Εξερευνήστε

το τοπίο,
τα πετρώματα
και τη φύση
της Λαυρεωτικής
χερσονήσου.
Γνωρίστε
την ιστορία και
τον πολιτισμό της.

ΛΑ ΥκαΡΙ
Ο
ι
ΕΥΡΥΤΕΡΗ
ΠΕΡΙΟΧΗ

ΕΡΓΟ:
ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΓΕΩΤΟΠΩΝ-ΓΕΩΠΑΡΚΩΝ,
ΣΥΜΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΤΟΥ ΚΑΛΟΥ ΕΚΔΡΟΜΕΑ
Όταν περιδιαβαίνουμε σε μια περιοχή, καλό είναι να θυμόμαστε ότι είμαστε σε
δημόσιο ή προστατευμένο χώρο ή σε ιδιωτική περιοχή. Το περιβάλλον χρειάζεται φροντίδα και προσοχή, για να μπορεί να μας παρέχει γνώση, ευεξία,
ευχαρίστηση και αναψυχή. Ακολουθούμε, λοιπόν, μερικούς βασικούς κανόνες.

Αυτοκίνητο σε καλή κατάσταση,
προτιμότερο τύπου τζιπ.
Παρκάρουμε προσεκτικά,
ώστε να μην εμπoδίζονται
είσοδοι και έξοδοι.

Προσέχουμε
τη χρήση φωτιάς!
Αν αντιληφθούμε
κάποια εστία φωτιάς,
καλούμε αμέσως το 199.

Δεν καταστρέφουμε
φράχτες ή τοίχους.

Δεν αφήνουμε
σκουπίδια.

Αποφεύγουμε την άσκοπη
συλλογή απολιθωμάτων
ή ορυκτών· έχουν μεγαλύτερη
αξία στο φυσικό τους χώρο.

Ντύσιμο ανάλογο με την εποχή
του έτους. Υποδήματα
πεζοπορίας (προτιμότερο
ψηλά μποτάκια).

Χρησιμοποιούμε το γεωλογικό
σφυρί με σύνεση.

Σε περίπτωση ατυχήματος
ειδοποιούμε αμέσως το 166.

ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ
Οι προτεινόμενες διαδρομές γίνονται με την ευθύνη όποιου επιθυμεί να τις
πραγματοποιήσει. Για οποιοδήποτε συμβάν το ΙΓΜΕ δεν φέρει καμία ευθύνη.

Για πληροφορίες, εκδόσεις, μελέτες ή χάρτες σχετικά με τη γεωλογία
της Ελλάδας και των επιμέρους περιοχών, επικοινωνήστε με το
Ινστιτούτο Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών.
Φύλλο Αξιολόγησης της έκδοσης θα βρείτε στο http://www.igme.gr
Η γνώμη σας θα μας βοηθήσει για τη βελτίωσή της.

ΓΝΩΡΙΜIΑ ΜΕ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧH
Στο Λαύριο και στον ευρύτερο χώρο
της Λαυρεωτικής αναπτύχθηκε από
την αρχαιότητα (3500 π.Χ. με κορύφωση τον 5ο και 4ο π.Χ. αι.) έντονη
μεταλλευτική και μεταλλουργική
δραστηριότητα, που συνοδεύτηκε με
ανάλογη οικονομική και πολιτιστική
ανάπτυξη. Το 1860, μετά από 19 αιώνες σιγής, αρχίζει η νεότερη ιστορία
της εκμετάλλευσης των κοιτασμάτων,

με πρωτοποριακές μεθόδους στη μεταλλευτική-μεταλλουργική δραστηριότητα (εγκαταστάσεις, μηχανουργεία,
μεταλλευτικές στοές, φρέατα κτλ.).
Τα μνημεία της μεταλλευτικής-μεταλλουργικής επιστήμης και τέχνης των
δύο εποχών της Λαυρεωτικής αποτελούν κληροδοτήματα των προγόνων
μας και χρέος μας είναι η προστασία,
η διατήρηση και η ανάδειξή τους.

2

ΠΩΣ ΝΑ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙΤΕ ΤΙΣ ΚΑΡΤΕΛΕΣ
Οι διαδρομές που περιγράφονται
στις καρτέλες σάς επιτρέπουν να
γνωρίσετε μερικά στιγμιότυπα της
γεωλογικής και της άρρηκτα δεμένης
μαζί της πολιτιστικής ιστορίας του
τόπου. Στις εισαγωγικές καρτέλες
παρουσιάζεται συνοπτικά η φυσική,
πολιτιστική και γεωλογική κληρονομιά
της περιοχής και στις υπόλοιπες οι
αντίστοιχες διαδρομές. Ο τοπογραφικός χάρτης 1:50.000 είναι απαραίτητο
εργαλείο στην εξόρμησή σας (ή, ακόμη καλύτερα, ο αντίστοιχος γεωλογικός). Κάθε γεωδιαδρομή αποδίδεται

με διαφορετικό χρώμα, που θα αντιστοιχεί σε καθοδηγητικές πινακίδες
ίδιου χρώματος στο ύπαιθρο. Οι γεωδιαδρομές δεν είναι, προς το παρόν,
σηματοδοτημένες στο ύπαιθρο, αλλά
υπάρχει η πρόθεση να σηματοδοτηθούν. Προτού ξεκινήσετε, βεβαιωθείτε ότι έχετε διαβάσει το σύνολο του
σχολιασμού που περιέχεται στις καρτέλες και αφορά την εξόρμησή σας.
Οι διαδρομές είναι όλες σχετικά εύκολες. Εκτός από κάποιο εξοπλισμό
(π.χ. μπαστούνι, φακό…), χρειάζεστε
νερό, τροφή και καλή παρέα.

ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ
Σ’ αυτή την πρώτη πιλοτική αποτύπωση γεωδιαδρομών, έγινε προσπάθεια ώστε αυτές να ακολουθούν
κανονικούς δρόμους ή έτοιμα μονοπάτια σχετικά σηματοδοτημένα. Σε
σπάνιες περιπτώσεις οι γεώτοποι,
κομβικά σημεία των γεωδιαδρομών,
πιθανόν να βρίσκονται σε ιδιωτικούς,

αρχαιολογικούς και γενικά χώρους
με καθεστώς προστασίας. Οι γεωδιαδρομείς πρέπει να συμπεριφέρονται
όπως αρμόζει σε κάθε περίπτωση,
σεβόμενοι τα δικαιώματα των ιδιοκτητών ή τους κανόνες των χώρων,
προσπαθώντας να τους διατηρήσουν
στην καλύτερη κατάσταση.

Γ΄ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ (2000-2006)
ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ
ΣΥΓΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΟΥΜΕΝΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ (ΕΤΠΑ)
ΔΡΑΣΗ 7.3.1/ΠΡΑΞΗ 7.3.1.3 ΙΙ

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ
ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΕΩΝ

Σπύρου Λούη 1, Ολυμπιακό Χωριό, Γ΄ Είσοδος, 136 77 Αχαρναί,
Αττική • Τηλ.: 210 2413175 • FAX: 210 2413448 • www.igme.gr
Η σειρά «Γεωδιαδρομές στην Ελλάδα» είναι πιλοτική έκδοση του Ινστιτούτου Γεωλογικών και
Μεταλλευτικών Ερευνών (ΙΓΜΕ) με τη χρηματοδότηση του Γ΄ ΚΠΣ για το έργο: «Ανάδειξη γεωτόπων-γεωπάρκων, συμβολή στην αειφόρο ανάπτυξη» και το υποέργο: «Δημιουργία υλικού
προβολής, διάδοσης, ευαισθητοποίησης για τους γεώτοπους και τα γεωπάρκα», ενώ η αποτύπωση των γεωδιαδρομών έγινε στο πλαίσιο του υποέργου «Μελέτες-σχεδιασμός γεωδιαδρομών για δυνητικά γεωπάρκα» του ίδιου έργου, κατά το 2008.
Για το σχεδιασμό της σειράς «Γεωδιαδρομές» ελήφθησαν υπόψη η σειρά Landscapes from
stone, από κοινού έκδοση της Γεωλογικής Υπηρεσίας της Βόρειας Ιρλανδίας και της Γεωλογικής Υπηρεσίας της Ιρλανδίας, τα φυλλάδια για το γεωπάρκο του νησιού RAB από την ProGEO
Croatia, καθώς και διάφορα άλλα σχετικά έντυπα.
ΕΡΕΥΝΑ ΥΠΑΙΘΡΟΥ-ΚΕΙΜΕΝΑ-ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: Ζ. Τζανικιάν, ΙΓΜΕ
ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ ΕΡΓΟΥ, ΚΕΙΜΕΝΑ, ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ, ΣΧΕΔΙΑΣΗ: Ειρ. Θεοδοσίου, ΙΓΜΕ, ren@igme.gr
Δ/νση Γενικής Γεωλογίας και Γεωλογικών Χαρτογραφήσεων (ΔΓΓΧ), dggx@igme.gr
Δ/της ΔΓΓΧ: Π. Τσόμπος
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ, ΣΧΕΔΙΑΣΗ, ΠΑΡΑΓΩΓΗ: Εκδόσεις Kαλειδοσκόπιο, www.kaleidoscope.gr
ISBN 978-960-87453-6-0

© Copyright ΙΓΜΕ, Γεωδιαδρομές 2009

Η προσπέλαση γίνεται κατά κανόνα με ασφαλτοστρωμένους δρόμους.B. που κατανεμήθηκαν σε 7 γεωδιαδρομές (6 πολυθεματικές. το μνημείο του J. η εύκολη σύνδεση με την Αθήνα και η ξενο- δοχειακή υποδομή κάνουν τη Λαυρεωτική ιδανικό τόπο για σύντομες ή μεγαλύτερες επισκέψεις.Serpieri. Περπατώντας στην πόλη του Λαυρίου θα γνωρίσουμε την πλούσια ιστορία του. Απέχει 55 χλμ. από την Αθήνα και καταλαμβάνει έκταση 200 χλμ. Η ιστορία της περιοχής. με μεγαλύτερο υψόμετρο στη θέση Μεγάλο Ριμπάρι (372 μ. Θέση και Μορφολογία Η Λαυρεωτική βρίσκεται στη ΝΑ πλευρά της Αττικής. οι εκκλησίες της Αγίας Παρασκευής και της Ευαγγελίστριας. μοναδικό μνημείο βιομηχανικής αρχαιολογίας. η φυσική ομορφιά. . Η μορφολογία της είναι λοφώδης ως ημιορεινή. Η περιοχή είναι άνυδρη. η Παλαιά Αγορά και η Γαλλική Σκάλα Φόρτωσης Μεταλλευμάτων στο λιμάνι.). μεταλλευτικού ή μεταλλουργικού ενδιαφέροντος. αποτελούν απαραίτητα σημεία επίσκεψης. τα αξιοθέατα. 1 μονοθεματική). το Ορυκτολογικό και το Αρχαιολογικό Μουσείο.2 περίπου. επιλέχθηκαν και καταγράφηκαν 47 γεώτοποι ιδιαίτερου γεωλογικού. Το Δημαρχείο. εν μέρει πευκόφυτη και διασχίζεται από κοιλάδες.ΧΑΡΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΜΕ ΤΙΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΓΕΩΔΙΑΔΡΟΜΕΣ Σε αυτή τη φάση.

καθώς οι άλλοι λαοί χρησιμοποιούσαν ξύλινες κατασκευές.000 θεατών. ΙΙ. στοές. Μοχλός ανάπτυξης της περιοχής είναι και το Τεχνολογικό-Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου (Τ. αι. τα έσοδα από την εξαγωγή αργύρου ήταν τόσο πολλά. Ως τις παραμονές των Περσικών πολέμων η παραγωγή ήταν περιορισμένη.Λ. τα αρχαία μεταλλεία και πλυντήρια. Ιστορικά στοιχεία Ι.Π. από το 3500 π. Στο λόφο σώζονται ερείπια μυκηναϊκής ακρόπολης. στοές. φρεάτια. η οποία τα νοίκιαζε σε ιδιώτες. με πρωτοβουλία του ΕΜΠ (στο οποίο έχει παραχωρηθεί η χρήση για 100 έτη). Το Τ.Χ. θρησκευτική και καλλιτεχνική έκφραση της ζωής. έχει ορθογώνια ορχήστρα. Ορισμένα πλυντήρια αναστηλώθηκαν. Τα μεταλλεία ανήκαν στην πόλη των Αθηνών. Ο χώρος αποτελεί μοναδικό μνημείο βιομηχανικής αρχαιολογίας και αρχιτεκτονικής. ενώ η παλαιότερη στοά (πάνω από το θέατρο Θορικού) έχει μερικώς αναστηλωθεί. μεταλλοπλυντήρια. τείχη. Από τον Πελοποννησιακό πόλεμο αρχίζει η παρακμή του Λαυρίου. εκμεταλλεύθηκαν τα μεταλλεύματα του Λαυρίου για την παραγωγή αργύρου (κυρίως) και μολύβδου. θέατρο κ. με οικισμούς. ναός της Δήμητρας και Κόρης.ΠΟ. κτιστές ή λαξευμένες στο βράχο. με μια αξιοθαύμαστη τεχνική υπόγειας εκμετάλλευσης. υδρομηχανικού εμπλουτισμού των πτωχών μεταλλευμάτων και μεταλλουργικής κατεργασίας αυτών. στην επαφή μαρμάρου και σχιστόλιθου. από τις παλαιότερες βιομηχανικές περιοχές της Ευρώπης. Το 1863 ο Ιταλός Ι. Πρόκειται για τα βαθύτερα κοιτάσματα. Το Θορικό είναι μοναδικό παγκοσμίως αρχαίο μεταλλευτικό κέντρο. φρεάτια κ..Π.ά.000 μ2). το θέατρο Θορικού και οι ναοί του Ποσειδώνα και της Αθηνάς στο Σούνιο. Το θέατρο Θορικού..3 Η ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΗΣ ΛΑΥΡΕΩΤΙΚΗΣ Η περιοχή του Λαυρίου και ο Εθνικός Δρυμός Σουνίου αποτελούν κέντρο πολιτιστικού τουρισμού και αναψυχής. Στάη έφεραν στο φως μια βιομηχανική πόλη 150. που έχουν κηρυχθεί διατηρητέα μνημεία από το ΥΠ.Χ. ώστε ο Θεμιστοκλής πρότεινε τη διάθεσή τους για τη ναυπήγηση στόλου. Κατάλοιπα αρχαίων τεχνολογικών εγκαταστάσεων (κυρίως πλυντήρια) παρέμειναν σχεδόν άθικτα από το χρόνο. Σερπιέρι έρχεται . σχήμα ελλειπτικό και χωρητικότητα 4. που δεν άντεξαν στο χρόνο.Λ. Στα αξιοθέατα. Το 483 π. εμβαδού 25.Χ. Οι ανασκαφές της Βελγικής Αρχαιολογικής Σχολής και του αρχαιολόγου Β.000 μ2. ΤΟ ΝΕΟΤΕΡΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΟ ΛΑΥΡΙΟ Μορφή στην αναγέννηση της Λαυρεωτικής ήταν ο ορυκτολόγος Ανδρέας Κορδέλας από τη Σμύρνη.Χ.Π. στοχεύει στη σύνδεση της επιστημονικής και τεχνολογικής έρευνας που πραγματοποιείται στο ΕΜΠ με τις ανάγκες και τα ενδιαφέροντα του επιχειρηματικού κόσμου. Η αρχαία πόλη εκτείνεται από τα ριζά του λόφου Βελατούρι προς την πεδιάδα και ανατολικά προς τη θάλασσα. ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΟ ΛΑΥΡΙΟ Οι αρχαίοι Έλληνες. Γύρω στο 480 π. Ήταν μόνιμες κατασκευές. όπως ήταν ο κανόνας στην αρχαία εποχή. θολωτοί τάφοι. Περιλαμβάνει 41 κτηριακές μονάδες (συν. Παρόμοιες εγκαταστάσεις δεν βρέθηκαν πουθενά αλλού στον πλανήτη. κυρίως λόγω της ανακάλυψης πλούσιων κοιτασμάτων αργύρου και χρυσού στη Θράκη και Μακεδονία.ά. που οδήγησαν στη διάνοιξη στοών εξόρυξης έως βάθους 120 μ. Η μεταλλευτική ιστορία του Λαυρίου αρχίζει στο Θορικό. που το 1860 έφερε στο φως αρχαία μεταλλευτικά συγκροτήματα και πρότεινε την αξιοποίηση των σκωριών. που συνδύαζε την οικονομική. Χάρη στις ανασκαφές ανακαλύφθηκαν εκσκαφές. δεξαμενές και λιμενικές εγκαταστάσεις.Π. οικισμός Γεωμετρικής εποχής.Β.). που ιδρύθηκε στη θέση της παλαιάς Γαλλικής Εταιρείας το 1992. που επέτρεψαν να εξαχθούν χρήσιμα συμπεράσματα και να προκύψουν σημαντικές γνώσεις για την αρχαία μεταλλευτική και μεταλλουργική τέχνη.). ιερό του Ασκληπιού και της Υγείας. Καμάριζα). το αρχαιότερο σωζόμενο στην Ελλάδα (τέλη 6ου π. εντοπίζονται τα πλούσια κοιτάσματα της Μαρώνειας (σημ.

Πιθανή ηλικία ιουρασική. Δομείται από τρεις κύριες τεκτονικές ενότητες αλπικής ηλικίας: την Κατώτερη (Παρααυτόχθονη Σειρά ή Σειρά Καμάριζας). Χαρακτηρίζεται από μεταμορφικές διαδικασίες πρασινοσχιστολιθικής και αμφιβολιτικής φάσης. Η επαφή με το Κατώτερο Μάρμαρο Καμάριζας είναι κανονική και υπάρχει χαρακτηριστική μεταβατική ζώνη από εναλλαγές ασβεστιτικών σχιστόλιθων και λεπτοστρωσιγενών ασβεστιτικών μαρμάρων.A. Α. Συμμετέχουν επίσης ηφαιστειακά πετρώματα και βασικά-υπερβασικά σώματα. Πάχος 20-300 μ. Σούριζα. Το 1992 οι εγκαταστάσεις της Γαλλικής Εταιρείας αγοράστηκαν από το κράτος. για την εκμετάλλευση των αρχαίων μεταλλευτικών απορριμμάτων. την Ενδιάμεση (Κυανοσχιστολιθική Ενότητα που αντιστοιχεί με τη Σειρά Πλάκας της Λαυρεωτικής) και την Ανώτερη (μη μεταμορφωμένη σειρά. Η Γαλλική Εταιρεία λειτούργησε ως το 1982. Πλάκα). έντονα καρστικοποιημένος και οξειδωμένος. Ηλικία άνω ιουρασική-κάτω κρητιδική. Ηλικία τριαδική-κάτω ιουρασική. Χρηματιστηριακό σκάνδαλο. Κατώτερη Τεκτονική Ενότητα (Σειρά Καμάριζας): Θεωρείται αυτόχθονη. Αναπτύσσεται επικλυσιγενώς επί του Ανώτερου Μαρμάρου Καμάριζας και απευθείας επί του Σχιστόλιθου Καμάριζας. Γεωλογική δομή – λιθοστρωματογραφία Η Λαυρεωτική αποτελεί τμήμα του Αττικοκυκλαδικού Μεταμορφωμένου Συμπλέγματος και ανήκει στην Ενδι- άμεση Μεταμορφική Ζώνη των Ελληνίδων (Πελαγονική Ζώνη). η οποία έκλεισε το 1989. Το 1865 αρχίζει η παραγωγή αργυρούχου μολύβδου από την επεξεργασία σκωριών και εκβολάδων.) Το 1873 δημιουργείται η Ελληνική Εταιρεία Μεταλλουργείων Λαυρίου. χαοτικής μορφής. διά μέσου κροκαλοπαγούς βάσης. Το 1871 οι εκβολάδες κηρύσσονται εθνική ιδιοκτησία. Η ιδιοποίηση των εκβολάδων και η διεκδίκηση ιδιοκτησίας στο έδαφος προκάλεσαν τη σύγκρουση της εταιρείας με το ελληνικό Δημόσιο. οπότε νοίκιασε τις εγκαταστάσεις της σε ελληνική εταιρεία. Συγγρός. Πάχος 0-80 μ. Πάχος 0-150 μ. Αποτελείται από τους εξής σχηματισμούς: Κατώτερο Μάρμαρο Καμάριζας: Λευκό-τεφροκύανο μάρμαρο. την Compagnie Française (κύρια κέντρα εξόρυξης Καμάριζα. χαλαζιακοί και χλωριτικοί σχιστόλιθοι με μεταμόρφωση κατώτερης-μέσης πρασινοσχιστολιθικής φάσης. Στην περιοχή Πλάκα. το οποίο στην οροφή του γίνεται λεπτοστρωματώδες και μικροκρυσταλλικό. Πάχος 300-500 μ. ασβεστολιθικά ράκη). . αδροκρυσταλλικό. και ηλικία τριαδική. Γεννάται έτσι το «Λαυρεωτικό ζήτημα» που. Έτσι το Λαύριο γίνεται ένα από τα σπουδαιότερα μεταλλευτικά-μεταλλουργικά κέντρα στην Ευρώπη. άστρωτο ως παχυπλακώδες. Σχιστόλιθος Καμάριζας: Επικρατούν μαύροι ως καστανόχρωμοι μαρμαρυγιακοί. αφού συντάραξε το πανελλήνιο. για να δημιουργηθεί από το ΕΜΠ Τεχνολογικό-Πολιτιστικό Πάρκο. Ηλικία ιουρασική. Το 1869 κατασκευάζεται υπόγεια σήραγγα για την πρώτη σιδηροδρομική γραμμή της Ελλάδας. που μετέφερε τα μεταλλεύματα στο λιμάνι του Λαυρίου. Ανώτερο Μάρμαρο Καμάριζας: Λευκό-λευκότεφρο μάρμαρο μεσολεπτοπλακώδες. Επικλυσιγενής Ασβεστόλιθος (ή Κατώτερος Ασβεστόλιθος Πλάκας): Συνήθως άστρωτος. Τα δικαιώματα εκμετάλλευσης των μεταλλείων εκχωρούνται σε νέα εταιρεία που ιδρύει ο Σερπιέρι το 1875. λύθηκε με την παραχώρηση των δικαιωμάτων της ξένης εταιρείας επί των σκωριών και των εκβολάδων στην Τράπεζα Κωνσταντινουπόλεως (Α. ακολουθούν νέες εξορύξεις και δημιουργείται η πρώτη μεταλλουργική βιομηχανία με καμίνους τύπου καστιλλάνου. μικρά πλυντήρια και μηχανουργεία. απεργίες των εργατών και σταδιακή μείωση των μεταλλευτικών απορριμμάτων προκαλούν διακοπή των εργασιών της Εταιρείας το 1917 και εκποίηση των εγκαταστάσεών της το 1930. με ανάπτυξη λατυποπαγοειδούς δομής κατά θέσεις. έχει μετατραπεί σε κερατίτη. λόγω γειτνίασης με γρανοδιοριτική διείσδυση.στο Λαύριο και τον επόμενο χρόνο ιδρύει την ιταλογερμανική εταιρεία Roux-Serpieri-Eressynet C. πλούσιο σε κονδυλοειδείς δομές μεταπυριτολίθων και δολομιτών.

Πρόκειται για ασβεστολίθους μικριτικού τύπου. όπως μολύβδου (Pb). υπολειμματικός ορίζοντας. ο βαρίτης. και μία σιδηρομαγγανιούχων μεταλλευμάτων. Η θειούχος μεταλλοφορία φιλοξενείται . Καταλαμβάνουν τα ανώτερα στρωματογραφικά μέλη του καλύμματος. Ενδιάμεση Τεκτονική Ενότητα (Σειρά Πλάκας): Είναι αλλόχθονη και βρίσκεται επωθημένη στους σχηματισμούς της αυτόχθονης Ενότητας Καμάριζας. κατά κανόνα. Σύμφωνα με την επικρατούσα άποψη. Οι ασβεστόλιθοι αυτοί χαρακτηρίζονται ασβεστολιθικά ράκη και. As) και θειοαλάτων μετέχουν ως επουσιώδη συστατικά της μεταλλοφορίας. που αποτελεί και τη βασική μεταλλοφορία της περιοχής. η παρουσία της οποίας είναι γενικά περιορισμένη. σφαλερίτη (ZnS) και σιδηροπυρίτη (FeS2). περιορισμένης επιφανειακής έκτασης (περίπου 0. Διαχωρίζεται σε σχιστόλιθους. Σχιστόλιθοι Πλάκας: Καταλαμβάνουν μεγάλη έκταση στη Λαυρεωτική. Η πρωτογενής θειούχος μεταλλοφορία των μικτών θειούχων (PBG). Από τα σύνδρομα ορυκτά επικρατούν ο φθορίτης. στα περιθώρια των οποίων έχει δημιουργήσει τόσο άλω μεταμόρφωσης (κερατίτη. χαρακτηρίζεται από την παρουσία γαληνίτη (PbS) πλούσιου σε άργυρο. Πιθανή ηλικία ιουρασική. ασβεστίτη και χλωρίτη. διασχίζονται από πυκνό δίκτυο ασβεστιτικών φλεβών και κατά θέσεις είναι πλούσιοι σε κονδύλους πυριτόλιθων. Τοπικά έχουν λατυποπαγοειδή υφή.5 χλμ²) και θεωρείται ότι αποτελεί τη Δ-ΒΔ απόληξη μεγάλου λακκολίθου που εντοπίζεται στον ευρύτερο χώρο του Αττικοκυκλαδικού Συμπλέγματος. σερικίτη ως μοσχοβίτη. θεωρείται ότι αποτελούν μέρος της μη μεταμορφωμένης Ανώτερης Τεκτονικής Ενότητας του Αττικοκυκλαδικού Συμπλέγματος. Ο γρανοδιορίτης της Πλάκας είναι μορφής σωρού. λεπτοστρωσιγενείς ασβεστολίθους. μειοκαινικής ηλικίας. Πρόκειται για φυλλίτες με χαλαζία. ο χαλαζίας και ο δολομίτης. πρασινίτες (μεταοφιολιθικά εκρηξιγενή πετρώματα) και ανακρυσταλλωμένους ασβεστόλιθους. Πρόκειται για ανακρυσταλλωμένους. Συναντάται κυρίως εντός των σχιστολιθικών πετρωμάτων της Σειράς Καμάριζας. σύμφωνα με νεότερες έρευνες. μεταοφιόλιθοι) με γλαυκοφανή καθώς και ανθρακικοί σχηματισμοί. Πάχος 0-80 μ. φλεβικής μορφής ή μορφής σωρού. συνήθως λευκού ως τεφρόλευκου χρώματος. Πάχος 50-180 μ. ψευδαργύρου (Zn). και ηλικία μέση-ανώτερη κρητιδική. Πλήθος άλλων θειούχων ορυκτών (π. Κατά θέσεις. Ασβεστόλιθοι Πλάκας: Διακριτός. όσο και μετασωματικά φαινόμενα τύπου skarn (κοίτασμα μαγνητίτη).χ. οι οποίοι κατά κανόνα είναι αγκεριτιωμένοι και συνοδεύονται συχνά από τεκτονικό πέλμα σερπεντινιτών ή και ερυθρών ραδιολαριτών. σιδήρου (Fe) και χαλκού (Cu).4 Γεωλογική δομήλιθοστρωματογραφία (συνέχεια) Β. Γ. Ανώτερη Τεκτονική Ενότητα (ασβεστολιθικά ράκη): Σε περιορισμένη έκταση της Kεντρικής Λαυρεωτικής αναπτύσσεται ένας ανθρακικός μη μεταμορφωμένος σχηματισμός. παρεμβάλλονται πρασινοσχιστόλιθοι (πρασινίτες. λεπτο-παχυπλακώδεις. λεπτοπλακώδεις. τα οποία έχουν άμεση σχέση με τη διείσδυση του γρανοδιορίτη της περιοχής Πλάκας. Χαρακτηρίζεται από μεταμορφικές συνθήκες υψηλών πιέσεων / χαμηλών θερμοκρασιών (γλαυκοφανιτική φάση) ηωκαινικής ηλικίας και από ανάδρομη μεταμόρφωση πρασινοσχιστολιθικής φάσης μειοκαινικής ηλικίας. Κοιτασματολογικά στοιχεία – Μεταλλογένεση Στο υπέδαφος της Λαυρεωτικής εντοπίζονται δύο κυρίως τύποι μεταλλοφορίας: μία μικτών θειούχων μεταλλευμάτων βασικών μετάλλων. Ηλικία μεσοκρητιδική. Cu. Πρόκειται για τυπικούς μετατεκτονικούς γρανοδιορίτες Iτύπου. με πλέον χαρακτηριστικό εκείνο της Πλάκας. τοπική ονομασία πλακίτης). η μεταλλοφορία της Λαυρεωτικής συνδέεται με τη διακίνηση υδροθερμικών διαλυμάτων. Πάχος 5-70 μ. Γρανοδιορίτης Πλάκας: Εκτός των προαναφερθέντων. η οποία έτυχε ιδιαίτερα έντονης εκμετάλλευσης. Αποτελεί το Φυλλιτικό ή Νεοελληνικό κάλυμμα στην περιοχή της Λαυρεωτικής. ο ασβεστίτης. σε ολόκληρη την ανατολική κυρίως Λαυρεωτική εντοπίζονται κατά θέσεις και εμφανίσεις εκρηξιγενών πετρωμάτων όξινου χημισμού.

64. 400 gr/t Ag: 13. 1.000 t μεταλλικός Pb.300.) 1. «επικλυσιγενής ασβεστόλιθος»). ως προς τη μορφή των μεταλλοφόρων συγκεντρώσεων.000 t μόλυβδος.800.000 t εκβολάδες με 7% Pb . 352.ό. Εξορυχθέν μετάλλευμα αργυρούχου μολύβδου (γαληνίτης + κερουσίτης) με μ. Τζανικιάν s1η* s2η* s3η* * Μεταλλοφόρος επαφή . Επίσης.000 t πλυνίτες (απορρίμματα πλυντηρίων εμπλουτισμού).000 t μεταλλικός Zn.ό. έχει άμεση σχέση με την ανωμειοκαινική μαγματική δραστηριότητα (υδροθερμική προέλευση).κυρίως εντός των ανθρακικών σχηματισμών της «σχετικά αυτόχθονης» σειράς της Λαυρεωτικής ή «σειράς Καμάριζας» («κατώτερο μάρμαρο». Ελληνική Εταιρεία Μεταλλουργείων (1873-1917): Υδρομηχανικός εμπλουτισμός αρχαίων σκουριών και εκβολάδων (4.5000. 9. 7% Pb) 310. 203. η φακοειδής και η στρωματόμορφη (η τελευταία κοντά στις επαφές ανθρακικών και σχιστολιθικών πετρωμάτων). 7. είχαμε τη δημιουργία.000 t εμπλούτισμα Zn. στον ευρύτερο χώρο της Λαυρεωτικής.000 t με περιεκτικότητα μ.500 t άργυρος 3.000 t εμπλούτισμα αργυρούχου γαληνίτη 2.ό. 3. γ. 50 gr/t Ag.000 t μεταλλικός Pb. δευτερογενών ορυκτών σε μεγάλες συγκεντρώσεις. Από εξόρυξη μεταλλεύματος: α. Οξειδωμένα μολυβδούχα (3.00 t με μ. 20% Pb. Γαλλική Εταιρεία (1873-1977).000 t φτωχό μετάλλευμα.000 t μεταλλικός Pb.000 t 2.000 t εμπλούτισμα αργυρούχου γαληνίτη 3. 6.15% Zn. στην περιοχή Πλάκα Κερατέας εντοπίσθηκε σημαντικό κοίτασμα σιδηρούχου μεταλλεύματος (μαγνητίτης. 140 gr/t Ag). είναι επιγενετική.000 t σκουριές με 10% Pb. Μικτά θειούχα (3.000 t εμπλούτισμα Zn. Παραγωγή μεταλλείου Α. 36.500.000. σαν αποτέλεσμα έντονων φαινομένων οξείδωσης και στη συνέχεια μετακίνησης των συστατικών της πρωτογενούς μεταλλοφορίας. 45% Zn. ΑΡΧΑΙΟ ΛΑΥΡΙΟ (6ος-1ος π. Συμπληρώθηκε από τον Ζ. επικρατούν η φλεβοειδής. «ανώτερο μάρμαρο». Τέλος.000. Παραγωγή μετάλλων από υδρομηχανικό εμπλουτισμό και μεταλλουργία: 1. ΝΕΟΤΕΡΟ ΛΑΥΡΙΟ (1865-1976) 1.ό. σύμφωνα με την επικρατούσα άποψη. 140 gr/t Ag. 2% Zn. μαγνητοπυρίτης) μετασωματικού τύπου (skarn).ό. αργυρούχο ανθρακικό μόλυβδο ή κερουσίτη (PbCO3). Καλαμίνες ψευδαργυρομολυβδούχες (1.400. Ilarion Roux et Compagnie (1865-73): Yδρομηχανικός εμπλουτισμός αρχαίων σκουριών και εκβολάδων (850. 2% Pb) 810.ό.000 t με μ. που υπέστησαν έντονη εκμετάλλευση. ενώ. β. αι. 460 t άργυρος. 11% Pb. ΣΤΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΗ ΣΤΗΛΗ Α.200. 236. εντός ανθρακικών σχηματισμών. Φωτιάδη. με θερμοκρασία σχηματισμού τους 280oC και ανήκει στην κατηγορία των συμπαγών θειούχων μεταλλευμάτων βασικών μετάλλων (Pb-Zn-Ag) τύπου αντικατάστασης. 450 t άργυρος. 7% Pb) 60. Β. Απορρίμματα: 1.000. 140 gr/t Ag). Η μεταλλογένεση της θειούχου μεταλλοφορίας. για παράδειγμα ανθρακικό ψευδάργυρο ή σμισθονίτη ή «καλαμίνα» (ZnCO3).Χ.000 t με περιεκτικότητα μ.15% Pb.000. 10.000 t με μ.

1η ΔΙΑΔΡΟΜH Λαύριο και περιαστική περιοχή Συνολική διαδρομή: περίπου 7 χλμ. Εύκολη πρόσβαση στις θέσεις ενδιαφέροντος. Οι βαρύτεροι περιείχαν τον πλούσιο αργυρούχο γαληνίτη.000 μ3) οξειδωμένων θειούχων μεταλλουργικών απορριμμάτων επίπλευσης. με τη βοήθεια ρέοντος νερού. μερικές δεκάδες μέτρα ακριβώς απέναντι (δυτικά) από τη διασταύρωση της Λεωφόρου Αθηνών-Λαυρίου με τον κεντρικό δρόμο που οδηγεί στο ατμοηλεκτρικό εργοστάσιο της ΔΕΗ.) ΒΔ της προηγούμενης. το οποίο απέθεταν σε ξεχωριστούς σωρούς. το συμπύκνωμα. στη θέση Καβοδόκανο Θορικού.). Υψηλότερο σημείο: 35 μ. αποτέλεσμα της έντονης μεταλλευτικής και μεταλλουργικής δραστηριότητας στη Λαυρεωτική. Σημαντικό στοιχείο είναι επίσης ότι. Διακρίνεται ένας μικρός σχετικά σωρός (όγκου περίπου 1. αι. μεγάλη σκληρότητα και καταλαμβάνουν διάφορους χώρους γύρω από την αστική περιοχή της πόλης του Λαυρίου. Η επόμενη θέση βρίσκεται σε μικρή απόσταση (περίπου 100 μ. Οξειδωμένα θειούχα μεταλ- λουργικά απορρίμματα επίπλευσης. Γ. στα όρια της αστικής περιοχής Λαυρίου. και στη συνέχεια ο διαχωρισμός των κόκκων σε βαρύτερους και ελαφρύτερους. καθώς και τα απορρίμματα αμμοβολής που έχουν αποτεθεί. Ο γεώτοπος αυτός βρίσκεται ακριβώς στη διασταύρωση με την εσωτερική περιφερειακή οδό που οδηγεί στην πόλη του Λαυρίου. Στη θέση αυτή παρατηρούμε από κοντά τους εκτεταμένους σωρούς μεταλλουργικών απορριμμάτων (σκουριές). το απόρριμμα. με αυτοκίνητο Ι. λόγω των τοξικών στοιχείων που περιέχουν.Χ. Β. ενώ οι ελαφρύτεροι περιείχαν το πτωχό σε μόλυβδο μετάλλευμα. . με επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία. Η διαδικασία εμπλουτισμού στα πλυντήρια αυτά γινόταν με τη βοήθεια ύδατος ως εξής: Σε πρώτη φάση γινόταν θραύση και λειοτρίβηση γαληνίτη σε κόκκους διαστάσεων κάτω του 1 χιλ. πλυντηρίων εμπλουτισμού μεταλλευμάτων. αποτελούν μόνιμη πηγή ρύπανσης του θαλάσσιου και του χερσαίου περιβάλλοντος. Ο εμπλουτισμός αφορά τον αργυρούχο γαληνίτη (PbS) που εξορυσσόταν στη Λαυρεωτική κατά την αρχαιότητα (6ος-1ος π. το πλούσιο δηλαδή σε μόλυβδο και άργυρο μετάλλευμα. που παρέμενε στις κοιλότητες των πλυντηρίων και ακολουθούσε τη διαδικασία της τήξης. Αφετηρία της διαδρομής. Οι σκουριές είναι τα απορρίμματα που προέρχονται από την τήξη του μεταλλεύματος για την εξαγωγή αργυρούχου μόλυβδου.). 5 2. 3. είναι δηλαδή τα απορρίμματα εμπλουτισμού του μεταλλεύματος.Χ. Αρχαίο συγκρότημα επίπεδων Α. Έχουν υαλώδη πυριτική σύσταση. Σύγχρονα μεταλλουργικά απορρίμματα (σκουριές) και απορρίμματα αμμοβολής. 1. Από την προηγούμενη θέση συνεχίζουμε το δρόμο ΒΔ (χωματόδρομος 300 μ.

Από εκεί παίρνουμε τη νέα παραλιακή οδό που οδηγεί στο λιμάνι του Λαυρίου. που βρίσκεται στα 800 μ. κατά μήκος της ακτογραμμής. ιδιαίτερης γεωαρχαιολογικής αξίας. διακρίνονται μεγάλης έκτασης (περίπου 1 χλμ2) συγκεντρώσεις μεταλλουργικών απορριμμάτων. που έχουν αποτεθεί στον ευρύτερο χώρο. ακολουθούσε κυπέλλωση. από το Τ. Καλύπτουν αρκετά μεγάλη έκταση (περίπου 15 χλμ2). Στα 1. κατά μήκος της παραλίας. Παρατηρούμε μεταλλουργικά απορρίμματα εμπλουτισμού/επίπλευσης του μεταλλεύματος. μεγάλο μέρος του οποίου έχει οικοδομηθεί πάνω στις αποθέσεις αυτών των απορριμμάτων. όπου στρίβουμε αριστερά και στα 300 μ. Ο επόμενος σταθμός της διαδρομής. βρίσκεται η θέση ενδιαφέροντος. ακολουθώντας τον κεντρικό δρόμο του Λαυρίου προς Σούνιο. που εδώ αποτελούνται από άμμους και λατύπες.Π. Στο ύψος των εγκαταστάσεων της OLYMPIC MARINE στρίβουμε αριστερά και ακολουθούμε τις πινακίδες. Στην παραλία του όρμου Πουνταζέζα (Πάνορμος) βρίσκονται τα ερείπια αρχαίου εργαστηρίου τήξεως αργυρούχου γαληνίτη. Τα θειούχα αυτά υλικά λόγω της μερικής οξείδωσης που έχουν υποστεί είναι τοξικά και αποτελούν περιβαλλοντικό κίνδυνο για τους κατοίκους του Λαυρίου. στο Λαύριο. Πρόκειται για τα άχρηστα θρυμματισμένα και λειοτριβημένα πετρώματα που έχουν διαχωριστεί από το μετάλλευμα και τα οποία οι κάτοικοι της περιοχής τα ονομάζουν σαβούρα. . στο Τεχνολογικό Πάρκο. κοντά σε οικισμό παραθεριστικών κατοικιών. Αποτελούνται από άμμους επίπλευσης με συμμετοχή διάσπαρτων κόκκων σιδηροπυρίτη. μεταλλουργική διεργασία κατά την οποία διαχωρίζεται ο άργυρος από τον αργυρούχο μόλυβδο. 4. Κατευθυνόμαστε στον παραθαλάσσιο χώρο στο ΒΑ άκρο του κόλπου Πουνταζέζα της περιοχής Πανόρμου. Ακολουθώντας το δρόμο προς Λαύριο φθάνουμε μετά από 900 μ. Κινούμαστε προς τον οικισμό Σαντορινέικα του Λαυρίου (ΒΔ της πόλης).3 χλμ. Στη συνέχεια. στη θέση «Φουγάρα». 6.Χ.. Η. Αρχαίες καμινείες μεταλλευμάτων. υπάρχει διασταύρωση. Πρόκειται για το μεγαλύτερο σε έκταση και όγκο σωρό μεταλλουργικών απορριμμάτων (σκουριών) που υπάρχει στον ευρύτερο χώρο της Λαυρεωτικής. Η μέθοδος της κυπέλλωσης έχει αποδειχθεί με ιστορικά στοιχεία ότι ήταν γνωστή και εφαρμοζόταν από το 1500 π. Θέση παρόμοια με εκείνην του γεωτόπου 1. Σύγχρονα μεταλλουργικά απορρίμματα (σκουριές). Πρόσβαση εύκολη. Δ.Λ. Ε. στη θέση Κυπριανός. όπου έγιναν ανασκαφές με τον καθηγητή Κ.Πρόκειται για πυριτιούχα υλικά (FeS2) συγκεντρωμένα σε διάφορες θέσεις γύρω από το παλαιό Μεταλλουργικό Εργοστάσιο (σήμερα ΤεχνολογικόΠολιτιστικό Πάρκο). 5. Απορρίμματα επίπλευσης/ εμπλουτισμού μεταλλευμάτων.Π. Πρόσβαση μέσω του κεντρικού οδικού άξονα Λαυρίου-Σουνίου. Κονοφάγο (1975). με σκοπό την παραγωγή σε πρώτη φάση αργυρούχου μολύβδου σε μεταλλική κατάσταση. 7. Και εδώ πρόκειται για τα απορρίμματα εμπλουτισμού του μεταλλεύματος. Το εμπλουτισμένο μετάλλευμα μεταφερόταν εδώ για τήξη σε κατάλληλες καμίνους με τη χρήση ξυλοκάρβουνου. Στη θέση αυτή. Ζ.

2η ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΒΑ Λαυρεωτική και Θορικό 6 Συνολικό μήκος διαδρομής: περίπου 11 χλμ. περίπου (φωτεινός σηματοδότης) στρίβουμε δεξιά στη διασταύρωση προς Βρωμοπούσι. η Λαυρεωτική αποτελεί τμήμα του Αττικοκυκλαδικού Μεταμορφωμένου Συμπλέγματος. Ενδιάμεση. Στη συνέχεια. Πρόσβαση εύκολη με συμβατικό αυτοκίνητο. 1. ακολουθώντας τις πινακίδες προς Πόρτο Εννιά. για την οποία είναι αναγκαία η χρήση αυτοκινήτου 4 x 4. Α. Αν ξεκινήσουμε από την πόλη του Λαυρίου. Σύμφωνα με συμπεράσματα πρόσφατων γεωλογικών μελετών. Τεκτονική επαφή-επώθηση. Στη θέση του γεώτοπου αυτού διακρίνεται έντονα η τεκτονική επαφή . ανήκει στην εσωτερική ζώνη των Ελληνίδων και οι γεωλογικοί σχηματισμοί από τους οποίους δομείται διαχωρίζονται σε τρεις διακριτές τεκτονικές ενότητες (Ανώτερη. στα 4 χλμ. Κατώτερη). ακολουθούμε τη Νέα Λεωφ. Αθηνών-Λαυρίου και στα 5 χλμ. εκτός της θέσης 6. η περιοχή του παραθεριστικού οικισμού Πόρτο Εννιά. στη ΒΑ πλευρά της Λαυρεωτικής (βόρειο άκρο όρμου Αυλάκι). περίπου φθάνουμε στη θέση ενδιαφέροντος. Αφετηρία της διαδρομής μας. Υψηλότερο σημείο: 229 μ.

Τα πετρώματα αυτά. Στρωματογραφική επαφή («Σειρά Καμάριζας»). Παρατηρούμε την εμφάνιση μιας ιδιαίτερης κατηγορίας πετρωμάτων. Μεταβασίτες-μεταοφιόλιθοι.000 μ.Κοκκινοκορφή (επιφάνεια επώθησης) μεταξύ της Ενδιάμεσης Τεκτονικής Ενότητας (υπερκείμενο) που ονομάζεται και Φυλλιτικό ή Νεοελληνικό Κάλυμμα και των ανώτερων μελών της Κατώτερης Τεκτονικής Ενότητας (υποκείμενο). καταρχήν. Από την προηγούμενη θέση. παίρνουμε το δρόμο (τσιμεντένιο και κατά θέσεις χωμάτινο) προς την κορυφή του λόφου δεξιά. επιστρέφοντας προς Λαύριο. και η ηλικία τους θεωρείται ιουρασική. Επόμενος σταθμός η κορυφή του λόφου Κοκκινοκορφή (ΒΑ Λαυρεωτική). πλούσιο σε κονδύλους μεταπυριτολίθων και δολομιτών. περίπου μετά τη διασταύρωση με τη Νέα Λεωφόρο Αθηνών-Λαυρίου και στο ανατολικό πρανές του δρόμου κάνουμε την επόμενη στάση. Το πάχος τους κυμαίνεται από λίγα ως 300 μ. χαμηλών/μέσων θερμοκρασιών) στην εποχή του Ηωκαίνου και στη συνέχεια ανάδρομης μεταμόρφωσης πρασινοσχιστολιθικής φάσης (μέσων πιέσεων και μέσων/χαμηλών θερμοκρασιών) κατά το Μειόκαινο. στα 2. μεσολεπτοπλακώδες. με αυξομειώσεις και θεωρείται Τριαδικής-Κάτω Ιουρασικής ηλικίας. μεταξύ των οποίων επικρατούν οι μαρμαρυγιακοί. οι αλβιτικοί και οι χλωριτικοί. . Ο γεώτοπος αυτός αποτελεί σημείο παρατήρησης της λιθοστρωματογραφικής επαφής μεταξύ των γεωλογικών σχηματισμών του Ανώτερου Μαρμάρου και των Σχιστόλιθων της «Σειράς Καμάριζας». περίπου βρίσκεται η θέση ενδιαφέροντος. 2. τους μεταβασίτες. που έχουν υποστεί την επίδραση μεταμόρφωσης επαφής. Γ. Έχουν ιστό γρανοβλαστικό ως λεπιδοβλαστικό και κατά θέσεις περιέχουν μεταηφαιστειακά σώματα. 3. οι χαλαζιακοί.8 χλμ. Πρόκειται για μεταμορφωμένα πετρώματα ιουρασικής ηλικίας και οφιολιθικής (ωκεάνιας) προέλευσης. Οι «Σχιστόλιθοι Καμάριζας» είναι διαφόρων πετρολογικών τύπων. μεταδιαβάσες και μεταγάβροι. Χαρακτηριστικές εδώ οι κεραίες κινητής τηλεφωνίας. Β.χ. παρατηρούνται σε διάφορες θέσεις της Λαυρεωτικής και εντοπίζονται αποκλειστικά εντός των σχηματισμών της Ενδιάμεσης Τεκτονικής Ενότητας του Αττικοκυκλαδικού Συμπλέγματος. 2 χλμ. όπως π. Το πάχος του φτάνει τα 150 μ. που χαρακτηρίζεται και σαν Παρα αυτόχθονη Σειρά ή Σειρά Καμάριζας. Ο σχηματισμός αυτός αποτελεί τον κύριο ξενιστή της γνωστής θειούχου μεταλλοφορίας της Λαυρεωτικής. σε συνθήκες γλαυκοφανιτικής φάσης (υψηλών πιέσεων. Επιστρέφοντας προς Λαύριο. Το «Ανώτερο Μάρμαρο Καμάριζας» είναι λευκού ως λευκότεφρου χρώματος. με στρωσιγενή υφή και γρανοβλαστικό ιστό. γνωστά και ως «πρασινίτες». Στα 1.

τα περισσότερα εκ των οποίων ανήκουν στην κατηγορία των επίπεδων. Σε απόσταση λίγων μέτρων από το αρχαίο πλυντήριο υπάρχει αρχαία μεταλλευτική στοά. 4. Η διαδικασία εμπλουτισμού στα πλυντήρια αυτά γινόταν με τη βοήθεια ύδατος ως εξής: Σε πρώτη φάση ελάμβανε χώρα θραύση και λειοτρίβηση γαληνίτη σε κόκκους διαστάσεων κάτω του 1 χιλ. δηλαδή το πλούσιο σε άργυρο μετάλλευμα. Στη Λαυρεωτική υπάρχουν δεκάδες ερείπια αρχαίων πλυντηρίων. . και στη συνέχεια γινόταν ο διαχωρισμός των κόκκων σε βαρύτερους και ελαφρύτερους. κατά πληροφορίες. ΒΒΔ του Λαυρίου. το απόρριμμα. Η τροφοδοσία των πλυντηρίων σε νερό για τις ανάγκες του εμπλουτισμού γινόταν μέσω δεξαμενών που βρίσκονται συνήθως παραπλεύρως των πλυντηρίων. Η στοά αυτή έχει μήκος. Το νερό προερχόταν από τη βροχή και για λόγους οικονομίας γινόταν επανακυκλοφορία αυτού. Εδώ έχουμε την ευκαιρία να δούμε ανακατασκευασμένο ένα αρχαίο επίπεδο πλυντήριο εμπλουτισμού μεταλλευμάτων και να παρατηρήσουμε λεπτομέρειες για τον τρόπο λειτουργίας του.2η ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΒΑ Λαυρεωτική και Θορικό (συνέχεια) 7 Δ. μέσω του δρόμου που οδηγεί προς το Εργοστάσιο της ΔΕΗ. ενώ οι ελαφρύτεροι περιείχαν το πτωχό μετάλλευμα. περίπου 100 μ. και θεωρείται ότι είναι η πρώτη στοά που διάνοιξαν οι αρχαίοι στην περιοχή της Λαυρεωτικής. το οποίο απέθεταν σε ξεχωριστούς σωρούς. Σπάνια είναι τα ονομαζόμενα ελικοειδή. με τη βοήθεια ρέοντος νερού. η είσοδος της οποίας είναι περιφραγμένη. Πρόσβαση εύκολη. Παραπλεύρως του αρχαίου θεάτρου Θορικού και σε απόσταση περίπου 2 χλμ. που ακολουθούσε τη διαδικασία της τήξης. Οι βαρύτεροι κόκκοι περιείχαν τον πλούσιο αργυρούχο γαληνίτη και αποτελούσαν το συμπύκνωμα. Αρχαίο πλυντήριο εμπλουτισμού μεταλλευμάτων.

στην κορυφή του λόφου Βελατούρι της περιοχής Θορικού (ΒΒΔ Λαυρίου). Μεταβασίτες (μεταοφιόλιθοι). σφύρας και σμίλης. κατά τους κλασικούς χρόνους. αριστερά σε χωματόδρομο κακής βατότητας και στα 100 μ. με κορύφωση τον 5ο και 4ο π. τα μεταλλεύματα του Λαυρίου (κυρίως θειούχα ορυκτά αργυρούχου μολύβδου. Πάνω από 1. δηλαδή την ακμή της Αθήνας. 5.000 φρέατα έχουν καταγραφεί στην ευρύτερη μεταλλευτική περιοχή της Λαυρεωτικής. λόγω καταπτώσεων. καρτέλα 6. αιώνα.5 χλμ. δεν είναι επισκέψιμες σήμερα. οι αρχαίοι ανακάλυψαν και εκμεταλλεύτηκαν. Στα 2. . Αρχαίες μεταλλευτικές στοές. Στη συνέχεια αναγκάστηκαν να πάνε σε βαθύτερους ορίζοντες. Απαραίτητο όχημα τύπου τζιπ ή πεζοπορία. (εργοστάσιο DOW). σε θέσεις που βρίσκονται κοντά στην επιφάνεια.. ψευδαργύρου και σιδήρου).Χ. Εμφάνιση μεταβασιτών. ξανά αριστερά ως την κορυφή. Στην αρχή. Από την προηγούμενη θέση συνεχίζουμε προς το Εργοστάσιο της ΔΕΗ. Στη Λαυρεωτική.Χ. Τελευταίος σταθμός της γεωδιαδρομής. Τριακόσια μέτρα ανατολικά του αρχαίου θεάτρου Θορικού. ενώ το μήκος των υπόγειων αρχαίων στοών υπολογίζεται ότι ξεπερνούσε τα 100 χλμ. 6.Ε. συνδέεται άρρηκτα με την πιο λαμπρή εποχή του αρχαίου πολιτισμού. η μεταλλευτική-μεταλλουργική δραστηριότητα η οποία αναπτύχθηκε από το 3500 π. οι οποίες χρησιμοποιήθηκαν για την εξόρυξη του μεταλλεύματος και κατά τους νεότερους χρόνους. Οι στοές αυτές. Στη θέση αυτή υπάρχουν αρχαίες στοές. με τη διάνοιξη στοών και φρεάτων με χρήση αξίνας. Ζ.

αλλά και στη βόρεια και δυτική προέκτασή της.000 μ. ονομαζόμενη και Φυλλιτικό ή Νεοελληνικό Κάλυμμα). που προκαλούν τοπικά μετασωματικά φαινόμενα. Εντός των σχιστολίθων αυτών. Στη θέση αυτή. ηωκαινικής ηλικίας. οι οποίοι είναι αποτέλεσμα μεταμόρφωσης σε συνθήκες υψηλών πιέσεων / μέσωνχαμηλών θερμοκρασιών (γλαυκοφανιτική φάση). περίπου ΒΔ του οικισμού Πλάκα. με κατεύθυνση προς βορρά. και το υψηλότερο σημείο της είναι στα 209 μ. το πάχος τους φτάνει τα 180 μ. παρατηρούνται συχνά αποφύσεις του γρανοδιορίτη Πλάκας. σχιστοποιημένους φυλλίτες με χαλαζία.. Το συνολικό μήκος της γεωδιαδρομής αυτής φτάνει τα 9 χλμ. σερικίτη έως μοσχοβίτη. καταλαμβάνουν μεγάλη έκταση στο χώρο της Λαυρεωτικής. στη θέση του γεώτοπου. περίπου. και για το λόγο αυτό μπορούν να χαρακτηριστούν και σαν ολισθοστρώματα. Α. περίπου. φτάνουμε μετά από 300 μ. κατά μήκος τεχνητής τομής ενός λόφου. . Είναι πιθανής Κρητιδικής ηλικίας. Πρόκειται για ημιμεταμορφωμένους. πράγμα το οποίο δηλώνει τον αλλόχθονο χαρακτήρα τους σε περιβάλλον σχεδόν μη μεταμορφωμένο. Σε απόσταση 1. Σχιστόλιθοι Σειράς Πλάκας. συνεχίζουμε αριστερά στη διασταύρωση προς Συντερίνα και Δημολιάκι για 700 μ. μέσω της Παλαιάς Λεωφόρου Αθηνών-Λαυρίου.3η ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΒΔ Λαυρεωτική (Πλάκα-Βίλλια) 8 Η διαδρομή εντοπίζεται στο χώρο της ΒΔ Λαυρεωτικής. υπάρχει χαρακτηριστική εμφάνιση των σχιστολιθικών σχηματισμών της «Σειράς Πλάκας» (Ενδιάμεση Τεκτονική Ενότητα. Η πρόσβαση στις θέσεις ενδιαφέροντος γίνεται σχετικά εύκολα με τη χρήση οποιουδήποτε συμβατικού αυτοκινήτου ή 4 χ 4. 1. ασβεστίτη και οργανική ύλη. Η πρώτη θέση ενδιαφέροντος της διαδρομής αυτής βρίσκεται 2 χλμ. Η πρόσβαση γίνεται πολύ εύκολα με σημείο εκκίνησης την Πλάκα. Από εκεί. καθώς και μεταοφιόλιθοι. ακολουθώντας το χωματόδρομο δεξιά.

Είναι ο μόνος γνωστός γρανιτικός (γρανοδιοριτικός) σωρός σε όλη την Αττική και καταλαμβάνει περιορισμένη επιφανειακή έκταση (περίπου 0. Σε 100 μ. αμφίβολοι. ενώ παράλληλα δημιουργήθηκαν συγκεντρώσεις μαγνητίτη και μαγνητοπυρίτη (μεταλλοφορία τύπου scarn). σκαπόλιθος και αυγίτης. έτη). επί της Παλαιάς Λεωφόρου Αθηνών-Λαυρίου. μαγνητοπυρίτης και πολύ σπάνια σιδηροπυρίτης. στρίβουμε σε χωματόδρομο αριστερά. . Η παρουσία του συνδέεται με την πλούσια πλουτώνεια και ηφαιστειακή δράση που έλαβε χώρα κατά την περίοδο Ολιγοκαίνου-Μειοκαίνου εντός των εσωτερικών Ελληνίδων και. 2. γρανάτες.Γρανοδιορίτης Πλάκας Β.5 χλμ2). μοσχοβίτης. περίπου. Ο γρανοδιορίτης Πλάκας ανήκει στην κατηγορία των γρανοδιοριτών τύπου διείσδυσης (I – type granite) και είναι ανωμειοκαινικής ηλικίας (10 εκατομ. κατά την τοπική ορολογία. Γρανοδιορίτης Πλάκας. έχει άμεση σχέση με τη μεταλλογένεση της γνωστής θειούχου μεταλλοφορίας που απαντάται στην ευρύτερη περιοχή της Λαυρεωτικής. απατίτης και ζιρκόνιο. ως δευτερεύοντα. σύμφωνα με την επικρατούσα άποψη. 3. επί του δεξιού πρανούς του δρόμου. εντός ρέματος ο επόμενος γεώτοπος. Συμμετέχουν επίσης σε πολύ μικρή αναλογία και μεταλλικά ορυκτά. μετά τον οικισμό της Πλάκας προς Λαύριο. χαλαζίας. Παρατηρούμε το αποτέλεσμα της έντονης μεταμόρφωσης επαφής που έχουν υποστεί οι μαρμαρυγιακοί σχιστόλιθοι της «Σειράς Καμάριζας». Στην ορυκτολογική σύσταση του κερατίτη της Πλάκας. Γ. Η διαδρομή συνεχίζεται με κατεύθυνση προς Πλάκα. Επιστροφή προς Πλάκα μέσω της Παλαιάς Λεωφόρου Αθηνών-Λαυρίου. με αποτέλεσμα τη μετατροπή τους σε ασβεστοκερατίτες ή «πλακίτες». 300 μ. σε 600 μ. Κερατίτης ή «Πλακίτης» Πλάκας. ως την επόμενη θέση. ενώ. λόγω της μαγματικής διείσδυσης του γρανοδιοριτικού σώματος. όπως μαγνητίτης. μεταξύ των κύριων ορυκτών επικρατούν άστριοι. επίδοτοι. Έχει διεισδύσει εντός μαρμαρυγιακών σχιστολίθων της «Σειράς Καμάριζας» (Κατώτερη Τεκτονική Ενότητα). οι οποίοι στην άμεση γειτονία με αυτόν (γρανοδιορίτη) υπέστησαν μεταμόρφωση επαφής και μετατράπηκαν σε κερατίτες. Κινούμενοι επί της λεωφόρου.

8 χλμ. Συνεχίζοντας από την προηγούμενη θέση μέσω της λεωφόρου προς Λαύριο. με μορφή φλεβών ή ψευδοκοιτών. Αν και οι ευρίτες χρησιμοποιήθηκαν σαν οδηγοί για τον εντοπισμό της μεταλλοφορίας από τους αρχαίους. Χρώματος λευκού ή λευκότεφρου. Πρόκειται για εκρηξιγενούς προέλευσης πετρώματα. που ονομάζονται τοπικά ευρίτες. στα 3. τιτανίτης και απατίτης. ο νέος γεώτοπος. Γρανοδιοριτικός πορφύρης (Ευρίτης).3η ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΒΔ Λαυρεωτική (Πλάκα-Βίλλια) (συνέχεια) Δ. σύστασης γρανοδιοριτικού πορφύρη. κεροστίλβη. 4. . βιοτίτης. εντούτοις. Συναντώνται στον ευρύτερο χώρο της Ανατολικής Λαυρεωτικής και εντοπίζονται συνήθως εντός της Κατώτερης Τεκτονικής Ενότητας («Παρα-αυτόχθονη σειρά» ή «Σειρά Καμάριζας»). χαλαζίας. Παρατηρούμε σειρά μικρών εμφανίσεων μιας ιδιαίτερης κατηγορίας πετρωμάτων. όξινου χημισμού. 9 είναι συνήθως εξαλλοιωμένα και εύθρυπτα. βάσει νεότερων ερευνών. Στην ορυκτολογική τους σύσταση μετέχουν κυρίως άστριοι. επί του δεξιού πρανούς του δρόμου.

Σε ό. Από τη διασταύρωση αυτή συνεχίζουμε προς τη Μονή. στην επαφή αυτών. Ε. Ζ. περίπου και στο αριστερό πρανές του δρόμου. γίνεται χωμάτινος μέτριας ως κακής βατότητας (αναγκαίο αυτοκίνητο 4 x 4 ή πεζοπορία περίπου 45΄).). και χρησιμοποιήθηκε για την εξόρυξη μεταλλεύματος ως το 1983. σε 4 χλμ. ο δρόμος είναι τσιμεντένιος και καλής βατότητας. περίπου. Τι είναι η επίκλυση Όταν έχουμε. Στα επόμενα 3 χλμ. κατάλληλος για συμβατικό αυτοκίνητο. Πρόκειται για το τελευταίο μεταλλευτικό έργο της νεότερης περιόδου λειτουργίας των μεταλλείων. Και οι δύο σχηματισμοί (οι υπερκείμενοι ασβεστόλιθοι και τα υποκείμενα μάρμαρα) ανήκουν στα ανώτερα μέλη της «Σειράς Καμάριζας». στρίβουμε αριστερά στην οδό Ολύμπου για 200 μ. Σύγχρονη μεταλλευτική στοά («στοά 80»). με μέση περιεκτικότητα 3% σε μόλυβδο. αποτίθενται νεότερα θαλάσσια ιζήματα. 5. μετά την οποία. Συνεχίζουμε στην Παλαιά Λεωφόρο Αθηνών-Λαυρίου προς Λαύριο ως τη διασταύρωση προς Πλάκα (1 χλμ. Από την προηγούμενη θέση επιστρέφουμε με κατεύθυνση προς τον οικισμό Πλάκας έως τη διασταύρωση (στα 600 μ. από όπου ακολουθούμε μικρό ρέμα στα δεξιά. αυτή θεωρείται μετατεκτονική (κατά το Τριτογενές). που ονομάζεται κροκαλοπαγές επίκλυσης. για διάφορες αιτίες.. διακρίνεται κατά θέσεις κροκαλοπαγές επίκλυσης. τότε μια αρχικά παράκτια περιοχή βρίσκεται σε όλο και μεγαλύτερα βάθη κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας. βρίσκεται η θέση ενδιαφέροντος. 6. Η στοά αυτή κατασκευάστηκε από τη Γαλλική Μεταλλευτική Εταιρεία Λαυρίου. Το μήκος της φθάνει τα 2. Πρόκειται για την επαφή δύο γεωλογικών σχηματισμών διαφορετικής ηλικίας και διαφορετικού βαθμού μεταμόρφωσης και. Στα 900 μ. ενώ στην επαφή αυτών συχνά δημιουργείται ένας χαρακτηριστικός ορίζοντας πολύ περιορισμένου πάχους.τι αφορά τη διείσδυση των ευριτικών φλεβών. . Στρίβουμε αριστερά και συνεχίζουμε προς Πλάκα. προγενέστερη του γρανοδιορίτη Πλάκας και δεν αποτελούν αποφύσεις αυτού.000 τόνους.γίνεται αποδεκτό σήμερα ότι η κυρίως μεταλλοφορία της Λαυρεωτικής είναι μεταγενέστερη των ευριτών και γι’ αυτό δεν υπάρχει μεταξύ τους οποιαδήποτε γενετική και κοιτασματολογική συσχέτιση. Από τη διασταύρωση ως την Ιερά Μονή (περίπου 1 χλμ.). ακριβώς στην είσοδο του οικισμού. επί των παλαιότερων παράκτιων πετρωμάτων. Έτσι. 3% σε ψευδάργυρο και 30 gr/t σε άργυρο. μήκους 100 μ. το διάστημα 1956-58.350 μ. Η συνολική παραγωγή σε θειούχο μετάλλευμα από τη θέση αυτή ανήλθε στους 530. Επικλυσιγενής επαφή. μετακίνηση της θαλάσσιας ακτογραμμής προς τη χέρσο.) με τον αγροτικό δρόμο που οδηγεί προς την Ιερά Μονή Αποστόλου Παύλου. Στο τέλος του βρίσκεται ο επόμενος γεώτοπος που επιλέξαμε. και μέσω αυτής έγινε εκμετάλλευση κυρίως της λεγόμενης 2ης μεταλλοφόρου επαφής (βάση ανώτερου μαρμάρου με σχιστόλιθο «Σειράς Καμάριζας»)..

. βρίσκεται το σημείο ενδιαφέροντος. στα αριστερά του δρόμου. . καθώς και ειδικό στεγανοποιητικό επίστρωμα από λιθάργυρο.4η ΔΙΑΔΡΟΜΗ Δημολιάκι – Άγιος Κωνσταντίνος (Καμάριζα) Συνολικό μήκος: περίπου 7 χλμ. λόγω του ανηφορικού χωματόδρομου. 1. όπου. είναι απαραίτητη η χρήση αυτοκινήτου 4 x 4 ή πεζοπορίας μέτριου βαθμού δυσκολίας. Πολλές παρόμοιες δεξαμενές υπάρχουν στην ευρύτερη περιοχή της Λαυρεωτικής (περίπου 200). Το σημείο έναρξης της γεωδια- δρομής αυτής βρίσκεται 3 χλμ. με αφετηρία τον οικισμό. Συνεχίζοντας δυτικά από την προηγούμενη θέση. τόσο οι δεξαμενές όσο και τα πλυντήρια είχαν εσωτερική επένδυση με κατάλληλο σκυροκονίαμα. και βάθος 3-4 μ. Οι περισσότερες είναι κυκλικής διατομής με διάμετρο 5-10 μ. δεξιά του δρόμου βρίσκεται η επόμενη στάση. Μεγαλύτερο υψόμετρο: 298 μ. λαξευμένες στο πέτρωμα ή κτισμένες με τοιχοποιία. Πρόσβαση εύκολη. 10 Α. Β. Για τη μείωση των απωλειών σε νερό. περίπου στα 300 μ. φθάνουμε στη διασταύρωση προς Συντερίνα και Δημολιάκι και συνεχίζουμε. Αρχαία δεξαμενή ύδατος για τη συγκέντρωση βρόχινου νερού. που χρησίμευε για τη λειτουργία των παρακείμενων εγκαταστάσεων πλυντηρίων εμπλουτισμού μεταλλεύματος. περίπου ΒΔ του οικισμού Πλάκα. εκτός της θέσης 3. Στα 2 χλμ. Πρόσβαση με συμβατικό αυτοκίνητο. που σε αρκετές περιπτώσεις διασώζονται μέχρι σήμερα. Ακολουθώντας την Παλαιά Λεωφόρο Αθηνών-Λαυρίου προς Αθήνα. περίπου.

Για λόγους ασφάλειας δεν ενδείκνυται η επίσκεψή του από μη ειδικούς. ακολουθούμε το μικρό μονοπάτι για 100 μ. Συγκρότημα αρχαίων πλυντηρί. περίπου χωρίς αλλαγή πορείας. Το μήκος του. 3. γι’ αυτό χρησιμοποιήθηκε προ του 1868 από τον ληστή Κίτσο. Γ. Επισημαίνεται η παρουσία και των δύο τύπων πλυντηρίων που χρησιμοποιήθηκαν στη Λαυρεωτική: εκτός από τα συνήθη επίπεδα πλυντήρια έχουμε και ένα ελικοειδές μαρμάρινο πλυντήριο. εφόσον εντοπίστηκαν εντός αυτού ευρήματα που αποδεικνύουν τη λειτουργία του ως καταφυγίου κατά την κλασική και την ελληνιστική περίοδο. πάλι αριστερά. Τον ακολουθούμε για 600 μ. Συγκρότημα για την επεξεργασία του μεταλλεύματος. Σπήλαιο Κίτσου. Σπήλαιο καρστικού τύπου. ακολουθώντας την εξής πορεία: Συνεχίζουμε στον ασφάλτινο δρόμο με δυτική κατεύθυνση και στα 900 μ.). φτάνει τα 30-40 μ. περιφερειακά του λόφου. Στο τέλος αυτού του δρόμου παίρνουμε την αριστερή διακλάδωση (ανηφορικός χωμάτινος δρόμος) αριστερά το χωματόδρομο για 150 μ. ως την αρχή τσιμεντόδρομου. Η πρόσβαση γίνεται από την προηγούμενη θέση.ως το διάσελο (600 μ. Το σπήλαιο παρουσιάζει αρχαιολογικό και ιστορικό ενδιαφέρον. Βρίσκεται σε ασφαλή στρατηγική θέση.Ελικοειδές μαρμάρινο πλυντήριο 2. κατά πληροφορίες. το οποίο σήμερα έχει εν μέρει ανακατασκευαστεί. Από εκεί. . όπου και βρίσκεται ο γεώτοπος ενδιαφέροντος. στον οποίο οφείλει και την ονομασία του. εντός του ανώτερου ασβεστόλιθου της «Σειράς Πλάκας» (Ενδιάμεση Τεκτονική Ενότητα). περίπου. εξαιρετικά σπάνιο για την περιοχή.. στρίβουμε αριστερά σε χωματόδρομο μήκους 2 χλμ. Στρίβουμε ων εμπλουτισμού μεταλλεύματος και δεξαμενές ύδατος. Στη συνέχεια ο δρόμος γίνεται πάλι ασφάλτινος.

11 Ε. μπορούμε να δούμε τη σιδηροδρομική σήραγγα καθώς και την ιδιαίτερα επιμελημένη λιθόκτιστη τοξοειδή γέφυρα. Η επόμενη θέση ενδιαφέροντος είναι κοντά και διακρίνεται εύκολα χάρη στο σιδερένιο ανελκυστικό πύργο (γάβρια) του φρέατος. Στη συνέχεια διακλαδώθηκε στην ενδοχώρα της Λαυρεω- 5. στη μεγάλη στροφή της οδού Λαυρίου – Αγίου Κωνσταντίνου – Αναβύσσου. κάτω από τη γέφυρα. Δ. Το 1871 λειτούργησε στο Λαύριο ο πρώτος βιομηχανικός σιδηρόδρομος στην Ελλάδα.. 4. Διακρίνονται επίσης η γέφυρα φόρτωσης του μεταλλεύματος. μήκους αρχικά 10 χλμ. Φρέαρ Σερπιέρι Νο 1. λειτούργησε ως το 1973 και αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα μεταλλευτικά μνημεία της περιοχής. βλέπουμε επίσης το κτήριο όπου στεγαζόταν ο μηχανισμός κίνησης. περίπου πριν από πρατήριο καυσίμων.. μέσω του οποίου γινόταν η φόρτωση. από την οποία περνούσε ο σιδηρόδρομος. κατασκευάστηκε από τη Γαλλική Εταιρεία Μεταλλείων Λαυρίου το 1880. το οποίο σήμερα έχει μετατραπεί στο Ορυκτολογικό και Μεταλλευτικό Μουσείο Αγίου Κωνσταντίνου. ο οποίος συνέδεε το λιμάνι με την περιοχή του Αγίου Κωνσταντίνου. Εδώ.4η ΔΙΑΔΡΟΜΗ Δημολιάκι – Άγιος Κωνσταντίνος (Καμάριζα) (συνέχεια) τικής και το μήκος του έφθανε τα 40 χλμ. Βάθους 327 μ. Από το φρέαρ Σερπιέρι No 1 γινόταν η εξαγωγή του μεταλλεύ- Σιδηροδρομική σήραγγα Καμάριζας . Σιδηροδρομική σήραγγα Κα- μάριζας. εκτός από τον ανελκυστικό πύργο. μεταφορά και εκφόρτωση των αρχαίων μεταλλευτικών σκουριών και των απορριμμάτων εκμετάλλευσης (εκβολάδες) των αρχαίων. Κοινότητα Αγίου Κωνσταντίνου. Από τη θέση αυτή. καθώς και τμήματα των υπαίθριων αποθηκών διαλογής του. 100 μ.

Η στοά διατηρείται σε καλή κατάσταση και είναι επισκέψιμη με τη βοήθεια οδηγού και τη χρήση κατάλληλου εξοπλισμού. χαλκός κτλ. απ’ όπου είναι δυνατή η εξεύρεση και συλλογή με σύνεση δειγμάτων μεταλλεύματος. 8% σε ψευδάργυρο και 70-80 gr/t. η οποία. Από το μεταλλείο αυτό γινόταν εκμετάλλευση της ενδιάμεσης μεταλλοφόρου επαφής (2η επαφή). εξ ου και η ονομασία «Παρόν». σε διάφορα σημεία. Από εκεί. σε άργυρο. θεωρούνται τα σπουδαιότερα μεταλλευτικά κέντρα της Λαυρεωτικής. Κεκλιμένη μεταλλευτική στοά «Παρόν».δεξιά. Υπολογίζεται ότι έχουν εξορυχθεί συνολικά 1. λόγω καταπτώσεων. . Στο χώρο του γεώτοπου αυτού υπάρχουν αρχαίες μεταλλευτικές στοές. 7. όπου ο σχιστόλιθος αποτελεί την οροφή. Κύρια μεταλλεύματα στην περιοχή αυτή ήταν τα θειούχα. Συνεχίζουμε κατηφορικά τον τσιμεντένιο δρόμο παραπλεύρως μικρού ρέματος για 50 μ. το μεγαλύτερο μεταλλευτικό κέντρο του Λαυρίου. Ζ.500. 6. και λειτούργησε ως το 1973. ως τη θέση ενδιαφέροντος. Προ της εισόδου της στοάς σώζεται το κτήριο του θυρωρείου και τα δύο φυλάκια όπου γινόταν ο έλεγχος εισόδου και εξόδου των εργατών. όπως άργυρος. Η στοά αυτή. περίπου. Από την κεντρική πλατεία της Κοινότητας. μαζί με εκείνες της Πλάκας και του Σουνίου. Αποτελούσε την κύρια είσοδο των μεταλλωρύχων στον ευρύτερο μεταλλευτικό τομέα της Καμάριζας. βαδίζοντας προς νότο. Στην πλατεία του μεταλλείου διατηρούνται. και στη συνέχεια ακολουθούμε το μονοπάτι που βρίσκεται δεξιά για 500 μ. φθάνουμε στη θέση ενδιαφέροντος μετά από 400 μ. μικροί σωροί υλικών εξόρυξης. Έχουν εντοπιστεί τρεις τουλάχιστον μεταλλοφόρες επαφές και έχει παρατηρηθεί ότι το μετάλλευμα ήταν συγκεντρωμένο περισσότερο σε εκείνες μαρμάρων και σχιστόλιθων.000 τόνοι μεταλλεύματος με περιεκτικότητα 56% σε μόλυβδο. Μεταλλευτικό κέντρο Φρέαρ Σερπιέρι Νο 1 ματος και η άνοδος/κάθοδος των μεταλλωρύχων που εργάζονταν στο συγκεκριμένο μεταλλευτικό τομέα. Η. Δυστυχώς. δεν είναι επισκέψιμα όλα τα υπόγεια έργα. οξειδωμένα και ανθρακικά ορυκτά του μολύβδου. Η μεταλλοφορία είναι συνήθως στρωματοειδούς ή ακανόνιστης μορφής και βρίσκεται κατά κανόνα εντός μαρμάρων και μάλιστα κοντά στις επαφές αυτών με σχιστόλιθους. καθώς και στοές από την πρόσφατη μεταλλευτική δραστηριότητα. Καμάριζας «Μεγάλη Καριέρα». περίπου.. κατασκευάστηκε από τη Γαλλική Εταιρεία στις αρχές του 20ού αι. Ο γεώτοπος αυτός αποτελεί μέρος της μεταλλευτικής περιοχής Καμάριζας. μήκους 450 μ. τα οποία συνοδεύονταν και με άλλα στοιχεία. περίπου. το χωματόδρομο για 150 μ. σήμερα. ψευδαργύρου και σιδήρου.

Μετά από 1. Κατώτερο Μάρμαρο «Σειράς Καμάριζας». 1.5η ΔΙΑΔΡΟΜΗ Κοιλάδα Λεγραινών . Συγκρότημα επίπεδων αρχαί- ων πλυντηρίων εμπλουτισμού μεταλλεύματος και δεξαμενή ύδατος. σε ευθεία. Μετά από 400 μ. τεκτονικής προέλευσης. Γ. περίπου από την προηγούμενη θέση. η οποία στην περιοχή της Λαυρεωτικής εμφανίζεται αποκλειστικά με ένα μη μεταμορφωμένο ανθρακικό σχηματισμό κρητιδικής ηλικίας. ερυθρών ραδιολαριτών. λίγο έξω από την Κοινότητα Αγίου Κωνσταντίνου. 12 2. Η πρόσβαση γίνεται πολύ 3. ρύτερη περιοχή της Λαυρεωτικής θεωρείται ότι αποτελεί τμήμα του Αττικοκυκλαδικού Μεταμορφωμένου Συμπλέγματος. Κινούμαστε περίπου 200 μ. Ενδιάμεση.Σούνιο Συνολικό μήκος διαδρομής: περίπου 7 χλμ. Οι ασβεστόλιθοι αυτοί είναι μικριτικού τύπου. Ερείπια του συγκροτήματος με κυκλική διατομή για την τροφοδοσία των πλυντηρίων. Πρόσβαση εύκολη. Κατώτερη). λεπτο-παχυπλακώδεις. Η θέση ανήκει γεωλογικά στην Ανώτερη. ανήκει στην Εσωτερική Ζώνη των Ελληνίδων και δομείται από πετρώματα μεσοζωικής ηλικίας που διαχωρίζονται σε τρεις τεκτονικές ενότητες (Ανώτερη. ανατολικά του προηγούμενου γεωτόπου. Β. δυτικά στο ύψωμα και σε μικρή απόσταση (περπάτημα 5΄) βρίσκεται ο επόμενος γεώτοπος. Επόμενος σταθμός στην κοιλάδα των Λεγραινών. αριστερά φτάνουμε στο σημείο ενδιαφέροντος. τα οποία αναπτύσσονται μόνο στην Κεντρική Λαυρεωτική. εύκολα. Ασβεστολιθικά ράκη. όπου καλύπτουν λοφώδεις περιοχές. Η ευ- Α. Ξεκινάμε από τη θέση Βερζέκο. Πρόσβαση από το χωματόδρομο μέτριας ως καλής βατότητας που συνδέει την Κοινότητα με τα Λεγραινά. συνεχίζοντας το χωμάτινο αγροτικό δρόμο Αγίου Κωνσταντίνου-Λεγραινών. κατά θέσεις σιδηρούχοι και συνοδεύονται από τεκτονικό πλέγμα σερπεντινιτών με τη συμμετοχή. στη θέση Μεγάλα Πεύκα.6 χλμ. τα λεγόμενα ασβεστολιθικά ράκη. Χαρακτηριστικό σημείο εμφάνισης του σχηματισμού . Υψηλότερο σημείο: 127 μ. μερικές φορές.

ακανόνιστη κτλ. Η μορφή της μεταλλοφορίας ποικίλλει και διακρίνεται σε διάσπαρτη. Η θέση. 5. φθάνουμε στη διασταύρωση με την Παραλιακή Λεωφόρο ΑθηνώνΣουνίου.του κατώτερου μαρμάρου. Ανήκει στην Κατώτερη Τεκτονική Ενότητα της Λαυρεωτικής. Είναι πετρώματα λεπτοστρωματώδη. Η σειρά είναι επωθημένη στην ακολουθία των σχηματισμών της Κατώτερης Τεκτονικής Ενότητας. όπως και ολόκληρη η περιοχή του Σουνίου. έντονα αγκεριτιωμένων-οξειδωμένων ασβεστόλιθων που αποτελούν τα νεότερα μέλη της Κατώτερης Τεκτονικής Ενότητας (Παρα-αυτόχθονη Σειρά ή «Σειρά Καμάριζας»). η οποία. σχιστόλιθους και ανώτερο μάρμαρο. οι ασβεστόλιθοι της θέσης αποτελούν διακριτό υπολειμματικό ορίζοντα. Ανήκει στο μεταλλευτικό τομέα Καμάριζας. στα 800 μ. τοπικά λατυποπαγοειδούς υφής και κατά θέσεις φέρουν ενστρώσεις ή κονδύλους πυριτολίθων. Επιστρέφουμε ξανά προς τον αγροτικό δρόμο Αγίου ΚωνσταντίνουΛεγραινών και ακολουθούμε νότια κα- τεύθυνση προς Λεγραινά. μερικά από τα οποία διατηρούνται σε καλή κατάσταση και είναι επισκέψιμα με τη χρήση κατάλληλου εξοπλισμού. εκτός αυτών. Δ. περιλαμβάνει σχιστόλιθους και μεταβασίτες (ή μεταοφιόλιθους). Η σειρά ολοκληρώνεται με την παρουσία επί των προαναφερθέντων σχηματισμών ενός αμεταμόρφωτου επικλυσιγενούς ασβεστόλιθου ηλικίας Άνω Ιουρασικού-Κρητιδικού. Από εκεί συνεχίζουμε προς Σούνιο και. στοές). Η σειρά είναι αυτόχθονη και δομείται από τριαδικήςιουρασικής ηλικίας μεταμορφωμένα πετρώματα που έχουν υποστεί μεταμορφικές διαδικασίες πρασινοσχιστολιθικής ως αμφιβολιτικής φάσης και διαχωρίζονται από τη βάση προς την οροφή σε κατώτερο μάρμαρο. Τεκτονική επαφή. 4. 6. Η μεταλλοφορία στη συγκεκριμένη θέση εντοπίζεται κυρίως εντός των σχηματισμών της «Σειράς Καμάριζας». Μετά από 5. φλεβοειδή. Ε. . που αποτελεί το «Φυλλιτικό» ή «Νεοελληνικό Κάλυμμα» στο χώρο της Λαυρεωτικής και αναφέρεται ως «Σειρά Πλάκας». Στον ευρύτερο χώρο υπάρχει μεγάλος αριθμός μεταλλευτικών έργων (φρέατα. Καταλήγουμε στην περιοχή του Ακρωτηρίου Σουνίου και συγκεκριμένα προ της εισόδου στο ναό του Ποσειδώνα (παραπλεύρως του χώρου στάθμευσης αυτοκινήτων). γνωστή και ως Σειρά Καμάριζας.. Ζ. Λόγω διάβρωσης. συνήθως λευκότεφρου χρώματος. Μεταλλείο «Μεγάλα Πεύκα». βρίσκεται ο επόμενος γεώτοπος. στο αριστερό πρανές του δρόμου. ανήκει στην Ενδιάμεση Τεκτονική Ενότητα. Οι εργασίες εξόρυξης συνεχίστηκαν και κατά τους νεότερους χρόνους. που αποτελεί τον επόμενο σταθμό μας. και φθάνουμε στο παλαιό μεταλλείο. κοντά στις επαφές τους με τους ενδιάμεσους μεταξύ αυτών σχιστόλιθους. συνεχίζουμε το στενό χωματόδρομο για 500 μ.5 χλμ. Από την προηγούμενη θέση. Διακρίνεται χαρακτηριστικά μεταξύ των επικείμενων σχιστολιθικών σχηματισμών που ανήκουν στην Ενδιάμεση Τεκτονική Ενότητα (Φυλλιτικό ή Νεοελληνικό Κάλυμμα) και των υποκείμενων επικλυσιγενών ανακρυσταλλωμένων. Η περιοχή Μεγάλα Πεύκα αποτέλεσε ένα από τα κυριότερα μεταλλευτικά κέντρα των αρχαίων. αναπτύσσεται δε ιδιαίτερα εντός των δύο μαρμαροφόρων οριζόντων. Οι ανακρυσταλλωμένοι ασβεστόλιθοι αποτελούν τα ανώτερα στρωματογραφικά μέλη της «Σειράς Πλάκας». στρωματοειδή. Ανακρυσταλλωμένοι ασβεστόλιθοι της «Σειράς Πλάκας».

στην επαρχιακή οδό προς Άγιο Κωνσταντίνο (ανατολικά του δρόμου). με τη χρήση συμβατικού αυτοκινήτου ή με πεζοπορία χαμηλού ως μέτριου βαθμού δυσκολίας. ζεται εντός των ανώτερων μελών της «Σειράς Καμάριζας». 3.Σούρεζα Συνολικό μήκος: περίπου 6 χλμ. 1. Ο επόμενος σταθμός της διαδρομής βρίσκεται περίπου 200 μ. Συνεχίζουμε επί της επαρχιακής οδού από Λαύριο προς Άγιο Κωνσταντίνο. Γ. Αρχαίες και σύγχρονες με- 2. συμπαγούς υφής μάρμαρο. παραπλεύρως του δρόμου. στα 3. Η στοά ξεκινάει εξωτερικά με μια ταφροειδή εκσκαφή και συνεχίζεται υπογείως με μικρή κλίση. 13 Α. ΒΔ της προηγούμενης θέσης.6η ΔΙΑΔΡΟΜΗ Άγιος Κωνσταντίνος-Χάος. Οι διαστάσεις της είναι περίπου 3. Υπόγειο λατομείο μαρμάρου. Από το λατομείο αυτό γινόταν εκμετάλλευση του ανώτερου μαρμάρου της «Σειράς Καμάριζας». το μεταλλείο αυτό. Πρώτη στάση. ένα από τα πιο γνωστά της Λαυρεωτικής. εξω από το Λαύριο. Διανοίχθηκε στις αρχές του 20ού αι. Αρχαία δεξαμενή ύδατος (φράγμα). που προσφέρεται για καλλιτεχνική χρήση.. ταλλευτικές στοές. Οι στοές διατηρούνται σε άριστη κατάσταση και είναι επισκέψιμες. Πολυγωνικής διατομής αρχαία δεξαμενή. εμβαδού περίπου . Πρόκειται για λευκό ως λευκότεφρο μεσοπλακώδες.8 χλμ. και λειτούργησε κατά διαστήματα από τότε ως τις αρχές του 1970. Από το μεταλλείο αυτό γινόταν κυρίως εκμετάλλευση της λεγόμενης πρώτης επαφής.50 x 2. Λόγω της εύκολης πρόσβασης και της μικρής απόστασης από το Λαύριο.50 μ. και το συνολικό της μήκος εικάζεται ότι φθάνει τα 100 μ. αποτελεί πόλο έλξης πλήθους επισκεπτών. καθώς και οι τεράστιοι σωροί φτωχού μεταλλεύματος και στείρων υλικών που διατηρούνται στον περιβάλλοντα χώρο οφείλονται στην έντονη εξορυκτική δραστηριότητα. Ο μεγάλος αριθμός και η έκταση των υπόγειων στοών (οι οποίες δεν είναι επισκέψιμες λόγω καταπτώσεων) στον ευρύτερο χώρο. Β. Υψηλότερο σημείο: 185 μ. Εύκολη πρόσβαση παντού. δηλαδή της μεταλλοφορίας που εντοπί- Πρόκειται για το μοναδικό υπόγειο σύγχρονο λατομείο μαρμάρου στον ευρύτερο χώρο της Λαυρεωτικής.3 χλμ. στα δεξιά. 2. η είσοδος όμως είναι κλειστή για λόγους ασφαλείας. που λειτούργησε κατά την αρχαιότητα αλλά και κατά τους νεότερους χρόνους.

και βάθους 50 μ. που έχει κατασκευαστεί με τη βοήθεια ειδικού φράγματος στην κοίτη μικρού ρέματος. παρατηρούνται συχνά σε περιοχές με πετρώματα ανθρακικής σύστασης (π.ά. διασώζονται μέχρι σήμερα. Το σημαντικό αυτό μεταλλευτικό κέντρο αναπτύχθηκε κατά την αρχαιότητα. Μεταλλευτικό κέντρο «Βερζέκο». στη δασική οδό Χάος-Αγία Τριάδα-Σούνιο. μάρμαρα και κυρίως δολομίτες κ. τα οποία έχουν δημιουργηθεί από τη διαβρωτική και διαλυτική δράση του νερού. Για τη μείωση των απωλειών σε νερό. καθώς και ειδικό στεγανοποιητικό επίστρωμα από λιθάργυρο. τα οποία στις περισσότερες περιπτώσεις. γύρω από τα κυριότερα κέντρα εξόρυξης δημιουργούνται οικισμοί για τη διαμονή των μεταλλωρύχων. κοντά στο ομώνυμο μεταλλευτικό κέντρο. Πολύ εντυπωσιακό κυκλικό φυσικό έγκοιλο καρστικού τύπου (δολίνη εγκατακρημνισιγενούς προέλευσης). λόγω βάρους της ή/και πιθανόν τεκτονικών αιτίων. Νότια του Αγίου Κωνσταντίνου. Γύρω από τις στοές διατηρούνται εκτεταμένοι σωροί στείρων υλικών και φτωχού οξειδωμένου μεταλλεύματος και υπάρχει δυνατότητα δειγματοληψίας. Στον ευρύτερο χώρο υπάρχουν πολλά μεταλλευτικά φρέατα και υπόγειες εκμεταλλεύσεις που μπορείτε να επισκεφθείτε κατάλληλα εξοπλισμένοι και συνοδευόμενοι απαραιτήτως από οδηγό.9 χλμ. από τον Άγιο Κωνσταντίνο. 500 μ. Το νερό της δεξαμενής αυτής. σε απόσταση 2. Ε. οι δεξαμενές (όπως και τα πλυντήρια) είχαν εσωτερική επένδυση με κατάλληλο σκυροκονίαμα. Δ.. Λίγα χρόνια μετά την έναρξη της νεότερης μεταλλευτικής ιστορίας του Λαυρίου. ασβεστόλιθοι. μετά την προηγούμενη θέση. . όπως και πολλών άλλων της περιοχής. Ένας τέτοιος οικισμός υπήρχε εδώ. Έχει δημιουργηθεί κατά το Τεταρτογενές εντός του σχηματισμού του Ανώτερου Μαρμάρου της «Σειράς Καμάριζας». χρησιμοποιείτο από τους αρχαίους για την τροφοδοσία των πλυντηρίων κατά τη φάση εμπλουτισμού των μεταλλευμάτων. όπως και εδώ. Σήμερα σώζονται μερικοί μόνο ισόγειοι οικίσκοι. 5. Στη δασική οδό που οδηγεί από τον Άγιο Κωνσταντίνο στο Λαύριο και το Σούνιο. προς Αγία Τριάδα και Σούνιο. και αυτοί ερειπωμένοι.) και οφείλονται στην πτώση της οροφής υπόγειων εγκοίλων. Πεντακόσια μέτρα από τον Άγιο Κωνσταντίνο (Καμάριζα). όπως και όλα τα καρστικά φαινόμενα.400 μ2 και βάθους μερικών μέτρων. Ζ. παραπλεύρως του δρόμου. Η μεταλλοφορία αυτή έχει μορφή κυρίως διάσπαρτη. 6. Από το μεταλλείο αυτό πραγματοποιήθηκε η εντονότερη εκμετάλλευση μεταλλεύματος ανθρακικού μολύβδου (κερουσίτη) ολόκληρης της Λαυρεωτικής. Οι δολίνες. στα αριστερά. Δολίνη «Χάος του Κίτσου». 4. εντός του Εθνικού Δρυμού. φλεβοειδή ή ακανόνιστη και εντοπίζεται εντός του σχηματισμού του Ανώτερου Μαρμάρου της «Σειράς Καμάριζας». Ερείπια οικισμού μεταλλωρύχων «Σούρεζα». αλλά λειτούργησε και κατά τους νεότερους χρόνους.χ. διαμέτρου 155 μ.

δίπλα από το οποίο βρίσκεται το σημείο ενδιαφέροντος. Συγκρότημα αρχαίων πλυντηρίων και δεξαμενών ύδατος. φθάνουμε στο ξωκλήσι της Αγίας Τριάδας. Β. Επί της δασικής οδού από τον Άγιο Κωνσταντίνο προς Χάος. για να μειώνονται οι απώλειες νερού από τα τοιχώματά της. περίπου. Σούρεζα και Σούνιο. καθώς και το ειδικό στεγανοποιητικό επίστρωμα των αρχαίων. μέσω της δασικής οδού από το ξωκλήσι της Αγίας Τριάδας προς Σούνιο. Στα 500 μ. Πρόσβαση 2. Η δεξαμενή έχει κυκλική διατομή. Πρόκειται για το μεγαλύτερο συγκρότημα πλυντηρίων εμπλουτισμού μεταλλευμάτων και δεξαμενών ύδατος που έχει εντοπιστεί στη Λαυρεωτική.5 χλμ. μετά από 3. εύκολη. . περίπου στρίβουμε αριστερά και σε μικρή απόσταση βλέπουμε το σημείο ενδιαφέροντος. Για τις υπόλοιπες αναγκαία η χρήση οχήματος 4 x 4 ή πεζοπορία μέτριου ως υψηλού βαθμού δυσκολίας. Ο χώρος (έκτασης περίπου 30. κατά διαστήματα από το 1943. 3. Ερείπια αρχαίου πλυντηρίου εμπλουτισμού μεταλλεύματος και δεξαμενή ύδατος. 2. 4 και 5.000 μ2) είναι περιφραγμένος και ανασκάπτεται συστηματικά.7η ΔΙΑΔΡΟΜΗ Αγία Τριάδα – Άνω Σούνιο 14 Συνολικό μήκος: περίπου 8 χλμ. η θέση Ασκληπιακό της Σούρεζας. Παρατηρούμε την εσωτερική πλευρική της επένδυση με σκυροκονίαμα. ενώ παράλληλα γίνονται έργα ανάδειξης και αναστήλωσης των πλυντηρίων Ερείπια αρχαίου πλυντηρίου και δεξαμενή ύδατος Συγκρότημα αρχαίων πλυντηρίων και δεξαμενών ύδατος 1. Επόμενος σταθμός μας. Εύκολη πρόσβαση με πεζοπορία ή συμβατικό αυτοκίνητο για τις θέσεις 1. Υψηλότερο σημείο: 211 μ. Α.

Τα τελευταία χρόνια. Αρχαία υπόγεια δεξαμενή ύδατος. εκτός των πολλών δεΔ. το οποίο σώζεται Δίδυμα αρχαία κατακόρυφα μεταλλευτικά φρέατα μέχρι σήμερα. Το ένα φρέαρ έχει διατομή 1. λειοτρίβηση και τελικά εμπλουτισμό σε παρακείμενα πλυντήρια. και το άλλο 1. Πρόσβαση εύκολη.65 μ. που βρίσκονται η μία κοντά στην άλλη.. το ένα κοαπό τις στέγες των παρακείμενων κτισμάτων. ακολουθώντας μικρό μονοπάτι. Ε.25 μ. Στον ευρύτερο χώρο της Λαυρεωτικής. ντά στο άλλο. Από τη θέση αυτή γινόταν η εκμετάλλευση της λεγόμενης 2ης επαφής.των πλυντηρίων κατεργασίας των άδα προς Σούνιο. 5. συνεχίζοντας προς Σούνιο. μεταλλευμάτων με βρόχινο νερό. μέσα σε σχιστολιθικούς σχηματισμούς της «Σειράς Πλάκας».30 x 1. Αρχαίες μεταλλευτικές στοές.200 μ. Γι’ αυτό ονομάζονται δίδυμα. και κοινή στοά στον πυθμένα. για την εύκολη πρόσβαση των επισκεπτών. Αυτές ήταν σχεδόν πάντοτε 4.) βρίσκεται το σημείο δεξαμενές για πόσιμο νερό. Σε απόσταση 50 μ. ο περιβάλλων χώρος έχει διαμορφωθεί με επιμέλεια. δηλαδή της μεταλλοφορίας που βρίσκεται κυρίως στη βάση του ανώτερου μαρμάρου της «Σειράς Καμάριζας». 3. .εμπλουτισμού και των δεξαμενών ύδατος.300 μ. Πρόσβαση εύκολη. Μέσω των φρεάτων αυτών γινόταν εξαγωγή του μεταλλεύματος από τη λεγόμενη 3η μεταλλοφόρο επαφή. Το μετάλλευμα που έβγαινε από το μεταλλείο αυτό πήγαινε μετά από διαλογή για θραύση. δεξιά υπάρχει χωματόδρομος που μας οδηγεί (100 μ. Κατευθυνόμαστε προς τη θέση ξαμενών ύδατος (περίπου 200) που Σπιθαροπούσι. Βρίσκονται σε απόσταση 7 μ.25 x 1. στα αριστερά του δρόμου (εσωτερικά οι αρχαίοι είχαν κατασκευάσει και περίπου 100 μ. στα 1. πάντα με πρόσβαση εύκολη: από την προηγούμενη θέση.) στο σημείο ενδιαφέροντος. δηλαδή αυτήν που εντοπίζεται στα ανώτερα μέλη του κατώτερου μαρμάρου της «Σειράς Καμάριζας». Εδώ βλέπουμε τις εισόδους τριών μικρών αρχαίων στοών. Τα τοιχώματά της καλύπτονταν με ειδικό στεγανοποιητικό κονίαμα. έχουν βάθος 100 μ. προορίζονταν για την τροφοδοσία μέσω της δασικής οδού από Αγία Τρι. περίπου ανατολικά της προηγούμενης θέσης. Γ. Δίδυμα αρχαία κατακόρυφα υπόγειες και το νερό συλλεγόταν μεταλλευτικά φρέατα. Μετά από 1. Εικάζεται ότι τα δίδυμα φρέατα κατασκευάζονταν για να εργάζονται οι μεταλλωρύχοι υπογείως χωρίς προβλήματα αερισμού. Μια τέτοια δεξαμενή βρίσκεται εδώ. ενδιαφέροντος. Στο Σπιθαροπούσι.

Σύγχρονα μεταλλευτικά απορρίμματα. Εκτεταμένες αποθέσεις απορριμμάτων από τη μεταλλευτική δραστηριότητα του πρόσφατου παρελθόντος στην ευρύτερη περιοχή Αγίας Βαρβάρας. Στα 6. Από την προηγούμενη θέση. στα ανατολικά πρανή του οποίου.. στη θέση ενδιαφέροντος. μένο μετάλλευμα που άφηναν οι μεταλλευτές στο χώρο μετά από χειροδιαλογή. ακο- λάδες. Από τον Άγιο Κωνσταντίνο.7η ΔΙΑΔΡΟΜΗ Αγία Τριάδα – Άνω Σούνιο (συνέχεια) 15 Ζ. η διασταύρωση αριστερά οδηγεί. Σύγχρονα μεταλλευτικά απορρίμματα ..3 χλμ. Οι αποθέσεις αυτές διαχωρίζονται: α) σε στείρα υλικά και β) στις λεγόμενες εκβο- Η. βρίσκεται το σημείο ενδιαφέροντος. σε 400 μ. Προσοχή! Το τελευταίο μέρος της διαδρομής γίνεται μόνο με πεζοπορία μεγάλης δυσκολίας. ακολουθώντας όποιο μονοπάτι οδηγεί στην κοίτη του υπάρχοντος ρέματος. πριν από το ξωκλήσι της Αγίας Βαρβάρας. 6. ΝΑ της Αγίας Τριάδας. στην Αγριλέζα. σε απόσταση 3 χλμ. δηλαδή στο φτωχό οξειδω- λουθώντας τη δασική οδό προς ΧάοςΣούρεζα-Σούνιο.

Μεταλλευτικό κέντρο «Άνω Σούνιο». που έχουν υποστεί την επίδραση μεταμόρφωσης. ακτινόλιθος. μεσοπλακώδους και συμπαγούς υφής μάρμαρο. επίδοτο και τουρμαλίνης (όμοια με τον γεώτοπο 2. Από το λατομείο αυτό προέρχονται και τα μάρμαρα που χρησιμοποιήθηκαν για την κατασκευή του ναού του Ποσειδώνα στο Σούνιο. αι. Γνωστοί και ως «πρασινίτες». περίπου και ξανά δεξιά στη διασταύρωση για 1. Η ηλικία των μεταβασιτών θεωρείται ιουρασική και στην ορυκτολογική τους σύσταση μετέχουν κυρίως τα ορυκτά: αυγίτης. είναι χαρακτηριστικά πετρώματα τα οποία στην περιοχή Λαυρεωτικής εντοπίζονται αποκλειστικά εντός των σχηματισμών της Ενδιάμεσης Τεκτονικής Ενότητας του Αττικο-κυκλαδικού Μεταμορφωμένου Συμπλέγματος. Η παρουσία μεγάλων συγκεντρώσεων στείρων υλικών. όπου φτάνουμε ακολουθώντας από τον Άγιο Κωνσταντίνο τη δασική οδό προς ΧάοςΣούρεζα-Σούνιο στα 6. πλάτους. Το σημαντικότερο αρχαίο λατομείο μαρμάρου της Λαυρεωτικής. Ι. Αρχαίο λατομείο μαρμάρου. Θ.3 χλμ. περίπου ως τη θέση ενδιαφέροντος. Πρόκειται για μεταμορφωμένα πετρώματα οφιολιθικής προέλευσης (π. Κατόπιν παίρνουμε το χωματόδρομο προς την κορυφή του λόφου (υπάρχουν κεραίες κινητής τηλεφωνίας) και σε 200 μ. Ο επόμενος σταθμός μας βρίσκεται στην κορυφή του λόφου Μεγάλη Βίγλα (ΒΔ Σούνιο). συνεχίζουμε δεξιά το χωματόδρομο για 100 μ. Πρόκειται για λευκότεφρου ως λευκού χρώματος. καθώς και φτωχών οξειδωμένων μεταλλευμάτων. κεροστίλβη. Η μεταλλοφορία αναπτύσσεται κατά μήκος ζώνης περίπου 3. Πρόσβαση από τον Άγιο Κωνσταντίνο. Από εδώ γινόταν εκμετάλλευση του ανώτερου μαρμάρου της «Σειράς Καμάριζας». και γινόταν από πολλά μέτωπα.χ. Μετά την Αγία Βαρβάρα χρειάζεται πεζοπορία μέτριου βαθμού δυσκολίας ή όχημα τύπου 4 x 4.500 μ. Η θέση αυτή ανήκει στη μεταλλευτική περιοχή Σουνίου. 9. γλαυκοφανής.. ακολουθώντας τη δασική οδό προς Χάος-Σούρεζα-Σούνιο. βασικά πλαγιόκλαστα.6 χλμ. Διακρίνονται πολλές υπόγειες εργασίες (στοές. μετά το ξωκλήσι της Αγίας Βαρβάρας. οι περισσότερες όμως είναι σήμερα κατεστραμμένες. φρέατα). Πρόσβαση από την Αγία Βαρβάρα.Χ. μαρτυρεί την έντονη εξορυκτική δραστηριότητα του παρελθόντος και στον ευρύτερο χώρο της ΝΔ Λαυρεωτικής.7. καρτέλα 6). μεταδιαβάσες και μεταγάβροι). Μετά από 500 μ. Η εξόρυξή του ανάγεται στον 5ο π. Μεταβασίτες-μεταοφιόλιθοι . στη γεωλογική δομή της οποίας μετέχουν σχηματισμοί της Ενδιάμεσης και της Κατώτερης Τεκτονικής Ενότητας. 8. Στη μεταλλευτική αυτή περιοχή έγινε εκμετάλλευση και των τριών γνωστών μεταλλοφόρων επαφών. μήκους και 700 μ. Από εκεί παίρνουμε το δρόμο αριστερά για 600 μ. περίπου φθάνουμε στο σημείο ενδιαφέροντος. πρώτα σε συνθήκες γλαυκοφανιτικής φάσης την περίοδο του Ηωκαίνου και στη συνέχεια ανάδρομης μεταμόρφωσης πρασινοσχιστολιθικής φάσης κατά το Μειόκαινο.000 μ. μερικά από τα οποία διακρίνονται ως σήμερα. Στα 6. συνεχίζουμε στη διασταύρωση αριστερά. Μεταβασίτες-μεταοφιόλιθοι.