistema tehnike upravljanja .Uočava i prepoznaje oznake kretanja . hidrauličkih i elektro pneumatskih i elektro pneumatskih pneumatskih elemenata na šema šemama .Obrazlaže podjelu upravljanja na bazi .

Razlikuje simbole za fizičko.Upoređuje simbole elemenata za transformaciju energije .Razlikuje simbole ventila .Crtanje dijagrama pri rješavanju putkorak i put konkretnih problema vrijeme za konkretne primjere 185 .Objašnjava upravljački dijagram radnih elemenata Informativni ciljevi i sadržaji učenik Formativni ciljevi Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave Razvija sposobnost Vježbe: sistemskog pristupa .Objašnjava pojam .Shvata način šematskog prikazivanja vodova za prenos energije . releja .Razlikuje simbole mjernih instrumenata .Prepoznaje simbole razvodnika . pneumatsko i kombinovano aktiviranje .Prepoznaje radnih elemenata energetski i . mehaničko.Obrazlaže preporuke upravljački dio sklopa kod crtanja blok .pretvarače signala .Prepoznaje simbole za bezkontaktne signalne elemente. električno.senzora .Prepoznaje simbole signalizatora .Shvata potrebu dijagrama prikazivanja kretanja .Navodi mogućnosti jednostranog i prikazivanja dvostranog djejstva postupaka kretanja .Upoređuje brojno i slovno označavanje priključaka Prikaz sklopnog stanja i kretanja .pojačala brojila.Analizira energetski energetskog sklopa sklop cilindra .Uočava i razlikuje simbole prekidača.učenik funkcija koje se koriste u okviru dijagrama putkorak .

Izrada šema i i sistematičnosti u simulacija rada radu pneumatskog sistema u FLUID SIM-u .Rješava problem blokirajućeg signala funkcijskim.Definiše pneumatsko .Obrazlaže način realizovanja logičkih konkretne primjere .Uočava pojavu edukativni softver blokirajućeg signala .Objašnjava funkcije upravljački i .Crta i analizira funkcijski krug za konkretne primjere .Koristi FLUIDSIM softver i simulira probleme Informativni ciljevi i sadržaji učenik Formativni ciljevi Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave Razvija sposobnost Vježbe: .Prepoznaje elemente šeme upravljanja i kojima se mogu navodi metode realizovati rješavanja vremenske i pritisne . kaskadnim i koračnim metodama .Navodi primjenu mogu realizovati pneumarskog pneumatskim upravljanja elementima .učenik .Shvata osnovne logičke funkcije i upravljanje poznaje kako se one .Crta i analizira osnovne logičke pneumatske šeme funkcije upravljanja za .Razlikuje matematičke i inženjerijske metode rješavanja blokirajućeg signala .Pridržava se pravila funkcija pri projektovanju pneumatskim pneumatskih šema elementima .Upotrebljava preporuke kod crtanja dijagrama .Navodi i objašnjava .Crta i analizira dijagram put vrijeme za konkretan primjer .Realizacija pneumatske šeme upravljanja na demonstracionom stolu za pneumatiku Seminarski rad: Primjena kaskadne metode kod pneumatskog upravljanja 186 .Izrada šema analiziranja i pneumatskih sistema zaključivanja Stiče navike tačnosti pomoću simbola .Crta i analizira dijagram kretanja putkorak za konkretan primjer .Ilustruje pneumatske .Crta upravljački dijagram Pneumatsko upravljanje .

Izrađuje pneumatski sistem na radnom stolu za pneumatiku Hidrauličko upravljanje .Vježba izradu hidrauličkih sistema na radnim stolovima za hidrauliku Informativni ciljevi i sadržaji učenik Formativni ciljevi Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave 187 .Ilustruje hidrauličke .učenik pneumatskog upravljnja za konkretne primjere . crta i simulira probleme hidrauličkog upravljanja za konkretne primjere .Koristeći FLUID SIM softver.Izrada šema analiziranja i logičke funkcije i upravljanje poznaje načine kako zaključivanja .Projektuje sisteme upravljanje sa hidrauličkim transportnim upravljanjem procesima .Poznaje načine upravljački ispitivanja iedukativni softver hidrauličkih Seminarski rad: komponenti .Realizacija šema na .Obrazlaže načine simulacija rada realizacije logičkih .Pridržava se pravila demonstracionim šeme i navodi pri projektovanju stolovima za metode rješavanja hidrauličkih sistema hidrauliku .Crta i analizira hidrauličkog sistema funkcija hidrauličkim hidrauličke šeme u FLUID SIM upravljanja za programu elementima konkretne primjere .Definiše hidrauličko .Stiče navike tačnosti pomoću simbola se one realizuju hidrauličkog i sistematičnosti u pomoću hidrauličkih upravljanja .Izrada šema i radu elemenata .Razvija sposobnost Vježbe: .Objašnjava .Navodi primjenu hidrauličkih sistema .Hidrauličko .Shvata osnovne .

188 .

Upoređuje releje jednosmjerne i naizmjenične struje . odgovornosti .Navodi i opisuje rade kao svjetlosna elektromagnetne brana razvodnike .Shvata ulogu električnih elemenata za obradu signala .Uočava da funkciju ILI upravljanja za konkretne ostvaruje paralelni spoj.Shvata način djelovanja .Uviđa vezu između zadatke realizacije logičkih 189 .Obrazlaže načine magnetne sile na aktiviranja sklopki reedkontakte .Analizira rad pneumatsko električnog pretvarača signala za niske pritiske Elektropneumatsko upravljanje Vježbe: .Izrada elektro spretnosti.Navodi električne preklopne kontakte odgovornost upravljačke .Razlikuje indirektno i .Objašnjava način a funkciju I serijski spoj .Navodi vrste elektro .Shvata razliku između .Senzori .Obrazlaže ulogu i optičkih senzora sa rad releja refleksijom i onih koji .Objašnjava načine . 3/2. mirne i .Opisuje sklopke i .Prepoznaje i analizira razvodnike 2/2. pneumatsko .Shvata primjenu vremenskih releja sa kašnjenjem uključivanja i isključivanja .Prepoznaje redno i .Upoređuje fizičko.Razvija osjećaj .Navodi vrste senzora i objašnjava .Releji mehaničko.5/2. direktno upravljanje pneumatskog pneumatskih šema preciznosti i .Razlikuje radne. 4/2.impulsivn og i vremenskog releja .Elektromagnetni i magnetno aktiviranje navodi vrste ventili sklopki kontakata .Razvija stručnost i Seminarski rad: .Razlikuje optičke. elemente .Poznaje paralelno spajanje pneumatsko senzora električne pretvarače signala .Razred: ČETVRTI Informativni ciljevi i Socijalizacijski Preporuke za Formativni ciljevi sadržaji ciljevi izvođenje nastave učenik učenik učenik Elektropneumatski elementi .Analizira rad polarizacionog.Analizira rad senzora spajanja senzora .5/4 . induktivne i kapacitivne njihov rad senzore .

Shvata da funkciju funkcija pomoću negacije ostvaruje mirni električnih kontakt elemenata .Izrađuje konkretne zadatke iz elektro pneumatike na radnim stolovima za elektro pneumatiku Sigurnosne mjere u mehatroničkim sistemima Socijalizacijski ciljevi učenik različitih oblasti nauke i tehnike Preporuke za izvođenje nastave .Opisuje postupak obostrano upravljanje izrade električnih .Interpretira automatski softvera za izradu rad cilindara pomoću zadataka graničnih prekidača .Uočava ulogu senzora za definisanje krajnjih položaja .Analizira oscilirajuće šema upravljanja kretanje cilindra .Analizira primjenu taktne metode kod električnih šema upravljanja .Objašnjava dvostrukog djejstva primjenu .Realizacija elektro pneumatskih šema na demonstracionim stolovima za elektropneumatiku 190 .Upoređuje vremensko upravljanje sa kašnjenjem uključivanja i isključivanja pomoću releja .Pravi elektro pneumatske šeme upravljanja za konkretne zadatke .Izrada elektro pneumatskih šema i simulacija rada pomoću FLUID SIM softvera .Koristi kaskadnu metodu za rješavanje problema upravljanja .Informativni ciljevi i Formativni ciljevi sadržaji učenik učenik .Shvata izradu spoja upravljačko samodržanja edukativnog .Interpretira upravljanje .Shvata električno upravljanje sa više cilindara .Objašnjava cilindrima jednostranog i postupke električnog dvostranog djejstva upravljanja .Shvata indirektno .Simulira probleme elektro pneumatskog upravljanja koristeći upravljački softver FLUID SIM .

Provjera znanja vrši se putem: . .Usmenih odgovora . Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika . . . Zagreb.Informativni ciljevi i sadržaji učenik . 2005.Elektropneumatika.Pneumatsko upravljanje. Hidraulika i pneumatika. .1990. 1995.šemama pneumatskih.Zaključna ocjena na kraju školske godine izvodi se na osnovu svih ocjena dobijenih u klasifikacionim periodima.2003. 7. Okvirni spisak literature i drugih izvora . Nikolić. Đurić. mehaničkih i elektropneumatskih sistema - - Socijalizacijski ciljevi učenik učenik . pneumatiku i elektropneumatiku.Mehanika I.S.2006. Zagreb.P. Plavšić i drugi.S.pisanih vježbi. Zagreb. . Beograd.najmanje po jedna ocjena u svakom klasifikacionom periodu.računarom sa multimedijalnom opremom.Uviđa važnost Shvata propise za poštovanja spriječavanje opasnosti propisa. . . Beograd. Mitrović.Radojević. . pneumatske i električne komponente. 2004. hidrauličkih. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. Festo Didactic.G. Sveučilišna naklada Liber. Nikolić .demonstracionim tablama za hidrauliku. . pravila i uputstva za siguran rad mehatroničkih sistema . Beograd. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. Školska knjiga.Z. Nikolić . Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. pravila i za čovjeka i postrojenje uputstava Analizira pravila koja se odnose na zahtjeve osiguranja pouzdanosti rada Prepoznaje mjere zaštite od visokog napona Vrednuje zaštitu električnih pogonskih sredstava Pravi plan preventivnog i tekućeg održavanja mehatroničkih sistema Vrednuje postupak remonta sistema Formativni ciljevi Preporuke za izvođenje nastave 5. Festo Didactic. 191 .Zaključna ocjena na kraju klasifikacionog perioda izvodi se iz svih datih ocjena u klasifikacionom periodu. .Mehanika II. Školska knjiga. pneumatskih i elektropneumatskih komponenti. Materijalni uslovi za izvođenje nastave Nastava se izvodi u kabinetu opremljenim sa: . 2004.Obrazlaže postupke zaštite i održavanja pneumatskih. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. . Festo Didactic. .2005. .G.Festo katalozi.M. hidrauličkih i ekektropneumatskih sistema. Beograd. 2008.Pneumatsko upravljanje.Pneumatika i hidraulika.Upravljanje i regulacija. Festo doo Zagreb. . 2007. Nikolić. 6.Hidrauličke. najmanje jedna u polugodištu.Navodi propise.G.uzorcima i modelima hidrauličkih. .

Sistemi upravljanja .Pneumatsko upravljanje Povezanost sa drugim predmetima Predmet Znanja .Održavanje mehaničkih.Elektrotehnika sa elektronikom . .Pprimjena hidraulike .Specijalista elektrotehnike (diploma specijalističkih studija -240 ECTS) .Pneumatske komponente .Hidrauličko upravljanje .Specijalista mašinstva (diploma specijalističkih studija -240 ECTS) .Pneumatski sistemi i njihova primjena .Primjena mehatronike u tehnici upravljanja i regulacije .8.Urađeni seminarski radovi.Praktična nastava .Primjena hidrauličkih sistema .automatizacija i .Hidraulika i pneumatika .Logička kola .Komponente sistema regulacija automatskog upravljanja . Uslovi za napredovanje i završetak predmeta . 9.Fizička svojstva gasova .Elektrotehnika sa elektronikom .Pozitivna ocjena na kraju školske godine. automatizacija i siguran rad mehatroničkih regulacija sistema .Hidraulički sistemi .Mjerenje veličina .Hidraulika i pneumatika .Propisi zaštite od strujnog udara 192 .Praktična nastava .Hidraulika i pneumatika .Propisi.Mjerenje. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika .Električna otpornost i provodljivost .Diplomirani inženjer elektrotehnike 10.Regulatori .Mjerenje .Diplomirani mašinski inženjer .Pojačavači . pravila i uputstva za .Hidrauličke komponente .Elektropneumatski elementi . Povezanost predmeta Znanja . hidrauličkih.Elektropneumatske komponente . pneumatskih i elektropneumatskih komponenti .

Sticanje znanja o potrebama energenata u industrijskim postrojenjima. .Upoznavanje sa načinom i značajem zaštite robe.Upoznavanje sa ulogom i značajem automatizacije industrijskih postrojenja.Razvijanje poštovanja i brige za očuvanje životne sredine. . Naziv predmeta: INDUSTRIJSKA POSTROJENJA 2. . . Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave Vrste nastave Praktična Teorija Vježbe nastava Razred I II III IV Ukupno Ukupno 72 66 138 72 66 138 3.Sticanje znanja o vrstama i karakteristikama skladišta i načinu skladištenja robe.Ovladavanje stručnom terminologijom neophodnom za komunikaciju u struci.6. Opšti ciljevi nastave .Upoznavanje sa objektima i održavanjem u industrijskim postrojenjima. 193 .Sticanje znanja o vrstama. . INDUSTRIJSKA POSTROJENJA 1. karakteristikama i principu rada toplotnih mašina i uređaja u industrijskim postrojenjima. . .Sticanje znanja o vrstama i karakteristikama unutrašnjeg transporta i njihovoj primjeni u industrijskim postrojenjima. .3.1.

okretne dizalice.Analizira i upoređuje dizalice .Uređaji za vješanje tereta .Razlikuje radne uređaje za vješanje elemente za tereta vješanje i zahvatanje tereta .okretnopokretne dizalice.Objašnjava način . dizalice sa zupčastom .Navodi i opisuje .Definiše kapacitet kapacitet transportnih transportnih uređaja uređaja .Analizira i neprekidnog upoređuje doboše transporta za vuču i čekrke .Objašnjava puteve . Preporuke za izvođenje nastave . .Analizira i podjele transpornih upoređuje: uređaja .4. .Razlikuje i analizira .Transportni uređaji neprekidnog transporta 194 .Razlikuje transportnih transportna sredstava sredstva .Upoznaje i navodi .Razlikuje drumska transportne uređaje i motorna vozila postrojenja .Navodi i opisuje polugom i transportne hidraulične dizalice uređaje .Navikava se na .Izračunava .Navodi i opisuje grabilice podizače .Navodi i definiše .Razlikuje sisteme unutrašnjeg interesovanje za ulogu unutrašnjeg transpota proučavanje novih transpota .Navodi i definiše .Uočava i razlikuje racionalno i unutrašnjeg puteve unutrašnjeg pažljivo izvođenje transporta transporta pojedinih zadataka . Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi Razred: TREĆI Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik Unutrašnji transport .dizalice bez gornjeg oslonca.Navodi i opisuje sa zavojnim prenosnice vretenom.Crta šeme sistema unutrašnjeg transporta Seminarski rad: .Razvija .Shvata način tehnologija .Navodi vrste podjele .Objašnjava pojam i .Razlikuje i analizira proste dizalične kuke i uzengije mehanizme .Objašnjava podjelu .Analizira elektromagnete .Podstiče korišćenje unutrašnjeg unutrašnjeg stručnog jezika transpota transporta .Analizira i dizalice upoređuje kofe .Prosti dizalični mehanizmi dizalice .

Informativni ciljevi i sadržaji učenik - Navodi i opisuje elevatore - Navodi i opisuje konvejere - Opisuje pneumatski transport

Formativni ciljevi učenik - mosne dizalice, - ramne dizalice, - kombinovane dizalice - Analizira i upoređuje: - pokretne podizače, - liftove, - skipove (kofaste) podizače - Razlikuje prenosnice sa slobodnim kretanjem - Upoređuje autokarete, elektrokarete i viljuškare - Analizira šinske prenosnice - Razlikuje transportne uređaje - Analizira i upoređuje: - trakaste transportere, - pločaste transportere, - valjkaste transportere, - grabuljaste transportere, - pužne transportere, - zavojne transportere, - inercijalne (vibracione) transportere - Analizira elevatore - Analizira konvejere - Razlikuje elemente pneumatskog transporta - Analizira proces pneumatskog transporta - Razlikuje vrste skladišta

Socijalizacijski ciljevi učenik

Preporuke za izvođenje nastave

Skladištenje robe - Objašnjava pojam i ulogu skladišta

- Navikava se na red i urednost

- Crta vidove skladišta

195

Informativni ciljevi i sadržaji učenik - Navodi vrste skladišta - Poznaje opremu i transportna sredstva u skladištima Zaštita robe - Navodi vrste oštećenja robe - Navodi vrste ambalaže - Opisuje palete i kontejnere Pomoćna postrojenja - Objašnjava važnost rasporeda pomoćnih postrojenja u industrijskoj proizvodnji - Navodi vrste energenata koji se najčešće koriste - Navodi karakteristične elemente pomoćnih postrojenja za snabdijevanje energentima - Navodi elemente postrojenja za odvođenje prašine, dimova i škodljivih gasova

Formativni ciljevi učenik - Prepoznaje različite vidove skladišta - Predviđa opremu i transportna sredstva u skladištima - Shvata značaj zaštite robe - Razlikuje načine pakovanja robe

Socijalizacijski ciljevi učenik

Preporuke za izvođenje nastave

- Razvija ličnu odgovornost prema higijeni i zdravlju

- Razlikuje postrojenja za snabdijevanje električnom energijom, vodom, toplotnom energijom, komprimovanim vazduhom i gorivom

- Razvija svijest za očuvanjem životne sredine

- Koristi šeme postrojenja za snabdijevanje energentima

- Shvata značaj odvođenja prašine, dimova i škodljivih gasova

196

Razred: ČETVRTI Informativni ciljevi i Formativni ciljevi sadržaji učenik učenik Toplotne mašine i uređaji - Razlikuje motore - Navodi podjelu sa unutrašnjim pogonskih mašina sagorijevanjem - Objašnjava način - Analizira princip podjele toplotnih rada mašina četvorotaktnog oto - Opisuje klipne motora motore sa - Analizira princip unutrašnjim rada sagorijevanjem četvorotaktnog (SUS) dizel motora - Objašnjava način podjele motora SUS - Analizira princip rada dvotaktnog - Objašnjava radni oto motora ciklus motora SUS - Analizira princip rada dvotaktnog dizel motora - Objašnjava princip - Izračunava stepen rada motora sa kompresije i snagu rotacionim klipom motora - Objašnjava princip rada gasnih motora - Upoređuje dvotaktne i - Navodi četvorotaktne karakteristike motore goriva - Upoređuje oto i dizel motore - Upoređuje motore SUS - Navodi i opisuje konstruktivne - Razlikuje oktanski i dijelove klipnih cetanski broj motora SUS - Razlikuje pokretne - Navodi i opisuje i nepokretne uređaje na dijelove motora motorima SUS SUS - Objašnjava princip - Razlikuje vrste rada sistema za hlađenja motora hlađenje motora - Upoređuje vazdušno i vodeno - Navodi vrste hlađenje motora podmazivanja - Razlikuje vrste motora podmazivanja - Objašnjava princip motora rada sistema - Razlikuje dijelove podmazivanja sistema za motora napajanje gorivom - Objašnjava princip kod oto motora rada sistema za - Razlikuje djelove napajanje gorivom sistema za paljenje kod oto motora smješe kod oto

Socijalizacijski ciljevi učenik - Shvata značaj očuvanja životne sredine - Razvija pozitivan stav prema novim saznanjima - Razumije važnost razmjene informacija sa okolinom

Preporuke za izvođenje nastave - Koristi šeme i skice cilindarskog bloka motora - Crta dijagrame rada četvorotaktnih i dvotaktnih motora - Prezentira računarsku simulaciju rada motora Seminarski rad - Motori sa unutrašnjim sagorijevanjem (princip rada, dijelovi motora SUS) - Uređaji na motorima SUS

197

Informativni ciljevi i Formativni ciljevi sadržaji učenik učenik motora - Objašnjava princip - Razlikuje dijelove rada sistema za sistema za paljenje smješe kod napajanje i oto motora ubrizgavanje goriva - Objašnajva princip kod dizel motora rada sistema za - Razlikuje i uočava napajanje i glavne dijelove ubrizgavanje goriva sistema za prenos kod dizel motora snage - Navodi i objašnjava - Shvata značaj uređaje za pravilnog rada stavljanje motora u uređaja za pogon upravljanje i - Navodi i objašnjava sistema za kočenje glavne dijelove sistema za prenos - Očitava oznake na snage pneumaticima i zna - Opisuje uređaj za njihovo značenje upravljanje kod - Prepoznaje vrste motornih vozila kotlova - Objašnjava princip - Razlikuje osnovne rada sistema za elemente i opremu kočenje kotla - Nabraja elemente sistema za oslanjanje - Navodi vrste točkova i pneumatika - Objašnjava ulogu okvira i karoserije kod motornih vozila - Navodi i objašnjava kontrolno mjerne instrumente kod motornih vozila - Objašnjava pojam i navodi tipove kotlovskog postrojenja - Opisuje princip rada kotla - Opisuje princip rada sistema za grijanje - Opisuje princip rada sistema za klimatizaciju Automatizacija industrijskih postrojenja - Objašnjava pojam i - Prepoznaje ulogu elemente

Socijalizacijski ciljevi učenik

Preporuke za izvođenje nastave

- Jača samouvjerenost i

- Koristi šeme primjera

198

2001.B.M. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika . Ranković.Navodi podjelu industrijskih objekata .Opisuje zadatak i održavanja značaj održavanja industrijskih postrojenja .Nastava se izvodi u učionici koja je opremljena: .Informativni ciljevi i Formativni ciljevi sadržaji učenik učenik automatizacije automatizacije i mehanizacije . 7. . . .Zaključna ocjena na kraju školske godine izvodi se na osnovu svih ocjena dobijenih u klasifikacionim periodima. Vukosavljević.usmenih odgovora (najmanje po jedna ocjena u svakom klasifikacionom periodu).Pozitivna ocjena na kraju školske godine.Zaključna ocjena na kraju klasifikacionog perioda izvodi se iz svih datih ocjena u klasifikacionom periodu. Beograd. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta .Nabraja vrste održavanja Industrijski objekti .Provjera znanja vrši se putem: . Okvirni spisak literature i drugih izvora . Beograd. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. Bukumirović. . 9.Navodi primjere primjene otvorenih i zatvorenih sistema automatskog upravljanja Održavanje industrijskih postrojenja . Teret u saobraćaju i mehanizacija pretovara. 8. Saobraćajni fakultet. S.seminarskih radova. Materijalni uslovi za izvođenje nastave . . 2003. Furundžić. 1993.Razlikuje vrste . . Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika .pismenih vježbi (najmanje po jedna ocjena u svakom klasifikacionom periodu). Elementi transportnih sredstava i uređaja II.Diplomirani inženjer mašinstva 199 . Industrijska postrojenja.Razvija pravilan odnos prema očuvanju materijalnih dobara 5. 6.S. odgovarajućim softverom i potrebnim brojem šema i skica.Opisuje osnovne oblike industrijskih objekata Socijalizacijski ciljevi učenik pouzdanost u radu Preporuke za izvođenje nastave automatskog upravljanja .računarom sa multimedijalnom opremom. Beograd. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva.Razvija pravilan odnos prema očuvanju materijalnih dobara .

Diplomirani profesor mašinstva 10.Procesi u postrojenjima za transport i distribuciju energije 200 .Specijalista mašinstva (diploma specijalističkih studija -240 ECTS) .Termoenergetska procesi postrojenja .Energetska postrojenja i .Pomoćna postrojenja . Povezanost predmeta Znanja .Unutrašnji transport ..Toplotne mašine i uređaji Povezanost sa drugim predmetima Predmet Znanja .

Upoznavanje sa značajem elektroenergetske efikasnosti i održivosti elektroenergetskog sistema u Crnoj Gori.Upoznavanje sa organizacijom elektroenergetskog sistema Crne Gore. . ENERGETSKA EFIKASNOST 1. .Upoznavanje problema prenosa velikih snaga. njenog značaja i uloge za razvoj društva. . Naziv predmeta: ENERGETSKA EFIKASNOST 2. . .Shvatanje potreba za električnom energijom. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave Vrste nastave Razred I II III IV Ukupno Teorija Vježbe Praktična nastava Ukupno 72 66 138 72 66 138 3.Upoznavanje sa opasnostima pri radu sa elektroenergetskim uređajima i poznavanje propisa o sigurnosti na radu. . Opšti ciljevi nastave . namjeni i sastavnim dijelovima. 201 .7.Razvijanje svijesti i navike o neophodnosti primjene svih propisanih zaštitnih mjera. .Upoznavanje sa nekonvencionalnim metodama proizvodnje električne energije.Razumijevanje i poznavanje pravilne upotrebe stručne terminologije.Poznavanje vrsta elektrana i načina proizvodnje električne energije.Usvajanje stručnih znanja o transformatorskim i razvodnim postrojenjima. .1. .3.

Upoznaje energetsku situaciju u Crnoj Gori .Razlikuje energije karakteristike .Razumije značaj i .Analizira načine energije skladištenja Preporuke za izvođenje nastave . Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi Razred: TREČI Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik Uvodni dio . strategijama i protokolima u svijetu Obnovljivi i neobnovljivi izvori energije .Objašnjava pretvaranja pretvaranje i potrošača energije akumulaciju u proizvođače energije iz energije obnovljivih izvora .Razvija osjećaj za izvora energije energetskih rezervi očuvanje životne .Poznaje pojam i sredine obnovljive i navodi neobnovljive izvore neobnovljive i energije obnovljive izvore .Upoznaje značenje efikasnosti i pojam energetske efikasnosti (EE) .Shvata značaj .Uočava iscrpljenost .Uočava povezanost .Geotermalna energija .Upoznaje se sa savremenim energetskim trendovima.Navodi i opisuje obnovljivih izvora karakteristike i energije (OIE) potencijale .4.Razvija osjećaj .Hidroenergija .Solarna energija obnovljivih izvora .Prikazati slajdove ili grafičke prezentacije o savremenim energetskim trendovima u svijetu .Energija vjetra .Upoznaje se sa energije sa svim ulogu energetske značajem i ulogom granama privrede efikasnosti za razvoj energije za razvoj društva društva Shvata potrebu za .Poznaje istorijat planiranjem razvoja proizvodnje i potrošnje energije energetske .Seminarski rad: Obnovljivi izvori energije 202 .Razlikuje .Biomasa .Upoznaje pojam i odgovornosti tradicionalnih strukturu .Fotonaponska energije (OIE) konverzija .

