Kultura ng Hilagang Amerika

Ang Hilagang Amerika ay isang kontinente sa hilagang hemisperyo ng Daigdig at halos na nasa kanlurang hemisperyo. Napapaligiran ito ng Karagatang Artiko sa hilaga, Hilagang Karagatang Atlantiko sa silangan, Dagat Caribbean sa timog-silangan, at Hilagang Karagatang Pasipiko sa timog at kanluran. Nasa 24,500,000 km² (9,460,000 sq mi) ang sakop nito, o nasa 4.8% ng ibabaw na bahagi ng planeta. Noong Hulyo 2002, tinatayang mahigit sa 514,600,000 ang populasyon nito. Ang Hilagang Amerika ang ikatlo sa pinakamalaking kontinente ayon sa sakop, pagkatapos ng Asya at Aprika, at ika-apat na pinakamalaki ayon sa populasyon, pagkatapos ng Asya, Aprika at Europa. Sa Araling ito malalaman mo ang mga sumusunod: • Sining at Panitikan ng mga bansa sa Hilagang Amerika • Uri ng Pamahalaan sa Hilagang Amerika • Relihiyon at mga paniniwala ng mga bansa sa Hilagang Amerika

Mga Wika sa mga bansa sa Hilagang Amerika

Pagkatapos mong mapag-aralan ang araling ito, inaasahang magagawa mo ang mga sumusunod: • Mailahad ang kultura ng Hilagang Amerika. • Masuri ang mga paraan at uri ng pamamahala mayroon ang mga bansa sa Hilagang Amerika.

Haitian Spanish. Micmac. Carib. Mam. Kekchi.• Maipaliwanag ang mga paniniwala ng mga bansa sa Hilagang Amerika ayon sa kanilang relihiyon. Ojibwa. Lenca. • Masabi ang mga kaalaman tungkol sa mag Sining at Panitikan ng mga bansa sa Hilagag Amerika. Kekchi French. Mohawk. Cakchiquel. Araling 1: Mga Wika sa Hilagang Amerika Bansa the Bahamas Barbados Belize Canada Costa Rica Cuba Dominica Dominican Republic El Salvador Greenland Grenada Guatemala Haiti Honduras Wika English English English. Bribri. French. Assiniboin. Carib English. English . Spanish. Blackfot Spanish. Cree. Danish English Spanish. Yucatec. Naskapi. Cabecar Spanish English Spanish Spanish Inupik. Quiché. Chipewyan. Inupik.

Navajo. the United States Papao. Yupik. Chocktaw. Papiamentu. Hawaiian. Sioux. Apache. Yakima. Mixtec. Tarasco. Mazahua. katulad ni Frank Davey. at pagpuri ng kasaligutgutan o . English Spanish. Tzeltal. Chinantec. na ang pagtuon sa tema ay nakapagpapabawas sa pagpapahalaga. Huastec. Winnebago. Otomi. Mixe. of America Zuñi. Mayo. Zoque. Keresan. Araling 2: Sining at Panitikan sa Hilagang Amerika • Ang pagsusuri ng panitikang Kanadyano o panitikang Kanadyense (Ingles: Canadian literature) ay nakatuon sa mga temang nasyonalistiko o pagkamakabansa at rehiyonal. Mazahua. Shoshone. Zapotec. Ipinakikipagtalo ng mga manunuring laban sa ganitong pagsusuri o kritisismong pangtema o tematiko ng panitikang Kanadyano. Tarahumara. Mazatec. Cuna Mexico the Netherlands Antilles Nicaragua Panama English. Creek. Comache. Inupik. Guaymi. Miskito. Ojibwa. Towa. paghanga. Nahuatl. Tarasco. Cherokee. Tzeltal. Tzotzil. English English English • Karamihan sa mga ginagamit na wika ng mga bansa sa Hilagang America ay Ingles at Espanyol lalong-lalo na sa mga lungsod ng Estados Unidos. Chontal Dutch. Arapaho at marami pang iba. Miskito Spanish. Pima. Chol. Hopi. Blackfoot.Jamaica English Spanish. Yucatec. Spanish. Puerto Rico Saint Lucia Trinidad and Tobago Spanish. Totonac.

