^v

.-;»'

^f

I

i

V

%

4

>

D

4

Digitized by the Internet Archive
in

2011 with funding from

Research

Library,

The Getty Research

Institute

http://www.archive.org/details/iobaptistaeportaOOport

i

DE HVM. PHYSIOGNOMONIA

VTCI

^quenftsy ^pudTofephumCacchmnu. cl^.

T>.

LXXXVT,

^

#

i<;^

MO

ILL.

ALOYSIO ESTENSI

ET REVER. DOMINO
S

MO

DIACONO CARDIN. AMPLISSIMO
lOAN. BAP. POR. NEAPOLITANVS.

R E

^^rmTMNOSOPHlST^,
"*^

^aximeTrmceps^et
regmfaiiiojunu

m!

C^rdmalis amplisfune^ ^

adjummum

cjuempamfub rogaturt , haud nohilitatem , haudnatalium clarttatem, haudtngentes opes , autfummam homjnispotenttam expendehant,fed quieximia oris dignita-

t(Lj,acdccoraommumpartium
tria ,

conftitutione ,
.

^ symeEtentm

natur& Itheralttatefutffet conformatns
effet
,

qui hanc corporis hahitudinemfertitt4S

^ omni temperte

,

(^ o?nnt -virtu-

tum excellentta opttmumfuturum arhitrahantur. Illorumfaptentum morem imitatas lihrum meum de Thjfiogttomonia tthi nuncupo : non quodex ^ona nobiltoriim 'uetuHiorum , ac tott/is EuropA IRufirtum

SUenftumfamilta ortus cs,

ex qua tot Duces celeherrtmi ,

adregium G allorumJj)lendorem , et ad F errarienfum Ducum totf&culisperpe tuo tncorruptamfertem tmpollutafiemmata refers, non deniq; quodopihus,opti^ lentijs , antmt magmficcntta excellts , (fortajfe enim cum altquihusprincipthus
h£C communia hahesj fedquia tanta efi oris tui dignttas , decus maiefias , tanta efi tui corporispartium mutuaproportio , ordo, concinnitas , rata modulatto ,
,

^ Imperatores

editifiint : non qtiodnatales tuos

'Vtfngulares antmi tui dotes, opttmiq^ mores ^elafiedufelo iiquidoperlegantur,

^felusfnei!Lmuloclarustntermortalesprs,Ues, nemo^vnqtiam audehtt

tuam

naturamfi)erarc^

.

Nullt nifttht 'vntperfmtlis,

'Vt 'verum hutHsfecult
,

He-

roa teposftntfateri
ter poteram
.

Et qtiidem hoc opus dtcare ttht necejfartum duxi nec altTolycletus Uatuamfis numeris ahfelutam conftmmatamcj^
.

,

piciorthHSpropofutt cutus collatione , ali&, qu&perfeBtoresfutur&eJfent , confla-

rent

.

(jalent-ts itemjaluherrtmum corptisfiatuit,

^t ex eit4^ opttma temperie,

corporis defeCius , cxcejfnsq^ in notefcerent.

Ipfe quidem ,

cum Thjfognomo^

niaexparttum rattone conUaret, iurenonpoterampr^fiantins , autnohiliHS,
aut adrcm accom.modattu-sfimtilachrtim huiclthro , quam tuam effgtem , tantamq^ ammamproponere i vt 'velutt norma quadam ,
i^

^
>

exeplo cAterorum corpj

poris

.

.

.

,

porispartes , tumprohi , tumjlaoitiojimores apudomnespatejierent

.

^Oerum
.

non nemo Bcfefortafe ingeret , mejacile captandAgratuJuj^icionemfiihirc

Sed longt^ a tuaru?ru aurium^ modeftia turpis adulattonis ahfit nota ^odrina meanon efl fed^veterum fcrtptorum jiudijs nohtlttata Hermetis ,
, ,

Zopyri, Thtlemonis , Loxij , QArinoteits , Trogt, Polemonis , ^tAdamantij altorum, ^ejjigies, moresj^tui omnthus tnpropattdo (J aieni ,<iAmcennA ,

^

Jiint .

Int emperantisprofedo ingentjforet , ea mendacia Itteris mandare, qu&
.

tamfactli teUimonio refeliipofent

Sed

longiori

verborum lenocimo mtrntis

quodaduerfas ohtreBatorespatrocinitim tuum depofcit , non tmploraho , ne na turam irigentj tui , de quofitfermo , ojjendam , qui vtpote diuinm , ijoltrntatem,

non rerunu magnitudmenu conjiderat

.

Vale^

Hxc fclenda conieifluralis eft

,

nec femper optatum afTequitur finem : cuius figna

naturalestantumpropendones indicarepoflunt, nonautem adionesnoftriK liberx voluntatis , vel que ex vitiofo , vel ftudiofo habitu dcpendent ; nam in bonis , malisq;

qux in noftra poteftate funt, virtus 6c vitium confiftunt j non autem in propenfionibus , qux in noftra voluntate non funt
aiflionibus
,
,

TROOE-

.

: ,

^PROOEMIVM^
.7y\r IG
'
:

NIVM eUnonnullorum in Philofiphiapro-

cerum ^julgatafententia, riullum ejfe ho7ninefocialim animal. lure quidemfi eorum mores, quibm ipfifamiliartter ^fiurtisfiuertt ,cognoficere ^veltt, aut dumfienftm

pertradando intimos eorum mores perfirutart contedtt yCum^vitam abfiimere,autpluries in ^ottafialltoportere,nemo eff, opinor qui arnhigat (tim in tam numero.

fiohominum eatu quamplurimifint , quorumfiamiltaritas permciofiior quam mnlt rum, ^potentum inimicttiafitt (^^ens emm humana, -vt Ad Tulitm
,
. .

scrtbtt,multisfiimulationum tnuolucris tegitur ;

^

quafi uelis quihmdajn ohte-

ditur 'vniuscuius^^natura:frons,oculi,'Vulti4sperfepe metiutur, oratio "verofepifitme.

Suh homtniim ejfgie,tnquit S eneca,latetficrtnm ammm,imoferisfkmor, (^ immamor. Oh id Socratesfenefiratum hominumpecim conctiptutt,ne occulttores deltteficerentfienfiusfiedeopenttm reclufio, ^patenti omnihusperfhicurumfiieripofittjVt quidfibi vellet, autmeditaretur,

^eranepromcret,anfiecm

Huic maio opem tuitt dtutnaprope fctetia ThjfiiognomoniA,afiimmis ^vndeqtia

^ uirisfummofiudiofiimma^f inquifittone pertraftata
cordis iocapenetrare 'Videatur

.

H^c nanq-,

ab

exti-

mis,quA in homtnum corportbus confpiciunturfignis, ita eorum naturas, mores ,
(j^ confiitademonfirat^njt tntimos animi recefiiisac, 'Vt
.

ttadicam,penitiftma

Effectt itacj^ ciementifitmi Det hemgnttas , 'Vt

reconditi mores , ac arcan^ homtnmn affeBtonesfignis exprejfefint,ac inpropattdo conJlttutA , quopropri^feiutiqutithet confeiendo ,fideitbt4-s,prohisj^ morthus
infitgnttis adhs.rerct,ficeielios,prauosq^

deciinaret Itemq^feaptentiAprAiceptor nos
.

docutt dtcens.
neq-y

Qim iracundo homtne non cohabites

,

neq;

cum imudo comedas
.

abeas in confititumtmptorum atq-y^vanitates ,nec in cathedra pefdentid

fedeas. Sivocauerint tey^veninobificum , cumipfis neproficifiaris
tnqiiit,

Toiemo?i
.

Siqutdefi,quodhominestnuarepofiit,hocprAflat

P hyfiognomonia Mec
a-mt-

enim dcpojitum qutsquam, autthefamu,aut vxore cutquacredere , neq;
atit aiteriiis cuiusdam tmprohttatis nota^pr<ifieferre animaduerterit

cittam cum tiio tntre,aut njtctnum exoptare dehet,quempelidantia,tnfideittatis,
.

Isfam

nohts hjicfctentta tum mores ,

tum vtt&propofi.tum

,

njeluti qu£.dam augurandi

ars,aut Deorum oracida^^vt ocyfiimum ^aticinandigenm,abs<J^ ullo expertmcto de?nonj}rat, 'vtprohoru propoftto tnhsrere^fieiefiorum improhimtes,^fi.agitia deuttare pofitmus.

Itaq^ o/nnipro}fes fitidiofiuttrram perdficerefiorttinam

qiiemltbet neccffarium iudicauit . Exfionte,(^

vuitu,^damantii4^ ait,etiam
dyd.

inipfo

i

P R O O E
.

M I V M.

in ipso orisjllentio natura loquitur

'Dicebat (^leanthesphilojophusficudum
T^ythagoreis moremfuijje , narrat lam

Z, enonem,ex[hecie mores dtgnojcipojfe.

blicus^njenientes adipfos dtJcendigratia,nonprms admittereyquamjiguram , tn

ceffnm,(^totius corports motum dtligenttj^meperj^exijfent; 'vtplane e natur/zjtqnts,ntim addijctptinas apttforent,nec ne cognojcerent
.

Quoniam natura tp

fa,qu& antmis conformatcorpora,tnfirumenta eis congruaJubmtmJirat,imagtnesd antmorum in corporthus indtcat,perquas eorum ingenia deprehedipoJ?tnt.
Socrates item,quihonefla indoleprAdtti ^idehantur, adphiioJophi£,Jiudta capie

hat i^vt ex Platone hahemus,et ex Jj?ecie,6t opttma corporis modulattone Alci-

htadem adjupremum Reip.gradumperuenturumpmidixtt Plutarcho referete,
Ipfeidemettam
refert,

Spartanis moremfuij/e nutriendi partum genitori ius

non ejfe ,Jed eum quendam inlocum deportahant , 'vhifedentes , qui, extrihu iihus maximt natu ejfent,jiquidem tnfantem antmaduerteret pulchre efjjtium,

(^ rohujium educari iuhehant,fn autem ignauum, ac deformem adlocum exponendum demittehantfecus taygetumprAcipitem,acproruptum,perinde quaji ettis mta,qui minuspulchra Hatim ah initio , adhonam corporis compofitionem,^ adrohujiitatemnaturaprodu^us non ejfet,ne^jihi nej^ "R^p utiltsfo
;

^

,

ret .

Naturam antmantihus corpus animi morthus, (^ aBionthus accommo.

datum dedijfe etfcripfit Plato ,(^aheo ArtHoteles Qmntam injirumentum omne altcutus caufafit,partes autemfingulA corporis altcuius cauJafaBdfint, illud^ cuius cauja aliquidJit,aBio quAdamfit,perJpicuHm eH totum corpus maiorts altcuius aBionisgratia confiitutumfutjje: nej^ enim,feB:ioferr&,fedfirrafe

Bionisgratia inuenta eH

.

(faienus adquafingu/^ natura condtt&Junt item Itbro departium njfuparticulas omnes corporis antm& <vtiies ejfe demonfira

operum,

^ munerum caufa

Quare corpus antmi caufa condttum efi, ^partes
>
.

uit,qmppe cuiusinfirumentumfitt corpus : oh ea^nq^ caufam multum afe dtuerfb

rum antmaltumpartes dijferre quia tpfius antmt maxtme dtjferunt Quod L aHantius Ftrmianus Theoiogus, etphtiofephus iihro de opificio dei 'vjurpautt. ISfeHorvultusfimiiitudinemTeiemachiconjptcatus, apud Homerum, tta de
,
.

animo

contjcit.

„ Si 'vera 'viripuer optime taiis „ Etfiholes ifiupor aitus hahet me ciara tuentem orapatrem referentia. qutd, quod(^ iUi „ Lumtna, „ Afitmtitsfandt ttht copia ?quis queat aiter „ Ifia ioquipuer ; ingentt ntfitcretus Vitjfe ?

^

Alexader

,

ciu cognomentum magniindttum eH,tdprAciarum edixit, quodima

gtnemfitam noiuii a multts arttfictht^s 'vuigi cotaminari ; Sed^^vt Horattus ait, „ SdiBocauit ,ne quts fipr.^iter Apellem

„ Pingeret aut al.us L yjippo duceret Ara „ ForttsAkxandrfvtdtumfimulantia.

-^

VtHatu-

TROOEMJVM.

3

^tJlatHUytabe!Us,(eftoreumatiidem ^vigor animihellatoris, idem ingenium

maximi honoris,eademforma viridis iu!ient^,cademgratia relicinAfiontis

i;/-

deretnr.Toterit etiam huiusmodifcientia , nonfilum ex aliorum jjednojiri in^

IpeBione maximi ejfe adiumeti,njt nos met ipji nojlri phjjiognomones euadamui.

JSlam recie antiquitm mcmoratum legimus. Socratemphilojophumjpeculo ad

morum dfcipUnam 'vfum eJfe,quodSeneca item tradit admuentum 'Vt homofs ipsii nofceret, nam ex hoc confequimur nojiri notitiam,mox confdium qtioddam.
,

Mamjiquisfi met injjeculo contemplahitur

,

corporis optima?n confittutionem

confbicatm,procuret,ne corporis dignitatem morum dehoneftamentopolluat,qui
'vero exfignisformA animam mintme commedahilem animaducrterit , nauiter
co^fitrgatj^-jt virtutis exercitio corporis malafigna

rependat.

Sunt entm eius^

modi animipropenfiones,(^ eJfeciusyVtmifertcordia,iracundia , inuidia , vt qui confiitutifi^ntjVt quafimala animi valetudineifianahiles tamen (vt de Socrate refert (ftcero in Ttificulanis)

^

quum multa in conuentu vitia coUegjffit in

eum Zopyrns,quife naturas cuiusq; exformaprojficerepy^ojitehaturjderifiis efi
a CAteris,qui illa in Socrate vitia non agnofierent ah ipfi tamen Socratejuhleua im en,quijtht vitia illa ineJfi,fiedratione afe deiecia diccret. Simtlem hiftoriam (iArifloteles Alexadro Magno recitat de Hippocrate , cuimfiguram , cum eim
difcipulidepingere curarent,picta,etoptime exprejfa delatafuii T^htlemoniy qui

cum eam afpexijfit,(^ memhrum memhro com.paraffit,pronunciauit ipfiim effi
*uiru7n luxuriofum,coittim appetentem,

^ deceptorem:

oh quam

caufam ,

dir

fctpulis eitis indignati5,&t culpantihm

(^flagellisfere tundentthm,quodde viro eximio talta iudicaffet ,ah eis tamen hoc tudictum adHippocratem delattvm efi, quiconfeJfuseU Phtlemonem verum omnino de tpfiprotulijfe :fid amore pbilo''

fdphiA,(^ honcUatisfai cordis concuptficentias omnes eiectjfe,(^ Uudioj
netta conquAfJfe,quodprim eim naturA negatumfuerat.

(^ ahUi^

Hancfeietiam in *P^thagoricA,et SocraticAphilofiphia arcaniifanBifiime cujioditam legimm,hanc Artfioteles Alexandro utilem,acneceJfariamperdtficendamproponity (^ ex 'vul
tus injfedtone adfiii regnt minifleria fieruos eligendos monet , hanc Auicenna

Medicis ^vtilifiimam monUrat^-vt ex njultu, (^ oculis de eim Aqritudinihuspos^
fint iudicare^
.

Hanc ergp ficientiam

hlande excipiammj htlariterq^ ample"

flamur,^jt uere nojiram, &t de nohismet ipfis traClantem , quam qui non amat,

quamqui non ampleCittur ,necphtlofophiam amatp neq^JuA
curat.

tJitfi.difcnmina

10.

SAP.
ii

-s;

.

.

.

.

lO.
DE

HVMANA PHYSIOGNOMONIA LIBER PRIMVS.
De mutua
animi
,

NEAPOLITANI
& corporis
confequutione
.

BAPT.

PORTAE
Cap.
,

i.
moti-'

zAClLE nobh experientia 'videre licet
l>Ui

quodanimi k corporis

nonfunt impafjibiles

,

f^ animiepajjionibtis corpus corrumpatury
.

ytinito quodamftedere^ff-) interfe conjli^anl, ft) refanenttir, (^tat>'
tiemfibt

mutuo compattantur

Jn corporis morbisanimum cum cor^
in

porepati^ ff) '^naperturbarifacile 'Mdebit quifpiam rationis compos ,

itin ebrietatibus a rectis,conJiittitisp operationibiisferiari,^

acu

tistegritudinibusprorfiiidelirumeffci, necfuoo^ciofungi vt alienus

homo fideatur
enim amoris
Z^ircilius de
})

.

Non minus corptts animi affeUionibusflucluat: hic
corpus commutat ^ vtfacile contabefcat.

igntculis accenfus

,

^ maxime feuiens

Didont^
,

Smit tnops antmi

totamj^ incenfa per vrhem

9i

Baccatur, qualis commotis excitafacris
Orgia.

» Thias, "vhiauditofiimulant Trteterica ^accho
}}

^c.
TaSor
dejormis , marcentei
.

z^puleij notierca priuignifiti amore tejluans , ita defcribitur .
oculi, lajfagenua, quies turbida,

^fij^iritus cruciatus tarditate yehementior
.

idem etiam itu

brutis videre licet
f}

amore^ tabefentibus

Virgiliits

{krpit enim^virespaulatim , 'vrit^ 'videndo

„ Fcemina , nec nemorumpatitur memimffe , nec herh&
Stc etiam animtis inuidia flimults expunEltis, corpus extrema induit macie .

Ouidit^ ex ith

uidorum figura inuidiam defribens ait

» ^aUorinorefedet, maciesin
5>

corporetoto,

J^^Qcfruiturfomno 'uigilantihus exctta curis .
.

Nimia m^Jiitia multi f^fapientes behiisfimilesfa clijunt
:

Hecuba amijjis viro, ^Jiiijf >
.

(^ demum Polydori morte nunciata, injlar canis latrajfe dicitur Nec defuerunt (jui immodica I^itia ad mortem deuenerunt "Diagoras "Fjoodius Irt ex (^eUio habetur , cum tres flios om,

,

nes viElores

eodem die Olympi^ coronari videret eumq;
.

adolefcentes amplexati ejjent in

manibus

filiorum animam efjiauttpra Utitioj

St

apud Cannas , cum "Kpmanus exercitus

defus ejjct ,

anum matrem nuntjo de mortejilij allato m<erore affeciam ej/e,jedi< nuntius non Irerus^atq; adolejcens

non diupoH expugna redijt, anus repente vifojilio^ copia inopinati gaudij exanimata eji.

Imo m

. .

, ,

.

,

DE
1'

HVM.
.
.

'P

H

Y S I

G
,

N.
corpus immutatfor-^

mo in Fhyfiogmmonicisprohat Jrijloteks, quodanima mutata hahtum

''mamJdeHcornplcxionemy^ mores, f0 corpusmutatumformam, animacommutathahitHm,

Cum anima triHis eH, corpus lugubremfaciem, ^ hilaris hilarem ojlentat,^ dijfoluta corporis
formafoluiiw fi^ anima Solomon Spiritus triHis exiccat ojja , anima hilark , hilaremfacit tyiia nia ejl a nim^epajjio. Mcdici corpfn curantes, animam , a mania hherant,Jit corporis cura
tioncformafoluitur,^ anima iiheratHr,ita quodcorpore^ dij^ofitiones anim^epotentijs,^ 'virttt
iihiis correjhondtt,

imo anima ,

&

corpus itajihi mutuo correjfondent

,

'vtplurimarum adinuialterius

cempafjionum caufejianti neq;

vnquam animaltale a naturafaBum eji, vtformam
ouis corpus

anima/fs,animam Ifero Alterius habeat: nunq, vijus eji iupus^njel ouis,qui canis animam, veiieonii

haheretfedfemper iupt,

&

eorundem animaiium animam hahehunt, vt necejfa

riumjit,taie corpus taiem

animam ipfiusj^eciei conuenientemjeqtti
.'

Ex corporcis notis etiam brutorum dispofitiones dignofci pode

Cap. z.

POJfunt ^ nohis quoq; innotescere diJfoftiones,feu mauis hrutorum mores,ex corporeisf£nis,cjr vetyitores,^ aucupes,quiq;

eorum minijierio pr^funt,qu^ advenadum,quaq; ad

proceniem idonea cognofcuntur , eiigunt cants , vt Xenojon rejert, corpore magnas,probant
leuioj capita hahentes ,fimas , mufcuiofas,fuhfonte venofas , ocuios eiatos,nigres ,pr^ftigidos ,

magnasJrontes,latasq; , caua difcrimina,breues aures
las, iongas,

^

tcretes:

Tiato, Oppianus,

^

ft) tenues ,poJleriora graciiia,ceruices

mol

Poliux equijiatum corporis reHum,

^ articuiatum
,

prohant/aput osfeum,maxiliasparuas,ocuios extantes, quia vigilantioresputant quamprofin~
dos,igneos quajtfiberuentos,corpore nigro,auricuias

hreues,^ mmutas,venicemgrandiorem,na

respatuias muito

quam coniuentes, vt apertiores meatiis haheant anim(e,roJlrU aduncum,Jic de
ita coliumfierit ante

peciore non oriatur ceruix.tanqporci pronafed eminespertineat aduerticem,vt Gaiiinacei,circa

siimam ycrtehrarngraciiior,vt caput in eoJleBatur,

equitem ,ocuii autem

J\>ecdabut antepedcs. Virgiitus etiam equorumpr^ejlantia pojfe prc^fagire

memmit his verfhus,

„ Contlnm^ecoris generofipuUm in aruis „ Altiusin^editur :,^ molliacrurareponit
5, 3i jy

^rimus et ire 'viam (^fuuios tentare minaces
,

Audet,(^ignotofefecom?nitereponto.
]SfeC'Vartos!oorretBrepttHS,illiarduacermx
3

„ Argutumj^caputybreuisaluus,ohefii<J^terga.
Et bubulcos quibusjignis, qua veforma houes eiigere deheat, docet
3,

optima torua

„ Forma houis , cui turpe caput y cuiplurima ceruixl „ Et crurumtenus amentopaleariapendent 9i Tumlongonulluslaterimodm: omnia magnal

^es ettam camuris htrtAfuh cornihus aures
,


,3

J\(V<: mildi dijj)ltceat maculis infignis

^

alho

(lAutmga detradans , interdt^mq^ ajfera cornu ]

„ Etfaciem tauroproprior , quamquam ardua tota]
„ Etgradiensima^errtfveHigiacauda. %Jarro,oues quaforma adfturam eligere oportet,docet
lana muitajit ,

_
.

^

Eas effe oportet Amplo corpore, ^«i

molii.viliis aitis, (3^ denfis toto

corpore^maxime circum cermem,& colium,

ventr^

.

.

D E H V M. T H
xis,in

r S I O

G N.

7

ventrem ijuoq; vt hAbeat pilofum,eJp oportet ,cmribus humilibu<,caucljs,vt/tmt in Jtalia,proltSyria breuihus
.

Et artetesjrontejtnt lana hene "yejiitijintortis cornihtts.prottts adrojlrtim,
infitilio pecoreftthulcos

rauis oculis,lana opertis,af<rihus amplis,peciore,ts^fcapulis,0*cltinthus latis,cauda lata,et lon-

ga.

Idemq; etiam exprogenie eltgere docet. tJ^onHrat ettam
amplis mchris,pr<tterquampedthus,

pr^Han-

tiores eligere,vt fcrofe fint

ff) captte vntcolortspotttis,

qukm

varij,h^c eadem haheant verres,tum vtiq; fint ceruicihus
genie^ 0*
cipitres
coeli

amplis,^ hontfeminis,tta etiam kj^-

regione cognofcendos

.

Sic etiam TDemetriiis Conflantinopolttanus aucepsftios ac-

adauctipium idoneos eligit, vt captit inHarfcrpentispartium,t5r* planum haheant,rottin

di,(jr quadrati ohlongis pr^pontinttir;lingua nigra,pennas in

cauda tresdectmgerant , 0* inpar-

uis dtgttis,maciilas tn nafo nigras,in vngttthtis veltiti sqtiamas,circa radicem vnguisfctffuram,et

lineam haheant

.

cy^Jiuresfint capite modico ,facie ionga ffj
,

angnHa,vt in vttlture;^ fmt,

/itudine aqtiilam referantfaucthus, ff) gula amptis,ocults magnis,cauts

ff) partio orhe in ets ni-

grofioUo Iongo,pe^ore craffo,carne dura,logts,carnofsq;coxis,fedcrurum,geniiuq; ofjihus hreuihus,,ungu!hus cra[fis,Iongisq;
.

Falcones capite craJfo,non tamen enormi,^ ohlongiori,maxiL

larum partihus hene rotundis , g^ hreuihus , moht/ihus , jfeties humidi cholcrici , cuius protrium eji cito motteri inpr^dam,^ non difurrere,plus audcnt, quampoljint, coUo hreui,fednon
tantum,vt enormeft,quodJlegmaticam,Jrigidam,aut melachonicamficcitatemfgmficct, nociu

arum
da

infiar,caiuLe longitudo tanta

,

vt compofit<e aUftper caudam attingant, longa enim cau

dorf medullamnimis humidam indicat, 0* ohefe timidttatem , pecius amp/um ,ner uo/um,C7*yaIidis ojjihus munitum, quojreti adferiendumpromptioresfnt;fcemora craffa,ciura
fhin^

hreuia : Sicgrues f0 aues

magnas capient

.

Foecundasgallinas ita villicus parahit.

Trohi

coloris, idefi^nigri ,aut Jlaui .,rohuHt

corporis,quadrat^,peBorof,ma^nis capitihus,recla, rutilaq;

crijiuia,^^ interdumgemina, alhis aurihus,imparihus

unguiisfdnon crurihus emineant tranf
edignantur admit
Uirgtitus

uerfa caicaria:
tere

nam qu£ hoc uiriiegerunt infgne,'contumaces adconcuhitum
etiam apes operi hahiies,

mares.

cyigricoite

^

tneptas fignis cogmfcunt ,

„ hic meltor infigms (^ ore It rutilus clarum squamts , ille horrtdus alter
^efidia , Utam^ trahens tnglorius aluurh Leonum animi iudex cauda fcut equorum aures, nam et has notas natura ^Piinius ait
.

,

generojijjimo cuiq; trihuit,immota ergo piacidus ,demens hiandientiJimiiis,crehrior enim iracun-

dia

eius.

Jnpifcihus,herhis,piantisq; etiam adfunt not^, ex quihus

earum mores^liirtutes^utpo-

te medic^facuitates,(y* uitia,fiiicet

uenena cognofipoffunt, quaspropemodum in yerefiudio/o-

riim gratiam puhiicahimus
cultates venaripojjit
.

,

ut unusquisque uarias ,

(^pene injinitasfio marte piamarumfareiiquorum animaitum operationes
,

Etjic

certis fgnorum proprietatihus

cognofuntur.

Vndefi hxc uerafunt^

nam uera effema nifejie uidentur
^

erit

f0 ueraphyfiogno-

monicaftenticu .

Antiquorumopinionesdephjfiognomonicafcientia.

Cap. 3.

SE

yideamus nunc phjfogmmonicamfientiam f^ quipenitus tollere conatifnt,^ qui Stoici, eam admifrint, (^* admiffam quihus modisjpecuiatifuertnt, nohisq;tradiderint vt aitius exordiamur,inter quos Chryfppus , a veritate admodum aherrantes , cum extra.

D

neis corporihus

mortuorum animas

accedere autumarent,eisq; nottos more: a{ferrent,penitus fm.

ius fcienti.e fiihieBum eiiminartmt

Pjthagorei nonfoium in humana corpora , fdinferina^

tranfire. Dicehatq^; Pjthagoras/quodfutffet

aliquando cActhaiides^

0* aitquando pofi Eupl^or
ytlStatq;

,

,

.

,

\
S
huf, ata; a

L
ft)

I

B E R T R

I

MV

S.

MenelaofuijrcvulnerAtum^acpoHremo 'Tyrrhus,

&pofi Tyrrhum faElumfuiJJe
^

Tythagoram,
illius

dum Aethalidesfuerit zJ^ercurijfiliusputatus^ab eopro munere accepijfe
tiel

"Vf

anima

ptrpetuo 'vaga>-etur in cpias njellet arhores,

animalioj.

Vnde Ouidius

(iJ7kfjrtecarent anim& ,Jemper
>

^ priore

relida

Sede, nouis domihm 'viumt habitantj^ receptiZ,
}>

Omnia mutantur

,

nihtlinterit, errat,

(^ illhinc

>y

Huc "jenit

,

hinc illuc ,

(f quojlilpet occupat artus

Spiritus 3 e j^feris humana in corpora tranfit
>j

IndjferasnoUer, nec tempore deperit njUo.
autem,
.

rhr-enittus

^

Pojfidonius

cxleHium rerum Jiudiojt

,

animas

e Hellis

mores du-

cere tr<xdiderunt

HorumpoHremo Plinius eorum opinionihus ajtipulari njidetur^ Arijtotilsm

t^ Trognm,a[ioqui feuerifjimos viros deridens, qu^fripjeruntjyana retur,^ fne cuncia tioneproffrenda Sedhi cum a^eritate admodum abcrrcnt , nec aliter^ quam verbis vanis
en-m,
.

,

^

opimonihus innitantur ,fuperuacaneum duxi eorum opiniones redarguerz^ .

Qu

busmodis maiores

noftri

phjyfiognomonicam fcientiam fpeculati

iuerint, &: tradiderinr.

Cap.

4.
qttibus

NVl^C
res corporis
tris

aute

m jfeculemur maiores nojlri, qui hancJcientiam receperint
,

,

modis

^a^njpecu/atifierint
rcs tnnoteferc pojfe Jcripferunt

nobisq; tradiderint

.

Primi enim ex corporis temperatione mo-

.

fonHans enimfuit antiquorum Philologorum cpinio animi moijs

temperaturam fequi.neq; folum in

ideuenire contingit, quifecum temperies ex

ma^
mo-

aluo traxerunt,fedji tcmpore,altmento,alijs ue rationtbus mutantur , mutariputant (fr

res

,

0* vt ijdem rfferunt educationc,Jlnd<o

,

^
,

diligentia

huiusmodi improbitatts reijciur-tur

8iipedoclcs Agrigtntinus dixit, morts nonfolttm elementarias conjiitutiones fequi ifed noHros ani
tnos ejfe elementares

harmonias ; argumento quodin omnem efftBuum dijfnitionem ingredtUtur
eji

curnplcxiones.

ZJt ira

accenfo fanguinis circa cor,manfuetudo eiusdcm tepefentta,'audacia
.

fangumis adextima dijfufo.timor eitisdem adinterna reuocatio
ccrporis hab'tu
y?"^;///

Plato in

Tim^o ex vniuerfo

Udi animamputat,

acrespituitasfelieosq; humoresper corpus oberrates, quo quo

apPulerint

njaporemfuum animjc penetralibus infuunt , ynde animo languores inducunt

pro

loci

natnrafic audacia,timiditas,ob/iuio, cjr» hebetudo oboritur^^ ex corporis contagione tnf-

pieniia,

e^ animi ruditas nafcitur,tantoq; homine^prttdentiores eJfe,quanto corpora minus humi
cAriJioteles ex corporis temperie animifacultates affici,fcundo de

li.tatf participamiafuerint.

pnmbus anirr,a/ium tradidit JEji roboris ejfcaciorfangtiis,
nifor.f -gidio^-q; vimfenttendi,

qui craJfior,calidiorq;ftt ,fedqui

te-

ntelligendiq; obtinet pleniorem,
.

^

in

ijs

quoq; vtdetttr , qticefan-

guini prportione correj^ondent

mnUis fanguine^
Sed

pr^ditis
,

,

nec

§)uam obrem apes, (^ htiiusmodi anima/ia ingcnioforajunt noru inter eOj qu^ fangtiinem figidiorem , tenuioremq;
,
.

optims-j conjiat

qutc

ca/idum

,

tenuem

,

^

fincertim habent-

,<

imo exfanguinis na,

Taurum, 0* aprum fortes ejft^ quod eorumfan(jaienus in /ibro de mtttua animi morum,C^ corporis conHruciwnis con^uis ft fermntijfimus f quuiione, cum videret tantam effe animi cum corpore copu/am , animatn nonfoiumfui corporis ttmpcriemfcqui fd ayiimum ipjum ni/ a/iud effe putauit, qiiam icqtiabi/em immorum omnium
lura^ morcs iru anima/tbus dtjfrre^.
.
,

in corpore

tcmperatwnemfct/icct /mmiditatis.anditatis^ca/iditatis^CT^figiditatis,

'vt

honum tem

pirarn ntum l;onianimtmoresfquantur,7na/tim liero ma/i, ctiiusjententia ab omnilus expiofa
ejt ,

^ mores nonfolum exprauo

corporatiir<e

habttu

mutarifda/imentorum,^ /oct rationo^,
ytpcte

,.

LIBERTRIMVS.
itpote exfHperAhunddntiphlrgmate tn cerehrum
txphlegrr.^i.te in
,

j>

in

defpitntiam , ex nigra melancholiam ,

e^

lethargum trahi

.

cy^Itj
.

vero non ex qua/itatum temperiejedexproprietatum

fgnis reHitiS dtjudicare opinatijimt

Hermes enim qut,

^

inter

Phjfognomones yo/uit annu

merari nonnuUa fjffgna morumdixit , qux non ex e/ementorum qua/uatihusproueniunt, neq;

adcaufam vl/am referripofunt,fed ex occu/taproprietate manare.
qui moeroribiis .efluare deberentfepifjlmefacetofo animo,

Videmus enim cho/ericos,
temperamenttfd

^

rtdtbundos ejfe,fanguineos ex ca/oris
idq; non ex

exuberantia /tbera/es efe dcbere, tamenparcos,^ auaros

cxtitijfe,

tx proprietatum fgnis eiunire

.

Vrxterea ambu/antes qui caput addextram inc/inatumferut
, .

cinxdiftnt, quod non ex caltditatefigidttateq; ,fed ex fgnt proprietate cognojci tradiderUt
tres
'

J/fj
,

hominum moresperfrutadi modos tradtdcre, vt Ariflote/es inftisphtfognomonicis tradidit dui omnes ad Imum tedunt sy//ogismum. Primum modum bifariam diuidut, nafcunduunum quodq; antma/ttim gcnus propria quandam fguram defrtbunt, ^) huic fgur^proprietatem,ve/
paffo;icmpr.efgurant conuenientem
iargtuntiir,,aiuntq; necejfc
.

Vni /eonumgeneri robuflijfmum ejfe,
magnas txtremitates habere,

^ anim^ffjimum
ft)

ejfe a/iquodfgnum tneffe

ei,quo animoftas,etfortitudo eapernofcatur,
ci7*

idq; effc /atumpecius,amp/cs /mmeros,(<r

ex his syllogifnude-

fumunt
mofiim

.

Omne haberis Lxtum pe^us,humerosq;
cy^/ij

ac magnas cxtremitates,forte efl,
,

animota/es
c^e

.

yero

ta/i

anima/i corpus,
ei

^propriam ammam adfribebant putabantq;

ntores in totum,ve/inpartes
teris

inefe,qui huiufhwdi corpus^^^e/corporis partes pofJiJeret,tdq; in

anima/ibusfaciunt.yt cani con:ume/iofim,&impudcntem,oui vero manjuetam ejfe.Vter-

modus P/atoni afcribitur^cum dixerk,an;mam,dari corporibusfcudum merita materiei, acf diceret Leo ta/em habet animam quia eius materiei ta/e erat meritU,fue miftio 2Vo» admodum aprimo differens efljecundus modus, quem Trogus tradere conatus eH , nam noru omnibus aniq;
.

ma/ibus,fedex ipfo hominigencre, non vniuerfo,ftddtfltnguensfecundumgetes morcs , ajfgnabat
JecUducorpus; na fgnat^ regtoni prcprtU corpusflatuebat , ctpropriaspajfones, vtcuitaie corpus
.

inejfet,^ ta/cm ammampojjidere neceffeforet, (!s^JecUdum regionUc/imatumq; diuerftatesho-

minU mores variari.A/ijyVt "^r/n/on Lacediemonius ,per apparentes in corpore moresfietiam ex
trcebat,nam quibus moribus quisq;fe exercedopr^fgurat,natura tajes ei mejfe ludicabat^vt f/yi

dertt^tpiam ocuiosJursU natura adducere, eUfa/ace iudicabant quia concUbentes ocu/os
,

attol

iunt

.\ic pal/efentes

meticu/ojos dicebant, quia, quimetuunt, e.xpal/ent,f^

f quis vu/tum nOr5
.

turapr^^rt,quemadmodU qui irattfo/et,eum iracundUpronUciabant ,

^fc de c<eteris mortbus

Quoaiodo per totius corporis teperaturam dc moribus fit coniedlandum. Cap.

SE

D

non inoportunum videtur,quomodo animi mores ex corporis temperaturis deprehcndi

poJfnt,refrre,prxcipue qu^e ex Aiedicorumfonttbus

haufmus
zy4/ij

.

Cum caitdum temperamen
Caro efl tangcntihus caiida,

tum

ex imperio

efl

,

dtgnofendi fgna h<ec recenjet Caienus.
.

hirfuta,minus pinguedmis habens^coior ruber,captl/i nigri
dpparcntes,anhe/itus
bene,pi/i craff,

addunt. Cito crescentes, "Vfw^

manifHus,voxfrmaJortis,0* agreflis,citofidant,Cimedunt^&digerunt
natura /uxuriof
.

^

crijpi, ft)

Frigide autem temperaturafgna.

Pi/orum ca-

rentia.pinguedo,^ figiditas,qu^ tangetibus obuiat, co/or Irna
figiditas adfuertt, ituidus^quem nonnulii ItuidU appe/iant.

cum capiliis rufor,

^

vbi mu/ta

Altj tarde crefentes , anhelitus tar-

dus,0*immanifejius,voxjubtilis,^ acuta,^ tn coitum debilts,parum comedunt,et minime digerunt
,

capiUi extenf

,

tongi

,

e^Jubtiies,coIore albi , rarofudant , timidifunt
.

,

O* imbeccilies
,

Humida temperaturcefgna.j
gtisntes
,

Carncjum corpus, (^ molie^,
,

icue

,

lunclur^ cccultc^

vi-

conjueta partes piiis itud^

ocuii

tllachr^mames

,

capiiii

coUre^ flatii

,

imbecil-

S

leSjboHi

.

.

,

10
les,

D E H V M. T H
.

T S I O

G N.

honi ingenij^pauidi, iiP /uxurioji
.

Sicde temperatwx.

Qirpore ^racili,

^ duro

.

Addunt

alij

Caro taciu aj^eraJunBure manifeft^,capiUi,0* pili crajji,^
.

ajperi, colore

rubei,moderate

comedunt,^ digerunt,in laboribus durantes
peraturis
.

Diximus defimplicibus,nunc de compojitis tem
Caro caltdior,^) ficcior,0* hirfutm,ft) duri
.

Signa calule,^ f.cccc temperatur<e.
.

or , pinmedine carens

Gracilis

ejl,
.

moUior eH,caIidtor,
capiUi

(<p rubro

& carnofor nigri,^ commijlus &
,

^

capiUos nigros habet

Calid^ vero

Si calidior erit, hirfnior,

^

&* humid<e Caro tangentibus nonparum caltdior,
,
.

caropinguedine carens.

Si multo humidior,moIIis caro,
.

&

muIta,coIor ex albo
.

tangentibus paulo calidior

frigid^ vero,

ft)

humid^

CapiUis nuda

caro,aIba,^ moUis.i^ crajfa^^ pinguis, colorvna cum capillis ruffus. Frigid^ei-ero, ^fcca gracile, fi) glabrum, tangentihus jrigidum, pinguedo, (i temveratura. Corpus natura durum,

^

praciles fnt,per carnes dijferfa.

Sed moderat<£ temperatur^ fgna
,

.

Color ex rubro, ft) aibo
et

ccm
>

miJtus,capilIiJlaui,giIui^;,mediocriter crij^i

carnoftatis mediocritas in qualitate ,

quatitate .

j4dfi^n%Ucorpus tangentihus neq; molIe,neq; durum,neq;figidum,neq; calidum,inj^tcientihus
neq; hirjutumy neq;glahrum, neq; crajfum, neq; tenue apparehit

Decordistemperatur::ErignIs.

Cap.

6.

V iS^

ha Benus de -vniuerjali corporis temperatura tradiderimus , iam nos commonet

C^

ordo, njt deprincipihus eius partihus,^ primum de corde
ris cordis

dicamus ex Galeno

.

Calidio-

"^

deprehenfones ,

^

fignajunt magnitudo respirationis, 0*pulfatilis ven<e cele-

ritas fequentia,audacia,

(^ adobeunda negotia impigra euigilantia,f autemplus acceffrit cali
temeritas adjunt,erit hispidus his thorax,prafertimpec-

dttatis,tunc

ir^e prcecipitatio,^Juribuda

tus,^ quee adhypocondria thoraciproxima. Thoracis Iatitudo,caIiditatisdeprehenfo eH,nifcerehum aduerfetur Cy4lij addut In dando tenax,obJlinatus,prohus, ff) luxuriofus Frigida; 'vero complexionis cordisfgna. Tulfus minores respiratiopuIfhusproportionalis,pccius tenuihuspi.
. .

lis

fejiitum

.

Hi namq; natura meticuIofJunt,inertes minimeq; audentes

.

cylndioris uero cor

disfgna. PuIJks asperi,aniptus in iram promptus .agreHis, ^impacatus.

Hnmidiorisverof

tnx cordts. '^uljus molles, mos mobilisfacile in iramproruens, ^placahilts. c^ddunt aljj,am

mo timidi,hehetes,et lahorihus inhahiles. Calidi Ifero, ft) aridi cordisfgna. PuIJus asperi,magni, Hi autem omniu m inpeciore ccteres, tS^fequentcs,respirationes magn^ celeres, ^fequentes
.

piIoJifjimi,nec

non

in hjipochondrijs, in

traBandis negottjsprompti,furioJt,ceIeres,^impudentes.
implacabiles.

Jidoribus tirannici,in iramfuccenf, nes
.

^
,

Calidi vero, f^ humtdt cordis deprehenfio

Maius hi, quam qtii dtHiJunt,hispidi,
ita ipfis

nihilominus autem expedtti in aBtonihus,nif quod
.

non

harbarus

rfi

animusfcdin tram duntaxatproni
.

^AtpuIfus molIes,magni^

celeres,

^ fcquentes, ^
mollcs ,

rtspiratiopulfbus respondens

Frigidi verofgna,
,

& humidi

cordis

.

Pulfus

mos

vtiq;

mimme

audens

timidi

,

^

inertes

tenues inpeBore hahetpiIos,ne ytiqua-

furicf,ncq; in iramproni,hi minus omnibus iracundifunt, impulf, irritatiq; in iram,
Ifcnt,

eam cohi-

f^ compcfcut,

yiullos prorjiis

in piciore pilos habent

Ccrebritemperatursedeprehenfiones.

Cap.

7

NTJl^C
dtora

adaliamprincipem corporispartem veniendum,fcilicet cerehrum, fgna q; ex
.

Galeno accipiemus

erit,^

Si calidiusfuerit cerehrum, cttncia circa caput ruhra, ff) caliin oculis vendepercipiUtur Capilli hisgenms,repete tn capit<e exoriUtur , cpfimulto
.

temperatis calidiores €rUt,primo quidcm rutilijnde nigrescunt,procedete autetempore caluefcunt,

fuperfuita-

.

.

.

. .

L IB E R

T R

I

M F S.
Addunt a/ii.
in/iiis

n
C^ctcrum etiam hnmldu
Capil-

fuperfluitates inpalato,naril>ui,ocuiis, ft) aurihuspauc^, ff) concott.t.

cerehrtim huiustnoiii temperamenta breuifomno, nrcprofunclojttnt contcnta.
li

mu/tiyCriJpi,

dentes

f^ ad nobi/ia. Frtgidi cerebrtfgna. Rcdtmdantiasp/ures hi

duri,oculi longe cerncntes,

^) difccrncntes,pulcrarum rerum cupidi, corde tenhabcnt efjiuxibus,capi//i

ipfifunt
faciieci;

reBi,&

ritfi,^ Hantes,

^)

diiri,

poHcjiiamgenitt, cuadunt tcnues, ft) fne nutrimento,

a refi-tgeranttbus catifs offendunturji dejli/lationtbus,^ obHipationibus narium capiun

tur;tati>i corports partes

non

admodum caitd>c,ncq; %'sq; rubor apparet,in octiiis yen^ non yide.

tur,magiscj; fomnicuiofi

fmt

c/^riodorts cerebrt fgnafunt,fine fttperfluitattbus in effluxtbus,
'vigi/antijjimi, captilos
.

infenfbus ma.ximaperj^tcacitas,

habent ~))a/idos , (y* citogentti euadunt

.

crtspi potius,quam rccii, ceieriterq; caiuefctint

cAddunt aiij. Durt ingentj hominem,
.

^

Ifa-

cut,cui captitfcpe doict,tcmpcratt tncefus, cjr*
ii

motus

Si capiti "Vf ro ajftterit humiditas. Capii-

fmpiices,neq;prorfts ca/ucfcunt,fcnfus ca/iginoffint,fuperflttitattim mu/titudo,muitifimni,
profiindi
.

^
di,

Qy4ddunt
.

ceSjlfanif^ propofti

Luxuriofs effc, e^ temperatt ingenij,pios, mifricordes, f/)fwpiiHx qutdcmfintfmpiices ccrebri diflcmpcranti^ Compoftcc l>er6, caliaiij
.
.

ven£ magn^,fipeyfluitatespiures, /^ mediocriterflaccid.e,capiiii recii,f^fibflaui,necfaciie ca/uefuntfaci/e /mmeElantibus.^ ca/efacien
hiimidt cerebri
,

^

Coior bonus adcfl,in

octiiis

tibus obnoxij,i^edtinttir Juflro, iuuantur Aquiione,

muitum vigiiare non quetint,fomnofefetwcitoq; caiuefitnt^

fant,imaginum infmnijsfunt muitarum,fnftis non habentfatis integros. Si caiidati accidit aridttas,ftperfluitates

minime redundates,fnfbus integri^minime fomnicuiof,
etiaadtcpora usq;pubertatis Frigidi,
.

primus ttaq;

captl/orUortus ce/errimus, et bene,coaiefciit,capiiii nigri,et crispi sut^caput tagetibus
et

ca/idit setitur,capi//i rufi,

aridicercbrifgna. Inocu/ts

prominetes no habet venas,afigtdis caufls hatidquaquam
ipfls in iuuetiite integrifunt,

dtflicu/ter

^

/^duntur,at fenfts quidem
cito

i//^fprorftis,at progredientes cito deflorefunt,ideo etiam
.

ca

nefcunt capi//i,parum q;proceduntfne nutrimento, ^fl.aui

Frtgidi ojcro, ff) humidi tcmpe-

ramentum
effccios
,

eflicttfemnu/entos,(^graui fomnofpitos,(^ma/osfnfibus, ff) fupcrflucntesfigore caput dcfli//ationibus , ^) obHipationibus narium obncxios , hi neutiquam ca/uefcunt

Cerebrtim igitur tempcratiim mediocritcr habct in aciionibus animaitbus,^ rcdundantijs, quie-

cunq;per paiattim^iici aures^veinares purgantur,non offenduntur ab extrorfum aducnientibus
Taiibtts capitispi/i infantibus /ubrufi,puerts autemjubflatii^uirisflaui,inde crijfefunt, necfatis
faci/e ca/ucfunt
«4?
,
.

Subdunt

a/ij

Ex compiexione prouenit operatio yirtutum cerebrt imaginati.

cogitatttue

,

ff)

memoratiue

Si cerebri comp/exio caiida ,fint imaginationes,
efl

^

cogitatio

nes corrttpt^. Si accidit meianc/joita,

timorfne caufa cum ma/is cogitationtbus. Aleflitia efl
et

timor rerum impofjibi/tum,?^ quando mc/ancho/ia 'Vtitur,conuertitur homo adferinos mores,

anim^ propter comp/exionem obfura me/acho/ix,quia hnbitus anim^ corpora/is,fqtiitur compiexionem,^ anima terretur propter hu
omnes
ipflus

motusfintpraui,et timorofl,

h^ec imprejjioflt

morem meianc/poiiciim nigrum,fcut terretur homo
ditateq; accidtt

tn obfcuro.

Ex ccrebri enim caiiditate, huml^^

homini memintffe,^

obiiutfci.

Cum eitis temperatura medio modofe habct in vLucretius tertio itbro de his ita cecinit

troq; ca/tdo, ^Jfrigidofit

memoria,ex figido ycro ob/iutogignitur,fc animofiigido in cercbrofit

letharguSyCt ex adurentibusjebribusfit dc/irium.

93

Eft etiam calor lile ammo : quemfumit in ira ex ocuits mtcat acrius ardor (fumferuefcit :

comesformtdims aura „ Qjiaciethorroremmembris,etconcttatartus. „ £jietiamqti0^pacatifiatusaerisiiic^,

£f ^ frtgida multa

^

B

2

Teaore

:

,

, ,

.

.

^

/j

D E H F M. T H
Teflore_ tranquillo quifit , 'vultu^fereno.

r S I O G N.

Sedcaiidiplus eHtllts, quihus acria corda,
}>

Iracundaq^mensfacile

efferuejctt inira.
.

Quogenere inprimis vis esl vioienta leonum
33

Pedora

,

quifremitPt rumpuntplerunt^gementes:

»3
33

J^(Vc capere irarumfluBus inpeBorepoffunt
(lAut ventofa magis ceruorumfitgida mens efl,

j,
33
33

Etgelidascitia^spervtfceraconcttatauras.

Qm tremulumfaciunt memhris exifiere motum
At natura houmplacido magis aere viuit Mec minm iraifax 'vnquamfuhditapercit

»3 »3 33

Fumida fuffundens c&ca caltginisvmhras.
Mecgelidi torpet telis perfixa pauorts

„ IntervtrofqifitaeHceruoSjfkuosq^leones.

^

c.

Dc

noftri corporis

humoribus , ex quibus mores conyci poterunt
fiint

.

Cap

.

8

.

aV
res
ait.

ATVOR
.

humani corporis humores,fanguis, pituita,
.

ff) njtraq;jlaua,

atrabilis.

Sanguinisfons eficor

Sanguinei vinfgnajimt

.

CraJpi]corporis habi-

tudoyColor albus rubedine immiJius,corpore,vifua; floridi ft) colore venufli,Jtmt hila-

Uti,t9* >'ubicundi

Ob id Fiippocratcs,auod alij trifies,alij hilares fint,caufam effem eleme.

tis,nam aui dejiecatifanguimsJimt,Utifunt

Homerw quoa; dixit,ob caloris copiam

.

Plinius

Sanguis quibus multus,^ pinguis iracunda animalium,fortiora quibus craffus fapientiora

quibus tenuior,timidiora quibus mtnimus, at quibus nuUus hebetia^; pinguijfmus afnis, homini tenuiffimus
.

In homtne 'vis eius

adfmguU momenta mutatur,adfngulos animi habitus, puitem ruboris;
alitts

dore,ira, metu,palloris pluribus modis,

enim ir,£,alius verecundia. Tslam

in

nujquam effe certum eji. Pituita refidet in cerebro. Signafimt albedo in car Qui autem bile abun ne,color obfcurtis croceus,agiles hi,mente leues ,ingenij celeris,^ iracimdt
metu refngere,
. .

&

&

dant,qu^ infblene refdet,color carnis ohfcurusfufcm,inertesfunt pufiUanimi, f^ timidi
in libro de /cientia^,tngenio eospoiIerefripft,quifurorepercipi,(^ excitarifolent,

Plato

^

in 'Th<£dr0y

Poettcasfores fujira absq; furore pulfari
re quati
.

.

Democritus quoq; dixit,ingeniofjJimos maximefuro

Loxius meUncholicos triHes %'ocat,

&

m^ejios propter JfintuU objcuritatem,

^ modt

cum calorem,
^lkionfrat
.

ciimq; liapores in cerebrum afcendimt,ternbiliaphantafhiata,^ apparentias deftc phlegmattcosfegnes , ft)

Sicfanguineos hilares njocat propterJ^irituum cUritatem,

fuperuenient ibus pericults nulUtenus ad iram prouocari,cum

humor ebuUitioni aptus nonft
naturaiem effe denforem
Jiccic-

cAtra^elflaua

btle

ajfclos
,

adiram concitatiores,^ propenfores. Sedatra bilts duplex ef,qua
altcra liero aduHione contingere^
,

rum altera naturalts dicitur
Janguinispurtons ,aut
bilis
,

remq; fanguinis partem, adujiam
,

liero inquatuorjpeties dtuidi,

aut naturalis meUncholu, aut
.

aut pituit.e faftoris combufione concipttur
,

Ex quatuor his iudicto

nocumcnta tnferuntur
tatem, fola

ytpote Jurorem, concitationem

infaniam,fuptditatem,

^

Jiolidi-

njero atra bilis naturalts iudiciumconfouet.

SednonitafmpUitercensedumefi,

namffoUfit,

nigra, ff) denfa, hebetudinem impertitur,fpituitx commifcea:ur,torporem,fpau
bt/is,

ca eji,%'tjanguis,(^

c^Jj>iritus deficiantur^

inconfantiam ingenij,^ m.moriajiuxum
gitur

Ur

.

LIB£RTRIMFS.
brio htlts,nec deterioris pituit^ defit

j^

gitur,fiexuherat, rix marcore excitahitur. ScdncccJJe ejl,efpprtetenucm,copiofam,^ in aquili-

humor,vt ex trihus inum confurgat corpus, it ottojanguinis
.

partes,duce hilis

,

du<t ttem hilis atr^portiones exifant
.

Jccendatur

hilis
,

atra

,

^ a duahus

illis

non aduratur,fedaccenfafulgeat
hlematis
Jrijiote/es ait.

Et oh id Heraclitus. Luxficca

animafapientior.

Inpro-

Omnes homines,qui ingenio claruerunt^njelinphilofophi^jiudijs^njeliru
carminepangedo^velin artihus exercendis, melancolicos omnesfuif

reptihlica adminijlranda,in

multis horum yttijs atr^c hilis infejiari , l/t Hercules,qui etiamfacro morbo ohnoxiusfuit. fe , Lyfandro Laced.emonio ante mortemgenus vlceris emerfit ,'quod ex atra hile conjiitit (^ddt^
.

^

(f/liacem,0' Beliorophontcm, quorum altcrpenitus adinfaniamprorupit, altcr loca perfquehatur ,

vnde illud
.AJlhic,

Homeri

quando etiamgratitor Dijs ommbus errat In campos foltis latos , m^ auia rura ,
Ipfefuum cor edens , hominum "vefligia njttans. Quinplerosq; alios ex Heroum ordine morho eodtm lahoraffe compertum eji aAnnis pofieriorihus EmpedocIem,Socratcm, Platonem, c^ alios coplures yiros infgnes hocfuiffe hahitu nouimuSy^ quamplurimos poetarum. Fuit (^ Eurilocus acerrimo quidem iudicio,cuiusmodife.

re omnes,qui atra hile ajfeciifint

,

calido , ^Ji'!gido temperamento confiat.

^ Phauorinus hanc Jtra ^
hilis
.

ajjeclionem heroicam vocat

.

Natura

calidijjima, ^^figidijjima recldipoteft,

fednon per fimma,verum penitus cHfigida, qu<.€ fi modum excednjjominefatuum, attonitu?n,
aut ohtorpentum,aut anxium,tP*formidoIofm Sedji cantilenas,^ mcntis altenationes,
ff)

admodum
.

incalefctt,fecuritatem annni,

vlcerum eruptionemparit

Is^am quihus multa, f/Jfigt
propcn
trt-

da hilis atrajiotidi,^
Jt

ignauisiit,tn quihus permuita,^ calida ijperciti,ins^eniofi,amaf!J
ff)

ad excade/centiam, cupiditatem q;

loquelam, muiti adinfaniam, aut adlymphaticam
,

Jiitiam,ex quo Sihjli^,^ Bacck^:, ftj omnes

qui diuinojjiraculo injiigari creduntur , quodnon

nifnaturaii intemperie accidtt. Adarcus ciuis Sjiracujanusprajiantiorpoeta erat,dum mente^
aiienaretur.

cJt quthus ille calor remiffus mediocriter,
in

longe prudentiores, prteHantiores aiijs

m

literarum Jiudiis ,^ artihus, Q^in Kepuhitca.
aiij

Jjfertq; adjuheundapericula

magnU difrimen,

mniorem

modiimfhi confdunt ,

l>t

etiam <iAchelao "B^gi <JMacedonide euenit.
caltda*,

Summa^
,

igitur eji,

quodmelancoiicivarij,

^ inxqualesfunt,nam ^
retinet
, ,

&Jrigida reddipoteji

ftj

quoniam maxtme vim morum inHttucdorum
corpore hahentur,caiidum,

namores maxime omnium,
morihus informat,

qu<£ tn nojiro

^Jrigidum injiituunt
tertio
,

ideo varijs

0* cumportto
f0
hirfuti,

temperata ft Jrigidtor,caiidiorq; facit, vt melancholici omnes noper morhum ,fedper naturam
ingcnio fint fnguiari
.

Galenus item

de

iocis ajfeclis.

,JMacri,inquit, nigri,
hilts

^

quihus latccfunt ven^: apttfmi cenfentur

vt huiusmodi atr^

humor cumuletur , fitq;

inter-

vt rtifo colore homtnes in melanchoiicam tempcraturam rectdant, poji hosJiaui,idq; gtlijs muitisq;fuerint lahorihus nutriti,foiitciiudtne,^ vtclus tenuium additis .

dum

,

fiui-

N

Contra Platoncm

,

&:

quomodo per aiiimalium partes fit iudicandum
igitur

.

Cap

.

9.

SET^TI E B JT
Quam
get
.

Tiato,quodfhomo l>niuerjum corpus cuiprorjus animali con-

fimile hahuerit,ijsdem etiam morihus,

^

aff(ciihus,quihus illudaffceretur^idq; nos neuti-

vertim

cffe

non reticehimus

.

nam nullus unquam homo aitcrius
effecitts

animaiiscorporifi

confratur tn "yniuerfitm affmilabitttr, fed fi quadamtenus confmiieJuerit,inpartihus id contin-

Partes,veijgna,qux animaiium
qtii ")'«/

decernunt,vel effeclus ipf, alijproprijfunt.alij

commttnespreprijfint,

tantum animaiiumgcncri competunt.vt canihus ejfe contumeiiofim,

\

^4-

D E H V M, T H

r S I O G N.
,

AJinis 'vero indolens.

Communes alij omnihus,aIijpluribus injtint.communes omnihis

usc^,

ad

formicas cfl contumeli^ effeBus,communesplurihusJiint ipfius veneris effeElus, qut ^ficuncliSy nuUis tamen certius,quam afnis,&Juibus competunt, njndcproprijs animi effeElibus propn^ re(hondent corporis di(hoftiones,fc

communibus communes. Sed communia fgna perparum, aut

nil P/jyfognomoni conducunt,quia
,

communes affeciiojtes offendunt,qua leoni, ceruo,^ apro e<£,

demfmt ^fiquis in communibusfgnis ajjimtlabitur
a,ffimiletur?

curpotius leoni

,

quam ceruo, Ifelapro
(^
ex

Propria ergofgna eligenda 'veniunt.

Sed neq; h^c quoq; ad remfaciunt,napropria

fgna nullipropria.nif cuipropriafunt,

nulliq; competunt ,propriamq;paJJionem oflendunt;
,

f alteri competerent,propriafgna non effent

^

cum effeBus nullus proprius ft animalium,
ertt
.

quibus phyfognomoniam exercemus , nullum igittir fgnumpeculiare

^am nonfolum leo
communibus,veIpro

fortis,fed taurus,(^ aper ,nec ceruus timidus,fedlepus, ^felis,njndefquis

prijsfgnis "Vti velit,fuflra terat operam,nec yoti composfet,fedoportet ea animalia confderare,

ex ijs eafgna notada veniant,qu^/oIis iliis, f^ non alijs communiafnt,fgnumq; illudcum effeBu mutuo couertatur^lit cuifgnum competit, etdem

qu£ communi aliqua affeBione notantur,

&

pariter,^ affeclio,^ cui affeEiio eidempariter,^fgnum,& animalia,qua huiusmodi affeBi
onibus vacant, ijsdem etiam qtiibus pramoflranturfgnis vacent.

Sed ne clartorem moflrandi
.

viam intercipiamus exemplum apponere rationi non valde inconfntaneum videttir
leonefortitudinis notas accipiet,filicet

Si quis ex

extrema magna, ea etiam reliquisfortibus yidere cotingit^

vtpote tauro, equo,^ apro,qu<e etiam extrema
tifedes conHituitur

magna habent^^ robuHafmt. Vnde argumen-

Phyfognomoni , qui extrema habuerit magna,fortis erit. Sed ne infgnorum
(jontingtt

eleBione nosfalli conttngat,cum "yniuersumgenus dupliccs ajfeBiones,gcminaq;fgna habuerit ,
cui affeBioni quale fignum conueniat,veIvtriq; velneutri.

enim leontim generi dupli-

cem affeBionem,fiIicetIibertatem,tS^fortitudtnem,duoq; aliafigna mira pr^fefert^elatamfotem,0* magna extrema : ne remoretur anceps animus ytrtim elatafons muntfcenti<e, vel roboris

nota

erit,

hac vtendum eB metodo.

T^osfdulo tattrum, equum,

animalia intuebimur,^

f h^ec ingentes extremitates habere conjpiciemus

^ aprum,aliaq; nonfnt, ^
,

robtiHa

liberalia
ertt
.

neq; elatxjrontisfgnapr^fferunt^idfgnum liberalitatis potius,quam roboris

InJ^tctenda

quoq; ventunt alia animalia, qu<e munifcentiJJimafmt,
td,qui huic

^ elatafonte

incedere videbuntur, ob

Hudio nauant op€ram,omniprorfs diltgentia animalitim hiforijs inuigilet,vt eorum

affeBiones,mores,defriptiones,^partes magnopere calleant,^ confiderent,vt hinc totum nego-

tium pendere vtdeatur

Nec floccifaciendum rcmur idnotarum dtfrimen, quod aliqu<e cognat<efnt,ali<£ afititi£:cognat<eftnt,quce nobtfum ingenita ab ortu vfq; admortem manent Irttd: co
.

au.e,'yt frontis iatitudo,naf fmitas,^) fmilta:afcititia vero,qu.e cafi contingimt^yt

orbttas,^

factei color

.

Cognatce not^e anim^pajjiones notant internas,

tJT*

naturalesfimt, vtgaudtttm,

^

metum,accidetales autem anim^paJJiones/unt,f^ritmetica,Medicina,TheoIogia, qua exfgnis

%

cognofcerc nonpoffumtis

.

Huc afferre lubitum efl,vt non a re aItenum,quod cJriJioteles cy4le-

xadrofribit.

^odnon creautt Deus creatura homine nobiIiore,nec collegit in alio animaIi,qiiod

in eo poftitt ,cum nonft in aliqtto
efl

animalium confuetudo, yelmos, quem non repperias tn homine. entm atidax vt Ico,formidoIofus vt lepus, largus vtgallus , amarus vt cams , durus

^

aufle-

rus vt corutis,pius
mttis vt agntis

malitio/us vt lexna , domeflicus vt columba , verfpellis vt vttlpis, vt capreolus , humilts vtpardus , piger vt vrfiis, carus vt elephas , Iftlis , HoItdusvtafnus,obediens vt pauo,garruIus ut paffer , vtilts ut apis ,l>agtisut caper,UnCir
"yt turtur,

lielox

domitus vt taurus, recalcttrans vt multis,muttis vtpifiis, rationalts ut angelus,falax utporcus,
malittofus ut bubo,utiIis ut eqtitis,noxtus ut mus^et

tandem nec uegetale,nec minerale, nec aliqua
.

fubHantia,qu^ cum homine aliquod propnum nonhabeat

zyidamantius

.

Vnuscuiusa; anisq;
malis

.

LIBER^PRIMVS.
fncilis

tj
mos irafcihilis,?^

more? ontnes manifeHifunt ex e^^ie,qu.e moribus
tcilis.

illis

contienit^vt leonis

fortis ff) ejjigies

Pardifacies de/icata, fed iracundus, infdtofus,dolofiis, timidus ftmul,

f^

Audaxfgura etiam his moribus congruit. 'Vrfa crudelts,dolofa,ferox,^feua,

f^Apro efl iracun

dia inconfiderata ,boutJeueritas,(^ fmplicitas ^equo iaElantia,et honoris cuptditas^^Vulpi doit,ff)
inftdt,efimi£fcurrilitas,e^di^imtilatio,ouifioltditas,hircoignauia,fuiimmundtties,atcngtilof'
tas,fmiliter c<eterortim Ifolatilttim^ft) reptiltum ejfg 'es moribus couuemunt. Si igtttir homo par-

tem,aut membrum aliqtiodfer.t,vel autfmile habet ab his neceff ejl tpfum phyfognomon:-^ari.
Si nanq; oculos charopos,^ mediocriter concauos l>ideasJconis
te

admonebuntfiualde cocauos,

malignt moris funt,(S* fmiam refcrunt ,
ieSyjluptdt,^ inturij ,fcut ajinj
.

Siplanifuerint bouinos oculos talcs dicito,(i eminen-

CoiitraTiogLim

,

&:

quomodo

cdiuerfis

calilocishominum mores
.

fint

coniedandi

Cap

i

p

.

AT

Trogus,qui ex yarijs coelt habitibus diuerfas mortim contemperationes conieBahat,ijs,

dem argumentis ajfcietur,qtiibus i^p* ij, qui ex dt^niorum animalium panibus
tltbus animifacultates

ffj ajfe

hommum obfruabant

,

nos

nefaHidium potius , quam notum

doElrtnam difentium animispariamus, iiprefenti orationis nexu difftaft h^cpragmatia. Sed demorum temperatura ,corporumq;formis advarios cceli ajfeBus , ecquid maiotes mjiri iiu
medicina,philosophiaq; dtgntjfimiproceresfripfrint ,futurum operepratium arbitrer
.

,

f in me-

Htppocrates libro de aere ,aqtiis ft) iocis ad regionis habitum , qualttatem q; dium exhtbuero hominum mores rejfonsum habere demonjlrat c^fanospacatiores , ff) cultiores idj; ex anni temperatura euenir^ ait fiquidem a medtofolis exortu adauroram zAfiafta efl Sic qtii Tha fm auolunt ab hybernofle ad Meotidempaludem agrejiesjitnt ff) adlaboremfgnes propter
. ,

,

.

,

Itarias annt tcmpcraturas,ftnt

enim ibi montcs altijfimi, ardua regio ,

<y* inxqualis Scytharum

gens circapaludcm zJ^eotidem habitans,qu,£
ris

(^ Sauromata appellantur^craffaforma, iunciuneq; teia torquere poffum pr^ tmpotentia

hume^iis,
.

ft) ineffcaces,

rnde neq; arcus intendere ,

humerorum
tegri

Europei interfe va/de dijformes ob temporum liariationeSjnjnde audaces,^ in.,ff)

naturoj nafuntiir
.

magnanimi magis , quamcy^fani ,^ diffcuitatesomnesaggre
.

dtuntur

Jnter Tlatomsp/acita ii/udobfruauimusfienter diclum

Ex varijs cae/i /ocis,va

rias tnoenerari

morum

x.^tL<Tii(r

.

G^o argumento

in Gr^ecice tratiu in adtpifendis difip/i-

nis apttores videri homines

mu/to,quam a/iubi, ft) qui in Phxnicem vergunt, cumu/ad<epecuni.e
,

mirefa^aces

.

'x^unc Po/cmonis

^ zAdamantij

opiniones afferemus

.

cy/rcio quicunq;ftbia-

cent.corpore fmt pro/ixo,co/ore a/bo (fdreciius vt

Adamamius, capillis, co/orefiauo a/bicanti, (^ moUibus, ocu/isg/aucis)fmi, crajfis cruribus,pr£grandtbus,carne /axa,^ vencricof,fdinr-

genio fmp/ices,animof, /euijfmi conf/ij, animopr^ectpites, ac fio/idi.
poris tniuria

Hac
.

Po/emonis tejiui tem

vu/nus inJiixit,nos mede/am ex (lAdamantio ajfercmus

Contra qui rJHeridiei, ni
.

gris,crifhisq; capi/lts, nigris ocuiis,graci/ibus cruribus,difcip/inis ft)

/r.parum aptt

Subiungit
a/ij

Po/emon
aiijs,quo

.

(JMu/timodccfntenttd:, mente /eues,mendaces, do/ofi,ftiraces,ac magis, minusq;

magis , minusq; contiguas regtones /ns tnco/unt, ve//ocoru.m intercapedme^fiUgnntur.
ct Occiucta/es,

Adedi.e vero regionis inco/.e mcdiahabct quoq;fgura, figna,et ingenta. Orieta/es,

quo magis ad Meridiem, ve/cy/qtii/oncm accedur.t
Lybt^e oris tnfident, vt

Nomades

,

^

Hiberi, ffj

tpf inter tpfos differunt. Lybes Ethiopibusfmi/esfnnt,
,

eo

^iextremis

O* tandem, vt
efigie^

cunBa comp/eciar,

Jujirinis quidem cmnibus fccU dominantur, ft) ca/idum , (lArciois, contra
regiones, qutc

humidum,0*jrigtdum,a/i^e liero

advtrasq;harum accedunt,temperameto

^mortbus

.

.

..

iS

DE H

V M.
.

THTSIOGN.
.

f^ morihus jimiles ipfsproducunt
*lio transferantfedes,

Scdcur inplurihus locis Imc euarienty caufa efi , quoda/ij
nationes/vt [iThraces nauigarent in

^ confundUtur

rljraciam, Terfot tn c^jjiriam. c^ffirij

m Perfiam

lta/iam,& Itali ifij Pto/omeus dociijjimus, zlS^fie syderum
Ojiice

cofmrationihus Ijominum mores prouenirefcripferit,etiam

dixtt,noftro propofito quadrahut.

Tradit itaq; Septemtriona/espopu/osferoces,peruicaces^
cosq;prieftantes,henignos, amiciticeHudentes, animis,

^

ff)

agreHis ejfe trucu/enti^, Ita/os, ^rrf-

corporihus temperatos,fortes, nohi/ium
,

rerumpercupidos, regni ofores, /ihertatis amatores ,popu/orum imperiogaudentes , he//aces
/egi flatores ,

^
cA-

zy^rahos furaces ,fuhdo/iq; ingenij ,ferui/es inflahi/es , /ucri cupidos

,

zArmenos ,

mohi/es, improhos ,

Saur omatasferitate immanes, P/mges /eues,morigeru/os mu/ierihus,
.

pfjrosinlieneremproc/iues ^periuros , temerariosq;
7ta/i rega/i nohi/itatcprafu/gidi
,

cAquo Aiaternus.
e/atne iaEiantice

Scyt/pcc crude/es,
,

Gal/ijlo/tdi
,

,

inco/fu/tiq; (jr^ci/eues, zy^p/jri fuhdo/t

Sjri

auari

,

cy^fiani venerei

,

Sicu/i acuti

Hispani

animofitatz^prcepofiti,
.

ALgyptijfapientes, Bahy/onijprudentes.

Nec Vitruuijfntentia ah his ahhorret
,

Inquit enim

§lui rigentia

mundi acge/u torpentia /oca inhahitant immanihus corporihusfunt, candentihus
,

corporumextimis,direHo capiUo,^ rujfo,ocu/iscafijs,fanguine mu/to ex humoris p/enttate,cce/i^
i>

refrigerationihus funt conformati.

(lAt qui exuflas afo/e

mundip/agas inco/unt,hreuiori'

lus

corporihus ,co/orefufco , Ifihrato capillo, ocu/is nigris, crurihus inua/tdis , fiingume exigtiofo/is
.

impetuperficiuntur,itaq; etiam propter fanguinis exiguttatem timidioresfuntferro refifiere Itaq;

meridiancc nationes ex acutoferuore mentis expedttius , ce/eriusj; mouentur adconfi/iorum agita
tiones
.

c^d ArSium verfiex infuficot/i crajfitudine

,

ac oh aeris ohfiantiam refiigerati ,fiupi-

disfere nafcuntur mentihus, quodexferpentihus hruma/tjrigore torpentihusperfiifcuumfit ,

qu^

per ca/orem ,

cum exhaufla haheant humoris refiigerationem tunc acerrime moueantur,per hru
refiigeratx immot^e funt fiuport^
.

ma/ia autem

Cum

autem meridian^

nationes animis

acutijfimis, infinitaq; fi/ertia confi/iorum, fimu/ adfortitudinem ingrediuntur^vhifuccumhunt,

quodhahet exufias a/o/e virtutes animarum, qui verofiigidis nafiuntur regionihtis,adarmapa
ratiores funt ,

magnisq; virihus ruunt fine timore ,fed animi tarditate ,
.

(^

fine fo/ertiair-

rtientesfuis con/t/ijs rcjringuntur

Cccterum medix regiones hinc ca/ore , hinc fiigore contem-

peratte,^ corporum memhris,animorumq; yigorthusproformidinefunt in Jta/tagentes , popu/tisq;

"R^manus inuiBas hahet /audes ,
.

itaq; confi/ijs

harharorum refiingit vires ,

ft)forti
,

manu.

Aieridianorum cogitationes
nis

Ita diuina

mens in temperata regione vrhem

co//ocauit

vt om-

terrarum imperiopotiretur.
.

T^/inius etiam

ad h<tc

.

Contexendafunt his ca/efiihus nexoj

caufis
/o

TS/anq; JEthiopcus "yicini syderis vapore torreri, adufiisq; fimi/esgigni,harha,

^

capi/-

vihrato,non eH dtihium.

Et aduerfa muHdip/aga,atq;g/acia/i, candida cute effegentes.fla-

uispromiffa crinihus , truces l/ero ex cce/i rigore has ,

^
,

ii/as

mohi/itates hahentes.

Jpfoq; cru-

rum argumeto

,

tUts

infuperafuccum reuocari, natura vaporis ,
i//ic

his in inferas partes depelli,

hu-

more deciduo. Corporum autemproceritatem vtrohiq;
tus

ignium nifit, hic humoris a/tmento

Medio vero terr<tfa/uhris vtriitsq; mixtura ,ferti/is adomnia traBus, modicus corporum hahi.

Magnoj ^) tn co/oreL* temperies
.

.

Ritus mo//es

,

senfus /iquidus

,

ingeniafcecunda.j to-

tiusq; natto\e capacia

lisdem imperia, qu^e nunq; extimisgentibusfuerint.

Vegetius e/tgtn

dos tjronesfeptetriona/es iuhet;

minus hahentfanguinis ,

&

nam qtdvicinifunt ntmiofo/t, ca/oreficcati amp/iusfapiuntjed
,

cu7nfe exiguumfangtiinemhahere nouerint , metuunt vu/nera

Septentriona/es vero /argofanguine redundantes adhe//umpropti(fimifunt
dorihus^inco/fu/ttorescfiedicit.

&

remott^fo/is ,

c^Ad td Lucanus

,1

Quicquidad Eoos traBuSfmHndi^

tefiore?rL3
j»,

Lahitur

.

.

,.

L
),

I

B E R

T R

I

MV

S.

17

Labitur,emollitgentesclementiacali.

Omnis in <tArdoispopulus qmcunq; pruinis
J^^Qascitur , indomitus belii,^ mortts amator

7

3i j,

rhaces in Vcneremprocliuiores Ouidius tejlatur de Tereo aoens

T^igna Cjutdcmfactes , fedhunc tnnata

Ithido

Sxttmulat , pronumcj^genus , regtontbus illts

In %Jenere7n , ^jlagrat uttto ig^ntisq^juoq^
,

.

S^il nuecunq; ex his fcriptortbus huc retulimus

neputetis

veltm verajemper contingere ,Jed

inplunhus,
tS*

nam vt c^Jpu/etus inqtiit.apudfocordiffimos Scythas (lAnatharfisfapiens natus cH
Catos eJ^fe/icidesfatutts
:
.

<^l>itd zylthenienfs

Sed qu<e de hominibus diximus etiam in cx^
,

tensanimahbus yulere /icet
gionibus

nam accipitres ,fa/cones^
,

^

aqui/^e maiores/tmt ,fortioresq; in re,

Jnui/onem rjerfus
ifiritu

.

Jnfrigidts enim terris magna corpora nafuntur
if)feritas prouenit
.

quce coptofofan-

guin e,

^

ahundant , linde audacia
,

In a/ijs yero remnibusfcun'

dum prcportionem vigor

audacia tn eisj^eBatur.

Contra PhiIonem,&: quomodo ex apparcntibus e

facie

moribus

fit

iudicadu. C.

1 1

PHl LOT^E
vu/tujjic

Ad Laccd^monium,

quifo/um exfacie inpajjtone i/la hcminum morum
.

figna vcnabatur, ita coarguit c^rijlote/es

Fortis

,

C* impudens hauddijfarife habcnt

emomnni afe verecUdia ahieEla,i//e oni abdicato timore objixo uu/tu /oquUtur, fvnus igitur apparet infucie mos,vndc noris duas anim^ ajfeciiones, et interf oppido quam differcntes ? neutiquam enimparttm abeflfortitudo ab impudentia.
sut,ex qtiibus humana natura vefligatur,qtufmper,^

Pratereaf eafgna accipienda
quifieripoteji,

omni tempore yerafnt,

vt natura hi/aris rtdentifemperfrontepermaneat,vt ei nunq; contingat odiofm,

^ maflUdiem

ducere?fc quoq; moefius antmo natura,nonnef\ertpotefl,ut ^audio,^ tripudijs liita ducat? Per-

pauci igiturfunt effetius,qui ex apparentibus infacie moribus conijcipoterunt, vt iufli, mifericordes, f{) ingeniofi, qui ex Iniiusmodi tnfacie configurationibus tnpajfwne i//a

non dignofcuntur. Sic

Phi/onis regu/a, vti non femper ixp/orat£ vti/itatis vera habenda

efi.

Necfanefatts vu/garem

cperapr^Jiat,uertimfdu/a veHigationeperquiredum,fia/ta comitentur figna , ne fimp/icifa//a

mur nota.ytfuperius a nobis recenftU efi:Po/emoadh<ec. Accidit nonnulitsformte mutatio,cumUttttaprMer moreexhi/aratur,ve/do/ore,ira,ve/formidine affcitur^ ue/ ieiunijs,aut rep/etione ,
ue/fi rei a/icuius cupidine tenetur,ve/fi quid animo cofiderat,aut ocu/is cotemp/atur,ve/ auditus

fenfu tenentur

^(s^

quidcm in eiusmodi e haudtotaforma immutatur,fedtmmobt/is manetfgna

autem mutantur.qu4:cunq; autem ex ipfis permutantur,non ^que in omnibus permtttatiionefn^ Hoc autem conftderare oportet quod tiunt,fed quantum ad cuiusq; naturampro^me accedit
.

,

qu<ecunq;fgna in quouis,ex ortuprouenientia conf^iciucur, if/um ipjum indicat magts ijsdem af
fcciiontlusfubip ,quas illa denotant. Sxep/um eritfquisfgna confiderantis habuertt,prudeth
tem,boniq; cof/ij dixeris,fiverofignafaudis,do/iq; f^f.ilia inprafetta

minime agat,cum arce

quadace/et do/ofu, (s^faudo/enttsfaci/e exifitmabis.fi quis item iracUdi notisfgnetur, ^fitUc

minime iratusfit,ir<e tamen obnoxtum cenfebis. Jdem O* in a/ijs iudicabis

.

Quod etiam pcr figna a contrario fumpta morcs diiudicare poflimus.

Cap.

1 1.

ARISTOT ELES monicam

in fiis phyfognomonicis inter a/ios
,

modos , quihus phyfognodtffimt/iter

fiientiam exerceri poffufnpfxt

tie^tonem fgnorum etiam

C

feri.

li

D E
.

BV M.
.

T

H

r S I O G N.
.

feri, /yoc efl loco

Vtfi pilorumduritiem tortitudinem detiunciare co^nojcimus , pi/orum molltttem imbecillitatem per Jigntim a contraa contrario
rio iudicare

Exemploomniaclariorareddemus

Item eorumdem inpeElore denfitatem ,
,

ir^e

excandefcentiam pro certo hahemus ,

C* cordis caliditatem arguat ,quce ir^ caufa exijlit ,fc eorum carentia in eodem Et ^i extrema magnafortitudinem arguent , contra, exilitas oco manfuetudinem monjlrabit
cumjpirituum
.

limorem , f^ exilitatem ojlendit .

£t

fc

de multis erit idem iudiciumfaciendum

.

Quod ex diftiniflionc habituumy& paflionum mafculinij&foeminini generisdcmoribusmultaconiedlantur. Cap. 13»

NTJJslCex oAriJlotele animaliumgenus in duasjormas diuidemus
cet,^foemininam,^ aua in re altera ah altera differat,

,

mafculinamfcili'

^

auidcuia; conueniat,adde,

mus (^
Jiafuerint.

corporis formx

mores , fctiicet jti<e animofa

^

veltimtd<u

iujla^y veliniu^
'

-

T4I1«-

,

L
Tdulam hitic chwant
xtfmgulx f.mcs
,

I

B E R

T R

I

MF
^

S.

jp

poncriorcm corporU ^mlUfjckmcxpimatt prsfigtndam duximus , qux aaierlorem , conspidaniur quarc tciG opcre mcmir.ciimHs Hfddo
hlc

I,

«-~«^

....

»»

.

-,

-i^j-

C

2.

Vir

,

20

D E H V M. T H
cirat0,collo craffb^neruofo^i;

r S I

OG

N.

VlR mtw
mati<:

magno corporevditus eji vultit lato,Jupercilio incuruo,

oculo magnOjmeto^tia"

humeris robujiis,peBore aplo,Qojiis validis^iietre cocauo, co-

xedtcibus oJJoJis,apparetibus,coxiSy£t brachijs neruo(is ,articulatis ,et fortihus,genu duro,
tibiis neruofis,furis

deorsU cotraBis,talis neruofs,articuUtispedtbus,et manibus magnts, benefor

dijlantibus,metaphrenoarticulato,carnofo,dorf> f^ neruofisomoplatisfortibus,magnis,^
cuptd^.

ma£no,robu(io,et bene coHato,lubts oJfets,vaiidis,natibusgraciitbus,et carne duriori,Jiccioriq;greJ

fu tardo,lioc€ magna,etgraui.Moribus uerogenerofus,intrepidus,iujius,s1piex,et uiUorid
VropoCiu hic modofigura

Lems imtgo ad Vmm dclineatur v; eins partcs cum "virilibus compirad* comodiipedetm

NVT{C
eji

leenisformam defrihemus;nam totius corperis leoniniforma
viri

,

f^ ftngula eius
.

memhra

id^am pros

cunciis animaithus

maxime

fortita 'videtur

Leo capitt^

medtocri,facie magis quadrata,noftj Iraide oJpa^,fronte cpuadrata^,in medio magis

caua,eminente fupercilia ,

& najum

verfus 'veluti nuhe,fedfrontis id, ijuodante caput eji eieuacpdS^pifrt piatpnr
)(,'

tumbavet.

p^ipaTova- *»?9<t\«S»'

«•x.oj^ajj»- \i'

71'

a.' yj.f

Tpofinnttr

,

OCultS charopis

,

mn Vdide yoiundis,neq; 'yaldeprominentibus,'Vt ueius traflatio habet.
tes ,fedohiongos 'vertit
.

Gefnerus nonprominen-

Sednosieonem

injficiendo

,

ocuiosnon cauos vidimus ,fed mediocres

inter cauos,

g^

extantcs,
,

&* zAriHoteiicum textum corruptum iudico, ex Adamantio reHituen^
(^ caui mediocriter ocuii ieonemfe admouebunt ,
.

dum ,'h^bct enim
uis rottnulis
,

charopi ,

ob idocuiis conca.

ncn uaide catiis , neq; ualde proieciis
,

Sed redeamus unde digrefftfumus

Su-

perciiieprcgandi ,nafocrajftoripottus

quam

tenuiori Jfuperiori
,

maxiiia non prominente , fed

infriwj ^equait , riclu ouis ampio , in quo iabia tenuia
tnteciitfint,
coild

ita "^t partesfuperiores inferiorihus fuper
,

eadem iaxa iuxta iabiorum angtdos

.

Certiice exfinguits

reHisq; offibus rigenti

magno quidem ,fed mediocriter craffo,peBore robujio ,parttbus circa iuguiosfoititis magis,
iato, cojiis,
eu^c. V5
/
,

(jukm compaBts, metaphreno

ffj dorfo

vaide frmis, circa coxas , ^fcemoraparum
,

carnis habet, medto ventrcgraciit.

fed Suejfanusfatis peruerfe

hafim luueniiem vertit.
toto articu-

Cruribus vaiidis,et neruofis,piiis l/efiito flauis, neq; reciis,neq; yaide criJfis,corpore
iato,f^ neruofo,nec molitori, nec iujio durtori.
tarde, ff^ pajfibus

Sueffanns ctiam perperam humidUvertit. Incedit

muitum dijiatibus; Immcris adJingulospaJTus comotis. Anim<£ uero habitus
viciort^c cup!dus,mafi€tus,itfJlus,Q^

generofus,

magnanimus,

amaseoru.cum qutbus verfatur.
Jn hac

L
IM
opcre commcmijranda

I

B E R
.

"P

R

I

MV

S.

21
mtmha •xnmrfo

Ui lihtMaU^mt&mfiiWim cxp^rijimus autrfim ,

is tduafam >l wiuiq; [amfirguu

m aipe^um "xenircrn

Fccmina

.

,

22

D E H V M. T H
autem contrario modofe hahet
.

r S I O G N.
Capite eJlpamo,capillo molli^^vulto angu-

FOS M IN A
tus

jlo.fronte depreJpi,fitpercilio exten/o,ocu/isparuis,^jf/endentil;us,nafo reElo

adfaciem

ma/e difcretofacie carnoJa,exi/ibus /abijs in oreparuo, g^
coHo graci/i,c/auihus ma/ef/utis,peHore

ridenti, mento rotudo, tj7*g/ahro,

HriBo,^ imbeci//i,coxis pmguibus..genibus carnoJis,in
ta/is

innuentibus,^

colIabantibus,tibijs

mo//ibus,& inarticu/atis,/uris denjis duBis,

carno-

fs jparuis ,pedtbus,

^ manibusgraci/ibus,
,

inarticu/atis^^v/niSjbrac/ytjs,^ cubitis €xi/tbus,kiu-

meris inarticu/itis,imbeci//ibus,dorfo angujlo, (jj* debi/i,metap/jreno inarticu/ato,et inJirmo,/um
his CArnoJis,natibus carnoJis,^pinguibus,

&

njniuerfa dinit^; corporisforma minori

,

de/icatiori

pntius Muamgenerofiori, minus^neruofa
Jlente
.

(y* humjdioribus carnihus: '^oceexi/i^greffu breui ince-

Ingenium vero muliebrepufil/animumfurax,

f^ adfummum do/ojiim. Sed zAda man

tius

mol/eiracundum, infidioJu.m,faudu/entum.timidumfimu/,^ audaxdicit
foma
a

tilc VI p.iridi<

l

\hium demon(irctur mixlme pr^ftitimiis

,

itm

cius {artes tnuliebrihus

cmfaratx

eaHdm rctincnt ftmllitHdMtm .

parda/isformam referemus, namparda/is inter anima/iaformam maxime, f^ in^ genium mu/iebre refert, crurthus tamen exceptis,quihus maxime adinuadendum CteterOi
l

C

adfe defendendum njtitur, i^fortiter agit FJahet enimparda/isfaciem ptruam.os magnU, (paruumj ocu/osparuos a/hicantes,ipfosf^circumuagantcs magis. Sed Ges.

anima/ia,,

^

nerus /egitpro eV.ToAe.Tf:^»o-of
-T^ouii

cre;/T»AeoTe/=!j!r

-^ putans textum corrigere,ipfumprouertit
,

.

y.':tt*-

eVr;

II'

,

rrfW

ri

uth.

iu ?f;sVT.|joc

hC

i

i^toTifov.

tdcfifrontem ob/onoam

ferfts aures rotundam magis.quamp/anamfednjetus traflatio a/iter habetfrontem logam^ aures

rotundas magis,qtfamp/anasfatisperuerse

.

foHum ^va/de /onsum,

^

tenue,peEiusparuis

copspraditum^dorjum /ongum,c/unes carnojas (^femora. Fartes yero circa i/ta
asjmctrum. Forma
igitur corporis ta/is.

^

•ventrem

maotsp/anas,ideJi nonprotuherantes nec cauas, co/orem 'varium, corpus toiu inarticu/atum, tp*

Sed tngcnium mol/e eJijVe/ effeminatum,iracundum,

inltd!(fftm,t^fiatidu/entum,(imidumfimu/,tsr audax.

His morihus corpons etiamfarma ref^ondet.

i

L
ff>onJet
.

I

B E R

T R

I

MF

S.

^S

f^ Sapientes M^yptij hominem defignaturi, qtii fceleflumfuum ac malignum occultent animum,ne ajiiis nojcatur^pardahmpingunt, h^c fiquidcm clanculum alia perjtquitur animaIia,necflnit

impetum, ac pernicitatem fiiam mnotefcere, qua

tn tUisperfcquendis^vtttur. Sedaddit

Adamantius ex auihus aquiU mafulinum alJ>eElum,perdix verofcemininum habcty reptilium
draco qutdem

maxtme mafulinam ^vipera 'verofoemtntnamjormam habent

.

Subic^ tihlii aquiU,

^ faiicis imigines prsfefert tntcuim frsfenii

capiti

,

quam UitiHs

operi inferuiunt

.

HjEJunt maris
dDioresq;
.

,

(y*farmin^frm^ f0 mores
,

.

nam animalia cicura nohis experientioj

notafmt, sylueflrtapaflorihus ,
fctminis femper mol/tores
,

^

'venatorthus,

^

tllts,quieapertraBarunt ,antmas
,

mitiores

,

oh tdminus duhtoprocul marihus tracunda

imhe-

Jpfimet in nohts met ipfis experimur ,

cum ira excandefctmus, ^frtiores, f^ imSedfsmi'
Polemon adh^c.
adtenerea acco,

prudentioresftmus , nihilq; timentes ,fed njhifuror nos ducit,ferimur ad agendum.
n^efint magtstmproh^,petulantes, tUtherales
,

imhecilles ,timid^,tS^ intufla.

Simili etiam ratione confidcrandum ejl ,

cum aliqutfcemineajormapradict conffictuntur , quod
qu^edam adlioluptatem
,

ex oculis ,

alijsq; partihus patereflet

,

in quihus

atq;

modantur , hos mulierofos-., temerarios , impudentes ,
riajuntfaeminarum ,
effe

Iferfutos ,perfldos, deceptores
,

qu^peculia,

contenderint

.

lam maris

^fa:min,eformas defripfimus
.

ex qui-

bus exempla , quibus in homtnum morthus iudtcandis litemur , excipiemus

QuomodopeiplurespaflionesetiamalL^EindagandcE.

Cap.

14.

EST
Ituntur
.

f0

alter

mores conieSlandi modus,quem nuHus ante c^riflotelem aggrejfus efl,vt ipsyllogtflicus efl,per
,

femet in ftus phjftognomonicis teflatur,fy*hic modus
velplurihuspaffionthtis aliaspojjimus conieciari ,

quem ex duahus,

(^ alix inferuntur quomodo 7{hetores
hominem cognojcimus iracundum, trihunc etiam inuidix nota carcre non
pofe.

Htcpauper efl ,

ergo

hlandus

.

St exflgnis

Jicm ^ g^ immorigcratum ,po^umus ex hts conttnuo

injerre ,

.

.

.

2^.

D E H V M. T H
ejfe,
,

r S I

G

N,

poJ]e,fedneceJpim inuiJum

&Jieiusfacie , Ifelcorpore inuidia nou null^ extant,

^ hunc

tmdum dialeElico afcnhit cum ex 'vna conclufone illata, aliam inferat^ nam tria illa accipiun.
tur , vtpriora
tereoj Ifel

g^ antecedentia , ex apparenti more^
,
,

^ quarta

ajjeclio

,

vt cmclujio infertur

.

Qogmfimus pr^,

,

l/e/per figna-> exferis aiiquem

inuerecundum

pojfumus f^ tUico inferrc^ eum cJJ} etiamfurem , iUiheralem:furem quidem propter inuerecundiam , iUiheralempropterparutloquentiam feqiiitur enimfur impudentiam ,
ejfe^
,

quum

^

^ parui/o-

paruiloquentia vero iUiheraiitatem
n6}2-> inutiiis

,

exhac conuenientia methodus nafitur mores conieBandi

Quod a nutricibus etiam in morum cognitionem deuenirc podumus.

Cap.

1

5.

NO

TZ ^^ opportunum videtttr huc afferre ,

tim. quomodo anutricihus j
:
,

^ ah

& fiThjfiogmmoni non admodum
hauritmt
.

congrtt-

educatione in

homnjum morum notniam deucnire
Legimus apud Cci-

pcfftmus

nam yitia f^ honos morespueri cum iaEle

iium n^hauorinumphiiofophumdicentem, fcufvaiet c.dfingendos animi ,corporisq;fmiittu~

Et zAutcenna^ i/o dtnem vis f^ natura feminis , nonfecus iaUis ingenia , (^ proprietates Secundum vero moresfuos confderatur , quoniam ipfam oportet honoiaclantis morihus ait
,
. .

qu<e tarde a maiis animapajjionihuspariatur ,fcut ira, rum morum (^ iaudahiiium ejfe Omnes enim ifx corrumptint compiexionem ^fortafepermutriftitia, timore, 0* reiiquis
, ,
.

^

,

tantur yfeu tranfeunt in infantem iaSlantem
iaclet
.

,

^propter hocprohihuerunt quidam , ne floiida

'^eq; in hominiht^s idfoiii,fdinpecudihus quoq; id

animaduerjum.namfouium iaHe

hadi , caprarum agni aierentur , conHat in his ianamduriorem,

^

iniUis capiUumgigni tentii-

oremfepeq; numero miramur pudicarum quosdam muiierum itheros parentum fuorum , nea;
corporihus,neq; animis fmiies exifere

quoniam inmorihus inoiefendis magnamfere partem

ingenium aitricis, f0 naturam iaciis tenent, qud iam aprincipio imhutapatemifminis concre^ Homerus adtd. ttone , cx matris etiam corpore fi) animo recentem indoiem confgurat .
5,

Monemes ipfepaterfuerattihimeherculePeieus,
J\(on l^hetis efgemtrixglaucum teprotulit Equor,
<t4.eri&(L

5,

rupes , mens quodttht duraferox efi.

ExquoVirgiiiuscyleneidosquarto.

„ ]Slontibidiuaparens,generisnecDardanusauthor
p,
5,

*TerJide feddurisgenuit te cautihus horrens

(Jaucafus yhircanA^admonuntuheratigres (Jhryfppus oh id optimas , &fapientes nutricespuerts optahat
iffe, qut dtuporc<e

.

Rejert Scotus puerumfu-

ianc aitus , aduitus etiampannis indutus iimumintraht

,^ porcorummore

varahat , alterum , qui capra iac cumfuxiffet ,faltatim incedehat, arhorumq; codices erodehat.

Remum, O* Romuium Lupa nutriuit ideo tpfos, 0^ ah eogenitos romanos iuporum infar rapa^
ces cxtitijfe

.fc etiam de Licafo ,

Parrhafo dictmtur a lupa educatis :fc etiam Cerua Teie^
.

piotim
res

<^ganes,0 Llercuiisfiium nutrtuit
,

In canihus ettam ohferuant (lAgricoiie,^ pafo-

nam eos
ait
,

qttorum Ifoiuntgenerofam indoiem confruare, nonpatiuntur aiien^ nutricis yheri^
,

hus

quoniam femper 0* lac , ^Jpiritus maternus ionge magts ingenij

atq;

incremema cor-

porisAtiget,^ feffeta iacie deficitur, caprinum prehent ,

dumfant menfum quatuor
.

De iudicandi methodo', & qucc (igna prxferenda vcniant

Cap

.

16.
Cot/ft"

L fB E R

T R
,

I

MV
.

S.
qutCprdeferenicL

2y
,

GON SE^lVl ^
omittcnda,
,

iam

cenfeo ex multis
,

(jux

diximus f^nis ^

^

au<e

quxfortia,

ilebiliora(j;fuermt,oHendamiii
,

Jnfignorum deleclu pri-

Sunt enimfnna , fgna qua ex proprietate accipiuntur. uel communia^ njt fiperius recenfitum ef, i'cl proprid-> Vropriafunt qua cumpajjiO' nibus recurft{mfaciunt,^ Imiusmodi poftis, ponuniur ^) pajjiones nuarum fmt,it extremitates magnas hahere proprium efi fortitudinis fgnum fommunia funt figna qux
njcndicant
,
.

mas partesfibt

,

,

.

,

ah apparenti
nia
,

woro
fnt

,

acontrario

,

CT* id gcnus cxteris

defumuntur
§luod fgna
,

,

^

dicuntur

commu-

quia

cum fiis pajfonihus
ijs ,

r.cii->

conucrtuntur

.

qu^e apartihusacciptun-

tur fortiora->

qu<e

a monhus apparentihus
,

,

0* fmilthus
,

,

d.'att^f{hfu[ia/emformam confquantur
fmiltoj y

illa

ycro

Z't color
,

,

^

caufa^efl
lcnitas
,

,

quod imme-

^ huiusmodi
^ partium f,

noru tam immediata^ fuhfantiam confquantur

nam fgna^
.

ex quihus Phyf.o-

gnomones diiudicant ,
voct^
,

fnt
,

ex motihus
,

,

fguris

,

coloribus
,

,

morihus apparentihus infaciz^\

carne^

,

partihus

ft^ fg'tf'*' (ottus corporis

^ fmilihus
.

Sed

gnoj ca fortwroj fnt
ocu/os
,

qux exprimanjs /ocis defmuntnr
,
.

primarioj /oca^ funt , qu^ecircaj
,

Secundo qu.tcirca Immeros ^pecius tenio circxj fontem faciem C7* caput crura,^ pedes, poHrema vero,^ minima,qu<c circa a/uumfunt. ffuius caufam ajfert zAnfh,

te/es.

Signa enim qu^ circa caput,manifeHafint,circafapere, ^fcnfus^ quia cerehrum conti,

nct principium motus,f0fenfuum,ocu/ipars ccrcbrifunt ex Galeno.

Sic anteriorparsfortior ef

quiapienior,poferior vero vacua.

Oh id optime cy^pu/eius dicebat,

quodtotus homo infacte

eji,
.

quia

ihi ratio

inhahitat
,

.

Secundo /ocopeElus, cordis domici/ium ,fubieclum

om.niumfenfuum

^) motus. Vltimo /oco a/uusfa quo natura/ia memhra inc/uduntur^ qu<e adfapientiam nonfaciunt,ncc ah eo mos , aut njirtus vI/oj
Tertio /oco crura
pedes , quiafunt infrumentafnfus ,
profcifcitur.

^
,

c^damantius fu£ Phjfognomoni^c initio htec hahet.
motus ,
fj>iritus
,

Qirc partes
'.

,

^ mehra

qu^/ibet, co/orem
:^are oportet
.

voces

,

^a/ia

qu<e

ad

h^ec fquuntur

phyfognomoni-

Sciendum quod non^ ab ~)>nofgnofecundumfe ipftm , aut a duohus certeputa,

• re "^eritatem enunciandam fedap/urihus ,

ciT*

maioribus atq; ab
,

ijs

omnibus, qu<e adinuiccm

conueniunt
iis

,

a/iaautem fgnojfecundum hahitudmem
,

,

quam habentadea,qu<efuntinocusi

mdagart^ oportet
,

h<ec

enimprimasfbivendtcant partes,
erit

nanq;

ea, qu^efunt extra h<£C his
,

affentiuntur
ocu/os

fne mendatio
,

ludicium
,

.

C<eteris

autemfgnis potentiorafunt ea

qu<e circa
f^J peclo
,

manent utfons , nafus.os
tertia qu<e circa

gen<e,

g^

caput.
,

Secunda^ tero qu<e circa col/um ,
,

rojfunt,

humeros ,

^ mantis ^ crur<u ^
in ocu/is
,

pedes pofrema autem ,

qu£

circa ventrem.

Sedmaxime adiudicium confert totius hominis conuenientioj in^ omnihus his apparens, hanc inomnibus fgnum omnium infj>icere oportet. id autem rationem tnfe ipfo
nori-j

hahet ,fedfngu/afgna^

,

^ eaqu-e funt
T{cc defmt

,

^

a/ia vniuerfa hominis ejfgiesfmul
.

componit : omnihus enim fgnisfmu/ adiunHis

quodverum cf dimdicant
ijs ,

Sed a/ijfunty
,

qui dicantfgna ab anterioriparte acceptapriora^ cfh^

qu<£

cumfnfhusfiunt
,

quia ihifen,

fis inhahitant ,fedqu<eapoferiori parto^ potiora effe^

admotum

^fortitudinem
a
cofis,

quia^ ibi

membroj funt

neruofa motus .

,

quifugerant , potiora^fgna-> efk^ . qu,£ cccipitr<e figna->
,

untur ex ijs memhris ,per qu<epafJio iUa exercetur , vt quia cor ir<ejubieclum eft ideo
qu^e a cordispartibus accipiuntur ,potiora^ , verioraq;
/ocis
.

,

qukm

qu<e

peBore ,
.

re/iquisq;

^r<etereaj pcdibus Eodemq; modofortitudmis not<e a brachijs , humeris , coxis memorari non-> oh/iuifar qu<e ipfmet cy^riHote/es memoratur , vnt fgnorum credert^ fatuum efft^ , fci/icet communium , fdp/uroj circa^ vnum conuenientia^ penfcu/anda^ ^ff-^» cr piura tefimonia^ ad vnum accommodanda^ , vt ex ijs mox fcunus tudicium pro'
,

^

$£)

feratur

.

.

,

2(^

D E H V M,

"P

H

r S I O G N.

qui feratur , quodeft etiam a Galeno confirmatum ,

'T hyjtognomones multum errare credidit ,

auod Hniftgnorum credant ,

ntftproprium fignum tdfuertt

Quid fit Phyilognomonia

Cap
.

.

i

7.

AT
dia
bor
,

iam ad Phjfiogmmonice dijfinitionem deueniendum
exijs
,

Efl igicur morum inj^iciendo-

rum^^aturxratio,
Dicimi^ts

qu^ecorpori infintfixisfgnh,

^

acctdentibHs ,
,

(ju<e

fgna

mutant.
ineffepoffunt

^atur^ morum nequis de accidentalibus putet
,

quce etiam anim<e

cuw tempore acquifitis
qu£
corpori

-vt

medicum, 've/mathematicum e^fe ,
.

nam h<ec ex natur<<e
verecun-

corporisfgniihaudquaquadignojci njalent
quia p/erunqiperfgna
,

Diximus

accidentia, quce

f^na transmutant

non infunt, fedeo a/terato

infiint,njt timiditas, ff)

cum enim anima 'verectmdiamferre nequit, exjan^inis ade.xterivts effufione,quafdux ruapparet,
i/r rubor,

ip^
.

fcmetus ad pr^cordta^

ritur

^

pa/ior pajfonesJiint

,

quaf injitam arcem pa/lorjiiboEt dum animi mores diciqucefaci/e arcentur
fe recipiens
, ,
.

mus ,
fona

qui infenftiuaparte
.

f funt

,

qu<£ hommibtts

,

dicitur

Vnde 'vana efl Trogi,

^

^
, ,

brutis

communis efl , qu^gr^ece

<r/a'co;*

Phi/onis opinio

qui in anim<e nutritiu<e operibus exp/antis

cc//ipipoJfe cogitarunty

nam cum veg^etiua 'virtus communisft omnibus njiuentibus, /ongaid
§luibt4s capt/Ii longi

fgna exp/antk fc coi/igebant.
.

^ frmi

,

/ongctuifiint

,

quia ad/ongcuas

p/antas referuntitr , qucefo/iafirma, eternaq: habent, Ittpinus, i/ex, medtca,qux ^terna ptibent yva,(^o:i regu/a ,quaf P hjfognomonia nomenex ?«»•/- natura, coma,f^ /onQietiaJimt

^

legcm^^ye/naturte regu/am dicas^vtfci/icet quadam natura norma,ordinationeqi ex ta/i corporis

forma ta/es anim^e affeciiones confequantur ,

Desp^llogifmoplT^fiognomonico

Cap.

1

8.

IJ M
te/ci

lerum effe recenjtiimus animam,
,

^

corpus adinuicem mutuispaffionibus transmu-

tari,propriaq; effefgna in corpore

per cpuce conieEiarepoffumus huiusmodt anim^ naturaefl effe

/espa (ftones,

^

ob idphyfognomonicamfient 'am omnibus in confeffo

veram.

Nunc

syl/ogifrniis fe inoerit ^

quophyfiognomones adpropria h,ecfigna inuenienda l/tuntur^cuius Jriflo-

fiiorum ana/j/ticoru /ibrorumpriorUpoJircmo commeminit,nequidnjideaturpratermiffum ,
effe

quodcogniium neceffarium

iudtcamus

.

jididproprium fgnum inueniendum ,primo conf-

derandum efl anima/tumgenus unum,
omnibns tnft,
titnc

cui in l)niuerjum inft eapajfiojecundo a/iagenera tntie-

nienda, qu<e non vniuerse ,fedparticu/ariter

eandempajfonem intercipiant

.

Demum qu<e nota
et

quibtis inefl ii/apajJio,&fmi/iter

remoueatur ab ijs, qu<e ciusdem expertiajunt,

tliudproprium eritfgnum. Exemp/ttm

erit.

Ad disquirendUpropriumfortitudtnis fgnttm,

amma/ium genera,& /eonumgenus ~)>niuerfa/iter viribus pr<ece/lens,pUy to omnibus notum. Sectmdofortitiido nonflUtn /eonibus,fdequorum,taurorum, hominum genere reperiturparticu/ariter nam a/iquis equtis, taurus , f^ homofortis erit Pofrcmo fgnum
confderabtmus cuncia

^

:

.

quod /eonttm generifemper tnft, f^ quiparticu/ariterfortcsjtint etiam idcm idfgnttm erit extrcrna corporis fgnttmfbi vendicent, quiflaccidtfunt, ta/e non habeant ,
efl

in

ijs

obfertiandU,

&

^

robufia habere ,
bent
,

^

in

ve/magna nam yniuerfim /eonum-genus extrema magnitudine prtefgnia harc/iquis animaiium generibus aiiqui cqui, tauri, hominesq; quifortesfint huiusmo
,
,

di habct,
nis.

^ qui

ta/ia no /abctfi becctlies prorfis,ertt ergo
is

extrema magnafgnUproprtUfrtitudicUprioriextremo
ccnuer-

SyiiogismU apponere ni/obfuerit,

em inprimajigtiraiet q> mediU,,i.fgnU

.

L
comertiuir^

I^B
S

E R
Leo ,

T R

I

MV
C

S,
.

27
Sitfortitudo

^ minorem

exremitatem trAn/cendit ,
,

^

nonconuertitur

A,

mapas extremttates hdbere ,

C

c^
magna
firttj

B
extrema

leo

OMT^E
giimi
ni , eqtio ,

magnas hahens extremitates eflforte , omnis leo ,
ergo

gj^

qu^dam

animalia^ md^
.

gnas hahent extremitates ,

omnis leo ,
tjuodeji

(^ (jtixdam animalia funt fortioj
.B. magnas
.

Syllo'

medium ifcilicetfignum i
,

extremitates habere conuertitur

cum maiori extremo

quodejl . <iA .firte, minus Ifero extremum ,fcilicet .C leonem tra/cendit,
,

nam magnas extremitata habere nonfolum omni leonumgeneri

fedalijs
ejfe

quibusdam , vt homir-

^

tauro competit

.

Eodemq; modo

.

HeUoremfortem
l

sjUogi^are poterimusp

Z/t omne magnas habens extrmitates ejifort^)He^or huiusmodi habet,ergofortis ,

F iJi

S,

Z>

z

10 BAP^

.

2S

lO. B

AP

T. P

OR

T

AE

NEAPOLITANI DE HVMANAPHYSIOGNOMONIA LIBER SECVNDVS
PROOEMIVM.
^(zACT^ E MVS
'~

defcriffimus qiiibHS modis Thyfiogno^

mones exfignis corpore apparentitus
accedemus,qu£ proprta ejfe diximus.

ammi mores

conie-

r^^
i|

ftarentur,nunc adcafigna ex ijnmerficorporisparttbm

0\[^ptgehtt ta-

men his naturales
tes,

caufizs altquando addere , exifiiman-

"Utfiquimorofiilifuerint,

quibm h^c minmplaceret,

naturaltum caujarum ancupio , exphtiofiphidfbntthus
petttofatisfaauros.
2Slos corporis compagtnem^^vt (zy^rifioteies animaliwm li-

bro , tn quatuorpartes diuidemus.

caput

,

collum.,

thoracem,

um,(^ crus.

A capttepartc omnium nobiltsfimaprotinus exordiemur,fenfib~
'

^ duplex brachi^
,

rtorum offcina,tn quaprincipalis anim^pars regimen habet , tbi enim 'vifus auditm, olfaBus,
pr&fiagjuntur ,

^

guflus breui loci intercapedtne conttnentur, atcf eorum ,
,

qua

maximapr&ctpuepars in capite eft hominumcf obutam venien-

tium,pe[iora nonprius apparent , quam nudatafuerint corpora,fedcaput iUico

afftcimus

.

Legitur in Tlatonis

Ttm&o

caput nonfiiumprinctpale dici , fed
.

eitam totum in corpore,
in Platonicts,

^

reitquafilum, njt captttferuiant adtunBa effe

Et

Deum capttisfiouram ad?nundan& rotundationis fimtittudtnem
in eoj^

ac effc^ membrum corporis diuinisfimmn, (^ reitquortimfactieprlceps, cuitotum corpusfiio^ens^vt Ladantim ait,tnfummo capi befie connexum, acparere iufierit te coUocata tanqua vi arce,fublimisfheculatur omnta, (^ cotuetur. ^tleo Htpcompegiffc^
,

duos

illos

antm&

ctrcutitis tnterioc^fiLj

.

pocratis imagtnes cotegebantur, 'Vtfignificaretur, quam maxime cuHodtendam

partem illa, nam in ea, tanqua domiciiioprtnceps animiis refidet^ (^ inteiltgen.diponttfictumpofiitumeU

,

L

r

B E R

S

E C V

ND
Cap.
i.

F S^
.

2S>

DeCapkc.

NO

S cum tiAriHotele totum id caput vocamuT quodcoUo fuhjlentatur Primo inte^rum confderahimus ,pojl eiu<:partes,jrontem, oculosjupercilia^ f^ reliqua Ga,
.

lenus capitis confderat quantitatem,^formam,quantitatis 'varietas in magnitudine,

^farmtate conjijtit ; lojiiemurprimo de quantitatt^

.

H4e UbtUa nuxmHm buhoms cafut ij ViuUxj Csfaris \aflum exprlmit«r , V( cx marmorts qu£ in Mufeo Hadriani Spatafori patrui doHijfmi ij rcrum fitliia
,

,

tmtquarum

Ritdiojiljum alfcrutturf cxcifi

curauimm

»

Maximum

Caput.

POlemon,
pcrat
,

^ c^damantius ineorum
,
.

Pfyy/iognomonicis , Caputy cjuodmagnitudine exu-

ohtufi, (^indocilis hominis

argumentum

dicit.

Alhertus animalium iihro,

xit

:

Enorme caput quodpr^Jui magnitudme adhumeros vergit ,fnju, ft) vtrtute carere dtImmenfam atitemflultum,flolidum, e^ vehementer indocile. jirtfoteciT* Paulopoji
de/omno
.

les lihro

^57*

vigtlia,ait.

§lui minimoplus in caput extumuerint,JomnicuiofJunt,nam
necejfe
efl.

(juo

ampiius efl reccptacuium,eopius item capiat
copioje

In nanis ,fue pumiiionthus vaporum

muitttudinisyis adcaputjurrigitur ,epuoniam grandius

memhrum

ahmenti ampiius recpuirit ^

quod l/ero copiofjca ndit,

remeet confquens efl, fed ientius, quia inftus caUr vim tantum

fuhiatdi euaporattonis hreuipercoquedo necjuit conficere. ciT* injuis
noientijtrihuit eijuperiora maiora,idefl caput. Capitis

Phjfognomonicis infgurajon-

magnttudo materiei potius ahundantiam ,

quam virtutis cxcelientiam indtcat
hones, qu<e

.

Ego ad aftnos referrem, quorum caputgrande,
l>t

^

ineptijji-

misjunt morihus,floiidi, degeneres animo,timidiq;. Inter aues adnoElurnas,

noHuas,^ hu-

omnes capita enormia magnitudine hahent, ex otioprodeuntes, epedihus exeunt,nimio
.

fondere capitis detentc^

Ouidius de rjAfcaiapho in huhene mutate

. .

»

30
ii
s>

DE HVM.
In rofirum 3
3

T H

r S I

G

N,

^plumas (fgrandia lumina 'vertit ,

Jn<j^ca^utcrefcit.

^c.
,
,

fsluli i

a tittrn caput mMHs. Nodurniim animal, nam fide die apparet a ctteris auihusprte
Fakones , qui ma^num caput habent non laudantur, qtmladaui,

fua ignauta deplumatur .

um noBurnantmJheciem accedant
(copumMui caput magnU habet,
%Jnde Opptantts.
.,

auce

omnes capitatieju-nt , timid^q;.

Interpijces ad^vrano-

ft)

yerticem

admodum latum,ptjcium omnium ignauijjimum.

Stultitia injtgnem memorahimm hemerocAtem ,

Segnitie^J^omnesJuperantesjquos creat tzquor Qphalws magnt etiam capitis eji, >/ ab eo nomen trahat,^ capitonem etiam dicant, iners
ridiculus hahetur f ridetur
ri credit ,

^

namq;

eitts

n^tHra,nam in metu capite ah/condito, totum fe occulta-

authore (tAriJlotele. Sic reliqua animalia multa humiditatis,pauc£q; caliditatis
ejfe

ma-

gno capitejimt , ^Jlupida, hehetiaq;

videmus

.

ZJaJla enim capita l^itiofa inteUiguntttr oh
praciptteji his accejferit in concinnajigitra,
-

materi,eJolam multitudinem , non contentorum ,

^
,

nam obUJam 'vrm cogitcndi denuntiant,eunq; nuUitis aut certe rudtjjimiperceptus ejfe
cunq; anij^talj^ectem alterius amnfiolis refert ,ingenio quoq;

tt

quod

^morihus

adidaccedit; ohidhos

emnes ignaitos , rudes ,

ft) .neticulojos pronUtiamus

vtfptits dicamus ,

quale captit, 0* intel-

kciUnocapit.VaJiofuit captejmperator ViteUius^njt sx iconibus apparet , 'ynde eius ruditas .
Hicfagaclt cmt caput onendicur,i<;Tlamis caphh magnluido,quoi ex MufjiO ViHcemij Portnt
fratu antlquarmimgmum exploratoris diligentijjimi

^adferuaiow cxcerflimus

Caput Paulo maius mediocrl

A

R

ijloteles

in Phyjlogmmonicts ait .
,

^i caput magnum hahent
iumfnfu

,

canum injiar^ c'iW»t
.

Jtint, ideji /enjati, 'velfagaccs

qui acerrimo na)

njigent

Sedquia cyiriflo-

telespluricscanummeminit ^ nuncgenerofos y^^magnanimosijocanseos, nuncadu-

L
latorti
,

I

'B

.E

R

T R

I

MV

S.

31
^ferayum
,

nunc conuiciatorcs , adcUmatores ^ifs* inuidos^nunc curJorc.s,Hultos, fagaces,
(f^fubclttitiam
,

amatores : ne quis necfibi conjlare ,nec falfam,
fij^icetur
.

doclrinam dfcentibus proponert^
citm no-

Sciendumpltira ejfe canumgenera
zs*familiaria ejfent
.

nec necefjanum duxit diHinguenda
robujti,

hk domeflica ,

Namfunt

0* molofficanes,aui etiam,0magna.

nimi ,Jortesj; ,funt (s^fagaces, qui nartumfagacuateferas uejiigant, nobts njulgo diEit bracchi

Sunt c^ curfores,ferarum amatorcs,^^ cujiodcs,^
ft) adu/atoresfunt
:

yti/cs cancs,qtii conuiciatores,adc/amatoreSy

quorttm etnnium

"ct

mores,ita

^forma i'arta ejl.

VeJIigatorumfrMa,~)'t

a B/ondo,

a/ijs defcrihittir h.£C eji. ff)

fapitejunt conctnno, idejipau/o maius mediocri , deieBis,
.

(y*propendenttdus auribus ,

^
.

c^tera->

fJ<ec ^o/ui admonuijfe, ne njariorum generum defcri-

minii ignorattone deciperemini

^edreuertamur^lJndedigrcJfifimus.
(f^ i/itbera/em monjlrat.

I^o/emon ait. (faput
Sedtextu^ defeBuofksy

pau/o maius commefurato,fnftbus refertum,
C7* ex

Adamantio
ft)

refittuendu s

.

Caput pau/o maius commenfurato ,pyobeJenfatum qutdem,
, ,

fortem ,

magnantmum ojledit. §lmd autem exra mediocritatem benefnji/em quidem fcd non viri/em, c^ va/de t//ibera/em. cA/bertus ex Loxi authoritate. (faput^ quod a/iquamo maius eji, quam conuenit,fenfis augmentum,virtutem magnanimitatem arguit. Aigtptij zA,

&

nubim canino capitepingebant, quem a/iqui dicunt ejfe <Lyi<fercurium,innuentes, quod nii cjfet fa^

gacius cane

.

Si adaucs referre /icet,pfitacigrandiort capitefmt,vnde

meditari difcunt.
dtcarepericu/ofum

mnfo/um /oquifed etiam Ga/enus in eo /ibro,cuius tnfcriptio,ars medicina/is eji (J^agnum caput diiu.

ejfe

dicit,nam magnitudinem non necejfe

eji ejfe

bonce conjittuttonis Jignu:'riam

fi euenerit ob tnfite ')itrtutis robur, mu/tam, ft)
rit

optimam mater iamproducens,

^
,

fi concinnafucofjibus

ambiensjigura,tf^ qu^ ipji cognatafuerint, optimafint,fci/icet cerutx lia/ida,

bene di-

Jfofita,atq;
eji.

omnino neruofa,e^ ipfiomne bene coa/uit,

etia ocu/os bene cernetes

egregium fgnum

De /tbro de morbis vu/gartbus. §}u€madmodum magnumpeEius amp/a intcrius cauttatCLj
cerebrum,
eis

duo magna yifcerapu/monem^atq; cor nu//a exparte compreffa continens, me/ius erit :fic caput,

(^ dorfjfina magnitudine rejfondentia, cumgrandtafuerint,
res, /atioresq; fj^iritus in ipfis

ft)

meduliam ampiio-

cauernas efficiunt,vnde cogitandi vis in

optima. ^luod cx co idem
ait
.

retu/it

zy4utcennaj

.

foanncs A/exandrimts infua commentatione tn Htppocratcm
,

Ca

pitis /axior requiritur capacitas

motum pr^Jiantium

.

virtutum conceptacu/um Jenfitiuarum , f0 Si amp/umfuerit cerebrum adcapitis proportionem, manifefium efi caeji

quia mu/tarum

lorem natura/em bene agere^,fimagnisffondy/tjs magnis ttempecioris offibiis , vita/tum

virtutum optimam conjiitutionem ,
tricationem prouentre
.

ff)

moxcorporis

totius peraccommodam
/icet

nu~

ZJt ex marmoreis Hatuis "yiderc^

P/atonis

caputadtotiuscorporis proportionem pau/ojupra

menjum

extare
.

lidetur ; cuius-ingenij perf^icacia

,

f0 rubur notafunt

Homnm mmm cap\us adfuperiorum
tioncm
,

ij firuibmcm

tibi

, ir ful corporis propor dd •viuum adpgi curauimu!,

ft facilius capituH ad ingentis corporit mjgnitutU

ncm

raiio conftderetur.

Caput

~ ,

i^^.v.

DE HVM. THTSJOCN.

Caput minimum.'

AKlSTOT 8LES
^ adafinos
refert
.

in Vhyjio^mmonicis ait\

'^ti capiteparuojunt , fere infenfaft ,

Sed, vt diximus, ajinus nonparuofed tnagno efl capite pr^editus ,

vnde in tcxtu mendumfejpicor , cumprdjertim Polemon , c^ cAdamantiui niltaie hx^ inquiuntenim Qiput admodumparuum quisquis hahuerit , ab omnijenju , huma-' hemt:
noj^;

captu alrenior , nec ajino referunt

.

idem^; zAriHoteles fceminaformam d^fcrihens , exigU"
:

um mhuitei caput ,pardaii,non afino,cuiusimaginem refert,retuiit
Arijloteits intelieBuipaucitatem ^vei contentorum intellexijfe dicat
.

nifiquisperparuumcaput,

Namafnorum
.

cap ita

&
na.

fi

magna yidentur , ojjium

,

^ amhientU
minima
.

carnis,

^

cutis

moie extuherdnt ,

Sitnt yero par

ua,paucitatecerehri , cuius eipars

"B^afti eadcm, qutc Adamautius refcrt
,

j^uicen-

Exiguum caput ; cum inconcinnafgura , f0 eipar dehiiitas colii, (Ji7* dorfi
Ego ad Hruthiocamelum referrem :
ejl
,

defeBumJigniJi-

cat virtutif moraiis,naturaiis,et animaiis,et oh
erit.

idhomo iiieperjidus^ieiocis ir^,et in rehus h^efitas
,

nam inter animaiia exiguum retinet caput
.

ccruixpro-

cera

corporis

eximia magnttudo. Cuius mira Hodiiitas

In tanta reiiqui corporis magnitudi-

nefe iatere exiBimat ,

cum effugere aiiter venatores nonpojjit, cum caputjrutice occuitauerit,vel
cy4riHophanei in->
.

quia 'vmhramfuo capitipro tuteiaparat , c^tcris corporispartihus dehiiiori.
auihus Khc<£ matri Deorumjlruthiocameium comparat.propter eius

magnitudmem

Et

loh

.

Sruthionem Deus priuauitfapientia

,

non dedit illi intelligentiam

.

Extat prcnerhitim in SuiS unt enim imni

da

hi^\,Ko'y

eVifoc

depr^grandihus ,quod exearegionedeportentur auesimmani magnitiidme.

interpres c/4rij}cphanis in auihus conuenire dicit tn harharos, (^ menticuiofos.

nes pr^grandesfere timidiores.

Gaienus exiguum caput improh^ cerehri ccnHitutionis pecuiia.

refgnum (Jfe^ O* exigua capitafemperpraua indicarc Cuius caifam Haii Rhodan ajfert, oh conjiriciionem, coarEiationemq; yentnum cerchri ex quaj^iritus animaies ithere noru njaieant
,

txpattari^addna quoq; eorum tmhectliitate , qtu indc .producuntur : etenim cum exigua ejl radix,
'vix

,

L

I

B E R
.

SECVNDVS.
:

33

Diuus Thomaifuperea, qu^tdejenfu, (^ fenfili yix irtJeprodire aliquidma^numpotejl Caput , ft) cor fitu oppofitafibi tnmcemjunt , i't cerebri fi-ifcripfit zy^riflote/es , h-ec dixit
.

ftdttatc^ huius calor contemperetur

tndejit
fiint

,

'Vt paruo

capitt^ homines
.

,

fecundum membro,

rum
ter
titis

aliorum proportionem

,

impetuofi

,

ac violenti

§luippe cordii calore

nonfatis
<J^e/e-

ceMrum

rejlexo, ac in dtj^oftiont^ diuerfa affeclio item prouenit contraria.

phi/ofophiis
,

noru ingrata
iliius
J.t
, ,

refert

.

Caput

cerebri ratia

Jaclum
effe

(jl

,

ad ilud, quod
.

comprehenditur
intus exigue

quod comprehendit naturam conditam
.

conjiat

Caput quod

capax

fiagitioficerebri inditiiim ojiendit
,

Cum

igitur "yniuerfi corpoois no-

Jlri aEliones cerebri ojjicio p^erficianttlr

quippe qui

cidcit
eius

,

illumjane a ccrebro

motum

cfft^

extremumiru pede dtg'%m moueriaccertum ejl , njnde paruum caput hahentcs , pr^
Ji
,

paruitatt^ priuantur Jacuitatt.j perjiciendi ecu
.

qu^ magnum caput habentes perjci-

I^aruum enim injlrumentum p/urimi Jj>iritus capax ejfe^ neutiquampotejl. f^aq; cum paruum caput anguflo J^atio contineatur irij eius angujijam anima/em Jj>iritum deInjummoj mcrgi <27* extingui, f^ cum eo 'vniuerfas cjua ab eo Jiunt a^iones contingit ipitur exiguum caputperpetuo prauum habetur*
unt
, , ,
.

Caput patilo maius paruo-

A%l^TOT ELES problematum quum
dentifjimum
inter
effe
,

libro cenfiit

hominem anrmantium omnium pru
minimoft ; immo (^

capite adreliqui corporis proportionem

homines
:

aui funt ^rndiori

, qui hac partt^ diminuti funt ,Jere prudentiores efftj auam inteliigens phi/ofophus pro grandiori capite liajium caput , ^pro

ipjos

capitis paruitatt^

maci/entum

,

ff)

pau/o maius paruo
aduerfari
:

:

fic njidcntur

duo hxc

maximi phi/ofophi diBa interf noru

hk

magnopere /audarc^ lideatur

.

nam prius improbare cy^uicenna^ inquit ^ar.

uufH caput , fi

cum fortitudint^
.

virtutis

formatiux

fuerit ,optimum erit

Inhac

.

.

j^

D £

H V M.

T

H
reli({Ui

T S I O

G N,
,

tn hacfigttra medis mignitudinis caput initt

cutn teonino capite contempUre

Caput mediocre

ARlSTOT ELES
pnitudine

commendat Alexandro J^a^Ho caput medioct-ey
ipje

^

intra

merh

fum conjlitutum, cum Tolemoni^ zAdamantius medu magnttudiniscaput laudent»
Jdyidetur LeoHt Comparandum,

enim adcorporis rationem, moderata capitis ma*
.

eH : vt apud tAriHotelem videre efl, leonisformam defrthentem

zAlbertus adhac»

iJModeratum caput indicat in^enium , 0*fenfum, alicjuando tamen timtdum ^ c^ /dferalem , fedego non timidum ^ fed audacem , O* magnanimum adleonem relatum
Trima. htec tahi Ua i» dextra fui parte non naturalem
capitis

formam refert
i

,

qua anierior eminentia

perit, poJkr\oi^

tumetftn^fA vcrdfecundum

capitis

innaturalem formam

qua potiica ptrs depetditur i anterior gibba .

Caput

.

.

.

.

..

LIBER
DlXlMVSde magnkudine
ajfcnint capitii difcrimina
,

S

E C V

ND

V s:

'}/

Capuc in fmciput cauum
,

nunc deforma capitis. Hippocrates ,
naturalis inum
,

^ Galenus
,

quin^j^;

innaturalis

,

tS^ monjlruofi qtiatuor

Prima innaturalis capitis fgura,inqua
elatiorjedes ,poJierior,qu^ occipitis, referuatur.

anteriora eminentiaperit afncipite

jrontisue
occipitij

Secunda huicplane contraria yi/ttur,
.

Tertia qu^ naturali magis opnimirum poHeriorem eminentiam , manente anterioreperdit ponitur, in qua amb,€ capitis eminentix abolentur, ff) caput adamujjim rotundum,^ injtar eX'

aEUj^hxrx obferuatur
tranq; arirem injignius

.

^arta,q:u ab Htppocrate enumeratur,in qua caput in latera adv-

,

quam in anteriori,poHerioriq;fdeprominet.

§^inta naturalts eji,ad

oblong^j^h^rcejormampotijjimuextruitur ypriorem ,poHerioremq;partemobtinens masjs pro-

ceram
cit,

.

Primum si caput injinciput cauum erit, dolis,^ iracundix de deditum c^^Iberttis di-

ego

autem malefenfbus,

^

imagtnatione affeclum iudicarem
,

.

Sedl^naquieq; regiopecuqtiipulchra capita exifliin

liare

quidin

capitis formafbi vendicat

vt Hippocrates dixerat de

ijs,

mabant oblonga , ideoq; inparuulis ea comprimebant , atq; ita tandem naturam

hanc oblon-

gamformampoHea procreajfc^
Inoccipic

cauum caput.
,

POLE MOTSl,f^
error

zy^damantius

.