Razlikuje vrste brana .Opisuje princip rada nuklearne elektrane . dovod vode.Upoređuje .Upoređuje provodljivosti karakteristike .Razvija ekološku svijest Preporuke za izvođenje nastave .Razlikuje faktore koji utiču na bilans kuće energetski bilans .Objašnjava podjelu hidroelektrana .Razvija osjećaj za potrebe od starih energetski efikasne očuvanje životne kuća do gradnje sredine savremenih .Navodi i opisuje elektrane na alternativne izvore energije Formativni ciljevi učenik energije .Prikazati slajdove ili grafičke prezentacije principa rada pojedinih elektrana .Objašnjava kuće toplotni koeficijent . brana.Upoznaje glavne karakteristike hidroelektrana u Crnoj Gori . HE Piva Socijalizacijski ciljevi učenik .Objašnjava glavne dijelove hidroelektrana (sistem akumulacije.Zadatak: . zahvata.Razvija interesovanje za blok šemu istraživanjem i .Upoređuje karakteristike HE Perućica.Informativni ciljevi i sadržaji učenik Elektrane .Razvija pozitivan odnos prema timskom radu i tolerantan odnos prema kolegama .Posjetiti hidroelektranu ili termoelektranu .Razlikuje načine novim saznanjima dobijanja električne energije iz alternativnih izvora energije Opšte energetske potrebe u kućama i zgradama .Opisuje karakteristike hidroelektrana(HE) .Objašnjava podjelu termoelektrana i navodi glavne dijelove termoelektrana .Navodi i opisuje termoizolacionih najčešće korišćene materijala termoizolacione . zadati im istraživanje o alternativnim izvorima energije Diskusija .Razlikuje hidrološke od energetskih karakteristika hidroelektrana .Opisuje pojam i pasivnih kuća navodi faktore koji utiču na energetski .Razlikuje izolacije materijale sa spoljne i .Podijeliti učenike na grupe.Opisuje izolaciju unutrašnje strane spoljnjeg zida .Upoznaje se sa odgovornosti specifične toplotne koristima .Analizira blok šemu termoelektrane i na njoj pokazuje osnovne dijelove .Prikazati kataloge termoizolacionih materijala Upoređivati karakteristike 203 .Analizira princip rada nuklearne elektrane koristeći .Razlikuje akumulacione i protočne hidroelektrane . vodostan i cjevovod) .Razvija osjećaj .

Upoređuje toplotne karakteristike različitih vrsta stakala .Objašnjava energetsku efikasnost prozora i vrata .Navodi preporuke za povećanje energetske efikasnosti u kućama Formativni ciljevi učenik zida .Predlaže mjere povećanja energetske efikasnosti Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave 204 .Informativni ciljevi i sadržaji učenik .

Vrši proračun proračuna opterećenja opterećenja i uređaja za grijanje dimenzionisanja i hlađenje površina uređaja za .Procjenjuje koji .Objašnjava pojam i .Pronaći na Internetu informacije o energetski pasivnim kućama 205 .Razvija pozitivnu .Razlikuje vrste toplotnih pumpi .Opisuje solarno površine uređaja za termička grijanje i hlađenje Preporuke za izvođenje nastave Upoređivati karakteristike svjetlosnih izvora koristeći kataloge proizvođača .Objašnjava načine orijentaciju prema uređaji se mogu uštede električne zanimanju zamijeniti sa energije u .Navodi sisteme za sunčane sisteme za pripremu tople pripremu tople vode vode . klimatizacije centralni sistem za ventilaciju i klimatizaciju i lokalni sisitem za ventilaciju i klimatizaciju .Prema namjeni energetski prostorije odabira efikasnijih uređaja odgovarajuće .Opisuje i navodi .Razlikuje vrste .Upoređuje rashladnih i područno.Opisuje način .Razumije važnost termičkih centralno i pridržavanja postrojenja individualno propisa .Razred: ČETVRTI Informativni ciljevi i Socijalizacijski Formativni ciljevi sadržaji ciljevi učenik učenik učenik Energetska efikasnost korišćenja električnih aparata i uređaja .Razlikuje .Opisuje izvore štedne sijalice svjetlosti sa smanjenom potrošnjom električne energije Energetska efikasnost sistema kod grijanja i hlađenja .Razvija osjećaj kotlova i goriva vrste toplotnih ekonomičnosti i koja koriste pumpi uštede .Razvija sposobnost .Objašnjava fizičke komponente za prepoznavanje osnove rashladnih i rashladnih i problema i termičkih tehnika termičkih doprinosi nalaženju .Nabraja i opisuje postrojenja rješenja komponente .Upoređuje prirodno definiše sistem ventilacije i provjetravanje. .Upoređuje konvencionalne i .Razvija analitičnost energetski domaćinstvu i logično efikasnijim korišćenjem razmišljanje .Navodi načine i grijanje sisteme za grijanje .Planira i grijanje i hlađenje dimenzioniše .

higrostate. objekata invertor . za napajanje akumulator. Okvirni spisak literature i drugih izvora .Osnovi elektroenergetike. Elektrotehnički fakultet.Određuje potrebne .Objašnjava potrebu za toplom primjenu solarnih vodom i grijanjem kolektora za za jedno domaćinstvo domaćinstvo i proračunava potreban broj solarnih kolektora . invertor. ventile i regulatore Primjeri energetske efikasnosti u domaćinstvu ... Podgorica.Objašnjava potrebnu snagu primjenu potrošača i kombinacije proračunava fotonaponskog površinu potrebnog panela i fotonaponskog vjetrogeneratora panela i snage za napajanje vjetrogeneratora objekata kao i pripadajuće elemente (akumulator.Procjenjuje .Objašnjava potrebnu snagu primjenu potrošača i fotonaponskih proračunava panela površinu potrebnog panela . 206 .Razlikuje uređaje za regulisanje i .Objašnjava elemente za primjenu korišćenje snage vjetrogeneratora vjetra (generator.) . Univerzitet Crne Gore.Procjenjuje .Zadatak: ...učenik .Navodi načine i upravljanje uređaje za nadzor i potrošnjom upravljanje energije: potrošnjom preostate.Škuletić.S.Analizirati stanje potrošnje energije u svojoj kući i predložiti rješenja za postizanje energetske efikasnosti Razvija sposobnost za prepoznavanje problema i doprinosi nalaženju rješenja Razvija pozitivan odnos prema timskom radu i tolerantan odnos prema kolegama 5. 2006. energije u kućama termostate.Procjenjuje .Analizira solarno termička postrojenja sa aspekta energetske efikasnosti .) Informativni ciljevi i sadržaji učenik postrojenja sa aspekta energetske efikasnosti Formativni ciljevi Socijalizacijski ciljevi učenik Preporuke za izvođenje nastave Pokazuje sposobnost da upravo stečeno teorijsko znanje poveže sa prethodnim .

D.Energetska efikasnost sistema grijanja i hlađenja . Materijalni uslovi za izvođenje nastave .Energetska postrojenja i .Nastava se realizuje u učionici koja je opremljena računarom.Pozitivna ocjena na kraju školske godine. 2000.Č.S. Povezanost predmeta Znanja . Beograd. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika Provjera znanja vrši se usmeno i pismeno.Janković. najmanje jedna u polugodištu. 2000. 9. .Obnovljivi i neobnovljivi izvori energije . 7. 1998. Popović. 1988. Beograd. A. . Bijelo Polje. Đurović.M. Matić.Osnovi elektrotehnike i . Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. dijaprojektor s odgovarajućim slajdovima).Energetska efikasnost kod električnih aparata u radu . A/V sredstvima (grafoskop. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva. 8.Zaključna ocjena na kraju klasifikacionog perioda izvodi se iz svih datih ocjena u klasifikacionom periodu.Ušteda energije i njeno procesi racionalno korišćenje 207 . . Pegaz. Razvodna postrojenja i elektrane. Radivojević.Usmena provjera znanja (najmanje po jedna ocjena u svakom klasifikacionom periodu). Izazovi budućnosti i energija. Ćulum.Energetska efikasnost korišćenja uređaja Povezanost sa drugim predmetima Predmet Znanja . Narodna knjiga. Osnovi toplotnih mašina. . Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika .M.Diplomirani inženjer mašinstva . Sarajevo.Specijalista mašinstva (diploma specijalističkih studija -240 ECTS) 10. 6.Svjetlost. Zrnić. Elementi elektroenergetskih postrojenja. Ž. Grejanje i klimatizacija.pismene vježbe. .Kompenzacija reaktivne elektronike energije . . Beograd. . 1985. M. Kovač.. . Uslovi za napredovanje i završetak predmeta .Zaključna ocjena na kraju školske godine izvodi se iz svih datih ocjena u klasifikacionim periodima.