Kaya't ang tradisyong pampanitikan nito ay nag-uumpisa bilang nakakawing sa mas malawak na tradisyon ng panitikang Ingles. Pagkalipas ng "Announcement of Implementation of Policy of Multiculturalism within Bilingual Framework" o Pagpapahayag ng Pagpapatupad ng Patakaran ng Multikulturalismo sa loob ng Balangkas na Bilingguwal ni Punong Ministrong Trudeaunoong 1971. Malakas na naimpluwensiyahan ng imigrasyong pandaigdig ang panitikan ng bansa. partikular na sa loob ng kamakailang mga dekada. Bagaman ang panitikang Kanadyano. dahan-dahang naging tahanan ang Kanada para sa mas sari-saring populasyon ng mga mambabasa at mga manunulat. Malawak ang mga impluho sa mga Kanadyanong manunulat. isang serye ng mga kolonyang Britaniko ang Amerika sa silanganing dalampasigan ng pangkasalukuyang panahong Estados Unidos. Orihinal na Britaniko at Pranses ang nangingibabaw na kalinangan o kultura ng Kanada. pati na aborihinal. nakagawa ang mga manunulat na Kanadyano ng samu't saring mga anyo. kapwa sa heograpiko at pangkasaysayan. katulad ng panitikan ng bawat estadong bansa o nasyon. • Ang Panitikang Amerikano ay ang naisulat o gawang pampanitikang nagawa sa pook ng Estados Unidos at Amerikang Kolonyal. tingnan ang Panulaan ng Estados Unidos at Teatro sa Estados Unidos. Sa Ingles. . Sa kapanahunan ng maagang kasaysayan nito.kasalimuutan (kompleksidad) ng literaturang nagawa sa isang bansa. mula sa katawagan dito sa Ingles na Canadian literature. at nakalilikha ng kakintalan o impresyong nakaharap o nakabagay ito sa sosyolohikal na aspeto. Para sa mas espesipikong mga pagtalakas sa panulaan at teatro. palansak o kolektibong tinatawag o dinadaglat na CanLit o Canlit ang panitikang Kanadyano. ay naimpluwensiyahan ng sarili nitong konteksto o diwang sosyopulitikal. Subalit ang natatanging mga katangiang Amerikano at ang lawak ng produksyon nito ang karaniwang nakapagsasanhi upang ituring ito bilang isang nakahiwalay na daan at tradisyon.

• Ang posisyong ng Punong ministro. Nagtala rin si Edward Winslow sa kanyang talaarawan ng hinggil sa unang mga taon pagkalipas ng pagdating ng Mayflower. 1620–47. May isang aklat-talaan o talaarawan isinulat si John Winthrop na tumalakay sa pundasyong relihiyoso ng Kolonya ng Dalampasigan ng Masatsusets. Aralin 3: Uri ng Pamahalaan saHilagang Amerika • Ang Kanada ay nasa uri ng monarkiyang konstitusyunal na ang pinuno ng estado ay si Reyna Elizabeth II. Daniel Coxe. George Percy.. may-akda ng talaarawang nalathala bilang Kasaysayan ng Taniman sa Plymouth. William Strachey. and the Summer Isles (1624). Thomas Ashe. na nanggagaling sa nagungunang partido pulitikal na kayang makakuha ng tiwala sa karamihan ng Bahay ng mga Pangkaraniwan. at John Lawson. Virginia ... Kasama sa iba pang mga manunulat na naimpluwensiyahan ng relihiyon sinaIncrease Mather at William Bradford. at parlyamentaryong demokrasya na may sistemang federal ng pamahalaang parlyamentaryo at may matibay na tradisyong demokratiko. Kabilang sa ganitong mga uri ng manunulat sina Daniel Denton. May ibang katulad nina Roger Williams at Nathaniel Ward na mas mabalasik na tumalakay sa paghihiwalay ng estado at ng simbahan. Naging paksa din ng maagang mga pagsusulat ang mga alitang pampananampalataya na naging nagbigay ng dahilan sa pagkakaroon ng maliliit na mga pamayanan sa Amerika. New England. Gabriel Thomas. (1608) at The General Historie of Virginia.Ilan sa pinakamaagang mga anyo ng panitikang Amerikano ay mga pampleto o mga sulating pumupuri sa benepisyo ng mga kolonya kapwa sa madlang Europeo at kolonista. William Penn. Ang Punong ministro at ang kanilang Gabinete ay pormal na itinatalaga ng Gubernador Heneral (na tagapagpanggap ng . Maituturing si Kapitan John Smith bilang unang may-akdang Amerikano dahil sa kanyang mga gawang: A True Relation of .. ay ang pinuno ng pamahalaan ng Kanada.