§)ui retro caua deprejfa habuerit

timidus erit. Sed

eH in jddamantio : nam pro

dLiux"

contrarium habet Jy^v." Galenus ad hac.

quxfcundum occiput eminttia aliquatenus minuatur , fmulintueri oportet neruos, atq; ceruicem "jna cum ojjibus alijs namffecundum naturam conHiterint, materi^ deChiodfea,
,

feclu , non virtutis imbeciliitate conttngit,

Sed magna

vero non reclef habentibus principium ef debile exparte dfeEius,qui occipiti eueniunt,conJequitur eorum, qu^ diximus imheccillicas ,
illis

rarijjime aliter euenirc confieuit.

Germani comprejfo occipitio,

tS'*

^^to capiteplerHq;J^eciatur,

quodpueri in cunis d.orfo femper incubent,ac manibus cunarum lateribus alligentur.

In finciput

prominens capuc.

EAiDE M
tem
pii

quoq; diHinciiones adhtbendxjunt adanteriores capitispartes,filicet adfon

attinentes,

quas etiam adpojieriores diximus,earundemparuitatem,^ magnitudi-

nem injficere oportet, atq; itidemfguram,^fnfis ibi collocatos vifm,gufum, atq; odoratum, h^c enim adfe inuicem indicant, atq; atteflantur,

^ qu^

aprincipijs oriuntur,princi'

'virtutem,& njtttum obtinent,qua ab ipfs nafuntur, f^ h^c quidem anterior pars,fenftiuos quidempIurimos,paucos vero aEiiuos contmet vndefbene aJfeEiafuerit h^cpars, maximefn'
.

Jitiuum indicare conuenit

In occiput prominens caput.

Gc^

L STi V S

in arte medicinali,
,

^ ab
, :

eo

Auicenna ait. Caput , quodfecundum occi,

pttt

eminens eH

nonfmper malum fedadhiberi oportet dtflinguendi rattones
ibi

quibus

antea capitegrandiori xtebantur
exortus Iccatifmt. ff) medull<c

nanq;

ft) nobilijfimus cerebelli fnus ,

^

dorfuSy

PoHea cerutcem confdera, imbeciUaft, an robufla, namfvaItdii coliufubflinet,hutusmodi capttis acume probato; hos entm hominu, et aliorumebrorum ,fd
ojfmprtecipue Ifiribus poUere comperies,ea
actiui, origo efl ,fnftiuos

entmpars neruorum omnium, qui in toto animalifunt,

ueropaucos obttnet
pane

Jnfectir.dd hac tibiUs, d dextra

tertia

«5 natur^aUs capUisfigura deUneatur,'m qua "Vtrunq: tuber anter)usfc'ilicet, is

lon:tiusMc(ciiit,dfiniflf^nitHraliijigmaif£rjwinqiUn'mdefreflianteriut,<iJpoH^^^^

E

X

Infm-

.

i^

D E

HVM,

T

Ji

r S

I

O G N,

In finciputj
'Vcro

& occiput cauum caput
^' fincipitis,fed ^quale ,
c^lhertPisfine
,

Sr

capHt amhai eminentiai amijerit , fcilicet occipitis,

^

t;»-

dequaa; quafiperfeBa sphera ambiensfuerit , pejjlmum erit .

memoria ,

fenfi,^fapientia e/Je dtxitglohofum caput.
fmificatur imhecillita^ ,
cinationi<,firetro

Medicorum dogma eji vhi dejicit caputjhi
Si anteriorpars defElumfenfm , e:^ ima-

^

defeEiti^

operationum.

'Virium,^ memori^,in medio rattonis,

^

co^itattonis.

Cerehriforma cranei

formamfquitur, ^fteinsjigur<Ucorrupta^fuerit, ctiamcerehriformdjcorrumpetur, erunt Gr^corum , Turcharum capita glohtfere imagmem exetiampauidi , malefenfati

^

.

^

primunt, amdtegumentis , qtiihus varie ytuntur, idcaputper accommodum cenfent

Caput iiitemporibus tumens.

EKAT
nicji

ah Hippocrate numeratum inter naturaiia capitis genera illud,
^rijiote/es

in quo

adtempoait.

ra eminentia non antrorfum,velretrorfiim infunt .
§hii tempora inflata hahent,
,

ad c^/exandrum
.

lero , qu^ circa collum

,

e^ genas plenas fiint valde iracundi ft) tempora lien^ ampUfunt ij maUfunt ir<£ ,
,

In P.hyfognomo-

&

refruntur

ad

pajjionem , quia iratis h^ec accidunt.
quicfunt circa coUum,

Po/emon

,

& tempora

^ cAdamantius aheo.

Si quis venas illas

turgidas hahent, (^

manifHas, ^fanguinci co/oris, intusfr-

uereiramoHendit.

Rhafsaheo. Caputvtrinq;conuexumiracundiimefi. j4/hertus. Vetttc temporum,^ ceruicis ruhrte, adeo iracundum ojiendunt, 'vtprope [ttinfanus.
Infinciput, &:occiput protenrum caput.

SE D

capitis vtrinq; protenji optimum
,

eritjignum
.

.

u<ecfo/a a J^edicis exiHimatur na-

tura/is

^perfetia capitis conjiitutio

Ga/emts in artis medictna/is /ihroperfEiamJlatuens

,

L
iuens

I

B E R
.

SECVNDVS.
co.

37

eaphhformam, ait

Veluti (ij^heram exquifte orhiculatam excogitares ex cera conHni:

clamjeniter 'vtrinqiprejfam

m hac enim neccjje ejl Q^priores, (^ pojleriores partesgiiy^Jiant,
Orbicularijigura
ejje

^

conueniant.

Et altbi

.

Ctrcuminuergens ante , 0*pone, tcque ac oblonga , quaji prodentem

ante,^) pone dicas. cyluicenna ab

tornatum caput vidert Intlt^fedta-

men auadamtenus oblongum

,

qttoniam nerttorum ex cerebropropagines per longitudinem conjli-

tuantur,extumejcente item veviictbn^sgeminii, it tUis, 'velutifuperctlijspromtnentibuspr^fntius

fuppetat neruts tutameitj. Polcmon

0* reclttudtnts,

^J cyjdamantius Caput quod moderatx magmtudinis e^ modice comprejfum ejl, omni aLa capitisforma,(fJ adfnfibtlttatem,&ma
.

,

gnitudinem ammtpr.ejlantiui. Rhafs. ^aput,quod magnttudine moderatum existit,decentem
habens rotunditatem, qu<e (sp
retro emineat,

^fub ytraq; aureparuam habeat comprejjionem,
.

optimum erit

.

c^iberttts

.

(Ja^ut ahquanto obtongum ante ,

dum,

ft)

circumJpeSium virum manifeflat
,

^) retro i't malleofmile ,proutTertclem virum c^thenienfem talt captte futf
,

fe traditur f^ perfeBtjJimum extitiffe , vnde

ff)

Comici eius capitis magmtudmem diclerijs la,

cejfunt.

Cum magnitudtne etiam ob/ongo
,

capitefuiffefcribit Plutarchits
:

neccaterispartibus

correffondenti

ex quo omnes eiusfatute velantur cafjide quodvide/icet nollentfulptorei ca

ro

homincmdeformioremvtderi ,
^folitijunt
.

^
.

c^itici

Foet^eum

x.roxt^AAoy contumeli^ gratia appellare^

Caput tum,

dignijjime Princeps,pauIo

maius efl mediocri captte, nec deantt caret
,

fpcjpitis,^ occipttisgibboftate

^ejfondcnt occipitiopar ceruix

nerui

,

^ ofa

,

zjT confor-

mitas reliquarumpartinm : Vnde maximauiscorporis,fnJuumfenfbilitas, tncomparabilis

mdgnanimitas animxprudentia , >/ quicquid loquaris,Jacias, merumfal, meramfaptentiam
Vifttur h\c corui caput

.

adamulfm txprejjum

,

^r
,

humanum csput

ti tiui fnniluudinem dcluicalum

Acuminatum

caput.

A

^ISTOTELES inftis Phyfopomonicis ait

.

^i capita acuta hahent

,

inue-

recunSJunt, g^ adcuruos vngues habentes referuntury intelligensper eiusmodt aues,cor uos

.

.

.

.

.

.

.

38
uos,

O* coturnkti, ([lu impudenteijunty
'i^^d^

D E HVM. T H ^
appellatur.

r S I

G N.
"cocat,

actita capita hahent.

HosAri^oteki ^a^bV
njel

qua/iproacuminata capita hahmtei , njelexfajligatione , (jtiam njocant o^u^tht* ,

ex flam-'

m£forma,qu<£
cunt,
te

Polemon,

^ Jdamantius

f^o^umy

impudentiam notare di-

f0 injchxmatefatui

improbi ao» y
,

caput dicunt,quodobli(juum interprctanturfatis inep^

Valla, Pomponius (jauricHS, alijp

alioqui pr^ditiviri^quihn

obliquum caput longe apropo^
^':<foy

ftoaheat. Sedmenduminltroq^textufiJJ^icor,^ non a:&y,
noflri

fd
.

fiibfcribendum. Aduv
Aoua y
,

apicem dicunt;

nam Arifloteks animalium hiflorijsJcribit,auium quafdam habere
.

idefi quodcaput/uperemineat

cAlbertits etiamfatis barbare

Caput enormiter prolixum efl
.

impudentice fgnum, 0*fl emineat inprimaparte infolentiam dicit
Ijifi excepit

fiusmodi in Therf.te caput

Homerus eumq; valde impudentem defrihit
,

.

Lucianus etiam

Therftemfafligi-

ato capitefuijfe fribit.
tefuiffefcribitur
.

cAnflophanes in auibus Theagenis meminit^l^bi infholijsprotcnfo capift)

Sunt ,

Pontopopuli Macrones dicti , quod apud eosplures comperiantur

macrocephali ,

idefl capite

iuHo longiores ,

^ apud

Perfasgriphos
.

,

Nec a b cAthen.io in (Jtli-

cihuspr^termijfum ,fedin atticis , argiuisq; mulieribus

Valdc alcum capuc

/

P

L SM ON,^ Jdamantius

.

Quifatisprotenfe capitefunt , contumaces

Caput planum

C
'^

cyiPVT
indicium

humile feperius ,
dicit

^ quafplanum

,

Jihertus infolentis ,

^

effenis hominis

De Capillis

Cap
,

i

S

B ^l^ ITV^B^ caluaria capitispars
fioteies

veluti ddifcij culmen
,

qua capillis inteBa ejl
.

.

QlAri-

pillorum ratio non in decorepracipua , fed in eisfuit natura

momentum maximum
.

natum capillum dicit ad necejjitatem

,

(^pr^fdij rationem
efl

cAd

necejftatem ,
ef-

quia cerehrum humidum efl,& Irbiplurimum humoris, calorisue

ibidempilorum ortum

fe copiofum necejfe eH. gus , calorem : nam cum cerebrum

cAdiumentum, quiapilifequentia caput operiens extimum repellitfi-

^

humidum ft,maximam,tutelam expofcit, nec in eo emol>nde capiliarisgeneratio aug.

lumentum maximum egefiis hoc modo noxijs e corpore vaporihus,

mentum habet.

Adijciunt quoq;
ejl

ad ornatum authoresgrauifjlmi cAmbrofiusfxto hexameri.
Tolie arhoris

fafaries reuerenda

tnfenihus, veneranda infacerdottbus,terrihiiis heliatoribus,decora in adu.

iefentuiis,compta in muiierihus, dulcis inpueris

humani corporis capilios totapuic/yritudoflaccefit.
/, (

comam, tota arhor ingrata efl, Sedvenemur caifas generatioms , quofa-

^^^,
'

Hortim materiem putat Gaienusfecundo complexionum iiAuerroespili materiampure terreflrem hrofumidumvaporemfhumeclum,(^glutinofim.
ciiius
.

mores conieclarepoffimus

dicit.

^uodji

ejfet
efl,

,

non tamfequaxforetpdorum naturafluxihilisue, quo veiis modo

.

2{atio

ejfciensfrigiditas

tum intima in cute,ac ofjibus capitis , tum extima aeris nos amheuntis^qu^
,

vaporem ab imofeandentem ac inporis meatibusq; cutis retentum diutiusfenefeerc cogit^^-6x
aliorum opinione capillorum cauja
flens,
cutis eH,concors Irero inditus

humor : Tenuus,rara, dcnfi exi

&groJft ita eos ^enerat.

Scd neq; medici, neq; Phyfognomones corports tempericm,neq;
Polemon,

animi mores expiiorum qualttattbus venari pojfmt ,

^ cAdamantius neutiquam
cptime

.

.

.

.

LIBER
cile

SECVNDVS,
ea,
.

39
nifi in

Optime expilorumfonis mores conijcipofje tradidertmt: quia exgenerihus

demonjlrari non fazyhierroes non

queunt , cu

m pluribus m locis permijJa hominumgenera 'videantur
,

temperatis climatibus idyenfcari
tas
,

vtvidelpimus

.

IncapiUatura confderanda tenitquali-

(juantitas

,

0* color nuas dijferentias coUegit <iAriHoteles de ^eneratione artimaltum libro
,

Porredi Capilli

ARISTOT E L8S
xit
:

inP/?yfio£nomonicis.

^icapillosreEiosincapitehahent ,
tJos
<^/f <«f7*<r

ti-

midijunt y^rcferuntur adpajjionem ,

nam timentibus eriguntur.

ijocantjGuaf horrentes. 'jnproblcmatibus rigentes capilios ex rejrigeratione euenire di-

nam calor inpartcm intcnoremfe coUi^it
,

,

libi

autem carni caloris benefcium drfuit
.

,

magts

coltigitur
,

quod cumft

.

piti ereB:ioresferi
,

coguntur

yiiexander cy^phrodienfis ait
,

,

quodper

metum i^ horroremptlt erioifolent quoniam efftctus omnes refi'f^erant refigeratio autim foramma cutis obductt (s^condenfat pilus quidem cumvndiq; afringatur muertitur atq; erioitu r Ob id Vtrgilius
, ,

,

„ Olpniipui ,fieterunt(j^ comA^f^ njoxfaucihus h&fit:
Capilli rcHi agreHiores , Polemon , ^) Jdamantius . *Tolemon '"Xfn'»-^*?*'^, zyidamantius '»>/>;« Tt^.a- habet.

^

folidiores homines notat

.

Sed

8'tpaulopoH.

"Reclicapilluxi-

fentes timiditatem ,
eicaptilosrigentes
,

^ maiipnam afutiam
,

notant

.

lidtm in fgurafatui improbi tnbuunt
Htppocrates tn iibro de hominis

quaf agrefionbus moribus prdditum.
qui in captte ef

fruElura ait
to coliiget
.

.

Recli cnnes exjuperuacuo
Captili extenf ,

humorefunt

.

cyitierroes

quar-

0* piani fgnifcant fuperfuitatem humiditatis
»

Triores figurn ciiam prsjetui infetulunt capitl
fra.ftn

dum capiUorum quaVitates

fxplicantur

.

Dtxira

crispi capilluif

Uontm^ fmiSlra cnspiujcutos i

iftl in

txiremmibut taniumodo

crispatos capiUos o/ieniit .

'- •

V

Capilli crifpi.' Arifot-

.

.

;

.

4o
Cir

b E H V M.
offis.

T n
.

r S I O G N.
timidus ya/de , O* odi-

AKlST OT ELSSin
cyldamantius
.

Phyfiognomonicis.

Qui capiUos minus cttjpoi habent,timidifunii
Crijj)i capillitij yir,

adAithiopas referuntur . To/emon

Timidus,^jy-audulentuseH.
.

Conciliator.

QuiCapiUoscricapil-

j^os habent

,

'vtpiperis corru^ationi Jimiles exijiant

( 6 egregiam piperis ,

^ uibratorum
.

lorum fimilitudinem ) protejiantur (ftipple) timorem , quia ipfe apponere ohliitis ejl.
crijjum capiUum timidum ,fuhdolum Jticri cupidum,
iis in

cy^ibertus

0* af^erum demonjlrare dicit

Sedfali-

opportun^ exfe ajperum illudaddit

.

j4rtJioteles
,

duo leonumgenera tradit animalium
ijillo ,

brO

:

miOrum alterilm crij^ioripilo ,
.

^
.

ignauitis
.

alteriim longiori fjimplicioriq;

qtiodge'

nerofius eji

fta T^linio idem recenfetur

Hippocrates Itbro de hominisJiruBttra , capiUos cri.

Jfos effefigntirh caliditatis capitis dtxit
kffe eo

zy4tiicenna inprimo canone

IJihrati capilii rationem

&

incuruatur tii caloris : nam arefaBus capillus refleElitur, oh id meticulofs effe ex numerofa ffiritttum refolutione Verum ^riHoteles Ithro animali-

modo quo
,

^

'vflulata coria,

^

.

umgeherdiionis qttinto,

0* Galenus complexionum fecundo
, ,

.

Capillt cnf^i euenire duplici ratio-

he njidenttir, altera, qitam expdftiimus ut caloris

^fccitatis , altera de meatuttm tortuofitate y
Contingit

per qtios egrediuntur

:

nam vt hi dipofitiftnt

ita ft) captUi emergentes efficiuntur .
:

hoc qtioq; ex vaports debilitdte , ft) cutis
tius jper
i^oes

dtiritie
.

nam erumpens capilltts adeo tenuis efl, utfe miOb idfrius canefcere
:

valens tdlerare corrugetur , contrahatttrq;

quodfilo contihgit , flyi
fieri confcipfit
.

arcium tranfeat

.

(^Aphrodifeus ex capttis ficcitate crif^ulos capillos
qtii

Auer-

idem^ficut accidtt illis ,

corrugahtur ab ignt^

Crlspi In extremitatibus capilli

v

NVl^C
Polemon,

mediainphyfiologi capillorum tradentes q^alitatem ,
.

dicit Ariflotcles in Vhifxo^
,

gnomonicis

Quoniam tgitur reBi ^) valde crif^i timidttatem innuunt
,

qui

tnfum-

ma tanttimfuiparte criffifunt, animof.tatis fignum erunt (^ referuntur adLeones
,

^ Adamantitis mediam
.
.

inter

has capi/Iorum qualitatem optimam tefiari dicunt ho-

minis naturam

Jidem infgtira , ingentoftm depingunt neq; yalde crispis , nM; reBis capillis

Dares Phrygius fjAchillem bene crispatum extitiffe fcribit , fc etiam (lAiacem Thelamonium, eosq; in hojies attdacijjimos Cimonem, vt refert Plutarchus , crispa comajuffultum caput hahuffe
, c.

c virte referttimfttiffe

.

cy/tfgttjius

,

Suetonio referente , capiilofuit leutter injiexo , ob id

optime moratus , ingeniofits , magnanimtts ,

0* Itberalis

idcratls

imaglnem
rea

,

quam tx Mufeo

Vinceniij

ToH^ fratris depingi curauimus tx martnO'
.

iUiM huc adduxmui

M capui caluitio dcfotme cernerem

l{ari

L

I

B E R

SECVNDFS.

^'

.'

Raii

capllli

PO
ejfe ait

mali^mm Ar^uit,')/^ ammaduertendum Polemonis tcxtum corruptum,et mendacem: nam Z'l?t ipje habet Kit
Raritas capillomm dolojunt,f^
i-l
,

L SM OTl, c*7* (iJJamantiuf.
Polemonhabet
r.<Lt

^iifoTKr
.

(fiMfTiT. zylrijlotelesinproblematis^capitecaluosfaUccs
^etate

Quicunq; cnim expiiis congenitis

iamprouecia non caluefcunt , hbidinis i'fii im-

moderato iam decidunt,partes enimjuperioresfannuinisparum obtinentes lilndo refigcrat , itOj

enim

ejfcitur,~)>t tocus hic

alimsntum concoquere nonpojft,cumpili alimento caruerintydcfluant

necfffe ef.

Et alibi. Spadones ejfci calui nequeunt^cjuia cerebri multum obtincnt,quodJane conrem venereanon amtfemen enim labi per fptnam a cerebro videtur,qua de caufa
cer

tingit,nuia

uis cafratis

comua non decidtint,

&

boues cafrati cornnagerere maioraputantur. Eademcjira-

tionepueri,^ mulieres non ^aiuefunt. Ef, mauit Plinius, in capiUis terrarum aliqua dtffcrcncaluos omnes Myconios dicimus fJippocratia^qw.ppe M'conij carentes eogignuntur^ vnde

^

.

tes

.

Caput,quodpaucis confat capiiiis, calidius

cfl.

Aledtct dicunt

.

Tilus non muItHs,acpr<ete'

miis caliditatem indicat tcmpcyatam,connc.\am /-.ccitati immodic^,

^

exficcitate,

quxper ma-

lam temperiemft^ nafitur caluitium

.

Pr^terea qui capiliojunt rariore,co nonfacile nudantur

nutnente humore quodphlegma 'vocitatur. Scribit item <iAiexander, caluitium aitquando ex cognitione prouenire^ fcuii podagram. Fuit
CST'

Socrates rccaluaflonte, vt

Ammonius,
.

ft)

Hiero-

nymus adlouianumfcnbit,
caluiis
,

ob ideum

Zopyrus luxuriofum pronuntiauit
tulir,

8rat

^

^

lulius C^efar
.

caluitij

deformitatcm iniquijfme

obtreciatorum iocisfpe obnoxium

Idcoq;

defcientem capiiium reuocare a fertice ajfueuerat.

Et ex omnibus decrctisfbt afenarupopuioq;
Vrbaniferuate vxores,

honorjbus non a/mdvfirpauit Iibentius, qiiam ius corona laure^gcfland^perpetuo.Eius lu.xuri-

am Suctoiiius bcr,e iictauit cum a militibus laclaretur
,

.

caiuum adducimus.
nulio,

^

nam m^clnim
reoinas
,

eius pudicitum
Ifxores,

apud ^icomedem proflratam , prxter muitas
.

quas dilexerat, multasq;

quas habtitt

Futt

ci7*

Caligula capiilo raro,ac ctrca 'Verticem

quare tranfeunte capram nominare criminoJum,fy* exitiale habcbatur. Vnde eiusfupr^

cum fororibus miatur k Suetonio: homines etiam,quos comercto mutuijlupn dilexerat, cum neq;
f'.e,neq;.'iIien^pudi(.it:<epeperciJfet.Qti;ofmtcaIuus.galericuIocapitipropterraritatccapilicrtim

f

adaptatOf

,

.

,

44
ddxptato
,

D E H V M, T H
ff)

r S I O

G N.

nemo dignofceret Summum inter arfjicos T^eronis locum tenuit, con-' Flauius Domitianus quoq;ca/uitio deformis gruentia morum, f^ conjuetudtne mutui Hupri fuit , caluitiocn ita offendehatur, yt in contumeliamfuam traheret,ficui alij ioco , 'veliwgio ohannexo,
"Vt
. .

ieBaretur, quamuis Ithello,
conjolans inferuit ,
'\}X

quem de cura capillorum adamicum edidit , etiam illumfimul,fc^i
K.a.KdTrt.
fjLtya.<rTi
.

•>>«, x*'v»

Fuit /jhidinisnimi^^afjtduitatcmcon^

tuhitus , nje/ut exercitationisgenus climpalen vocahat , natahat inter 'vu/gatifjim^s meretrices

fratrisf/iam in matrimonium^ri^ufitam corrupit
fuijfefrihit.

.

c^ure/ius Sextus /ihidine furentem

eum

Sergius Ga/haprdca/uo capitefuit
.

.

Lihidinis in marcspronior, (s^ eos non ni-

fiprtcduros , exo/etosq;

lce/um de T^eronis exitu nunciantem , non modo arBtJJimis ofcu/ispa-

Iknt exceptum ah eo , fed 'ytfine

mofa hje//entur oratum , atq;feduElum

*

Denn capilli,

POLEAdON
dici dicufit
j

Ferinum hominem manfeBant capi//i a^eri , ipjl enimferarumflmt. tAdamantius denfos capi//os dicit tiA/hertus autem Mu/ta v/tra modumca,
. .

,

^

pi//orum denftas, (^grojjities in iuuentute, temporis procejfu mantampronunciat. Jide-

mu/tus , ac crajfus capi//us exuherantis eH tndicium ca/iditatis,
,

cjua

mu/ta prouenit

^liapOtatio iproinde y/jerius enafci capi//os iuuentaforefcente
Iris

author Ha/iahas eji , atq; in vi-

item

.,

quam fosminis

.

^S^ihi quotquot homines videre COntingit , caput hahentes denfs pi-

iis

refertum , rudes > agreBioresq; agnoui . P/utarchus notat Lyfandrum denja cafarie jutjfz^ .

Capilli medi/

ititei:

taros ,

& denfbs
lati^

P

L ^MO TV^

,

(Sf^

tAdamantius

.

^edie autem fia/itatis capilli inter hofce ,

dahi/is natur<e ar^umettta dixeris

Iniieei igltur drxtra hu'ut tabeltuU cdput motiibus
4lioqHiJ<tt'u incottcinni

,

^r implfxh

capiUis

fuffuUum

,

fmiflra iurii

>

if tigentlbiu

moUitiemt

^ durUiem piHura dtUncari pofie

flatMtntilmt,

Capil-

.

.

.

.

. ,

.

; , .

L

I

B E R

SECVNDVS,
Capilli molles.
Capilliplan^ ,
.

^3

AKlST OT ELES
/es

aJc^Iexandrnm.
.

^

ftiaues

manfuetudincm,
"ye/capil/cs

ft) ccrehrifi-igtditatem docent

Et in Phifo^nomonicis

^ipt/os,

mol-

Ijahentytimidijunti argumeto

>/ ceruus,

/epus,

0* ouis

.

quodomma anima/ia timidijfima fmt yquic moHipi/o^ In auihus eadtm yidere eji, nam nuecuna; mol/em pennam /jaicnt
.

timuUfunt , 0*proprie id videtur in cotumicihus
§lutcunq; enim

8t ingeymhus l^omtnum
,

/)0C
.

idem accidit

apud <J^Ieridiem loabitant timtdijimt

^ mo//cmpt/Hm habent
To/cmon,
.

Sed Gejne^hti

rusydum hxc tranjcrihnt cx
tc/is

Ariflote/e /ahitur,qui coturnici

duram pennam trihuit,contra Anflo-

opinionem, quigal/inaceo

duram coturnici mol/em

.

^ cyldamantius
.

.

capilios
do/ofi
,

la/de mo/lcsfort:untur ,fa^minc<€ naturcc afcrihendi ftint

Z/terq; infhtematcformi-

ei

moUes capil/os afcrihit

.

ft ah excel/cntcfiigido, ff^ hiimido,
li

Etfiad natura/em caujam referre /icet,mollities capiUonim aer mol/ijfimafint Cunicucutus fignum, quodaqua ,

^

timidtlJimtfint,
i,

^pi/um mol/iljimum hahent
captllo

€t Catti//us in

ThuUttm cinj^dnm

ThuUc mollior ctmkuli

Duri capilH.

ARlST OT ELES
pniim /umitur ex

inP/?yfoanomonicis.
upedtbus , autbfts
.

Pi/iduri fortem fgnifcant

.

f/ocf

tiu/tdi

,

^
.

gtyitihus

.

forttjjimus /eo, C7* aper,
;

(jr pi/um dwiljimum hahent

idem

in aiiihus Ifidere /icet

T^lam quycunq

duram pennam
tes
,

habent ,fortes Junt ,
,

vt Gatlinacei
,

Simi/iter

^ dunpi/i
.

^J frtes

fiint

.

Po/emon

&
r

apud Septemtnonemgen-

<iAdamantius.

Nec capilli va/de duri hoVterq; infgurafortis du-

ntim fenumprdihent :
ripi/umfactt.
ff^ rohujliljimi

nam agreflem quidem hominem demonfrant.
.

"Bjpafes

G^iduroscapt//oshahent,fortesJunt.

Canesvenaticidunpi/ijunt,

Etfad natura/em caufam
,

efrre /icet , pi/orum duritiesft ah excel/cnti ca-

luio,^ fcco, nec ab omni fcco fed a terreo , cuius fgnum , quia terradurijfma ef, ffjfortesna fcci, ytfuhfineantfcci, vtpatiantur ca/idi luuenaiis ad id tura funt caliJi ,

^

.

durAfer brachtafet& „ H']pida memhra qu idem , „ ^romittunt atrocem antmum.
Medij inter molles , & duros capilli

^

^

POLEMOf^^ ^ cyfdamantius
dicunt
.

ex his duohus extremis

mediam quaiitatem innuetes
iudicahis
.

tSHediam autem inter has capiUorum qualitatem optimam

Aricon-

Hote/es injuis Phtftognomonicis infchxmate ingeniof , capi/los inter moiles,
Jiituit

^ duros

turum konU eaput

.

i!r

humtinum ante oculoiadbibuimut',

vfcl i» "vtroq;
,

capillofum

qnoddamtnfronte>c/eregione
amifium

naft defcendeni conspiciiur

ne quiiin

cm* , quod ad exaHim •verljorum
yicleretur
.

declarationem ipeHit

T>efcen-

»

.

^4-

DE HVM. THTSIOCN.

Defcendentes a fronte capilli e rcgione nafi

AKlSTOTELl S^rdcuf
terpreS ita trafisfert
le! fknt
, .

textus in Phyfognomonicis itafe hahet

•/

tjj

iitr^T^

rd

§lutfr<>ntis id,

quodante caput eH , eleuatum hahem ,
ttva.vtKi)

liherdt^

(!s^

referuntur ad leones :
id,

§luaji non
,

jed avu^mo^

legerit.
,

Sedauidin»

telligatur

per

cjuodeflante caput eleuatum

ignoratur
.

, cum de capillis

non dejromis cute,

'Veiparteloquatur:

Z^ndefatispueriliter tranjlatum

Suejfanusphtlofophus y<^id c^va.9HKt^

nunc ceflrum , nunc templum interpretatur , muitaq; inepte , ^) monfirurGesnerus de Itterts iatinis.gr^cisa; heofa yiaterat , dumfenfui yerha accommodare nititur
fgnificaret, ignorans,
.

nemeritus ,qwddicatJgnorM.
,

§luidver6fnttaminmediumproferam. <rMy
.

capiiiisdencitans lo~

fu m hir/utump interpretarer , quod ettam Lattni a Gr^cis mutuatifunt

Nontus

cum Varronis ex Satjra
iis

,

ait

.

Siiones homtnesftntpromtnuiis

,

ac hirfittsfuperciiijs ,
,

^

oh

id Stlenus diElus,quod magnis, et hirfitis ftiperciiijsforet ,Sic

'*vd.ffiK»

fupra htrfiitum ac capil—

denftim notat

.

Hanc meam opintonem comprohat dArtfloteies in Leonis fgura , ihi de etus
Suprafonteautem e nafi regione piios hahet hirfitos*tn:iinatos,vhi enim
.

crtnfl>us loquitur dicit.

yerhi

<tr*riK
,

o

meminit , linde ftc tnterpretarer
,

fitum habent

liberaies ftmt
,

^

^uifontis id, quod ante caput efl, pilis hir
.

adieones referuntur

confufum iudico vel cy^rifloteies appofuit ,

Sed pr^epns fignum cum fuhfequenti Inquit enim 'vtfperius inferiort deciaretur Ghii
.

.

in capite adnatos habent crines infonte e regione nafi , itheralesfint ,

ft)

refruntur addecenti-

am ,q Honia m
primum
mantius ,
njt

feruiie efl

,

quod apparet

.

Sedquid h^ec 'verhaflhi Iteiint , tgnoratur :
''Poiemon ,

Nam
(^ Ada-

refert ad decentiam^ poflmodumfruiie ejje dicit, quod apparet.

hocftgttm ciarius eiuctdarent

,

apponunt , qtti in eo tranferendo diiigenttljimifuere
ciT tn

Si comaper
tatis
,

medtumfontis defcendat ad nafum ,

neutrampartem deciinet , magnanimizArifioteles in Jigura iracundt .

g^ maximte virtutis aigumenta dtxeris .

idem

Fio-

ridus

.

.

.

.

L

r

B E R
.

.

SECVNDFS.
idemq; n^olemonaheo,
.

^j
Capilli

rTduscap-Ho^umcircuituidrarfumdefcendensdixit.

circum

caput injrjt afj^ic tentes

c^llbertus etiam

Si reEla /inea,

ad quamgeneratio capiliat um ter,

miHMHrdifcendensjronti imminet, hominemjignifcat animofum

C* mifericordtm

C.^p-lloram currusrurfum vergens.

AKlSTOT EL SS
,

in TLjfiognomonicis infgura manjueti tnhuit capillorum coro"'PoU
, .

mon 0* cyldamantius m eod, m fcl. ccmate CaftUorumcurfiimfirsu. ver^rntem §)uod mihi a contrario fgno d:Hum '\idctur.Jlh:r tusab his. CaptUt refuptnatifuper medtam frontimcerebrum refj'icuntes,cabtdum quidem in Strecla linea^ adauam capillorum necmitijs fedmmuspipientcm prominctat £,tpau/opofl
namfirjum cotitraclam.
.
.

.

generatia terminatur, exaltatur ajionte , calid^ complexionis
fauctintelleciusejjt^.

hominem ,facile calueJcentetn,(S*

Capillororum curfum ad ccruicem

.

A
I
,

L^BERTV S»
lihidtnojum
.

Sivltima lineapofl finciput ,
,

adquam capillorumgeneratio termina
,

tur , defendat ijerfus ceruicem

iudicat callidum in nequitia, infipientem in honis

^

Putopoji occiput dicere 'volutjp .

Capillorum curfus a ceruice rarfum vergens

I dum
Dcm

Dem

.

Sieadem linea multum exaltatur a ceruice,
,

Jignifcat

hominemfxminatum

,

timi-

tardum ,

ciT*

tracundum
Capilli dcprefli
,

imminentes fiont i.

CapiHi nimium

deprefft

,

^Jronti immintntes , ferum declarant animum

,

C^ his

concordat Itrjint capitis capiUaturcu.

Comati

NO
33

N

inrpte

,

ft) fiextra
.

manifJlare poffunt
,

rem hicJuhneEiendum adduximus fgna , qu<e mentis indicia Lycurgum legtmus ciFuit j4ntiquis mos comam nutrire ,

^
.

ut s tnjuefecijp

it comam alerent, quowam qttidempulchros decentiores redderet de^
,

formes "^ero

terrihtliores,

ac magisformtdabiles

.

Chaniaus interrogatus , cur comam nutnret f
Siliusjtalicus in

^(ffondtt , qtiia ex omni ornatu htc pulchrtorforct , ac minimijumptus

U-

udihus Sctptonis ita cecinit

f^Iartiafrons ,faciles^ comA necpone , retro^

C£faries breuior
^rtjtoteles in
ita^
"Fjjttoricis adijcit,

comam

effl^ Iihertatis
,

argumentum

.

Sedvtinalijs,

C^parie^ ifaprjjum tuntihus

tiem,

cum coeptumftk
.

trojfults
.

,

turpem ,t^ efccmtnatam moliity* moUtcults Jucctdere comam vanjs locis g^ ingraaus
ritiCpretijs
ahijt res in
,

formare, vtcomaiuli fnt
efformaret

Increpatur

a Aiartiale qutdam, cum comam in annulo;

Frif^s

de totopeccauerat orhe comarum
.

„ (^Annulus , incerta 'vix henefxHs acu

.

.

,

^S
iiuidinhafua
ociofos

D E H V M.
decisu.eji,fi

TBTSIOGN.
coma
.

HincJraBa cenforie apud Senecam

cajli^atur

§)uomodo excandefcunt , inquit,/!

quidextra ordinem iacuit , nifomnia in annulosfuos reciderunt , hos tu

voca inter l^ceulum,peciinemq; occupatos. Sedquoniam hocgenus nugx,^accerjitce com
.

omant , quod illi opinantur ,fedmentem detegunt Htnc fcttum 'Vt a Nulius comatus , qni idem nonft cincedus. M. TulSi nefio accepimus , natum adagium ejl
mend^ationes non corpus
,
.

ius in Catilinalihrofecudo. Captllopexo nitidos cenforiefihnotauit.Succurrit ex hijioria noajpernahi/e.

CumPhilippus Macedo ex Jntipatri amicis quendam adlegijfet iudicem , moxq; adah illoharbam
,

uerti/ft

ff) capiilos injici

,

e njejligio

amouit hominem , dixitq;

.

^i inpilis

infdus

eji,

quxlem in

negotijs

remurfuturum f

Decoloribuscapillomm.

Cap.

5.

SClilBV NT
qui nigerrimos hahent

Phjfiologorum nonnuUi caufam colorispilorum in omnihus animanti-

bus ejfe cutim,nam alhorum aiha cutis eJi,nigrorum ntgra variorum vero.permixtorumq;

partimnigra,partim alhaconj^icitur y at in homine cauja
capillos
,

maxime tenuem hahet cutem rum colore ,plerunqi errorem continge ro
.

, f^ Polemon , (^ c^damantius monent , inpratudicando

ratio eji

namjunt alhi quodhomo omnium animantiumpro mamitudint^
cutis nullaeji:

expilo-

Nigfi

capilli.

POLE MON,^
lida refrigerentur
yirijioteies
:

cAdamantius
,

.

Nigra coma timiditatem ,
,

^ vafritiem arguit.Ni(^ njajri
.

£ros capiilos hahent qui locaferuida incoiunt^yt ALthiopes oh idtimidi,
,

Sunt

autem natura timidi qui exangues refngeratiqijunt ijit igitur , vt qtti ioca incolant ca-

cum enimfoiutum rarumq;
,

corpus eorum fit, calor foras projiuerepoteji^vt

prohiematum
,

lihro

.

Sunt entm fapientiores ,quamqui loctsfrigidtshahitant,
:

eadem caifa
inquirere
catifa

quiafenesfapientioresfunt,
.

fuHt,cum Jrigidtores fnt
,

quam iuuenes nam cum loca hahitent caiida ,foiuti Fit quaq; in re, >f qui metuant magis quam qui confdunt, veiint
,

itaq;

ma^is yaient inuenire^.

(jaienus ithrojecundo de temperamentis inueHigans

m nigredinis piiorum, fiinquit.

Eiusmodtgigni,cum aduro in caiorts njapore, excementum
nigriora
.

in exaElamfuiiginem mutari,fc

0*fanguinem, deteraq; adujiioneJien

St Auicen-

naprimo canoms capiiiinigrorem caiidttati acceptum refert , ex adujits enim humorihus nigricas
confurgit

vapor , eandem tnpiiis exprimens quaittatem
.

.

Contra loos inuehitur zArtfioteies

ii-

hro de ceiorihus, dtcens

Canes,

ft)

capra ah ortu nigrafunt, tunc,cum aiimentum non haheant

adujiitm,
berent

^

prccedente atate,quofcciora funt,minus nigra fiunt,quodJieri no oporteret.cum decaitdo magis adurente
.

ejfe nigriora,

Pr^terea canities inprincipio
.

<etacis ejfe deheret,

in

qua modicus caior.

Et idem tertio de hiHoria animaiium

Sanguisfenum eji atrior,

^ mu-

iierum,^
nerationc

nulius horumjitpropt^r aduJiion€m,fedJieri

mgredinem inpiiis,quoties ipforum inge-

humidum,quemadmodum antiquatum,^ tempore confeEiumpropter copia nigruerit.

Non

valde nigfi
,

Capilli

AXJ cR ROES
capiliispr<editos

chfcurus hrunus
,

oHendit dominium choterx Higrx
.

.

Oh id huiusmodi
.

choiericos

,

g^ meianchoiicos nouimus

Jihertus

Captlii nigri

vel

les

(^ crafji,mtmum indicant yioientum,fimtiemfui veiapro,qui tavioienttfunt Nigi-is capiiiisfuijfe ^tacem Theiamonium narrat T>ares Phrygius, quife tpfum trucidauit,^ maxime meiachoiicus extititiltt diximus ex Jnjiotiie
coloris,folidi,
,

aquei

hahentes capiilos

.

.

^tgri

. .

,

L

r

B E R
in fuis

SECVNDFS.
Nigri,&re(fticrincs.
Thyftosnomonkts , injigura amari ,
,

^7
inuit

A

Rl ST OT SL E S
crinis
,

eum tffe
.

rt^i

cir n'£ri

.

ToUmon tn eodemfch^emate
,

zAriflotehs lierba rccitat

Kjccii

crtnes, nigria; indicant cereLri aduflionem

c^itarjjiciunturme/ancholtci.

Nigri

,

rcdi

,

& crafli crincs
in

ARlSTOT E LES
nigros
,

in

Thyfio^nomonicis ,

idea luxuriofi
:

,

tribuit ei crines reBos

,

g^ crajfos
.

.

Po/emon reBos ,

tT* crajfos dixit

temports iniurta ntgros e textu
,

excidit

^efirri potejl td fignum

adnaturamfangtmeam humori

meIanchoiico,ien-

to/oqipermtjlam , au^ omnia ad Itbtdinemfactunt .

Non

valdc nigri, nco; duri capilli.
Phyfogn.in id^ea ingeniofeicapillos neq;valde duros.neq; nigros
ait,

ATilST OT ELSS
titbuit
.

in

Sedad Alexandrum fribens ,niger,
.

captUus innuit reBitudinem, csr amo.

rem iufiti^

Rhafs durttiem exficcitate ,

nigredinem ex adufltone nafci

ob id tntcnt-

pcrantia , qtix tngenio aduerfatur .

Lcnicer fubf laui capilli

POLE MON
.

fi)

zyldamantius

.

Capilli autem placidefiihjlauefcentes in dfiplinis

capclfn {ispromptitudinem,egregiAmanimorumfubtilitatem,
Interim textus Tolemonis corrigatur
, :

(^ artificium
t
,

tradunt.

nampro /^aL(t ^-r^x^t Gr<eri hunc colorem •^fiur u"'»d|*v93> dicunt ne nominum iiaria trxnsUtionepr<£corum error nohts intrvduMediocritas inter hos duos co/ores ,fctlicet ruffiim cy^rijiote/es ad A/exandrum catur cA/bertus ex niprum;(vt barbarafcrt interpretatio ) ejlfaciens hommcm pacem ddigentem Capi/lifubnigri yeijujlaut tenues bonos tndicant mores,^ bonam corports comPo/emone Aleneiaus Jiauus ab Homero de/crtbitur quem tamcn haud acrochoium inteiiipoftionem SedDares Phrygius Jiauum fuijfe git ,fedmitem ,fuauemq; acproinde mo/Iem be/iatorem
\\>t:yf\<t
,

.

,

^

,

.

.

,

,

,

.

,

,

.

fcrtbtt

,

intei/igensper ruffum, ieniterjuljlauttm
,

.

Fiauo capi/Iofuerunt Cajior

pje/ena

(sr interfe fimiies
.

.