25. .1. 19.Poznavanje standarda i propisa i njihova pravilna upotreba.Uspješnost traženja i upotrebe informacija iz različitih izvora. 12. . 13. gubici i stepen iskorišćenja pumpnog postrojenja Podjela i karakteristike termoenergetskih postrojenja Podjela kotlova i princip rada Opsluživanje kotla u radu i obustava rada kotla Uređaji za loženje kotla ugljem Uređaji za loženje kotla tečnim i gasovitim gorivom Zagrijači vode Pregrijači pare Uređaj za prečišćavanje dimnih gasova Transport i skladištenje čvrstih produkata sagorijevanja Snabdijevanje postrojenja napojnom vodom Cijevni sistem i armatura termoenergetskog postrojenja Podjela parnih turbina Rad akcionih i reakcionih turbina Elementi parnih turbina De Lavalova jednostepena akciona turbina Kertisova dvostepena turbina 208 . . . STRUČNI ISPIT 2. 3. 15. 17.Poznavanje i poštovanje propisa sa područja zaštite na radu i zaštite okoline.Poznavanje osnovnih principa eksploatacije postrojenja sa aspekta ekonomičnosti i raspoloživosti. 2.1. 21. .Poznavanje pojmova. 18. 20. . 23. 22. 16. Standardi znanja koji se ocjenjuju na stručnom ispitu Pitanja treba definisati. objasniti. 10. Cilj ispita .objašnjenje i interpretaciju rezultata.TEORIJSKI DIO ISPITA 2.Odluke o racionalnoj upotrebi materijala i vremena.2.Posjedovanje znanja iz domena regulacije i održavanja postrojenja. razumijevanje energetskih procesa u postrojenjima za dobijanje električne i toplotne energije. Podjela i karakteristike energetskih postrojenja Hidroenergetska postrojenja Peltonova turbina Fransisova turbina Kaplanova turbina Regulacija rada vodenih turbina Snaga i broj obrtaja radnog kola turbine Pumpno postrojenje Snaga. Naziv ispitnog kataloga: ENERGETSKA POSTROJENJA I PROCESI 2. postupaka i njihovog korišćenja iz oblasti energetskih postrojenja i procesa.1.Upotreba savremene informacione tehnologije. . ENERGETSKA POSTROJENJA I PROCESI 1. . 24. 4. 8. 5.Primjena normi i smjernica za obezbjeđivanje kvaliteta proizvoda. 3. 7. 9. . ISPITNI KATALOZI ZA STRUČNO . definicija. 11. 14. 6. ilustrovati ili demonstrirati 1.

53. 65. 78. 55. 51. 68.26. 70. 38. 63. 75. 71. 69. 56. 40. 60. 58. 48. 36. 54. 30. 50. 59. 34. 43. 46. Parsonova reakciona turbina Kondenzaciona jednooklopna parna turbina Parno turbopostrojenje Toplane Toplotne stanice za direktno i indirektno priključivanje Podjela i karakteristike gasnih turbina Gasoturbinsko postrojenje otvorenog toka Gasoturbinsko postrojenje zatvorenog toka Zaštita gasnih postrojenja Nuklearna postrojenja Nuklearni reaktori Skladištenje nuklearnog otpada Solarna postrojenja Rad solarne elektrane Solarni sistem sa toplotnom pumpom i gasnim grijačem Stepen korisnosti sunčanih kolektora Primjena geotermalne energije Geotermalni izvori Geotermalna postrojenja Uticaj brzine i snage vjetra na rad vjetroelektrana Vjetro postrojenje sa vazdušnom turbinom Vjetro postrojenje sa direktnim sprezanjem generatora i elise Bio masa kao energent Rad postrojenja na bio masu Izvori energije i njena transformacija Rezerve energije i njena potrošnja Postrojenja za preradu uglja Priprema ugljenog praha Frakciona destilacija nafte Tečna estrakcija Priprema prirodnog gasa Postrojenja i sudovi za tečni gas Pogonsko preventivne mjere sigurnosti za rad sa prirodnim gasom Priprema nuklearnog goriva Membranski separacioni razdvajač izotopa Proces dobijanja električne energije u hidroelektranama Pribranske i derivacione šeme hidroelektrana Snaga i stepen korisnosti hidroelektrana Proces dobijanja električne energije u termoelektranama Kondenzaciona termoelektrana sa parnim blokom Termoelektrana sa dvostepenim turbinskim postrojenjem i dogrijavanjem Snaga parnoturbinskog postrojenja Proces rada termoelektrana sa gasnim blokom Proces rada nuklearne elektrane Procesi u postrojenjima za dobijanje toplotne i električne energije Procesi dobijanja električne energije u solarnim elektranama Dobijanje električne energije u vjetroelektranama Energetski stepen korisnosti i energetski bilans postrojenja Procesi u postrojenjima za dobijanje toplotne energije Rad toplane termoelektrane Toplifikaciona postrojenja Direktni i indirektni sistem daljinskog grijanja Proces dobijanja toplotne energije iz geotermalnih izvora Toplotna postrojenja sa toplotnom pumpom i sunčevim kolektorima 209 . 76. 67. 37. 28. 62. 49. 31. 47. 35. 73. 32. 79. 64. 74. 33. 45. 66. 44. 57. 77. 52. 41. 61. 39. 29. 27. 42. 72.

prospekti i katalozi proizvođača opreme.Za kandidate je za pripremu preporučena literatura i drugi izvori dati u Katalogu znanja i Godišnjem planu rada nastavnika. 85. 83. 87. 5. Dozvoljena pomagala Šeme. datih u Ispitnom katalogu. 90.na ispitnom listu treba da budu tri pitanja.saobraćaju i poljoprivredi Korisna energija u ličnoj i društvenoj potrošnji Štednja energije i njeno racionalno korišćenje Propisi održavanja i eksploatacije energetskih postrojenja 4. . Energetski bilans i efikasnost postrojenja za dobijanje toplotne energije Transport i distribucija čvrstog goriva Transport i distribucija tečnih i gasovitih goriva Transport i distribucija električne energije Transport i distribucija toplotne energije Finalna potrošnja energije Specifična potrošnja energije i stepen energetskog inteziteta Potrošnja energije u industriji.Usmeno. 84. 81. dijagrami. kombinovana po složenosti na odgovarajući način – da budu iz različitih taksonomskih kategorija i iz različitih tematskih oblasti. . . 88. kako bi težina zadataka (zbirna) na svakom ispitnom listu bila ista.Ispit traje najviše 20 minuta. 82. . Tip ispita .80.Detaljan spisak ispitnih pitanja sastavlja se na osnovu okvirnog spiska pitanja. 89. Literatura i drugi izvori .Kandidat ima pravo da se pripremi za ispit 20 minuta. 210 . 6. 86.

Upotrebu savremene informacione tehnologije. . Kako se mjere vibracije i gdje se najčešće javljaju 33. Metrološke karakteristike mjernih instrumenata 3. Objasniti način mjerenja nivoa pomoću manometra 24. . AUTOMATIZACIJA I REGULACIJA 1. a kada vakuummetar 17. Kako se vrši korekcija rezultata mjerenja 6. Definisati snagu i princip mjerenja snage 26. energije. Na kom principu se zasniva rad termistora 13. postupaka i njihovog korišćenja iz oblasti mjerenja.1. Zašto se instrumenti baždare 7. Definisati relativnu i apsolutnu vlažnost 34. Objasniti mjerenje zaustavnog pritiska 20. Što je moment i kako se mjeri pomoću Pronijeve kočnice 27.Poznavanje pojmova. Šta je bimetal i kako se mjeri temperatura bimetalnim termometrom 12. automatizacije i regulacije. Nabrojati manometre koji rade na mehaničkom principu i objasniti rad jednog 16. Objasniti mjerenja temperature optičkim pirometrom 11. Objasnite funkciju hidraulične kočnice 28. MJERENJE. Kako se mjeri vlažnost gasa na osnovu mjerenja temperature tačke rose 36. Definisati protok fluida i navesti metode mjerenja 211 . Navedi kriterijume za podjelu teromometara 9. Podjela mjernih metoda 4. Kako se mjeri pritisak pomoću prstenaste vage 15. Koja je funkcija mjernih traka 29. U čemu se sastoji rad elektronskih cifarskih brojača obrtaja 32. Uzroci pojave greške u mjerenju 5. Definisati PH vrijednost i kako se mjeri 25. Na kom principu se zasniva mjerenje nivoa ultrazvučnim i kapacitativnim mjeračima 23.Objašnjenje i interpretacija rezultata. . Objasniti princip rada staklenog termometra 10. Naziv ispitnog kataloga: MJERENJE. Gdje se primjenjuje mjerenje nivoa radioaktivnim zracima 21. vremena.Poznavanje i poštovanje propisa sa područja zaštite na radu i zaštite okoline.Uspješnost traženja i upotrebe podataka iz različitih izvora. 3. . Objasniti razliku između strujne i zaustavne temperature 8. Cilj ispita . Opisati rad psihrometrom 35. Objasniti princip rada hidrostatičkog manometra 14.2. Šta karakteriše ručni broj obrtaja 31. definicija. Kada je U cijev manometar. .Odluke o racionalnoj upotrebi materijala.Poznavanje standarda i propisa i njihova pravilna upotreba. Objasniti mjerenje strujnog pritiska 18. Na čemu se zasniva mjerenje sile 30. Objasniti princip rada Burdonove cijevi 19. Definicija mjerenja i mjernog sistema 2. . AUTOMATIZACIJA I REGULACIJA 2.2. Na kom principu rade pneumatski mjerači nivoa i kako se vrši mjerenje 22. Standardi znanja koji se ocjenjuju na stručnom ispitu 1.