at kadalasan ay sa Bahay ng mga PangKaraniwan. Subalit. ay ay pinipili ng Punong ministro at pormal na itinatalaga ng Gubernador Heneral. Ang parlyamentaryong federal ay binubuo ng Reyna at ng dalawang bahay: ang mga nahalal na Bahay ng mga Pangaraniwan at ng naitalagang Senado. Ang Partido Luntian ng Canada at ang iba pang maliliit na partido ay kasalukuyang walang tagapagpanggap sa Parlyamento. Ang mga kasapi ng Senado. Partido Liberal ng Canada. at lahat sila ay manunumpa sa sa pribadong konseho ng Reyna para sa Canada. 2006. at ang Bloc Québécois. • Binubuo ng limampung estado ang Amerika na may limitadong awtonomiya at kung saan ang batas federal ang nananaig sa batas ng estado. na ang mga puwesto ay itinalaga sa baseng rehiyonal. ay nagsisilbing Punong ministro simula noong Pebrero 6. Ang Punong ministro ay may malawak ng kapangyarihang pulitikal. at magiging Ministro ng Korona. Sa pangkalahatan. ang mga . at ng konbensyon. dapat magkaroon ng bagong halalan sa loob ng limang taon ng huling pangkalahatang halalan. lalong lalo na sa pagtatalaga ng mga opisyal ng pamahalaan at ng paglilingkod sibil. ang pangkalahatang halalan ay pinapatawag ng Gubernador Heneral kung kailan ito ipapayo ng Punong ministro. at si Stephen Harper. ang Gubernador Heneral ay irerespeto ang mga napili ng Punong ministro. Ang gabinete ay nakasanayang kunin sa mga kasapi ng partido kung saan galing ang Punong ministro kahit saan sa lehislatura. kapag ang Punong ministro ay pumili ng gabinete. ang kapangyarihang Ehekutibo ay pinaiiral ng Punong ministro at ng Gabite. Partido Bagong Demokratiko. 2005. SiMichaëlle Jean ay nagsilbing Gubernador Heneral simula noong Setyembre 25.Canada sa monarkiya). Ang apat na pangunahing partido pulitikal sa Canada ay ang Partido Konserbatibo ng Canada. at maglilingkod hanggang sa edad na 75. Dahil walang minimum na termino para sa parlyamento. Ang kasalukuyang pamahalaan ay binubuo ng partido konserbatibo ng Canada. pinuno ng Partido Konserbatibo. Bawat kasapi ng Bahay ng mga Pankaraniwan ay inihahalal sa simpleng paramihan ng boto sa distritong elektoral.

Binubuo ng tatlong sangay ang pamahalaang pederal: ang ehekutibo (pinamumunuan ng Pangulo). at ang hudikatura (pinamumunuan ng Korte Suprema). kagamitang pampubliko at mga kawang-gawang institusyon. na nahihirang sa botong popular sa limampung estado. Kinokopya ng modelong tripartite na ito ng pamahalaan sa antas ng estado sa pangkalahatan. industrya. mga bangko. at may limitadong alituntuning lokal. Nahahalal ang pangulo sa isang mandato ng apat na taon ng Electoral College. Sa mga usaping gaya ng pagpapatakbo ng negosyo. edukasyon. Tinatakda ng Pangulo ang mga huwes ng Korte Suprema at may pahintulot ng Senado sa pagkakaroon ng hindi limitadong termino. mga regulasyong may kinalaman sa pag-aari. May iba't ibang anyo ang mga lokal na pamahalaan.usapin sa loob ng hangganan ng mga estado ay saklaw ng kani-kanilang mga pamahalaang estado. Sa mga nakalipas na taon. at kagamitang pampubliko. Pinamamayanihan ang pamahalaang pederal at pang-estado ang dalawang pangunahing partidong pampolitika. Nabibilang dito ang panloobang komunikasyon. Nahahalal naman ang mga miyembro ng Konggreso sa mandato ng 2 taon sa Kamara ng mga Kinatawan at ng 6 taon sa Senado. ang lehislatura (ang Kongreso). ang kodigong kriminal ng estado. Pumapailalim angDistrito ng Kolumbiya sa hurisdiksyon ng Kongreso ng Estados Unidos. Ang saligang batas ng iba't ibang estado ay may pagkakaiba sa ilang detalye ngunit kapwa sumusunod sa iisang huwarang tulad ng sa Saligang Batas pederal. at pagsulong urban. umako ng mas malawak na responsibilidad ang pamahalaang federal sa mga bagay-bagay gaya ng kalusugan. at mga kondisyon ng pagtatrabaho sa loob ng estado. negosyo. transportasyon. ang saligang batas ng bawat estado ay kadalasang mas detalyado at klaro kaysa sa Saligang Batas federal. ang mgaRepublikano (Republicans) at ang . pabahay. kapakanan. kabilang dito ang pahayag sa karapatang pantao at ang plano ng pagbubuo ng gobyerno.

nagpapasa ng pambansang badget at mga kasunduang panlabas. ngunit sa sistema ng politika ng bansa.mga Demokrata (Democrats). Ang konstitusyon ay nagtatatag ng tatlong antas ng pamahalaan: ang unyong pederal. demokratiko at republikano batay sa sistemang presidensyal ayon sa konstitusyon ng 1917. binubuo ito ng Senado at ang Kapulungan ng mga Kinatawan. Ang mga kandidato ng mga partido menor at independiente ay bihirang nahahalal. ang mga pamahalaan ng estado. • Ang Nagkakaisang Estado ng Mehiko ay isang pederasyon na ang pamahalaan ay kinakatawan. na gumagawa ng mga batas pederal. at ang mga pamahalaan ng mga bayan. Mahirap tukuyin ang kategoryang kinabibilangan ng dalawang partidong ito. nagpapataw ng buwis. Sa kabuuan. mailalarawan ang Partido Republikano bilang center-right at ang Partido Demokrata naman ay center-left. Mayroong ding ibang maliliit na partido. Ang lahat ng opisyal nang tatlong antas ay inihahalan ng mga botante sa pamamagitan ng paramihan ng boto. ngunit hindi sila nakakapanghikayat ng kasindaming tagasuporta. pati na rin sa plataporma ng oposisyon. nangingibabaw ang tulad ng sa right wing ng mga demokrasya sa Europa ang kulturang pampolitika sa Estados Unidos at madalas na nakikitungo sa iba't ibang usapin. Ang pamahalaang pederal ay hinirang ng Kapangyarihan ng Unyon.[26] . at kung nahalal man ay sa lokal o estado lamang. at nagpapatibay ng mga diplomatikong tipanan. nagdedeklara ng digmaan. representasyong proporsyunal o ang pagtatatalaga ng sa iba ng mga hala na opisyal. Sa kulturang pampolitika ng Estados Unidos. Ang mga patakaran at ideolohiya ng kasalukuyang Pangulo ng Estados Unidos ang may malaking ginagampanan sa patakbo ng kanyang partido. ang tatlong magkakahiwalay na sangay ng pamahalaan ay: Legislatura: ang batasan ng Mehiko ay nahahati sa dalawang kapulungan. nananaig ang mga "hakot partido" sa mga koalisyon.

Ang iba pang institusyon ng hudikatura ay ang hukumang elektoral. unitaryo at mga hukumang pandistrito. na binubuo ng labing isang hukom na itinalaga ng Pangulo na pinagtibay ng Senado. .[27] Panghukuman: Ang Kataastaasang Hukuman ng Katarungan. ay ang nagpapaliwanag ng mga batas at naghahatol sa mga kasong pampederal. hukumang pangunibersidad.Tagapagpaganap: ang Pangulo ng Nagkakaisang Estado ng Mehiko. at pati ang [[[commander-in-chief]] ng sandatahang lakas ng Mehiko. Nagtatalaga din ang Pangulo ng Mehiko ng mga Gabinete at iba pang mga opisyal. at ang Lupon ng mga Hukumang Pederal. at may kapangyarihang mag-veto ng mga panukalang batas. ay ang pinuno ng estado at pamahalaan. Ang pangulo ay responsable sa pagpapairal at pagpapatupad ng mga batas.

Master your semester with Scribd & The New York Times

Special offer for students: Only $4.99/month.

Master your semester with Scribd & The New York Times

Cancel anytime.