Longo ^Jiauo
,

capi/Iofuit Poiixena,

^

,

^

Po/iux, (^*

animofuitfmpiici, iar-

'Brifets , etiamjlauo, fT moiit capiilofuit, animo uerecunda^ , f:mp/ici ga,ft) dapfiiis Paris capi/Io molii , f^ Jiiuo : njnde non beiiator ab L/omero introdticitur. Perff^pixj.

betie

aufm apudOuidium Heiena exprobat Paridt. QuodL cne te ia^as ^fortiafaBa recenfes , (LApta magis Veneri , eftt amfunt tua corpora "Zy^arti 'Bella oerant altj , tuTarifemper ama.
,

.

z^ugujiusfiit capi/io ienitcr injiexo, ^) fuhjiauo , fuitq; mitis,
njherrimiis
re
, .

^ omnium yirtutum
,
,

genere
coio-

Domitius Nero capiHos fucc coniugis Popea fuccinos appe/labat afuccint
.

qui in melie cognofcitur

Subjiauofutt capil^o
.

ceielris , prtidens, c^s^phiicfophus

f^ barba Soiimar.us Seiinipiius iujiitia Subjiauo etiam capiiitiio, S barba eJiT HlLlP
,

^

PV

ttAuJiriacus

7{fX
.

nojitr

,

qui prudentia

,

iujlttia,

animtfortitudtne, ZST bonitatefuperat Rcges
coior
,

quotqu otfuere

CApiilorum tuorum

capitis^

^ mcnti

Jiiujirijfimc princcps

,

ejip/aci^

defubjia'

.

.

.

^
^N'^

.

^^
dejiihjiiiuefcens

D E H VM.
,

"T
,

H

r S I O G

neq; cri/ffiyne^; extenji capilii

neq;rari ,neq; denf ,mo!ies yUeldurij/ed

mcdiitm cjtioddam inter h<ec recipiunt temperamentum; linde ')>rhani mores , magnanimitas,^

Jia^niorum immunitas conijcipotejl

Valde f laui , fabalbicantes criiics

PO L SM
qualis

N

.

Color capiHorumflauus alhicans , quaiis Scithis apparet, ruditatemjtue

malignitatem ,

^
,

rujlicitatem notat.

cy4damantius vero.
, ,

Valdeflauus alhicans ,
.

Scitharum
.

in Frohlematis

^ Ccltum imperitiam ruditatem ^ Sunt enim qui ^ morihus ^
efferi
,

ruflicitatem

c^rifloteles
,

,

afj^e^ihus ,

in nimio yel^flu

'veljiiinteili-

gore colunt
sentice

.

Cuius caufa efl , quia optima temperies non corporijolum , Iferum etiam
.

hominisprodeH

Excejfus autem omnes dimouent ,

^ vt
,

corporis

,

ita

etiam mentts

temperantiam perucrtunt.

cyiuicenna injtiis canticts Capillos aureos fiauos , quijciiicet ad aiidejt
,

hedinem accedunt , argumentum ejfe diminutcejrigiditatis ,
tate
.

quodfriaitas flt minor caiidi,

c^ihertus

.

Capilii crajji ,flaui, aihidi
.

,

indociies

ft)feros dicunt

vt eorum capilla,

tura , quifuh cy4quiione hahitant
des ilii
y

Nero capiliofuitJu-hflauo ,
.

tdeflflauo aihicanti

"vnde ru-

Q^ferini mores oriehamur

FlauLis capillus

AKlST OT ELSS
Inter coiores

infuis Fhyfto^n.

de coiore carnis

,

capillorum ioquens

,

ait

medius flaiius efl , i^ oh id adfortittidinem confrre : 'vnde qui flaui>ani.

moftftmt ,

0* referuntur adLeones
,

Ex zS^ledicis hahetur
ft)

.

Nigredo ex caioregigni,

tur , alhedo exfigiditatt^

medij coiores inter hosfunt citrinitas ,

ruhedo

nam

^quaiitatem

profrre yidentttr ,

idefl

temperatam conflitutionem inter adurentem caiorem ,
,

-^fi^igus.

Gaie-

nus in microtechni ,

ait captiiosflauos
.

adcmq; zAuicenna recitat
exiccatur
,

honam corporis conHittttionem , ^cArifloteies iihro coiorumflauosfleri capiUos cum humor citijjime^
ruhentes fignijicare
.

^

retinendo in

eis

aiiquid humidi

Bos trogioditicus

^avSoi-

,

fiuefuitii efl coioris

,

vt

€X Oppiano hahetur ,
iudicant
capilio
,
,

f0 Trogioditcc ,
'vis
,

aptidquos eiufmodi heiua nafcitw , eampr.eflantijjimam

cui infit ieonis

tauri rohur ,

0* equi 'veiocitas

.

Briflones ex Oppiano ^i^^a

funt

^) promptioresfunt adpugnam
.'

y^ureus capillorum color

MEDlV
leius
.

S autem
,

qutfortes

^

inter flauos aihicantes
efl

,

qui mites faciunt

,

f^ flauos
,

ruhentes

,

iracundos ,

auretts

,

ah vtroq; deciinans.

Hunc ita defrihit zApu
idefl, in

Capilius
,

aurum corufans ,

inmeliis ieuiter deprimiturvmhram
.

qtiihus meliis coiorpiacet

njmhrofo quaftfuigorepermiflus
,
.

Fiauam flngunt

Poet^ Adiner-

uam ohpr^ciarum ingenium 0* vim hellatricem

Ouidtus

„ Viderat<iy^glaurosjlau&fecreta ^sfMmeriiA.
Hic coior efl ttiorum tliuflriffime adoiefcens, cAlfnfe ieua IJnde animofiis, ^J intrepidus, mitis , ^yrhanus es adarmal, (^ addifcipiinas capeffcndas idoneus , vt difjiciie ludiceris in vtrampartem deciines Per ol ium enimjiudijs vacas, omnium iucundifjimus, cum vero res,
.
.

aut helia ^erendajfludio,diiigentia,

^ animi magnitudine

cunciosfuperas .

Fiaui

.

.

.

L

J

B E R

SECVNDFS.
Flaui rubci capilli

4.9

CAPILLI
re fint
^<u^'.K»K»r

fiaui tuhei cUmonJirac complexionem minoris caliditatis quamjit complexio
.

cum ruhedofit ajffinis nigredini Huiufmodi comam habuisfe cylchiUem narrat Homerus caloris 0* iracundtc argumenium quontam eiufmodife
hacentis capillum ni^rtim,
,
,

ideH , quthus dominaturjiaua

bilis

Valde

rufi capilli

ARISTOT ELES adcyilexandrum
cundiam ,
phonis ,

.

Ruffus capillorum color , infpientiam , ira

^ infdias

notat

.

Fortajfe hic color Typhonisfuerit: unde aftnum Coptit<e
ft)

apud Jcryptiospr^cipitem a^unt,

homines rufos iniurijs afficiunt in contumeliam
.

Ty

quem rufi

,

^

afnini colorisfuijfeferunt
.

tunt y yt quiefonitm rudentis injiar afni edant

O* Lycopolit£ tuhas non admttInfumma afnum impurum f0 da monia'Bufritdc
, ,

cumanimalejfecreduntpropterfmilitudinemcum Typhone , tiim
CT» improhttate
.

colore tiim animijiuititia y
.

^lutarchus in libro de Jfide
,

.

Jn Thyfognomonicis uero
.

Homines colore

admodum ruffo,maligm iudicantur argumento Ifulpium

Polemon

,

ft)

cAdamantius-.

Ruf

fusplus nimio capillorum color , fc ut admalipuntci colorem uergat , nihilommno honi in homi
ne iudicarepotejl : maiori enim exparte tales adferinos mores declinant
.

jiddit Adamantius,et
.

impudentes ,

^

lucricupidos

.

Arijlctelthuiusmodicoloriscapilli ^vffti d-^At dicuntur
.

Vul

pis ingenium doIofum,et infdiofiim dicunt
nigri
.

Aiunt Medici

.

Ruffpili celerius canefcunt,quam
celerius
,

RuJJjtas , hoc
.

eH -rvffdTnr quaf imhecillitas pili ejl,imbecillum enim ejl , quod

fenefctt

cum humidum (tccefcit puerorum capita initio ruffa ejfepropter alimonij paucitatem atq; td maniffum ejfe, quodtunc
Sedruffosferi capiUos , zAnHoteles Ithro de colorihus ait ,
,

^

capillitmbectlles,

pubefere ,

^ lanuginem

^

rarifunt. Similimodocirca

pubem,^ barbam
defertur
,

ctim primtim coeperint

emttterepilifunt initio ruffipropter humiditatis paucitatem , qute iru

ipfs deficcatur , ybt veroplufculum alimenti

ad locum

rurfus ntgrefcunt

.

Sic

,

9^
,

qu<£Cumq;prolixos hahentpilos , 'Vt plurimicm quaparteproximijttnt corpori ,funt nigriores
, ,

cir

cafumma uerojlautores , ut ouium equorum f0 hominum ,propter quodijs pauciffimum aliexarefcat celertter ,fic etpenn^ animalium qtue prope corpus mentum adh^c loca deferatur ,

^

fitnt, nigirores

omnibus ,
rujji,

mutantur ,J\untq;

infummis partibus fitnt, Jiauiores , omnesqipili a perfeEiione eo quod rurfus altmentum dejiciens exarefat Plautus in Aftiariajttrqu<e uero
.

um Leonida ruffuiumfacit

,

quaft malignum , infidtojitm , lucricupidum .

5ubrufHcapiIli*

7{IST0TELES A7{lST0TELES

irscunJijribuit cok in Phypognomonicis , infgura irscuHdijrihuit ei ctkrmfulruf Phyftognomonicis

fiim,quodidemabeoPoUmnref<rtineodenfcUmte,4icitur^i
a.-..

i

r )ff»r

5ubra-

.

.

.

/„

D E H V M^ T H
5ubrubri
capilli

r S l

G N.

p
?cit

OLEMON

,

f^ zAdafnAntius

infigur* auari trihuit ei cgloremjuhrulrum , ideji

Mhi

capilli,

<
.

AVlC ENNzA,&
xionis
ret
,

cum eo zJuerroes in canticis
.

.

z/^lhus capillusfrigid^ comple-

hominem innuit.ob id timidos indicat dArtHoteles lihro de colorihus alhos pilos najci dixit , quum humor quem nancijcuntur aprimordus generationis retinens calo,

rem naturalem ,paucus cumjit ,
'Vt

exaruit

,

ff)

"yndequaq; a concoEiione defccatusfuerit ,

g^ diqui

colorem naturalem quoniam/i eopriuaretur

cum humidoftmul liuidus,
antmalium , ut in

(st nigricans euadeillius

ex Ithro prohlematum oHauo hahetur , dixit etiam naturalem ad differentiam
,

pafcitur ex affeclu

ut dxuit cjuinto de generatione
,

uitiligine, ft)

feneBute
>

Pr<eterea alhipiltfunt in locis , cjua 'vlcerihus

tuhercults , ft) attritu ligntfelU ohnoxtafuere

caufamj;

ejfe

,

quodhumidu, quodadpiit generationem
inditto efi ctnis

conferehat eo loco excoquitur
.

,

hoc

eH k

nimio calore exhaurttur, (^ diutino attraElu locusftjiccior, 0* excoquitur humidum

§^od ex'

aHa

,

conquoBioft caufa alhedinis ,

,

qui a calore confumptusft alhus,^ tempo

raprius canejcunt in homine ohpaucam humiditatem , qu^e celeriterputrefit , f^ concoquitur ,fic Ex huiusmodi imhecil injirma , tS^ lahorantia loca oh imheciltitatem caloris ,0* humiditatis
.

iitatepueri

,

utprimo nafcuntur flatim capita alha hahent ,
infirmiorafunt nigrts,ante enim,
.

ytplurimum alha ,
(ih

Et animalia, quamperfciatur ipforum augmentumpro
etfupercilta utfenes
.

pter alimenti paucttatem excoBafiunt alha
ortu
,

Sed mnnullijunt qui in iuuentute canejcunt,vel
,
.

quos quidem non nifi moribus fenes fimiles iudicarem

Socrates candentejiiit coma

,

vt

in Stdonio ApoIIinare
fuiffe, in
lius

adFeJlum iegitur

.

Et Straho Tarquinium refert k pueritia

canefcentem
,

quo

tam egregiejioruitjapientia, vt ab ineunte pueritia canumfuiffe referant
.

%Jtrg>

Aeneidos Sexto

„ QutsproculilleautemramisinfigmsoliuA „ S acraferens {'nofcocrines jincanaj^mentA
j,

Regis^B^ani jprimus ,quilegtl?usurhem
Fundahit.
loco

,i

Hoc

de principe J^umoL» intelligendum

ejl

,

quem

Seruius

aprima^ <tatt^ canum

fuifftj, dixit.

DcFronic

Cap.
eH
.

4,
Facieiparsfrons, qutefib ipfofin-

FACIES
floteles
tis
,

eaejlin homine qu,t caluafubieBa ,

cipttepojita ejl

Q^ mter id ipffim
.

,

^

oculos

,

^

i'trinq;
,

temporihus lerminatur , utcy^ri-

animalium Ithrofcrthit

DtHa eflfrons
multum confert
.

Varronis £inthoritate,ab oculoruforatu
"Tiinius defronte
.

Inprafagtendis animi ^grotattonibus
clementi<e,etfecuritatis index
.

TrtHitj^ , htlarita-

Frons anttquituspidori facra erat, quodprouerbto teHatum

eft

.

Faciem,autfroniemperficuiffe dicuntur,quifudoreomnem dedicerunt:uelut abflerfo ma-

»

.

L
»u a yftitupudord
tapo/copos dicimus

I
.

B E R

SECVNDFS.
nojiris

Si

Sunt qui expartis huius fignis cjuihusdam njaticinia aucupantur, quos me-

,

nf/U tamen iniun&a
exjknguine ,

mentihus
,

necejjitate

y/ed/uhentia potius aua-

4am

i

(irprocliitttate

^

j^iritibus phyficis

I» hac tihdis ohuia

, efi

truLgnt

hommu frons , mp.gniumui eilam houma frontis foma,
eP.
.

qua

rcldtj

mjgnitudo confpicua

fic

(!)•

cxtcrx pccuHaresfrontitm

fumUludincifcriiitlm tabcUults pfjtponcntur

Magna

frons.

ELES ATJSTOTquodanimi
in eo Itbro
,

animaliumltbroait.

Fronsma^najegnitieipkna. Galenus

mores corporis temperaturam pquanturjdem ex eo transferens,
.

eadem quoq; Plinius ex Trogifententia ,jlulte eum deridens refert Jnjtiis vero FhyJtognomonicis . lUos, quihusjrons yaide
fimiliterfe haheat
tius noftj
.

magna ignauos ,jeu timidos ejfe conijcit , quodin hobus
xiAdaman.

Poiemon
.

.

Jldagnaf-ons maiori expartefcordiam fgnat .

magna ,fedplana
,

<JMendax textus ,

qtii Artjioteli

,

^T ctteris contradicit
.

"Bj^a-

fes in zAlmanfore idem conjirmat , Alhertus , Conciltator, ft) eiusdtmfarinde homines .
tius Philofophtis

Jlde/e'

immodicajrontepr^ditos hchetis ,

^

ohtuft ingenij e(fe ait

Cuius naturalis

caufa ejfepoteji materiei ihertas operationi tnohediens ,
cafit
,

^ quod

anteriorpars cerehriphlegmati.

tnde^

fj>tritus

dehilttantur

,

nefiis cperationihus fui pojjmt

Virtus enim minus

or. reJiri^A dehilior

Magna

,

carnofa ,

& Icnis frons
magnam ,
,

A

T^STOT E LSS
lenem
.

in id^a Iracundi , afrihit eifiontem
,

^ camofam

,

f^

Sed Polemn

O* cAdamantius eodem Uco

paruam» carnojam,
Parua

0*hnem,

F

ft

.

»

.

y^

D E

HV M.
tmnjcnhitur
.
.

THr
,

S I O

G N.

Parua fions

ETlcAM a

(^rifloteles itKtyinimalihus
ti^ "Tltnio

Galeno ,

^ihusparuafions, wohiles/unt. Quoi Sed defronte yaldeparua intelligas lielim. Khaac denuojurguntyet oh idmohilitas cogitationis

fesftolidos e([e dixit

Naturalis caufa effepoteft , quiaparua jrons paruos 'ventriculos
,

cerehri cotmetyVndeJ^iritus reftriSli refleUutur

tAgnofee

in

hac tabeUa

C

.

CaliguU
»

Ctefaris (ffigiem

,

in quafrontis laVtudo conspicua

ft ix marmoreif

ilatnif

O*

'fi**eif

numismatibHt yiticentijfratris cvhe^imus

Lata fronsr

AT^
uit
.

Imalium lihro etiam zArifloteles ait

.

Frotts latA mente moueriidonei , ah eisdem

Galeno ,

^

Plinio tranjcrptum

.

InteUigensJrontis latitudinem
.

a capillorum radi-

cihus njsque adjtipcrciiiaprotenfam
pid<€ mentis inditia pr<efert
.

Jldeletius

.

Frons in latitudinem dflenta,ft:i.

Eadem zAlhertus , i^ Conciliator
:

cy4uicenna ex hisjrontem

.

^alde latam, ^) magnamftdtitiam notare dtxit . Frontem latam, (^ toruam C. (alisularn hahuifje meminit Suetonius vnde nec animi njaletudo ei conflfiit dej; purgando cerehro cogitaScepe infurorem conuerjus, nec nift mentis valetudini attrihuerint
:

diuerjijflma in

eodtm

vitia^Iummamj^iconfidentiamcontranimiummetum.

Trafenti figurafuiUx fromt
inter ytraq;

cum bumana pmilitudo txprim^

tcmpora anguHiffmi coardaia .

.

t/inguflA

L
»

I

B E R

S E

C V

ND

F S^

S3

y^ngufta frons.

AT^lSTOT BLSS
mili/untn
fronte.

in/uis Phyfwgnomonic.

Parujefontts hominss irttperitijiint aji

Sedper pAruamjrontem angujlam intelligedum iudicarem; angujla

enimji-ontefues, (juibus comparantur,pradittJtmt, nonparua.

mcam Potemon,^ zAdamantius ,aiiiinauiunt
gumentum.
Conciliator.

.

Confrmant opinionem cAn^uflaJrons non mininum cji imperitite ar-

Fronsparua,an£uHa^;Jio/idum,indoci/em,in^uietum, (^in^f^inO'
.

tum Lomimm monflrant , adjues relatum

z/ilbertus eadem

.

TUtonufrontisfimHlacrum Uc iefignMiiif i dextmi

f

,

»

.

.

,

s^

D E H V M. T H
Longa
fioiis

r S

I

O C N.

POLE MOT^,
dme
.

O* c^damantiuf uHantur Jrontem in lof^gum protraBam, ^) optimos
.

fenfis, tir docilitatem pr<ejlare

Jlll;ertusjen/us 'yigorem, (jr docilitatem, intelligendo

Jotpitudinem ex aure adaurem, confunduur enimfpenumero afcriptoribus cum latitu-

flutarchus talem Platonifuijjefcrihit
iUt

,

immo ^Neanthes author non ignobilis ajferit, ob

lAttoremfrontem , acfaciem, qu<£

inerat

,

njulgo vocatum Tlatonem , Diogenis authQritate

jtiancfrontempaulo ante nojira tempora Dantes cyilaghierius hahuit

Itcmims frons in quii^mm figuram reda^a cum leoniim colUuonc eXiBj prapt' miuf > quQ mihns m iUm dignonont iaUeftiu .

Quadrata fronsJ

INT EK
,

hasfrontium fl^urasquadratafrons , quaf tnedium ijuoddam fe hahet ,ol> id
.

aArijloteles in fuis Phyfiognomonicis

^adratafrons

,

(s^profaciei ratione mediocris

,

magnanimos dicit , oh ftmilitudinem leonis . In idaa Leonis dat etfontem quadratam.ex tnedio fuhcocauam magts C^uadrata fons , quafiuAdamantius aheo. Polemon ,
.

^
,

menfonem hahuerit f^ reliqu^e efigiei proportionem euidentijfimafortttudtnis prudenti^ ^y magnanimitatis tndex C^elettus Phtlofphusparua,ac modicafontepr^d^tos ff) ingem\ acumine poUentes , ad dtcendumpropenfos dtcit Intelligensper paucam, e^ modicamfontcm qu^nonmaximerecedatamagna,idefmedtocris, alttercontra horum r^Be philofophantium opiniones efft cy4lhertus ^uadrata moderatx magnitudmis
cetfudi magnitudinis
,

,

.

,

^
.

.

,

.

frons

,

capiticongruens

,

fi) "^ultui

,

magna yirtutisfapientitey^f^ magnanimitatis inditium

Talisejl fons tua Cardinalis ampltjfime,
itrilitatem

mmiam

intelltgemiam ^ magnifcentiam ,

^

Circula-

.

.

.

. . .

L

I

B E R

SECVNDVS.
hijlona dicit
. .

xs

AKlSTOT EL8S
tranjcrthens ait
.

ammalium

§luihus jrom rotunda iracundi

§luod ijsd^m yerl/is a Galeno transfertur

Pltnius omnia ab alijs /ine conjideratione

§)uibus rotunda iracundum : velut hoc yejiigio tumoris apparente
,
,

Ex hts futs adicWs irrbis demonjlrat Jnjiote/ts f^n/um quem irridet
bat entmper rotiindam
inieliexijje gibbojami^

nonpercepijje

.

Puta-

altam non circu/arem, njt injequenti lidebimus.
.

Me/etius non ignobdts Pht/ojophus yirijlote/is textump/uribus 'verbis di/uctdauit
§)uibus orbtcu/ata
le^et
,

Dicit enim

circu/ansq; tracundum arctit
effe ccrtperttt.

,

^ pujil/animum
,

.

G^odjt quisjequentia

,p/ane P/inium fe al/uctnatum

c^/berius rotundajions tracundtam nota.

^fininx frontif iniJ^inem ockIu jtdikerr fnnaii fumus ConHexUdtu exa3Mijigurjm prxfljrcutis

yt circinali gibbi

Rotunda conuexa frons

aV
frat
.

I

Jfonte rotundajlupidi yfimi/es adafinos in^enio

.

c^rtHote/es ait in Phyfognomo-

§luodf quts afininamjrontem inJl^iciet , contiexam a/tam inueniet ,idemq; autorfbt contrarius ejfetff idem anima/ium htHort<£, f^ phyfo^nomoni^ ft author.
nicis.
,

Et infgura rudis tribuit ct non rotundamfo/um ,fed magnam
nton , (sr cy^damantius opiimi vndequaq; phyjiognomones
,

^ camofamfrontem ^

.

Po/e-

ne quis hic a//uctnetur , di/ucidiori,

bus lerbis ifjimt

.

Fronsgibbofa

,

a/ia

,

rotunda fupidos
.

^
.

imprudentes homines demona/ta fions adro-

Et in tdcea rudis tribuit et rotundamjrontem
.

cy//bertus curua ,

tundttatem tendens , Ho/tdttatts indttium

Eadem (onci/iator

Deprefifa frons

P

OLSMOT^.
quitur
.

Depreffafonsnon/audabt/tsvirifgnum. Adamantius di/ucidius

le-

Va/de depreffamfontem ne ve/im /audes , namfosmtnati "yirifgnum
Sagacis

j4r

p E HVM, T IjT
Saftuis esnh
frotttlt

S

lOC

N)

kouem etkm hik demonHra^nt fjctemus > V( minut msgo clarm exfrjmretHrj ^r ocurufubijceretMr .

flant»

r^":--

Minusplanafrons,"

ARlSTOTELESin Hyftognomonicis
hahent yfagacesjunt aicanes relati .
iTWtloy'tx»r7ir
iihro ita vertit
.

.

Qui ali^uanto minus planam fiontem
ci^TinfiTipty

Textusgr^ecus itaje habet .

dmUitiTot tmpipiTni l»i rdvr Kw'f«r.
,

Gejherus infuo de animalthus

^iparuam
.

^ latam hahentfrontem
.

,ftoliS iudicantur, eo quodcaninam

referant frontem

Sed multiplictter errat tum quia lat<e non meminlt cAriftoteles, f^ ipje appoVetus tranjlatio meliusfe hahet .
Gr^c*

fuit

,

tum quodcanihus refert , quifto/idt nonjunt

custextus »riii*SnTu contrariumhahet.

^fpera frons

cum fosficulis

,

& monticulis.
.

POLE MO^R.

cyijperafrons non honi virifr^num hahetur
,

Sedfrons uelutjoffas ,

et

monticulos hahens , ueteratoris
inditia accedant ,furentem
,

^perfidi hominis argumentaj» teftatur,^fi
iudices
.

c<et€rdU
.

ts^
,

mentecaptum nonnunq;
,

zAdamantius

cy4[^e

rafronte negaudeas , neq; qu<eJojJas

0* monticuios haheat omnia nanq; h<£C frgna ucrfutiam

(^ injaniam,fic<£tera adfuerintfrgna^. Toiemon infrgurafatui improhi , duram , f0 ajferamfiontem ei afirihit cy4lbertus . cAjhcr<t cutisfronsyUt coiiis , deprejfa ut valiis , 'Verjuti , O* aj^eri hominis argumentum infiae
in fideiitatem nuntiant,(^ interdumftuititiam ,
.

^

^

;

fortaJfeftuiti,^infam,
Caferatafrontlt adful tncdium ieclmMtU
ertcJ£
,

"vet

accife icenci.

Cape-

.

.

.

.

-^r

L

I

B E R

S E C

V

N D F s:

sr

Caperatarrons?

DIXIMVSJefrontis offe,nunc de cute.f:^ primum ft caperatafuerit.Dkitur enim capc^
rata a
cri/pis

caprarum cornibus,auibus ajjimilatur

.

^i talem habuerinty cogitabun.
,

dos iudica, To/emonis, 0*
tribuitur eifrons rugofa
'videturq;
.

aAdamantij doEirina , eorundem^; injc/y^mate trijlis viri ,
eodem nonfrontem , /edfaciem afcrtbit ei rugofam
,

Sedcy^rijioteies tn

mihi ex apparenti mora traElum, qui enim cogitant ^fontem in rugas contrahunt
ejfec^;

g^

Jiriata

,

rugo/iorq;fons magna animo volu tare ,

melancholicos . cAlbertus
.

.

§luifemper

fontis rugas contra^as htibent, melancholici,^
resfeueritudmis fignum
.

magna cogitare confueti

6'fl q) apud fcripto-

Plautus in Epidico. §luid il/uc eji , quod i//i caperat frons feueritudme

Capcrata frons ad fui

mcdium

declinans

RHcyiSES.
in medio,

"Kugofafrons adfui

medium declinans
,

,

iracundix
,

fgnum

.

idq; ex ap,

traBum videtur ejui enim a/teri minatur (ST" irafcitur contrahit fiontem m rugas ad medium fui dec/inantes . zJ/bertus §lutbus frons contrahitur
parenti more mihi
.

tanquam obHriBa, iracundi

Caperata frons in altum crcdla l

C

<iAP

E^zAT (lA

in a/tumfions

,

admiratwnis fgnum mihi effe videtur

,fo/iti enim

fiimus , ciim admiramur a/iftod, frontem corru^are ,
cumfipcrci/ijs
^

^ efui medto
//

in

a/tum erigere

Erugata

,

.

>^

DE HVM.
MO^lSl
.

"?

HT S I O
legendum

C U,

Erugata frons

PO LE

,

^ cAdamantius
Vhinon

,

Frons ijaUe expUnata a curis femotum homi^
.

nem ojlendit

'mftnifi.iva.

Jedrirttu.iva.

ejl

,

fic exporreEl<£ fronti
fi-ons

pva.oS;,i, ,

idejl

ru^ojam opponere veiis

SedConciliator ErugatA,^porreciior
.

fallaces ojiendit,

cuiusmodi Bononienfes ejje dicit

Epicurus dijlentafnit Jronte ,
,

njt

Sidonius

cylpoUinaris ad Faujium

tradit , cuius injiituti ratio eras

rerum
,

negltgentta

,

^

liberum eff^
.

omml/uspertHrbationibuSj

(^ liacuitate ,fedin am<enitate 0* compotationibus vitam ducere

Lenis frons,"

R
IN
enim

H AS ES,

Fronsjine rugis litigioflim indicat
.

.

Videtur mihi ad canes relatumt
cpnod lenitas infonte accidat

qui lenem hahentjrontem

Caufa naturalis ejfepotefl,

exfccitate , ^ua conjiant Ittigiof, ut ex Itbris medicorum apparet.

Rcifla,

macra , mcdlocrls , ncq; afpera , neq; lenis frons.'
Frons reBa non magna , macra, neq;
:

idda yirilis cy4rifloteles ait

.

lenis

,

nep rugofa,

Acuta Vbi aduertendum textum multipliciter mendojum habet enim l>etus tranfatio. fons reEla , non magna , nares, neq; reB<e , neq; rugof : quoda re altenijfmum efl JUud
.

^^'j'

,

non defonte ,fedde anterioribus fgnis ,fciltcet corporis colore ,

squallidiori acuto
o;vTtpoy
.

^luod a To/emone ,

^ cAdamantio confderatur
in vfaciltsfuit lapfus
,

,

qui colerem

ei

tribuunt
,

Frons .n.
,

acuta non reperitur , nec ab aliquo nominatur.
fiperitis

Pr^eterea illud /•Xvoc

non nanes

dicit

tpuarum

meminerat , cum dixerit nares contraBas, nec lenitas, aut rugoftas natium adnjtrilitav

temfacit ,fedilltus
nis
,

cum f^X)'^* dicat,

tdefl

macrafons : Et illudneq; /?,

ncq; ajfera
nec^,

Frons

adfontem referiur, cum cAdamantius optimus zArifloteiis tranfcnptor dicat lenis neq; aj^era Polemonis textus corrupttis eH i.ilumq; etiam ex cAdamantie
,
.

,

reflituemus ^habetenim^iKnor «^nnTj

yWy^*

.

oAdamantius

^cun f^H<>f, 'djt TfnX'*.

DomciHdCMU trsnijuiUa ,

i^-exporre^afromlnftnualurbac

tahetlula > i

cmt

rcgmehHminaadcmmodumexpreliacofJpicMacfl,

Tranquil.

.

L

I

B E R

SECVNDFS.

SP

©',

\

Tranquillafrons.

QV\
lcrtus ab eo
.

JereMm yff^ exporreBAmhahentfi-ontem^aJJenutoreSyaifeffeBu
. .

huiujmodi red"

dere confueto

Hocfignum m canihus mantfeHum ejl,quodaJfentantes frontem expor
Phyftognomonicis
.

^ rigant

cy4rtjloteles tn
,

Intelligendo de domejltcts canthus

.

JU

§lui laxam

ty*

tanquam rtdentem hahentjrontis cutem , blandt autdem,fednQH
clam detraUores
,

innoxij , funt entmpalam blandtentes ,
"Siml
)

iS Itomi

nubdam f ontem hac figurj pinxmui cum humsns twufmndi iratt lolcM nc qmd udiligeniui t |f objcriuuienu conir* nei ttmMiumfa .

effornuirc

y

.

.

.

V
f,
»

D E H V M. T H
Ncbulofa frons

r S I O C N.

/'''^

V

I

nel?u!oJam hahentjrontem

,

audaces funt ,
.

^

referuntii.r

adtaurum

l ^^7^^^

J

Jrijiotcles in

Phyfiognomomcis Jdem^Jn leonisforma,Jiipercilta ,
.

& nafum
.

,

& leonem
'^erfus
I^elits efi

inimafonteinfiar nuhis frouenire fcrihit

i-riJKww uocari conijcio

/uperci/ijs ,

qu^
eji ,

ohtendititr leontim oculis

.

Vnde leoni,cui talisfacies perpettio efi,perpetuo etiant
.

fra affetliis

0* aliqutdnuhis injiar ctrcajupercilia prominet

Tauro/emper toruajrons

Venatkicanis cumepifcynio jupraoculi^s conterKplare imaginem cum ^ciiuUtto Taiauinorum tyranuo

Opftmus vejiificw eanet iefcrihem , qm

leoHes,& ferocia ammalia inuadit

,

horribili aitfupra oeulQt,

i^fHpercilia felle» TigridietiamfimiHs ittimafrontelaxapellis,epyfciniondiBum.Zxeedem»

OT'

,,

.

.

.

m
.

LIBER

SECVNDFS.
Patauinorum tyrannus
,
, ,

6t
ohducla
,

OBDU CT A
fufra
,
,

feraltjrontffuit zy4cltoltnus
,

idJl

oculos curua

nubiiofa

curuaq; quaftfu^ tndomtt^ natur^e toruitatemjhtrans,
terror
,

Omnes Sed lata, ff) toruafuitfronte Selynus decimusMur fui O* ueteris temporis crudeles ftperauit charttm imperator audax 0* bellator forttffimusfutt jftnttbus ingens Sedfuera, ft) mina
carnufex
.

njt Venetijs marmore ejJiEium Jj^eciauimus
.

^ hominum
.

,

,

cifontefuit Carotus Bugrundi.e

Dux

,

qut animi magnitudine

,

^

in belltca

omnia aujus, nemi

utpojh emus extittt

.

Peracri

,

Q-}

retorridafonte

magnus Caythbeiusfwt memphiticus Sultha^
Sultho'

nus efordido loco natus

,bellica uirtute

adfimmum rerumfajitgiumperuenit^it Kex,et

nuspi ntium more confacraretur

Mcdia intcr tranquillam, & nebulofam frons

AJ{I STOT £ LES
fgntjicat
,

in Phyfiognomonicis ait

.

^oniam nehulofis hahitus audaciam
,

colieBus uero adu/atione, habitus utif, inter hos medtus decentiusfe habet
,

Quemadmodum enim opponicurjrons nubiia
cy^rijieteiicus cr^cus textus

mancus ,

^

^ tranquiiiafc ajpntator ^ audax
t.tKa.-a.<r
,

defciuofis eji.utpotu imus refituimus ,partim ex

fenfu,ft) fequeia

uerhorum partim ex latina tranjiatione .VociLus
oppofitis

ah cydnjioteie
te
,

,

ff)

mfontefgnis ccgnojci qu^funt y<t> »"
.

di'
,

^

regioj^iendore decorafuit Francifcusprimus
,
,

Calii^ Re.\
,

,

Hac illufnfon ^ ^ hac dura Alartis munta
.-n r j;eV

^

ipfo

^

1/5«

ina opponi

ftbirefoiitus crat

quem nemo Caiiuprocerum impauidi
,

^ fmper confantis ammi Vfoit^

nemo regum candore animi ciementia , 0*pietate ad^tcjiiauit, ntmo dtmU mortaiiuth uiuido
gemo tenacij^; mcmoriafperauit
Jha. frons.

aZ^l
troq; textu

frontem a/tamhahent ,pertinaces ,uelaudacesjunt

.

Polemon,ff-) Jdamanti-

us.

Scdmendumejiciarumtn

Poiemonisiexiu,quipro>^t7„f-9.T '\erho,quodVari
tpfe ««j-o vpcV idefl

nus exponit v^nKct ideji reclam altam,ut habet Alamantius, habet

prona ,inciinata,quodcontrariumdicitnam uidemus homines,cateraq; animaiia audentia,
uelperttnaciam rettnentia ,fontem erigere ,
,

(^ apajfone fgnum
«vvrixn
,

accipt

.

Sedegofufpicor in u-

mendum <^pro KctTnf.tpn" legendum

ut hahet cyiriJioteies,^Juperius uidi~
.

mus a quo uterq; defumpfit,quod verhum , "Vf yidimus , pertinaciafignifcahat

Tetrica frons

QV
^
ft)

l

aujieram habentjrontem moleHifint ,
,
.

(^ referuntur adpajjionem^nam lugentes
.

tetricam habentjrontem

zyinjioteies in

Phyfognomonicis
,

Sfferafonte , ^porten

tofafuit Chnfiiernus Daci£ Rex,qui omnium

ferarum quas giacialis oceanusferty

uhi natus immanisfmus , ut inter haienas ,

^

orcas educatus exifimari poteji^c^ntropophagos^

Cannihaiesfiperet , non qiiidem a

Romano l^onttjice , fda Deo ipfo defciuit ut innocentisf'

moriijanguine crmtaretur,Jacrorum aras euerteret,ac demq;lumanigenerts odmcxijiimaretur.

Mxllafrons.

QVl

.

. .

.

,

62
*y
]" ^
fi^*"^
.

DE H V M.
^^*"'^'

T

H

r S I O

C N.

Nonextenfa
Polemon

fupercilia.

,

^ y^damantius

ei fuperci/ia
.

non explanata, fedveluti curua

tri-

A

buunt

Po!emonc/ariusinJi£urairacundtait

Superci/iorumpe//istortuo/a,ut/uprade

epypinio diximus ,utcontrartafit iamdici<efigur<t.

tJ^a/iumetes Secundus ByZantij
.

expugnator , injiar arcusj-aBisfuperct/tjsfun ,
'^

hisq^;

minacil?us

oyiudactsfimus ^ aml>itio/tts

ttternttatts

cupidus ,

lfe//ator egregius

,

inutcius ,

^

crude/tsfuit

j4d nafum flexa fupcrcilia

SV
fingit
,

nafum inflexa auHerum , f^ acerhum hominem notant i^riPlinio recitatum Ale/etijlote/es anima/ium /tbro tradidit hfdem uerl>is a Cja/eno, us Superci/ia , qu,e nafo dtjfu/im acc/inant ,/icut appe/lart recuruaposfint , hominem di H<€C mihi uidentur /uperci/ia , qu^ torua dicuntur nam cunt moribusflo/idum , ac Hupidum
iuxta
,
.

P E2{CILIJ
.

^

.

.

,

cum toruafacere uo/umus,iuxta nafum incuruamus
dicimus, ut ocu/orum feuitia /umma in hacfera
eji
.

.

Epitheton

e/i

/e^n^e.-nam

toruam /eanam

P/autusfuum /enonemfdperci/ijs toruis de

(^ mmljus/atts aujierum
luxta tcmpora inflexa fupercilia

ID

8At
,

animalium lilro ,fupercilia iuxta tempora inflexa deriforem ,
.

fjf^

(tmulatorem de-

moflrare dixit , usdem uerlfts a Ga/eno , (s^ P/into recttatum

^yi quo Me/etius .

Super

ci/ta

quihus adtempora magts depre/fa , rerum fimu/atoris , atqifulfknnaliuitio laborO'

rtcrtdumur,
IwflNii

CAfM cum iiuulfis ad nafum fupercil^s, idemtj: humMm Mh$ (f mlHhrmtxftmtns*ocHUsfuh^cmutm

luxta

.

.

.

.

,

. .

,

L

I

B E R

SECVNDFS:
mutant
,
.

<fj

luxta nafum diuulfa , ad tcmpora cxtenfa fupcrcilia

QVlBV
^
,

S

fiipenilia najiim verJHs deorfum
,

adtemporav^ero retrahuntw
,

fatnifiint

argitmento fuum

cy^riflotelicus
,

Phyfognomontcus

aJoy^/exanchvm

Quando extendunturfupercilia adtewpora, imTolemon mtindos prodit,filicet vtporci jdamantius. ^il?ufcunq;fperci/iorum pars qu.€ iu.xta nafm infra afpicit ff) qux "ytrinq; ad temporafum procedunt /m fimi/es
"yerofcrtbens breuius loc^uitur
,
.

,

^

,

,

,

fit.il}usputa

;

eisq; ingenio

,

O* animo comparandi

.

c^/bertus

.

Si arcus dec/tnant

adtem^

pora , Q^ adgcnas , neg/igentem , ma/eq; dijfonentem regimen

"yit^e

ojlenderz^

Expanfarupercilia,

P
P

OLEAION
detorta dicit

infgura

triflis tribtiit ei

fuperci/ioj

expanfu

,

cAdamantius autem

Qux in fuo loco mancnt

fupercilia

OLEAdO^,
manent

f0 zAdamantim infgunu androgini trihuit eifiperci/ia qu<efuo /oco

Intotumdeminafupercilia.

SV

P E 2^i/ia in totum demiffa,notam inuidia loahent, a Ga/eno f^ P/inio tranfriptum.
,

Po/emon,in figura inuidi ab Arifiote/e defcripfit.
.

Superci/ia,qu<e adpa/pebras demittun-

tur

j4ufiero, ff) adduciojuperci/iofuit

Jouianus Pontanus^yir ad omnc e/oquenti<e ge

nus natus ,fedfupra ^equum mordax , vt
res acerbe

nonf/um notos /pomines,fdgentium,

^ vrbium mo-

nimis perfirtngeret

QV

Coniuncla fupercilia.
l

ftpercilia coniunEla hahent, trifiesfnt,

^

referuntur
.

adfimi/itudinempaffionis.
(^Adamantius noruva/de

Arifiote/es in Phyfiognomontcts.

Sed Po/emon

§lui va/de coniuncia habentfii-

perci/ia,trifiesfunt

,

quippecumdeceatipfostrifiitia.
.

coniun^iafedya/de denfa habet
(iiti,e

Ephefius

.

Superci/ia coniuncia femper mceroris,&tri-

fgnum

.

Superci/ta

adnafumcoeuntia , A/bertus mcerorem, ^fapientu paucitatem

innuere d;xit

.

Brifeidafttperci/tjsfuit coniunEiis, fi Dareti
.

^hrjgto credimus,

ff)

a nimoftm

p/ici , pia, ftj "yerecundaftiit

Ego autem exifiimarem,fipi/t rari,
cyl/bertus idetiam litdeturfnfffLj
effe

^ coniunBifuerint. quod
Si arcus videtur
.

accuratos

,

(^ Hudiofos tudicarent ,p/urimos enim ff) eorum animipenetra/ia cognofere contin.

siti^

tta morigeratos effe
ff-)

.

ad na-

fim contingere, /enem,
tia,

fibti/em, ff) fiudiofum

in operibusfuis

Superci/ia coniunaoj
ff) in e/oquen-

Oclauius c^^ugufus habuit , Suetcnio referente ,fuit enim

& maximefiudiofus,

(^ arte oratoriap/urimum ^a/uit,

ft)

mu/tafcripftfo/uta oratione, (p* verft, nec nonperi-

tia

/iterarumgrcecarum

Coniunda

,

6:

denfa fupercilia

.

.

.

..

.

.

,

.

<r^

D E H V M, T H
.

T S IO

G N,
Jrijloteles adz^Iexan
,

SV P EKClLl A
drum
gorum,

muhumpilofa ineptitudimm /oquencJimtant,

Conciliator uero confundens Juperim fgnum

cum hoc, ait
,

Superciliapilorum lon
trtjliti^

^ multorum,
.

inept^ locfueU

,

multarum cogitationum

& mu/ta

homi-

nem dejjgnant

Simu/tumpi/ofi,& coniunclafuerintfuperci/ia, tmpios,fures deceptores, homicidas,^ femper ma/a mo/ientes notat
.

Ephefm

y^rcuata fupercilia

,

& qu^ frcqucnter elcuantur
,

^ PILI fiperci/torumrefaciinjerfusfontem^animofim^fu/tum q) iracundum mona mojlrant
.

cAihertus

quo Scotus

.

Ci/ia arcuata

(

ideft,Juperci/ta')

cpnefeciuenti

tu e/euantur in a/tum ,fuperhum hominem notant , animofum^g/orw/iim, audacem,

^

minacem
ri^i

.

Conci/iator eadem,

qux J/herttts

.

'^eopto/emtafuperct/iofis fuit Fhrygio Daretc

confirmante , inept^ /o(jue/a, b/ejus , Homachojus^ impius ,'ji^ c^de^audens , vt Virgi/ius , c^te'

meminere
Inclinata

deoifum f uperci lia

COTV S

.

Ci/ia deorfum inc/inata,

cum a/teri /oquitttr

,

&

S
S
S

intuetu^ quafi /atenterfh ,

eis

yf^mJicAt hominem va/de ma/niofum, mendacem^proditorem, tcnaccm ,pigrum ,
.

O^

parui/oauum

Oblonga fupercilia

Z^P E^CI LjzA
ci/ia

oh/ong€

,

arrogantiam
.

,

<(SP
.

inuerecundiam arguunt

.

Rhafs Hos
.

enimjuperci/iofosl>ocarejo/emus

zyllhertus

Longoru.m,t^ muitorumpi/orumjuper-

magna^meditamem,&ferum hominem notant
Rarafupercilia.

l pi/i infiperci/ijs nulli

,

've/ tenuesfuerint
(juo

,

natur^ imheciliitatem,^* remijfwnemdenota,'

re iniicat

cA/hertus a
.

idem [pnci/tator

Rara magna ,

& commenfurata fupcrcilia

PEKF 8C T cA M
ait
.

tradensjuperci/iorum defcriptionem cy^rifiote/es ad (lAlexandrum

commenfirata,fcundum iongitudinem, ft) hreuttatem , gj/ magna , hicfaciUimce imprejftonis eji adinteiitgendum Rara dixit, quia denfi
.

Cuiusjuperciiia rarafint, 0"

ineptitudinem loi^ueU demonjirare dixerat.

Magna, (puia in 'Vinitji^ura taita trihuit Leoni

DeCili/s.

Cap.
.

6.

c
I

ILIA
oculo,

fint , (juapa/pehrarum amhitu adhjerent ^uoniam alterum eminet,alterum (uhiacet .

cyi/hertuo .

T)uo cilia in vtrotme

Deflucntia

.

,

.

l

l

B E R

SECVNDFS.
Dcfiuentiacilia.
.

O
.

Scyi LAC ES
modcrato
.

dicit ciArijlotclcs in

Problematis, quibus pili palpehrarum di ffuunt , ratio-

nL^,quAmfupertus dc caluitie diximus

Sunt cnim hcepartes rci eiufdem
hi

^hiicunq; au-

tem expilis conpenitis ^tate iamprouecla non crejcunt,
Capilius

omnes decidunt lihtdinis 'vjii im^

emm,^fiipercilmm,^ ciliumgenere congenitipili continentur,^^ inparenim ejjicitur^vt locus hic

tesfuperioresfxnstiinis paruyn ohtincntesfunt,quas libtdo refrigerat, ita

alimentum concoquere nonpoljit , cum autcmpili alimento caruertnt,dejiuant nccejfe eji
Inferius arcuata,vcl intorta cilia.

P P

cALPSBRA 2{7J <J^£ pilif curuanttir

infi-a
.

,

nec

advnapartem contorjtientur,
,

nt:<

tura mendaccmtCaliidum, 0*jiultum dcfignant

Conciliator

5olida,&: nigra fupercilia.

zJLH^S^B ^cv/ ^F^ eJ^
dicant .
Conctliator

pili nigri, (e^ folidiperfeEium

Animum

,

^ conHantem

it^-

Detcmporibus,

Cap.

7,

T EMPO^J

funt,qiufi-ontem iJtrinque terminant,eis^; harens dures .

Trafeni propomtHr tdhcUi C.CallguU d dextrls caput,h tjuo cana tempora eommoflrantHr ex marmoreis iconihus , <treip]ue numifmatibus,i]ux in yintcntij Tortx
fratris adftruantur

,

quoi

Muptotcxccrpfmus

Caiu

.

.

.

,

^^

D E H V M.
§IZJ E tempora

"?

H

r S
>

I

G N,

Caua tcmpora

QVlBV SCVN
^
CT*

"Vtrinq:

caua infpexeri<,

dolofos, truce^a; indica lis

.

Concauiitemporibus Cali^HlamfiiijJe tradit Suetonius,

^

yiiltiim natip-a

tumidnm,
,

tetrim ex induflna adfenbat

,

componens adfpeculum
ojlendit
,

adomnem terrorem

C7*

formidtnem. Eius fmitiametiamin iunentute
imereffe voluiffet
.

Z^ndt^ Tiheriusfuo ,
dixn
.

& omnium

cumad

datorumfupplicium pevnis

exitiofi^ natricem

P.^^f) Phactontem

orbi terrarum educare

Jpf enimpropmqnos omncs, ff) amicos etiam,qui imperiofauerint, Sillamimfocerum ifq; adfecunda ncuacula fauces 1-eneno extulit ,fratrem fiium intercmit, Sic amicos omnes,^ Senatoresjelemt,^ mfpeciaculisfidis,^ coenis etiamfMt compulerit

^

.

tiam exercuititmdcm excUmauit

.

Vtinam P. R. vnam ceruicem hahcret

rnofa tempora pilorum re<floium

IN

fmrOj luxuriof cy^rijiotelcs eumpilofa temporOj ^)piIorUm rcBorum haheredixit. Totejl idadhtrcos referri , potefi c^t* adcaufam naturalem nam pilorum multitudo circa
, ,

:

lemporaprouenit ex yenis,

ff^ arterijs

muUisfanguineplenis , qu<£ adeum locum terminan.

tur,f^ pilofitas thi magis.quam alihi exijiens ,/eminis multitudinem arguit

Eo loco drfiuxum
.

feminis ejfe^ dtxit pitppocrates ,

cum incifcc,

ihi njentcjieriles
.

homines (Jficiat
Pili

Poh moru eodem

loco,non temporapiIofaj,fedlahiapilofa dixit
Cir aures

cy4lbertus

.

denji,^ yaHi circa tcmpora

iibidinojum,^ calidum demonjlrant ,fedtenuei>^ rariiuxta temporaj,Jri^idum,^

fne -vmhus hominem

Dey^uribus.

Cap.
:

8.

E\cAT

fed quia per fL> fatis magnam txpofcunt rationem, confiltius in tertium Iibrum delegimus,nam in-> eo ^o ijsfiumtraBahtmus
legitimus hic locus aurihus afftgnatus
.
.

T^unc adaurium hijlonam accedamus ,funt enim in eadem iinea,qua ocuii animaiium iibro ita cam depingit Juns exteriorpars auricuia,partefiperiore conjlatpinna^ ,
.

Jrijioteies

infrioreJ\bra,pars interiorforma anjraclui cocie^ fimiiis dejinit in os
omnibiii iumentorumgeneribus indtcia animi pr^efrre^
reacefurentibus,rcfoiut<e ^gris
. .

.

Piinius ait in cquis

,

ft)

Fef[is marcid^e^pauidis micanies,juh'

Sed eoriim difriminoj , quta multafunt, a^grediamur. Fiacci
,

cognominatifunt, Cicerone authore^
cefcentes
.

quorum aitres demijf<i erant,penduU, ianguid<e,

^

Jiac-

Pimms ab iAs Fiauorum cognomina dixit .

Tabctii

humsnt aurh iellneatme tnfignita profonmr , "vt afinmx coUatmc eiuiihlida mguiiudo exquifitiHt dignoJcalHr .

Magnne

.

L

I

B E R

SECVNDFS^

^7

Magnseaurcs.^

'•:

M^zACj^^cASt
Tolemoru
,

aures teflari , ait cArtBoteles adcAlexandrtm, magnamfatuitatem ,

fed Ipoiu rctentionis ,

gnas, (^ promincntes auresfloliditatem^

natura & cA'damxntius & imprudentiamfignari
Holid-e
,
,

^ memorix hominem

.

Inftis vero
indicia ejfe

T hyfiognomonici^ afininU
.

oAil^erttts

ex Loxo

ma-

dixit,fedpcrperamgarruiita~

tem addit exfe. Vnde contra eos,qui Hudij^felmorihus veidiciis deiiquerit.protenfis indice ,
auricuiari dtgitis, auricuias aflni

^

magnas imitantur, f0 flhiium addunt.zy^d hoc Pcrflw

.

„ „
-

lane,

a tergo, a tergo cui nulla ciconiapinflt,

»5N(Vc manus auriculas tmitata efl moljiiis alhas.

Vhajcs flotidos ait,fdiong^Hos:n(im optimam caiidi,

& humidi
effe

proportionem dcmonflrant ,
,

itule iongxui hominesflunt.Piinius ex zAriflotelefcrihit iong<e

vit^ Ijomines aurihus ampiis

."

Magnacj& fubflaccidac aures
Polemon,^ cAdamantius tiihuunt ei aures magnitudine nimias, ^flihflacci Z^hi aduertendum Vallam pueriiiter iadjum nam yertit £:r/K£xA<t<rftii'<ta- mflraclihus
,

idcafatui

I^
Cj7«

das

.

refertas cumfthflaccidas dicere dehuiflct ,'^nam aufraclihtts refert£,
ft^

e^ ex cuiptdc aures ,

njt

fidehimus inferim dociiem,
flaccidiiq; depingit
.

nonfatuum flgniflcant
,

.

Coiumelia hircos pr<£gna ntihus aurihus,

Plinius iongis auricuiis

irjfaHisq;, cjr <iArifloteies caprasflupidas voc<tt ,

ex voce acuta

ff)

ciamofa/vt videhimus, aflmiii caprarum voce etiamflupidos tndicat , ego ,
.

ohi idadinrcos referrem

Maf^nac

.

.,

.

.

<rS

T>

E

H V M. T H
Magnx
,

T S I O G N.

& arredse aurcs
, ,

SET)
tuerunt
.

fi

magnie, arrecl^eqifuerint ,

yhra modum jiultitid:

cyirijiotelt^

animatium Itbro adnotatum repperimas

& ab

locjuacitatis-indices ejfe , idj; in

eo

apud Galenum , (^ H^li.

nium

.

Sed Pliniumfolito more magn^e ,Jed non arreB<e memmit

Ex his Adeletitu.Par

uas aures , magnasq^; , acplus nimio eminentcs ,fatuitatis , g^

loqiiacitatis indicia ejfeplerij^jla

Eadem ab his Conciliator

Smiin aurei , is bum<iy^

illis

fmiUiudine refpondcntes i regione otuUs
.

futijcimus bacfigura

Valde paruiE aures

CONT
,

luxiirio7(c^ yero quivalde paruas habuerit aures Jiolidus eH /atro fni idq; in zAri^otele fcriptum IfidimHs ad zAlexandrum In fim yero T/yyJio^nomonicisfimijs ingenio reJj>ondere ait quaji malorum morum dicas ,furem , libidtno,

,

,

,

&

.

^

fum

.

Cjalemis in ec libro,
,

quodanimi mores corporis temperaturamfequantur , ab Artjiotele ac

cipiens

aures paruas , ait

maiorum morum indices ejfe
dixertint
.
.

.

Polemon ,

^ \c^damantiits paruas

aures malignos ,

g^ veteratores demonjirare trum (barbare) vbi dicit Letum , pro /atrone

Interim corrige aptidConciItatorem U-

Ex A/berto

Ttfuliaxi figura caninas aures in quihus

cum humanis potiffimum

(onuemreni

,

prxpofuimus

Paruc

..

.

.

.

.

.. .

L

I

B E R

SECVNDFS.

^9

Parux,

& protcnf? aurcs
in canihus yjlultum

AVRES
tos

paruiC exipentes ,
aliter

^ protenfc fcut
.

hominum arguunt
circumcij^ jlul

Sedcy^damantiu!

a Poiemone ExiJlcntcsvaIc{eparUi(,

^ fcut
cum

demonHrant

.

Egoiel Polemonis tcxtum corruptum

iudico,

canihus jlulti-

tiam triluat.cjuum ceteri Phyftotogi non afcnpfcre l/eide canibus /oquaturadium cujlodtbus,^
yilihiii
.

cyiiiertus ex Loxo , dcprcjfas^ c?* hreues auresfuitttiam nctare

Longx',

& aiiguftx aurcs

L
E

O^G M

aures ,

^ anguft^ inuidum, 0*prauum homincm demonftrant
^ ohion^a aures
teftantur inuidiam
.

.

Toiemon

Sedidcyidamantius non iiahet^l/ei temporum iniuria exejum, veiex induftria omifum.
cyJihertus i^ylnguft^ ,

Ex qiio Conciiiator

Rotundc^aures.

N
A

I

M

l

V i^

rotundx atircs indociiem hominem arguunt . Aihertus

Exculptceaurcs.

X

cuiptx aures doctiem

hominem oftendunt

.

Poiemon ,

CT*

zAdamantius

Non ex culptx aurcs

V R fS

non ex culpt^e ,

&
.

rotund^ vaide exiftentes ruditatem oflendunt
.

.

Poit mon
in

ScdcA^-lamantius non ex cuipt<c ruditatem oftendunt
iemonis tcxtu
.

Corrigendum cft yerLum

Po

<tiixyy<fx

l

3

Tahclla

.

»

.

.

70

D E H F M. T H
irKOitnoderaMsmei

r S IO

G N.

TabeUi ad commoHrandum molofft cams caput pmta,ip' frxcipue

Decentcr magnae,& quadratc aurcs.

MED10C1\ES
les

aures, fi) arreclas

optimorum moritm
'verbis

mtam ejjejcripjit ciAriJlote^
.

animalium lihro,0* a Ga/eno ijfdem
.

tranfcriptum

In P/yyJio^nomomcTS

vero ait
iemon-i
,

Videbit autem vtiq; quis
.

ft)

canum optimos moderatas aurcs /jabert^.poaicit
.

minem bonum mmifeHant dem Sedjatis inepte transfcrt
.

^

(^ <:Adamantiiis

Quadrannu/ares anres non excedentes maonitud/nem viri/em ho.

cy4damanti/is viri/em, ft) e^regios fcnjus
.

fonci/iator

ea>

Loxius optimas aures ita^
njerfus

defcrihit

.

Semicircu/aris conuexa
capiti

linea in medio

a/iauantum ex parte conuexa^

centrum , magnitudint^ mediocres ,

deccnter ad/}cerentes,&mediocriterpi/ofi,fc

enim femina/em "virtutem,
refert
.

qu^e eas efformauitfuif

fepo//entem

,

^ optimam
.

iudicatur

.

Vt J/hertus ex eo

eJy^ediecres aures

Jugnjhim

/pahuiffe rcfert Suetonius, njndepr^c/aris

morihus ornatum,(^ animi dotihusprtepol/entem afcri

ptorihus defignatur
ter adhtercntes ejfe ,

Adediocres aures tuas dignijjtme Princepsfcpius animaduerti capiti decen-

0* ya/de excu/ptas , oh id JuguJIo morihus , 0* animi dotihus quamfimil^

/imus

Rubiti^ aures

PV DE
itaq;pudore

Fcy4CTlS
,

ruhejcunt aures, ait zAriJlote/es in prrh/ematis

.

PudefaBis enim

ocu/i refrigerantur

quiapudor in ocu/is ejl , nec rrjj^icere nja/ent,quosptidor tenet,ca/or igi tur />2_. aduer/um partem tranjit, quapojlerior eji, nam auresjatis ex aduerfepofit^funt,
,

maxime eruhefunf.^Ve/quia aures maxiw,e partiumfaciei exanguesfunt ^peregrinus /jumor inanempartem ad:re aptus natus eHjtaq; cum ca/oreperpudorem orto,rfo/wtur ,
jlatimfe in aures co//igit,oh id,quifejnper ruhicundas /jahent,maxime i>erecundos cxifamarem
€t in figura l>erecundi,Pc/cmo?i^,Q;}

z^damantius quafruhorep/enum dicunt,quajiaurcs,

&

omnia

.

.

. .

.

.

,

.

.

^ .

LIBER
omniii

SECVNDVS.
Cap.
9.

71
ruham hahcn

ndae pUna habcat

.

SedzJlhertus mn auresjolum ,pdtotamfacJem

ft^ rtthtiundiorcmfionti

m cttm ocnlorum dctijtjjlone njerecundiamfgnfcare dixit
DeNafo.

N<iy4SV S
ne

infacicfenfhHii rji , h^c fiiuidcmpars hominempret caterisformoftm
.

,

Vo

maxima^ ")-; non/it alia facitrum difinxtio , frmcmj; rcddit tfcji quam per nafum ^njloteles an ma/ium Ithro h<tc hahet de najo Tars /aciei naftts: cartiL\gineampartem aux nares di/criminat, interfptum yocamui^litrumq; mcatum ina~
in co lurietas
,
.

.

,

.

Eius initium

e/l

aglahra, inter/lttium interfupercilia con/iitutum
.

.

Pars ima

e/l

iht

naftts

dclatior in aures fefundit

cyldnotandum pr^eterca quandam

c/fe

proportionem facicipartium

adiotius corporhpartes,^ fhi inuiccm corre/fcndent.aut menfura^, aut quanttta!t.j.aut fgnis

Nafts corre/jrondctpneputio : nam quttits loy)gtis,
njelcra/fus ,i'elhrcui<
.

^

craffisicadi

m mutoni-forma.fcfacuius

,

Stcnanum

qualttasrcfpondet tf/iicu/is.

^afatiapudLampjdium

yiri/iores^ac bel/e mutaniati:

Vnde^parccmia de nafatorumpecu/io l/u/go extritum •vtiq;.
:

Naf

magnitudine mtitonis concipi qua/itatrm

Is

enim

in yita cylntontni Hcliogahalifrtbttfuifft^

extrcmi /uxus, ac nrfari^ ithidinisfuhaciarios^lie/emiffarios innumeros co//egit,ac nafaos xoca
bat.quihiis adithidinem cxercendamfe/e/iijfme vtebatur

Magnusnafus.

N
' '

zy4SZJS

prxgrandis prohi viri iudicium afertfTolemotJ-> Pr£grandis
.

nafiis

melier ,

yldamantius . tJ^agntts na/itsfemper minori me/ior ex /m c/^/herttts

Valde magnus nafus

"V T' zy^ LT) E magntfsnafsj virumnimis acriter a/ienaitidicantemnotat ,ct{inonnif %/ fuap/acent,a/iena dijp/icentyirrideatq; omnia P/inius.Et a/tior homini tantum qucm
.

noui mcrcifihdoU irrifoni dicnuere nafiim

.

Narthiis, inquit ^iinti/tanus , dertfus ,
,

contemptus ^fafidiumfgnifcarifo/et: Irnde
bio alyijt,naf(spro iudicio
.

^

qui a/iosirrident, nafutos locant

^

protier,

^aftm maximum Rhmcccros hahetsomu repando infgncm
.

qua~

re

ah eopotius quamv//o a/io anima/i adprouerhia/em huncfcnftm affimpta e/l : e/l enim ani,

tna/ingcnio ca//idum,a/acre, (^ agi/t^

Adartia/is

„ EtpHcri TiAfnm rhinocerotis hahent L lujdcm extat /epidum epgramma de nafito irrifre
5>

Majltsfis 'vfq; licet ,fls denicp; nafus

}}

Quantmn 'volueritferre rogatus <iAtlas
Etposfs i^fum tu deridere Latintim O^^fonfotes in nugas dicereplura meas.
Perjius.ad id.

}} }}

„ rideyais (^nimis^vncis
narihus indukes o
Horatius.
5,

Najofifpendisadunco.
lus Z^nge/n

,

,

..

,

72
z^4ngelHS
dojtta^nec

D E H V M, ^ H

r S I

G N,
.

Volimnus enormifuit nafo^oh idingenio acuJeatoJnuidccp,a/iena inidendojatidan

a quoauam iudicarivatereiur, aliorumfama detrahendo •

Valdcparuusnafus,

Vl

nafo 'yaldeparuofueritpraditus, mutahilis conflij xvV accufatur,
,

Tolemon

.

Sed

cyldamantius minan rapacitatsm

f^

confilij

inconjiantiam

.

Interprcs Polemonis
tot erro-

^ nonfatis rccie vertit
res quot Ifcrha rrpperies
.

,

nam accufatorcm,
. .

^

deiatorem interpretatur, in quo

c^lhertus

Aiinor naftisferuilihus ingeniisfurihus,

0* tergiuerfan-

tihus ajjfgnatur

.

Bgo ad mulieres referrem

Rcdus nafus.

v

ECTV S

naftts lingua fignifcat

intemperantiam

.

Polemon-,
,

,

fed infine iihri Poiemoru,

^
.

^ zyidamantius

,

fi mendofusfit codex, ait
.

^ui reUofiint nafo praditi

hiaclcrones,^ referuntur admulieres

dAihertus nonfatis Jihi confiatyVtriufjueJi-^

gna,^proprietates conjundens^t^it enim najiis circajrontem deprejfus jhtititiam,
/^eciliitatemyC^fcemineafn leuitatem
ttea recia

& animi im-

Si aite aJrontt^,reEie

adimum naji protendatur, vt li-

dffcendcns af/onte,naJironumpcrtingat in extrema cartiiaginc loquacitatem twtare^.

Obliqaus nafus

NT OKTV S

nafiis

magna expme mentis,^ animorum ohiiqtiitatemportenditPole^
.

mo7-u, ffj (i/ldamantiiu

^d faciem nafus dircrctus.

N^
7'

zASV S

adfaciem hene articuiatus,veidifcretuS;prohumfortcm,acprudentia virum
.

pr^editum argumentat

Poiemon->
iiahet
.

,

&' cyidamantius
maie
vertit
.

.

Sed Poicmoru ad frontem

ayidamantius adfaciem

Jihertth'

'^ariumpars iuxt njrontcm

,

ajronte depojitafitjm ejlfciuncla hona compofitione,nec aita^,nec humiii^fedcccpuaii iinea de"

fendat,conHantiam,^pyudentiamdemonJirat

^d faciem nafus male difcretus.

C

ONTKz/i 2\Jz^4

vero Imiusforma ejfo;minatum,rudiorema;fgnijicat , Polemon ,

O^ ^d&mantius a contrariojigno contrarium dijudicant

Longus nafas ad hoc protenfus

aV

l

hahet

nafum longumprotenjum ados,eflprohus,^ audax, vt Jrijloteles adjie
,

xandrum fcrtbens ait

Scrihit Suetonius C.

jugujlum nafiim hahuiff a fummo emi
,

nentiorem.ah imo deduWorem,ideJt deprcjfum, ci:mprudentem yirum imperatoremfuijfe conjlet,nec aiius intc[ligipotcJl,nifi qucm

f/^

optimum
Scy

modo defcripfimus

.

Qthlaicntis

thartim imperator ion^o,reciop

adfontem nafo erat,ac pre auguJio,ad armapr^JlantiJJimus pri
.

muspont/Jici^ maiejiatis cuitor,iiheraiis,^ prohus

Nafus

.

,

.

.

.

,

L

I

B E R

S

E C V
crasfus.

ND
ei

F S.

73

Nafus

I

Nf^ui-A imptidentis Poiemon ,

& zAdamantiui

tyihuunt

nafum crajfum

Nafus mediocriccr longus,

latus,

& apertus
.

O

PTl

M A iJM
magis

dejcnhens nafiformam zArijloteles ad zA leffandrum ait
,

Napis

tUe efl

cetjualis

aui med:ocriter longus , eius Utitudo

eji

mcdiocris , adefiremi'

tatem eiusjoramina non multum aj^crta^

TabfUi hxc obuia corui cjput cum huntino fihi
yt ad

tendidM ,

m qua nafus In \froq:

,

ymm dcllarctur attendimus diligenter

Incuruus afionte nafus-

QZJl^BV S aduncusJlatim afronte
Jncipit enimfui

ducitur nafus, impudentes funt

,

injlar coruorum.

naf curuitas kjrontepropeglabeliam. Et efpropria coruonim tmpumulta rornanis enunciauerunt
.

^
monicis.

dentia Etfi^a impticlcntia
ciT*

Anfoteles in Phyfogno,

Ego hos ommsfures ,
rapacttas:

rapaces dicerem , efipropria coruorum
,

rum autum

^

tP*

aduncorum rojiro^

coruus natura procliuis adfurtum

^ quos

cicures

halemus domi

clauos.nummos^cultrosy gj/ eiusmodifmtlia inframinihus ,

^Jub lapidihus ahdunt

a

Pr^fem

,

y

74

DE H

V M, T H

r S I

C N.

Trxfm cmmo^m jigura aqulla cdpuucums mfum incuruum cum Sergij Gilbx mtfo comp»randum concinne [peBiindumfe cffen
,

Aduncus nafus

QZJj
^

nafum aduncum hahent a jrontt^ hene articulatum magnanimi conijciuntur exemp/o aqui/amm excylrijlote/t^ in Pl:yJiognomonicis c^^ quoFo/cmc/2^,
,
,
.

&

zAdamantius

.

cAduncis
.

nafis

magnantmttatem decet zA/hertus cx Loxo aqui/^e
.

regttim qutdam Huiufmodi najum 'yu/gus aaui/inum i'ocat , prieferrc^ extHimat (juoniam aqui/a^ rex auium /^ahetur , ch td rega/em animum , ff) magntjicentiam po//icert Jfud 'T^erfas ta/i nafo pr<edttum cfft^ magno erat dccori , ficut Cyrum memorant /otforitc Xenop/^ontis , P/utarc/oi , ft) ad/:anc diem neminem adtdfa-

najiim magnanimis trihuit
,

&

^

.

^

')>fq;

Higijfuhrogahant , niji apprime fuerit nafutus

.

Eum
.

regem fupra omnes dt/exerunt ,i//umin

que

magnanimum c^ audacemfutjft^ dicunt
,
,

prominentc^

yt ex argenteo numifmate

'videre

Magnus aArtoxerfes nafofuit eH in Mufeo fatris dociifjimi
munufu/o
,

aduncum

.

Futt l^er-

Jarumrex , tanquam
ao
extttit
,

cxjlirpe waioris Cyri , ineotantain
,

donando gratiffmn animi magnituter.uijfimcque offcijgcnert^ non->
.

ut

tn referenda gratia

pro agrejltfepe
,

ingentia

modo auri pondcnL, ,fedvrhes

^ prouintias

rependeret

Dcmetrius Jilius
qtii

regis

Sy-

ri(e,cuius lujtinus

admicum /jahent najum ypuTTW vocant.f^leopto/emus aduncofuit najo ex defcrtptione Daretis P/ny^ij.Sergius Ga/ha adun
a Suetonto narratur ,
Promtnenti

meminit ,grypus cognomtnatusfuit , quia Gr^ci ,

cofuit nafo, njt

^

/thera/is

ah eo defcnhitur P/ato tn Eutl)yp/yrone Me/i.

tumPitteum, quemineiusaccufationemn tngenerofL>
nafofutjft^
,

fe gejjijfe^dicit

,

aqui/ino

,

^

gihhofo
,

,

e^

decenter incuruo nafofuit Cjeorgius Scandcrhcc/:us

qui o/

in ma-

,

.

L
in m:ic;u

!

B E R
.

SECVNDVS.
,

7S

Nemini ctiam lirtute bellica fortittidine liheralttate tJ^Ia^iuis Sfortia eLitum a mcdto ua/um habuit ,fuitq; ma^naniwus, ^)fortis , fectmdu^fuit "jouio rcferento^ <^/a/;ow(tusfcunclus Turcharum rcx acluncofuit najo, cminenti, vtftiHeroii
.

efji^iem efformaret

^

.

^

perius lalrum attin^erc 'vidcretur,^ elatofuit animo.loannes oyiffymbeius cognomento
caffanusgriphofuit nafo^oculis wgcntilus^Uto,
ft) gloriic appetcns
.

Vffum-

cjr*

hiUri TultuJtberalis,clemens,bellicoftlJimus^
nafo etiam adunco vegetis
,

Hyfmacl Sophus Perfarum rcx

g^ micantibus

ocuiisJibcraiis,ambitiofus,be//ofrtiUimuSjinterpericu/agaudens,^Jmagnanimus.Se/inus'Ba-

id^tis f/ius arcuato nafu^/tbaa/ifjimus^Ciffaris c/i/exandri temulus
f/tus adunco nafotbe//ator,^ /ibera/is
.

.

So/imamis cttam Seiini

llQC Schocntiis giJli nafut

wcauufeum conuexa ctjcularlfrontiijuperficie exprimitur,cum hHmtno
eiHiujmodiformatn rffigiatotinfra dejcribcndo

iid

Incauus nafus antc frontcm,rotundus,

& fupcrcminens rotundum
.

VT
Vt

fehahet antic^ua transiatio Arifloteles in Phyftognomonicis §lui nafum concauum, habent, antefiontem rotundum,^ fupercminens rotundujn,/uxuriofifunt,0* adga/los

referuntur

.

Nos cum eiufmodi nafum ignoraremus,

ttim Jrijlote/ici textus corru'

ptione,ttim interpretis trans/atione,ga//os confultiimus,atque di/igenti

corum inffcBione ,

ita teX-

in conjitum,ft^fenfum verbis accommodauimus , habet enim ga//tnaceus ga//us ante frontem pars edj nafi ante^ fonnio nafus l>a//ecu/am quandam , njei incauum qtioddam ,

^

temrotundxj

,

a^ indt^ fons a nafo ad capiZ/orumradtcem,
.

nje/utctrcu/icirctmferentioj:
,

verbaj textus trans/ata^ dicant
,

^ti antt^ nafum habet incatium
,

^ partes
i

,

qu<e

antz^ fi-ontem rotundas

ctrcumfcrentiam verojuproj affurgentem

ts^ coeteroj.

K

Hos

.

.

.

,

.

yi

D E H V M. T H
.

r S I O C N.
ff) coturni-

Hos ego etiampuerarios iudicarem:ahHttmtur enim njeneregalli^gallinaceiyperdices,
cesMUJifere (Imilem nafiim hahent
inter fe conferunt^ntios ccclthes yocant^qui
tiifi

Cum enimfxmince incuhant,mares dimicant.pugnarKcpie
^iBus inpugnafuerit , viuoris ycnerempatitur , nec

multos amicos co^noui , eiufhiodt najopr^ditos , afuo z-iciore fuhi^itur , ex c^rijiotelt^ : Ftngunt Poetec Jouem Ac^utU forma Ganimcdem raptiif htiic enormi luxuri^gencri ohncxios
.

&

fe, ftih talt

iigmento idfortajp innucntes
.

.

zAelianus etiam ichncumonem huic turpitndtni etiam

ohnoxium dixit

Tali nafii Satjri,

tes ipfepr^ditusfiiit:

ah anticjuis ejjigiatiftint, C7* tali nafti etiam Socra> nam Xenophon Socratem Silenisfimtiemfuijfe,^prejjis narilusfrthit
Sileni

^

Latus in medio nafus.

N

cASV S
fum.

in mcdio latus,declinans adfiimmitatem,denjQnJirat

mendacem , &* Iterho'

zyirtJlotelesadAlexandrum.

S\

hom na[um

in[l>cxcr'mm>& hommemfimilem effighHerlmus
ra, longe abtrittita affabrc

,

Vil ah

hacqux

hic

cernimfigu-

m imo crajfus deducitur

«

Extrcmum nafi craflTum
nafi extremum crajfum hahent,fegnitiei ohnoxij/unt ,

QVJ
^

& ad

hottes referuntur

,

yt Po

cAriflotelcs in Phjfiogn. ejl
titis!hlafis

enim hottum fegnitiespropria

.

Polemon ,

^ cAdamantrr-

infimmo ~))alde craffus,et depreffus,
.

iniquos homines ojlendit.lnterim

lemont textus corngaiur

fx;<t/(jc ,

non i^tKfdv ex zAdamantio

.

lidem^: in fgura muerecmdt

huunt ei nafum crajfum
Shis crafiUt

dfummo injplciiur hit

nafus,e cuius regione hominis fimilituiirte fetcndus

Afum-

.

.

L

I

B E R

SECVNDFS.

P7

'^fummo cradus nafus'

QV
^

najum k ftmmo craffumhahent infenfati iucjicantur afmilijuum nafo. cArifoteles in Phyfwgn.Eji enimfus animdfatis hrutum.animam^; eiprofale datam l»»I
:

deprouerbtofertur. Sus in Palladem.Adale ab eo defribens cy^Ilpertus ait.Extra

mo

dum crajf<e nares immundum hominem dant intelltgi
Canit hxc imago in muhit cemimfiguris,fcd bic domctlki canis acuti naft icon txhibcti(T,homhiiftinilcm oilenfuri

Extre-

.

^S

DEHVM, THTSIOGN,
Extremum nafi acutum
ffueritfuhtilis
,

NdASV S
drum:
telis

eius

dominus ejl l)alde iractmdus, cydriBoteles adcy^Iexan.

in Phyfiognomonicis vero dilucidius loquitur
.

Nafftmmum ffuerh,feu<£ irjt

homines ofenditjijq; adcanes referuntur
textus

Efenimcanumpropriairoj. Sedjrifo-

mancus yidetur,defcit entm acutum,ait enim «i ^«V fift <!>:; f.v ^fipple ki-jttw , quod ex Polemone , tP* Adamantio vefituipoteH ^afextremum temie in quolibet homine ceHuantis
. .

trafgnum. Jlbertus
gi, os torauere
oris

Na/usine.xtremoacutusfacilisadiracundiam, idemq; Rhafs.Rin
,

ef , quodcanes faciunt latratun

•vel

cum exira in rugas os deducunt

:

hinc rictus

dtHenfg , Riclum caninum luuenalis dixit .

'iAmHhxii nHf\ oflendcndo tmaglntmcum tenuh

niift

hummi comparandcpoujftmum hxc infeYuitfigura .

Nafi extiemum gracjlc.

aVJ
. ,

naf extremumgracile hal>ent,aues hac parte referunt Intelligitenimper auicu Iares,qui Ieues,mohiIes^ infahilesfunt^eH enim auium nafus longusfuhttlis, rotun.

dus,

^

^

in

imo tenuis

.

Polemon,

^ oyidamantius

ex eo

.

^afts longusfuhtilis (fed
.
.

Adamantius addit yalde) cum auitij generis habeatur,eius quoq; generis mores defcrihit Tfa^afislongus,^ inimogracilis^Ieuis^&feHinivirtef. (lAlhertus Nares long^^tefes nues tju.t auiumpropru [unt , huiujmodi morihus ,filicet mohilitatis , fi) leuitatis hommes decorant^-

^

^
Leoms nafus defingUurii direHo
itiiuenii

human m occurret,quo fthi inuictm comfarari pojfmt

'.

Rotun-

.

L I B

E R

SECVNDFS.

79

Rotundus nafus,

& extrcmum obtufum
ejl

.'

NtASV
relati
CiT*
.

Jld

rotundum hahentes.eiufcj^; fUmmum ohtujum, magnAnimi funt, adleones Phyfogno Leonum enimpropria
.

cylrijloteles in
.

magnanimitas. Poltmon ,

Nafi extremumplenum, ohtuJum,rotundum, ^folidumft affexc ris ex ieonihus,^ molojfis,fortem,(^magnanimum iudtcato oAdamantius non magnanimum,
fed iaciatorem dtcit fiim, quamgracilt^
.

Adamantius

zArijioteles in fgura

maris leonem depingens^ait^hahere naftm magis craf

Etim yenatich^vel

moloffi

cams

imagmm apponere Ubm,itt expre(fm najus cernatur

,

Oppianus

,

.

.

S)

OP

B E H F M. PU NV S
.

'PHTSIOGN,
,

vertaticos canes J/iue rohujlos ,fue molojjos dixeris
,

fmo roftro

defcri-

l>it

Generofis enim canibus im^ nares rotunci^

^folida , ^fere ohtufefuni
.

cyilhertus eadem hahet ex

Tlatone , fed ex Polemonepotius

UAcfigwa bominiifimum najum finximus,

[imidefimillimum

quem

in

Vmis ohferuattimus

Nafusfimus.

NJSV

S ftmus efl impetuofis ,ait Jrijloteles ad Jlexandrum :fedeius vetus translatio
ejl,

fatis conupta

^)

corrigenda,Iuxuriofns: 'velimpctuofus in z'enerem;alitcr enimfihiy
.

cxterifji claris authorihus contradiceret

Infuis enim
.

Phyfogmmonicis ait

.

§lui na'Vt coitus
.

fumfmum hahcnt ,Iihidinof,rrferuntur adceruos
tempore infani reddantur
.

Ceruifmifint,

^ adco
,

luxuriofi ,

Polemcru,^ Jdamantius

Naffmitasfortationis indicium

Et

Polemon alihi.Breui,^ fmo nafpr^editi fures,^) Iafiuifmt,adceruos,^aproshocgcnusho-

minum rcfrendum ipfeenim f}f'''fjo-retulit ,fdputo mendum in textu
fue^.Jcdfmias refrunt, ff) reponendum
T.d.m.-.a'
.

quippe nonfylueflres
,

Jlhertus ex LoxofmiiC tnhuitfmim nafm
.

^

libidmofs

.

Khafes.Cuius lat^ nares.luxuriof Simttatis ratiomm,

^

luxuria videtur Jri

fotelcm

tradtdtjfe inprohlematis.ait

fta eJi,crajJitudo nonfne diiritia
os eft,merito

enim . Crfpitudo capillorum , ^fmitas^ in crafpttudin^ confiat, cjp durities in calidiori far.guine fta cf, calor mate-

&

riem excrefere inutilcm minuspatitur,^^
.

os ex njacante m.^iterta conffit , 0* cartilago non nif dimmutio nafconfquatur Jnditium <etas adhihctpuerflis ,fnt cnim pucnomnes
.

refmato nafo

^os,fadanimaIia rcfirre licet, adfmias referemus : Natura emmfmijs

„ narefqfafronteremtffas.
Contundit,ft)c.

Oppianus:^

oh idmultipiitant ah huiufmodifmitate

fmias diBas efe Confat eas

hhiclinofas
e e.

.

.

.

L
efjer^t

I

B E R
.

SECVNDFS,
,

Si

quaflamfaeminaf appetant
,

vrhes non adducitur
furiant
.

Et apiid Jnclos fimiarum quoddam ^entn rtifnm quodin quippe quodyencris libidine adeo tnjiammantur ft ad mulicbrem fcxtim
roflro, (fp

£fl

^ delphinus refmo
,

ob

idfimonem

'vocant,

nomencpfmonis miro modo

apnofcunt,pifcatorum^; relatu

luxuriufiftint

Eumftmm cerm hj/uw deplnxmu! cum Socrne comparanitm, cu\us effiiient ex MufM
fntrittC minnotea i\Mn dccer^fimu:

SjAd nafo SocratemfuiJJ} narrat Plato Socratem
mento interiacet
ait
.

in Theateto

,^ aheo cy4mmonius

.

Polemon^

luxuriofiimfuilfe dtcit, quodtllius locifttperjiciem
.

concauam haheret,qute nafo, ac

Plautus in rudentefum

Lamhracem dcpingens luxuriofiim, ac nefarium

Recaluumflonem, c^t* lientricofum.^E^ellius gallus refmato nafufuit, ff) luxuriofis.Fue

runt nonnulli opinantes Horatio Coclttiynon quodoculum linttm in hello amifffet ,fedex naffi^
mitate cognomentitm Cocles indttumfuiffe : nafus enimfuhfronte ita deprejfus , demiffusq; erat ,
'Vt

nullumfere
,

inter oculos

dtfrtmen extaret, ipfaq;fupercilia commixta inuicem , confufaq;fo'
'Vt

rent

icctrco

Ixdentthus illum appelUre ciclopemidelapfa loquendt confuetudine ohtinuit ,

Q>'

cles djceretur

Tauri,

'

S2

D B

HVM.

"F

H

r S I O G N,

7aur'hi;

homms hmus mes ai yiuum dcpiclas frisfemijigura uidere ef?

<•

.

Patulas nares

QV
^

l

hahentforAmwa nafgrauis compaBionis^lfel clura,eH irafcihilis , ait zArijloteles
.

adc^iexandrum
tiec

Sed antiqua^ translatio ex arahico textufalpu
.

,

^ mendax

eji ,

auidfihi "velitjatis confiat
trcejiint,

Clarius ergo tn fuis Phyfiomom.
,

§)ui hiulcas ha-

hent nares, ^Huantis

^ adpajftonem rejerumur
offjcio
.

qiufit in ira

,

quippe videre licet ira^

excandefcentes tales nares ohtinert^,per eas
intimis cordis refpiratiomm pu/monis

enimft (firitus reciprocatio:fiquid(m epromptuarijs
capientes extra excernunt , l>nde nonininria, qui

apertas habi nt nares

ad iramfunt incitatiores

'Tolemoru
,

.

Patulis nanhuspr^^editi agnfics

,

pertinaces,^ poteniesJunt,ficut tauri,C5t*Ieones

Gcnerofi etjui biulcas nares,i; bominis appinxlmusi

Alibi

I

.

.

.

LIBER

SECVNDFS.

fj

ALl^Bl

vero

.

PatuU mres, ff) refim<e iracundos demonjlrant,
.
.

^

rcferuntur adpaffto-

7jem,qu<c ft In

ira,^ adgenerofos equos Et infgura iracundi concauas nares ei trihuit.

cy^damantius

Expanf^ aures iracundi<e,^ferocia tejiesfunt. Suetonius C.C^farem

fpumante rictu, (jp humcntibus nartbti.sfwjfefcrtbit,^fuitpr^cipttis ir^

Cbilrudsenares

O
IN

'BST^^Z^ QT JE

nares "^efanos demonjirant, Polemon

.

^

c^damantius 'vero aliter ,

metius.

Jngujh-e,rotund^,^ obJiruciiC nares^yefanitatem monHrantj eadem Al

bertus.ObjlruciaSjfiue obefas.^vclocclufas/vtparum olfaciant

^urfum diftantesnares.
idc2A

mifencord:s J.riJloteles in Phjjiogn.trihuit

ci

naresfurfum diiiantes

De Vultu.

Cap.

lO.

DICE J^fV motum
,

S

de -vultuprimilm^pcjl departihus eius,nam totamjtmu/faciem vultus,

habitus,

^

pajjiones repr^fentat

.

c^d totum hunc vultum f^urandum omnafus,^ cetera tnemhrcu Eflnjero
.

nesfxciei partcs concurrunt,Z5P oculi,(sj*frons,f^
1'ultus index
,

&

obteclor confcicntu nojlr^
cor.figitur

,

qtu incertus

,

inconjlans

,

^
L

'varius cjl
,

,

qui tctus
.

(X

animorum

conf^urattonilus

,

quin etiam earum

fmuUtor

f^
1

di^v.nnlator

Qvarg

*

.

.

.

,

.

^
, ,

S^

D E H V M. T H
.

r S I

G N.
.

^are /jaud temere ex omnihus horis dijudicandum.nifi cum ah huiufmodi animi motionthus dezAdamantius de njultu hccc hahent Ex ipfo nanq; vulttt ferbuijje yidehitur To/emon->,

&

potijjimum apparet magnijicentia, O* illiheralitas,prohitas, f^ improhitas , anxietas, ffuditwi eruditio, iucunditas, (y* trifiitia, 'yigilantia, (^ fomnoientia, ^fngula , 'vtf natura hahent

,

(^fcundum ea necejfe
phy/ofophus
.

eji

phj/fognomonicam difciplinam exercerz^

.

eJ^e/etius non ohfurus
/^etitui affi-

Facies, inquit, ipfa ef,qua ajfeclusfaci/e repr^fentat^cum atitem ipfa

citur,ferena,

hi/arfp apparet^fyero

trijlitia

mcerorem,^perturhationtmprceffert,
.

cum ipfcu

ira excandefit,liuida,0*fanguineperfHfafuriofaf, redditur
,

§)uamohrem,

(njt infcicra /itera
,

poftum ejl) tn cordisgaudiumfacies ipfa exhi/aratur cttm yero ipfa trifisft demiffa ejjicitur (^ homo ira occupattis,turpis eji lacoh exfacie Lahan in odium deprehendit advxoresfuas
.

f

,

conuerfus dixit

.

Cognoui exfaciepatris yeHri non ejfe amp/ius in

wo

,

qua/is herifuerat

.

So-

lent enim, qui nos

odtoprofquuntur auertere k nohtsfaciem, qui amore
oris
.

deuiricli,i:^ heneuo/cntia
.

aJpeHum, <j7* hlandientem exhtherefo/ent Cicero ad Pifonem ait Non deceperunt me ocu/i tui,^ yu/tus^qui tacitus ejijermo mentis Vultus ipfefpecuium ef mentis,
Utum,hiiaremq^i
.

quando O* ^^^^i^^ ^'^^^^ mentisfatentur arcana^

,

5ubtriftis ,

& varius vultus

N

id^ea timidi dAriHoteles in fuis
.

Thjfognomonicis trihuit eifaciem mutahiiem ,

^ fuh-

I

m<ejlam
've/uti

idf,

ad apparentem morem rejerripoffet , nam timens vu/tum continue 'variat ,

timore,0* fujpicionep/enus

5"tupidus vultus

FjGZJ^F^izyi J^

trihutt infnfitiuo

infua id^a cylriHoteies injuis Phjifognomonicis,
.

morem,qui apparet infactefecundumfimi/itudinem,fctiicet infenfttui , c^ Hupidt Interimcorrigendus eji d/iriHoteitcus gracus textus: nampro riiv dixoioTr.Ta. , idef fimiittudinem,hahet
("V»^^
t*»,

quodvaide apropofto aheji , -vtfatis infitciter Suejfanus transfert ,

(3^

dum yerhafenfui aiiena accommodare nttitur,ineptias muitasfano njiro indignasprofert

5omniculofus vultus

157 fgtiri iucundi Jrtjloteies in Phjfognomonicis
cuiofam
.

Poiemon-,

,

^

^fmuiatoris tribuit eisfaciem fomnic^damantius in eademfgura , eadem referunt Trihuit enim
,

.

<tAriJiotelesfimnicu/ofamfactem,eandemf, Po/emon->

.

Sedzy^rifote/ts textuspro , vt

Po

lemon hahet,

ipfe retinet

.

Ohtd Suejfanus fatis mifere cnruipedem tranHuiit

^

Ifrfo,

quem cur

uipedem dtxit,ajjtmiiauit .

Bonus,

.

.

.

.

L

I

B E R
Bonus
,

SECVNDFS.
& non prxceps vukus.

Sj

VCV NDO

trihuit z^riHoteles in
«

Phyftofogmmonicis Irultum nonfejlinum,^ celerem,

I

fedbontim
fatis

.

Sueffantis

"ri-rifxn^^fxciem

nonfcjhnam.celerem ,feilfubdoUm interpretatnr

mcurtosej^ ex naturalihus caujis deducit

Humilisvultus.

D E e^

eodtm locojnfchaemate triHis 'viri humilem ei tribuit figurtim

I

RcmKTusvultus.

E
tis

T

in

fgura amariyiri triluit eifaciem remijfam
.

,

Poiemofu,^* cAdamantius in eit'

dem fgura, etiam remiffamfaciem afcrthunt

Crauis vultus.

ET
fernper

manfuetoforemirohujlam,^ grauemfaciem trihuityeattdemq; Polemon^ , f^ cy4damantius Seuero, ^gram njultu fuit zAlfonfus Ejienfs Ferrart^prtnceps auus tuus ,
.

amplifjime Cardtnalts, louio referente,vnde ingeniumpr<ecellens,
ieEiatur,cjtii

ff) l>is etus helltca con-

trtum maximartim hoHium arma infracio antmofuhjlinmt,^fuperauit , ahdicor-

afe aduiattonis,^) morofa grauttatis ienocinijs,finguias cogitationes,^ corporis exercitamenta advirtutes,^ heliicas rattones intendit , magnammus in helio Dux , optimus inpace princeps
extitit.

Proho ore,0* venerahiii Beffarton (ardtnaitsfmt^nemoprohitatejj^e^atior^nemo

4idmirahiiior doBrma,nemo dem(^:generofs morihus fpiendidtor

Tcmcrarius vultus.
fgura
iniurioft, Arifloteles in

Thyfognomonicis,

trihuit

eiproteruum
ii.<nt*

,

f^ temerarium
,

I^

uuitum
.

.

Sed Poiemonis textus ex Arifoteie corrigendus,qui

-irfOTtT.f dicit

^

zyiri-

Jloteiicus

lucundusvultus.
fgura iuctmdi
,

hiiarisue

Toiemon-,

I5V Teimores. lidem infigura ingenio/i trihuunt mores iucundos
iitatem monjlrat
.

,

^ cAdamantius
,

trihuunt

ei

hiiaremfguram

,

fic tranauiiius

animi tranquii

Tradtt Suetonius AuguHumfmffe vuitu, ^fermonc^, veitacito adeo
.

tranqwiio

,

l)t

animo eratfercno , (^rpacato

Hiiari etiam vuitufuiffe Uiixem narrat Dares
ingeniOy

Phrygius

.

Teriucundi, ^grauts vuitus fuit Pompeius Coiumna Cardtnaits,qui miro

facrapjppura mitratus, e^ miittari fago gaieatus,vtriuf^; muneris partes apttjfime adtmpieuit.
loannes Affymheius

Vffumcaffnnus,i,eto,(s^ hiiarivuitufutt,magnamgrauitatem,dignitatem^
infermone faciitfq;

(^uepart comitate conditam pr^fferehat,in dandis benejicus
cipiendis oJiendehat,fuauis

miram ferenitatem, eandemq; in acerant ad eum aditus FJyfmaei Sophus i^to, cjt*
.

frcno vuitu,henigmts,equitandifagittAndiq;peritusJepidus in eaforgando extitit
Elcsans

.

,

.

.

'

Sd-

D E B V M. ^ H
Elpgans vultus

r S I O

G N,

L SzS^I

TSl

/oquaci mhuitjiguyam elegantem

.

Sex tefius JriHotelicus fommlento
eji

loquacis notas t>-i!?uit,quodex Fo/emone^, cui integrior
nolento elcgansforma non conuenit
.

textus

,

conijcij^oteJi/aam/Q^rt-

SedPplemon, (j;* zy^damantius elegc.ntcn formam
,

fmulatori tribuunt

.

Emanueli Chryfklor^pr^clarafuitfacies.prxcUrum ingenium

^pra-

f/arilJima doBrina.grxcas /itcras in Italiam rcportauit

lllibcialis vultus,

IL

LJB EKzALES

'vu/tus pufd/animes,

^

i//ibera/es

animo cenfendi,ex Po/cmonz^
,

Po/itianusfacie neque /ihera/t,neque ingenuafuit,oh iddiflortis morihus
.

^ ma/e cowpof-

tus,vt nimis in a/iena inueheretur

Aiaximi/ianus Sfortia i//ihera/i nju/tu , ncquicquam

sfortian^firpis dignofmt,fc ingenij indo/e, ft) morihus ingenuo principi indignis .fordidi anuni^et
•vecordis,

(^ rudis extitit

.

Suhagrefi vu/tu louianus Pontanus,vir

maxima ingenij dcxteritate,

fedfnordacttateinfgnis,

Venerabilis vukus*

ECT OR
tis

venerahi/ifuit
.

>/ ex "Darete phrygio
frato hahctur
dens,he//ator

virihus infgnis c/cmcns ff) dignns , yultu,^ animo, c.y4chi//cs ^aui ajpeclu^pr^frehatquepu/chritudinem nonja
,

&

,

/audatam,oh id eiusfpecies non laclatoris ,vt p/enque indicant fcdliiri/is,vt ex P/n/o
.

So/imanus

Se/inifi/ius
.

augufafacie, ciT* dignitatep/ena^,
Stc Gott/jofedus Gai/us
,

iusiitia ce/ehris ,pi

u-

maximus,nonfa'difagus

Lot/wringi,c

Dux,

Bo/ionuSy

facri he//i aduerfis

Turchas
.

imperator,vu/tu erat
Re.v'

maiefate auguflo,re/igionepr^fans,^ mi/i-

taris artis peritifjimus

Caro/us Francorum

agejiarum rerum magnitudtne Aiagnus voci
.

tatus,vu/tufuit maieflatisp/eno,auguHafacie,canitie reuerenda
perator, quos

Cuh/aienus Scytharum im-

Tartaros,vocamus ,orcfuit augufo,acJu/guranti,facrorum cu/tor eximius mu/ta.

rumgentium domitor , ac he//o infacius

Proho

ort.^

,

^

')>u/tu

hoHihus etiam venerahi/iftit
,

francifcus Sfortia ,fuit corports,et inuicii animi rohore,natHra/ifacundia,docirinaq;prxditus

y^ufterus vultus.

DJO MED ES^
mofus, calidus,
.

auflerofuit vu/tu,

l>t

Daresfcrihit,f^) in he//o audax.acerrimus, c/a

impatiens

.

Tamer/anes trucu/ento vu/tu,^ minacifuit,Jiu fmi
,
.

tu maximum fpecimen dedit yt orhis terror diceretur
animo Trucu/enta voceproftehatur fe Dei
primus Turcharum
rificum terrarumfu/men
appellatus
agresii

maximam iram cjfe^

.

'^cmo ejferaticn-i in criiorcm ^uHero orejuit Tyaia^^^etes
aciionum impetu,
ter-

7\rx,qui a fngu/ari ce/erttate,repentinoq; heilicarum
efl
.

Multis yiBorijs clarus extitit

.

Francifcus Buffomus
rfia

Carmagnola diHus,tetrici,^

orisfiiit,contumacisingenij,^prompti,^ audacis,vt

ximas bel/ic<e virtutis /audes promeruerit

De

,

LIBER

SECVNDFS.

S7

Dcfacie.

Cap.

z.

T{ FRcy^

oculos

maU. T/inius. H^fedespudorisjhi tnaxime ojlenditur ruhoriinfia, enm
.

I

hiUritatem , rifumye indtcant huccx

tom imigo cum mjgnafacic fptHintlfe exhibet

f^

W

M0^

•yi'/!' '///'"'''''

(i,'\

ValJe ma<yna o

facies."

Vl^BZJ S

facies magna,ignaui,referuntur
.

ad afinos,^ houes

.

cyiriHoteles in
.

Thy-

Q}

Jiognomonicis

F<«/^f' magnafaciesjlolidos, fi) indociles arguit

Polemon, O* cy^da

mantius.

^fmmStiS' mjgnxfacict fuhfeiiHim Imigo, quum prkr tahuh hovinam

iflcndalt

.

Cuius

'

,

88

D E H V M. T H

r S

I

O G N.

G
.

VlVS ftcies ma^napi^ey
ftatihus deditum dictt
.

efl.

^afes,^ Conciliatorjfid zy^^Mus t^nauum, ^voht
.

8t alibi

eJ^a^num caput, cum magnafronte ,
.

ft)facte tar^

dum^pgrumii^ alijuando indocilem monflrat

,

Hac tahula felu,

& P<«wJ facUi dttegftHY imtigo
nu
i
i

ii

iiwi jm.
i

i

winii

'

B-.ii.-ajjA;

•'5S5

^

i

w

M iiwifcll^
i

~ u.

m .i «

t

Valdc

.

.

.

,

L

I

B E R

SECVNDVS.
Valdepar u:\facics.
Phyfogmmonicis,
qitalis cHfelis,
y^riJlotf/i{
,
.

Sj>

FzA C J E S
hattir, tergoris

valde pama,

Ift cyiriflotc/cs in

^ fmiae

,

homtncmpufillanimcm ar^uit Interim admonttos vclim^riccum
rigenditm:

textum

ccr~

nam

locojactei habct ruT*
,

,

idcll terjjus

:

ncc con^ntitm crat
.

ibi dcfacie loque-

meminijje quitm de tergore fuo loco ajfatim fitisjecifft

Prxtcrea infcnucnti ha

het

.

Alcdiocrem hahcnsfaciei quaiitatem, cptimus crit , quttm mqite magnam , nequcparuam
.

oporteat efje

Siiiq;

non

immcmor injxgitrapufllanimi, pantam eifaciem accommodat, non ter
hancfuam

gus

.

Tejiimonia demiim Po/(monis,Ky* zAdamantij accedunt , qui di/igentiffime c^rtjhte/em
.

defripferunt,^^faciei,non tcrgoris meminert^ Stieffanus tergus yertit,(j;* circa

ma

lam interpretationem ma/efe torquet, dumfa/Jam doclrinam yeritati accommodare mtitur.Gef
nerus etiamjuo

quadrupedum /ibro ex tcxtus corruptionefa/iitur

Sequens elufdem

faclel paru;tJtem,i:; fimbm exprimit,pcrinde

acfiprxce-

deniemfubjcqueretur labelUm

ttfcj

j

i.i

'•
.

%

V-^

P^^KfV^^A ficiesparuosquofiueredarguttmores.
ca//tdus,

&

Adamantius

.

(uiusfaciespartto^,

adtt/ator

.

Rhafes ,

^

Conci/iator abeo.

Factes whementer parita timi-

dos,caiitdos,adu/atores,^

i//il>era/es.

To/emoru, f0 ^damantius ex AriHote/e infigu.

raamariiquifaciemparuameitribuit. J/bertus fatis inepte infert , dtducius o* dependens
liultus

^

Parua

.

;

.

po

D E H V M. T H
Vl

r S I O

G N.

Parua.& crocea facies

01

hahetfaciempmum declinmtem ac{croceum,eJipefJimus, ojitio/us, deceptor 0* Eadem Conciliator ab Anjlotele adAlexandrum , qui etiam coloris mtam 'Iriofus
,
.

addidit

Mediocrisfacics.

O
ciliator

PTIsJflcAzJ^f
ueniens

tradens faciei ntialitatcm cylrijloteles in FLyfognomonicis , ait.

§luomam, neque magnam, neaueparuam oportet ejje , medius habitus 'vtiqueerit con-

Mediocris facies,& pinguiulcula.

aVJ
ah eo

habetfaciem mediocrem in genis ,

^

temporihus vergens adpinguedinem eH 've^

rax, amans, intelligens,fapiens, hene dijpofitus ,
.

f0 ingemofus

,

Ari^oteles adzAle,

xandrum

Facies

m circumfiantijs medtocris, 0*fujfcientis carnofitatis

(^c. Con-

Hlc denud houinam fackm adduxmts

,

cuius beneficio exquifitlus
licet .

carnoftUiUm conumflari

Carnofa

.

.

.

..

.

.

L

I

B E R

S

E C V

ND

V S.

^/

Carnofafjcies.

IL LOS

y

q:ri>i!(fa:ics carnof^i cp.,clem'.fji,

^

nrgli^cyjtis

animi efp ccnijcit, (jncdin hol:isf

militcrje habcat c^^injlctcles in i-/>yf!oc;jomonicis. yld Jlcxandii:m nscrcjcrilcns ait.Ccr-

noj:is injacic

eH mmns f^f.-icns impcnumis, ^) mcncLx
,

.

oAd fxminasjortc-ijp rcfcrens
.

,

qux hnarcjmportunxy (srPtrnduces/unt
iusfxcies carnoja.pigcr. ConcUiator cadcm

.

F o/emon au co in fmcL^

Qnicarnn/cntam

/oabcnt

facicm, inerti.tobncxijfitnt, qt!.epjif^.ofa:7ninarumgcneriSy^boinim

ejipcculiaris.2{/yafes.

Cu-

Valde carnofa fdcies

V^LT) E

camofaficies iucundnm,
.

ff^

viuidam /)Omincm oHcncht Po/cmon^
,

,

^

cyidamantius

lidcmq; in fnira mcundtfaciem

ci triLiiiint

carnojorcm

.

y!riJiotc/cs

infgura Jimu/atoris ptngncmfactcrn tnbuit

Carnofa,

& valdc longa facies
^fatis /ong<efaciei meminit

"T

^

fg'i>'^ incpisfenfus zArifote/es in P/)yfiogno. carnu/entx,

1

Macilentafacics.
habctfacicmgraci/em,ejl circumjhecius ;;; operibusfuisy^ fuhti/is intclleB.us.Ari

Ql'
.^

l

Jiotc/es

ad A/cxundrum: Sedin Phyfcgnomonicts

.

§)ni maci/cntam halentfaciem
,

,

foilicitifu::t,qiiod

fgnum adcontrariitm rctu/it,
.

quia carnofapigros

macra follicitos

demonjlrat.

Po/er/iQn,^J

lAdamantius

Paruafaciesjiud-ojieji^&tnfdiatcris.
.

jnfgura

'Vero trijlis ijdem tribttunt eifacicm

tnacram

Sedcorrigatiir Po/emonis textus cx (^Adcmantio,

quia

iryjov

habet

/

yj.-f^v

.

P/autus infna afinariafutim Leonida maci/entis ma/ts inducit, qua
.

eumfl/tcitum ,

ff) ca//idjLtn dixijft

Se/inus Ttircharnm impcrator decimus maci/cnto orc^

fiiit,adarma impiger,nul/o nana; /aborc corpus^aut animusfatigabatur

Neq; carnofa,ncq; macilentafacies.

1*^

idiea ingeniofi n^AriHote/es in

Phjjiognomonicis
,

.

§)uje circafaciem ^raci/iora
.

,

idcji

non

carnofiLi,

quia hebctisfunt yfedgract/ia
.

ideji

mcdiocytter dfpofita

cAdamantius c/arttts
.

/oquitur in eodcm typo

FacieSyneq; 'va/dc carnofa,neq; quidemgraci/is

Z^bi textus Po'

lemonis dfcluofus,^ ex

Jdamantio corrigcndus,carnoJitas enim inertiamymaci/entia curiofi-

tatem,^

trifiittam,medius itiq; habitus adinte//igentiamfacit

Octnrm hxcocuWifigvra rffofm cBetiM afim facUm, inftiiMemibus,ceru'ui^fim'tJi .

ss

D E H V M,

rP

H

r S

I

O G N.

QV
^

OflTolafacies.
l

faciem carnofam hahent,

timidi, referuntur adajinos

,

O* ceruos

.

c^rifloteles in

Thyjiogn. Gefierus Itbro de anima/ilpUf eadem ab eo recitatfed ipfa neque ceruiis, neq;
ajinusfaciem carnulentam habent,0* coqui cerui caj^utjlftjiote niUarms habens,
.

njt

inutile,flocctfactunt

Ofjofx ecrul facits oflentatur •

SED

,

h

L
ED
trxtus

I

B E R

SECVNDFS,

Sj

s

mendoftas his rationihtis coargttitur , quod quumprius camofce faciei in houe^
tribuit.

meminiJfet,non erat opus hic denuo rememorari,fjr alijs in locts vflem ojfofasfacies

Eidtm \n{in(ia ofiofafacttt

.

P

7{jET ER Ec^
horiofos, timidos,

Poiemon infne ah c^riHoteles excipiens,

ait

.

Valde offofafacies,

(^ tnfulfos ojiendit,fireferas adafinos,fmias,(^ ceruos. Oh idcornger^
reponendum
«'«t/x»*
.

dus textuspro

*itf».-Ati ,

ehlonii QMiificitt, cwtn i rtgiont

bHmni oHenditKr

OTLON-

.

.

.

,

Sf^

D E H V M. T H

r S

I

G N.

'B

LOISIG A
.

facies inmno/iefl .

cydrijlotelcs ac! Jlexandrum

.

Cuiusjacies lon^a

inuerecundiis

Khajcs

y

ahcoeadfmConciliator.

Egoadcanesajiies referrcm ^qui

imuriofi,muerecmdi,ijdev;:j^;obiongceJacse,fiin[.

Planafacies.

A
N

2

eo.quiplanam hcthptfaciem,caucas
.

in

morofiiate,nam fgnfcat litigiofiim,difcolumi
a'o co

inmdiofum immundum

cylrijhtcies

ad zAicxandnim,^

eadcm

Conciiiator

Rotunda facies.
id^ea inuerecundi Jrijioteles in
>

P hijicgn.rotundamfaciem trihuit
.

.

Polcmon^ injigura^
.

iracundi

oiundamfaciem ei tribuit

Rjoafs rotundafaciefatuos dicit

Rugofafacies.
ri id^a
triflis rugofam facicm ei trilj:i: cy^rijloteiesin Tljjiogncmcnicis.idcj; adapparen tem morem rfari i'idctur,nam qui trijlantur ^faciim conh^ant Naturalts cau/a cjfcpo
.

tesijiccitas, 0*

rugieji^num mclanchciiie rx cyJuerrct^
Ru2;ofi32;labra,

.

& macra facics
ci triluit
,

IN

Jigura amari, cylrifioteles in Pi.-yfognomonicis facicm
.

rugcfam.glah-am,

macilentam

^

Ratione enimjiccitatis
.

,

ff) frigiditatis pars

qthefolet elppilojaftflabra^

^) ij naturafunt meianchoiici faciem

^oitmon-, rugofam

dicit

.

z^damantiusfontem

,

ncfi^

Ri:hra

.

.

.

\

L IB E R

SECVNDVS.
Pvubraficies.
,

ss

QV
^
mus
,

IBV S faciesjtipereriijcfccns
ad palJijHem
,

njerccundi fuv.t

,

AnUoteles in Phyfognomonicis
.

,

if) ref^rnntiir

,

quia^ lierecundis femper eruhejcit facies
ejjk_j dtcit
:

<iy4p!jrote-

dftus verecundos

CjJT*

htUres

~)>erecitndiquidem

,

qtucu fncuis

gendi caufoj fitper facicm Jemper projtifis
htlares njero
,
,

eji

,

njeluti

fpe

ob

pudoremmanti faciem
.

tegi-

quia^ fanguis njoiuptatihus cxtrinfecus occurrit

Dici poteft hic color

'ofeus

is ejl

candidus fanguints ruhore penitus diffulo

cum
.

'yenuftate ,

&puerorrum,

<(s*

vir^inum nitor,qui yulgo ab
dt

humana camc incarnatus dtcitur

Facies pttdibundi,^ 'verecun-

homints ertibcfcere confuuit,quoniam,vt inqutt jififoteles inproblematthus ,fanguis de corpo-

re in

omnes partes difftinditur pudentthus
tis,

.

Lji verecundia honum in adolefcentihus

.

Diogencs
.

Qyrii

Rubor

virtutts

eji

coior,diCehat

.

Nctauspudorts colorem prAicenter appellauit

T«-

doris^ciPverecundi.efgnumapudTerentivmeft. Ertthiiitfaluares. "B^ieUms Cjallus medicus
infgnis,ore rubote perfuJofuit,natura

modefas ff)
.

lenis.

Polemoru

.

Facies ipfafecundumfe ip

fa,rubra, ajperos hominis mores nuntiat

Domitianus njultufuit modejio, ruboriJq;pleno,njnde
,

cum oris verecundia apud fnatum commcndaretur
prohajiis, ^)

iaBauerit

'.

VJq; adhuc ammum

meum

Ifultum

.

Plinius de eo

.

Superhia tnfronte,ira in ocultsfceminea in ort^, ac in cor
.

pore impudentia, multo ruhore perfufa
pallonbusfijjiceretfaiuus
ille

Comeltus tacittis de eo

.

Cum denotandis tot hominum

njultus,^ ruhor,quofe contrapudorem muniebat

DeCcnis.

Cap.

ii.

DJX t^V
1

S

de totafdcie

,

nunc defaciei partihus idejl genis

.

Infra oculos

maU ^ft,

uz^gen^

.Grcecis Ta.fna.ifmt.

Carnofe genx

l ^*^^

JRNOSAL

gen^ inertiam,

&

vinolentiam accufant. Polemoru,

& cy^damantiuSy

ijdemq; in fgura inopisfenfus etdem carnofas genas afcrthunt

C<i»l,ir

S\m£ mago m muhU ocutYrlt figum,formam& nrtu! o[{enfur'ts,nmc ad exlles untum genas commojirandat txbibetMr.

Graciles

-pd

D E H V M. T H

Y S I

G N.

Cracilesgenx.

GEVAi

mdis^mmem,^ yafi-itiem (irgmnt, rolemQn.,fed<:JdmAn tius addit , t^ imtidia m.
'njaWegradles

?^

u

EG

JtirisSf^n^ afcrilerem.tAruas enim,&
,

exilesgenas hahnt,<Tfuntfuraces,^<i
fii[cUicet

jr^, ft) infidiolx tsrpcr

U

ammalia emfdem mgem^ hommes deprehenduntur,

Liaminfidiofi,vafri,0*mali^mfint,

.

. .

.

.

L

I

B E R

S

E C V

ND
,

V s:

^/

CralTx genx ab oculis diftantes.

c

R.ASS AE

genx ,

C7*

ah ocuiis dtHantes mwdos notant

Polemon , cAdamtin.

Rotundxgcnx.

R
O
uaffe
effe
,

OTV ND AE
mantius

gen^e dolofos

hominum mores

demonjlrant.

Polemont^ cAJ^

Oblongx genx

BLONCj AB

gen<t nugaces ,

^

vaniio^uos ojlendunt. Polemon, t^ zAdamantius.

Kubrxgense.

QVlBV
p^ gen<c
lihidine
,

S gen£ Jupereruhefcunt
.

,

'vinopjunt

,

^

referuntur adpajfionem , quia ine-

briatis fupererubefcuntgen^

cAriJiotelesin Phy/iognomonicis.
ehriofos

Polemonautem
.

.

Si

tantumodo ruhro colore infciantur ,

homines iudicant

Loxus fe

ohfer-

hominem ait ,

cuius nafus , gj/ maxiU<e , epatico colore injicerentur,
,

linolentta

^

f0 omni vitio refertum
.

crudelitate

.

§)uamplurtmi fim apud nos , qui nonfolum ruhras
,

genasprafeferunt , Ced epatico colore tnfejlas
nius "Vitelxeumfxcie ruhicundafuijfe ,

eosque luxuriofos , njinolentoscme noutmus
.

Sueto-

^plerunque ex uinolentia

hahebat liultum , candori mtxtum , cir htbax, poiitanorum Rex enor mi , ft) ruhente nafoftiit ,fiuus , inexorabiiis , mimicorum Cicde gatidens ,
.

^

Macedo ruhrU •vinolentusfuit.ex Tlutarcho Carolus NeaQy4lexander

in exercenda inhumanitate peruicax ,fuppiicihus nunquam parcens : Adanfredo Regi

ad

'Bene-

uenttim tnterfeclofepuichrum denegauit , Corradinum
cufjit
.

,

(^ cy^ujln^ "Regulum inforofecuriper,

Cttfar Borgia

T>ux Vaientinusfaciem atro ruhoreperfufam

<(^ tubercuiis

,

quifaniem

lentter

expuerent , redundantem hahuit ,fanguinariofuit tngenio, immaniqtiefeuitia 'veteres ty.

rannos <eqnaffe cenferi potefi
deretur
,

Ltbenter noElu vagahatper vrbes , qutim nttnquam interdiu vi.

ne deformis

,

^

trucuientafaciesJ^eElaretur

Rubenti ,

^prope temuientafacie tru-

cuientusfutt Cjeorgius Fratfpergtus Sueuus ,Jlrenu<e etiam crudeiitatis, (^feritatis

Pilofx genx

PILOSAS genas
ris genas craffts

hahentes ego Hupidos

,

^feraies iudicarem , cum infaciegen^ tantu-

modofemper giahr<eftnt , ^ferinum ejifactem ,
rimos amtcos hahui ,piiofasgenas hahentes.
piiofasgenas haheret
.

^ genas

ptiofas habere

:

f^ fuspr<t c^te,

,denfisquepiits hij^idas Ijahet ,ft) hutufmodi moribuspr^editos quitwpiu-

Ctceroexprobrat Pifont morum f^ditatem

quod

Inqutt enim

,

nonpiiofxgen^ deceperimt
ft) iutuientos

me

,

nec luitus totus

,

ynde Jiur

piditatem , tarditatemque iinguee conieclabat ,

mores
J<1

Genarum,

.

..

,

(^S

J)

E

H V M. T H

r S

I

O G N,

Genaium , & faciei contradiones iu trifti facie

F

JCIEI,
monjirant,

^ genarum
Cenarum ,

contraBiones in tnjli yultu flpparentes ,Jlultum hominm de-

'^olemon , 0* zAdamantius.

& faciei contra^fliones in hilari facic
certifjimus erunt adul.

G
unt
.

EJ^ J KV
terij index ,

M

y

^faciei cotracliones.fi hilari njultu apparent :

idemjue in id^a Cyncedi iUigenarum contracliones tnhuerunt

PcfacicpulchriSjdeformibusque. Cap. 13.

MJLE
,

nohijcum

aHum videretur

,

fipriu/quam fermonijaciei finem imponeremus ,

non difcuteremus , anfacie pulchri ,pukhro animo ,

^

deformes animo forent dfor-

mes njelquidboni.velmaliportendant. 6tji exparticuUrihus partium Jimis idojlenderimus , nunc ex partihus Jimul compojitum intcgrum ojlendamus , qu^ pulchntudinem faci-

Vetus eji omnihus phjijiognomonicce reifriptonlus comprobatum axioma

,

-vt

conueniens

difjojitio

membrorum corpons bonorum morum conuenientiam
,

demonjiret

,

ff-)

'vulgo etiam la,

clarifolet

l/t

monjirum

in corpore

,

monjirum Jit in anima
,

.

Sed yideamus pnmo auid puladnojirumpropofitumfactunt ,
,

chntudofit ,

&f^ multis muit^t allatiefint defcriptwnes
Pulchritudo
.

ciuce

colhgemus

.

eji

membrorum

corporis optime

commenjurata diffofitio
,

^ ccports
,

forma animcc typus eji Fulchritudinem Dei donum dicunt i't qui maxime iliam pofjidcant , waxime iliiusfauorem pojjidere dicantur cylpuleius pulchritudtni tantum trihun "vt pueros ad dtuinattonem e/igendos , corpore decoros , g^ integro lubeat , 'Vt in eis dtuina maiejias,quaf bo.

nis <£dii>us diuerjetur

Faciepulcherrimi.

SED
mia
,

finos
ciT*

animum adhijiorias conuertimus , yiros
,

,

mulieresque multas reperiemus , exi~
,

exceHenti formaprxditas
his liitia

^Jiclaro animo (^
ffr)

varijs 'vinuttLus dccoratas ,p/ein

runque maxima cum
tione in

commijia hahuijfe , njt liideatur naturam
,

eontm fortna-

tam immenfa puichritudine menfuras
"Vr

proportiones confrrgijfe ,ita

eorum ammos

ettam advitiapmfitfos conformajfe ,
us enfis
.

optime iliudSocrati< tjuadret. Jn aurea yaginaplumhe,

zy4icihiadis puichritudo quantafuerit aprohaptijjimis /criptorihus depitla
.

mmo

ejl

,

qui ignoret iliud dicere audet P/utarchus ,/ita tempejiate omnihus zy4thenienfihus oris dignitute,

(^ totius corporisforma l>num z/4/cihiadem pr<ejittijfe
quodnon modo
inpueritia
,

.

idqueprcecipue largitum

eji ei

a natura,

aut adoiefcentia ,fed omni atatisgradu
.

maximumfemper decorem ,
"V/ in

^formofum imninem pr^ttdit
dtim
ejje diceret
,

Erat naturag/ori^e maxime cupidus ,
.

lnta nt/ expcten,

nijidominatu ftimmo ceteris morta/ihUs anteceliere

In e/oquentia

0*

phi/o-

Jophia,(y*helliperitianeminifecudus,^magnificusfuitetiaaudax,^ferox,quieti,f^otioinfcJius,cotentionisque fupra modii
tn ea,qu<c

amator,^,vt Thuctdides dixit,adincontinentia,^ luxuna,<:^
Fuit

uo/uptatepariunt,maximepro diuiSjVt tandede occupada fue patrix ithertateputaret.

:. .

L
Jcttlptorum

I

B E R
,

SECVNDFS.
orisadeo e^re^ia, adeopr^Jianti ,Z'tpicforum
,
,

PP
atit

Ftiit TDemetrius forma

(^ piilchritiidine

uitatem
gia

,

^

nemo fimilem vnquAmpotuiJftnt cjjingere ytgratiamfimut 0* tcrrorem, tumgra maufitctud:nem prxfeferre yideretur Concurrebat fimul admirabilis jjtendor rc,
.
,

quadam Sgnuate conuindus lit natus videretur adjluporemfmtit ff^ gratiam Imntmim concitandam &at in agendo bello dux egregius, ff) pr^ctarus^eratper ocium omnium regtim iucttnd:fjimus cum yero resgerend^ erant .Jiudio.dttigentia.ingenijque magnuudtne cunclos attos tiberatts fedl>otuptaubus 0* deliujs ita dedifuperabat erat fttmme clemens ijius ,pius tus vt omnium regum incontinentijfimus ejfet Ijahttus 7V«»r circa potus (^ conuiuia nunc circa amores (SJ* omnisgeneris voluptates maxima cum tmpudentta verfahaiur, muttaque atia
, ,
.

,

,

,

,

^

.

,

,

.

,

,

,

inhonefla
,

,

nutcfne tgnominia narrari nonpojfunt
,

.

zAtexander Priamtftius candidushiit , ton
ore venttHo
hettator
, ,

gus ^putctierrimis ocutis , capttiojlauo

ff)

moUi ,

ft)

vocefuaui,
.

f IDaretis cre,

dimus fuit

ff^ claro

antmo imperij cupidus ^fdneque
,
.

nequejidetis

Lucianus pfttac maie-

domantem ita depingit Corpore 0* aJjieBu decora ,ptanequefj>etie diuina quadam
,

Jiatisptena , cotore candtdo, l;arba non

admodum ioirfuta
.

,

ocutt vetyementer acres
:

,

ac verfatites

tum duiinum quiddam retucentes
res

:

ro.v dutciffima,pariterque ctarijjima
,

in fimma, quo
.

ad has

nullaex partcpoterat improbari fgura
,

Ceeterummens atque animus

o auerjor trijtium

luppiter

in hoflfspotius contin^at incidere
,fotertia
,

,

quam cum eiufmodi quopiam
,

habere commertium
curioftas,docititas,

fqtitdem ingenio
,

acumine tcnge pr^Jtabat Ceeteris mortatibus tum

memoria f0 aci difciptinas ingenijf^ttcttas ,fupra quam credipo^tt ,fuppetebat , qtuhus tamen pejfimam inpartem vtebatur. Hyfmael Soplms 'Terfarum Kcx ,putcherrima corporis for-

moj^vultu
tiojus

rofeo jVegetis

,^
,

micantibus ocutis,barb^

capilio

Jiauo ,lceto ,fcrenoqtie vuttu,
,

mediocribus auribus , benignus cunBis , Itberatis ,fortt{Jimus
,

hello

magnanimus

.

Sed amhi-

in

Venerem prontis ardens
captllofuit fatio

in crudetitatt->

,fedad breuifjimum tcmporis momentum
,

Jn

mutiertbus futt etiam eximiam putchritudo ,fedraro
,

ro
Its
.

Hetena
Lais

,

ocutis
,

fne in^entt fiperbia^ magnis ore puftto ,facie pura , cruribus
,

^

inhonejia-

opimis , hene^
'^iro fidet;o-

fgurata ,

& tota^formofjjima
,

fiunt

0r animo fimpiici

,

btando ac matt^ fuo
,
.

^
.

Fatijiina^ putcherrimjefiierc^ ,fcd vtraque impudicijjima
,

^J^futia ftnt

rum apudctarijftmos authores exempta^ qu^
rccenfendiL>

vt proiixa^ , ^fiperuacanea , mintis duximus

Pulchrifacie.

EST ma
gna
largtis
,

^ atiaformdt
praibent
,

elegantia

,

qu<e non pulchritudo
qute

,

fedformdt concinnitas

,

opti-

congruarum parvum adaptatio ,

morum, 0* honarum anim.e quatitatum

fi-

(^finon vere

exptet aliicit
affert
,

tamen adfe ocuios , moraturque eos fJeBando

H-ec putchrittido fecum virtutes omnes
dapfitis
, ,

0*

vttiafugat.
.

zAchtUes orefuit venuflo
tP*

,

CT* ctemens

,

ft) '«

armis acerrimus

Tatroctus pulchrofuit co>-pore ,
,

*'^-

Bus ,fortts
'viriti

tS*

pfudens
,

.

Troitius putchertimus
,

Priamus Troianorum Rex vuttu pnlchro 0* virtutt^ refrtus 0* forufftmus , 0* virtutum cupidus Hecubdj putchra, mentt^
.
.

iufia

,

^
,

pia->

.

cjAndromacha
,

octitts ctarts

,

candida^

,

tonga ,jformofa
,

,

Crfuit
,

r»odefia , fapiens
captliis longis
,

btanda

^P*
,

pudica^.

Poltxena candida ,atta formofa

oculis venujiis
,

0<

flauis

dignis compiofita^

membris

,

dmtis prottxis

cruribus reBis
pedibtis

^

2.

,

,

,.

m
princeps
extitit,

D P H V M.
.

"?

H

r S I O G N.
ff-)

^edthns optimis ^c^u^forma ftia omnes fiipefahaf.animo fimplicijarga,
temptrix.fi Dareti Phrygio credimus

dapfilis

,

ft) 'vitce con-

Venuji^for/n<£ F ythagoramfniffe narrat Diopenes,adeo
.

yt illum difapuli opinarentur Jpollinem,(jui cx Hyperboreis 'yeniffet

Hic Jtalice philofophi^e
Cyrus corports Jor-

'

<is^Jaentianim nonjolitmprofcfforfed multartiminuentor.

ma pulcherrimus df!plintey0* honoris maxime ftudiofus
commentaria
.

quapropter lahorem

omnem,

^ omne

periculum laudisgratia proferehatfuarum yirtutum^ac helltcarum laudum Xenophontis extant

Darium cunclos fj^eciefperajfk^ memori<e proditum ejl a Phttarcho^njt eum a
,

forma c^/exander loyige cognofceret inprAioJutt animi,

^

corporis dotihiFs "valde pr^ditus .Eua

goras honeHafuitfacie,animofortis,magnanimus,temperAtusfapiens,^iuHus , CT* hacomniaj

cum excellentia hahutt, liit dtcerent homines illum non mortalemfed da^mona auendam extitiffe,
Fuit

& Democles adeo
.
,

egregiaforma, zsPpr^jlanti, yt a pu/chritudine fita pu/chcr Democ/cs ah
,

omnihus diceretur
/thcraret.

Summxfuitpudicitice,e/ati(p a.nimi

itfe a Demetrij iniurijs

,

ffj 'vio/entia>

(^ nudum in ha/neum comprehendiffet,fuh/ato tegmine /ehetis,inferuentem aciuamfi^
2\(gi Pto/tcmco gratijjimumfuiffe ado/efcentem

contecit

Ga/etem nominefcrthunt, erat tsforma
.

fpeciofiis ,decens(f,

tus prohitatcm
ijr

,

cnm pnmis fed ayiimipropoftto,acfenft fpecioftor Pto/omieusi/ltns admiradicehatfhinde. o amJcum caput ex te cjuidem nuUum ma/um ,fcd hona mu/tis
,
.

mu/ta conci/iajli

Scipio

Jphricanus eximiamform^Am praffrehat

,

-^ omni amp/o digna

imperio,fedanimi honis omnihns anteihatfacundiafci/icetjenignttate,magntficentia,(jp contine
(ia,/ihera/ihns artihus

quce hel/acifjimornm

maxime£ruditusjummus,&pr^fans be//i dux vt non fo/um ^tatisfii£y lirorumferaxfuit ,fcdfuperiorttm tcmponim impcratorihus par extiterity
.

mpugna ihenuus ,poJi vicionam c/cmens

zy^vgujlus eximtafuitform<.e

,

ftj per

omnes <etati$

pradus i:enuftiffma,e/oauentia,/iherahhus nud!js,he//andiperitiafcuerusjihcrahs, -^Jpacis cul
torfnn,vtinier C-efaresfo/usft hahitusfv/icijjimus
.

^uh/ius Sirus, ^J^acrohio authore , tum
.

decorcform^^tumfa/ihus,

^ Komanapn/chernmafuit, ^

ingenio,infcribcndis

mimis magnopretio hahitus eH

Et Lucretidj
ffj hihlio.

cajla

.

Ga/eacins Vtcecomes Sectindus decoreformx morta/es cun
.

Hosft^ atatis antecefflt,virtute,magnijicentia,^j infignihus operihus

Cjym nafium,

thecam erexit,accitis mu/tis dftp/!na.rumproffforihus,i^nohi/tffimis codicibus refirfit Ce/ehinus Turcharum imperatorjhrmofjfimusidcm,acfortijfimusfuit,dccora quidemfonte,^ ocu/is

pacatum etiam antmum dcmonjirarunt
pidchra,vt ni/grattarumform^

.

loannes Picus Alirandu/a adeo decora fnitfacie
,

,

f^

deejfe videretur
,

mircifuit a/titudinejuhti/ts ingenij

,

/etiijjimis

morihiis,incomparahi/ifacundia , docirinaf,

vt omnes eiusfecu/i fapientes infui admirationem
.

conuerteret,vt merito cogncmine phccnix appc//aretur
ceps nonfo/tlm

Pr^efejert

tuajorma ,

l//njirijjime

Prin,

concinnam partinm ana/ogtam,fedmaiefiatem quandam, 0* regiumfu/gorem
a//icit,

qui non frte imperio ocu/os

ff)

adfe rapit, hinc mores tuifuaui^\miinatur£faci/itas,ingent\

perfpt:acia,animi integritas,^ fumma magnfcentiaperfj^iciuntur

Deformcsfacie.

INTK^ODV CIT
ui flatura
,

Homerus Therfitenprofenfo capite deformi vu/tn ac nimium hrefc morihus deHitutum Scribit enim fne ludicio ftj menfura /oquutum effe
,

,

.

L

.

<LyffeteL'us

Haturafuit breui
,

,

&

,

vu/tu deformi ,
.

lit ridicu/us

haberetur
,

.

Qcero Pifoni

yu/tus dcformitatem

t^ antmifordes ohijcit
atrocem
,

Sic Sa/ufiius Cati/in^

in cadauerofo,

mi vu/tu impium
farij

,

ffj

vu/tus dcformitatcm,

animum omnife/ere macu/atum Sic c^pu/eiusfii aduerXenocrates affcEiufuit tetro, cy* morum de honefiamenta incu/cat
.