Šta je prenosna funkcija 56. Šta je objekat i koji su primjeri objekta 50. Objasniti proces drugog refa u sistemu regulisanja 73. Objasniti značaj i funkciju preliva 41. Šta je fizički sistem i kako se simbolički prikazuje 49. Objasniti značaj La Plasove i Furijeove transformacije pri određivanju frekventne karakteristike sistema 65. Objasniti rad klipnih mjerača protoka 38. Kako se određuje pojačanje redne sprege 62. Definisati energetski proces drugog reda 71. paralelne i povratne sprege 57. Objasniti strukturni dijagram regulacijsko g kruga ( prenosnu funkciju. Kako se određuje pojačanje sistema sa linearnom statičkom karakteristikom 60. Kakva je razlika između objekta i upravljačkog sistema 52. stvarnog kretanja sistema ( primjer ) 80. Prikazati strukturni dijagram otvorenog. Kakva je razlika između sistema koji su definisani procesom prvog i drugog reda 74. Nacrtati blok dijagrame. Kojim uređajima se mjeri brzina u turbinskim cjevovodima 43. redne. Objasniti periodični režim rada sistema 68. Objasniti ponašanje proporcionalno – diferencijalno – integralnog regulatora 78. Objasniti uticaj pojačanja na stabilnost sistema i obratno 85. Navedi frekventne kriterijume stabilnosti 81. Kada se može primijeniti Bodeov kriterijum stabilnosti 84. Šta su specifična toplota i toplotni kapacitet 46. kombinovanog sistema automatskog upravljanja 53. Koji su osnovni zadaci automatizacije 48. Na kom principu rade anemometri sa zgrijanom žicom 45. Koja je namjena zasuna. Objasniti uticaj izbora različitih regulatora na dinamičko ponašanje sistema regulisanja 79. dizni i Venturijeve cijevi 40. Objasniti odskočni odziv objekta i koji su njegovi osnovni pokazatelji 55. Šta predstavlja pojačanje sistema 59. Objasniti proces prvog reda u sistemu regulisanja 72. Objasniti ponašanje proporcionalno integralnog regulatora 77. Objasniti način mjerenja toplote pomoću kalorimetra 47. Objasniti u čemu je razlika između željenog kretanja. zatvorenog. a gdje anemometar sa krilcima 44. Šta je upravljanje 51. Šta je statička greška i kakva može biti 64. signal greške. Objasniti stacionarni režim rada sistema 67. Definisati energetski proces prvog reda 70. statičku grešku ) 75. Objasniti nelinearnu statičku karakteristiku sistema 61. Objasniti rad rotacionih mjerača protoka 39. Opisati rad Prantlove sonde 42.37. Navesti jedan primjer matematičkog modela objekta 69. Proporcionalni regulator 76. Objasniti Najkvistov kriterijum stabilnosti 83. Objasniti kriterijum Mihajlova 82. Gdje se primjenjuju anemometar sa kašikom. Kako se vrši stabilisanje sistema promjenom pojačanja 212 . Objasniti razliku između analize i sinteze sistema 54. paralelne i povratne sprege 58. Kako se određuje pojačanje paralelne sprege sistema 63. Izvesti prenosnu funkciju redne. Definisati režim rada sistema 66.

Tip ispita .Ispit traje najviše 20 minuta.Detaljan spisak ispitnih pitanja sastavlja se na osnovu okvirnog spiska pitanja. Čemu služe i zašto se primjenjuju metode podešavanja parametara regulatora 89. kombinovana po složenosti na odgovarajući način – da budu iz različitih taksonomskih kategorija i iz različitih tematskih oblasti. 6. kako bi težina zadataka (zbirna) na svakom ispitnom listu bila ista. prospekti i katalozi proizvođača opreme. Literatura i drugi izvori .Za kandidate je za pripremu preporučena literatura i drugi izvori dati u Katalogu znanja i Godišnjem planu rada nastavnika. datih u Ispitnom katalogu. 213 .dijagrami. Dozvoljena pomagala Šeme. Šta predstavlja strukturna sinteza sistema 90.Usmeno. Objasniti stabilisanje sistema promjenom vremenskih konstanti 88. Objasniti uticaj vremenskih konstanti na stabilnost sistema 87. . . . 5. .na ispitnom listu treba da budu tri pitanja.Kandidat ima pravo da se pripremi za ispit 20 minuta.86. Koje vrste strukturne sinteze sistema postoje 4.

ISPITNI KATALOG PRAKTIČNOG DIJELA STRUČNOG ISPITA STRUČNI RAD 1. 3. Kotao .Parna postrojenja. Cilj ispita .Zagrijač vazduha. napojnog rezervoara i degazatora. Naziv ispitnog kataloga: ISPITNI KATALOG PRAKTIČNOG DIJELA STRUČNOG ISPITA STRUČNI RAD 2.Samostalnost u komunikaciji.Racionalno korišćenje materijala.Samostalnost u komunikaciji. instrukcionih knjiga i podataka dostupnih sa Interneta. predstavljanju i argumentovanju stavova.Proizvodnja pare. sistematičnost u radu. .2.Stepen povezanosti stručnoteoretskih i praktičnih znanja. . .2.Stehiometrijska jednačina sagorijevanja. predstavljanju i argumentovanju date teme. .Oprema za vodenu paru (reducir pritiska. 214 . teme stručnog rada su sljedeće: 1. . kotlova sa priključcima. Vrste pare . . . . Napojni rezervoar . .Samostalnost u korišćenju literature i drugih izvora.Sistematičnost pri izradi stručnog rada. mjenjači protoka. 2. . . njihovom rješavanju.Pravilna upotreba literature.Štetni uticaji produkata sagorijevanja.Ložišta i dimovodi sa plaštom i izolacijom. . regulacioni ventil. cjevovoda do kotla i ostale prateće armature.Minimalna i stvarna količina vazduha. .1.Poznavanje propisa za obezbjeđenje zaštite na radu i zaštite okoline.Izvršiti izbor napojnog rezervoara na osnovu trajne produkcije pare.2.Vrste i karakteristike goriva. .Analitički pristup zadatoj temi. ISPITNI KATALOG ZA STRUČNI RAD 2. . Sagorijevanje goriva .Regulator sagorijevanja.Dispozicija dimnjaka. 4. . vremena. .Pregrijač pare. pravilna upotreba stručne terminologije.Osnovni dijelovi kotlova. energije. . predstavljanju i vrednovanju predloženih rješenja.Samostalnost u uočavanju problema.Prepoznavanje i analiza procesa i problema sa različitih aspekata.Isparivač kotla. dimnjače.Dati dispoziciju opreme rezervoar kondenzata. ostala armatura). . . . . Spisak tema/zadataka Na osnovu oblasti odrađenih u toku praktične nastave. 3.

Uređaji i oprema turbine 11.Filtracija povratne vode 7.Pogonska.Razdjelnik povratne vode 10. Uređaji parnih kotlova . sigurnosna .Održavanje spremnosti za pogon .Ekspander odsoljavanja kotla .Održavanje i popravka ležajeva. Turbinska postrojenja .Vrelovodni kotao .Obustavljanje rada 13.Periodično čišćenje i pregled kotla .Gubici na lopaticama.Glavni i pomoćni parovodi 6. Kaplanova. lopatice.Proračun količine svježeg goriva .Spoljašnja i unutrašnja korozija kotla .Havarija kotla 9. Armatura kotlova .Peltonova. sistema hlađenja uljne glave i radnog kola .Zaštita kotla od korozije .Kontrola podmazivanja. kućište sa dijafragmom.Postupak dovođenja hidroagregata u radni položaj . Turbine .Gubici zračenjem kućišta i cjevovoda 215 .Uređaji za loženje kotla .Dispozicija armature kotla 8.Rezervoar omekšane vode . hlađenja i zaptivenosti . rotor.Razdjelnik vrele vode .Parne.Mjerno mjesto za mjerenje produkata sagorijevanja.dijagonalna turbina. Hemijska priprema vode . cijevne turbine .Evidentiranje i kontrola radnih parametara hidroagregata u pogonu 12. ležajevi . Fransisova.Gubici trenjem .Proračun maksimalne potrošnje goriva . Vrelovodno postrojenje .Uređaji za napajanje kotla .. Održavanje kotlova .Kontrola unutrašnjeg stanja turbine . Gubici energije u turbini . 5. Hidro turbine Uređaji i oprema turbine: .Evidencija i kontrola radnih parametara mjernih i kontrolnih instrumenata u pogonu . kanalima .

Regulacija snage .Kontrola protoka gasa. Sistem regulisanja turbine .Vibracija turbine .Princip rada postrojenja .Održavanje kondenzatora u pogonu .Kotlovska gasna rampa 23.Zaštita gasovoda od korozije . Gorionik .Elektroenergetski dio podstanice i energetska oprema.Kvarovi rotora turbine . komunikaciona oprema 18.Puštanje i zaustavljanje gorionika .Kvarovi ležaja . Mjerenje linija gasnih stanica . potrošnje gasa.Mašinski dio podstanice (izmjenjivač toplote.Pregled i defektaža gasne opreme i armature na redukcionoj gasnoj liniji 22. regulator pritiska i prestrujnog prekidača.Postrojenja za obradu prirodnog gasa . temperatura i dr.Rukovanje stanicom za obradu prirodnog gasa 19. Mjernoregulacione gasne stanice .Postrojenje za dogorijevanje gasa .Sudovi za uskladištavanje tečnog naftnog gasa 216 . Redukciona linija gasnih stanica . Obrada prirodnog gasa .Rukovanje postrojenja za odorizaciju gasovitih goriva 21.Sistem osiguranja od prekoračenja broja obrtaja 15. oprema za mjerenje i regulaciju.Kontrola nepropustljivosti instalacije 20. Kondenzacija i kondenzatori .Dispozicija mjernoregulacione gasne stanice . manometri i termometri . Kvarovi turbine .Regulacija broja obrtaja . Toplotne podstanice .Praćenje parametara pri transportu prirodnog gasa (pritisak.) .Kondenzatori . regulacioni ventil) .Zaštita kondenzatora i kotla 17.Značaj kondenzacije .Kvarovi lopatica i dijafragme .Vodeni udari turbine . Transport prirodnog gasa .Kvarovi kondenzatora 16.Armatura i cjevovodi na liniji .Oprema i armatura na gasnoj rampi 24.14. Postrojenja i sudovi za gas .

Održavanje parametara . 5.Mjerna linija . Uputstvo za sprovođenje stručnog rada . .Rukovanje i ekspolatacija gasnih postrojenja i instalacija 27.Poremećaji i njihovo otklanjanje u toku eksploatacije postrojenja 26.Grafički prikazi 6. Literatura i drugi izvori .Stručni rad obuhvata teorijsko objašnjenje zadate teme u vidu pismenog rada.Priprema i puštanje blokova u rad . što mentor garantuje svojim potpisom.Regulaciona linija . Ekspolatacija i održavanje termoenergetskih postrojenja .- Sredstva za komercijalni transport Rukovanje opremom za pretakanje Postupak ispitivanja sudova pod pritiskom Tehnički propisi i uslovi za rukovanje i promet tečnog gasa 25. Eksploatacija i održavanje pneumoenergetskih postrojenja .Sprovođenje stručnog rada i ocjenjivanje učenika se obavlja u skladu sa Pravilnikom o polaganju završnih i stručnih ispita. Dozvoljena pomagala .Grafoskop .Video projektor .Računar . motora SUS.Puštanje u rad . ventilatora) 4.Stručni rad se radi pod nadzorom mentora.Zaustavljanje postrojenja (kompresora.Puštanje u pogon mjernoregulacionih stanica .Za kandidata je za pripremu preporučena literatura i drugi izvori objavljena u Katalogu znanja i Godišnjem planu rada nastavnika. Gasna postrojenja . . 217 .Filtriranje gasa .

radova na vježbama. OBAVEZNI NAČINI PROVJERAVANJA ZNANJA Redni Naziv predmeta Obavezni načini provjeravanja znanja broj Provjera znanja vrši se usmenim putem. Tehnologija obrade pismenih vježbi Provjera znanja vrši se usmenim putem. radova na vježbama. elektronike pismenih vježbi Provjera znanja vrši se usmenim putem i pomoću 5. Osnove preduzetništva 11. pomoću Mjerenje. 6. Hidraulika i pneumatika pismenih vježbi. Energetska postrojenja i procesi pismenih vježbi. projektnih zadataka Provjera znanja vrši se usmenim putem. 7. Strani jezik II Usmenim i pismenim putem Provjera znanja vrši se usmenim putem Provjera znanja vrši se usmenim putem. praktičan rad na vježbama Ekologija i zažtita životne sredine Provjera znanja vrši se usmenim putem Poslovna komunikacija Organizacija rada i sistem kvaliteta Mehatronika Industrijska proizvodnja Energetska efikasnost Provjera znanja vrši se usmenim putem Provjera znanja vrši se pismenih vježbi Provjera znanja vrši se pismenih vježbi Provjera znanja vrši se pismenih vježbi Provjera znanja vrši se pismenih vježbi usmenim putem i pomoću usmenim putem i pomoću usmenim putem i pomoću usmenim putem i pomoću 218 . radova na vježbama. 3.3. 5. regulacija zadataka 10. projektnih zadataka Provjera znanja vrši se usmenim putem. 4. grafičkih 1. pomoću 6. projektnih zadataka Provjera znanja vrši se usmenim putem. Praktična nastava IZBORNA NASTAVA 1. radova na vježbama Osnovi elektrotehnike i Provjera znanja vrši se usmenim putem i pomoću 4. pomoću pismenih vježbi. pomoću 8. radova na vježbama. Mašinski materijali pismenih vježbi Provjera znanja vrši se usmenim putem. automatizacija i pismenih vježbi. projektnih 9. elementima radova Provjera znanja vrši se usmenim putem i pomoću 2. radova na vježbama. pomoću 3. pomoću Tehničko crtanje sa mašinskim pismenih vježbi. Mehanika pismenih vježbi. 2. pomoću 7. Termodinamika i termotehnika pismenih vježbi.

Diplomirani mašinski inženjer . Mašinski materijali .4.Škola je obavezna da: .Špecijalista mašinstva (diploma specijalističkih elementima studija -240 ECTS) .U skladu sa zakonom o usmjeravanju djece sa posebnim potrebama (u roku od mjesec dana) škola bi izradila individualni program (nacrt) uzimajući u obzir odluku o usmjerenju.izradi prilagođen program praktičnog obrazovanja s obzirom na poslove i zadatke. 7. NAČIN PRILAGOĐAVANJA PROGRAMA OBRAZOVANJU ODRASLIH . koje utvrdi škola u nacrtu izvođenja obrazovnog programa za odrasle.pismenog ispita iz maternjeg jezika i književnosti.pismenog ispita matematike ili stranog jezika. potrebno je završiti četvrtu godinu obrazovanja sa pozitivnim ocjenama iz svih nastavnih predmeta i položiti stručni ispit.iz nastavnog plana se izostavljaju predmeti fizičko vaspitanje i slobodne aktivnosti. . da: .odraslim ponudi sportske aktivnosti kojima se odrasli mogu dobrovoljno priključiti.Programi stručnog obrazovanja koji su pripremljeni za mlade izvode se i za odrasle u skladu sa polaznim osnovama za prilagođavanje izvođenja obrazovnih programa obrazovanju odraslih tako. .Provjeravanje znanja se izvodi putem ispita.Individualni program omogućava prilagođeno izvođenje kako bi učenici dostigli propisani stručni standard u svim predmetima.Odrasli ne polažu međuispit iz uspješnosti praktičnog obrazovanja. koji time prestaju biti uslov za završetak obrazovanja. . određeni obrazovnim programom. . vježbe. koja je predviđena nastavnim planom obrazovnog programa Mašinski tehničar za energetiku. praktični rad). .Diplomirani profesor mašinstva Tehničko crtanje sa mašinskim 1. PROFIL STRUČNE SPREME NASTAVNIKA I STRUČNIH SARADNIKA Redni Profil stručne spreme nastavnika i stručnih Naziv predmeta broj saradnika . NAČIN PRILAGOĐAVANJA UČENICIMA SA POSEBNIM POTREBAMA .Specijalista mašinstva (diploma specijalističkih studija -240 ECTS) 219 .usmenog ispita iz stručno teorijskog predmeta: Energetska postrojenja i procesi i Mjerenje.Za završetak srednjeg stručnog obrazovanja u četvorogodišnjem trajanju za obrazovni program Mašinski tehničar za energetiku.Diplomirani profesor mašinstva 2. .Za odrasle ne vrijede uslovi za napredovanje koji su određeni u programima nego uslovi.U sljedeći razred prelaze učenici koji su na kraju školske godine pozitivno ocijenjeni iz svih predmeta tog razreda.stručnog rada sa odbranom.Stručni ispit za obrazovni program Mašinski tehničar za energetiku sastoji se iz: . . . . . 5. . 6. realizovali slobodne aktivnosti i ako su obavili profesionalnu praksu. automatizacija i regulacija. pri čemu se uzimaju u obzir načini provjeravanja znanja (usmeno. USLOVI ZA NAPREDOVANJE I ZAVRŠETAK OBRAZOVNOG PROGRAMA . pismeno.Diplomirani mašinski inženjer . . koje obavlja učesnik obrazovanja.

Osnove preduzetništva . Hidraulika i pneumatika 7. alatničar.Specijalista mašinstva (diploma specijalističkih studija -240 ECTS) . Naziv predmeta - Mehanika 4. automatizacija i regulacija 9. Strani jezik II Ekologija i zaštita životne sredine Poslovna komunikacija Organizacija rada i sistem kvaliteta 4. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika Diplomirani mašinski inženjer Diplomirani profesor mašinstva Specijalista mašinstva (diploma specijalističkih studija -240 ECTS) Diplomirani inženjer elektrotehnike Specijalista elektrotehnike (diploma specijalističkih studija -240 ECTS) Diplomirani mašinski inženjer Diplomirani profesor mašinstva Specijalista mašinstva (diploma specijalističkih studija -240 ECTS) Diplomirani mašinski inženjer Diplomirani profesor mašinstva Specijalista mašinstva (diploma specijalističkih studija -240 ECTS) Diplomirani mašinski inženjer Diplomirani profesor mašinstva Specijalista mašinstva (diploma specijalističkih studija -240 ECTS) Diplomirani mašinski inženjer Specijalista mašinstva (diploma specijalističkih studija -240 ECTS) Diplomirani mašinski inženjer Specijalista mašinstva (diploma specijalističkih studija -240 ECTS) 10.Diplomirani ekonomista . Energetska postrojenja i procesi 8. 3. VI stepen iz područja mašinstva i obrade metala (sa stečenim najmanje III stepenom stručne spreme: bravar. mašinbravar ili alatničar). V stepen stručne spreme (bravar. 2. Termodinamika i termotehnika Mjerenje.Diplomirani mašinski inženjer . Tehnologija obrade 6. 220 . mehaničar za održavanje mašina i alatki) . Praktična nastava IZBORNA NASTAVA 1. Osnovi elektrotehnike i elektronike 5.U prvoj i drugoj godini.Profesor stranog jezika i književnosti Diplomirani biolog Diplomirani inženjer pejzažne arhitekture Diplomirani psiholog Diplomirani pedagog Diplomirani sociolog Diplomirani mašinski inženjer Specijalista mašinstva (diploma specijalističkih studija -240 ECTS) 11.Redni broj 3.Za III i IV razred .

3. Energetska postrojenja i procesi 9. 1. 7. 8. automatizacija i regulacija III IV III IV 108 144 72 72 72 72 72 72 72 72 108 144 132 72 66 72 99 221 72 72 72 48 48 72 72 72 56 56 72 72 66 48 44 52 69 36 72 24 24 36 72 16 16 36 72 66 24 22 20 30 6. BROJ ČASOVA PO GODINAMA OBRAZOVANJA I VRSTAMA NASTAVE Broj časova kod kojih Vrsta nastave se odjeljenje dijeli u Redni Ukupno Naziv predmeta Razred grupe broj časova T V P T V P 1.Redni broj Naziv predmeta - 5. Termodinamika i termotehnika Mjerenje. 5. . Energetska efikasnost Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika Diplomirani mašinski inženjer Diplomirani inženjer elektrotehnike Specijalista mašinstva (diploma specijalističkih studija -240 ECTS) Specijalista elektrotehnike (diploma specijalističkih studija -240 ECTS) Diplomirani mašinski inženjer Specijalista mašinstva (diploma specijalističkih studija -240 ECTS) Diplomirani mašinski inženjer Specijalista mašinstva (diploma specijalističkih studija -240 ECTS) 8. Tehničko crtanje sa mašinskim elementima Mašinski materijali Mehanika Osnovi elektrotehnike i elektronike Tehnologija obrade Hidraulika i pneumatika I II I I II I II II II III II III IV 8. OBLIK ORGANIZACIJE IZVOĐENJA OBRAZOVNOG PROGRAMA .Obrazovni program se organizuje i izvodi u školskom obliku. 4. 2. Industrijska proizvodnja 7. Mehatronika 6.

7.Program profesionalne prakse mora biti u korelaciji sa programom stručno teorijskih predmeta i praktične nastave.U dnevniku po danima upisuje sadržaje rada. u skladu sa obrazovnim programom. .Za izradu programa profesionalne prakse i njenu realizaciju zadužena je škola.Učenici I. Praktična nastava IZBORNA NASTAVA II III IV 2. Strani jezik ii I II III IV III IV III IV III IV 58 60 72 72 72 72 72 72 72 66 14 12 T– Teorijska nastava. PROFESIONALNA PRAKSA . koje raspolažu kadrovskim i materijalnim uslovima.O realizaciji programa profesionalne prakse učenik je obavezan da vodi dnevnik profesionalne prakse. Naziv predmeta Osnove preduzetništva Razred Ukupno časova T 66 144 144 180 198 72 72 72 66 72 72 72 72 72 72 72 72 72 72 Vrsta nastave V P Broj časova kod kojih se odjeljenje dijeli u grupe T V P IV I II III IV I 66 144 144 180 198 144 144 180 198 11. V– Vježbe. Ekologija i zaštita životne sredine Poslovna komunikacija Organizacija rada i sistem kvaliteta Mehatronika Industrijska postrojenja Energetska efikasnost 1. 222 . .Redni broj 10. . 4. P– Praktična nastava. mjesto i vrijeme izvođenja) evidentiraju se u posebnim rubrikama u odjeljenskim knjigama. 5. II i III razreda nakon završetka nastavne godine obavljaju profesionalnu praksu u trajanju od 10 dana u skladu sa nastavnim planom. ali je uslov za završetak razreda. 6. .Dnevnik profesionalne prakse potpisuje lice zaduženo za realizaciju programa.Profesionalna praksa se izvodi u radionicama. . .Profesionalna praksa se ne ocjenjuje. . .Podatke o profesionalnoj praksi (ime i prezime. 9. 3.

ali su učenici obavezni da realizuju sadržaje slobodnih aktivnosti.10. SLOBODNE AKTIVNOSTI . učešće na stručnim predavanjima i takmičenjima u poznavanju određenih oblasti. . .Okvirni program slobodnih aktivnosti je sastavni dio godišnjeg plana rada škole. posjeta istorijskim spomenicima. ekološke aktivnosti.Sadržaji po izboru: učešće u raznim sekcijama (sportska. muzejima.Socijalni rad učenika. .Podgorica. a da pomognu njihovu socijalizaciju.Program slobodnih aktivnosti radi škola. prva pomoć. Podgorica. Radulović. literarna. . Centar za stručno obrazovanje. prošire i prodube znanja i kompetencije. pozorišne. polazeći od utvrđenog broja časova u Nastavnom planu (u I. . Srednja stručna škola »Ivan Uskoković«.Obavezni sadržaji vezani za stručnoteorijsko područje: posjete institucijama i preduzećima koja su stručno vezana s obrazovnim programom koji se realizuje. SPISAK UČESNIKA KOJI SU UČESTVOVALI U IZRADI OBRAZOVNOG PROGRAMA . Podgorica. . . . Internet klub i dr). Draganić.Uspješnost na slobodnim aktivnostima se ne ocjenjuje. 11. a u IV 33 časa godišnje).R. Srednja stručna škola „Ivan Uskoković“. .sadržaji vezani za opšteobrazovno područje: dani sporta. Efović.Koncepcija slobodnih aktivnosti zasniva se na tome da doprinesu rasterećenju. II i III razredu po 36 časova. tehnike i nastavne tehnologije. . Prva stručna škola. muzička. Nikšić.V.Slobodne aktivnosti su sastavni dio nastavnog plana i obrazovnog programa. likovna. sajmu knjiga i dr.D. filmske. a sastoji se iz tri cjeline: . . dramska. informatička. saobraćajni propisi. 223 .S.Koprivica. muzičke predstave i likovne izložbe. posjete sajmovima informatike. ali i da upotpune.Program slobodnih aktivnosti je sastavni dio godišnjeg plana rada škole.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful