You are on page 1of 51

GENEL KABUL GÖRMÜŞ MUHASEBENİN TEMEL KAVRAMLARI 1Sosyal Sorumluluk Kavramı 2Kişilik Kavramı 3İşletmenin Sürekliliği Kavramı 4Parayla

Ölçülme Kavramı 5Maliyet Esası Kavramı 6Tarafsızlık ve Belgelendirme 7Tutarlılık ( Devamlılık) , Muhasebe Politikalarında sık sık değişiklik yapmamak 8Tam Açıklama 9İhtiyatlılık 10- Önemlilik 11- Özün önceliği Kavramı 1SOSYAL SORUMLULUK

Muhasebe işlevini yerine getirme konusundaki sorumluluğu belirtmektedir. Muhasebenin organizasyonunda, muhasebe uygulamalarının yürütülmesinde ve mali tabloların düzenlenmesi ve sunulmasında belli kişi ve grupların değil tüm toplumun çıkarlarının gözetilmesi ve dolayısıyla bilgi üretilmesinde gerçeğe uygun , tarafsız ve dürüst kavranılması gereğini ifade eder. 2KİŞİLİK KAVRAMI

İşletmenin ayrı bir kişiliğe sahip olduğunu ve o işletmenin muhasebe işlemlerinin bu kişilik adına yürütülmesi gerektiğini öngörür. 3İŞLETMENİN SÜREKLİLİĞİ KAVRAMI

İşletmenin faaliyetlerini bir süreye bağlı olmaksızın sürdüreceğini ifade eder. işletme sahiplerinin yada hissedarlarının yaşam süreleriyle bağlı değildir. işletmenin sürekliliği kavramı maliyet esasının temelini oluşturur. 4DÖNEMSELLİK KAVRAMI

İşletmenin sürekliliği kavramı uyarınca sınırsız kabul edilen ömrünün, belli dönemlere bölünmesi ve her dönemin faaliyet sonuçlarının diğer dönemlerden bağımsız olarak saptanmasıdır. gelir ve giderlerin tahakkuk esasına göre muhasebeleştirilmesi, hasılat gelir ve karlarının aynı döneme ait , maliyet, gider ve zararlarla karşılaştırılması bu kavram gereğidir. 5PARAYLA ÖLÇÜLME KAVRAMI

Parayla ölçülebilen, iktisadi olan ve işlemlerin muhasebeye ortak bir ölçü olarak, para birimi ile yansıtılmasını ifade eder. muhasebe işlemleri ulusal para birimlerine göre yapılır. 6MALİYET ESASI KAVRAMI

Para mevcudu, alacaklar ve maliyetinin belirlenmesi mümkün veya uygun olmayan diğer kalemler hariç, işletme tarafından edinilen varlık ve hizmetlerin muhasebeleştirilmesinde, bunların elde edilme maliyetlerinin esas alınması gereğini ifade eder. 7TARAFSIZLIK VE BELGELENDİRME KAVRAMI

Muhasebe kayıtlarının gerçek durumu yansıtan ve usulüne uygun olarak düzenlenmiş, objektif belgelere dayandırılması ve muhasebe kayıtlarına esas alınacak yöntemlerin seçilmesinde tarafsız ve önyargısız davranılması gereğini ifade eder. 8TUTARLILIK KAVRAMI

Muhasebe uygulamaları için seçilen muhasebe politikalarının bir birini izleyen dönemlerde değiştirilmeden uygulanması gereğini ifade eder. işletmenin mali durumunun , faaliyet sonuçlarının ve bunlara ilişkin yorumların karşılaştırılabilir olması, bu kavramın amacını oluşturur. tutarlılık kavramı benzer olay ve işlemlerde kayıt düzenleriyle değerleme ölçülerinin değişmezliğini ve mali tablolarda , birim ve içerik yönünden tekdüzeni öngörür. geçerli nedenin bulunduğu durumlarda işletmeler uyguladıkları muhasebe politikalarını değiştirebilirler. ancak bu değişiklikleri ve bunların parasal etkilerini mali tabloların dipnotlarında açıklanması zorunludur. 9TAM AÇIKLAMA KAVRAMI

Mali tablolardan ve bu tablolardan yararlanacak kişi ve kuruluşların doğru karar vermelerine yardımcı olacak ölçüde , yeterli , açık ve anlaşılır olmasını ifade eder. mali tablolarda finansal bilgilerin tam olarak açıklanması yanında , mali tabloların kalemleri kapsamında yer almayan ancak alınacak kararları etkileyebilecek , gerçekleşmesi muhtemel olaylara da yer verilmesi , bu kavram gereğidir.

1

10- İHTİYATLILIK KAVRAMI Muhasebe olaylarında temkinli davranılması ve işletmenin karşılaşabileceği risklerin göz önüne alınması gereğini ifade eder. bu kavramın sonucu olarak, işletmeler muhtemel giderleri ve zararları için karşılık ayırırlar. muhtemel gelir ve karları için ise gerçekleşme dönemlerine kadar herhangi bir muhasebe işlemi yapmazlar. ancak bu kavramın gizli yedekler veya gereğinden fazla karşılıklar ayrılmasına gerekçe oluşturmaz. 11- ÖNEMLİLİK KAVRAMI Bir hesap kalemi veya bir olayın nispi ağırlık ve değerinin , mali tablolara dayanılarak yapılacak değerlemeler veya alınacak kararların etkileyebilecek düzeyde olmasını ifade eder. önemli hesap kalemleri , finansal olaylar ve diğer hususların mali tablolarda yer alması zorunludur. 12-ÖZÜN ÖNCELİĞİ KAVRAMI:İşlemlerin muhasebeye yansıtılmasında ve onlara ilişkin değerlendirmelerin yapılmasında , birimlerden çok özlerinin esas alınması gereğini ifade eder. genel olarak işletmelerin birimleri ve özleri paralel olmakla birlikte bazı durumlarda farklılıklar ortaya çıkabilir. bu takdirde özün biçime önceliği esastır.

MUHASEBE POLİTİKALARININ AÇIKLANMASI 1234567Mali tablolar işletmenin sürekliliği, tutarlılık ve dönemsellik kavramlarına dayanılarak hazırlanmış ise bunların açıklanması istenmez ancak bunlardan birinin eksik olması halinde mali tabloların dipnotlarında nedenleri ile birlikte açıklanmalıdır. İhtiyatlılık, özün önceliği ve önemlilik kavramları muhasebe politikaları anlaşılır ve kısa olarak açıklanmalıdır. Mali tabloların içerdiği bütün muhasebe politikaları anlaşılır ve kısa olmalıdır. Kullanılan muhasebe politikalarıyla ilgili açıklamalar mali tablolarla bütünlük oluşturur. Politikalara ilişkin açıklamalar yönetim tarafından muhasebe departmanına toplu olarak verilmelidir. Bilanço ve gelir tablosundaki hatalar muhasebe politikalarının açıklanması ve dipnotlarda belirtilmesi suretiyle düzeltilmiş olmaz, düzeltme ancak muhasebe kayıt ve tekniğine uygun olarak yapılır ve mali tablolara yansıtılır. Mali tablolar dönemler itibariyle karşılaştırılabilir nitelikte olmalıdır. Mali politikalarda, cari dönem veya gelecekte dönemlerde önemli etki yaratan veya yaratabilecek bir değişiklik yapılmış ise durum nedenleri ile birlikte açıklanmalı ve bunun mali tablolara olan etkileri gösterilmelidir.

2

GENEL KABUL GÖRMÜŞ MUHASEBE (MALİ TABLOLAR) İLKELERİ Mali tablolar ilkeleri , temel mali tabloların düzenlenmesinde işletmeler tarafından uygulanacak kuralları ifade eder. Mali tablolar 1- bilanço 2- gelir tablosu 3- Şatışların maliyeti tablosu 4- Fon akım tablosu 5- Nakit akım tablosu 6- Kar dağıtım tablosu 7- Öz kaynaklar değişim tablosu MALİ TABLOLARIN AMAÇLARI 1- Yatırımcılar, kredi verenler ve diğer ilgililer için karar almada yararlı bilgiler sağlamak. 2- Gelecekteki nakit akımlarını değerlendirmede yararlı bilgiler sağlamak, 3- Varlıklar, kaynaklar ve bunlardaki değişiklikler ile işletme faaliyet sonuçları hakkında bilgi sağlamak. MALİ TABLOLARDAKİ BİLGİLERİN ÖZELLİKLERİ Mali tabloların anlaşılabilir, güvenilir, karşılaştırılabilir olması, zamanında düzenlenmesi gerekir. MALİ TABLOLARIN DÜZENLENME İLKELERİ 1- Gelir tablosu ilkeleri 2- Bilanço ilkeleri a- Varlıklara ilişkin ilkeler b- Yabancı kaynaklara ilişkin ilkeler c- Özkaynaklara ilişkin ilkeler.

GELİR TABLOSU İLKELERİ Gelir tablosu ilkelerinin amacı; satışların, gelirlerin, satışların maliyetinin , giderlerin, kar ve zararlara ait hesapların ve belli dönemlere ait işletme faaliyeti sonuçlarının sınıflandırılmış ve gerçeğe uygun olarak gösterilmesini sağlamaktır. 1gerçekleşmemiş satışlar, gelir ve karlar; gerçekleşmiş gibi veya gerçekleşenler gerçek tutarından fazla veya az gösterilmemelidir 2belli bir dönemin satışları için gelirleri bunları elde etmek için yapılan satışların maliyeti ve giderleri ile karşılaştırılmalıdır. 3Maddi ve maddi olmayan duran varlıklar ile özel tükenmeye tabi varlıklar için uygun amortisman ve tükenme payı ayrılmalıdır. 4Maliyetler; maddi duran varlıklar, stoklar, onarım ve bakım ve diğer gider grupları arasında uygun bir şekilde dağıtılmalıdır. Bunlardan direkt olanları doğrudan doğruya, birden fazla faaliyeti ilgilendirenleri zaman ve kullanma faktör dikkate alınarak tahakkuk ettirilip, dağıtılmalıdır. 5Arızi ve olağanüstü niteliğe sahip kar ve zararlar meydana geldikleri dönemde tahakkuk ettirilmeli, fakat normal faaliyet sonuçlarından ayrı olarak gösterilmelidir. 6Bütün kar ve zararlardan, önceki dönemlerin mali tablolarından düzeltme yapılmasını gerektirecek büyüklük ve niteliktekiler dışında kalanlar, dönemin gelir tablosunda gösterilmelidir. 7Karşılıklar, işletmenin karını keyfi bir şekilde azaltmak veya bir döneme ait karı diğer döneme aktarmak amacıyla kullanılmamalıdır. 8Dönem sonuçlarının tespiti ile ilgili olarak uygulama gelen değerleme esasları ve maliyet yöntemlerinde bir değişiklik yapıldığı takdirde, bu değişikliğin etkileri açıkça belirtilmelidir. 9Bilanço tarihinde var olan ve sonucu belirsiz bir veya birkaç olayın gelecekte ortaya çıkıp çıkmamasına bağlı durumları ifade eden, şarta bağlı olaylardan kaynaklanan, makul bir şekilde gerçeğe yakın olarak tahmin edilebilen gider ve zararlar, tahakkuk ettirilerek gelir tablosuna yansıtılır. BİLANÇO İLKELERİ: Bu ilkelerin amacı: sermaye koyan veya sonradan kendilerine ait karı işletmede bırakan sahip ve hissedarlar ile alacaklıların işletmeye sağladıkları kaynaklar ve bunlarla elde edilen varlıkların muhasebe kayıt hesap ve tablolarında anlamlı bir şekilde tespit edilmesi ve gösterilmesi yoluyla belli bir tarihte işletmenin mali durumunu açıklıkla ve ilgililer için gerçeğe uygun olarak yansıtılmalıdır. VARLIKLARI İLİŞKİN İLKELER: 1İşletmenin bir yıl veya normal faaliyet dönemi içinde paraya dönüşebilecek varlıkları, bilançoda dönen varlıklar grubu içinde gösterilir. 2İşletmenin bir yıl veya normal faaliyet dönemi içinde paraya dönüşemeyen hizmetlerin bir hesap döneminden daha uzun süre yararlanılan uzun vadeli varlıkları, bilançoda duran varlıklar grubu içinde gösterilir. 3Bilançoda varlıkları, bilanço tarihteki gerçeğe uygun değerleriyle gösterebilmek için varlıklardaki değer düşüklüklerini göstererek karşılıkların ayrılması zorunludur.

3

4Gelecek dönemlere ait olarak önceden ödenen giderler ile cari dönemde tahakkuk eden ancak, gelecek dönemlerde tahsil edilecek olan gelirler kayıt ve tespit edilmeli ve bilançoda ayrıca gösterilmelidir. 5Dönen ve duran varlıklar grubunda yer alan alacak senetlerini bilanço tarihindeki gerçeğe uygun değeri ile gösterebilmek için reeskont işlemleri yapılmalıdır. 6Bilançoda duran varlıklar grubunda yer alan maddi duran varlıklar ile maddi olmayan duran varlıkların maliyetini çeşitli dönem maliyetlerine yüklemek amacıyla her dönem ayrılan amortismanların birikmiş tutarları ayrıca bilançoda gösterilmelidir. 7Duran varlıklar grubu içinde yer alan özel tükenmeye tabi varlıkların maliyetini çeşitli dönem maliyetlerine yüklemek amacıyla her dönem ayrılan tükenme paylarının birikmiş tutarları ayrıca bilançoda gösterilmelidir. 8Bilançonun dönen ve duran varlıklar gruplarında yer alan alacaklar, menkul kıymetler bağlı menkul kıymetler ve diğer ilgili hesaplardan ve yükümlülüklerden işletmenin sermaye ve yönetim bakımından ilişkili bulunduğu ortaklara personele iştiraklere ve bağlı ortaklıklara ait olan tutarlarının ayrı gösterilmesi temel ilkedir. 9Tutarları kesinlikle saptanamayan alacaklar için herhangi bir tahakkuk işlemi yapılmaz. Bu tür alacaklar bilanço dipnot veya eklerinde açıkça belirtilmelidir. 10- Verilen rehin, ipotek ve bilanço kapsamında yer almayan diğer teminatların özellikleri ve kapsamları bilanço dipnot veya eklerinde açıkça belirtilmelidir. YABANCI KAYNAKLARA İLİŞKİN İLKELER 1işletmenin bir yıl veya normal faaliyet dönemi içinde vadesi gelen borçları bilançoda kısa vadeli yabancı kaynaklar grubu içinde gösterilir. 2İşletmenin bir yıl veya normal faaliyet dönemi içinde vadesi gelmemiş borçları bilançoda uzun vadeli yabancı kaynaklar grubu içinde gösterilir. 3Tutarları kesinlikle saptanamayanları veya durumları tartışmalı olanları da içermek üzere işletmenin bilinen ve tutarları uygun olarak tahmin edilebilen bütün yanancı kaynakları kayıt ve tespit edilmeli ve bilançoda gösterilmelidir. 4Gelecek dönemlere ait olarak önceden tahsil edilen hasılat ile cari dönemde tahakkuk eden ancak gelecek dönemlerde ödenecek olan giderler kayıt ve tespit edilmeli ve bilançoda ayrıca gösterilmelidir. 5Kısa ve uzun vadeli yabancı kaynaklar grubunda yer alan borç senetlerini bilanço tarihindeki gerçeğe uygun değerleri ile gösterebilmek için reeskont işlemi yapılmalıdır. 6Bilançonun kısa ve uzun vadeli yabancı kaynaklar gruplarında yer alan borçlar alınan avanslar ve diğer ilgili hesaplardan işletmenin sermaye ve yönetim bakımından ilgili bulunduğu ortaklara personele iştiraklere ve bağlı ortaklıklara ait olan tutarlarının ayrı gösterilmesi temel ilkedir. ÖZKAYNAKLARA İLİŞKİN İLKELER 1işletme sahip veya ortaklarının sahip ve ortak sıfatıyla işletme varlıkları üzerindeki hakları özkaynaklar grubunu oluşturur. 2İşletmenin ödenmiş sermayesi bilançonun kapsamı içinde tek bir kalem olarak gösterilir. 3İşletmenin hissedarları tarafından yatırılan sermayenin devam ettirilmesi gerekir. 4Özkaynakların bilançoda net olarak gösterilmesi için geçmiş yıllar zararları ile dönem zararı özkaynaklar grubunda indirim kalemleri olarak yer alır. 5Özkaynaklar ödenmiş sermaye, sermaye yedekleri, kar yedekleri, geçmiş yıl karları (zararları) ve dönem net karı (zararı) ndan oluşur. MUHASEBE STANDARTLARI Türkiye Muhasebe ve Denetim standartları Kurulu tarafından son olarak 2001 yılında 19 muhasebe standardı yayınlanmıştır. 1FİNANSAL TABLOLARIN SUNULUŞ STANDARDI: bu standart mali tabloların sunuluşu esaslarını gerek işletmenin bir önceki döneme ait tabloları, gerekse diğer işletmelerin finansal tablolarıyla karşılaştırmaya olanak verecek biçimde belirler. Bu amaca ulaşabilmek için standart finansal tabloların sunuluşu ile ilgili genel ilkeleri finansal tabloların biçimi ve içeriği ile ilgili kuralları kapsar. YÜKSEK ENFLASYON DÖNEMLERİNDE FİNANSAL RAPORLAMA STANDARTI a- Bu standart yüksek enflasyon ortamında, temel finansal tabloların (konsolide olanlar dahil) düzenleme esaslarını içerir. b- Yüksek enflasyonlu dönemlerde faaliyet sonuçları dönem sonundaki liranın satınalma gücüne göre düzeltilmesi sağlanır. c- Düzeltme işlemi muhasebe kayıtları dışında raporlar aracılığıyla yapılır. NAKİT AKIŞ TABLOLARI STANDARTI

2-

3-

Bu standartın amacı belirli muhasebe dönemlerinde işletmelerin nakit ve nakde eşdeğer varlıklarında meydana gelen değişiklikleri “ işletme faaliyetleri” , “ yatırım faaliyetleri” Ve “finansman faaliyetleri” itibariyle sınıflandırarak nakit akış tablosunda nasıl sunulacağını açıklamaktır. 4- SATIŞLAR VE DİĞER OLAĞAN GELİRLER STANDARTI Bu standartın amacı olağan işlemler ve olaylar sonucu elde edilen gelirler ve karların muhasebeleştirilme yöntemlerini belirlemektir. 5KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLAR STANDARTI

4

Bu standart bir şirketler topluluğuna dahil ana ortaklık ile bağlı ortaklıkların ve kontrol gücüne sahip olunan iştiraklerin ve diğer ortaklıkların varlık , borç , sermaye, gelir ve giderlerinin tek bir ortaklık şeklinde gösterilerek topluluğun finansal durumu ve faaliyet sonuçları hakkında gerçeğe uygun ve güvenilir bilgi verilmesini sağlamak amacıyla hazırlanmıştır. 6- İŞTİRAKLERDEKİ YATIRIMLARIN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ STANDARTI Bu standartın konusu işletmelerdeki iştiraklerdeki yatırımların muhasebeleştirilmesidir. 7- YATIRIMLARIN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ STANDARTI Bu standart yatırımların muhasebeleştirilmesi ve bu konuyla ilgili yapılması gerekli açıklamalara ilişkindir. MADDİ , MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR İLE ÖZEL TÜKENMEYE TABİ VARLIKLAR STANDARDI: Bu standartın amacı işletmelerin toplam varlıklar içerisinde genellikle önemli bir yer tutan ve bu nedenle finansal durumun belirlenmesinde büyük öneme sahip olan maddi, maddi olmayan duran varlıklar ile özel tükenmeye tabi varlıkların muhasebeleştirilmesi yöntemlerini belirlemektir. 89AMORTİSMAN MUHASEBESİ STANDARTI

Bu standart amortisman muhasebesini ele almakta ve tüm amortismana tabi varlıklara ilişin temel amortisman esaslarını kapsamaktadır. 10- DÖNEM NET KARI VEYA ZARARI TEMEL HATALAR VE MUHASEBE POLİTİKALARINDA DEĞİŞİKLİKLER STANDARTI Bu standartın amacı bütün işletmelerin tutarlı bir biçimde gelir tablosu düzenlemeleri için gelir tablosundaki bazı kalemlerin sınıflandırılması, açıklanması ve muhasebeleştirilmesi esasları esaslarını belirlemektir. 11- FİNANSAL BİLGİLERİN BÖLÜMLERİNE GÖRE RAPORLANMASI STANDARTI Finansal bilgilerin bölümlere göre raporlanmasının amacı, işletmenin faaliyette bulunuğu farklı endüstri kollarında ve coğrafi bölgelerdeki oransal büyüklükleri, kar dağılımları ve büyüme eğilimleri ile ilgili hususlarda bilgi verecek finansal tabloları kullananların, bölümlere ayrılmış bir işletmenin tümü hakkında daha doğru yargıya varabilmelerini sağlamaktadır. 12- KUR DEĞİŞİM ETKİLERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ STANDARTI Bir işletmede yabancı paraya dayalı faaliyetler iki şekilde yapılabilir. Bu faaliyetler yurt içindeki yabancı paraya dayalı işlemler ile yurt dışındaki faaliyetleri içerir. Yabancı paraya dayalı faaliyetleri ilgili işletmenin finansal tablolarında göstermek için hem yabancı paraya dayalı işlemler hem de yabancı işletmelerin finansal tabloları işletmenin raporlama para birimine çevrilir. Yabancı para birimi ile yabancı paraya dayalı işlemlerin ve yabancı ülkedeki faaliyetler ile ilgili işlemlerin muhasebeleştirilmesindeki temel konu hangi kurun esas alınacağı ve kur değişim etkilerinin finansal tablolara nasıl yansıtılacağıdır. 13- STOKLAR STANDARTI Bu standartın amacı tarihi maliyet sistemi içinde stoklara ilişkin muhaseb işlemlerini açıklamaktır. Bu standart stok maliyetlerinin net gerçekleşebilir değere indirgemeyi de içererek nasıl saptanacağını ve gidere dönüştürüleceğini açıklar. 14- BORÇLANMA MALİYETLERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ STANDARTI Bu standartın amacı borçlanma maliyetlerinin muhasebeleştirilmesine ilişkin uygulamaların açıklanmasıdır. Bu standart genel olarak borçlanma maliyetlerinin gerçekleştiği anda gider olarak muhasebeleştirmesini gerektirir. Ancak standart alternatif bir uygulama olarak özellikli bir varlığın satın alınması, inşası veya üretimi ile doğudan ilgisi bulanan borçlanma maliyetlerini aktifleştirilmesine izin vermektedir. 15- ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME MALİYETLERİ STANDARTI Bu standart araştırma ve geliştirme maliyetlerinin finansal tabloların düzenlenmesinde ve sunulmasında ne zaman aktif olarak ve na zaman gider olarak raporlanacağı konusundaki esasları belirler. 16-BANKA VE BENZERİ FİNANSAL KURULUŞLARIN FİNANSAL TABLOLARININ KAMUYA AÇIKLANMASI Bankalar ve benzeri finansal kuruluşların düzenleyecekleri finansal tabloların hazırlanmasına ve bu tablolarda ve eklerinde yer alacak bilgilerin sunulmasına ilişkin esasların belirmesidir. 17-KİRALAMA İŞLEMLERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ bu stantardın amacı finansal ve faaliyet kiralamalarında kiracı ve kiralayan açısından uygulanacak muhasebe politikalarının ve raporlama esaslarının açıklanmasıdır.

5

bağımsız . DENETİMİN UNSURLARI 1-Denetim bir süreçtir. 2-İktisadi faaliyet ve olaylara ilişkin iddialar. amacına ve sunucuna göre arklılık gösterir. işletmenin iktisadi faaliyetleri ile ilgili mali iddialarıdır.Muhasebenin temel kavramları. bilgi sistemini ve muhasebe kayıt ortamı ile mali tablolarda. DENETİMİN TANIMI Denetim. KOŞULLU BORÇLAR VE KOŞULLU AKTİFLER bu standartın amacı karşılıklar. çıkar ilişkisinde bulunan kişilere ve devlete hesap verme yükümlülüklerini yerine getirmelerini sağlamak amacıyla kayıt ve belge düzeni getirilmiş. yöneticiler. Denetim sonuçları işletme yönetimi tarafından açıklanan bilgilerin önceden belirlenmiş kriterlere denetimle saptanmış olan uygunluk derecesi demektir. vergi mevzuatı(vergi denetimi için). belirli dönemlerde faaliyetlerle ilgili sonuçların ilgili kişilere ve devlete raporlanması zorunlu tutulmuştur. Başlangıç ve sonuç arasındaki faaliyetler belirli bir plan dahilinde yapılır. Ekonomik faaliyetler ve olayla ile bunlara ilişkin bilgiler arasındaki bağlantıyı örgütün bilgi sistemi ve muhasebe süreci sağlar. 6-Tarafsızca kanıt toplamak ve kanıtları değerlendirmek. Mali tablolar. koşullu borçlar ve koşullu aktiflere özgü tahakkuk ve ölçme esaslarını belirlemek ve finansal tablo kullanıcılarının bu kalemlerin özelliklerini. kredi verenler. Denetçi kanıtları toplarken tarafsız olmak zorundadır. SPK mevzuatı olabilir. önyargısız. iç raporlarda ve vergi beyannamelerinde yer alan bilgileri kapsar. DENETİMİN TURLERİ A-DENETİMİN KONUSUNA VE AMACINA GÖRE DENETİM TÜRLERİ 1-Mali tablolar denetimi(finansal tablolar denetimi) 6 . 19-KARŞILIKLAR. zamanlamasını ve tutarını anlamalarına olanak sağlayacak ölçüde yeterli bilgilerin finansal tabloların dipnot ve eklerinde açıklanmasını sağlamaktır. 7-Sonuçları Bildirme: Denetçi işletme yönetimi tarafından ileri sürülen iddiaların geçerliliğini ve güvenilirliğini inceleyerek bunları onaylar ya da reddeder. sayıştay mevzuatı(kamu denetimi için) . Kanıtların türleri ve kanıtların değerlenmesi için kullanılacak kriterler denetimin amacına göre farklı olabilir.Denetçide bu mali tabloların doğruluğunu araştırır. Raporun türü ve kapsamı denetimin niteliğine. potansiyel yatırımcılar.Devlet + kamu (SPK gibi) 5-Uygunluk derecesi: Yönetim tarafından ileri sürülen iddia ve bildirimlerin saptanmış ölçütlere ne derecede uyum içinde bulunduğunu belirleyen ölçüdür. ortak olmak isteyenler. Ortaklar . Denetimin Konusu: ekonomik faaliyetle ve olaylara ilişkin bilgilerdir. Bilgi Kullanıcıları: Denetçinin elde ettiği bulguların bilgi kullanıcılarına iletilmesi ifade eder. 4-İlgi duyan taraflar: işletme sahip ve ortakları. 3-önceden saptanmış ölçütler: Bu ölçütler Genel Kabul görmüş muhasebe ilkeleri. Bu nedenle denetimin konusu. kamu kurumları.18. işletme yöneticileri işletmeye kredi verenler.: Denetimin amaçlarına ulaşabilmesi için ulaşılabilen her türlü bilgi kanıt niteliğindedir. Faaliyet sonuçlarının işletmelerle çıkar ilişkisinde bulunan kişiler ve devlet adına araştırılması yasalarla zorunlu hale getirilmiştir.YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM SÖZLEŞMESİ Bu standartın amacı yıllara yaygın inşaat ve onarım sözleşmelerine ilişkin gelir ve maliyetlerle ilgili muhasebe uygulamasının açıklanmasıdır. profesyonel ve uzman bir kişi olarak davranmak zorundadır. İktisadi faaliyet ve olaylarla ilgili iddiaların önceden saptanmış ölçütlere uygunluk derecesini araştırmak ve sonuçları ilgi duyanlara bildirmek amacıyla tarafsızca kanıt toplayan ve bu kanıtları değerleyen sistematik bir süreçtir. diğer karar alıcılardır. Kurumların ve işletmelerin hukuk düzenine uygun faaliyette bulunup bulunmadıklarını belirlemek.

Mali tablolar denetimi Bağımsız denetçiler ile kamu denetçileri tarafından yapılır. FİNANSAL TABLOLARIN DENETİMİNDE YÖNETİMİN SORUMLULUĞU: 7 . bu raporların kredisini arttırmaktır. İlkeleri İlgili bağıt veya sözleşmeler Kullanma Ortaklar. genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine uygunluğu açısından yapılır.G. muhasebeci ve kilit noktadaki görevliler kastedilmektedir.K. Yönetim kurulu işletmede çalışan kişilerden oluşuyorsa direkt ilişki sözkonusu olmakta yönetim kurulunun işletme dışından kişilerden oluşması durumunda bir aracının kullanılması sözkonusu olmaktadır. resmi kurumlar ve devlet Bağıtlarla veya sözleşmelerle ilgili taraflar Yönetim. Denetçinin esas sorumluluğu hata ve hilelerin ortaya çıkarılması değildir denetçinin sorumluluğu mesleki standartlara uygun bir inceleme yapmak ve bulgularını raporlamaktır. Denetçinin işlevi finansal tabloların güvenilirliğini pekiştirip açıklamak. Denetçinin bağımsızlığının kuvvetlendirilmesi işletme içinde kurulacak denetim komitelerinin kurulmasıyla gerçekleştirilir. finansal tabloların bir bütün olarak finansal durumu.ortaklar Ortaklar yönetimin sorumluluklarını yerine getirip getirmediklerini saptamak için denetlenmiş finansal tablolara başvururlar. Denetçi ile yönetim kurulu arasındaki ilişkiler yönetim kurulunun oluş şekline bağlıdır. Bu açıdan denetçinin birinci derecede sorumluluğu ortaklara karşıdır. Yönetim tarafından hazırlanmış bütçeler veya diğer başarı ölçütleri 1- MALİ (FİNANSAL ) TABLOLARIN DENETİMİ Finansal tabloların genel amaçlı denetimi. Finansal tabloların denetiminde denetçinin ilişkide bulunacağı gruplar: 1-yönetim İşletmede çalışan memurlar. kredi verenler.2-Uygunluk denetimi(usul denetimi) 3-faaliyet denetimi(performans denetimi) Denetim türü Finansal tablolar denetim Uygunluk denetimi Faaliyet denetimi Bağlı bulunan ölçüt G. Bu denetimin konusu ortaklara veya vergi dairelerine verilen mali tablolardır. 3-yönetim kurulu Yönetim kurulu işletme faaliyetlerinin ortakların çıkarları doğrultusunda yürütülmesinden sorumludur. Finansal tabloların denetimi ise muhasebe sürecini gözden geçirerek kritik bir gözle incelemek ve finansal tabloların dürüstlüğü hakkında bir yargıya ulaşmaktır. 2. FİNANSAL TABLOLARIN DENETİMİNDE BAĞIMSIZ DENETÇİNİN SORUMLULUKLARI: Finansal Tabloların bağımsız bir denetçi tarafından denetlenmesinin amacı. Mali tabloların denetiminde temel alınacak ölçütler genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri ile vergi kaynaklarındaki düzenlemelerden oluşur.M. Denetçi ulaştığı sonuçları denetim raporunda bildirir. faaliyet sonuçlarını ve finansal durumdaki değişmeleri genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri ışığında bağımsız ve dürüst bir biçimde ortaya koymak ve belirli bir yargıya ulaşmaktır. Denetim anlaşmasının yerine getirilmesi sırasında denetçi ile işletme içinde çalışmayan ortaklar arasında doğrudan bir temas olmaz. Denetim raporu denetlenen şirketin yayınladığı yıllık faaliyet raporu kapsamında ortaklara ve diğer ilgi duyanlara dağıtılmak üzere müşteri işletmeye veya yönetim kuruluna verilir. Muhasebe ve denetim ilişkisi: Muhasebe bir ekonomik birime(işletmeye) etki yapan olayların ve işlemlerin saptanmasını esas alır.

İç kontrol sisteminin gözden geçirilmesi çalışmaları iç denetimin uygunluk yönünü oluşturur. örneğin muhasebe yönetmeliğine uygun kayıt yapılıp yapılmadığının belirlenmesi veya kanun koyucunun çıkardığı yasalara uyulup uyulmadığının araştırılmasıdır. Denetçi ise sadece fininsal bilgileri gözden geçirmektedir. İç denetim örgüt faaliyetlerinin yönetim politikalarına . İÇ DENETİM: örgüte hizmet etmek amacıyla örgütün faaliyetlerini incelemek ve değerlemek içn örgüt içinde kurulmuş bağımsız bir değerleme fonksiyonudur. Finansal tabloların hazırlanması ile ilgili sorumluluk ise işletme yönetimine aittir. sadece veri olarak kabul eder. faaliyet denetimi işletmenin. İç denetçi iç kontrol sistemini gözden geçirerek örgütün amaçlarına ve hedeflerine ekonomik ve verimli bir şekilde ulaşıp ulaşamayacağı konusunda iç kontrol sisteminin yeterli güveni verim vermediğini belirler. kapsamına ve denetimi yapan birimlere göre sınıflandırılabilir. İç denetimden daha geniş bir denetimdir. İç denetim çalışmaları finansal denetimi. Genel anlamda işletme dışındaki uzman kişilerce yapılır. hem de finansal nitelikte olmayan işlemler girmektedir. Ayrıca kamu ve özel sektördeki işletmeleri denetleyen veya bağlı bulunduğu kurum ve kuruluşun işlem ve hesaplarını denetleyen kamu kurum ve kuruluşlarına bağlık denetim kurulları bulunmaktadır. Yönetim ortaklara ve kredi verenlere karşı doğrudan sorumludur. KAMU DENETİMİ: Kamu denetimi . standartlardan sapmaların olup olmadığı ve sonuçlarının analiz edilip edilmediği ve gerekli tedbirlerin alınıp alınmadığı konularını araştırır. iç kontrol sisteminin etkinliğini değerlediği için aynı zamanda iç kontrol aracıdır. verimlilik standartlarının belirlenip belirlenmediği . Denetçi koyulan kuralları değiştiremez. her türlü denetçi tarafından yapılabilirse de genellikle iç denetçi veya kamu denetçileri tarafından yapıldığı gözlenir. Faaliyet denetimi. Yapılan çalışmaların bu yönü faaliyet denetimini oluşturur. başka bir ifadeyle iç denetim finansal nitelikteki olayları incelerken. işletmelerin sosyal sigorta bildiriminin doğruluğu ücret işlemleri ve ilgili belgelerin sosyal sigorta mevzuatına uygunluğunun SSK denetçileri tarafından araştırılması ile belirlenir.Denetçinin sorumluluğu yayınlanmış finansal tabloların dürüstlüğü hakkında bir yargıya varmak ve bunu açıklamaktır. 8 . kamu ve özel sektör işletmelerinde iç denetçiler tarafından ayrıca kamu kuruluşlarında kamu denetçileri tarafından yürütülür. İç denetim örgüt kaynaklarının verimli kullanılıp kullanılmadığı . Örneğin. Sayıştay denetçileri tarafından kamu kurum ve kuruluşlarının mali işlemlerinin ilgili mevzuata uygunluğunun araştırılması da uygunluk denetimi kapsamına girer. işletme politikaları vb. bu nedenle işletmenin saptanmış amaçlarına ulaşıp ulaşmadığını ölçmeye çalışır. İç denetimin kapsamına hem finansal nitelikteki işlemler.KAMU DENETİMİ 3-BAĞIMSIZ DENETİM olmak üzere üçe ayrılır. Kamu denetim kurumları: Devlet Denetleme Kurulu.  işletmenin amaçlarına ne derece yaklaştığını  yöneticilerin performansının derecesini inceler Denetimin sonunda faaliyetlerde etkinlik ve verimliliğin artırılmasına ilişkin önerilerde bulunulur.) uygunluğunun incelenmesidir. Bu denetimde kriter SSK mevzuatıdır. Uygunluk denetimi örgüt denetçileri ve örgüt dışındaki denetçiler tarafından da yapılabilir. faaliyet denetimi. 3FAALİYET DENETİMİ(performans denetimi) Bir örgütün faaliyetlerinin verimliliği ve etkinliğini değerlemek amacıyla bu faaliyetlerle ilişkili usul ve yöntemlerin uygulanışının gözden geçirilmesini kapsar. Hata ve yolsuzlukların bulunması ve önlenmesi finansal tabloların kapsamına girer. Bu bilgileri yaratan veya hazırlayan taraf denetçi değildir. uygunluk denetimini ve faaliyet denetimini kapsamaktadır. planlarına ve programlarına ve yasalara uygunluğunu ölçerek. Finansal denetim yönü mali tabloların doğruluğunun araştırılmasından çok mali tablolara temel oluşturan muhasebe bilgilerinin doğruluk ve güvenilirliğini araştırmak ve bu bilgileri elde etmek için kullanılan kayıt ortamını ve raporlama sistemini gözden geçirmektir. belirlenen standartların örgüt personelince anlaşılıp anlaşılmadığı .  örgüt yapısını  iç kontrol sistemini  iş akışlarını  yönetim başarısını saptamaya yönelik incelemelerdir. Sayıştay ve Başbakanlık yüksek Denetleme kuruludur. 2- UYGUNLUK DENETİMİ İşletme içinde(yetkili bir üst makam) veya dışında saptanmış olan kurallara (ana sözleşme . denetim amaçlarına. VERGİ DENETİMİ dendiğinde uygunluk denetiminden bahsedildiği anlaşılmalıdır. Faaliyet denetimini yapmaya yetkili olanlar: -kamu ve özel sektörlerde iç denetçiler -kamu kuruluşlarında kamu denetçileri B-DENETÇİNİN STATÜSÜNE GÖRE DENETİM TÜRLERİ 1-İÇ DENETİM 2.

İŞLETME YÖNETİMİNİN VE BAĞIMSIZ DENETÇİNİN SORUMLULUKLARI Mali tabloların hazırlanmasından. onun. Ancak. bu niteliklerini kazandıkları hesap dönemi başından itibaren sürekli denetime ( Sermaye Piyasasındaki Bağımsız Dış Denetleme Hakkında Yönetmelik uyarınca her yıl yapılacak denetime ) tabidirler 1Aracılık faaliyetlerine münhasır olmak üzere bankalar. Kanun maddelerinde yer alan sorumluluklar tüm meslek mensuplarını ilgilendiren genel hükümlerdir. bu yardım yönetimin sorumluluğunun ortadan kaldırmaz. Denetçinin sorumluluğu. Kanunda bağımsız denetimle ilgili hükümler olmadığı için bağımsız denetim yetkisi tanınan meslek mensuplarına bağımsız denetime özgü bir sorumluluk getirilmemiştir. SPK düzenlemeleri çerçevesinde hazırlanması ve kamuya açıklanması zorunlu olan yıllık mali tabloların tümünün denetimidir ve her yıl yapılması zorunludur. Sermaye piyasası mevzuatına göre.357. genel kabul görüş muhasebe ilkelerine (GKGMİ) uygun olarak mali durumun. varlıkları ve borçları yönetimin doğrudan bilgisi ve kontrolü altındadır. Bu ortaklık ve kuruluşlara Sermaye Piyasası Kurulu düzenlemeleri çerçevesinde hazırlanması ve kamuya açıklanması zorunlu olan mali tabloların tümü. Denetçilerin bağımsızlığına ilişkin hükümler ise. Yalnızca denetçi bir kişi ise. faaliyet sonuçlarının ve nakit akımının açıkça sunulması sorumluluğu işletme yönetimine aittir. kurla başvuruları üzerine verilen menkul kıymetlerin halka arzı iznine ortaklık genel kuruları veya yetkili organların birleşme. Bu koşullara uygun olan ve okur yazar olan kişilerin TTK’na göre denetçi seçilmesi mümkündür. BAĞIMSIZ DENETİME TABİ OLAN KURULUŞLAR Türk Ticaret Kanunun. Maddesinde mesleğin konusunu oluşturan işler sayılmıştır. Maddelerinde sayılan görevleri yerine öğretilebilecek düzeyde mesleki eğitime ve yetkinliğe sahip olmasına ilişkin olarak kanunda hiçbir hüküm bulunmamaktadır. mali tablolar hakkında bildirdiği görüşle ilgilidir. iletme yönetimi sorumludur. denetçinin mali tablolarının doğruluğunu garanti etmediğini ve raporunun bir garanti belgesi olmadığını ifade eder. Sürekli denetim. Özel denetim ise. aşağıdaki ortaklık ve kuruluşlar. Ayrıca denetçilerin. Bu hükümlerle meslek mensuplarına bazı yükümlülükler ve yasaklar 9 . denetçi seçildikleri şirkette yönetim kurulu üyeliğine seçilemeyecekleri ve şirketin memuru olamayacaklarına ilişkin memuru olamayacaklarına ilişkin hükümlerdir. ödenmiş sermayeleri tutarı 5 milyar TL ve daha fazla olanlar. 12. serbest muhasebeci mali müşavirlik ve yeminli mali müşavirliğe ait çalışma usul ve esaslarının bir yönetmelikle düzenleneceğini ifade etmiştir. eşi veya üçüncü dereceye kadar kan ve sıhri hısımları olmaması koşulu getirilmiştir. 3Yatırım fonları. denetimle ilgili herhangi bir hüküm de bulunmamaktadır. a) Kayıtlı sermaye sistemini kabul etmiş olup. Ancak. devir veya tasfiye kararlarına dayanak teşkil edecek mali tablolarının sermaye piyasası mevzuatı uyarınca bağımsız denetleme kuruluşu tarafından denetlenmesidir. 2Aracı kurumlar. SPK tebliğleri uyarınca özel denetim yaptırma zorunluluğu bulunan ortaklık ve yardımcı kuruluşların.BAĞIMSIZ DENETİM: Serbest meslek sahibi olarak kendi adına çalışan veya bir denetim şirketinin ortağı olan kişiler tarafından işletmelerin mali tabloların GKGMİ ne uygunluk derecesini belirlemek amacıyla yapılan denetim çalışmasıdır. Denetçi. 4Hisse senetleri menkul kıymet borsalarında işlem gören anonim ortaklıklar. kanun kimlerin bağımsız denetime tabi olması gerektiğini belirtmediği için. 3568 sayılı Kanunun 2. birden çok denetçi varsa. Bununla birlikte kanun. Aksi halde görüşüne güvenen ve zarar gören kişilere karşı denetçi sorumlu olacaktır. SPK ya göre bağımsız denetim ise ortaklıkların ve yardımcı kuruluşların hesap ve işlemlerinin bağımsız denetleme kuruluşlarınca denetleme ilke esas ve standartlarına göre incelenmesi ve mali tabloların 2499 sayılı kanun çerçevesinde gerçeği yansıtıp yansıtmadığının tespiti ve rapora bağlanmasıdır. Denetçilerin mevcut olmaması anonim şirket için fesih nedeni sayılmaktadır. Sınırlı Denetim . denetçi denetimi gerektiği şekilde yaptığını mahkemeye kanıtlamak zorunda kalacaktır. İşletmenin işlemleri. Denetçinin bu hususlardaki bilgisi denetimden elde ettikleriyle sınırlıdır. altışar aylık ara bilanço ve gelir tablolarının denetimidir. denetim prosedürlerini planlamada. anonim şirketlerde denetçi veya denetim kurulu seçilmesini zorunlu tutmaktadır. Mali tabloların mevzuat hükümlerine GKGMİ ne GKGDS na uygun yapıldığını Tasdik yetkisi ise YMM lere verilmiştir. çıkarılmış sermayeleri tutarı 2 milyar TL ve daha fazla olanlar b) Kayıtlı sermaye dışında olup. Bu nedenle mali tabloların. Kanunda. İşletme yönetimi sağlam muhasebe politikaları kabul etmekten ve muhasebe bilgilerini elde edecek iç kontrol sistemini kurmaktan ve işletmekten sorumludur. 3568 sayılı Kanun sadece muhasebeci mali müşavirlere ve yeminli mali müşavirlere denetim yetkisi vermiştir. Denetçi mali tabloların veya bunların taslaklarının biçim veya içeriğine ilişkin önerilerde bulunabilir. denetçilerin TTK nun 353. denetçilerin yarısından bir fazlasının Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olması gerektiği belirtilmiştir. 5Hisse senetleri halka arz edilmiş olan ve arz edilmiş sayılan ortaklıklardan. sermaye piyasası mevzuatındaki hükümlere tabi olmayan anonim şirketler için TTK hükümlerinin uygulanmasına devam edilmektedir. Maddede tanımlanan tasdik işlemi dışında kalan diğer işlerin tanımı ve açıklaması yapılmadığı gibi. mali tablolarının işletmenin mali durumunu. yönetim kurulu üyelerinin usul ve füruundan biri. sürekli denetim kapsamındadır. faaliyet sonuçlarını ve nakit akımını açıkça gösterdiğine ilişkin görüş bildirirse ve mali tabloların yayınlanmasından sonraki olaylardan mali tabloların gerçeği yansıtmadığı anlaşılırsa. yürütmede ve sonuçlarını değerlendirmede mesleğin gerektirdiği dikkat ve özeni göstermeli ve mali tablolardaki önemli yanlışlıkları makul süre ve maliyet sınırları içinde bulacak şekilde denetimi planlanmalıdır. SPK bağımsız denetim çalışmalarını denetimin konusuna göre SÜREKLİ DENETİM . Ancak. “ makul sürede ve maliyetle “ kavramı. Denetçi. Ancak. Bu yetki SMMM ve YMM lere verilmiştir. SINIRLI DENETİM ve ÖZEL DENETİM olmak üzere üçe ayırmıştır.

meslekleriyle ilgili işbirliği yapamazlar Odalara üye olmayanlar mesleki faaliyette bulunamazlar Meslek mensupları ve bunların yanlarında çalışanlar. üç etkenle belirlenen faiz ve komisyonu müşterisine yüklenecektir. mali tablolardaki bilgiler. denetçi bu ilkeleri bilmek zorundadır. işleri dolayısıyla öğrendikleri bilgi ve sırları ifşa edemezler Suç oluşturan hallerin yetkili mercilere duyurulması zorunludur Meslek mensupları iş elde etmek için reklam sayılabilecek faaliyetlerde bulunamazlar Meslek mensupları Unvanlarıyla hizmet akdi ile çalışamazlar: ticari faaliyette bulunamazlar. Bu sürecin sonunda mali tablolar ve işletme yöneticileri için muhasebe raporları düzenlenir. incelenecek kalemler ive testlerin zamanının belirleme ve denetim sonuçlarını değerleme denetçinin başlıca sorunlarıdır. Çıkar çatışması mali tabloların kullanıcıları arasında da olabilir. Diğer nedenler 1-Çıkar Çatışması: Mali tabloların kullanıcıları ile mali tabloların hazırlanmasından sorumlu şirket yöneticileri arasında gerçek veya olası bir çıkar çatışması olabilir. mali tabloların kalitesini değerlemeleri.getirilmiş bu yükümlülüklere ve yasaklara uyulmaması halinde disiplin cezaları. Banka işletmeye aynı oranla kredi verme yerine hazine bonosuna yatırım yapabilir. Denetimde muhasebe verileri. bu konuda bir çok örnek verilebilir. Denetimin risksiz yatırıma ve işletme riskine hiçbir etkisi yoktur. Denetim. 2Banka müşterisinin işletme riski. örneklem büyüklüğünü. mali tablolardaki bilgilerin yanlış. mali tabloların kalitesi hakkında görüş bildiren bağımsız ve muhasebe mesleğinde uzman olan denetçiye güveneceklerdir. Bu yükümlülük ve yasaklar şunlardır : Meslek mensupları. mali tablolarda gerçek durumundan daha iyi göstermek suretiyle borsada şirketin hisse senedi fiyatının gerçek değerinin üstüne çıkmasını sağlayabilr. bilgi riskini oluşturan koşullar. 10 . Genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri. denetim kanıtlarını toplamada ve değerlemede de uzman olmalıdır. para ve hapis cezaları öngörülmüştür. açıklanan muhasebe bilgilerinin doğruluğuna ilişkin kuşkuları gidermek amacıyla şirket yönetimiyle çıkar ilişkisi içinde olmayan ve görüş bildirmede her kullanıcı grubunun ihtiyaçlarını eşit olarak göz önünde bulunduran. MALİ TABLOLARIN DENETİMİN BAĞIMSIZ DENETÇİ TARAFINDAN YAPILMASININ NEDENLERİ Bir bankaya yöneticisinin herhangi bir işletmeye kredi verme kararı alırken bankanın işletmeyle daha önceki mali ilişkileri ve işletmenin mali tablolarında gösterildiği şekilde işletmenin mali durumu gibi etkenleri göz önünde alacaktır. Denetçinin muhasebe konusunda bilgili olmasına ek olarak. Denetim prosedürlerini. denetimin konusunu oluşturur. örneğin hisse senedi sahipleri kar payı dağıtımı beklerken. şirketin mali durumunu ve karlılık durumunu. Çıkar çatışması Muhasebe sisteminin karmaşıklığı Bilgilerin alınacak kararlarla ilgili olması. işletme koşulları veya ekonomik koşullar yüzünden krediyi bankaya geri ödeyememe olasılığıdır. denetçi. borsada hisse senedi fiyatının düşmesini sağlamak suretiyle hisse senedini satan yatırımcıların aleyhine haksız kazanç elde edebilirler. Böylece. Bu etkenler şunlardır. Banka. sınıflandırılması ve özetlenmesi sürecidir. hazine bonosu faiz oranıdır. Kullanıcılar arasındaki çıkar çatışması nedeniyle. muhasebe ilkelerine ve yasalara uygunluk derecesini ölçmeleri beklenemez bu bakımdan bilgi kullanıcıları. şirket yöneticileri hisse senedi satın alan yatırımcıların aleyhine haksız kazançlar elde edebilirler. işletmeler büyüdükçe ve teknoloji ilerledikçe daha karmaşık hale gelmekte ve mali tablolarla hata olma olasılığı artmaktadır. mali tabloların denetiminin bağımsız denetçi tarafından yapılmasının nedenleri olarak sayılabilir bu koşullar şunlardır. şirkete kredi veren bankalar kar payı dağıtılmamasını isteyebilirler. muhasebe bilgilerinin gerektiği gibi kaydedilip kaydedilmediğini değerlemede kriter olduğundan. Şirket yöneticileri kar payı dağıtmamak veya hisse senetlerini düşük fiyatla piyasadan toplamak istediklerinde. Şirket yönetimi sahip olduğu hisse senetlerinin bir kısmını satmak istediğinde. 2-MUHASEBE SİSTEMİNİN KARMAŞIKLIĞI Muhasebe süreci ve mali tabloların hazırlanması. işletmenin. Denetimin bilgi riskine önemli ektisi olabilir. 1Risksiz faiz oranı. kişisel veya ortaklık bürolarında mesleği yapmaları yasaklananları çalıştıramazlar. kaydedilen bilgilerin muhasebe döneminde meydana gelen mali ve ticari işlemleri gerektiği gibi yansıtıp yansıtmadığını belirlemektir. kredi verirken. Su uzmanlık denetçiyi muhasebeciden ayırır. 3Bilgi riski. meslekle ve meslek onuru ile bağdaşmayan işlerle uğraşamazlar BAĞIMSIZ DENETİMİN MUHASEBEDEN FARKI Muhasebe karar alıcılara mali bilgi sağlamak amacıyla bir örgütün veya bireysel bir işletmenin ticari ve mali nitelikteki işlem ve olaylarına ilişkin verilerin kaydedilmesi. Muhasebeciler karar alıcıların kararları ile ilgili bilgileri sağlamak için muhasebe bilgisinin hazırlanmasında temel alınan genel kabul görmüş muhasebe ilkelerini bilmek zorundadırlar. şirketin mali tablolarında şirketin durumunu gerçek kurumundan daha olumsuz göstererek. eksik ve taraflı olma riskidir. Bu durumda bilgi kullanıcılarından. kasıtlı veya kasıtsız olarak şirket yönetiminin çıkarı doğrultusunda hazırlanmış olabilir. bağımsız ve uzman bir kişi tarafından mali tablolardaki bilgilerin güvenilirliğine ilişkin görüş bildirilmesi gerekir.

Kamu kurumlarınca vergi denetimi yapma olasılığı azalmış olur. dış bilgi kullanıcıları gibi tamamen muhasebe bilgisine bağımlı kalma durumunda değildir. açıklanacak bilgilerin neler olduğu ve kime açıklanacağı sorunu kendiliğinden çözümlenir bu nedenle. uygun bir zaman boyutu içinde uygun bir maliyetle yapıldığı takdirde yararlı olur. kalitesini ve zamanını belirleyebilme gücüne sahip olmalarıdır. Belirsizliklere ilişkin kayıtlar yapılsa da hiç kimse belirsizliklerin sonucunu önceden göremez. ihtiyaçlarına ilişkin konularda bilgi sahibi olabilmesi için elde ettiği bilgiyi yorumlamasıdır. Bunlardan birincisi. 2. Bu sınırlamalara rağmen. Mali tabloların kullanıcılarının bazıları. Bu grupların işletme ile ilişki kurma nedenleri belirlenirse. finansal analistleri. Bu sınırlayıcı etkenlerden biricisi. menkul kıymet ihracı vb. Mali tablolardan sağlanan bilgiler gelecekteki olayların tahmininde kullanıcılara yardımcı olmakla birlikte. sınırlı denetim: Ara mali tabloların denetimidir. bir çok sınırlayıcı etkenin önemli etkisi olmaktadır.Muhasebe kayıt ortamındaki hataların ortaya çıkarılması.3-MUHASEBE BİLGİLERİNİN ALINACAK KARARLARLA İLGİLİ OLMASI İşletmelerin mali tablolarındaki bililerle doğrudan ya da dolaylı olarak ilgili bulunan birçok kullanıcı kişi ve grup vardır. Bundan başka. Diğer önemli sınırlama. değişik amaçları olan çeşitli kullanıcı grupları için bir tip genel amaçlı mali tablolar hazırlamaktır. kullanıcı gruplarını belirlemek.Finansal tabloların güvenilirliğini artırır. işçi sendikalarını. Muhasebe bilgilerinin bu tür raporlanmasındaki amaç. aynı zamanda açıklanacak bilgilerin ve açıklama biçiminin saptanmasını da kolaylaştırır. Çünkü geleceğin tahmini ve yorumu. çeşitli nedenlerle mali tablolardaki bilgiler yanıltıcı olabilir. kullanıcıların şirket yönetiminden sürekli veya sık sık bilgi almasında veya şirkette denetim çalışmasını kendilerinin yapmalarında yasal engeller olması veya her bir kullanıcının denetim çalışmasını kendisinin yapmasının zaman ve maliyet yönünden rasyonel olmaması durumlarında kullanıcılar mali tabloların kalitesini kendileri değerleyemezle. 3. gelir ve giderlerin doğru olarak gösterilmesini sağlar. devleti ve halkı kapsar. 4-DİĞER NEDENLER Mali tablolardaki bilgilerin kullanıcıları ile mali tabloları düzenleyen şirketin farklı yerlerde olmaları. bilgileri analiz etme ve yorumlama yeteneğine sahip olsa bile. yaklaşık bilanço tarihinden üc ay sonra yayınlanır.Kredi olanaklarının genişletilmesini sağlar 5. bilanço tarihinden sonra meydana gelen ve mali tabloları etkileyebilen olaylara ilişkin elde edilecek kanıt sayısını etkileyebilir. riske katlanmanın bir özelliğidir. kullanıcının. mali tabloların düzenlendiği muhasebe sistemindedir. bağımsız denetim mali tabloların güvenilirliğini artırır.İşletme içinde sahtekarlık yapma eğilimlerinin kısılmasına yardımcı olur. geleceğe ilişkin tahminler ve yorumlar mali tablolarda yer almaz. SPK ya göre denetim türleri sürekli denetim: Her dönemin sonunda yapılan ve bütün denetim tekniklerini kapsayan denetim türüdür. 11 . denetçinin oldukça kısıtlı ekonomik koşullar altında çalışmasıdır.birleşme. 6. Maliyet sınırlaması muhasebe kayıtlarının ve destekleyici kanıtların test edilmesinde ortaya çıkar. Bunun nedeni yöneticilerin istedikleri bilginin türünü. Böyle durumlarda kullanıcılar bağımsız denetçinin mali tablolara ilişkin görüşüne güvenmek zorunda kalacaklardır. Muhasebe bilgileri. özellikle işletme dışındaki bilgi kullanıcıları açısından önemlidir çünkü. özel denetim: SPK gereğince belirlenmiş bazı olayların (tasfiye. Denetçinin denetim tekniklerini kullanmakta zorluk çekmesidir. Genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri çerçevesinde farklı ilke ve yöntemlerin uygulanması mümkündür. Denetçinin mali tablolara ilişkin raporu. Tahminlere göre kayıt yapma işlemi muhasebe sürecinin ayrılmaz bir parçasıdır. işletme dışındaki birçok kişi ve grup tarafından alınacak ekonomik nitelikteki kararlara ilişkin gerekli ortak bilgileri sağlamaktadır. Bu işlevi kendi amaçları ve ihtiyaçları doğrultusunda bilgileri yorumlayan kullanıcının görevidir. potansiyel yatırımcıları borç para verenleri. muhasebede bilgilerinin kullanılması amaçlarını belirlemeye yardımcı olduğu gibi. Günümüzde en çok kabul edilen görüş. Denetçi açısından kısıtlılık hesap döneminin sınırlı olması değil incelenen olayların kapsamının kısıtlı olmasıdır. bilgi olmadığı takdirde bu grup büyük bir belirsizlik durumunda karar almak zorunda kalacaktır. yanıltıcı bilgiyi doğru bilgiden ayıramaz bu nedenle bilgilerin bir kakarda kullanılmak amacıyla analiz edilip yorumlanmasından önce doğruluk ve güvenilirliğinin araştırılmasında ve bilgi kullanıcılarının kararları ile ilgili bilgilerin mali tablolarda açıklanmış olup olmadığının belirlenmesinde bağımsız denetçiye güvenilir. Yöneticiler işletmeyle yakından ilişki içinde bulundukları ve birçok önemli olayın içinde yaşadıkları için.) gerçekleşmesine bağlı olarak yapılan denetimdir. BAĞIMSIZ DENETİMİ SINIRLAYICI ETKENLER Genel kabul görmüş denetim standartlarına uygun olarak yapılan mali tabloların denetimine. BAĞIMSIZ DENETİMİN YARARLARI: 1. satıcıları. 4. böyle bir durumda kullanıcı. bilanço tarihinde mevcut belirsizliklerin çözümünü beklemek için oldukça kısa bir süre vardır.Holding kuruluşlar için İşletme politika ve yordamlarına uyulduğu konusunda bilgi ve güvence verir. Zaman sınırlaması. Bu ilgili kişi ve gruplar yöneticileri ortakları. Denetim.

4-İşletmenin gelecekteki mali durumunu belirlemek.GÖRE 1-S. -denetçi-:en az 3 yıl fiilen mesleki deneyimi bulunan kişidir.10 yıl mesleki deneyimi olan denetçidir. -denetçi yardımcısı:en az 2 yıllık mesleki deneyim yada en az 2 yıllık stajerlik dönemini tamamlamış olan denetçilerdir.m.m ve y.M. 2-Mali tablolarda yer alan bilgilerin doğruluğu ve gerçeği dürüst bir şekilde yansıtıp/yansıtmadığının saptanması. Bağımsız denetçi türleri abcSPK Tarafından kabul edilmiş dış denetim şirketleri Yeminli Mali Müşavirler Bankalar Bağımsız Denetçileri Bankacılık sektörü spesifik faaliyetlerden oluştuğu için. İÇ DENETÇİLER: İşletme yönetimine sorumluluklarını etkin ve verimli bir biçimde yerine getirmelerine yardımcı olmak amacıyla işletmenin iç denetim hizmeti yapan kurmay bölümünün üyeleridir.) 1. İç denetimin amacı genel olarak organizasyonun yöneticilerine sorumluluklarını etkin ve verimli bir biçimde yerine getirmelerinde yardımcı olmaktır.m. gerekli değişiklikleri yapar. SPK YA GÖRE BAĞIMSIZ DENETÇİLER -sorumlu baş denetçi. bağımsız davranabilen ve yüksek ahlaki nitelikler taşıyan uzman bir kişidir..m. DENETÇİ ÜNVANLARI SPK MEVZUATINA GÖRE 1-STAJER DENETÇİ 2-DENETÇİ YARDIMCISI 3-DENETÇİ (3 YIL) 4-KIDEMLİ DENETÇİ(6) YIL 5-BAŞ DENETÇİ (10 YIL) 6-SORUMLU BAŞ DENETÇİ MUHASEBE MESLEK MEVZ. uygunluk denetimi yaparlar. İşletme hayatının süreklilik göstereceği tespit ederek.bilirkişilik ve tasfiye memurluğu da yapabilirler SPK YA GÖRE BAĞIMSIZ DENETİM YAPMA YETKİSİ Şirket şeklinde örgütlenen Bağımsız Denetim Şirketlerine verilmiştir. -kıdemli denetçi: en az 6 yıl mesleki deneyimi bulunan denetçidir. maliye müfettişleri vb. bankaların denetimi bu konuda uzmanlaşmış bağımsız denetçiler tarafından yapılır. Bağımsız denetçiler asıl faaliyetlerinin yanı sıra tahkim. Bu kişiler denetimleri sırasında faaliyet denetimi ve uygunluk denetimi de yaparlar. (TAM TASDİK) 12 .M (KISMİ TASDİK) 2-Y.M. Ssk müfettişleri.M. denetçi yardımcılarına nezaret eder.m. genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri ve esasları ışığında mali tabloların gerçeği yansıtıp yansıtmadığını araştıran kişidir. 3568 sayılı yasa ile denetim yetkisi s.M.1BAĞIMSIZ DENETÇİLER ( Dış Denetçi Olmaları En Büyük Özelliği) Herhangi bir kişi veya kuruluşa bağımlı olmadan. ilke ve standartlarına uygunluğun saptanması.denetim programının hazırlanması. Bunun yanında 1-Hata ve hilelerin ortaya çıkartılması 2-Hata ve hilelerin engellenmesi 3-Yönetime önerilerde bulunmak.spk mad 22/d SPK YA GÖRE BAĞIMSIZ DENETİMİN AMACI 1-mali tabloların Genel kabul görmüş muhasebe kavram. KAMU DENETÇİLERİ: kamusal örgütlere bağlı olarak çalışan denetçilerdir. hazırladıkları çalışma kağıtlarını inceler. müşteriyle görüşme yapar. mesleki bilgi ve deneyime sahip. Denetçi türleri 1-Bağımsız denetçiler 2-iç denetçiler 3-Kamu Denetçileri (İç denetçi ve Kamu denetçisi bağımlı denetçidir.lere verilmiştir. -stajer denetçi yardımcısı:mesleki deneyimi 2 yıldan az olup bağımsız denetim kuruluşu tarafından eğitim tabi tutulan denetçilerdir. Bağımsız denetçinin amaçları: Mali tabloların güvenilir olup olmadığının ortaya çıkartılmasıdır. bu bağlamda mali durumunun yeterli güvence altında olup olmadığını belirlemek gibi tali amaçları vardır.DENETÇİ TÜRLERİ DENETÇİ : Denetim faaliyetini yürüten.

Denetim işlemleri(Yordamları): Kanıt niteliğindeki bilgilerin elde edilmesi için başvurulan yollara denetim işlemleri denir. nasıl ve ne şekilde yapılacağını ve sonuçlarının nasıl raporlanıp ilgililere sunulacağını belirleyen ilke ve kurullara genel kabul görmüş denetim standartları denir. kanunsuz işleri tespit etmek ve işletme hayatının gelecekte de süreklilik göstereceğini tespit ederek bu bağlamda mali durumun da yeterli derecede güvence altında olduğunu belirlemek gibi tali sorumlulukları da vardır. 2- 3- 1-Mesleki Eğitim ve Yetkinlik Standardı: Denetim bir denetçi olarak yeterli teknik eğitime ve yetkinliğe sahip kişi veya kişilerce yapılmalıdır” 13 .bunun yanında mali tablolardaki hata ve hilelerin bulunması. -muhasebe ilkelerinde tutarlılık standardı. -tam açıklama ilkesine uyum standardı -görüş bildirme standardı. 1-GENEL STANDARTLAR Bu standart denetçilerin karakterleri. kimler tarafından. 1Genel Standartlar (denetçiye ilişkin standartlar) -mesleki eğitim ve yeterlilik standardı -bağımsızlık standardı -mesleğin özen ve titizlik standardı Çalışma alanı standartları -planlama ve gözetim standardı -iç kontrol sisteminin incelenmesi standardı -yeterli kanıt toplama standardı -çalışma kağıtlarının hazırlanması standardı raporlama standartları -Genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine uygunluk. amaçlara uygun şekilde yapılmasını sağlamak amacıyla yani mali tabloların doğruluğunu ve güvenilirliğini tespit etmek için. denetimin.BAĞIMSIZ DENETÇİNİN SORUMLULUĞU Temel sorumluluğu mali tabloları incelemek ve onların doğruluğu hakkında görüş bildirmektir. GENEL KABUL GÖRMÜŞ DENETİM STANDARTLARI Denetim Standartları: Bir denetim eyleminin . davranışları ve mesleki eğitimleri ile ilgili esasları içerir.

denetim standartlarına eksiksiz bir biçimde uyulmamasını. 2-ÇALIŞMA ALANI STANDARTLARI Genel kabul görmüş denetim standartlarının kinci grubu olan çalışma alanı standartları. 1-DENETİMİ PLANLAMA VE GÖZETİM STANDARDI “ Denetim çalışması yeterli şekilde planlanmalı ve varsa. muhasebe. Denetim mesleği. denetçi ünvanının kazanılması için 3 yıl mesleki deneyim şarttır. Her iki standart denetçiden yazılı bir denetim programı hazırlamasını zorunlu tutar. deneyim ve becerilerin en iyi şekilde kullanılmasını gerektiren bir meslektir. 2-geçmiş yıllara ilişkin denetim ücretinin geçerli bir nedene dayanmaksızın müşteri tarafından ödenmemesi 3-denetim ücretinin piyasa rayicinin altında veya çok üstünde olması. Disiplin yönetmeliği. Denetim programı. denetim görevleri ile ilgili tüm konularda bağımsız düşünme mantığı içinde olmalıdırlar. görevini en iyi şekilde yerine getirmekle kendisini yükümlü saydığında. -denetimi planlama ve gözetim standardı -iç kontrol sistemi hakkında bilgi edinme standardı -yeterli ve güvenilir kanıt toplama standardı. bilgi. aynı zamanda üyesi oldukları meslek odasına karşı da sorumludurlar. Bağımsızlığı ortadan kaldıran durumlar: 1-denetçinin ve denetçinin 3. Amerikan standartlarında ise zorunluluk yoktur. denetçinin çalışmasında uygulayacağı denetim prosedürlerinin bir listesidir. a) Hukuk. bu görüşe güvenip. vergi mevzuatı ve bankacılık konularında eğitime tabi tutarlar. ticaret hukuku.ve SMMM ruhsatını almış olmak gerekmektedir. kamu yönetimi ve siyasal bilgiler dallarında en az lisans düzeyinde mezun olmak.Bağımsız denetçi olarak çalışabilmek için zorunlu olan serbest muhasebeci mali müşavir veya yeminli mali müşavir unvanını alabilmek için meslek yasasının SM. c) Türmob tarafından yapılan SMMM sınavını kazanmış olmak. Bu koşullara uyulmaması durumunda denetçinin ahlaki. b) Staj amacıyla serbest muhasebeci mali müşavir veya yeminli mali müşavir yanında iki yıl çalışmış olmak. Denetçi. yardımcılar gerektiği şekilde gözenmelidir” Denetimin planlanması. 14 . YMM Kanunu) belirlediği genel ve özel şartları taşımak gerekmektedir. Denetiler. Özel şartlara göre yeminli mali müşavir olabilmek için: a) b) En az on yıl serbest muhasebeci mali müşavirlik yapmış olmak.ayrıca bağımsız denetim kuruluşları mesleki deneyime sahip olmaksızın ilk kez işe aldıkları denetçi yardımcılarını 4 ay süre ile muhasebe denetim standart v eteknikleri. 2-BAĞIMSIZLIK STANDARDI “Denetçi veya denetçiler. işletme. SMM. uygulanacak denetim prosedürlerinin niteliğinin. denetim çalışması sırasında ve raporlama safhasında mesleğin gerektirdiği dikkat ve özenin gösterilmesini. en yüksek sorumluluk olgusuna ulaşır.bilgi işlem para ve sermaye piyasası. müşteri işletme hakkında bilgi edinilmesi. iktisat. Türmob tarafından yeminli mali müşavirlik sınavını kazanmış olmak. mesleki ve hukuki sorumlulukları doğar. Denetçi denetleme görevinin sonuçları bakımından kamuya hizmet sunmaktadır. Özel şartlara göre SMM olabilmek için. maliye. yanlış kararlar alan ve zarara uğrayan bilgi kullanıcılarına karşı sorumlu olacaklardır.kıdemli denetçi ünvanının kazanılması için 6 yıl. 3-MESLEKİ ÖZEN VE TİTİZLİK STANDARDI “ Denetimin yapılmasında ve denetim raporunun düzenlenmesinde mesleğin gerektirdiği dikkat gösterilmelidir” Denetçi bağımsız ve uzman olsa da denetim çalışmasında mesleğin gerektirdiği dikkat ve özeni göstermedikçe. .bu kurslar 200 saatten az olamaz. Planlama çalışması için yazılı bir genel planın yapılması uluslar arası standartlara göre zorunludur. meslek mensuplarının meslek ahlakı kurallarını belirlemektedir. bildirdiği görüşün bir değeri olmayacağı gibi. denetim çalışması sırasında denetçinin uymak zorunda olduğu kurallardır. bankacılık.derecede akrabalarının denetlenen şirkette ilişkilerinin olmaması gerekir. ve ruhsat almış olmak aranır. SPK SERİ X: NO:16 tebliğine göre denetçi olabilmenin şartları: Başdenetçi olabilmek için en az fiilen 10 yıl . Meslek yasası hükümlerine göre meslek icra edenlerin vergi kanunları ve diğer kanunlardaki sorumlulukları saklıdır. zamanın ve büyüklüğünün belirlenmesi ve buna uygun olarak personelin görevlendirilmesi çalışmalarından oluşur.

Denetim planının yapılması SPK mevzuatına ve GKGDS’na göre zorunlu değildir. yardımcılar tarafından bu kağıtların gözden geçirilmesiyle yardımcıların gözetimi yapılır.) Tam açıklama ilkesine uygunluk.kayıtlarda doğruluk saptanır d. denetçinin uymak zorunda olduğu kurallardır. kanıt toplama ve değerleme çalışmalarından oluşur. denetim amaçlarının ve bu amaçlara ulaşmak için uygulanacak denetim prosedürlerinin anlaşılması bakımından zorunludur. 2-İÇ KONTROL SİSTEMİ HAKKINDA BİLGİ EDİNME STANDARDI Denetimi planlamak ve yapılacak testlerin niteliğini. gözetim yalnızca yardımcıların düzenlediği çalışma kağıtlarının gözden geçirilmesi olarak anlaşılmamalıdır.finansal tablolarda açıklama kuralına uyulduğu saptanır.kapanışın doğru olarak yapıldığı saptanır f. Toplanacak kanıtın sayısını etkileyen başlıca faktörler: denetlenen kalemin nemlilik derecesi ve riskli olma derecesi. Denetçi. Denetim çalışmalarının yeterli ve etkin bir şekilde gözetimi. gözlem. zamanını ve büyüklüğünü belirlemek için iç kontrol yapısı hakkında yeterli bilgi edinilmelidir. işlemlerin büyüklük derecesi ve niteliği ile kanıt toplama maliyetidir. 3-YETERLİ VE GÜVENİLİR KANIT TOPLAMA STANDARDI “Denetlenen mali tablolara ilişkin bir görüşe yeterli düzeyde temel oluşturmak amacıyla belge incelenmesi gözlem. Bu grupta dört standart yer alır: Genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine uygunluk standardı. 2-Uygunluğu saptamaya yönelik denetim işlemleri abcfiziki güvenlik önlemlerine ne dereceye kadar uyulmakta olunduğunun araştırılması kredili satışlarla ilgili olarak kredi onaylamalarının öngörülen ilkelere uygun olarak yapıldığının araştırılması manyetik disklerin dosyalanması ile ilgili esaslara uygun davranıldığının araştırılması 4-RAPORLAMA STANDARTLARI Mali tabloların birçok kullanıcısı için. kanıtın elde edildiği kaynak kanıtın tarih açısından uygunluğu ve kanıtın objektifliğidir. Denetimin yeterli şekilde yürütülmesinden bağımsız denetçi sorumlu olacağından. denetimi planlamak için iç kontrol hakkında bilgi edinir. Bağımsız denetim çalışmalarının büyük bir kısmı. denetimin tamamı değildir. toplanan kanıtların sayısının yeterli olup olmadığına ve güvenilirliğine .” Bu standartta yer alan önemli unsurlar şunlardır: Denetçi mali tablolara ilişkin görüşüne etki edecek kanıtları toplamalıdır. Denetim amaçları bakımından.varlıkların fiziken varoldukları saptanır b. Tutarlılık ilkesine uygunluk (Genel kabul görmüş muhasebe ilkelerinde değişmezlik standardı. İç kontrol sistemi hakkında bilgi elde etme süreci. denetim raporunun mesleki bir görüşle hazırlanması hem kullanıcılar hem de denetçi açısından son derece önemlidir. Ancak. Kanıt toplama ile ilgili denetim işlemleri 1-Maddi doğruluğu saptamaya yönelik denetim işlemleri a. denetçi mesleki yargısını kullanarak kendisi karar vermelidir. kanıtın ilgili olması. mesleki bir denetimin yapılmış olduğunu gösteren tek kanıt denetçinin raporudur. yapacağı testlerin niteliğini.uygun sınıflandırmaya uyulduğu saptanır e. soru sorma ve doğrulama prosedürleri ile gerekli diğer denetim prosedürlerinin kullanılmasıyla elde edilir. görüşe varmak için yeterli sayıda toplanmalıdır. soru sorma ve doğrulama yoluyla yeterli sayıda ve güvenilir kanıt elde edilmelidir. standartta sayılan belge incelemesi. Toplanan kanıtlar güvenilir olmalıdır.değerlemenin doğru olarak yapıldığı saptanır c. Kanıtlar. denetçinin raporunu hazırlarken ve raporunda görüşünü belirtirken. Bu standartları üç önemli unsur bulunmaktadır. Kanıtlar. Raporlama standartları.SPK Mevzuatına göre yazılı bir denetim programının yapılması zorunludur. Görüş bildirme standardı 15 . zamanını büyüklüğünü belirler. Bu nedenle. Denetçi. Kanıtın güvenilirliğini etkileyen başlıca faktörler. iç kontrol sistemi hakkında edindiği bilgiye bağlı kalarak.

3-Şartlı Görüş: Denetlenen işletmenin mali tabloları genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine tutarlılık ve tam açıklama ilkesine uygun değilse ve bu uygunsuzluk önemli değilse şartlı görüş bildirilir. 1-olumlu görüş: denetlenen işletmenin mali tabloları genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine tutarlılık ilkesine ve tam açıklama ilkesine uygunsa olumlu görüş bildirir. Mali tablolarla birlikte denetçinin adının geçtiği bütün durumlarda. denetim çalışmasının niteliği ve varsa denetçinin üstlendiği sorumluluk derecesi denetim raporunda yer almalıdır. Bu kişi ve kuruluşların kararlarında kullanacakları tüm bilgilerin önceden bilinmesi ve mali tablolarda açıklanması olanaksız olduğundan.bunu raporunda belirtmez. uyulmamışsa bunun sonuçlarını açıklamakla yükümlüdür. Bu kavram. açık ve anlaşılır olması gerektiğini ifade eder. Görüş bildirmekten kaçınmaya neden olan olaylar şunlardır. Denetçi. müşteri işletmenin mali tablolarının müşterinin mali durumunu ve faaliyet sonuçlarını doğru olarak gösterip göstermediğine ilişkin bir görüşün ifadesi olduğundan. Görüş bildirme standardı şu hususlarla ilgilidir. denetim çalışması boyunca bir önceki dönemde uygulanan ilke ve yöntemlerden sapmaların olup olmadığını araştırır. Denetçi bu kararını verirken. Denetçi şartlı görüşe neden olan alayı da raporunda belirtir.” Muhasebenin temel kavramlarından biri de değişmezlik ( tutarlılık ) kavramıdır. farklı uygulandığı durumları açıklamalıdır. Şartlı olarak görüş açıklanıyorsa bunun nedenleri belirtilmelidir. denetçi doğruluğu ölçmek için genel kabul görmüş muhasebe ilkelerini (GKGMİ) kriter olarak kullanır. denetçinin yaptığı incelemenin mahiyeti ve sorumluluk derecesi raporda yer almalıdır. yetersiz bulduğu konulara ilişkin açıklamalara raporunda yer verir. mali tablolardaki bilgileri doğru ve güvenilir kabul ederler ve alacakları kararlarda kullanırlar. ya bir bütün olarak mali tablolara ilişkin bir görüşün bildirilmesini kapsamalı ya da bir görüş bildirilemiyorsa. bu durumu nedenleriyle birlikte açıklamalıdır. işletmelerin yıllar itibariyle mali durumlarının ve faaliyet sonuçlarının karşılaştırılabilir olmasını sağlar. Denetim raporunda görüş bildirme şekilleri aşağıdaki gibidir. Muhasebenin temel kavramlarından biri de tam açıklama kavramıdır. Bu kavram seçilen muhasebe ilkelerinin ve bunların uygulama yöntemlerinin birbirini izleyen dönemlerde değiştirilmeden uygulanması gereğini ifade eder. tam açıklama yerine yeterli açıklama kavramı tercih edilmektedir. denetimin yapıldığı dönemde uygulandığı gözlemlenen GKGMİ ve bunların uygulanmasında kullanılan yöntemler bir önceki dönemdeki uygulamalarla tutarlı değilse. ilkelere uyulup uyulmadığını. 2-Olumsuz görüş: Denetlenen işletmenin mali tabloları genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine tutarlılık ilkesine ve tam açıklama ilkesine uygun değilse.1-GENEL KABUL GÖRMÜŞ MUHASEBE İLKELERİNE UYGUNLUK STANDARDI “ Denetim raporu. tekdüzen muhasebe sistemi uygulama tebliğleri hükümlerini de göz önünde bulundurur. mali tablolarda yapılan açıklamaların yeterli olduğu kabul edilmelidir. 16 . Muhasebe bilgilerini kararlarında kullanacak olanlar özellikle ortaklar.” Denetim raporuyla mali tabloların kullanıcıları. mali tablolardan yararlanacak kişi ve kuruluşların doğru karar vermelerine yardımcı olacak ölçüde yeterli. Ancak. yetersiz bulursa. mali tablolardaki bilgileri kullanacak kişi ve kuruluşların bilgi ihtiyaçlarını karşılayacak düzeyde mali tablolarda açıklama yapılıp yapılmadığına kendi mesleki yargısını kullanarak karar verecektir. bu değişiklikler ve bunların parasal etkileri mali tabloların dipnotlarında açıklanır. Kısa şekilli denetim raporuna özet rapor veya denetçinin standart raporu da denir. denetim raporu ya bir bütün olarak mali tablolar hakkında bir görüşü açıklamalı veya bu konuda bir görüş belirtilmeyeceğinin açıklamalıdır. Denetçi muhasebe kayıtlarında ve mali tabloların hazırlanmasında müşterinin kullandığı ilkelerin gerçekten (GKGMİ) olup olmadığına karar vermelidir. Denetim raporları Kısa şekilli ve uzun şekilli denetim raporu olmak üzere iki türdedir. Denetçi. mali tabloların genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine uygun olarak düzenlenip düzenlenmediğini belirtmelidir. a-Denetim kapsamının görüş bildirilemeyecek kadar sınırlandırılmış olması b-Yeterli kanıt toplanamaması c-etkin olmayan bir iç kontrol sisteminin olması d-Önemli belirsizliklerin olması DENETİM RAPORU Denetçinin ulaşmış olduğu sonuçları ve yargısını belirttiği denetim sürecinin son evresidir. 4-GÖRÜŞ BİLDİRME STANDARTI “Denetim raporu. 4-Görüş bildirmekten kaçınma: denetçi kısıtlama ve sınırlılık nedeniyle kanıt toplayamıyorsa görüş bildirmekten kaçınır. 2-GENEL KABUL GÖRMÜŞ MUHASEBE İLKELERİNDE DEĞİŞMEZLİK STANDARDI “ Denetim raporu. denetçi yeterli bulduysa. Denetim raporları yazılı metin açısından tekdüzendir ancak değişik koşullarda farklı denetim raporları da hazırlanabilir. Açıklamaları. denetçi bu uygunsuzluğun önem derecesine karar verir ve bu uygunsuzluğu önemi görürse olumsuz görüş bildirilir.” Denetim raporu. Geçerli nedenlerin bulunduğu durumlarda. fakat değişiklikler varsa. Mali tablolarla birlikte denetçinin adı geçecekse. bunu raporunda belirtmez. 3-MALİ TABLOLARDAKİ AÇIKLAMALARIN YETERLİLİĞİ STANDARDI (tam açıklama ilkesi) “ Denetim raporunda aksi belirtilmedikçe. denetçinin görüşüne güvenerek. işletmeler uyguladıkları ilke ve yöntemlerde değişiklik yapabilirler. yönetim mali tabloların dipnotlarında bu değişikliği açıklasa bile denetçi kendi raporunda da bu değişiklikleri belirtmelidir. Denetçi görüşünü bildirirken. bir önceki döneme göre değişiklik yoksa. Tutarlılık kavramı. potansiyel yatırımcılar ve kredi verenlerdir.

........Ş. Kapsam bölümünün ikinci cümlesi “.. ortaklarına veya yönetim kuruluna hitaben hazırlanır...Ş. tarihi itibariyle düzenlenmiş bilançosunu ve bu tarihte sona eren hesap dönemine ait gelir tablosunu incelemiş bulunuyoruz.” Olarak tamamlanmaktadır.../19.....Denetim raporunun verileceği adres: Denetim raporu genel olarak müşteri işletmeye... Denetim Ortaklığı İmza Tarih 13 Mart 2003 KISA ŞEKİLLİ DENETİM RAPORUNUN BÖLÜMLERİ 1... OLUMLU GÖRÜŞ İÇEREN RAPOR FORMU ...... yukarıda belirtilen finansal tablolar. mevzuata ve bir önceki hesap dönemi ile tutarlı bir 17 ..Denetçi görüşü bölümü: Denetçi incelediği finansal tablolarla ilgili yargısını bu bölümde bildirir. Kapsam bölümünde ayrıntılı açıklamalar yerine çok genel nitelikte açıklamalar bulunmaktadır. Görüşümüze göre......Denetçinin imzası : Denetim raporunu denetim firmasının sorumlu yöneticisi veya sahibi imzalar. 2.. Görüş bölümü tek bir cümleden oluşmaktadır. esas ve standardlarına uygun olarak yapılmış ve dolayısıyla hesap ve işlemlerle ilgili olarak muhasebe kayıtlarının kontrolü ile gerekli gördüğümüz diğer denetim yöntem ve tekniklerini içermiştir...... A...muhasebe kayıtları ile ilgili olarak örnekleme yöntemleri ve koşullara göre gerekli gördüğümüz diğer denetim işlemleri uygulanmıştır.'nin..tarihli bilanço ve bu tarihlerde sona eren yıllara ait .. dağıtılmayan kârlar ve finansal durumda değişmeler tablolarını incelemiş bulunuyoruz İncelememiz genel kabul görmüş denetim standartlarına uygun olarak yapılmış ve muhasebe kayıtları ile ilgili olarak örnekleme yöntemleri ve standartlarına uygun olarak yapılmış ve muhasebe işlemleri uygulanmıştır..../.... 4. HESAP DÖNEMİNE AİT BAĞIMSIZ DENETİM RAPORU . Özkan ş irketinin 31 Aralık 2002 ve 2002 tarihli bilanç olarını ve bu tarihlerde s ona eren yıllara ait ekteki gelir........ tarihindeki gerçek mali durumunu ve bu tarihte sona eren hesap dönemine ait gerçek faaliyet sonucunu... 3..” İbaresi yer almaktadır.Denetim raporunun tarihi: Denetim çalışmalarının tamamlandığı günün tarihi denetim raporu tarihi olarak denetçi tarafından belirlenir.'nin......Kapsam bölümü: İncelenen finansal tablolar tek tek belirtilerek birinci cümlede “ .. Bu cümle “görüşümüze göre.. 5./.'nin.......A.KISA ŞEKİLLİ DENETİM RAPORU Adres Kapsam Bölümü Özkan Şirketi Ortaklarına... İncelememiz....... yukarıda belirtilen fmansal tablolar Özkan Şirketinin 31 Aralık 2002 ve 2002 tablolar Özkan Şirketinin 31 Aralık 2002 yıllara ait faaliyet sonuçlarını ve finansal durumdaki değişmeleri devamlılık temeline göre uygulanmış genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri doğrultusunda açık ve dürüst olarak yansıtmaktadır Görüş (sonuç) Bölümü .. genel kabul görmüş denetim ilke.incelemiş bulunuyoruz../19..Ş...A.. Görüşümüze göre. söz konusu mali tablolar..” şeklinde başlamaktadır....

.... HESAP DÖNEMİNE AİT BAĞIMSIZ DENETİM RAPORU ........../..../........................... esas ve standartlarına uygun olarak yapılmış ve dolayısıyla hesap ve işlemlerle ilgili olarak muhasebe kayıtlarının kontrolü ile gerekli gördüğümüz diğer denetim yöntem ve tekniklerini içermiştir......... ŞARTLI GÖRÜŞ İÇEREN RAPOR FORMU ......Ş.../19.............. (Düzenleme yeri ve tarihi) DENETİM KURULUŞUNUN UNVANI Sorumlu Başdenetçinin Ad ve İmzası NOT: Birinci paragraftaki parantez içi ifade. (aşağıda belirtilen sınırlamalar dışında) genel kabul görmüş denetim ilke....’nin ........ A..... mevzuata ve bir önceki hesap dönemi ile tutarlı bir şekilde uygulanan genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine uygun olarak doğru bir biçimde yansıtmaktadır............ stoklara ilişkin fiili sayımın yapmaması nedeniyle ortaya çıkabilecek düzeltmeler dışında ../. A..............’nin ....’nin ..... tarihli bilançodaki toplam ........... İncelememiz..... ........... Sözkonusu stok tutarı .... GÖRÜŞ BİLDİRMEME HALİNDE RAPOR FORMU 18 .. (aşağıda belirtilen sınırlamalar dışında) genel kabul görmüş denetim ilke...... A.’nin ......Ş......................./..../19......... sözkonusu mali tablolar bütünüyle......... çalışma alanını sınırlayan herhangi bir hususun var olması durumunda kullanılır./19.Ş................ tarih itibariyle düzenlenmiş bilançosunu ve bu tarihte sona eren hesap dönemine ait gelir tablosunu incelemiş bulunuyoruz.. tarihindeki gerçek mali durumunu ve bu tarihte sona eren hesap dönemine ait gerçek faaliyet sonucunu../. Görüşümüze göre. (Düzenleme yeri ve tarihi) DENETİM KURULUŞUNUN ÜNVANI Sorumlu Başdenetçinin Ad ve İmzası OLUMSUZ GÖRÜŞ İÇEREN RAPOR FORMU ..... .. Görüşümüze göre.... İncelememiz......’nin .. stok sayımına ilişkin eksiksiz örnek olarak verilmiştir.......’nin .......Ş............. tarihi itibariyle düzenlenmiş bilançosunu ve bu tarihte sona eren hesap dönemine ait gelir tablosunu incelemiş bulunuyoruz............. tarihindeki gerçek mali durumunu ve bu tarihte sona eren hesap dönemine ait gerçek faaliyet sonucunu.....Ş....TL’lık bölümünü oluşturmaktadır....../A....... A........ tarihinde fiili stok sayılı yapmamıştır........../19... Şubesi.. Birinci paragraftaki parantez içi ifade.... Bu nedenle fiili miktarlar ile kaydi miktarların karşılaştırılması mümkün olamamıştır..... çalışma alanını sınırlayan herhangi bir hususun varolması durumunda kullanılır...........................Ş. mevzuata ve bir önceki hesap dönemi ile tutarlı bir şekilde uygulanan genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine uygun olarak doğru bir biçimde yansıtmamaktadır.../19........... A.... yukarıda belirtilen gerekçelerle.. ........./19.....Ş. (Düzenleme yeri ve tarihi) DENETiM KURULUŞUNUN ÜNVANI Sorumlu Başdenetçinin Ad ve İmzası NOT: Yukarıdaki rapor formunda.. sözkonusu mali tablolar...’nin ... esas ve standartlarına uygun olarak yapılmış ve dolayısıyla hesap ve işlemlerle ilgili olarak muhasebe kayıtlarını kontrolü ile gerekli gördüğümüz diğer denetim yöntem ve tekniklerini içermiştir..... TL’lık stokların . A.... HESAP DÖNEMİNE AİT BAĞIMSIZ DENETİM RAPORU . ./....şekilde uygulanan genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine uygun olarak doğru bir biçimde yansıtmaktadır.........

İncelememiz.... yıllık bağımsız denetim raporlarından farklı olarak değerlendirilmesi gerekmektedir... Bu nedenle denetim sürecine ilişkin bazı prosedürler uygulanamamış ve gerekli olan bilgi ve belgeler elde edilememiştir... Bu çerçevede.. A..../19..../../.Ş.Ş.. (Düzenleme yeri ve tarihi) DENETİM KURULUŞUNUN UNVANI Sorumlu Başdenetçinin Ad ve İmzası Sınırlı denetim sonucu.... genel kabul görmüş denetim ilke. .. ara mali tablolara ilişkin ilke ve kurallara uygun hazırlanmadığının tespit edilmesi durumunda rapor formunda yapılacak değişikliğe örnek: 19 .. çalışma alanını sınırlayan herhangi bir hususun varolması durumunda kullanılır....Ş../19.’nin .’nin .../19. esas ve standartlarına göre yapılmış ve dolayısıyla hesap ve işlemlerle ilgili olarak muhasebe ve kayıtlarının kontrolü ile gerekli gördüğümüz diğer denetim yöntem ve tekniklerini içermiştir... (Düzenleme yeri ve tarihi) DENETİM KURULUŞUNUN UNVANI Sorumlu Başdenetçinin Ad ve İmzası SINIRLI DENETİM ÇALIŞMASI SONUCU DÜZENLENECEK RAPOR FORMU . Şirkette çıkan bir yangında muhasebe kayıtlarının büyük bir bölümü yanmıştır. esas ve standartlarına göre yapılan incelemeye oranla sınırlı tutulmuştur....... tarihindeki gerçek mali durumunu ve bu tarihte sona eren hesap dönemine ait gerçek faaliyet sonucunu. Menkul Kıymetler Yatırım Fonunun iç tüzük hükümlerine uygunluk arzetmekte.. yıllık mali tablolara ilişkin olarak genel kabul görmüş denetim ilke...A... bir önceki yılın aynı ara dönemi ile tutarlı bir şekilde uygulanan genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri ve ara mali tabloların hazırlanmasına ilişkin ilke ve kurallara uymayan önemli bir hususa rastlanmamıştır....././. tarihi itibariyle düzenlenmiş bilançosunu ve bu tarihte sona eren ara döneme ait gelir tablosunu sınırlı denetim ilke ve kurallarına göre incelemiş bulunuyoruz. tarihinde.... Ara bilanço ve gelir tablosu üzerinde yaptığımız çalışma. tarihindeki gerçek mali durumunu ve bu tarihte sona eren hesap dönemine ait gerçek faaliyet sonucunu......’nin ... tarihi itibariyle düzenlenmiş bilançosunu ve bu tarihte sona eren hesap dönemine ait gelir tablosunu incelemiş bulunuyoruz.. tarihinde sona eren hesap dönemine ait mali tablolarını incelemiş bulunuyoruz.. fonun .. fon portföyünün değerleme işlemleri......A. ara bilanço ve gelir tablosunun hazırlanışındaki sistemi anlamaya yönelik olarak...Ş.......... analitik inceleme.... Bu nedenle raporumuzun.. yer alan yangın olayı örnek olarak verilmiştir.. ...Ş./... ara mali tabloların. mevzuata ve bir önceki hesap dönemi ile tutarlı bir şekilde uygulanan genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine uygun olarak doğru bir biçimde yansıtmaktadır..... mevzuata ve genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine uygun olarak doğru bir biçimde yansıtıp yansıtmadığı hakkında görüş bildirememekteyiz... OLUMLU GÖRÜŞ İÇEREN RAPOR FORMU (Menkul Kıymetler Yatırım Fonları İçin) . A.. ARA DÖNEMİNE AİT SINIRLI DENETİM RAPORU ..A. Yukarıda belirtilen gerekçelerle./19...’nin .. Görüşümüze göre...’nin ... A. (Düzenleme yeri ve tarihi) DENETİM KURULUŞUNUN UNVANI Sorumlu Başdenetçinin Ad ve İmzası NOT: Yukarıdaki rapor formunda.. (aşağıda belirtilen sınırlamalar dışında) genel kabul görmüş denetim ilke. bilgi toplama ve sınırlı denetim ilke ve kurallarının gerektirdiği çeşitli denetim tekniklerinin uygulanmasından oluşmuştur. sözkonusu mali tabloların. Birinci paragraftaki parantez içi ifade..’nin ...... İncelememiz.../19... sözkonusu mali tablolar... yukarıda belirtilen ara mali tablolarda..../19....HESAP DÖNEMİNE AİT BAĞIMSIZ DENETİM RAPORU . esas ve standartlarına uygun olarak yapılması ve dolayısıyla hesap ve işlemlerle ilgili olarak muhasebe ve kayıtlarının kontrolü ile gerekli gördüğümüz diğer denetim yöntem ve tekniklerini içermiştir.. İncelememiz esas olarak../.Ş.. Menkul Kıymetler Yatırım Fonunun . ...HESAP DÖNEMİNE AİT BAĞIMSIZ DENETİM RAPORU ...

..denetimin bittiği tarihin gösterildiği EMESLEK MENSUBU İMZASI SINIRLI DENETİM RAPORU BÖLÜMLERİ: 20 .YÖN.. bir önceki yılın aynı ara dönemi ile tutarlı bir şekilde uygulanan genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine ve ara mali tabloların hazırlanmasına ilişkin ilke ve kurallara uygun olmayan önemli bir hususa rastlanmamıştır. KAÇINMA GÖRÜŞ BİLDİRMEKTEN KAÇINMA \... OLUMLU Tam Açıklama. sözkonusu ara mali tablolarda... Kurulun Seri: XI....... (3’üncü Paragraf): Bilanço tarihi itibariyle şirketin aktifine kayıtlı amortismana tabi sabit kıymetler için kıst (zaman ile orantılı pay) esasına göre hesaplama yapılmadığı incelememiz sırasında tesbit edilmiştir. Kurulun Seri: XI..(2’inci Paragraf): Yönetim sağladığı bilgilere dayanarak daha önce aktife alınmış sabit kıymetlerin iktisabına ilişkin kredilerin bu dönemdeki faizlerinin. No: 1 “Sermaye Piyasasında Mali Tablo ve Raporlara İlişkin İlke ve Kurallar Hakkında Tebliği’nin 30’uncu maddesine göre sabit kıymetlerin iktisabına ilişkin kredilerin ilgili sabit kıymet maliyetine dahil edilmeyip finansman gideri olarak muhasebeleştirilmesi gerektiğini düşünüyoruz. ara dönem karı . Dolayısıyla Şirket amortisman tutarını zaman ile orantılı pay esasına göre hesaplamış olsaydı.. (Sonuç Paragrafı): Düşüncemize göre. DRAPOR TARİHİ BÖLÜMÜ. azalacaktı. CMESLEK MENSUBU AÇIKLAMA VE GÖRÜŞ BÖLÜMÜ. tutarında azalacaktı...ilgililer belirtilir BDENETİM KAPSAMI BÖLÜMÜ – dönemi belirtilen mali tab. Devamlılık 2-Kapsam OLUMLU 3BelirsizIik OLUMLU ŞARTLI ÇALIŞMA USUL VE ESAS............... ara döneme ait hasılat....GÖRE 58.....oluşan kanaat belirtilir..GKGDS göre düzenlenip düzenlenmediği belirtilir.... (Düzenleme yeri ve tarihi) DENETİM KURULUŞUNUN UNVANI Sorumlu Ortak Başdenetçinin Ad ve İmzası DENETÇİ GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEYEN AKSAKLIKLAR Aksaklığın önem derecesi AKSAKLIK Önemsiz Önemli ((inansal tablolar bir bütün olarak dürüst ve güvenilir) ŞARTLI ŞARTLI Yeterince önemli (finansal tablolar bir bütito olarak dürüst ve güvenilir değil) OLUMSUZ GÖRÜŞ BİLDİRMEKTEN . No: 3 “Sermaye Piyasasında Ara Mali Tablo ve Raporlara İlişkin İlke ve Kurallar Hakkında Tebliği”nin 4’üncü maddesine göre.Muhasebe Genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri.. sabit kıymet maliyetine eklendiği anlaşılmıştır..MADDE DENETİM RAPORU BÖLÜMLERİ: AGENEL BİLGJ BÖLÜMÜ....... TL.... gelir ve karların aynı döneme ait maliyet. TL....... Şirket bu kapsamda anılan kredi faizini finansman gideri olarak muhasebeleştirse idi ara dönem karı .... yukarıda iki ve üçüncü paragraflarda açıklanan hususlar nedeniyle ortaya çıkabilecek düzeltmeler dışında.. gider ve zararlarla karşılaştırılması zorunludur..

MALİYET SİSTEMİNİN MUHTEVİYATI H. İMZA VE ADRES SINIRLI DENETİM RAPORU TEMEL İLKELERİ: 1-ara mali tablolar üzerinde etkisi olan veya olması olası her türlü mevzuat aykırılıklarını ve genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine aykırılıkları belirtmelidir.özel.ŞARTLI DENETİM RAPORU ÇALIŞMA USUL VE ESAS. Görüş bildirme şekilleri : aolumlu görüş bildirme bşartlı görüş bildirme columsuz görüş bildirme dgörüş bildirmekten kaçınma 1olumlu Görüş Bildirme: müşterinin mali durum ve faaliyet sonuçlarının gerçeği yansıttığı anlamındadır.ENVANTER F.SON İKİ YILIN BİLANÇO VE K/Z TABLOSU M-ÖZEL BİLGİLER Denetim raporu: denetçinin yapmış olduğu çalışmaların kapsamını belirttiği ve denetlenen işletmenin mali tabloları hakkında ulaşmış olduğu kanaatini açıkladığı yazılı bir belgedir. 3-ara mali tabloların tam açıklama kavramına aykırı bulunması halinde bu husus gerekçeleriyle birlikte raporda belirtilmelidir.ÜRETİM FAALİYETLERİNİN MUHTEVİYATI I. 2-olumsuz görüş bildirme: müşterinin finansal tablolarının gerçeği yansıtmadığını ifade eder 21 .OLUMSUZ RAPOR C. 2-muhasebe politikalarının bir önceki yılın aynı ara dönemiyle tutarlı olarak uygulanıp uygulanmadığını değişiklikler varsa bu değişikliklerin neler olduğunu açıklamalıdır.” Şeklindedir. Bu cümle “ görüşümüze göre yukarıda belirtilen mali tablolar işletmenin mali durumunu ve faaliyet sonuçlarını doğru olarak yansıtmaktadır. 2-KAPSAM BÖLÜMÜ: kapsam bölümünde mali tablolar ile ilgili denetimin genel kabul görmüş denetim standarlarına göre yapıldığı ifadesi yer alır. Olumlu görüş sapma olursa kapsam bölümünden sonra sapmaların nedeninin açıklandığı açıklama bölümü eklenir. 1-BAŞLIK (GENEL BİLGİ) BÖLÜMÜ 2-KAPSAM BÖLÜMÜ 3-GÖRÜŞ BÖLÜMÜ 1-BAŞLIK BÖLÜMÜ : taraflara ilişkin genel bilgiler yer alır.SATIŞLAR E. 4. Denetim raporu genellikle üç bölüm şeklinde düzenlenir. Görüş tek bir cümleden oluşmaktadır. Standart denetim raporu kullanılır.sınırlı denetleme raporunda denetçi yönetimin sağladığı bilgilerin test edilmesine dayanarak ara mali tablolar hakkında ulaştığı sonuçlara yer vermelidir. ÇALIŞMA USUL VE ESAS. denetlenen şirketin adı. dış denetim raporu kelimeleri bu bölümde yer alır.YÖN.SABİT KIYMETLERİN DURUMU L.YÖN. Denetimin kapsamı (sınırlı.MUHASEBE DEPARTMANI D.VERGİ DAİRESİ V EDİĞER KULUŞLARLA İLİŞKİLER K. denetim sonucunda ilkelerden sapmalar belirlenirse bu sapmaların ara mali tablolar üzerindeki etkisi belirtilmelidir.a-BAŞLIK b-KAPSAM c-AÇIKLAMA VE DENETÇİ TESPİTLERİ d-TARİH.GÖRE DENETİM ÖNCESİ SAPTANACAK HUSUSLAR: A -GENEL BİLGİ B -PERSONEL DURUMU C.sürekli) Denetlenen finansal tablolar Hangi döneme ait oldukları Nerelere dikkat edildiği Kullanılan denetim teknikleri bu bölümde belirtilir 3-GÖRÜŞ BİLDİRME BÖLÜMÜ: bu bölümde denetçi işletmenin mali tabloları hakkında kanaat bildirir.ŞİRKET BORÇ VE ALACAKLARININ DURUMU J.GÖRE DENETİM RAPORU ÇEŞİTLERİ A –OLUMLU RAPOR B.

mali tabloların her bir kalemi için özel denetim amaçlarını belirledikten sonra. denetim kapsamındaki sınırlamalar ve gelecekle ilgili belirsizlikler gibi aksaklıklar olduğunda denetçi bu sapmalar ve aksaklıkların önemli olması ve mali tablolar bir bütün olarak güvenilirliğinin ortadan kalkması halinde olumsuz görüş bildirir. Bazı istisnaların saklı tutulması şartıyla bir bütün olarak mali tabloların doğruluğu hakkında olumlu görüş bildirmesine engel olacak kadar önemliyse denetçi görüş bildirmekten kaçınır veya olumsuz görüş bildirir. Denetim süreci. bir bütün olarak mali tablolara ilişkin bir görüşe yeterli düzeyde temel oluşturacak yeterli ve geçerli kanıt elde ekmektir. çalışma alanını sınırlayan önemli bir hususun var olması yeterli kanıt elde edememesi veya finansal tabloların doğruluğu hakkında bir görüş bildirmeye sahip olmaması halinde görüş bildirmekten kaçınma şeklinde rapor verir. DENETİM SÜRECİ VE İŞİN KABULÜ DENETİM SÜRECİ Denetim çalışmasını planlamanı genel amacı. Denetçi. kanıt toplama sürecini başlatabilir.genel kabul görmüş muhasebe ilkelerinden sapmalar. 1234Denetim kapsamının görüş bildiremeyecek kadar sınırlandırılmış olması Finansal tablolarda yer alan önemli kalemlere ilişkin yeterli ve uygun kanıt toplanamaması. denetim raporunun yazılmasıyla sona erer. Şu koşulların bulunması halinde görüş bildirmekten kaçınılır. denetim süreci kanıt toplama süreci ile başlamaz. toplayacağı kanıtları belirler. 4-Görüş Bildirmekten Kaçınma: denetçinin ve müşterisinin iradesi dışında oluşan . Denetimin planlanması ve denetim çalışmalarının yapılması ile devam eder. Önemli belirsizliklerin bulunması Etkin olmayan bir iç kontrolün bulunması şeklinde sayılabilir. 22 . Ancak. Denetçi denetim sürecini izleyerek. müşterinin seçimi ve işin kabul edilmesiyle başlar. 3-şartlı görüş bildirme: bir bütün halinde mali tabloların güvenilirliğini bozmayacak aykırılıkların bulunması durumunda şartlı rapor düzenlenir.

kendi itibarını etkileyip etkilemeyeceğini değerlendirir. 1-Yapılacak işin amacı 2-yapılacak denetim çalışmasının kapsamının belirtilmesi 3-Denetimin amacının hataları ve yolsuzlukları bulmak olmadığı. b-bir önceki denetçi ile görüşme c-Denetim anlaşma mektubunun yazılması. amacı. denetim faaliyetlerinin başlama ve bitiş tarihleri. 4-Gerekli durumlarda belirli konuların yönetime rapor edileceği hususu. amacın sadece mali tabloların doğruluğu hakkında görüş bildirmek olduğu.Denetim sürecinde 4 safha vardır: 11Müşterinin seçimi ve işin kabul edilmesi. Bu ön bilgiler ışığında olumlu bilgi alınmışsa iş alınır ve denetim sözleşmesi imzalanır. 1-MÜŞTERİNİN SEÇİLMESİ VE İŞİN KABUL EDİLMESİ Denetçi denetim işini almadan önce denetleyeceği işletme veya şirkete ilişkin bilgi toplar. ve varsa özel nedenleri b-bağımsız dış denetim kuruluşunca denetim çalışmasının dışında müşteri firmaya başka hizmetler verilecekse bunlar c-tarafların sorumluluk ve yükümlülükleri. denetim raporunun yazılması ve yayınlanması. a-Müşteri işletmeyi tanıma amacıyla faaliyetleri hakkında bilgi toplama b-Denetim programının hazırlanması c-Çalışma programının hazırlanması(işgücü ve zaman planlaması) 3-Denetim programının yürütülmesi a-İç kontrol sisteminin incelenmesi ve değerlendirmesinin yapılması b-denetim programında gerekli değişikliklerin yapılması c-Hesap bakiyelerinin doğruluğunun araştırılması d-toplanan kanıtları değerleme 4-Denetimin tamamlanması ve bulguların raporlanması a-Mali tabloların dürüstlüğü hakkında yargıya varılması b-Yargının şekillendirilmesi. 1. d-ücret. İleride çıkabilecek anlaşmazlık durumlarında yönetimin takınacağı tavrı belirleyerek. Bu bilgiler ışığında denetim riskini değerlendirir. kapsamı. Denetim kuruluşu hangi hallerde sözleşmeyi fesih edebilir -çalışma alanının önemli ölçüde sınırlandırılması -mali tablolarda bilgi ve belgeleri elde edememesi halinde Kurul dan görüş alınarak sona erdirebilir.İş kabul edilmeden önce görüşmede aşağıdaki hususlar görüşülmeli ve karara bağlanmalıdır.denetimin amacı 2-denetimin kapsamı 3-denetimin süresi 4-denetim raporunun teslim tarihi 5-müşterinin denetim çalışmalarına sınır getirip getirmeyeceği 6-denetim ücreti ve 7-denetim ücretinin ödenme biçimi Bir denetim sözleşmesinde yer alacak hususlar şunlardır. yönetim danışmanlığı hizmetleri veya başka tür hizmetlerin verileceği. DENETİM SÖZLEŞMESİNİN ŞEKİL VE İÇERİK ŞARTLARI: ŞEKİL ŞARTLARI: A-yazılı olacak B-taraflar arasında imza edilecek İÇERİK ŞARTLARI: a-yapılacak işin önemi . 6-ücret. 5-Eğer kararlaştırılmışsa vergi danışmanlığı. a-Müşteri kabul politikası ışığında gerekli bilgilerin toplanması. SPK seri x no:16 madde 37 23 . d-denetim sözleşmesinin imzalanması. 2-Denetimin planlanması.

öneriyi kabul etmeden önce. Özellikle. Denetim şirketleri de denetçilerinin bu standartlara da genel kabul görmüş denetim standartlarına uyulmasını sağlamak için kendi kalite kontrol politikaları ve prosedürlerini oluştururlar. Sermaye piyasası mevzuatına göre. Çalışma usul ve esasları yönetmeliğine göre. Mesleğin gelişmesi ve sağlam temellere oturtulması için aralarında gerekli dayanışmayı kurarlar ancak. Müşteri adayı. Denetim koşullarının yazılı olarak belirlenmesinin amacı yanlış anlaşılmaları önlemek veya en aza indirmektir. denetçi şarta bağlı borçların ve zararların mevcut olup olmadığını. görevi devredecek olan bağımsız denetim kuruluşundan görevin sürdürülmemesi nedenleri ile işin kabulünü etkileyebilecek bilgileri 15 gün içinde yazılı olarak alır. İçi kontrol sisteminde ve denetimin niteliğinde mevcut sınırlamalar nedeniyle bazı önemli yanlışlıkların ortaya çıkarılamayacağı nedeniyle kaçınılmaz bir riskin var olduğunu. Denetçilerin önemli bir yükümlülüğü de sır saklamak olduğundan. bulunan önemli hata ve yolsuzluklar ile yasadışı eylemleri göz önüne almalıdır. denetçin alacağı üret ve ödeme biçimi görüşülüp kararlaştırılır. meslek mensupları. Yeni bir müşteri için denetim çalışmasının kabul edilmesinden önce. denetlenecek müşterileri ile denetim sözleşmesi yapmadan önce. Yeni bir müşterinin kabulüne ve mevcut müşterilerin denetimine devamına ilişkin politika ve prosedürler önemlidir. müstakbel müşteriden gelen denetim isteğini kabul etmeden önce. kendisine görev önerilen bağımsız denetim kuruluşu görevi kabulden önce Kuruldan uygun görüş almak zorundadır. Örneğin. yöneticilerin dürüstlüğünü değerlemede dikkate alınmalıdır. denetçi önceki denetimlerde. Önceki denetimlerde bu sorulara yöneticilerin verdiği yanıtların doğruluk derecesi. kapsamı ve süresi belirlenir. Denetimin amacı. aynı zamanda denetçinin tüm yolsuzluk eylemlerini ortaya çıkarmaktan sorumlu olmadığı konusunda müşteriyi bilgilendirme aracıdır. Müşterinin denetim çalışmalarına bir sınırlama getirip getirmeyeceği denetçinin nerede çalışacağı ve işletme olanaklarından ne şekilde yararlanacağı denetim raporunun teslim tarihi üzerinde de denetçi ve müşterisi anlaşma sağlamalıdır. doğrudan bağımsız denetim amacıyla bilgi istemeyi kapsamamaktadır. Denetçi. çalışmasının programlamada ve yürütmedeki kısıtlamalar yüzünden mali tablolar üzerinde şartsız bir görüş bildirememe olasılığını müşterisine bildirmelidir. denetim görevini kabul etmeden önce. ilgili yönetmelikler çerçevesinde ve mesleki eğitimde birbirine her türlü bilgiyi vermek ve aktarmak sorumluluğunu taşırlar. denetim çalışmasının yaparken. mevzuata uygunluğun sağlanıp sağlanmadığını ve bu gibi konuları yöneticilere sorar. Denetçi muhasebe döneminin sonunda veya sona ermesinden sonra denetimi kabul etmeden önce mevcut durumun denetimi GKGDS na uygun olarak yapmasına uygun olup olmadığını belirlemelidir. daha önce başka bir denetim şirketi veya denetçi tarafından denetlenmiş olabilir. Denetim sırasında. Sözleşmeye veya sözleşme mektubunun biçimi ve özü her müşteri için farklı olabilmesine rağmen. görevi devredecek olan bağımsız denetim kuruluşu.Önceki Denetçiyle Görüşme Denetim isteğinde bulunan müşteri. önceki denetçiyle görüşmelidir. denetimi kabul edip etmeme kararını almada denetçiye yardımcı olacağı için gereklidir. müşteri hakkında gerekli inceleme ve soruşturmaların yapılması için benimsenmiş politika ve prosedürlere kalite kontrol standartları adı verilir. Bu görüşmeler yerine yazışmalar da yapılabilir. Genel kabul görmüş denetim standartları. Sözleşme veya sözleşme mektubu. mevcut müşterinin denetimine devam edip etmeme kararını almadan önce. Bu nedenle şirketin benimsediği kalite kontrol politikaları ve prosedürleri hem her bir denetim çalışmasını. Yöneticilerin dürüstlüğü Muhasebe ilkeleri. 24 . Örneğin denetçinin muhasebe döneminin ilk ayında denetimi kabul etmesi. denetçiye çalışmanın planlanmasına ve yürütülmesine bazı kısıtlamalar getirir. Kalite kontrol standartları ise. Yapılacak görüşmede ilgili ortak baş denetçilerin bulunması şarttır. aşağıdaki konularda bilgi istenir. denetçi bunun nedenlerini araştırmalı ve denetim işini kabul edip etmeme kararını almada kendisine yardımcı olacağına inandığı konulara ilişkin soruları önceki denetçiye sorar. aynı zamanda halen müşteri olan işletmelerin denetimine devam edip etmeme kararlarının alınmasında da denetçiye ve denetim şirketine yardımcı olur. önceki denetçinin cevabının sınırlı kalmasını dikkate almalıdır. Bu görüşmede denetimin amacı. “kendisine denetim görevi önerilen bağımsız denetim kuruluşu. bu hüküm tüm meslek mensupları için genel nitelikte bir hüküm olup. bu izni vermeyi kabul etmezse veya önceki denetçinin cevap vermesine kısıtlamalar getirirse . yönetim kurulu kararlarının tamamının karar defterinde kayıtlı olup olmadığını. müşteri işletmenin yöneticileri ile daha önceki deneyimlerini göz önüne almalıdır. Denetim koşulları taraflarca imzalanan yazılı sözleşme ile belirlenebileceği gibi. Müşteri ile Sözleşme Yapılması Denetçi. Görüşme sonuçları tutanakla tesbit edilir.” Kalite Kontrol Politikaları ve Prosedürleri ile Müşteriyi Değerlendirme Bir yandan denetim çalışmasını oluştururken. bağımsız denetçi veya denetim şirketi. hem de bir bütün olarak denetim şirketinin denetim uygulamasını etkileyebilir. diğer yandan denetim uygulamasını yönlendirir. genellikle şu bilgileri içerir. Sözü geçen görüşmenin herhangi bir nedenle gerçekleşmemesi veya istenilen bilgilerin verilmemesi veya fesih ve çekilme durumlarında. öneriyi kabul etmeden önce. Son olarak. Bağımsız denetçi. önceki denetçi ile görüşme yapması gerektiğini müşteri adayına bildirir ve bunu yapmasına ilişkin yazılı izin alır. kapsamı varsa özel nedenleri. Bu durumda denetçi denetim işini alıp almama kararını vermede. Müşterinin denetçiyi erken seçmesi ve denetçinin kabul etmesi denetimin planlanmasını kolaylaştırır. Bu standartlar. denetim prosedürleri ve diğer benzer konularda Yönetim ile uyuşmazlığa düşülüp düşülmediği. bir denetim çalışmasının yapılmasıyla ilgilidir. bunlar yönetimi dürüst olmayan bir müşterinin mali tablolarını denetlemekten kaçınmak için alınacak ilk önlemdir. kendisine denetim görevini teklif edenlerle görüşmelidir. denetçinin müşteriye denetim sözleşme mektubu yazması ve mektubun müşteri işletme tarafından imzalanarak denetçiye geri gönderilmesiyle de belirlenebilir. Denetim ücretinin hesaplanma ve ödeme biçimi Denetimi Kabul Etme Zamanı Denetçi denetimi müşterisinin muhasebe döneminin sona ermesinden önce ve ya sonra kabul edebilir. Mali tabloların düzenlenmesinden yönetimin sorumlu olduğu. Müşteri hakkında gerekli inceleme ve soruşturmaların yapılması için benimsenmiş politika ve prosedürlere kalite kontrol standartları denir. Denetimin başlama ve bitiş tarihi ile denetim raporunun teslim tarihi. önceki denetçinin vereceği bilgilerin. bir bütün olarak denetim şirketinin denetim çalışmaları ile ilgilidir. Bağımsız denetim kuruluşları. üstlenecekleri denetimin kendilerine getirebileceği riski ve denetimin kapsamı ve planlamasının belirlemek amacıyla gerekli ön araştırmaları yapmak zorundadırlar. Önceki denetçiye göre denetçi değişikliğinin nedenleri Önceki denetçi sorulara tam cevap vermezse. Çünkü. denetçi. Bu prosedür. Denetçi. bunu belirtmelidir. genel kabul görmüş denetim standartlarına uymak zorundadır.

Bunun yanısıra yıl içinde. Bu mektupta bildirilen hususlarla mutabık olduğunuz takdirde. bizim çalışmalarımızı n amacı bu olmadığı ndan bu türde aksaklı klar bulunsa bile açıklanmayacaktır. mektubun ilişikte sunulan ikinci kopyasını imzalayarak tarafımıza göndermenizi rica ederiz. Anlaşma mektubu müşteri ve denetçi arasında bir sözleşme niteliğini taşır. Bu istemler muhasebe defterlerine kaydedilmiş işlemlerin doğruluğunu destekleyen belgeli kanıtların test edilmesi (mümkün olduğu takdirde örnekleme yoluyla test. DENETİM ANLAŞMA MEKTUBU Denetçinin Baş lığ ı M üsleri Adresi Anlaşmanın Amacı S:türker Denelim işletmesi Ankara. İncelemelerim E sırasında olağanüstü veya normal olmayan durumların saptanması halinde. bunlarla ilgili bir denetim görüşünün verilmesi amacıyle tarafımızdan incelenecektir. İmza Dinelim işletmesi İmza imzalanarak denetçiye iade 25 . Müşteri imzaladığı anlaşma mektubunu denetçiye iade etmesi gerekir.Denetim anlaşma Mektubu: Yeni müşteri hakkında bilgi toplandıktan ve önceki denetçi ile görüşüldükten sonra işin alınması ya da alınmaması kararı verilir. bunlar tarafınıza bildirilecektir. Kapsam Genel Kabul Görmüş Denetim Standartları tle Uyumlu Yolsuzluklar Yönelim Mektubu Diğer Çalışmalar Anlaşmanın Ücreti Saygılarımızla. stokların fizikî varlıklarının test edilmesi ve alacakların doğrudan doğruya mutabakatı ve belirli diğer varlıklar ile yükümlülüklerin seçilecek müşteriler. kapsamını. işletme politikanızda yapılacak değişikliklerin muhasebe ve vergi işlerine yapacağı etkinin öğrenilmesi istendiğinde her türlü danışmanlık hizmeti sunulacaktır. Bu mektubun amacı yapılacak denetimin koşullarını. 10 Ankara Bu mektup Çalışkan Ortaklığının 31 Aralık 2003 tarihinde sona eren faaliyet dönemine aıl finansal tablolarının tarafımızdan incelenmesi konusundaki görüşmelerimizin teyididir. Ancak bu beyannameler sizin tarafınızdan hazırlanacaktır. Bu tutarlar ve tahakkuk edecek ücretler her iki haftada bir sunulacak fatura ile talep edilecekti!. konulan sınırlamaları. İşin kabulü halinde ilgili tarafa yazılı olarak bildirilir. Sayın kurulurunuza hizmet sunabilmekten büyük onur duymaktayız. İncelemelerimiz genel kabul görmüş denelim standartları doğrultusunda olacak ve amacımıza varmak için koşullara göre gerekli görülecek denetim işlemlerinin uygulanmasına yer verilecektir. Müşterinin de imzalaması ile denetim görevi her iki tarafca onaylanmış olur. Ortaklığın 31 Aralık 2003 de sona eren faaliyet dönemi için verilecek vergi beyannamesi tarafımızdan gözden geçirilecektir. 31 mart 2004 Hamit Kesgin Yön. Ortaklığımız 31 Aralık 2003 tarihli bilançosu ve bu tarihte sona eren faaliyet dönemine ait gelir tablosu. S. alacaklılar ve bankalarla yapılacak doğrulamalarını kapsayacaktır. Bu bildirim denetçi tarafından hazırlanıp imzalanan ve müşteriye gönderilen bir “denetim anlaşma mektubu” ile yapılır. dağıtılmayan kârlar tablosu ve linansal durumunda değişmeler tablosu. fil Sok.Bşk. Yapılacak seyahat giderleri ve tarafımızdan sizin için ödenecek her türlü giderler size aittir.Kur.türker Deneıçi İmzası Müşteri tarafından Onaylanmıştır. denetimin tamamlanacağı tarihi ve başkaca hususları müşteriye açıklamaktır. Bu tür incelemeler sırasında genel olarak bazı yolsuzlukların veya benzen düzensizliklerin ortaya çıkarılması mümkün ve olağan ise de. Fatura tularlan faturanın ibrazında ödenecektir. Denetim çalışmamızın ücreti çalışılan saat başına normal ücret haddi uygulanarak hesaplanacaktır.

belirlenen farklar piyasada. 2İşin Sürekliliğini Değerleme Analitik prosedürler. 1-Denetim planlama süreci Denetim planlamasını oluşturan işlemler ve sırası şöyledir. veriler arasındaki anormal ilişkileri ve olağandışı sapmaları belirler. denetçinin müşterisini denetlemede geçirdiği deneyim ve müşterinin işinin büyüklük derecesi oluşturmaktadır. genellikle işletmelerin karşılaştığı mali krizleri ölçmede kullanılır. zamanlamasını ve büyüklüğünü planlamada denetçiye yardımcı olur. Denetim planlamasının niteliğini. hata ve yolsuzluk olasılığının az olduğu şeklinde yorumlanır ve ilgili hesaplar için daha az sayıda test uygulanır. Olağandışı sapmalar anormal farklar beklenmediği halde varsa veya beklendiği halde mevcut değilse ortaya çıkar. yardımcılar gerektiği şekilde gözlenmelidir. Mali tablolarda olası hataların varlığını belirleme.2-DENETİMİ PLANLAMA Çalışma alanı standartlarının birincisine göre “denetim çalışması yeterli şekilde planlanmalı ve varsa. 2-DENETİM ÇALIŞMALARINI BÖLÜMLEME . Bu nedenle planlama safhasında analitik prosedürlerin uygulanmasından elde edilen sonuçlar. denetçinin müşterisinin işi konusunda bilgisi. Böyle durumlarda örneklem büyüklükleri azaltır. 3Olası Hataların Varlığını Belirleme Analitik prosedürler. İşletmenin faaliyetine kriz dolayısıyla son vermesi olasılığı denetim planını etkileyecektir.” Denetimi planlama. bazı denetim prosedürlerinin uygulanmasına gerek kalmaz veya bazı prosedürlerin bilanço tarihinden çok önce yapılması yoluna gidilir. Müşterinin faaliyetinin sürekliliğini değerleme. Denetim planlanması . hata ve yolsuzlukların olabileceği özel denetim alanlarını belirler. Müşteri işletmenin yer aldığı sektör. Müşteriyi etkileyen yasal düzenlemeler. Böyle durumlarda olağandışı sapmaların olası nedenlerinden biri muhasebe hatasının veya yolsuzluğunun mevcut olmasıdır. 4Denetim Testlerini Azaltma Analitik prosedürler olağandışı sapmaların olmadığını gösterirse. Bu tür olaylar denetimin planlanmasını etkileyecektir. örgüt yapısı ve faaliyetinin özellikleri. müşterinin işi ve bulunduğu sektör hakkında bilgi elde etmede kullanılan yöntemlerden biridir. denetimin amacına ulaşmak için sıra ile yapılacak işlerin düzenlenmesidir. cari yılın denetlenmemiş bilgileri önceki yılların denetlenmiş bilgileriyle karşılaştırılarak uygulandığında. 1müşteri hakkında bilgi toplama 2denetim çalışmalarını bölümleme 3iç kontrol sistemi hakkında bilgi edinme ve kontrol riskini değerleme 4önemlilik düzeyini belirleme 5denetim riski düzeyini belirleme 6denetim amaçlarını belirleme 7denetim programının taslağını yazma 8denetim süresini ve zamanını belirleme 9denetim personelini görevlendirme. tasarlanan denetim uygulaması ve kapsamı hakkında genel bir stratejinin oluşturulmasıdır. denetimde daha fazla dikkat gerektirecek. Denetim testlerini azaltma 1Müşterinin işi Hakkında Bilgi Edinme Analitik prosedürler. Müşteri işletmenin muhasebe bilgilerine uygulanan analitik prosedürlerin sonuçları Denetimi planlama safhasında analitik prosedürleri uygulamanın başlıca amaçları aşağıda belirtilmiştir: Müşterinin işi hakkında bilgi edinme. kapsamının ve zamanlamasının etkileyen başlıca faktörler. sektörde veya işletmede önemli olayları gösterebilir. Bu nedenle analitik prosedürler. 1-MÜŞTERİ HAKKINDA BİLGİ EDİNME Denetim planlamak için. Denetçi aşağıdaki konularda bilgiye sahip olmalıdır Müşteri işletmenin işi. işlemleri ve uygulamaları denetçinin anlayabilmesini sağlayacak müşteri işletmenin işi konusunda yeterli bilgi edinilmelidir. mali tablolara önemli etkisi olan olayları. yapılacak denetim çalışmasının niteliğini. Analitik prosedürler.

Muhasebe kontrolü üç unsur tarafından belirlenir: 1. Denetim çalışmasının örgütlemek için işlemler aşağıdaki gibi bölümlendirilebilir. muhasebe yönetmeliği. satış raporları). Örneğin istatistiksel analizler(üretim raporları. Hasılat çalışmasını ( satışlar. 1-Yönetsel kontroller(faaliyet kontrol sistemi) İşlemlerin. Finansman işlemleri ( sermaye. sermaye piyasalarının gelişmesiyle. kayıt ve raporlama sistemleri. Oysa. para ve çek tahsil işlemleri. İyi bir iç kontrol sisteminde yönetimin amaçladığı fayda dört grupta toplanır 1. Üretim işlemleri. kalite kontrol sistemleri. işletmelerin bilançolarında kısa vadeli yabancı kaynaklar ile döner varlıkların doğruluğuna ilişkin denetçilerden görüş istemişlerdir. İç kontrol sistemi kaça ayrılır. Örneğin: yetki ve onay vermek. para çek ile ödeme işlemleri. zaman ve hareket etütleri (iş akım şeması gibi birbirini izleyen işlerin planlaması. hata ve hilelerin tespit edilip önlenmesi. Geleneksel yaklaşım mali tablolar sınıflamasına göre yapılan bölümlemedir. varlıkların korunması. işletmenin belirlediği hedefler doğrultusunda etkin ve verimli bir şekilde yürütülmesine yönelik. Mali tablolarda yer alan kalemleri oluşturan hesapların her biri ayrı bir birim kabul edilir.varlıkların korunması 2. İyi bir iç kontrol sisteminin taşıması gereken özellikler: 1-şirket politikaları ile uyum 2-işletmenin belirlediği hedefler doğrultusunda işlemlerin etkin ve verimli şekilde yürütülmesi 3-varlıkların korunması: fiziki koruma ve ekonomik koruma 4-hata ve hilelerin tespit edilip önlenmesi. mali tabloların zamanında güvenilir olarak hazırlanması amacına yönelik olarak konulan tüm yöntem ve usullerdir. yönetim politikalarına bağlılığı artıran ve mali olaylar ve muhasebe kayıtlarıyla direkt ilişkisi bulunmayan yöntem ve usullerdir. İÇ KONTROL SİSTEMİ ORTAMI Etkin ve güvenilir bir iç kontrol sisteminin kurulması ve çalıştırılması için uygun bir kontrol ortamına gerek vardır.belirlenmiş politikalara bağlılığı özendirme. Yatırım ve duran varlık işlemleri 3-İÇ KONTROL SİSTEMİ HAKKINDA BİLGİ EDİNME VE KONTROL RİSKİNİ DEĞERLEME: İşletme faaliyetlerinin şirket politikaları ile uyum içinde düzenli ve verimli bir şekilde yürütülmesi. Harcama işlemleri ( satın alma. kısa ve uzun vadeli borç sağlama ve ödeme vergi ve diğer yasal yükümlülüklerin tahakkuku ve ödeme). hata ve hilelerin tespit edilip engellenmesi.işletme varlıklarının ve kayıtlarının korunması 3. ücret işlemleri. satış iade ve iskontoları. Bu ortama iç kontrol sistemi ortamı adı verilir.verimliliğin arttırılması 4. gelir tablosu bilançodan daha önemli mali tablo haline gelmiştir. güvenilir mali bilgilerin zamanında hazırlanması hedeflerine mümkün olduğunca ulaşmak amacıyla yönetimin kullandığı tüm yöntem ve usullere iç kontrol sistemi denir. muhasebe kayıtlarının tam ve doğru şekilde yapılması. 5-muhasebe kayıtlarının tam ve doğru olması 6-güvenilir mali tabloların zamanında hazırlanması.güvenilir bilgi sağlanması 2. Bu unsurlar dışında iç muhasebe kontrolu tanımında ve muhasebe kontrolu kavramında açıkça belirtilmeyen bazı özellikler vardır. Bağımsız denetim mesleğinin ortaya çıkmasının ve denetimin bu şekilde yapılmasının nedeni gelişmiş ülkelerde sermaye piyasalarının henüz gelişmediği yıllarda işletmelerin bankalardan kısa vadeli borçlanma gücünü belirlemek için. muhasebe kayıtlarının tam ve doğru olması. 2-Muhasebe kontrolleri(muhasebe kontrol sistemi) varlıkların korunması.sistemin yeterince güvence vermesi 3-sistemi kısıtlayan faktörler 4-bilgi işleme yöntemleri şeklinde sıralanabilir.finansal kayıtların güvenilirliği 3.kıymet hareketleri. Genelde tüm muhasebe kontrolleri için olan bu özellikler: 1yönetimin sorumluluğu 2. İlk bağımsız denetçiler bu nedenle bilanço kalemlerinin incelenmesine başlanması ve denetim kitaplarında da önce bilanço kalemlerinin denetiminin açıklanması gelenek haline gelmiştir. Bu ortam işletme içi ve dışı etkenler tarafından .Denetim çalışmasını bölümlemenin farklı yolları vardır.) eğitim programları. iyi ve detaylı bir hesap planı.

İÇ KONTROL SİSTEMİNİN GENEL AMAÇLARI 1-işlemler yönetimin devrettiği genel ve özel yetkilere uygun olarak yürütülmelidir. 3-bütünlük: yapılan tüm kredili satışlar gösterilmelidir. .kuymet hareketlerinin yetkilendirilmiş olması ilkesi 3. iç kontrol sistemi hedeflere ulaşılabilecek şekilde yönlendirildiğinde planlanmış sonuçların gerçekleştirilmesi kaçınılmazdır. ETKİN BİR İÇ KONTROL SİSTEMİ İÇİN TEMEL İLKELER 1. iç denetim. 4-kaynakların ekonomik ve verimli kullanımını sağlamak: doğru ve uygun zamanda en az kaynak kullanılarak amaçlara ulaşılmış ise verimlilik sağlanmış demektir.Müşterilere tanınan kredi limitleri aşılmamalıdır. 8-Mutabakat: Kredili satışlarla ilgili belgeler satış kayıtlarıyla. 2-gerçeklik: Kredili satış kayıtları işletmenin gerçek kredili satışlarını göstermelidir. Örneğin kredili satış işlemlerinin yürütülmesine ilişkin özel kontrol amaçları şöyle sıralanabilir: 1-yetki: Kredili satışları yetkili satış personeli yapmalı ve bu personel kendilerine tanınan yetki sınırını aşmamalıdır. 5-Yönetim tarafından belirlenmiş hedeflere ve amaçlara ulaşılmasını sağlamak:Planlanmış sonuçların gerçekleşen sonuçlarla karşılaştırılmasıyla faaliyetlerin etkinliği değerlendirilir.görevlerin ayırımı ilkesi 2. 4-kayıtsal doğruluk: Kredili satışlarla ilgili gönderilen mallar için sevk irsaliyesi ve fatura düzenlenmeli . 5-sınıflandırma: Kredili satış işlemleri müşteri hesaplarına ve stok kayıtlarına kaydedilirken doğru hesaplara kaydedilmelidir. 3-işletme faaliyetlerinin yönetim politikalarına . Dış etkenler işletme yönetiminin kontrolu dışında olan faktörlerdir. İç etmenler ise yönetimin doğrudan kontrol edebildiği faktörlerdir. 7-varlıkları koruma: Müşteri ve stok kartları ile alacak senetleri ve alınan çekler kilitli yerlerde saklanmalıdır. 6-zamanlılık: Kredili satış işlemleri işlemin gerçekleştiği dönemin kayıtlarında gösterilmelidir.uygun belgeleme ve muhasebe kayıt düzeninin varolması ilkesi 4. organizasyon yapısı. müşteri kartları ticari alacaklar hesabıyla karşılaştırılmalı ve alarınaki mutabakat sağlanmalıdır. yönetimin önderliği. İÇ KONTROL SİSTEMİNİN ÖZEL AMAÇLARI Genel kontrol amaçları bir işletmenin belirli işlem gruplarını yürütmek için gerekli kontrol usul ve yöntemlerin sahip olup olmadığının göz önünde bulundurulmasında genel bir çerçeve oluşturur. 2-işlemler gelen kabul görmüş muhasebe ilkelerine uygun olarak ve hesap verme yükümlülüğünü yerine getirecek şekilde kaydedilmelidir. İç kontrol sistemi faaliyetlerin verimliliğini sağlamaya yardımcı olur bütçe ve yönetim politikalarına uygunluğun korunmasına yardımcı olur. Verimliliğin sağlanıp sağlanmadığı iç kontrol sisteminin iyi işlemesine ve faaliyete uygun ve teknik personelin çalıştırılmasına bağlıdır. personel.bağımsız mutabakatların yapılması ilkesi İÇ KONTROL SİSTEMİNİN AMAÇLARI 1-iç kontrol sisteminin esas amaçları 2-iç kontrol sisteminin genel amaçları 3-iç kontrol sisteminin özel amaçları İÇ KONTROL SİSTEMİNİN ESAS AMAÇLARI 1-işletme varlıklarını korumak İstenmeyen durumlar nedeniyle varlıklarda meydana gelebilecek azalmalar veya zararların engellenmesi için önceden yönetimce tedbir alınmasıdır. 2-muhasebe bilgilerinin doğruluğu ve güvenilirliğini sağlamak Muhasebe kayıt ortamının kontrol altına alınması ve sağlanan bilgilerin güvenirlik derecesinin en üst düzeye çıkarılması için gerekli önlemler alınmasını amaçlar. bütçeleme ve işletme içi raporlama. 3-varlıklara ve belgelere erişim yetkili personelle sınırlandırılmalıdır. planlara ve yasalara uygunluğunu sağlamak.varlıkların ve muhasebe kayıtlarının fiziki koruması ilkesi 5. stok kayıtları doğru tutulmalıdır. Belirli bir işlem grubunu yürütmek için ise genel kontrol amaçlarına paralel olarak özel kontrol amaçlarının da belirlenmesi gerekir. 4-mevcut varlıklar belirli sorumluluk kayıtlarıyla karşılaştırılmalı ve herhangi bir fark belirlendiğinde arkın özelliğine göre gerekli soruşturma yapılmalıdır.belirlenir. işletme uygulama ve politikaları şeklinde sayılabilir. İç etmenler.

kontrol. Kontrolün amacı. İÇ KONTROL SİSTEMİNİN KISITLAMALARI: 1-iç kontrol sisteminin maliyetinin faydasını geçmesi 2-iç kontrol sisteminin olağan işlere yönelmesi. 3-potansiyel insan yanlışlıkları 4-çalışanların iç kontrolleri ihmal etme olasılıkları. varlıkların korunmasında başarısız yönetim alacaklılar ve ortaklar için zarar riskini ortaya çıkarır. İç kontrol sistemi ilk aşamada bürokrasiyi arttırabilir ve verimliliğin düşmesine neden olabilir . Yönetim iki tür riskle karşılaşabilir: 1-finansal riskler: Yanlış Yönetim politikalarının uygulanması ve yolsuzluklar nedeniyle varlıkların kaybolma olasılığıdır. c-personel durumu Çalışanların yeterli mesleki bilgiye ve dürüstlüğü sahip olması iç kontrol sistemi için çok önemlidir.İÇ KONTROL SİSTEMİNİN KURULMASINDA GÖZÖNÜNDE BULUNDURULMASI GEREKEN FAKTÖRLER: İç kontrol sistemi kurulurken bazı faktörler göz önünde bulundurulur ve değerlendirilir. Yetki ve sorumluluklar açıkça tanımlanmalı örgüt şeması ve yönetmeliğinde belirtilmelidir. Bu risklerin dışında bazı faktörler risk oranlarını arttırır. İç kontrol sisteminin maliyeti beklenen faydayı geçmemelidir. Gerekli niteliklere sahip. Raporlar ve kayıtlardaki hatalar yöneticiler ve işletme dışındaki kişilerin alacakları kararlarda yanılma riskini ortaya çıkarır. Bu riskler nedeniyle oluşabilecek zararları en aza indirebilmek için iç kontrol sitemi kurulmalıdır. Verimsiz faaliyetler. Fayda ve maliyet ilişkisi oranının fayda yönünde olmalı Fayda maliyet analizi yapılarak sistemin sağlayacağı fayda veya önleyeceği kayıplar. artırmada veya azaltmada etkili olan tüm faktörlerdir. sistemde görevlendirilecek personelin belirlenmesine karar verilir. a-yönetim felsefesi Yönetim iç kontrol sisteminin gerekliliğine inancının tam olması ve işletme çalışanlarına kontrolün gerekliliği bilincini yerleştirmede önderlik etmeli ve çalışanların kontrol usul ve esaslarına tam olarak uymalarını sağlamalıdır. A-RİSK FAKTÖRÜ: Risk planlanan faaliyetlerin gerçekleşmeme olasılığıdır. muhasebe. Bu unsurların değerlendirilmesi kontrol yöntem ve tekniklerini değerlendirmek için gereklidir. İç kontrol sisteminin kurulmasında göz önünde bulundurulması gereken. Bu değerlendirme sonucunda iç kontrol sistemi kurmaya. B-MALİYET FAKTÖRÜ: İç kontrol sisteminin kullanılacak teknik ekipmanlar ve personel gibi bir maliyeti söz konusudur. İÇ KONTROL SİSTEMİNİN UNSURLARI İç kontrol yöntemlerinin ve tekniklerinin seçiminde ve etkin bir biçimde uygulanmasında bir çok unsurlar söz konusudur. sistemin maliyetinden yüksekse kontrol sistemi kurulmalıdır. koordinasyon. teslim alma ve iç denetim gibi fonksiyonların bağımsız bölümlerce yerine getirilmesi gerekir. imalat. ek maliyetlerin doğmasına neden olabilir. yöneticilerin arzuladığı sonuçların işletme tarafından gerçekleştirilip. b-örgütsel yapı Örgütsel yapının iyi bir örgüt yapısına sahip olması bunun içinde satın alma. satış . e-işletme politikaları ve uygulamaları . Bu ortam ise bir işlem grubuna özgü politika . İç kontrol sistemi kurulmadan önce işletme yönetimi mevcut risklerin türlerini ve önemlilik derecesini bilmelidir. Bir işletme uygun ve etkin bir kontrol sisteminin kurulması için gerekli unsurlara sahip olmadıkça iç kontrolün amaçlarına ulaşması beklenemez. usul ve yöntemlerin etkinliğini belirlemede. d-Bütçe sistemi Bütçeler planlama. Etkin bir iç kontrol sistemini oluşturan unsurlar şöyle sınıflandırılabilir. risk ve maliyet faktörü olmak üzere iki faktör vardır. 1-KONTROL ÇEVRESİ (ORTAMI) Etkin bir iç kontrol sisteminin kurulabilmesi için uygun bir ortamın sağlanması gerekmektedir. gerçekleştirilemeyeceğinin saptanmasıdır. kurulacak sistemin organlarının belirlenmesine . motivasyon fonksiyonlarının yürütülmesine ve başarı ölçmeye yardımcı olur. İç kontrol ortamını etkileyen çeşitli faktörler aşağıda sıralanmıştır. 2-Muhasebe riskleri: Varlıklarla ilgili hesap verme yükümlülüğünün yerine getirildiği raporlarda ve kayıtlarda hata olasılığıdır. işletme amaçlarına hizmet eden ve kurallara uyan bir personel yapısı etkin bir iç kontrol sisteminin varlığında büyük öneme sahiptir. görevini özenle yürüten.

belgelere ve muhasebe defterlerine kaydetme ve raporlama ile ilgili usul ve yöntemlerden oluşur. 4Personel: İşlerin yürütülmesi için personel gerekir. muhasebe yönetmeliği gibi konuları kapsamaktadır. üretim. personel ve sicil yönetmeliği. Satın alan . kimselerin farklı olması gerekir. satan . hesap planı.İyi bir iç kontrol sisteminin oluşturulmasında işletme uygulama ve politikaları büyük önem taşır. İÇ KONTROL SİSTEMİNİN GÖZDEN GEÇİRİLMESİ Bağımsız denetçi. Diğer türdeki kontrollerin etkinliğini ölçen ve değerlendiren bir yönetim kontrolüdür. Bağımsız denetçinin güvenini etkileyen faktörler şunlardır: işletme iç denetim birimimin örgüt yapısındaki yeri ve büyüklüğü iç denetim biriminin çalışma alanı. Bunun için de yetki ve sorumlulukların bölümlenmesi gerekir. a: gerçek işlemlerin kaydedilmesi b-tüm işlemlerin kaydedilmesi c-işlemlerin uygun şekilde sınıflandırılması d-işlemlerin uygun şekilde değerlendirilmesi e-işlemlerin zamanında kaydedilmesi 3-KONTROL PROSEDÜRLERİ(usul ve yöntemleri) : işletme amaçlarına ulaşmayı sağlamak için yönetimin işletme kontrol çevresine eklediği usul ve yöntemlerdir. İç kontrol sistemi ne kadar iyi planlanırsa planlansın sistemin yönetimi yine de kişilere bağlıdır. İyi bir organizasyon planının özelliği satın alma. ödemeyi yapan ve kullanan vb. 2Muhasebe sistemi: İç kontrol açısından muhasebe sistemi. işletmenin iç kontrol sistemini iki açıdan inceler. mali ve diğer faaliyetlerini incelemek için yapılan bağımsız bir inceleme ve değerleme işlemidir. 3Yöntemler: Etkin bir iç kontrol sistemi için. a-işlemlerin yönetimin devrettiği yetkilere uygun olarak yapılaması b-yeterli düzeyde işbölümü yapılması c-varlıkların kullanılması ve kayıtlara erişim yetkisinin sınırlandırılması d-sorumluluk kayıtlarının mevcut varlıklarla karşılaştırılması İÇ KONTROL SİSTEMİNİN ÖĞELERİ: 1Organizasyon Planı: Etkin bir iç kontrol iyi bir organizasyon planı gerektirir. İyi bir muhasebe sistemi ile alacaklarda ve borçlarda meydana gelen değişikliği gelir ve gider akımlarının zamanında muhasebeleştirilmesini yapacak bir sistem kurulmalıdır: İyi bir belge düzeni ve belgelerin yetkililerce zamanında imzalanması gibi . işin gerektirdiği kalite ve miktarda personel çalıştırması şarttır. muhasebe ve finansman gibi ayrı departmanlara gönderilmesidir. 2-MUHASEBE SİSTEMİ Bir işletmenin faaliyetlerine ve finansal durumuna ilişkin hesap vermek yükümlülüğünü yerine getirmek amacıyla işlemleri belirleme. her departmanın faaliyetini nasıl yürütüleceği belirtilmelidir. disiplin yönetmeliği gibi politika ve uygulamalar sayılabilir.. KONTROL ÇEVRESİ HAKKINDA BİLGİ EDİNME 1-kilit personele sorular sorarak 2-müşterisinin belgesini inceleyerek 3-müşterinin faaliyetlerini gözlemleyerek 4-müşteri ile ilgili geçmiş denetim deneyimleri hakkında bilgi edinerek. kasa tazminatı ödenmesi. görevlerin kişilerce birbirlerini kontrol edecek bir şekilde dağıtılması gerekir. Bu açıdan ister memur ister müdür olsun. . f-iç denetim: İşletme yönetimine yardımcı olmak amacıyla . Herhangi bir işlemin başından sonuna kadar yürütülmesi aynı departmana verilmelidir. görev ve yetkileri iç denetim personelinin teknik bilgi düzeyi ve deneyimi iç denetim personelinin görevlerini yaparken gösterdikleri özen. İyi bir örgüt planı (Örgüt Şeması) ve iş akış şeması ile iyi bir bölümünün sağlanmasıyla. muhasebe. belgeler. muhasebe ve iç kontrol sistemini inceler işletmenin faaliyet sonuçları ile mali durumuna ait bilgileri kontrol eder. satış. Bağımsız denetçi etkin ve güçlü bir iç denetim birimi olduğuna inanırsa çalışma alanının daraltabilir. İç denetim birimleri nin başlıca çalışma alanları şu konuları kapsar. İşletme politikası ve uygulamalarına örnek olarak çalışanların üçüncü kişilere verebilecekleri zararlara karşı yaptırılan mali sorumluluk sigortası. Faaliyet sonuçlarının etkinlik ve verimlilik açısından değerlendirilmesini yapar. Bu nedenle sistemi yürütecek kişileri ilgilendiren uygun politikaların belirlenmiş olması gerekir.

DENETÇİ İÇ KONTROL SİSTEMİNİN ETKİN ÇALIŞIP ÇALIŞMADIĞINI ANLAMAK İÇİN HANGİ GÖSTERGELERE BAKAR Denetim tekniklerine başvurarak kanıt toplamak ve değerlemek (kontrol testleri yapmak) suretiyle oluşturur.önceki denetimlerde edinilen bilgiler 2. 2-denetim alanında kullanılması gereken denetim tekniklerinin niteliklerini belirler. çalışmadığına karar verdikten sonra.müşterisinin faaliyetlerini gözlemler.Önemli hata ve yolsuzluk riskini etkileyen faktörleri belirlemek 3. sistemin ön değerlemesi ile bir farklılık meydana gelmişse denetim planlamasında değişiklik ve düzenleme yapar. 2-anket yöntemi: 40-50 soruluk genel bir anketin çalışanlarca doldurulması 3-akış şemaları: herhangi bir olayı ele alıp. 2-SİSTEMİN ÖNDEĞERLEMESİ: ön değerleme ile edinilen bilgiler ışığında denetçi denetimin planlamasını yapar. sistemin ön değerlemesini doğrulayıp doğrulamadığı araştırılır. sistemin etkin çalışıp.müşterisinin belgelerini inceler 3.kilit personele sorular sorar 2. DENETİMİ PLANLAMA SAFHASINDA KONTROL RİSKİNİ DEĞERLEME KONTROL RİSKİNİN İLK DEĞERLEMEsi şu adımlardan oluşur. 3-denetim kanıtlarının güvenilirliğini etkiler 4-denetim riskini etkiler 5-denetim alanının sınırlarını etkiler 6-denetim süresini belirler 7-denetim maliyetini etkiler 8-hata ve hilelerin saptanmasını sağlar. Diğer bilgi kaynakları şunlardır: 1.Maddi doğruluk testlerinin planlamak İç kontrol sistemi denetçinin bu amaçlara ulaşmasında başlıca bilgi kaynağıdır. Sonuçlara göre denetim programında bazı düzeltmeler yapar.müşterinin faaliyette bulunduğu sektöre ilişkin bilgiler . 1. 3-SİSTEMİN UYGULAMADAKİ ETKİNLİĞİNİN TEST EDİLMESİ : iç kontrol sisteminin uygulamadaki etkinliği ölçülür. İÇ KONTROL SİSTEMİNİN YETERSİZ KALMASININ NEDENLERİ NELERDİR: 1-iç kontrol sisteminin maliyetinin faydasını geçmesi 2-iç kontrol sisteminin çoğunlukla rutin işlere yönelmiş olması 3-potansiyel insan yanlışları 4-şartların değişikliği yüzünden prosedürlerin yetersiz kalması İÇ KONTROL SİSTEMİNİN BAĞIMSIZ DIŞ DENETİMDEKİ ÖNEMİNİ AÇIKLAYINIZ.kontrol amaçlarını belirleme . Edililen bilgiler şu amaçlar için kullanılmalıdır. 4-SİSTEMİN SON DEĞERLEMESİ: bu aşamada uygulamadaki etkinliğin tespiti için yapılan testlerin.1Sistem işleyişinin. edinilen bilginin nereden ve kimden alındığını yazılı hale getirmek. planlanması ve yürütülmesi sırasında denetçiye yol gösterir. İÇ KONTROL SİSTEMİNİN DEĞERLEME AŞAMALARI: 1-SİSTEMİN TANIMLANMASI: sistemle ilgili bilgi toplamada kullanılan 3 yöntem vardır. Bunlar 1-not alma yöntemi: görüşmeler sırasında not olmak. 2. KONTROL ÇEVRESİ HAKKINDA BİLGİ EDİNME 1.olası hata ve yolsuzluk türlerini belirlemek. denetçinin finansal tablolar hakkında genel olarak kesin fikir vermesine yetecek nitelikte olup olmadığı. 2İç kontrolün zayıf ve kuvvetli yanlarının tespit edilmesi İÇ KONTROL SİSTEMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ İç kontrol sisteminin değerlenme nedenleri: 1-iç kontrol sisteminin güvenilirliğini araştırmak 2-denetim çalışmasını planlamak 3-yönetime önerilerde bulunmak. başından sonuna kadar olan aşamaları şekil üzerinde çizmek. DENETİMİ PLANLAMA SAFHASINDA İÇ KONTROL SİSTEMİ HAKKINDA BİLGİ EDİNME Bilgi edinme hem mevcut kontrol politikaları ve prosedürleri ile kayıt ortamı hakkında bilgi edinmeyi hem de mevcut kontrol politikaları ve prosedürlerinin işletme tarafından uygulanmakta olup olmadığına ilişkin bilgi sahibi olmayı içerir. Denetimde yoğunluk vereceği alanları tespit eder. 1.: 1-işin alınması.

Denetimi planlama safhasında. göz önünde bulundurulur. Denetçi kontrol amaçlarını politikalarını ve prosedürlerini içeren yönetmelik genelge ve yönerge gibi dokümanları incelerken de önemli gördüğü hususları not eder. denetimi planlama safhasında alınacak diğer kararları özellikle etkileyebildiğinden. önemlilik ( kabul edilebilir hata ) kavramı hem mali tablolar düzeyinde hem de hesap kalanları düzeyinde kullanılır. 5-DENETİM RİSKİ DÜZEYİNİ BELİRLEME Denetim riski. Denetim riski. denetimde daha deneyimli personelin görevlendirilmesini. SORU FORMU UYGULAMA YÖNTEMİ: Denetçi bu yöntemi uygulamak için iç kontrol sistemine ilişkin çeşitli sorular hazırlar.234- kontrol prosedürlerini belirleme kontrol zayıflıklarını belirleme ve değerleme kontrol riskini değerleme kontrol riski: müşterinin iç kontrol politikaları ve prosedürleriyle önlenemeyecek veya bulunamayacak önemli hata ve yolsuzlukların mali tablolarda olma olasılığıdır. Akış şemaları sistemin işleyişini gösteren şemalardır. Sorular genellikle evet ya da hayır cevabı alınacak şeklinde düzenlenir. Denetçi iç kontrol sistemine ilişkin bilgi edinirken hazırladığı başka bir doküman akış şemasıdır. gelir tablosu mali tablo için bir veya birkaç önemlilik düzeyi belirleyebilir. 3-denetim uygulamalarına rağmen olası hatalar yanlışların bulunması. Örneğin örneğin denetim riskinin fazlalaştırılmasında ortaya çıkacak olası sorumluluklar. ne GKGMİ ne de GMGDS ile bir oran belirlenmemiştir. denetçi her bir mali tablo için bir veya birkaç önemlilik düzeyi belirleyebilir. İÇ KONTROL SİSTEMİ BİLGİ EDİNME PROSEDÜRLERİNİ BELGELEME NOT ALMA YÖNTEMİ: Denetçi müşterisinin personeli ile görüşme yaparken sorduğu soruları ve aldığı cevapları not eder. Örneğin. Denetçi faaliyetleri ve iş akışını gözlemleyerek edindiği bilgileri not eder. İşletme riski ise yanlış bildirilen görüşten dolayı denetim firmasının itibarının sarsılması v denetim görevinin kendisinden alınması olasılığıdır. 6-DENETİM AMAÇLARINI BELİRLEME: . Mali tablolar düzeyinde önemliliği değerlemenin nedeni. AKIŞ ŞEMALARI HAZIRLAMA YÖNTEMİ: belirli faaliyetlere ilişkin tüm yöntemleri gösterir. 4-ÖNEMLİLİK DÜZEYİNİ BELİRLEME Denetimde. Personelle yapılan görüşmelerden elde edilen bilgilerden akış şemaları hazırlanır. mali tablolarda önemli yanlışlıklar olduğu halde denetçinin mali tablolarla ilgili olarak olumlu görüş bildirme olasılığıdır. Bu risk beraberinde işletme riskini de getirir. Genelde bir soru formu işletmenin tüm yönlerine ilişkin ayrıntılı ve çeşitli sorulardan oluşur. Denetim riski aşağıdaki nedenlerden kaynaklanır: 1-iç kontrol sisteminin bulunmaması yada yetersizliği 2-iç kontrolün önleyemediği hata ve yanlışların bulunması. Ancak. Örneğin gelir tablosu için net satışların %1 i veya faaliyet karının %5 i veya %10 u önemlilik düzeyi olarak kabul edilebilir. bir bütün olarak mali tablolara ilişkin görüş bildirilmesidir. gözetimin arttırılmasını ve daha yüksek mesleki şüphecilikle denetimin yürütülmesini gerektirir.

Sınıflandırma: işlemlerin doğru hesaplara kaydedilmesini ve mali tablolarda doğru hesaplarda gösterilmesini ifade eder. işletmenin doğru muhasebe dönemine kaydedilip kaydedilmediğini belirler. denetçiye denetimi örgütlemesinde ve yönetmesinde yardımcı olur. büyük defter hesapları ile yardımcı defter hesaplarının borç ve alacak tarafları toplamlarının doğruluğunu araştırır. örneğin. örneğin bilanço tarihinde yaptığı kasa sayımında 5. gelir. Konsinye olarak mevcut olan mallar bilançoda yer almamalıdır. gelir ve giderlerin kayıt dışı bırakılmış olup olmadığını araştırır. örneğin varlıkların rehinli olup olmadığı mali tablolarda açıklanmalıdır. 3Sahiplik ve Yükümlülükler: Bilançoda yer alan varlıklar. mali tablolarda kalemlerin GKGMİ’ ne göre brüt ve net değerleri gösterir. özel denetim amaçlarını oluşturmak için önce genel denetim amaçlarını belirlemek gerekir. Yoldaki mallar işletmede mevcut olmamasına karşın. denetlenen varlık ve borç hesaplarının niteliğine göre farklıdır. Genel Denetim Amaçları: 1Gerçeklik: Gerçek olmayan arlıklar ve borçlar bilançoda gerçekmiş gibi gösterilmemelidir. hesapların doğru tarafına ve doğru tutarda kaydedilmesi ile ilgilidir. kasada olması gereken para mevcudunun sayım sonucu belirlenen para mevcudu olduğunu göstermez. bilanço tarihi itibariyle işletmenin mülkiyetinde olan varlıklar ile alacak haklarından oluşmalıdır. gider kar ve zararlar gerçekleşmemiş gibi kaydedilmemelidir. hasılat. henüz gerçekleşmemiş hasılat. borçlar. bazı varlıklar. fakat denetlenmemiş kasa hesabının kalanı 2. bilanço tarihi itibariyle varlıklar. Denetim riski denetimin planlanması aşamasında belirlenir.000. işletmenin mülkiyetindedir. 5- 6Zamanlılık: Bilanço tarihine yakın işlemler doğru muhasebe dönemine kaydedilmelidir. Mali tabloların denetiminde 2 tür risk vardır 1-denetim riski :mali tablolarda önemli hataların. bütünlük amacına aykırı olan bu durum. 8Kayıtsal Doğruluk: işlemlerin doğru hesaplara. müşteri işletmede var ve müşterinin zilyetliğinde olsa bile. örneğin denetçi alacak senetlerini vadelerine göre ve ticari bir işlemden doğmuş olup olmamasına göre inceleyerek.İşlem gruplarına göre denetim çalışmasının bölümlenmesi. denetçi bütünlük amacına ulaşmak için. Denetim riskinin hesaplanması: İstenilen risk=yapısal risk*kontrol riski*bulgu riski Denetim riskinin özel alanları: . yanlışlıkların bulunmasına rağmen denetçinin bunları fark etmeyerek olumlu rapor hazırlaması riskidir denetim riskini hazırlayan riskler 1-yapısal risk 2-kontrol riski 3-bulgu riski normal denetim riski hesap kalanları düzeyinde %3 veya %5 düzeyinde olmalıdır. 2Bütünlük: Bilançoda yer alması gereken bazı gerçek varlıklar ve borçlar kayıt dışı bırakılmamalıdır. müşterinin mülkiyetinde değildir. mali tablolarda her bir kalemin değerinin uygun tutarlarla ifade edilmesi demek. genel kabul görmüş muhasebe ilkelerinden maliyet. örneğin. aynı şekilde işletme ortaklarının kişisel işlemlerinden doğmuş olan borçlar olabilir. sınıflamanın doğru olması halinde yeniden sınıflandırır. işlemlerin gerçekleştiği tarihi belirlemek. 4Değerleme ve Gidere Dönüştürme Varlıklar. birçok kayıt hataları dışında başka nedenlerden dolayı ortaya çıkmış olabileceğinden. ancak bu borçlar müşteri işletmenin yükümlülüğü olmadığı için bilançoda gösterilmemelidir. varlıkların sahipliğini ve borçların kime ait olduğunu belirlemek. binaların denetiminde sahipliği belirlemek için tapu kayıtlarına. Bilanço tarihinden önce. denetçi.000. ayrıca tahsili şüpheli olanlar için ayrılan karşılıklar ile bilanço tarihindeki net tahsil edilebilir değerini bulmak için hesaplanan reeskont tutarı brüt ticari alacaklar tutarından indirilecek net ticari alacaklar tutarı bulunur. borçlar. hayali işlemler gerçek olmayan işlemler gerçekleşmiş gibi gösterilmemelidir. hasılat ve giderler mali tablolarda uygun tutarlarla ifade edilmelidir.000 lira eksik gösterilmiş başka bir deyişle kasadaki paranın tamamı kayıtlarda gösterilmemiş demektir.000 lira ise hesap kalanı 3. bu amaca ulaşmak için günlük defter toplamının. taşıtların denetiminde trafik tescil belgelerine başvurulur.000 lira para mevcudu belirlemişse . 7Açıklama: mali tablolarda veya dipnotlarda yer alan bilgilerin gerektiği şekilde açıklanıp açıklanmadığı ile ilgilidir. karşılaştırma (gidere dönüştürme) ve tutarlılık ilkelerine göre kayıt yapılması demektir. bilançoda yer alan borçlar ise işletmenin kendi yükümlülüklerini göstermelidir.000. örneğin. ticari alacakların brüt tutarı gösterilir.

Denetim riski formülü. Denetim riski. denetimi planlamada denetçinin sorumluluklarını etkiler.80*0. Denetim Riski üç tür riskin sonucudur. denetçi yapısal riskin %80 . Arzu edilen denetim riski oldukça düşük olmalıdır. Yapısal risk Kontrol riski Bulgu riski Yapısal Risk: İç kontrol sistemini oluşturan politikaların ve prosedürlerin olmadığı varsayıldığında. denetçinin denetim planının. Ancak. bir hesap kalanının veya işlem türünün tamamının denetçi tarafından denetlenmediği durumlarda var olan belirsizlikten doğar ( örnekleme riski) veya denetçinin uygun olmayan denetim prosedürlerini seçmesinden. Dış etkenler de yapısal riski etkileyebilir. İç kontrol sistemi. 4-müşteri işletmenin faaliyetine son verme olasılığın varlığı 2-işletme riski: mali tablolara yönelik denetçinin bir dava yada söylenti nedeniyle mesleki uygulamasının zarar görmesi riskidir.80*0. Bir hesaba ilişkin etkin iç kontrol politikaları ve prosedürleri kontrol riskini azaltır. Bu yanlışlık riski. Örneğin hesap kalanları düzeyinde denetim riski %3 veya %5 olmalıdır. bazı hesap kalanları ve işlem türlerinde diğerlerine göre daha büyüktür. bu şekilde hesaplama denetçi için verimli olmayabilir.05 / (0. Örneğin teknolojik gelişmelerin bir mamulün modasının geçmesine yol açması. Kontrol Riski : İç kontrol sistemini oluşturan politika ve prosedürlerle önlenemeyecek veya bulunamayacak hataların olması riskidir. bu plan denetçi tarafından kabul edilecektir.1-yöneticilerin yolsuzlukları 2-yasadışı eylemleri 3-işletmenin ilişkili olduğu kişi ve kurumlardan kaynaklanan olaylar. Bulgu riski denetim prosedürlerinin ve bunların denetçi tarafından uygulanmasındaki etkinliğinin bir fonksiyonudur. Yukarıdaki şekilde denetim riski formülü denetçinin kabul edilebilir denetim riskini bulmasına yardım etmesine rağmen. denetim testlerinin sonuçlarının değerlendirilmesinde ve denetimin raporlanmasında da öneme sahiptir.50) düzeyine uygun sayıda kanıt toplamak için değiştirilecektir. hesaplanan denetim riski %4 (0. bilançoda stokların abartılmış gösterilmesine neden olabilir. müşteri işletme işlemlerinin çeşitlenmesi karmaşıklığı ile denetçinin deneyimine göre değişebilmektedir. denetimi planlamada. Denetim riskinin özel alanları .5 bulgu riski. Örneğin. mantığa uygun görünüp görünmediğini değerlemesinde denetçiye yardımcı olur. içinde var olan sınırlamalar nedeni ile. Denetim riski. Örneğin paranın hırsızlıktan etkilenme derecesi kömür stoklarına göre daha fazladır. DR= YR*KR*BR DR= Arzu edilen denetim riski YR= Yapısal Risk KR= Kontrol Riski BR= Bulgu Riski Denetim planlamada denetim riski formülü iki şekilde kullanılır. denetim riski formülü aşağıdaki şekilde kullanılır.50*0.10) den daha büyük ise. Daha verimli denetim lanı oluşturmak için. tüm önemli hataların önlenmesini veya bulunmasını tam sağlayamadığından. bu etki denetimin planlanmasının ötesinde denetimin yürütülmesinde. Denetim planı. Bu formül bulgu riskini ve elde edilecek kanıt sayısını belirlemek için kullanılır.aşağıdaki formülle gösterilebilir. 0. denetçinin denetim riski düzeyini %5 olarak planladığını varsayalım. Bu amaç için. Bulgu Riski : Mali tablolarda var olan önemli bilgi yanlışlığını denetçinin denetim prosedürleriyle bulamaması riskidir. Bu özel risk alanları aşağıdakileri kapsar: 1Yöneticilerin Yolsuzluklarını 2Yasadışı Eylemleri . iç kontrol siteminin etkinliğinin bir fonksiyonudur. DR BR= -----------------YR*KR Önceki örneğe dönerek. kontrol riski hiçbir zaman sıfır olamaz. Bu risk. Denetçi denetim riskini mümkün olan en düşük düzeyde tutarak denetimi planlamalıdır. Bu risk. kontrol riskinin %50 ve bulgu riskinin %10 olması gerektiğine karar verirse. uygun bir prosedürü yanlış uygulamasından ya da denetim sonuçlarını yanlış yorumlamasından kaynaklanan belirsizliklerden doğabilir. denetçiler bu formülü farklı şekilde kullanırlar. %12. belli yapısal ve çevresel özellikleri nedeniyle hesap kalanlarının önemli yanlışlıklardan etkilenebilirliğidir.

3-Mevcut aktifleri kontrol etmek 4-Bütün aktif ve pasiflerin bilançoda doğru olarak gösterildiğinden emin olmak için belirli muhasebe kayıtlarını incelemek. planlama aşamasında hazırlanan denetim programının uygulamaya konulmasıdır. İşletmenin belirlemiş olduğu iç kontrol sistemlerinin doğruluğu.G. Uygulanacak prosedürler: . Muhasebe verilerinin doğruluğunu tespit etmek için şu prosedürün izlenmesi gerekir. Bu test türüne çift amaçlı testler denir. 1-UYGUNLUK TESTLERİ: İç kontrol sisteminin amaçlara uygun şekilde yapılıp yapılmadığına ilişkin olarak yapılan testleri ifade eder. Kontrol riskini değerleme sonucuna kontrol riski düzeyi adı verilir.K. Maddi doğruluk testleri ile kontrol testleri aynı anda yapılabilir. Bu aşamada mali tablolarda yer alan hesap kalemlerinin doğruluğu araştırılır. uygulanacak prosedürler: müşterinin personeline sorular sorma belge ve kayıtların incelenmesi kontrol yöntemlerinin uygulanışını gözlemleme denetçi tarafından kontrol yöntemlerinin uygulanmasının yeniden yapılması 2-MADDİLİK TESTLERİ: Denetçi artık olay ve işlemleri incelemeye başlar. giderler ve zararların gelir tablosunda doğru olarak beyan edildiğinden emin olmak için belirli muhasebe kayıtların incelemek.işlemlerin test edilmesi -hesap kalanlarının test edilmesi . Kontrol testleri dönem içinde. Bu aşama aynı zamanda kanıt toplama aşamasıdır.34- Müşteri işletmenin ilişkili olduğu kişi ve kuruluşlar Müşterinin faaliyetine son vermesi olasılığı DENETİM PROGRAMININ YÜRÜTÜLMESİ denetim prosedürü de denen bu aşama. ikincisi mali tabloların doğruluk ve güvenilirliğinin araştırılmasını amaçlar. verimliliği ve yürütülüp yürütülmediği test edilerek araştırılır. 1-Muhasebeye uygunluklarını anlamak amacıyla hesap bakiyelerini genel bir incelemeye tabi tutmak 2-G. Uygunluk denetim programı ve maddilik denetim programı olmak üzere iki çeşit denetim programı hazırlanır. faturalardaki parasal hataları da araştırır. etkinliği.analitik testler . Örneğin satış faturasındaki imzanın yetkili personelin imzası olup olmadığı incelenirken. Kontrol riskini değerleme: Mali tablolarda önemli hata ve yolsuzluklar yer almasını önlemede veya bulmada iç kontrol politikaları ve prosedürlerinin etkinliğini değerleme sürecidir. maddi doğruluk testleri ise dönem sonuna doğru ve dönem sona erdikten sonra yürütülür. 5-Bütün gelirler. Bunlardan ilki müşteri işletmenin içi kontrol sisteminin etkinliğini ölçüp maddilik denetim programı üzerinde gerekli değişiklikleri yapmaya yararken. Kanıtların kaliteli ve uygun olması gerekir bunun için bazı denetim testleri yaparak kanıtın kalitesi araştırılır. Bu kanıtlar uygunluk v maddilik testleri ile kontrol edilir. 6-Mali tablolardaki kalemlerin paraca değerlerinin hesaplardakini aynen yansıttığından emin olmak.İ ne uyum ve sonradan değişiklik yapılmadığına kanaat getirmek. Bu araştırmada bulgu ve deliller toplanır.M.

Denetim programının teme tasarımı denetimi planlama sırasında olur. denetlenen dönemin başındaki hesap kalanlarının doğruluğunun belirlenmesi ve önceki dönemlerde kullanılan muhasebe ilke ve yöntemlerinin belirlenmesi sorunlarının da denetim programına alınması zorunluluğu vardır. hükümlerine uygun olarak kaydedilip kaydedilmediğinin araştırılmasıdır. denetçi çalışmanın yürütülmesi ile ilgili zamanının planlar. Ön denetim çalışmaları şekli denetim niteliğindedir. başka bir deyişle denetim programı. Örnekleme yoluyla denetim ise belirli bir zaman dilimi içindeki işlemlerin tek tek incelenmesi yerine bunların belirli ölçütlere göre seçilen kısmı denetlenir. denetim programları işletmelerdin test edilmesinde. Aralıksız denetim yöntemi sık kullanılmamakla beraber küçük denetimlerde kullanılabilir. Vergi incelemeleri bir usul denetimidir. Kayıtların V. bu koşullarda denetim programı aşama aşama yapılır. Denetim çalışması. 2-ARALIKSIZ DENETİM VE ÖRNEKLEME YOLUYLA DENETİM: Aralıksız denetim: Belirli bir zaman kesiti içindeki tüm işlemlerin kayıt ve belgelerinin tek tek gözden geçirilmesidir. bunlardan birincisi denetlenecek dönem içinde belli kriterlere göre veya tesadüfi seçilen bir zaman dilimi içindeki tüm işlemlerin aralıksız denetime tabi tutulmasıdır. yeni bir müşteri için hazırlanan denetim programı belirsizlikler nedeniyle uygulanamaz duruma gelebilir. hesap kalanlarının test edilmesinde ve analitik prosedürlerin uygulanmasında kullanılmak için hazırlanır.7-DENETİM PROGRAMININ TASLAĞINI YAZMA VE TASARIMI Denetim çalışması sırasında uygulanacak denetim yöntemlerinin listesidir. Bu yöntemlerden ikincisi ise Denetlenecek dönem içinde yapılan işlemlerden önceden belirlenen kriterlere göre bazı işlemlerin ayrıntılı incelemeye tabi tutulmasıdır. denetimde yapılacak işlerin neler olduğunu. programda değişiklikler yapmak gerekebilir. kimin tarafından ve ne zaman yapılacağının belirlendiği bir taslaktır denetim programı. Bu usule sondaj yöntemi de denilmektedir.İleriye doğru denetim ve geriye doğru denetim 4. Örneğin incelenecek dönem içinde yapılan ve belli tutarı aşan ödemelerin ya da giderlerin veya ilişkili işletmelere yapılan satışlar veya onlardan yapılan alışların ayrıntılı incelemeye tabi tutulması gibi. 3-İLERİYE DOĞRU DENETİM VE GERİYE DOĞRU DENETİM: . ilk kez denetlenen bir müşteride. denetçi müşterinin iç kontrol sistemindeki zayıflıkları müşterinin işlemlerindeki karmaşıklığı veya denetime başlamadan önce sorunlu olanların sayısını iyi anlayamamış olabilir. ancak denetim çalışması ilerledikçe. hesap ve değerleme ölçüleri ışığında doğru olarak kaydedilip kaydedilmediğini inceler. her hesap ve her işlem türü için hazırlanır ve hem kontrol testlerine hem de maddi doğruluk testlerine ilişkin denetim prosedürlerine yer verilir.Örnek seçilen inceleme birimlerinin denetimi ise kendi içinde aralıksız yapılır. 8-DENETİM SÜRESİNİ VE ZAMANINI BELİRLEME: Uygulanması tasarlanan denetim prosedürlerinin denetim programına yazılmasından sonra. Vergi incelemelerinde beyan edilen kazancın doğru olup olmadığına ilişkin envanter incelemeleri. Denetim çalışmasının süresinin ve zamanının planlanması.U. 1. Mali tablo kalemlerinin içerik ve özü açısından incelenmesi maddi denetim işlemidir. 9-DENETİM PERONELİNİN GÖREVLENDİRİLMESİ VE GÖZETİMİ: Denetim için gerekli personel sayısının belirlenmesinde Denetçi Denetim programını ve müşterinin işini DENETİM FAALİYETLERİNİN YÜRÜTÜLMESİ Bağımsız denetim yöntemleri: Dört çeşit bağımsız denetim yöntemi vardır. Maddi denetim: İşletme varlıklarında değişiklik doğuran işlemlerin gerçeğe ve amaca uygunluğu ile defter. ilk kez yapılan denetimlerde. Örneğin Kasım ve Nisan aylarında tüm işlemlerin denetlenmesi gibi. yinelenen denetimlerde denetçi önceki yıllarda kullandığı denetim programlarını ve bu programlara ilişkin çalışma kağıtlarını kullanabilir.Bu usule Tarama usulü veya boşluk bırakmayan denetim de denir. denetimin amaçlanan zamanda tamamlanmasını ve denetim personelinin zamanını verimli kullanmasını sağlar.Doğrudan denetim ve dolaylı denetim 1-ŞEKLİ DENETİM VE MADDİ DENETİM: Şekli denetim:İşletmede tutulan muhasebe kayıtlarının şekil açısından uygunluğunun araştırıldığı uygunluk denetimidir. Örnekleme yoluyla denetimde iki yöntemden söz edilebilir.Şekli denetim ve Maddi denetim 2.Aralıksız denetim ve örnekleme yoluyla denetim 3. müşteri işletmenin muhasbe dönemi içinde veya dönem sona erdikten sonra kısa bir süre içinde yapılır. Yıl içerisinde kapanış gününden önce yürütülen denetime ön denetim denir.K. hasılat incelemeleri de maddi denetim kapsamındadır.

Müşteri ile denetçi arasında anlaşmazlık halinde kanıt olarak kullanmak. Geriye doğru denetim ise mali tablolardan başlayarak defter kayıtlarına ve belgelere kadar devam edilerek yapılan denetim türüdür. 1-bilanço sonrası olası olayların belirlenmesi 2-belirsizliklerin ve taahhütlerin belirlenmesi 3-Çalışmaların nihai olarak gözden geçirilmesi 4-Bulguların değerlendirilip raporun yazılması DENETİMİN TAMAMLANMASI ÇALIŞMALARI Denetim tamamlanması aşamaları şöyle sıralayabiliriz: 1-şarta bağlı borçlar ve zararların gözden geçirilmesi ŞARTA BAĞLI BORÇLAR: aişletme aleyhine açılmış çeşitli tazminat davaları bvergi uyuşmazlıkları cıskonto ettirilmiş alacak senetleri dsatılan mamullerin garanti süresi kapsamına giren garanti süreleri eişletme tarafından verilen kefaletler 2-bilanço tarihiden sonraki önemli olayların gözden geçirilmesi denetim raporunun hazırlanması ile denetim sona erer. Dolaylı denetim ise aynı nitelikteki veya birbirleriyle ilişki içerisindeki hesaplar arasında toplam karşılaştırmaları yaparak bunlar arasında uygunluk araştıran bir denetim yöntemidir. DENETİMİN TAMAMLANMASI Denetim çalışmaları sonucu denetim görüşünün oluştuğu ve bulgulara göre denetim raporunun yazıldığı aşamadır. mali tablolara doğru bir sıra izlenerek yapılan denetim türüdür. d.Dönem içindeki sözlü beyanların uygunluğunun devam ettiğini belirlemek c. 4-DOĞRUDAN DENETİM VE DOLAYLI DENETİM: Doğrudan denetim her muhasebe işlemenin ayrı ayrı ve doğrudan incelendiği yöntemdir.denetçiye verilen sözlü beyanları doğrulamak b. muhasebe belgelerinden başlanarak.Yönetimin beyanlarına ilişkin yanlış anlaşılma olasılığını azaltmak.Mali tabloların düzenlenmesinde esas sorumluluğun yönetime ait olduğunu vurgulamak.İleriye doğru denetim . e. 3-müşteri ile ilişkili olan kişi ve kuruluşlarla yapılan işlemleri belirleme ve inceleme İşletmenin ilişkili olduğu kişi ve kuruluşlarla yapılan bütün işlemler belirlenmeli ve incelenmelidir. Bu kuruluşların işlemlerinde Spk mevzuatına aykırı hususlar içerebileceği dikkate alınmalıdır. . Bilanço tarihinde şüpheli durumda olan alacağın tahsili veya değersiz duruma gelmesi gibi durumlar bilanço tarihinden sonraki önemli olaylar arasındadır. Yazılı beyan istemenin amacı: a. 4-müşteri işletmeden beyan mektubu alınması Denetçi denetimi tamamladığında sözlü beyanları yazılı hale getirmek için yönetimden yazılı beyan mektubu ister. Bu bölümdeki işlemler 4 aşama şeklinde sıralanabilir.

mizanlar. Denetçi yeterli ve kaliteli delil toplar. muhasebe yönetmeliği. KANIT TÜRLERİ: a.fonksiyonlarına göre kanıt türleri esas muhasebe verilerinden oluşan kanıt türleri (doğrulayıcı kanıtlar): İşletmenin muhasebe sisteminden veya mali tablolarında elde edilen kanıtlardır. denetçinin bir kanaate ulaşmak için kullandığı belge. hesap planı. faaliyetin genişlemesi veya daralması ya da yeni faaliyetlere başlanılması 3bilanço tarihinden sonra varlıklarda değer kayıplarının ortaya çıkması 4sermaye artırımı ve önemli ölçüde diğer menkul kıymet ihraçları 5önemli ölçüde maddi duran varlık alım ve satımları. müşterilere gönderilen hesap ekstreleri ve bilgisayarlı muhasebede teyp. 3hataların düzeltilmesini isteme: denetçi çalışmaları sonucu hatalı bulduğu kayıtları çalışma kağıtlarına kayıt eder ve bu hataların düzeltilmesi için müşteriye liste halinde verir eğer hesaplar kapatılmışsa ve düzeltme gerçekleştirilememişse denetim raporunda belirtir. Örneğin yevmiye defteri. Mali tablolarla ilgili oranları hesaplama Finansal olmayan verilerin önceki yıl ve cari yıl planlanmış verilerle karşılaştırılması. Analitik testler aşağıdaki çalışmaları kapsar. destekleyici kanıtlar: İşletmenin kayıt ortamında varolan muhasebe bilgilerinin doğrulanmasına destek olan kanıtlardır. BİLANÇO DİPNOTLARIYLA AÇIKLANACAK OLAYLAR 1birleşme ve ele geçirme olayları 2işletme yapısında değişiklik olması. defteri kebir (büyük defter) . yardımcı defterler. disk. DENETİM TEKNİKLERİ KANIT TOPLAMA TEKNİKLERİ Denetçinin incelediği bir konu hakkında edindiği kanaatinin dayanağı toplamış olduğu delillerdir. işlem ve bilgidir. . 6-Denetim programının yeniden gözden geçirilip atlanılan bir hususun olup olmadığının araştırılması. muhasebe fişleri. DESTEKLEYİCİ KANIT TÜRLERİ 1-fiziksel kanıtlar 2-üçüncü kişilerin beyanları 3-işletme personelinin beyanları 4-belgesel kanıtlar 5-matematiksel kanıtlar 6-analitik kanıtlar. 4çalışma kağıtlarını gözden geçirme: Denetimden sorumlu olan denetçi tarafından çalışma kağıtları son olarak gözden geçirilmelidir. iştirakte bulunulması veya işletmeye iştirak edilmesi 6grev ve benzeri anlaşmazlıklar 7kıdem tazminatı limitlerinin artırılması 8benzeri olayların gerçekleşmesi DENETİM SONUCUNU DEĞERLEME 1kanıtların yeterliliğini değerleme: Yeterli kanıtın toplandığı kanaatine ulaşılmasıdır. Mali tabloların toplamlarının önceki dönem tutarları ve cari yılın bütcelenmiş verileriyle karşılaştırma. 2önemlilik düzeyinin ve denetim riskinin son değerlemesi: Denetçi denetim riskini kabul edilebilir düzeyde olduğu sonucuna ulaşamazsa ek maddi doğruluk testleri yapmalı ve gerekli düzeltmelerin yapılmasını müşteriden istemelidir. gider dağıtım tabloları. Genel analitik testler mali tablolarda yer alan bilgilerin güvenilirliğinin ölçülmesinde kullanılır. Denetçi yeterli ve kaliteli delil toplar. ÖN DENETİM: yıl içinde yürütülen denetim çalışmaları ön denetimdir YILSONU DENETİMİ(ESAS DENETİM): yıl sonunda yürütülen denetim çalışmalarına denir. Muhasebe denetiminde delil. Ön denetimin yapılmış olması yılsonu denetimi çalışmalarını kolaylaştırır.5-genel analitik testlerin yapılması. disket gibi. Cari yıl oranlarının sektör oranları ile karşılaştırılması.

doğrulamalar.Muhasebe kayıt ortamı Yevmiye defteri. denetçi tarafından elde edilen veya geliştirilen diğer bilgiler TOPLANAN KANITLAR KAYNAK AÇISINDAN NASIL SINIFLANDIRILIR: 1-DENETÇİNİN BİZZAT KENDİ ÇALIŞMALARIYLA ELDE ETTİĞİ KANITLAR: . çalışma tabloları.b- - amaçlarına göre kanıt türleri genel kanıtlar: İşletmenin genel durumu hakkında bilgi veren kanıtlardır. temel kanıtlar: Varlıkların gerçekten varolduğu . sınıflandırıldığı ve açıklandığı konusunda gerekli bilgiler işletmenin muhasebe kayıtlarındaki ve mali tablolarındaki yer alan sistem kanıtları yardımıyla doğrulanır. doğrulamalar gibi enformel kayıtlar ve hatırlatıcı notlar. sistem kanıtları:İşletmenin muhasebe sisteminin işleyişi hakkında bilgi veren kanıtlardır. fiziki gözden geçirme. İşletmenin muhasebe sistemi içinden elde edilmezler. değer hareketlerinin gerçekliği . faaliyetleri. Başlıca kanıt türleri şunlardır: 123456789fiziki varlıklar doğrulamalar belgeler muhasebe defter ve kayıtları yeniden hesaplamalar işletme yönetimi ve personelinin yazılı ve sözlü beyanları karşılaştırma ve oranlar. işkolu ile bilgiler verir. gözlem sonucu elde edilen bilgiler. 2. İstatistiki analizler İç kontrol sisteminin etkinliği ölçmede kullanılan testler DENETİM KANITI 1. Değer hareketlerinin doğru kayıtlandığı. teftiş.direkt kanıtlar: stokların fiziki sayımı veya sayıma nezaret denetçinin gözlemleri sonucu toplanan uygunlukla ilgili kanıtlar denetçi tarafından düzenlenen analitik kanıtlar (karşılaştırma ve yeniden hesaplama sonuçları) 2-İŞLETME DIŞI BAĞIMSIZ KAYNAKLARDAN ELDE EDİLEN KANITLAR 1-sözlü ifadeler(işletme avukatından) 2-yazılı belgeler( banka hesap özeti . muhasebe hesap planı ve açıklamaları. büyük defter ve yardımcı defterler. teyit mektupları .yetkililerinden) 2-yazılı belgeler (yönetimin ikrar mektubu gibi) 3-işletme içinden hazırlanan belgesel kanıtlar (satış faturaları gibi) DENETİM KANITLARININ GÜVENİRLİĞİNİ ETKİLEYEN UNSURLAR NELERDİR: 1-kanıtın ilgili olması 2-kanıtın elde edildiği kaynak 3-kanıtın tarih açısından uygunluğu .Destekleyici bilgiler Çekler. soruşturma. hesaplamalar.işletme dışından hazırlanıp işletmeye gönderilen belgeler( satıcı faturaları gibi) -işletme dışından hazırlanıp denetçinin isteği üzerine gönderilen belgeler (teyit mektupları gibi) 3-İŞLETME İÇİ BAĞIMLI KAYNAKLARDAN ELDE EDİLEN KANITLAR 1-sözlü ifadeler (işletme çalışanlarından. faturalar. işlemlerin onaylanmış olduğunu belirten temel durumlara ilişkin bilgileri içerin kanıtlardır. İşletmenin çevresi . sözleşmeler.

DENETİM YÖNTEMLERİ Denetim yöntemleri. doğrulama.4-kanıtın objektifliği TOPLANACAK KANITLARIN SAYISINI ETKİLEYECEK FAKTÖRLER 1-denetlenecek kalemin önemlilik derecesi 2-riskli olma derecesi 3-işlemlerin niteliği 4-kanıt toplama maliyeti SPK mevzuatına göre kaynak açısından denetim kanıtlarının güvenilirlik derecesi aşağıdaki gibidir: 1-işletme dışı bağımsız kaynaklardan elde edilen kanıtların işletme içinden sağlananlarla. 3-bizzat denetçinin uyguladığı denetim teknikleriyle elde edilen kanıtların dolaylı yollardan elde edilenlere. Başlıca denetim teknikleri (prosedürleri) fiziki inceleme ve sayım. b-Maddi denetim veya doğruluk denetimi: belgelerdeki olayların özü ile ilgilenilir. mali tablo sıralaması ile inceleme. göz atma. Bu yönteme ilişkisel denetim de denir. denetim çalışmasının kapsamını. Denetçi sondan başa doğru giden bu yöntemi seçmelidir. hesaplama.belgelerin incelenmesi. şekil ve içeriğini ve inceleme yönünün belirler. kayıt sistemini ileriye doğru izleme. Denetim tekniği yöntemin belirlediği kapsam içinde nasıl delil toplanacağını belirler denetim yöntemleri 4 e ayrılır 1-KAPSAM YÖNÜNDEN DENETİM YÖNTEMLERİ a-ön denetim yöntemi: denetçinin işletme faaliyetleri hakkında genel bir kanaat edinmek amacıyla detay işlemlere girmeden yaptığı denetim yöntemidir. 2-ŞEKİL VE İÇERİK YÖNÜNDEN DENETİM YÖNTEMLERİ a-şekli denetim veya uygunluk denetimi: her muhasebe kaydının belgeye dayanıp. hesaplama ve karşılaştırma.yeniden . b-Geriye doğru denetim yöntemi: mali tablo. belge sıralaması ile inceleme. Denetim delilinin elde ediliş şekillerine denetim teknikleri denir. oranla daha güvenilir olduğu kabul edilir. 1234SAYIM VE ENVANTER İNCELEMESİ BELGE İNCELEMESİ GÖZLEM BİLGİ TOPLAMA gözlem. denetçi çeşitli denetim tekniklerine baş vurarak. b-Dolaylı denetim yöntemi: benzer veya aynı nitelikteki hesaplar veya birbiriyle yakın ilişki içindeki hesaplar arasında toplam karşılaştırmaları yaparak bunlar arasında bir uygunluk araştırması yapan denetim yöntemidir. 4-KAYNAK BİLGİ VE BELGE YÖNÜNDEN DENETİM YÖNTEMLERİ: a-doğrudan denetim yöntemi: her bir muhasebe işleminin kendi bazında ayrı ayrı ve doğrudan doğruya incelenmesi yöntemidir.defter. Denetim yöntemi denetim tekniğinden daha geniş kapsamlıdır. defter. Diğer bir anlatımla. Şekil açısından belge ve kayıtlar incelenir. destekleyici kanıt toplar destekleyici kanıt elde etmek için kullanılan teknikler: DENETİM TEKNİKLERİ Denetçinin delil elde etmek için kullandığı her türlü araca denetim tekniği denir. soruşturma. Belgelerdeki olayın özü ve niteliğinin işle ilgili olup olmadığı incelenir. b-örnekleme denetim yöntemi: ana kütleyi oluşturan az sayıda birimin incelenmesi sonucunda ana kütleye ilişkin bir görüş oluşturulmasına örnekleme yöntemi denir c-aralıksız (sürekli) denetim yöntemi: kümeyi oluşturan tüm birimlerin tek tek incelenmesi yöntemidir. dayanmadığına bakılır. 2-iç denetim sisteminin etkin olduğu ortamdan elde edilen kanıtların bu sistemin etkin olmadığı ortamda elde edilenlerle. 3-İNCELEME YÖNÜ BAKIMINDAN DENETİM YÖNTEMLERİ a-ileriye doğru denetim yöntemi: belge .

karşılaştırmalar. Mahkemede delil olarak kullanmak Çeşitli konularda bilgi kaynağı olmak. cari oran. işlemlere ve personele nezaret etmesi göz kulak olmasıdır. yatay analiz. - 2BELGE İNCELEMESİ: şekli ve içerik incelemesidir. Bu belgelerin SPK ya 5 yıl sorumluluğu vardır. örneğin giren. cevapların yazılı bildirilmesi gerekir. alacakların devir hızı oranlarıdır. denetlenen işletmenin borçları alacakları ve banka mevduatları ile ilgili olarak doğrulama işlevine başvurulur. oran analizleri. Boş bakiyeli de denir. Genellikle hesap kalanı büyükse bu doğrulama tekniğine başvurulur. 6-A)KARŞILAŞTIRMA: aralarında uygunluk bulunması gereken tutarların karşılaştırılması ve her türlü tutar aktarımlarının kontrolüdür. Gelecekteki denetim çalışmalarına yardımcı olmak. Mutabık olunmadığı takdirde. bpozitif Doğrulama mektubu: karşı tarafa bildirilen rakamla mutabık kalınsa da kalınmasa da mutlaka denetim firmasına. karşı taraftan rakamlıyla birlikte yazılı cevap istenir. karşı taraftan cevap istenmez. Denetim raporunun hazırlanabilmesi için çalışmaların belgesel bir nitelik taşıması gerekir.Amortisman hesaplamaları yeniden hesaplamadır. anegatif Doğrulama Mektubu: İşletme tarafından yazılan rakamda mutabık olunduğunda. Tanımı: Denetçinin izlediği denetim yöntem ve tekniklerini topladığı bilgileri ve incelemeleri ile ilgili olarak ulaştığı sonuçları gösteren ve tutulması zorunlu olan yazılı kağıtlardır. ele alınmalı Çalışma Kağıtları okunaklı ve anlaşılır olması . doğrulama denetlenen işletmenin aracılığıyla denetçiliği ulaştırılacak şekilde üçüncü kişilerden cevap isteme şeklidir. İç kontrol sisteminin değerlemesine yardımcı olmak. 4-BİLGİ TOPLAMA: işletme kayıtlarında ve belgelerinde yeterli açıklık yok ise ilgililerden bilgi alınması ve tutanakla tespit edilmesidir. Belgenin varlığı gerçekliği ve doğruluğu incelenir. oran analizi. sadece karşı tarafı borç ya da alacağına ilişkin rakamın yazılı olarak denetim firmasına bildirilmesi istenir. Denetim çalışmasının yürütülmesine yardımcı olmak. İçerik maddi incelemedir. 7-ANALİTİK İNCELEME: Bu denetim işlemi. stok devirleri. Çalışma kağıtlarının Düzenlenmesindeki yararları ve amaçları:       Denetim raporunun düzenlenmesine esas teşkil etmek. denetim için önemli oranlar.şekil kayıtlara uygunluktur. 3GÖZLEM: denetçinin bizzat kendi yerine getiremediği denetim faaliyetleri için süreçlere. satışların karlılıkla karşılaştırmaları gibi. B)ARİTMETİK İNCELEME: kayıt ve belge üzerindeki her türlü aritmetik işlemin doğruluğunun incelenmesidir yani yeniden hesaplamadır. Bu nedenle iyi bir çalışma kağıdı aşağıdaki nitelikleri içerir. ÇALIŞMA KAĞITLARI Amaç: Denetim standartlarına uygun bir denetim faaliyetlerinin tamamlanmasında denetçiye yardımcı olmaktır. karşılıklı hesaplar arasında ilişki kurma gibi işlemlerden oluşur. cRakamsız Teyit Mektubu: karşı tarafa hiçbir rakam bildirmeden.çıkan ilişkisi . dikey analiz. yani mutabıksanız bildirmeyiniz. üç türlü teyit mektubu vardır. mutabık değilseniz bildiriniz.    Denetim ile ilgili bilgileri kapsayacak şekilde hazırlanması Finansal işlemlerin doğruluğunu gösteren bilgi. 5-DOĞRULAMA: Teyit mektubu adı verilen bu tür kanıt toplama tekniği de oldukça fazla kullanılır. Çalışma kağıtlarının denetçi görüşünü destekleyici bilgiler içermesi gerekir.5- 671- DOĞRULAMA -pozitif doğrulama -negatif doğrulama KARŞILAŞTIRMA VE ARİTMETİK İNCELEME a-karşılaştırma b-aritmetik inceleme ANALİTİK İNCELEME SAYIM VE ENVANTER İNCELEMESİ: işletmenin kayıtlarında görülen fiziki varlıkların gerçekten var oluşunu tespiti bu varlıkların işletmeye ait olup olmadığının tespiti. Kullanılacak analizler: trend analizi.

Çalışma dosyası: Çalışma kağıtlarının doğruluk testlerinin yazışmaların. sözleşmeler ve diğer belgelerin özeti. iş akış şemaları Çalışma mizanı Düzeltmeler ve sınıflandırmalarla ilgili. soru kağıtları. -incelenen finansal tablolar -denetim planları -denetim programları -termin (denetimin planlamasına ait zaman planı) iş akış şemaları teyit mektupları vs. Bu ilkeler şunlardır: 1-çalışma kağıdının üst kısmında denetlenen işletmenin adı. 5-denetim işlemi sonucunda ulaşılan sonuç öz ve açık olarak belirtilmelidir. -vekaletnamelerle ilgili suretler -hisse senetlerine ait dokümanlar -organizasyon şeması -imza sirküleri vs. -geçmiş yıllara ait denetim raporları -Hesap planı -kira kontratları. cari dosya ile denetçinin belirli bir dönemde yapmış olduğu incelemeler esnasında düzenlenmiş olduğu ve gelecekte pek fazla bir yarar sağlamayacak olan dokümanları kapsar. . 4-çalışma kağıtlarında hazırlanma amacına uygun olarak yeterli bilgi bulunmalıdır. Çalışma kağıtlarının şekil yapısı Çalışma kağıtlarının standart bir şekli yoktur. yönetmelikler vs.  Çalışma kağıdının hazırlanmasına neden olan şeyin kısa bir özeti bulunmalı. hazırlayan denetçinin adı ve hazırlanış tarihi yer alır. denetlenen kuruluşa ait mukavelelerin . 2-çalışma kağıtları endekslenmelidir(kodlanmalıdır) 3-yapılan denetim işlemleri çalışma kağıdında açıkça gösterilmelidir. Çalışma kağıtları nasıl dosyalanır: Daimi ve geçici dosyalarda dosyalanır. denetim dönemi. Daimi dosya: denetçiye gelecekte yapacağı denetimde yararlı olabilecek bilgileri içeren çalışma kağıtları kapsar.anacak hazırlanmasında bazı ilkelere uyulması gerekir. -müşteri hakkında genel bilgiler -şirket ana sözleşmesi. listeler ve hesaplamalar Tutanaklar. denetçi mizanı ve çalışma tablosu çalışma kağıtlarının SPK mevzuatına göre 5 yıl 3568 sayılı yasaya göre 10 yıl saklanması zorunludur. toplu sözleşmeler -geçmiş yıllar vergi beyannameleri 2-cari dosya: içinde bulunan yıl ki dökümle ilgili dosyadır. talimatların yönetim karar suretleri gibi meslek mensubunun denetlenen kurum ve kuruluştan ibrazının istediği belgelerin muhafaza edilmesi amacıyla kullanılan denetim dosyasıdır. kayıtların yapıldığı çalışma kağıtları Denetlemenin her aşaması ile ilgili analizler. Kullanılacak bilgi bulunmalı ÇALIŞMA KAĞITLARININ ÇEŞİTLERİ:       Denetim raporu ve finansal tabloların örnekleri Denetim planı. İki tür çalışma dosyası vardır: 1-Daimi dosya: devamlı denetlenen denetim finansında tutulan dosyadır. çalışma kağıdının adı.

6-test sonuçları objektif olarak değerlenebilir. 7-büyük yığınların incelenmesinde tarama yönteminden daha doğru sonuç çıkarmaya imkan sağlar. . Örnek grubu ana kütleden tesadüfi alarak seçilirse bu örneklemeye istatistiki(tesadüfi) örnekleme. onun ana kütlenin özellikleri yansıtmasına bağlıdır. sonuçları birleştirilebilir ve birlikte değerlenebilir. İstatistiki örnek seçme teknikleri: 1-basit istatistiksel örnek seçimi seçilen örneğin kullanılabilirliği. 3-örneklemenin hatası tahmin edilebilir 4-maliyetler ve zaman tasarrufu sağlar 5-istatistiki örnekleme .KANIT TOPLAMA TEKNİKLERİNDE ÖRNEKLEME YÖNTEMLERİ Bir ana kütleden seçilmiş az miktarda birimlerden oluşan bir örnek grubunu inceleyerek elde edilen sonuçların bütün ana kütle için genelleştirilmesine denir. Bu durumu da ancak basit tesadüfi örnekleme sağlar. Çeşitli sayı ve harf çizelgeleri ile teste girecek her kayda bir numara verilerek kura ile örnek seçilen kaydın numarasını belirlenir. Örneklem: ana kütleden seçtiği birimlerin büyüklüğüne örneklem denir. Bunun için ana kütleyi oluşturan kayıtların her birine seçilebilme şansı verilmelidir. genel denetçiler tarafından yürütülebilir. iradi olarak seçilirse iradi örnekleme adı verilir. İstatistiki örneklemenin üstünlükleri 1-örnek sonuçlar elde edilir 2-örnek grubun büyüklüğü ve ekonomik ve etkin bir biçimde önceden belirlenir.

örnek grubuna girecek birimlerin numaraları arasındaki aralığın sabit tutularak yapıldığı seçimdir.. 8. Bu kümelerin nasıl denetleneceği belirlenir.fonksiyonlara göre iradi seçim(nakit hareketleri. Seçilecek örnek büyüklüğü ve sayısı denetçinin kararlarına bağlı olup örneğe girecek bütün birimlerin eşit seçilme şansı yoktur.İç kontrol sistemi dikkate alınarak yapılan iradi seçim. makine.İşletmedeki görevlilerin faaliyet sahaları itibariyle iradi seçim.) 2. Bu risk denetçinin incelediği belgelerdeki hataları bulmada başarısız olması belirli bir denetim amacına uymayan denetim prosedürlerini kullanması veya örneklemenin sonuçlarının yanlış yorumlaması gibi insan hatalarından doğar.. Nicelik örneklemesi: bir ana kütledeki hataların parasal tutarının veya ana kütlenin parasal tutarını tahmin etmektir. Bu kümeler içinde basit veya sistematik seçime göre küme seçilerek incelenir örnekleme riski: uygun şekilde çekilen bir örneklemin ana kütleyi temsil etmemesi olasılığıdr. 1. Bu teknikle denetim etkinliği arttırılmaktadır.değer veya miktar büyüklüklerine göre iradi seçim. İradi örneklemeye başvuran denetçi örnek birimlerin seçiminde aşağıdaki ölçütlere göre seçim yapar: 1.. Bu yöntemde ilk birimin seçiminde basit seçim tekniği uygulanır.iradi örnekleme yöntemi 2. İSTATİSTİKSEL ÖRNEKLEME MODELLERİ Ana kütleninin nicelikleri ve nitelikleri olarak ikiye ayrılır...zaman süresi itibariyle iradi seçim (işlemlerin yoğun olduğu aylar) 6. .) 4. ücret ödemeleri.muhasebe bölümünün organizasyonu itibariyle iradi seçim (sabit varlıklar muhasebesi. ambar muhasebesi) 3.müşterilere veya satıcılara göre iradi seçim 5. 3-zümrelere göre istatistiksel örnek seçimi incelenecek birimler özelliklerine göre gruplar halinde toplanır. Maddi doğruluk testleriyle belirlenir .istatistiki örnekleme yöntemi İRADİ ÖRNEKLEME YÖNTEMİ: Dış denetçinin bir ana kütleden iradi olarak örnek büyüklüğünü ve sayısını seçmesidir. Kontrol testleriyle belirlenir. Bu zümrelerin nasıl denetleneceği belirlenir bu zümrelerin içinden örnekleme yapılacaksa basit veya sistematik seçime göre örnek seçilir. Nitelik örneklemesi : bir ana kütledeki kabul edilmiş kontrol prosedürlerinden sapmalın oranının tahmin etmektir. Örneklemedışı risk: ana kütlenin tamamı incelense bile ortaya çıkabilen bir risktir.siparişlere göre iradi seçim (gemi.2-sistematik istatistiksel örnek seçimi sistematik seçim. mal hareketleri. 4-kümelere göre istatistiksel örnek seçimi örnek grubunu oluşturacak birimler zaman ve mekan faktörüne göre kümelere ayrılır. bina inşaa. 7. ÖRNEKLEME BÜYÜKLÜĞÜNÜ BELİRLEYEN ETKENLER 1iç kontrole gereğinden fazla güvenme riski 2kabul edilebilir sapma riski 3beklenen ana kütle sapma riski 4ana kütlenin büyüklüğü diğer bir deyişle örneklem büyüklüğünü belirleyen etkenler 1ana kütlenin defter değeri 2yanlış kabul riski 3kabul edilebilir hata dış denetimde başlıca örnekleme yöntemleri iki gruba ayrılır.

Binom dağılım: her birimin numuneye girme ihtimali çekim işlemi tarafından etkilenmez bu dağılım tipi numune seçiminin iadeli seçim yoluyla yapılması halinde uyğulanır 3-Normal dağılım : örnek sayısının yeterınce büyük ve numuneler içindeki hata payının çok küçük olmadığı durumlarda hipergeometrik dağılım binom dağılımı yerine normal dağılım kullanılabilir ÖRNEK SEÇİM TEKNİĞİNİN BELİRLENMESİ . Ana kütle içindeki hatanın toplam parasal tutarına ilişkin sonuçlara ulaşır. Parasal birim örneklemesinde izlenen adımlar şunlardır: denetim teslerinin amaçlarını belirleme hata durumlarını tanımlama ana kütleyi ve örnekleme birimini tanımlama örneklem büyüklüğünü belirleme örnek seçim yöntemini belirleme denetim prosedürlerini yürütme örnekleme sonuçlarını değerleme 2.Hipergeometrik dağılım.Sistematik seçim: örnekleme aralığı belirlenir. Tesadüfi örnekleme yöntemleri 1. Denetçi bu tablolardan başlangıç noktası olarak bir sayıyı belirledikten sonra kalemini tablo üzerinde yatay ve dikey gezdirerek sayıları okur ve bu sayıların gösterdiği birimleri örneklem birimi kabul eder.Ö rnek olarak çekilen bir birimin tekrar dan ait olduğu ana kütleye iade edilmediği yani iadesiz seçim yapıldığı durumlar için söz konusu olur 2. DENETİMDE KULLANILACAK DAĞITIM MODELLERİ 1. örnekleme aralığı denetçinin kabul ettiği örnekleme oranının tersidir. tesadüfi olarak seçildikleri örneklemeye tesadüfi örnekleme denir. 3. Örneklem seçim yöntemleri 1. 2.Pasaral birim örneklemesi: hem işlemlerin hem de hesap kalanlarının maddi doğruluk testlerinde kullanılabilir.kabül orneklemesi:ana kütlenin belirli yapısı hakkında yapılan faraziye test edilerek bu faraziyenin geçerliliği araştırılır hatalı birimlerin payı hesaplanır bu hesaplama sonucuna dayanarak ana kütle kabul yada reddedilir. Bir ana kütleden tesadüfi olarak seçilen örneklerin incelenerek ana kütle hakkında belirli bir görüş elde edilmesini sağlayan örnekleme yöntemidir. bilimsel ve sistematik olarak yapılmasını sağlar. MADDİ DOĞRULUK TESTLERİNDE İSTATİSTİKSEL NİCELİK ÖRNEKLEMESİ 1.Bilgisayarla seçim: bilgisayardan numara istenir ve bu numaraların karşılığı olan birimleri örneklem birimi olarak seçer. İzlenen adımlar şunlardır: ana kütleyi ve örnekleme birimini tanımlama örneklem büyüklüğünü belirleme örneklem seçim yöntemini belirleme denetim prosedürlerini uygulama örneklem sonuçlarını değerleme DENETİMDE İSTATİSTİKİ ÖRNEKLEME Örneklerin seçilmesinde iradi seçim veya tesadüfü seçim yollarına başvurulabilir örnek alınacak birimlerin bilerek seçildiği örneklemeye iradi örnekleme.İSTATİSTİKİ ÖRNEKLEME YÖNTEMİ: Örneklemenin daha objektif. Bu tablolar dört-beş rakamlı rassal olarak seçilmiş sayıların birçok kolana yazılmasıyla oluşturulmuş tablolardır.tahmin örneklemesi:numuneler analize tabii tutularak örnekleme sonucundan ana kütle hakkında bir tahmine ulaşılır 2.rassal sayılar tablolarıyla örnekleme : ana kütledeki her birime numara verilerek yapılan yöntemdir.keşif örneklemesi:ana kütle içerisindeki hatalı birimlerin ortaya çıkarılma olasılığı hesaplanır genellikle yolsuzlukların araştırılmasında başvurulan bir yöntemdir 3.Birim başına ortalama tahmin örneklemesi: örneklemi oluşturan birimlerin parasla tutarlarının belirlenmesi sbu tutarların ortalamasının hesaplanmasını ve ana kütlenin bilinmeyen toplam tutarını belirli bir olasılıkla tahmin etmek için bu ortlamanın ana kütle birim sayısıyla çarpımını kapsar.

NAKİT SİSTEMİNİN DENETİMİ . Örnek satış faturalarında seri numaralarının olmayışı. Ağırlık. 2Alacak hesapları müşterinin tüm alacaklarını göstermelidir 3Alacak hesaplarına tutar bakımından doğru kayıt yapılmalıdır 4Alacak hesaplarının tahsil edilebilir değerleri bilançoda gösterilmelidir 5Alacak hesapları uygun şekilde sınıflandırılmalı. SATINALMA İŞLEMLERİNE İLİŞKİN DENETİM AMAÇLARI 1satın alma kayıtları gerçek satın almaları göstermelidir. Uzun dönemli menkul değerler bilançoda duran varlıklar bölümünde iştirakler kalemi altında gösterilir. 2Tüm satın alma işlemleri kayıt edilmelidir 3Satın alma işlemleri tutar olarak doğru kayıt edilmelidir 4Satın alma işlemleri dönem bakımından doğru kayıt edilmelidir 5Satın alma işlemi hesap adı bakımından doğru kayıt edilmelidir. Bu yatırımlar pazarlanabilir devlet tahvilleri ve kısa süreli hazine bonolarından oluşur.Önemli ve önemsiz hatalar: Karar alıcılarının kararlarına etki etmeyen ve denetçi tarafından düzeltilmeksizin kabul edilen hatalar önemsiz hatalardır. Sistematik seçim:numuneye girecek birimlerin numaraları arasındaki aralığın sabit tutularak yapıldığı seçimdir Tarihi esasına göre seçim:belirli tarihleri taşıyan inceleme birimleri seçilir Baş harflere göre seçim:birimlerin ad ve soy adına yad müessese isminin baş harflerine göre seçilirler Zümrelere göre örnekleme: Küme örneklemesi MUHASEBE VERİLERİNDEKİ HATA VE USULSÜZLÜKLER a.Nitel ve nicel hatalar : İşletmenin işleyişinde iç kontrol sisteminin veya yasaların koymuş olduğu kuralların yerine getirilmemesi nitel hata ya da usul hataları denir. b. Hesap kalanlarına ve mali tablolardaki tutarlarına etki eden hatalar ise nicel hatalar yada parasal hatalardır. 5Satış işlemleri alt hesaplara uygun şekilde kayıt edilmelidir. c.miktar gibi ölçü birimlerini ile bunların parasal değerlemelerinde yapılabilen hatalardır. STOK HESAPLARINA İLİŞKİN DENETİM AMAÇLARI 1stok hesapları işletmenin gerçek stoklarını göstermelidir. Kabul edilebilir sapma oranı: denetçinin planladığı kontrol riski düzeyini kabul etmesi için bir kontrol prosedürünün yürütülmesinde denetçinin hoş görebileceği maksimum sapma oranıdır. Usul hataları hesapların kalanlarını etkilemez ancak usul hatalarının çok olması parasal hatalarında çok olacağının işaretidir. Düzeltilmediği takdirde muhasebe verilerini kullananların kararlarına etkili olan tutarca önemli hatalardır. 4Değeri düşük stokların satılabilirliği belirlenmelidir.Kasıtlı ve Kasıtsız hatalar: Mali tablolarda ve muhasebe verilerinde bilerek yapılan hatalar kasıtlı hatalardır. 6Stok hesapları uygun sınıflandırılmalı bilançoda yeteri kadar açıklıkta gösterilmelidir. Ancak bir kasıt söz konusu değilse kasıtsız hatalar denir. bilançoda gerekli açıklamalar yapılmalıdır. 3Stok hesapları tutar olarak doğru kayıt edilmiş olmalıdır. 5Stokların rehinli olup olmadıkları belirtilmelidir.123456- Tesadüfi sayılar cetveline göre seçim:tesadüfi sayılar cetveli kura usulü ile tesadüfi olarak secilmiş bulunan pekçok miktardaki sayıların peşpeşe sıralanmasıyla elde edilmiş bir cetveldir. 2Stok hesapları işletmenin tüm stoklarını göstermelidir. ALACAK İŞLEMİNE İLİŞKİN DENETİM AMAÇLARI: 1alacak hesapları gerçek alacakları göstermelidir. Yatırımların denetimi Geçici yatırım: kısa vadeli fonların değerlendirilmesi amacıyla yapılan yatırımlardır. SATIŞ İŞLEMLERİNE İLİŞKİN DENETİM AMAÇLARI 1kayıt edilen satışlar gerçek olmalıdır 2tüm satış işlemleri kayıt edilmelidir 3satış işlemleri tutar olarak doğru kayıt edilmelidir 4satışlar dönem bakımından doğru kayıt edilmelidir.

Görev ayrımları şu şekilde gerçekleştirilebilir 1.Nakit tutarının genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine uygun olarak gösterilmiş olduğunu ve naktin müşteri işletmenin kontrolu altında bulunduğunun saptanmasıdır.işlemlerini kayıtlara geçirilmesi D.finansman bölümü a. banka hesabının kapatılması(yönetim kurulu) bu örgütlenme düzeninden izlendiği gibi tahsil edilen nakdin korunması sorumluluğu kayıtlara geçirme sorumluluğundan ayrılmıştır. A.çeklerin imzalanması c. 1.imzalanmış çeklerin dağıtımı 3.naktin fiziki olarak korunması b.koruma ve kayıtlama sorumluluğu 2. 3.Büyük defterlere aktarmalar incelenmelidir. Satış işlemlerinden kaynaklanan tahsilatın incelenmesinde satış iade ve indirimleri. 4.banka hesapları ile ilgili yetkilendirme (yönetim kurulu) c.aylık banka mutabakatının hazırlanması 2.kasa ödemeleri yevmiyesinin tutulması c.Tahsilat banka hesap özetinde gözüken para yatırma tutarları ile karşılaştırılmalıdır.muhasebe bölümü : Kredili satışlardan tahsilat üzerindeki muhasebe kontrolü.banka hesabının kapatılması(yönetim kurulu) B.alacaklar yardımcı defterlerinin tutulması.Defter kayıtları ile karşılaştırma NAKİT SİSTEMİ İLE İLGİLİ UYGUNLUK DENETİMİ Kasa ve banka hesaplarının doğruluğunun araştırılmasıdır.finansman bölümü: tahsilatın korunması ve kredili satışlardan tahsilatın bankaya yatırılması 3. 3. 5. kasa tahsil yevmiyesinin tutulması. A.Varlıklara erişim E.muhasebenin kayıtlama sorumluluğu BCDEtahsilatın yapılması: işlemlerin kayıtlara geçirilmesi varlıklara erişim defter kayıtları ile karşılaştırma NAKİT ÖDEMELERİ İLE İLGİLİ İÇ KONTROL Mal ve hizmet alımları nedeniyle satıcılara yapılan ödemeler ile ilgilidir.ödeme taleplerinin onay açısından gözden geçirilmesi b.tahsil edilmesi gereken tutarlar eksiksiz olarak tahsil edilmiştir.Tahsilat anında ve uygun olarak kayıtlara geçirilmiştir. 2. Nakit tahsilatı açısından bölümlerarası görev ayrımı şu şekilde sağlanabilir: 1. NAKİT TAHSİLATI İLE İLGİLİ İÇ KONTROL Mal veya hizmet satışı nedeniyle yapılan tahsilat ile ilgilidir.ödemelerin yapılması C. 2. aylık banka mutabakatlarının hazırlanması.Tahsilat ve tüm ayrıntılı bilgiler kayıtlarda gözüken bilgiler ile karşılaştırılmalıdır.ödeme onayının verilmesi (satınalma) b.Tahsil edilen tutarlar derhal ve uygun olarak banka hesabına yatırılmıştır.tahsilat kayıtları incelenerek tahsilat toplamının aritmetik doğruluğu araştırılmalıdır. satış iskontoları.ödeme belgeleri günlük defteri veya alış yevmiyesinin tutulması d.Örgüt yapısı 1.Banka dekontları veya bankaya para yatırma makbuzları ile tahsilat kayıtları karşılaştırılmalıdır.muhasebe ve finansman dışındaki işlevler a. Nakit tahsilatının denetiminde denetçi şu yolları izlemelidir. . Nakit tahsilatı uygunluk denetimi: Aşağıdaki hususların saptanması için yapılır 1. tahsili şüpheli alacaklar gibi satış ile ilgili ayarlamalarında dikkate alınması gerekir. aylık müşteri hesap özetlerinin çıkartılması 2. büyük defterin tutulması. Görev ve sorumluluk açıkça belirlenmiş olmalıdır.muhasebe bölümü a.Örgüt yapısı: Nakit tahsilatı ile ilgili etkin bir iç kontrolun temel koşulu iyi bir örgüt yapısına sahip olmaktır. bankadaki nakit üzerindeki muhasebe kontrolü.muhasebe ve finansman bölümlerinin dışındaki işlevler: banka hesapları ile ilgili yetkilendirme(yönetim kurulu).

Ödemeler toplamının arıtmetik doğrulugu incelenmeli ve toplamlar büyük defterde yeniden izlenmelidir.Ödeme kayıtları olağandışı kalemler açısından gözden geçirilmelidir. 5. Kayıtlardan çıkartılmış bulunan alacaklar gözden geçirilerek incelenmelidir. Nakit ödemeleri ile ilgili uygunluk denetimi: Aşağıdaki hususların saptanması için yapılır 1.Tüm çeklerin hesabı araştırılmalıdır.ödemeler gerçekten teslim alınmış mal ve hizmetler için yapılmıştır.Bu denetim ise maddi dorluk denetimidir. Alacaklandırma kaydının dayandığı alınan iadeler aritmetik doğruluk iade alınan miktarlar ve birim fiyatlar açısından kontrol edilmelidir.Defter kayıtları ile karşılaştıma ALACAKLARLA İLGİLİ UYGUNLUK DENETİMİ Denetçinin izleyeceğı yollar 123456789Satış faturalarının ve alacaklar hesabına düşülen her alacak kaydı için düzenlenen mahsup fişlerinin sıra numarası izledigi kontrol edilmelidir.kasa sayımının pılanlanması b.Bankadaki naktin denetimi-banka hesabının denetimi a.Bu denetimler tahsilat ve ödemelerle ilgili uygunluk denetimleridir. Başlıca denetim yordamları aşağıdaki gibidir.Banka kapanış hesap özeti:Banka tarafından banka mutabakatını izleyen belirli birkaç güne ait nakit hareketlerini ve gerekli eklerini içeren doğrudan denetçiye gönderilen durum raporudur C.Kasa ve banka hesabının denetiminde izlenen denetim yordamları: A. Satışlar toplamının aritmetik doğrulugu araştırılmalıdır Satışlar ve alacaklandırma mahsup fişi kayıtları büyük defterde yeniden izlenmelidir Satış faturaları aritmetik doğruluk miktar birim fiyatlar ve müşterinin kabul etmiş olması açılarından incelenmelidir Yollama ile ilgili kayıtlar satış kayıtları ve faturalarla karşılaştırılmalı yollama belgelerinin sıra numarası izlemekte olduğu araştırılarak belgelerinin hesabı sorulmalıdır. Nakit iskontoları satış indirimleri ve müşteri hesaplarına düşülen alacak kayıtları incelenmelidir. MADDİ DOĞRULUK DENETİMLERİ .Eldeki naktin denetimi-kasaının denetimi a.678- Tahsilat kayıtları bağımsız karşıt kayıtlar ile karşılatrılmalıdır. Alacaklar ve kredili satışlar için etkin bir iş kontrol modeli aşağıda açıklanmıştır A-Örgüt yapısı B-Satış işleminin yapılması C-İşlemlerin kayıtlara geçirilmesi D-Varlıklara erişim E.Ödemelere ait muhasebe kayıtları ile banka hesap özeti arasında uyğunluk aranmalıdır. 4. 1. Alacaklandırma mahsup fişi ile ilgili onay aranmalıdır.kasa sayımının yürütülmesi c. Müşterilerden alacak hesaplarına yapılan alacak kayıtları kasa tahsil yevmiyesi kayıtları ile karşılaştırılmalıdır.Destekleyici belgeler incelenmelidir.Banka mutabakatının incelenmesi c.Ödenmiş banka çekleri ödeme kayıtları ile karşılaştırılmalıdır. 2.Tamamlayıcı açıklamalar ALACAKLARIN DENETİMİ Alacaklar kalemi işletmenin esas faliyetinden dogan alacaklar ile esas faliyeti dışındaki işlemlerden doğan senetli ve senetsiz alacakları kapsar.bankaya yatırılmamış tahsilat B.Ödemeler için gerekli onaylar alınmıştır. Tahsilatla ilgili muhasebe kayıtları gözden geçirilmelidir. 6.Nakit ile ilgili yolsuzlukların araştırılması D.Yıl sonu denetimi bilançoda yer alan kasa banka bakiyesinin doğruluğunu araştırmaya yöneliktir.Banka bakiyesinin doğrulanması:Dogrulama talep formu yapılır b. Maddi dorluk denetimleri Nakit denetiminin önemli bir bölümü ara denetim çalışması olarak yıl içinde yürütülür. 2. 3.

STOKLARIN DENETİMİ Stokların denetiminin amacı bu varlık kaleminin devamlılık temeline göre GKGMİ doğrultusunda kayıtlara geçirildiğinin ve finansal tablolarda dürüst bir biçimde raporlanmış olduğunun saptanmasıdır Denetci stokların fiziken var olduklarını bunların işletmenin sahipliğinde bulunduklarının kullanılabilir veya satılabilir durumda olduklarını ve doğru bir biçimde fiyatlandıklarını saptamalıdır bu neden le stokları saymalı stokların degerleme yöntemlerini ve aritmetik doğruluğun incelemelidir.işletmenin defterlerinde gösterilen duran varlıkların fiziken var olduklarının var olanların eksiksiz bir biçimde kayıtlara geçirilmiş olduklarının ve bu varlıkların işletmedeki amaçlara uygun olarak kullanıldıklarının saptanması 2. Senetler fiziki olarak incelenmeli bu olanaklı değilse doğrulama yoluna gidilmelidir.Sayım sonrası denetim çalışmaları 4. Bu yapılamamış ise diğer denetim yordamlarına başvurarak stoklar tutarının dürüstlüğü hakkında denetçinin tatmin olması gerekir.Büyük defter hesapları olağan dışı kayıtlamaların bulunup bulunmadıklarını saptamak açısından gözden geçirilmelidir. Liste içeriği örnekleme yoluyla destekleyici kayıtlarda yeniden izlenmelidir.Yardımcı hesaplarla ilişkiler kurularak olagan dışı borç ve alacak kayıtlarının var olup olmadığına göz atmalıdır.Denetçi bu mizanın aritmetik doğruluğunu araştırmalı ve toplamı büyük defter hesabı bakiyesi ile karşılaştırarak uygunluk aramalıdır.bu varlıkların gerçekten işletmenin sahipliğinde bulunduğunun ve bunlar üzerinde haciz ve ipoteğin olup olmadığının saptanması 3.Stok sayımının gözlenmesi 3.Müşteri işletmenin sayım planın gözden geçirilmesi 2.Satın alma hammadde-Malzeme istek. STOKLARLA İLGİL MADDİ DOĞRULUK DENETİMLERİ Stokların fiziki sayımı denetçi tarafından gözlenmelidir.Senetler karşılığında güvence alınmışsa bu güvenceler incelenmeli güvencelerin bilançoda tam açıklama kuralına uygun olarak sunulduğu araştırmalıdır.üretim ve yordamalar ile ilgili ayrıntılı stok kayıtları incelenmelidir 2. 1. 123Alacakların doğrulanması Maddi denetim Satışların döneme ilişkinliğinin denetimi ALACAK SENETLERİNİN MADDİ DOĞRULUK DENETİMİ Denetçi denetledigi işletmeden senede bağlanmış alacaklarının bir listesi almalı aritmetik doğruluğunu saptamalı ve büyük defter bakiyesi ile karşılaştırmalı.Stokların degerlenmesinin denetimi 5. STOKLARLA İLGİLİ İÇ KONTROL 12345Örgüt yapısı Stok alımlarının yapılması İşlemlerin kayıtlara geçirilmesi Varlıklara erişim Defter kayıtları ile karşılaştırma STOKLARLA İLGİLİ UYGUNLUK DENETİMİ İki yordam söz konusudur 1.Konsinye stoklar alım ve satım taahhütleri MADDİ DURAN VARLIKLARIN DENETİMİ Bu denetimde denetçinin üç amacı vardır 1.Alacakların denetimi Denetçi ilk olarak müşteriden alacakların son mizanını elde etmelidir Bu mizan bilanço tarihi veya dorlama tarihi itibariyle düzenlenmiş olmalıdır.duran varlıklar muhasebesinin GKGMİ doğrultusunda devamlılık temeline göre yürütülmek te olduğunun araştırılması UYGUNLUK DENETİMİ .

Bu konuda nakit ödemelerine ilişkin açıklamalar geçerlidir denetçi maddi duran varlıklara ait iç kontrol sistemini degerlerken genellikle soru kağıdı yöntemi not alma yöntemine başvurur. DENETİMİN AMACI 123öz sermaye hesaplarına yapılmış borç ve alacak kayıtlarının uygunluğunu araştırmak öz sermaye hesaplarının bilançoda doğru ve uyğun olarak sunulduğunu araştırmak müşteri işletmenin öz sermaye ile ilgili işlemlerini yasalara ve spk ya uygun olarak yürüttüğünü araştırmak . DİĞER VARLIKLARIN DENETİMİ 123Peşin ödenmiş giderlerin denetimi Maddi olamayan duran varlıkların denetimi Diger çeşitli varlıkların denetimi YABANCI KAYNAKLARIN(BORÇLARIN) DENETİMİ Borcların denetimini yürüten denetçi oldugundan düşük gösterilmiş veya muhasebe kayıtlarında gösterilmemiş yükümlülüklerle ilgilenir DENETİM YORDAMLARI 12345alış yevmiyesi fatura defteri veya ödeme belgeleri defterinin incelenmesi ticari borçların incelenmesi borç senetlerinin incelenmesi ödenecek borçların incelenmesi uzun vadeli borçların denetimi ÖZ SERMAYENİN DENETİMİ Kayıtlı sermayeli anonim şirketleri sahip olmaları zorunlu olan asgari çıkarılmış sermayelerine başlangıç sermayesi. MADDİ DOĞRULUK DENETİMLERİ Bu denetimde hesap bakiyelerinde meydana gelen degişikliklerin gözden geçirilmesi ve incelenmesi esastır Hesap bakiyelerindeki azalmaların denetiminde hesaba yapılan kayıtlar incelenerek satış ve devre dışı bırakılmak suretiyle elden çıkarılan maddi duran varlıkların muhasebe kayıtlarına doğru olarak yansıtıldıkları araştırılır.Birikmiş amortismanlardaki değişmelerin incelenmesi 3. Uzun dönemli menkul deger yatırımları bilanço da duran varlık lar bölümünde iştirakler kalemi altında gösterilir.Döneme ait işlemlerin özetlenmesi YATIRIMLARIN VE DİĞER VARLIKLARIN DENETİMİ Geçici yatırım:Atıl olarak kalabilecek kısa vadeli fonların değerlendirilmesi amacıyla yapılan yatırımlardır.Bu varlıklara ve ilgili yatırım gelirlerine ait muhasebe kayıtlarının GKGMİ doğrultusunda ve devamlılık temeline göre yürütülmekte olduğunun araştırılması YATIRIMLARLA İLGİLİ DENETİM YORDAMLARI İşletmenin sahip olduğu menkul değerlerin bir listesi hazırlattırılmalı veya hazırlanmalıdır.Bu varlık kalemlerinin ve yatırımlardan sağlanan gelirlerin finansal tablolarda doğru olarak gösetirldiklerinin saptanması 2.Bu varlık ların gerçekten var olduklarının ve işletmenin sahipliginden bulunduklarının veya başka bir kurum ve kişiden işletme adına saklandıklarının saptanması 3.satışı yapılmış hisse senetlerini gösteren sermaye kısmına da çıkarılmış sermaye denir. Denetim amaçları 1.Varlık bakiyelerindeki değişmelerin incelenmesi 2. Pazarlanabilir hisse senedi ve tahviller devlet tahvilleri ve kısa süreli hazine bonolarından oluşur istenildiği anda paraya çevrilebilir. 1.

. Çıkarılan senetler ile ilgili yönetim kurulu onayı aranmalı senetlerin değeri incelenmeli işlemlerin GKGMİ yasalara ve spy ya uyğunluguna bakılmalıdır GELİR TABLOSUNUN DENETİMİ Tabloda yer alan gelirlerin ve giderlerin devamlılık temeline göre GKGMİ doğrultusunda muhasebeleştirilmiş olduklarının ve dönemin faliyet sonuçlarını dürüst bir biçimde yansıttıklarının araştırılmasıdır.ÖZ SERMAYENİN DENETİMİ Denetçi öz sermaye hesaplarında dönem içinde meydana gelen degişmeleri gösteren bir cetvel hazırlamalı dönem başı bakiyeleri önceki yılın çalışma kağıtlarında yeniden izlenerek doğrulanmalıdır yıl içinde yeni çıkarılan hisse senetleri için gerekli araştırmalar yapılmalıdır.