You are on page 1of 3

Roztoczaski Park Narodowy i Marysieka

To najpikniejszy i najciekawszy skrawek Roztocza rodkowego. Do duy skrawek, bo a 8483 ha, a lasy w nim zajmuj ponad 95%. Dziesi procent Parku jest pod ochron cis, tu najznakomitszym dla mionikw przyrody jest rezerwat Bukowa Gra. Na t gr (80 m) wdrapywaem si kilka razy jako dzieciak, gdy odwiedzaem we Zwierzycu wujka, dumnego urzdnika pastwowego, zawiadowc stacji wskotorwki Zwierzyniec-Bigoraj. Trzeba byo wej na gr, bo po drugiej stronie jest pikne jeziorko lene, woda zawsze ciepa, a wok maa, sympatyczna plaa. Ubiegej jesieni powrciem w te rodzinne strony z on. Jeszcze jedno wchodzenie na wzgrze, ale tym razem nie chodzio o jezioro i kpiel, ale o nasycenie si naturalnym piknem tego miejsca. Co za bogactwo natury! Jak na pkach, jeden nad drugim poukadane s przynajmniej trzy rne ekosystemy. Ciemnoszmaragdowe jody s tu najwiksze w Polsce i chyba w Europie, sigaj 50 m, obwd pnia ok. 5 m. i ok. 20 metrw szeciennych masy drzewnej. Tu rosn take wspaniae, potne buki, podszycie jest bogate w lene kwiecie i wiele gatunkw grzybw, doem zalega prawie mrok, cho wspinaczk robilimy pnym rankiem, tylko gdzieniegdzie promyk soca lizga si po omszaych pniach starodrzewia, jednym sowem prawdziwa witynia przyrody. Park cigle nie jest jeszcze idealnym miejscem rezerwatowym, bo przecinaj go 2 linie kolejowe i 5 odcinkw drg publicznych, a take nieco pl uprawnych, mimo tego bogactwo flory i fauny uderza i zadziwia. Park oficjalnie istnieje of 1974 r., przedtem byo tu 10 maych rezerwatw, one chroniy i udostpniay naukowcom i dzieciarni szkolnej swoje bogactwa. Tradycja ochrony przyrody na Roztoczu sigaj XVI w. Kanclerz Jan Zamoyski, najwspanialszy i najgenialniejszy przedstawiciel rodu, po zaoeniu Zamocia, by nie mie prestiowej konkurecji niedalekiego Szczebrzeszyna, wykupi miasteczko i okolice i wanie tu, oko;o 10 kilometr\w od tego miasta utworzy teren wypoczynkowo-owiecki tzw. zwierzyniec otaczajc cz dawnej puszczy wysokim ogrodzeniwem dugoci 30 km. Zwierzyce byy wtedy w modzie w posiadociach monowadcw gdyie zwyczajowo polowania na jelenie, dziki, wilki, rysie, biki; Zamoyski sprowadzi take dzikie koniki, zwane czsto konikami polskimi, lub tarpanami. Obok zwierzyca wyrs Zwierzyniec, sympatyczna osada turystyczno - ogrodowa, dzi najpikniejsze

