KULIAH 2 VPM 2010 Objektif: Di akhir kuliah ini pelajar dapat mengenali struktur sel dan menyenaraikan komponen

-komponen dalam sel. SEL: KOMPONEN-KOMPONEN SEL Sel ialah satu unit kehidupan. Semua benda hidup samada jenis haiwan atau tumbuhan dibina oleh sel. Sel-sel ini berkumpul dan bergabung dengan adanya bahan antara sel diantaranya untuk membina tisu seperti otot, tulang rawan dan saraf. Dalam keadaan tertentu beberapa tisu bergabung dan membina organ seperti kelenjar, pembuluh darah, kulit dal lain-lain. Terdapat dua jenis sel asas iaitu Prokariot dan Eukariot. Sel Prokariot adalah kecil i.e. organisma satu sel (e.g. bakteria). Sel Eukariot terdapat terutamanya sebagai komponen dalam organisma multiselular. eg. sel haiwan dan tumbuhan. Sel-sel dalam badan berasal dari progenitor atau stem cells dan menjadi khusus untuk satu atau lebih fungsi seperti untuk pengecutan, pengaliran rangsangan, perembesan, penyerapan atau perlindungan. Proses pemghasilan sel-sel khusus ini dipanggil pembezaan sel (cell differentiation). Struktur sel Setiap sel yang tipikal terdiri daripada dua bahagian, iaitu nukleus dan sitoplasma. Nukleus merupakan komponen pusat pada sel dan terpisah dari sitoplasma oleh sampul nukleus. Sitoplasma adalah bahagian sel yang mengelilingi nukleus. Ia dibendungi oleh membran plasma. Sitoplasma dibentuk oleh 3 komponen utama, iaitu organel, rangkuman dan sitosol atau matriks sitoplasma. 1. Organel dua jenis, iaitu organel bermembran dan organel tak bermembran. Organel bermembran ialah struktur-struktur subsel yang mempunyai sistem membrannya tersendiri. Organel ini merupakan komponen tetap pada sel dan mengandungi enzim yang memainkan peranan dalam aktiviti metabolisma. Contoh: alat Golgi, retikulum endoplasma, mitokondria dan lisosom. Organel tak bermembran ialah komponen sitoplasma yang mempunyai struktur dan fungsi yang berlainan daripada organel bermembran dan rangkuman. Ia tidak mempunyai sistem membrannya yang tersendiri dan tidak ikut serta secara langsung dalam aktiviti metabolisma sel. Contoh: mikrotubul, filamen sitoplasma, mikrofilamen dan setriol.

VPM 2010/Kuliah 2/sel komponen

1

Membran plasma penting keraan ia mengawal bahan-bahan yang masuk dan keluar sel. sintesis glikogen (sel hepar) ii. Organel bermembran i. sintesis protein (sel pankreas. Membran plasma ialah selaput yang membendungi sel dan memisahkan sel dengan persekitaran luar. Retikulum endoplasma RE kasar atau bergranul RE licin atau tak bergranul RE kasar kerana terdapat unit-unit ribosom pada permukaan external membrannya. RE licin tidak mempunyai ribosom pada permukaannya. manakala lapisan tengan adalah fosfolipid. sel plasma) ii. membran plasma terdiri dari tiga lapisan: protein. Fungsi RE kasar berperanan dalam proses-proses: i. protein. Matriks sitoplasma atau sitosol Matriks sitoplasma merupakan bahan amorfus (tiada bentuk) yang membenami organel dan rangkuman sel. berbagai-bagai jenis protein. pendetoksinan dadah (sel hepar) iv. Alat Golgi VPM 2010/Kuliah 2/sel komponen 2 . protein dan karbohidrat. 3. kontraksi dan pengenduran sel otot (fungsi retikulum sarcoplasma) iii. Membran plasma. protein. Contoh: pigmen dalam melanosit.2. penempatannya dalam sel adalah untuk sementara dan biasanya terdiri daripada himpunan pigmen. RE licin banyak terdapat dalam sel-sel hepar dan kelenjar adrenal. protein dalam sel plasma. Ribosom adalah zarah yang berasal daripada nukleolus dan dibina oleh asid ribonukleik dan protein. Ia memberikan sifat basofilik kepada sitoplasma. sintesis lipid (sel usus. nutrien dan garam logam. lipid dalam sel lemak dan karbohidrat dalam sel hepar. Tidak seperti organel. Rangkuman Rangkuman ialah struktur-struktur sitoplasma yang boleh didapati sama ada dalam bentuk bermembran atau tidak. sel hepar) RE licin berperanan dalam proses: i. Dibawah mikroskopik electron. fosfolipid. karbohidrat atau lipid. Ia dibentuk oleh bahan-bahan seperti enzim. Ia dibina oleh bahan-bahan seperti lipid. sintesis steroid (sel kelenjar adrenal) ii. Lapisan yang paling luar dan lapisan yang paling dalam adalah protein.

Ia merupakan organ pernafasan kepada sel. asid D-amino oksidase. iaitu permukaan cekung dan permukaan cembung. Mempunyai ciri khas iaitu boleh mengecut. Mitokondrion Berbentuk sfera atau lurus. Terdapat enzim didalamnya. sampul/membran nukleus ii. kromatin iii. Peroksisom Organel bermembran. Terlibat dalam proses metabolisma sel. ii. nukleoplasma VPM 2010/Kuliah 2/sel komponen 3 . Lisosom Lisosom adalah struktur-struktur kecil. filamen aktin dan miosin. Ia merupakan organel sitoplasma yang mengandungi berbagai-bagai jenis enzim hidrolisis. osteoklas. Dihujung sak-sak ini terdapat vesikel. Boleh dikelaskan kepeda lisosom primer dan lisosom sekunder. Terletak berdekatan dengan nukleus. Banyak terdapat dalam sel otot eg. Organel tidak bermembran i. berbentuk sfera dan bermembran. iv.. Fungsinya: i. Dari segi morfologi. v. Semua sel mempunyai nukleus kecuali platelet dan RBC. Mikrotubul Struktur panjang dan lurus yang dibentuk oleh protein. nukleus terdiri daripada: i. Sentriol Struktur pendek yang mempunyai bentuk seperti selinder. Filamen sitoplasma Struktur halus dan panjang didalam sitoplasma. iii.sebagai tapak bungkusan kepada pembentukan granul-granul yang menghasilkan glikoprotein atau lipoprotein iii. Kaya dengan enzim spt. Terdapat sel yang mempunyai dua nukleus seperti sel otot jantung dan multinukleus seperti sel otot rangka. Alat Gogi mempunyai dua permukaan. Nukleus Nukleus merupakan organel yang penting sekali kepada sel. nukleolus iv.Alat Golgi adalah struktur yang dibina oleh beberapa sak panjang yang kelihatan tersusun secara berperingkat.sintesis polisakarida ii. Lazimnya terdapat secara berpasangan. saiz diantara mitokondria dan lisosom.

Kromatin Gelungan bebenang daripada asid deoksiribonukleik (DNA) dan protein asas (histon). Merupakan komponen yang mengandungi bahanbahan seperti protein. Nukleoplasma Bahan amorfus nukleus.Sampul nukleus Merupakan struktur yang dibina oleh dua lapisan unit membran. lapisan membran dalamnya didapati berterusan dengan lapisan membran luar. Di dalam nukleus. Pemindahan diantara bahan-bahan nukleus dengan sitoplasma berlaku melalui liang ini. Ia merupakan tapak untuk sistesis asid ribonukleik ribososm (rRNA) dan asid ribonukleik pemindah (t-RNA). Liang ini direntasi oleh satu diafragma nipis yang dibentuk oleh protein. VPM 2010/Kuliah 2/sel komponen 4 . Keadaan ini menyebabkan terbentuknya beberapa liang nukleus. Dibeberapa kawasan disepanjang sampul ini. metabolit dan ion. Nukleolus Struktur yang berbentuk sfera. Satu nukleus boleh mengandungi lebih dari satu nukleolus. granul-granul kromatin kelihatan lebih padat di bahagian berdekatan dengan membran nukleus dan juga disekitar nukleus. tidak bermembran dan kaya dengan RNA dan protein asas.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful