You are on page 1of 16

Gjendja e mjedisit n Kosov

Gjendja e ndotjes se ajrit,ujit e toks Ajri ; Aktualisht kontribuesit m t mdhenj t ndotjes s ajrit n Kosov jan burimet statike dhe ato lvizse n zonat urbane dhe n zonat kryesore t prodhimit t energjis dhe zonave industriale.

Objektet pr prodhimin e energjis jan blloqet e TC, (Kosova A me 5 blloqe dhe Kosova B me 2), sektori i transportit, objektet e mdha industriale (metalurgjia, mihjet dhe fabrika e imentos), aktivitetet bujqsore dhe lokacionet ku hedhen mbeturinat. N objektet pr prodhimin e energjis prdoren - fosilet si; thngjilli (linjit me cilsi mesatare), dhe derivatet e nafts me prbrje t lart t sulfurit.

Ujrat ; Kosova ka rezerva t kufizuara ujore q n t ardhmen do t jen nj faktor kufizues pr zhvillimin ekonomik dhe shoqror t vendit. Kosova ndahet n 4 pellgje lumore: Drini i Bardh, Ibri, Morava e Bins, dhe Lepeneci.
Nga territori i Kosovs n vitet me lagshti mesatare rrjedhin prafrsisht 3.8 x 10 9 uj prkatsisht 121.2 m3 /sec.

Mesatarja vjetore e t reshurave n Kosov lviz; prej 658 mm (n pellgun e lumit Sitnica) deri 1515 mm (n pellgun e lumit Erenik)
4

Pellgjet ujore t Kosovs;

Pellgu
1.Drini I Bardh 2.Ibr 3.Mor. e Bins 4.Lepenci

Derdhja detare
DetiAdriatik Deti i Zi Deti i Zi Deti Egje

Sip.(Km2)
4400 4700 1600 800

Rrjedha mesatare(m3/s) 60 33 7 8

Problem pr ujrat paraqet mungesa e trajtimit t ujrave t zeza, i cili n Kosov nuk ekziston ende. Vetm rreth 28 % e popullats, dhe at kryesisht n zonat urbane ka qasje n sistemin e kanalizimit. Toka; Siprfaqja e Kosovs prfshin afr 1.1 milion ha, 53% e t cils sht tok e punueshme. Mbi 88% t toks pyjore sht pron private. Mesatarisht nj familje i takojn rreth 3 ha tok.
6

Kosova karakterizohet me nj llojllojshmri t tokave duke u bazuar n gjenezn e krijimit t tyre dhe karakteristikave pedologjike, fizike dhe kimike. Siprfaqja toksore e Kosovs sht e prshtatshme pr prodhimtari bujqsore. Llojet e tokave q m s shpeshti i hasim n Kosov jan: toka humusore, toka aluviale dhe deluviale, toka shkmbore etj..
7

Sektori i transportit; karakterizohet me numr t madh t makinave t vjetruara dhe prdorim jo adekuat t karburanteve . Edhe sektori i industris; n shumicn e rasteve prdor pajisje dhe teknologji t vjetra q jan shkaktar t ndotjes. Sektori i bujqsis; kontribuon n ndotjen e ajrit kryesisht prmes djegies s biomass. Zonat ilegale pr hedhjen e mbeturinave me djegie t pakontrolluara t mbeturinave paraqesin poashtu burim serioz t ndotjes s ajrit.
8

Biodiversiteti dhe zonat e mbrojtura; Mbrojtja e natyrs prmes zonave t mbrojtura sht nj instrument mjaft i rndsishm pr ruajtjen e biodiversitetit. Deri m tani nj siprfaqe prej rreth 46,247 ha apo 4.27% e tr territorit t Kosovs sht e mbrojtur me ligj. Nga zonat e siprprmendura vetm; nj (1) sht park kombtar, 11 jan rezervate natyrore, 38 monumente natyrore dhe 2 jan peizazhe t mbrojtura.
9

Zonat e mbrojtura n Kosov; ( 51 )


Kategorit Numri Siprfaqja (ha), %

Rezervatet e natyrs 11 Park kombtar 1 Monumentet e natyrs 38 Peizazhe t mbrojtura 2


52

698.4 39,000 4,867.90 1,681


46,247.3

1,5 84,5 10,5 3,5


100

10

Sipas studimeve q jan br n Kosov, jan determinuar rreth 1.800 lloje t flors. Supozohet q ky numr sht m i madh dhe arrin deri n 2.500 lloje. Florn dhe faunn e Kosovs e bjn t rndsishme dhe atraktive nj numr i madh i llojeve endemike, relikte dhe subendemike. Zonat m t pasura me flor dhe faun jan; Malet e Sharrit dhe n Bjeshkt e Nemuna. Mirpo, edhe m tutje Kosova nuk ka nj evidentim t plot t biodiversitetit
11

Energjetika; Sektori energjetik bazohet kryesisht n prodhimtarin elektrike dhe paraqet njrin ndr sektort m t rndsishm t ekonomis. Resurset pr fitimin e energjis primare jan mjaft t larta, mirpo nga aspekti i ndikimit n mjedis kjo sht e dmshme. Rezervat e thngjillit jan t mdha; ato llogariten t jen nga 11-14 miljard tonelata. Rezervat m t mdha t thngjillit jan t koncentruara n kto pellgje:
12

Pellgu i Kosovs me rezerva gjeologjike q kalojn 11 miliard ton, Pellgu i Dukagjinit me rezerva gjeologjike t thngjillit q arrijn mbi 2,5 miliard ton dhe Pellgu i Drenics me mbi 100 milion ton.
13

97% prej gjith energjis elektrike q prodhohet n Kosov brenda nj viti, sigurohet nga djegia e thngjillit n termoelektrana, prderisa hidrocentralet prodhojn vetm 3% t energjis vjetore. Nuk ka prdorim t energjis solare, termale, apo prodhim energjie nga era dhe biomasa.
14

Mbeturinat; Sistemi i tanishm i menaxhimit t mbeturinave n Kosov nuk i evidenton n mnyr t strukturuar dhe t mirfillt t dhnat mbi gjenerimin, mbledhjen, trajtimin,rikuperimin apo mnjanimin e mbeturinave.

15

Edhe pse prafrsisht 90% e popullats urbane mbulohet me mbledhjen e mbeturinave, kjo sht e nj standardi mjaft t dobt pr arsye t mungess s pajisjeve dhe vendeve t dedikuara pr hedhje. Zonat rurale mbulohen me m pak se10%. Sasia mesatare e gjenerimit t mbeturinave n Kosov sht rreth 2 kg pr kok t banorit n dit.
16