miasteczko w centrum Roztocza, ze licznym kocioem na wodzie ufundowanym przez pniejszych Zamoyskich, wasnym browarem, kilkoma eleganckimi i niedrogimi hotelami i restauracjami. Mionicy zwierzt nie omieszkaj odwiedzi tu nagrobek ulubionego pieska Marysieki. Ta pniejsza krlowa Polski, jeszcze jako dziecko przybya do Polski w orszaku Ludwiki Marii Gonzaga, ony dwu krlw polskich Wadysawa IV i Jana Kazimierza. Powstaa moda na francuskie ony i prawie wszystkie panny bez posagu jej otoczenia wyszy za polskich magnatw. Marysiek, czyli Mari Kazimier, polubi Jan Zamoyski Sobiepan, wnuk wielkiego Jana. Ten, w przeciwiestwie do dziadka, by prawdziwym wakoniem, zsyfilizowanym pijakiem i warchoem. Jego do inwentywn rozrywk (w niej chyba uczestniczy ssiad Zamoyskiego, mody Jan Sobieski, drugi m Marysieki) polegajc na podcinaniu mostu. Zaproszona szlachta, wypudrowane i wykrynolinowane szlachcianki (jakby nie byo ,jechay na bal do wielkiego pana!), wjedzajc na podszykowany most wpadali do do rzeki z komi i pojazdem. Zamoyski wyskakiwa z krzakw, przeprasza za niby to naturalny wypadek, ale jego pachoki ju podnosili i doszykowywali most do nastpnego happeningu. Marysieka tu wasnie, we Zwierzycu, chronia si przed oparami alkoholu i cigymi pijackimi awanturami w paacu w Zamociu, std te byo jej bliej, bo tylko w poprzek puszczy, do cudownego obrazu Matki Boskiej Krasnobrodziej, ktrej przypisywaa kilkakrotne swe uzdrowienia. Syfilis odziedziczony od ma kurowaa we Francji. By to czas ogromnego postpu medycyny w tym kraju, syfilis przestano ju traktowa oowiem, ktry nie leczy, lecz dobija ofiary. Tu w Zwierzycu rozkwita jej mio do przyszego krla Polski Jana Sobieskiego. Turysta, ktry ma tylko kilka dni do dyspozycji na Roztoczu, powinien jako baz wypadow wybra Zwierzyniec lub Krasnobrd, bo std najbliej do bogactw naturalnych Roztocza rodkowego. W Krasnobrodzkim Parku Krajobrazowym ciekawe s wierchowiny zbudowane z opok kredowych, rozlege doliny midzy nimi i samotne wzgrza wapienne. Znale tu mona obszerne piaszczyste wydmy, cho w pobliu nie ma morza czy nawet jeziora. Jest tu gra Kamie koo Stanisawowa, na ktrej szczycie s kilkumetrowe skaki o fantazyjnych ksztatach. W drodze midzy Krasnobrodem a Zwierzycem warto zatrzyma si w prywatnym skansenie Guciw.

Szlak rowerowy, zamknity dla pojazdw: Zwierzyniec-FloriankaGrecko Stare jest jedn z najciekawszych tras z malowniczym Czarnym Stawem, izb lena we Floriance i egzotycznymi drzewami na ciece dendrologicznej. S inne ciekawe szlaki, np. partyzancki, szlak szumw; w Parku Krajobrazowym Puszczy Solskiej s warte obejrzenia rezerwaty przyrody jak Czartowe Pole, Szum, Nad Tanwi. Swiat naley do odwanych. Jeszcze jako student KUL-u wybraem si do serca puszczy roztoczaskiej, do Kosobd, by odwiedzi mojego ksidza prefekta z czasw gimnazjalnych, ktry zosta tam proboszczem. Podr motocyklem po bezdroach to ju prawdziwa przygoda sama w sobie. Miejscowo ta, to idealna ilustracja wiata kolorowego, ale zabitego deskami. W owym czasie radia na baterie nie dotary tam jeszcze. Kilka razy do roku proboszcz odczytywa w kalendarzu czas wschodu soca w jego okolicach i nastawia zegar na wiey licznego, zabytkowego, drewnianego kocika. To by oficjalny czas dla caej okolicy. Poniewa proboszcz nie lubi idei przestawiania czasu na zimowy, byo to jedyne chyba miejsce w Polsce, gdzie wszyscy yli w czasie nieprzestawianym. Najpikniejszego borowika w yciu znalazem tam na grobie, na cmentarzu. Automatycznie zerwaem go, ale uwiadomiwszy sobie niestosowno tego czynu, wstawiem spowrotem na miejsce, przepraszajc nieboszczyka za zakcenie jego wiecznego spoczywania. Bdc przed kilkoma laty w Polsce zacignaem jzyka o swym byym prefekcie. Cigle jest w Kosobudach, cigle ustawia zegar na wiey i nie przestawia czasu na zimowy, chocia dzi to ju nie jedyne rdo informacji czasowej dla parafian. Ma prawie sto lat.

(Roztoczaski Park Narodowy, Roztocze, Krlowa Marysieka., Zwierzyniec; Kosobudy, Wadysaw Pomaraski)

Related Interests