^

^

defor-

.

O* inuenujio , ita "Vr facrijicare Gratijs
fe ca/caribus egere dtxerit
.

fepius adduceretur :fuit

tSf*

ingenio hebctiy ac tardo

,

vt

Dcfacici

.

.

.

.,

L

r

B E R

S E

C V

ND
,

F

S.

loi

Dcfacici^&corponscoJoie. Cap. 14.

ETmanuum
d(

/itraclatio de carnis colore

ad totum corpns rcferri dcbet ania

nobis non nififacici

,

^

color mnotcfcit, ideopojlfacicm de totiuscorporiscolore
,

rrfremus

: fnut fiipcrius

pilorum

^
,

capi/Jornm coloribus diximns , h}cdinno ohfcrnandum prxciptmns quod
,

progno^icatio dc complcxione ex colorihus carms non nif tcmpcrato hoc nojtro climate liaUt , «0»
fiutem in ^cthiopia
uellllyria
.

Valdenigercolor

VALT>E
lcs in
n

nigri

,

timidifunt
.

,

tSJ*

refernntur

ad zy4eg yptios
,

,

^

c^Actiopas

.

cy^rijlote,

Phyfognomonicts
,

J>!igcr color meticulofa

doloj<e cp^ie

mentis indicium,Po/emon
,

^ zAdamantius
tiyjiv

ff)

mfgnra timidi vterque nigri co/oremfacit
nif-i-vdyjo-o

fcd Polcmon
.

t^-if^*'

idcHcolore nigro ,i'e/ pa/Iido cyldamantsus njero
nigri cc/ori mfacit
.

idejlnignco/oris
,

ylnjlo

te/es

infgnra amari
,

(lA/bertus
.

,

niger co/or

verfidum , timidnm ff)furem
,

ojlcndit
li

%'t

qui habitant inprimo c/tmate

Aethiopum vero

nigritiem exuHioni
,

(^fnperjicia-

ca/ori

,

qui non in cordc refdet ,fedin extrcmis fipematat

^/cxander putat afcnbendnm
quibus in corde,ac lecoeffe cutis

cui rei argumcnto i//udcffepopu/os eos cum <ejluofisfima tnco/ant , timidos item efe, ac ejf<£minatos
,

Scjthas vero , qui inge/idijfimafmt regione a/bos cffe ,

^ animofos
,

,

re natura/is ca/or tndu/atur ,nec

adextimafmagnoperepromit,indicio

candor

.

Si

cAuicennam audimns ,
uiciis Sfortia
to

ait

.

Fufcus obfcurus co/or cho/er.e nigr.e dominium tn corpore arguit,^)
.

me/ancho/icorum comes timiditas eji

Zeno Cittieus nigrafuit cute Diogene referente
idejl
,

.

Ludo'ww/-

afifedine oris , Alornm ,

Mattrum vocitatumferunt, fubtt/i aflu, ft)

fmn/ationts artificio propna Itota contegere ,

^

dijftmu/anter menttrt faliere ex

commodo ,

Atqiie traducere fimp/ictores

hommes cx cjjicw non iguariprincipis cjfeputabat

Valde albuscolor.

QV
^
hifiona ait

I

ya/de
.

a/bi

,

timidifmt

,

^ ad mu/ieras

referuntur

.

zArifloteles in

Phjfognomo
(^* /ibro de
/ibidt-

nicis

Purus co/or tn homine excedens, demonjiratfminatum. Po/cmon.Q^ Adaman.

tius
,

Pr<£terea Arifiot.infigura /uxoriofi , a/bi co/oris

ft oportet,
,

inquit

,

yiros a/bos mu/tifminis ejfe , quia

mu/tum hnmidifunt c^ a/bx mu/ieres
.

noffnnt ,
Jiote/e

(Ji

enim a/bedo nota humidttatis ^ a quaft/cmen
/tbidtnis cjfe

Po/cmon

in

eademfgura ex cAri-

huiu/ccmodi co/orcm

notam
,

.

cArifiote/cs infgura mifericordis a/bi co/orem

facit

.

Auicenna adnatura/es caufas reducit candor ebor ,ftmt/ts F/egmaticos ojicndtt, quorum
,

pecu/iaris affctlto ttmiditas esl
tes
,

ft) moiitties

Hippocratcs in

/tbro

dejiruclura

att.
.

Pituitoftner-

c^Jrigidifint

.

SedScotus a/bos ignaros dicit , ignauosputo dicere 'X.o/ntjfe Suetonius C^cfi,

rem a/bitmfutjfe dixit
trias excogitauit
,

CT maxime /uxoriofum, ftc ettam Ttbcrium C^farem

.

Hic entm Sptn

ff^ pueiiu/osfe//atores,

qui etiam/acrijicando minijirnm acerramprofrentcm,

eiusquefatrem tibicinem confirnpauic ,
fiu

^ mu/ta

,

qu<e

a Suetonio, a/ijsque refernntur Po/ixe.

cand:dafuit, (p* animo fimp/tci
Saual/idus
i

.

,

102

p E H V M.
autem , qui adjonitudinem
.

"P

H
y

r S IO

G N.
*

i^qualliduscolor.

COLOR.
mis albo
,

confert

medium horum opus ejl

.

c^rijloteles in

Phyfiognomonicis

Sedquaiis hic color fuerit ,
,

mn

explicauit
niger

:

Sedaudacia,^ timorex

tremafunt , in in Ethicts hahetur, alhus vero
dius inter hos color adfortitudinemfacit
f

^

timorem inducunt,quomodo me-

Sedmihi videtur, quodmedius color maxime ah extre,

^

nigro recedit
,

,

qui conueniunt timori

cui extremum eflfortitudinis , recedere yero
.

a

fortitudtnis extremo
ego

^

accedere

admcdium

,

in quofortitudo confijiit

Hunc mcdium colorem

dixcrimfufcum , fuefquallidum , quodah zy4rifotele a ccepimus , qui infgurafortis viri triei

huit

coloremfquallidtorem i^jyy-i^foupv Polemon

,

t^ a/ldamantius hunc colorcm acutiorem
Color alhus ruhensfortes,ff) animofos ofen
,

dtcunt , cyllhertus hunc colorem
dit
,
,

male explicans ,
.

ait.

ftfint qui hahitant infxto climate Sed candiruher color alius efl vt dicemus. Auicenna
.

'Brunus color fonifcat calidttatem
fit aquilus color
fortts
,

j4ugufus colorefutt inter aqui/um
,

,

^ candidum. Sedquis

cum de ocu/orum co/orihus traEiahtmus ajfatim dec/arahimus :fuit enim ff) (^ magnanimus Cc/ehinus Turcarum imperator candido ore futt , in quo modice dtffk,
.

fispa//or erat , animi n:agnitudine ,

&

he//ica virtutc pr^ditus

.

Palliduscolor.

f0 co/ore turhati , "Vr ait cy^rifote/es in T/?yfogn. ttmidifint, ff^ ad paffionem referuntur quceft in timore Si ada/iquod anima/ referendum effet ego ad
'yeropa/Iidi
, ,
.

VI

,

cham^/eonta rcfrrem,paiiidi enim
fnidifimus
fus
. ,

cft co/oris,zSP

turhatt,^ omnium anima/ium ti-

P/inius.

'^iuUum antma/pauidius exiflimatur ,
.

^

ideo %'erfco/oris effe mtitatio-

Caufamque ex Artfote/e petemus Chame/eon omnium maxtmc

inopia fanguinis riget
.

^

caifa admores anim<£ eius refrenda

cft,prie nimio nanque metit mu/ti formis cjfcitur

Aietus
reddit

enim refigeratioper inopiamfangutnts , ca/orisque efl. cA/exander Jphrodifeus caufam
cur qtti metuunt ,pal/tdt effciuntur , ait enim
penitiora confert cufodt^e gratia
/argiripotefi
.

.

Sanguis in ttmore conttnuofugit
pallefttfacies
,

,

^fe. ad/octt
corpori

,

cttius orhitate

ipfe

enim ef , quijiorem

Jnfgura amari Po/emonpalltdum, cAdamantiusfihpa//idtim co/orem trihuunt. me/anco/iam , exquihus fttimor So/et Adedict palltdumco/orem ph/egma argucre dtcunt,

^

.

tiPpalior

amorem arguere Ouulius
.

„ Ta/Iea/ Ornnis amans 3 color hic eU aptus amanti .
Heraffratus Medicus ex immodtcopallore amorem deprehendtt inc/ujum Jntioc/n rnedu/lis
,

qui ^grttudme amatoria in /cUq cuhans

,

pof ruborem ingenspal/or in corpore difftindehatur.

Pan Deus ex ni;niopaliore Pfchis ardenti amore /ahorare cognouit, ft) /enientibus verhispermul
cehat apiid Jpu/eium
.

Co/orGrcccis ('%?dT

^

^

hax?'"^'

eH,

5ubIiuiduscoIor,

AD

c^/exandrum fcrihens zyirifote/es ,
,
.

ait.
,

Caue ah homine /iuidoflauo , quoniam de-

dttus ef advttia

c^ /uxuriam Po/emon f0 cAdamantius hunc co/orem y TrdyKaftv liidentur nominare quaft fihfauum Jnquiunt enim Suhflauus co/er nifex a/iqua
,
. .

eegritudine isfuerit , pauidu:

admodum ^peruerfe natur^ indicia oflendit lidemjue
,
.
.

in foura

fatui improht fgntfcantcs pcruerfam etus naturam , hmufmodi co/oris meminere Scdoriripoffet

dfiadtas

.

.

., , .

L
(i:JJicuItas

J

B E R

S S
,

C V

ND

F S.
vertimus
.

103

ex noirinis

//"fM'' f^nificatione

citm apjtJ Gr^cos xr- P^* 'Viride f^nif.cet ,f/-) mtUafa-

cies

hominilusitrhhs ft ,fcifaua
d& co/crd us dicit

^'Mcl paliida, ,aut liuida ,1'tnos
,

Scd

^j'ed'

non
/iri-

fmperiiridef^nfcat
jlotfles lihro
,

J(dc.\ fauoi'irejcens
,

^exvindi fauefens ,rf intm iscolor, 17
,

cjui in

maturisfgetihus, nselfenlo loco natis viftur,cum ex vindt

fauefant,potrf

ff) cl.loron frnfcare paliidum

it Galcnus afud Hipfocratttn
,

lihro de ratio,

ne vicius accrpit , dicens

eum colon m fen ex fauahili
,/(dt.\ flauo
,

cti

m aquofo

mifto non vindcm colonm

,

^) mgro jnifum
.

^ apudeundt m prognoficontm pn.

(xcrrmento permifa

(jit<e

mo chlorcn declarat
dtm

non viride J(dfauum prn.fcare Jdt vtrha Hippocratis intcrprftatus , qui faiium , non viridi
,

m compiohat Cornehus Celfus, eam intcrprttatttr 8t "Diojcorides
F auonnus ,qui docet,ijdem
.

optimum myrrhx colorcm
,qui

df/crihens'uT6\Kap.r
.

vocat,idef /ttvfauum ,non fthuiridem ,cum

/audattjfmx mj/rrhx co/os non fit fthuirrdts
»^^f<Tt
cJ/j.iti

Facit ad rem nojiram
xk^-^p
^'

,

idefpa//idi,(y*diciiO'»xpd'cxdi[lione

deduciturtraffofta/itcra «

^ fuh/ata Lihuit idadmonuiffe, mu/tos ^ doEltffmos
K
,

ne ifius diciionis ignoratione in progmficado failenmui^cU
.

interpretes in eisdemfa/fos cognouiffemus
,

oyldrfm ergo
.

redeuntes

,

Lo-

xius ait

nunquam yidiJfepaHidum qui mn efft do/ofus ft) ma/ignus L^ahdus ,fue /luidus co/or , omnium confenfti inuidi^ nota ef Extat ad id Adartia/is epigramma
, ,
.

,,

Ommhus inuideas liuide
,

,

nemofiht.

Jnuidienim pa//entes fne fuhcroceia pafionis notainanimo inuidi<enotam demonfrant
Ouidius de Inufduc fimu/achro

„ Tallortnorejedet,
cy4uicenna
.

F/umheus frigiditatem

,

(^*

humiditatem fgnifcat , cumpauca me/ancho/ia
,
,

§luando efl a/hedo cum vinditate , a/hedo ph/rgma viriditas fanguinem arguit qui niger eji
cowmijfus ph/tgmait ft
uiditas
tus
.

niridis

,

^ (humeus
.
.

,

linde fgnificat ph/egma
,

,

cum cho/tra ruhra Li. ,

,

CT* flau(do
,

,fpnum eji diminut^

concociionis

oh idhornu /luidus

O* f^iiit^ f^

dedi-

l/itijs
,

^ immoderatus
.
.

circa res gratas

cy^ihertus. ve/jementer a/hus
,

cumpa//ore dtfcHum

virtutis

p/umheum co/orem hr^uis viP /utarchus in defaris vita ait. Cum C<efar hahuifft Brutum fu(fectum t.e fgnum dicit iccirco adamicos dixiffe ^todmihi nmicumputatis haud mihi magnoperep/acet quia maft)

vicioriam ph/egmatis notat

P/inius ex Arifote/e

,

,

gnopere pa//idus
tuhentes
,

.

Kurjusde/atasadfedeoyintonio ,&'Dc/ohe//a ca/umnias dixit
,

.

Non

hos

cnnatosquc ,fdpallentes magis ,
,

C. fa/igu/a co/orefuitpa//ido
conf/ta
,

(^ mact/entos i//os ojlendens Brutum, ^) Cajfum. (j^^fuit maxime timidus (^perucrfe natur^ linde nefaria eius
,
.

ma/ignitates

,

^ inuidtam
, ,

notarunt hiHorici,cum nohi/tjjimo cuique vctcrumfami/ia,

rum infgnia adement
cero ohijcit

ceterasque inuidu notas

quas demonfrauit

.

Hunc co/orcm liloni Ci~
;

,frui/em iiocans ,
,

^ peruerfc

natur^e

notam

.

Sa/ufius Cati/inam exangui co/ore
ciui/es difordias,ani.

fuijfe dicit

ft) ingenio fuiffe
,

ma/o excitans intejhna
,

he/ia, c<edes,rapinas

mujtthdo/o
,

auarus , fmu/ator , ac dijfmu/ator a/ienum appetens ,fuipr(fufus
dira c/ades
,

Jtti/a inhu-

mano /undoque palicrefui .funrfi fui fecu/i
fuajlator fuperlo
,

vrhium , terrarumque portcntuoftts
lci/icet
,

^

terrtfco TJci

nomine , "Dei fagellum appel/ari vo/uit ,
,

vt totius
qua^

humani generis odium ahfe in iratum Dei numen auerteret quafnon a/io /iBore opusforet.
ipfo cyi/tti/a
,

qui i ngas , ficures

,

(fj*

ignes va/idius (xercerepotuijpt

.

zydtrocipa/lore, viprn ij-

que

ocu/is cy^Bfo/inus

l^atauinorum ijrannusfuit, humanigcnerisportentHj:orrihi/isfittJecu/t
,

pfjlis,animifau:tia Tha/art, 'Djcnifo
(t)
,

atque Neronihus antcfrendus , ingcnio impense tmpio
,

nunquam cedihus fatwato non tortorum neque carnifcum manus,
,

ed< ndis cruciat!tus,e.x-

pcdicndtsque /aqueis

^fcurihus fi^cichant,viui homincs inftfra /an crum

cu/trisfccahati-

tur ,a/!j

. .

.

.

.

.

104.
tur ,
a/ij

D E H V M.
.

"?

H

r S I

G N.

adpalos delionti l>oraciflamma torrehamur , alijper articulos , momentacjue temporis
Sic nujcjuam remiffa atrocis antmifeuitia ;Jed rediuiuafe-

adlongos cruciatus extendehantur
ritate

debacchatus ,fupra trigmta millia omnis generis ,fexus , atatiscjue hominum teterrtmo fup
.

pltciofubflulit

t^ahometesfcundus ah expugnacrudelis Selito BiT^antio Turcharum irnperator ,fimulator maxinius , atrox , immanis , nus mnus Turcharum imperator Scythico ,paiIidoque njulttfuijje tradttur , fpirahatque i.etum^
Squallido , fiuepallido, liuidoq^uefuit colore

^

.

nephas ,

^ iram

.

Fatretn

,

ffjfatresfuhUulit 'veneno

.

Francifcus Paciius , qut in Juliani

J^Xedici necem conjfirauit ,

eumque Utali 'vulnere fauctautt ,paUentifuit ore,
Mellinuscolor.

^

ingcnio liuido.

QV
.

I

mellei ftint coloris ,fitgidi , (iyirijloteles in Phjfiognomonicis

.

Frigidi

autem dif
z/idaho-

ficulter mohtlia, mobtlihus

autem difliculter exiftentibus ijs,cju<e iuxta corpusJunt,erunt
(itKtx^^o^poy

njtique tardt

.

Hunc

colorem c^rifloteles

'vocat

.

^olemon f0
,

mamins
flotele

.

zJ^ellinus color vocatus , meticulojum , epulonem , iracundum
.

,

^ ntigigerulum

minemdcmonjlrat
,

lntcrimcorrigaturPoIemon,cjuiproiii>^f)(jfafoiihabet niyKd/tMfti ex

An

ff)

zAdamamto
Ruffuscolor,

VI

corpus ruffo colore ajfertim habent ,pernitioJt

,

^

Ifarijs moribtis prccditi 'viri ar,

gumenta tejiantur , Polemon ,fdcAdamantitiS totum corpus dicit 0* Jratidulentum non pernittofum dtcit a 1'ulpiumfrtajfe ingenio qu^ rujficolorisftint lidem injigu
,
.

ra impudentis eitjdcm
Jhiffie
,

coloris

meminere
.

.

oyilhertus

.

Rubicundus non clarce rubedinis color , fed

omni tempore dolisfludentem
,

cLydeneas

rufo colore erat , (^fu^epatri<£prodnor . /k/f-

tion rujfusfuit

^

yitiofus ,pertinax ,

^

crttdelis

inparentem

.

Fx TDaretephrygto

Flammeuscolor.

VlBV S

color flammeus

eH , maniaci , quia ea , qudefunt in corpore yehementer cale
ft^oyonStir
efl
.

facia flammettm colorem habcnt , qui atttem extremo calefacli,maniaci njtiquejunt
Jrijioteles.

Htc
.

color

Cr^cis
.

Polemon ,?y* Adamanttus

.

Color

flammeusfuriofos tndicat

jllbertus Igntttts color cum lucentihus ocu/is adinjaniam njergetem

hominem notat

.

Cajfandra ruffafuit , ideflflammea ,

^

oculis

micantihus ,

^ maniacafuit,

quiafuturorumpr^fcia

Rubeus color

QVl^BV S
iffacla
,

co/or ruhet
,

,

acuti (^Arifloteles
.

.

^oniam qu^fecundum corpus Jitnt ca.

erubefcunt

fgnum efl caltdttatis,

^Juhtilttatisfftrituum

Galenus Ithro de
.

Signum caltd^e temperatur^ rubeum colorem dicit. zAuicenna K«beus color multumfanguinem denotat , caliditatem
arte medicinali.

^

^

(fandirtiber

.

L

I

B E R

SECVNDFS.
Candiriibercolor.
, , ,

Joj^

CO LO
mantms
.

honnm indolem notat dArifloteles qnanJo in lcui corporc !?ic color accidit Dixtmus ruhrum colorem calidam fangumeam compltxiomm dcmonjiegmaticam mijlum ex vtroque colorcm optimam Jirjire alhum vero fi-igidam Ini temperaturam Galemis m arte mcdicinali Signum opttm^ temperaturx tdejl ca/id.c,
2{

candirithcr

.

^

,

,

^

,

,

.

.

,

midx cjjc colorem commtjlum ex alho

Jdemque Jrijloteles in idxa inaenicftmonjirat candtruhrum coiorem optimum tn^eniumpr^Jlare Tolcmon, c^ Ada
,
.

^

&

ruhro

,^aheo cyJtiicenna

.

Color modice adruhorem vergens , egregiam ingenij nohilitatem in difctplinis capejfcn,

di< promptitudtnem

acremjtie

dum fuhrtihrum
ruhrum

>ij

virum diiudicant lidemque inf.oura ingeniofi, colorcm camliv-rij.-Jpo- commendartmt cyilhertus Colormediusinteralhum,^^
. . .

declinans

adhrunum
,

ijieji clarus honi ingentj

,

(^ honorum index

.

oy^/cxandcr ejlla

gnus colore erat candido fedcandori ruhor mijius vuitum , (^peElus occupahat , cumcpue cyipci
iesfuimen etim gcjlantcm depinxijjlt ,facie fordidum
colorem non
eji
,

ff^fujcum pinxijfe

narrant: ftjuidem etus

imitatus
,

.

ZJnd^ eius modejiia ad

corporis

voluptatem conuenientia , grauitas ,
.

animtque ynannitudo
grantia vt
,

ft)

optim^ eius temperaturte ftgnum erat
,

Erat enim tantafudortsfa-

m Atijioxenis commentarijs legit Piutarcljus
.

vt interiores tunicee mirahiii fragran"B^ofco
.

tia

complerentur

Cuius rei caufa erat corporis temperies, innato caioreferuentis.
,

,

iliufri-

(jue

vuitufuit Totiias
,

maximusque tn eo vigor animi rohur ,pudor f^pictas
, ,

Galeacius
,

Vi

cecomesprimiis rofeo
te
,

^

corufco orejpeEiahiitsfuit

,

(^Jiatur^e dignitate ,faciindia
.

iiberaitta-

vittcque J^iendorefiiii <£tatis principumfamam ohfcurauit
.

Dux heilo Jircnuus
qiii

,

ff) jonuna-

tus hahitus

Rofeo enim coiore Carolus Aurciianus Francifci Kc^isfiiusft/it,
'Virtutis fj^ecimen retuitt
.

itcm iihcraiis,

Jfiendorts

Tui corpoi is coior, ampiijfime Cardina/is candidfts eji , c^ candori mijius rtibor ,vnde etiam (lAiexandri z^agninon imttandam amtni magrauitatem , ad voiuptates continentiam faciie quiuis gnitudinem ,morum prejiantiam ,
,

CJ7* heliicte

^

conijctet

.

Delabijs. Cap. ij.

LA^Bl A
usdeiabijs.

mox a nafo yt cAriJioteies animaiium ithro
,
,

,

caropermohiiis
,

,

^

in extremi,

tatihus fuperioris

f0

inferioris

mandihuite

.

Conjiant tenui

c!?*

^olit carne , oris

^

dentium , ceu <tditui ijahentur . zAuicenna,

.

Labia ijojiij yice adiun cla ori, 0^ oh idpri-

Crafsalabia.

L

ABlA
bri
.

grojfajiultum demonjirant , cAriJioteies ad cy4iexandrum
infiptentes ojiendit
,
.

.

Polemon in fne ii-

Adagna iahia

Q^nctiiator

.

<JMagna iabia ,Jiuitus ,

^

ijehes ,

£,x ijuiufmoS

iahijs iabeones

iabrones , fi) ctjiiones dicitfuerunt

•jffm mffttm hhrum mferiorl propendens

hic

[pfBjndum adduximu! , yt tiemitxm hominis labrum ad
6S^

cuufieuiitidtnemdclmeatuMlMitifmiAyerdcHinbHmHoreq

_^

Crafa

.

10(^

D E H V M, T H

r S I

C N.

.^^'

QVlBV
^fiagitiojiis ,

Craflfa labia

fuperiora infcrioribus propendentia,

S Uhiajuperius crajpifunt ,

^

fuperius 'ultra inferius eminet,flulti iudican^
cyifinis

enim 0*fimijs labrajuperiora ma^gis eminentiajunt. Et in hoc a leonihus differunt , quia hisgraciliafunt Polemon in
tur ajimi/i afinorum,
.

^ fimiarumjfecie.
refertur
.

figura iniuriofi. Cui njero inferius lahrumfuperioriprominet ,fatuus ,JuJpenfi tudicij , imheciUis ,

^ ad afinorum naturam
flurimum iuuat
.

Et infine lihri

.

C^uihus inferius lahrHmJu-

feriore maiusfuerit , timidos cenfehis ,

vnde textus hi omnes corrigendi
cxili inferiori

Ecce dcnuo Leonis iconem adduclmus , (jux labro

Similiter molofji canit labraftc etiam

propendenti in humano ore ofienienio conformata , quere, fol. 60,

\C^*S65-:

--wv
Exilia

^-

.

,

.

L

I

B E K
magno,

SECVNDVS.
vcfupcriorainferioribus fupcrponantur,

107

ExiliaJabiainore

cadcmc|Lie iuxta angulos laxa

LATyl A que laxa
jloteles
Jiis

tenuia in ore magno, ita vt partes ftiperiores inferioribusjuperinieclxfint.eadem

nixta tabiorum angulos

,

antmi magnitudinem ^fortitudinemfgnfcant.An
,

cum tn leonihus eiufmodi habeantur. idem etiam utique quis in magnis
.

,

ft)

rohu-

cantbusj^eciahit
ff-)

Polemon labia moUia
:

,

njt

inferiora fperioribus fubdantur

magnanimi,

tatcm ,

virilitatem notant
.

nam huiufmodi labia in leonibus videre eji. zAdamanttus aliter
, , : :

Labia in ore maiori tenuia luxta angulos relaxata yt inferiortbus adijciantur fuper/ora , magnantmitatem , fortitudinem fgnificabunt leonina cnim h-ecfint cuius textus
(jr meiius

^

excy4riJlotelecorrigendus
xt^ttfA

:nam

irvyxn\\tiy

non txn^ * legendum , funt enim labiorum anguli
.

non

xc^p*

Conciliator eadem ex cA/berto

Sed ad exempla
.

hrtitudtnis ^tiam canis ad-

ducitur , non Iru/garis ^fedyenaticus , 've/majlmus
/odorus
,

Canes a Caribus zJMarti immolan Apo/eius

ft) a/ij fcripfere

,

Amobio fribente ,propter
"Vf

anima/is audaciam. Laced^monij

Adarti Euya/o maclabant ,
,

Faufanias in Laconicis , Lacones enim eph<ebos ,fcribit,cumpu-

gnam effent inituri Marti canem immo/ajfe, Deofci/icet va/idijjimo 'yiciima va/idijfimam inter cicures dicarefe arbitrantes

Hic ienuofich ^eluri ^r hommU figura paruo ore contemplenm
,

,

yt exilia hbla in

-L

£xi/ia

.

.

.

io8

D E H V M,

TBTSIOGN.
& ^

Exilia labia in orc paruo

SI

dolos demonautcm mparuo oregracilia lahia extiterint , timiditatem , impotentiam, c^damantius dicit impotentem ualde doiofum, nificorrigendusfit Polemofirabunt
.

,

nistextus ^nam^vbi ^i:^y excy^damantio

,

SavaT reponendum.
impotentes ,

^goad^Iurosreferrem^
.

quihus exilia labia inparuo orejunt ,

& timid^,^^

f^ dolof<£ Ifeiad mniicres

.

SuiUuf

,

& hummus "vultus ad amnffim delineatus confphttur

,

yt

gracMu Lbu ud canms denus iumentli commallret.

Gracilia labia dura luxta caninos dcntcs tumentia

QVlBVS
^

lahia gracilia dura
.

,

^

iuxta caninos dentes tumentia , ignohilcs funt

,

g^

adfues referuntur
loabet ivy viT

Z^hi

cylrtjioteiicus gr^ecus textus corrigendus tft
.

,nam pro

<i.ivHr

contrarium

Sueffanus ,njt Arijioteiis tcxtum accommodaret ,magis
.

corrumpn , nam non ignohiles ,fedmuItigenos ')ierttt ,'vtfues

Conciliatcr

eadem

lumm gtngiua infuperiorl labio In catiino

ri£l4

,

eadcmqHC

in

bumauo conmjnur prxfcnti icone .

Lahia

.

.

, .

L

r

B E R

SECVNDFS.

10

^

LabIafuprema,&rgcngJuxprominentcs.
Juperws lahrunt igengiuasqtie prominentes habent, ad conuicia ,c^ rnalcdicenjum

QV
^
blime
.

1

proni funt

y^ rcfenintur adCanes.
,

cydrijiotelcs

.Jdemnuein fmnainiunoli
.

fuptrius

labrum JuUimetnbtiit. zy^beoTo/emon ,^c^damantius Quibuscanniidcntnordaces ^^ canes.vt tes labia attoilunt ,pijjimorum tKorum fiint iuiurij , adclamatores
,

^

,

ore ,Jic in^enio referunt

.

<iA quo etiam l^olemon in eadcmfgura

tribuit ei fuperius

tabrum ju'

IJnde maleputat Gifnerits Polemonis ,
:

^

oy^damantij diEia Jrijlotelico figno refevri
fipura iniuriof labiorum
*i
,

Corrigendus ejln^olcmonis textus
infert
*!

nam vbi zArijioteles in

mcmmit
idejiin-

tx

US-

-r^omtT ideJiaJpeButemerarioJedPo/emon,
,

a-rj

-rfo-xtTir,

ferius propendens ,fatis
nit
,

Ift

mihi videtur , peruerse ,

nam inruriojo
,

potiuspr^crps vultus conue-

mortbus aptu^ , quamjuperius labrum
,

injeriori propendens

ff^ canes, ciuibus ^rijioteles re,

fert

huiufcemodi labia non habent

.

Gracilia labiafiipcrius aliquantulum eleuata
.

uerbojum,^

accufatorem , Q^ inuidtim

tejiantttr

Phocyhdes Poeta mu/ieres a/ia ex a/ijs anima/ibus natas
Ct&teras

fngitpro ingeniorum diuerjitate ,
lierem dixit

^ mter

ex cane natam , dij^ci/is,^

aJJ>eri ingenij

mu-

Prominens fuperius labrum

>

VlBV S
tius
,

inferiori /abio fttperius /abrumjitperadijcitur yprudentioresjimtyd/^d^rnian
.

in

Po/emone deeji

St adferas referre
.

/icet,

cgo

ad J/ccm refrrcm.

So/inus fx P/i

nio de htiiufniodifera

zA/ces adeopropenfo /abrofipcriore , 'utnif recedens in po-

Hi riora lejiigiapafci non queat

.

Paufanias fagacijf.mttm antma/ejfe dicit ,
ft) profundifftmos f^ccusfe fc
.

^

/mniiiis odore
.

per /onginquum intertialltimperccpto , infoueas ,
tumentt ,
,

abdere

Jcfopum

^prommu/o /abrofujfefcrtbitur f0 pnidintemjuiffe

Promincns

.

.

.

.

...

.

. .

.

.

m

D E H V M. T H
S
inferius

T S I O G N,

Prominens infedus labrum

QVmV
^
diumfionijicare

yanitates ,

^

Uhrum prominehit magis , nonfere malum quaquam plerunque crajfas cogitationes jjgnijicahit Polemon f^ Adamantms Infcrius la,

,

,

.

hrumforis excedens non animi malitiam ,fdimpudentiam (ego imprudentiam

)

O*

(implicitatem , ^lhertus ,fed ex

Loxo infert , tale lahrum in paruo ore , taudis ,

^

honoris Jlu-

Tumentia labia ad inciforios dentcs

N

fine lihri ,
,

Polemon ,
.

^ f mendofus

Jit textus , dicit

.

Lahia adinciforios dentes tumen-

I

tia

cinosdos ojiendunt

Tumentia labia inferiora ad caninos dentes

T
L L

V MET^S

lahium inferius adcaninos dentes, venenoplenos ojlendit , Tolemor^ eodem
haheat

loco ,fortaJfe quod^viperis y alijsueferpentihus eiufmodife

Labia multum deformantia

N

N

omittendum duximus quod cy4lhertus ex Loxo adducit
,

.

Cuius lahia truces vul-

tus exagitant , infaniam ,

^Jiu/titiam iudtcahunt , quodego inplerisque animaduerti

Labia inferiora pendcntia

^Bl A

cum foluta ah ore

dependent , ex humore ftperahundanti inordinato euenire,

g^ inertia m

Ji^nificare , c^lhertus protulit , h<ec

enim

tn hohus , afinis ,

^fncfentihus

equis videre /icet

Labia pilofa

^Bl A

pi/ofa /uxoriofo trihuit Po/emon ^fedcArifioteles in eademfigura

no» lahia,fed

pilofiis dtcit

Deore. Cap.

i^.

O

5"

ah zArifiote/e anima/ium /ihro intra maxil/as ,
.

^

lahia defcrihitur,cuiuspartespaorationis

latum , O^fuces

c^puleius ait os

effe

animi vejiihu/um ,

lanuam ,

^

co-

gitatioms comitium.

.Ai

firi/e

a magnum demonfkandum
duximusreportandam
,

leonUfignYam , 4r humtmam huc denuo ne quid cxcmflo egulfie Vidcrctur

tjlfagnum

.

.

.

,

,

L

I

B E R

S E C

V

ND

FS.

Ui

Magnum

os.

QI P

Vl

Utum 05 habet
,

,

ejl

beUkoJits ,

^ audax

,

cyirijioteles

add^lexandrum Sed Fo.

lemon , (y* Adamantius ,

magnum os liiros decet^^uajiyiriles ojiendat. Albertus. Ada

gnum os l)iris

ft) 'virilthusfxminis conuenit

Paruum

os.

V SlLLV M
memorat Dares

os

effceminatum ojlendit

.

Polemon ,

^ Adamantius
.

quod tale fa^mi,

nas deceat ,cyilhertustam fceminas

^uam

effceminatos viros

Helenam pujilio ore fuijje

Paruum os cxterius protenfum.

O
EX

S paruumprominens injidiarum , 0* reprohitatis nota Polemon , ego ad 'yulpes ferpentes referrem ,
,

ft)

zAdamantius ,

,

^

Exertum os.

ERTV M
,

os fiue prominens
,

dementiam^Jiultiloquium
fi)

,

ft)

aduentiam

notat,

Ada

mantius , textus Polemonis hiulcus eji ,
tia Jiultitiam

non admtttendus
ojlendit
.

.

Alhertus nimia promir.en,

loquacitatem ,

tSJ*

audaciam

T/r/o exertum

fi)

ohlor.gum os

ex Opptano , injlarferme Suilii , lahia crajfa , oh tddentihus retia non lacerant , expltaarcho feYox , demens ,

^

z'orax

.

Ouidius

„ Qujdmfipondtis iners ,fiolidAJJcrocia mentis
Crajfum,

.

.

,

lU
*

V B H V M. T H
Crafium
"3
,

r S
,

10 G

N,

tr prounfumfMiUum osferimus

\t humnumfimiliier

efformnumocHlis/ubijceretur,

Valde exeitum os ,

& labla craflfa & rotunda
,

QVlBVS

osprotenditur

,

lahiaquejimtprapinguUiora rotunda,

&* extrinjecus inuer
.

fa , morihus , , Trotenjum

^
os

operihusfuntjiiini,

"ToUtnon ,

^ cy^damanttus
,
.

cyilh his syilhertus,

rotundum , retortum

incrajjis lahijs

acJi repandum Jit extremumy

immundum , yoracem ,Jiuitum , ^forte epilepticumfuturum
Humilc os

H

V MILE

osy timiditatis

,

er mutahilitatisfignum cAdamantius, adhnc Polemonis

textus Ucunojiis

eji,^ex cAdamantio rejiituendus.

Mcdium inter exertum, & humilc os.

O

B

idneque exertum

,

neque deprejfum iauda , cAdamantius , innuens laudahiie ejp
,

ijuod tteqne

exertum , deprejfumquefuerit

cAihertus

.

Optima orisforma,quce non ni-

mis i}umtiis ; Oris enim , O* iahiorum i?umiiitas timidorum e/i ,

^ maiignorum.

«//Wf rjj Qs

iiiuHim
reriiui

,

ij

humanum adduximus , quum qutm iffet'

opfortunm iudicare ncquipemus •

Os valde

.

.

.

.

L

I

B E R

SECVNDVS.

i^S

Os valde difledlum

VAST A
,

oris dilJeEliOyjlolidtjjimi^cmdtyfi)
.

impij hominis notaspr^hent.

Talid ttattq;

Tolemon nylfanducones cAdamantius , f0 infipientes dicit, ad canes rejert f^Alhertus Cum os vltra modum dilatatur , "Vf dtduEium f^ refcijfum 'videatur immitem impium belltcofum ft) yoracem notat a Polemone marinis beluis , tjT*
funt arietum ora
.

.

^

.

,

,

,

,

,

monjlris ajjignatur.

Polemon,

^ apertum
oris

^ cAdamantius infgurafatui improbi
.

tribiiunt ei os garrulum,

,

i't

bifdafacies lideatur

Ego

potius ad lupos ,
.

auam adcanes
,

referrem

,namos

lalde d:[ftBum habent, 0* ingluuies ejl luporumpropria
duElu omnia
.

Sedcamiuora ammalia amplojunt
vt natura ei tale dederit ad
.

Lupuspifcis ~)>ajium habet os ,
.

ff)

guU deditus

cptime njorandum

Lamiapifcis largo

eji

ons hiatu

,

nam uoracijjimus ,
,

^ antropophagos
;ta.V//*T<t

,

njt

integra morttiorum cadaueravoret ab hac infgnt inghtuie ab Oppiano

^<^<ru.\J^tt.

dici-

tur

.

Pijcatrici

ranx os amplum ,

^ latum
.

adpifcts ingenium

mores^ueper accommodatum ,

eminentiajub ocuiis cornicuia turbato iimo exerit , vt ajfuitantes pificulospertrahens,donec tam
prope accedat
riSltis
,

"Vr ajfiiiat

.

Tragioditici boues ,

>f qui iuporum

injiar carniuori Junt

,

cmntbus

vfque adaures dehifcit, ex Piinio

Et (^eiianus omnegenus animaiium ab eis inuadi di-

xit

.

Taii ore vtiiicus meuspr.editus eji , t^fmuijioiiditate , (^ canina exuritione

y^pertum os

A

T EKTV

M

os Jiultiti^

fgnum

dicerem , f^
,

Tiertjue apud
(i/irijiophanes

'tosfunt hianti orejiantes
Ktr.-jv:.'

^

ad apparentem decentiam

.

rrferrem.

incedcntcs , (jp infpientes,(srfupidifint.

nt

ideji ore Inantes

,profu!tisacccpit

P

Cauum

.

114

D E H V M. T H
Cauum
os.
os, njeluti infojjum
,

r S I

G

N,

CAVV M
/emon
,

inuidenti>t yfcelerofitatis
,

,

^

inteniperanti<£ nota

,

Po-

O* c^damantius ,fedprioris textus njtjkpijjime accidit corruptus ejl ,fed (lAIbertus ex ^nftotele vt ipje refert cauum os ItLidinoforum ejl ,fedintelligendum eji os cauum ejfepartem lilam , qu<e inter najum 0* mentum interiacet , cauam ejfe , qualem Socra,
,

,

,

tem habuipfermt.

Dedcntibus. Cap. 17.

DENT ES
ti
,

,

Jiatim cum os aperittir "Videntur
gj/ t^ui eos

,

.

Plinius , homini continuati dentes, la-

0* ncuti

,

dfcriminant , canini
.

.

Sunt rari , denfi, nonnuUis hrcues ,partncifo-

ui,

^ reHo

orditrf

^ofito Dentes ,

(jui

vtrinque quaterni, antericres exijiunt ,

rios ,ftuefecantes

vocamur jui vtrinque duo ab hispofiti vifuntur,canihi dipuntur, molares ye^

ro/uhinde a!^ v:i aciueparte OHini in ordinem digeruntur

S'ml(lrx tabfUx part j» fuperiore maxillj dentes rarot

,

& wfirmoi cotifpicHOt
fpijjot .

oflcnfura

,

mferiori -vtro

magnot

,

fi

mos >

Rari dentes.

FJCI LE tum
fitepilo/ofit

ex ijs vit^ diuturnitatem, f^ hreuitate diiudicare poffumus,cum ex cerelro or^
t.

habt a

cyjnjioteles in prohlematthus,detihus vit<e ineffeprafagta credidit :

naquihus

rarioresfuertnt, haud ita diu "yiuere opinantur. IndiciU hoc ejfe os capitis,cerehru oh id inua-

lidU,quia minusfit rejfirationibus opportunU,itaq; celeriterputret.vt quod/ua natura humidum
fit^na ft) catera quum non mouentur,neq; exhaiat.facile corrumpuntur,quo etia fit,vt homo ca-

maxime,0* mas,quamfcemina diutius viuit,juturarumjut capitis heneJicio,ex qut>
rariores
,

, .

.

.

.

.

L
raricres
,

I

B E R
,

SECVNDFS.
eo
,
.

irs

cxi^ni

,

(y* minusfortes

minus 'virtutis fpermatic<e , f^ cerel/rijortitudinis ex auo
Piinius ex cy^riRotelcybreuis yit,e raros den
,

totius corporis del^iittas ff(iuitur,ob id l^reuioris vit.t
tes

mdices cfp d;ctt
.

.

Rhiifs

.

Cuius dentes rari debiles
,
,

^
l

minutt tottfm ccrpus

ejl di bile

.

8i ff)

dem Conciltator
txtguos yjortes

C^/ar

cp* /t >aros habuit dcntes

vt Suetonms fcrtbtt , erant tamen la/idi ,

firmf.fuitenimtntcremptus annocetatis fix

tamcn ,

c;*j)erijt

anno .ntatisjit^.

LV 11. zy4ugujlus entm^^ fraros ,Jcabros ,0* LX XV
,&
rpifsi

Magni

(irmi

dentes.

CONTKA
res funt,

vero expr^diclis , qui magnos frmos, ^ffifjos habuerit, ff) qui dcntium
,

ordine prcedttusfuerit numerofiore

,

dtuturnioris erit vit<e
ff) in c<eteris
,

,

liirorum exempto, quibusplu,

quamfaeminis , quod ipfum ,
,

conuiftur
,

Scotus

.

Dentes fortes ,
.

Cir

ifijfi

hominem longte Ifitce notant comedonem audacem ^fortem , vt equus
monumentis efl

Herculem

fuiffe triplict dentiumjtrie lonis Chijproditum

Coiuinuatidentes,
l^ l

continuatos habent dentes non aliter morati ,

quam pecudes

,

dorcades

,

O* capra
.

01
I

P.linius.

Hyen<t nullis gengtuts dente cotinuo. Refert Plutarchus^ pyrrho Epyrotde. vnt,

cum osjuiffe dentium vice , linets modo infuperjiciefupptcium dtfitnBumque
Dcxtra
"vero In fuperiore

dentium
,

clafie caninos dentts longot exertopjue *

infmore acutot (^ re8os babes

in

cadcm

labilla

.

Canini dcntcs longi , exerti ,

& firmi
,

C\VlV S
cit
,

dentes canini longi
.

,

exerti ,

f^firmigulofus infatiahilis
,

^ malus

efl, "Ef^ajes.

Conciliator ab eo

Dentes longifirm: adexteriusfeporrigentesgulofos,ft) infatiabiles no.

tant , relatos ad/ues , fi) canes
idefi

zArtHoteles hippotamo

apro, ft) equo exertos dentes di-

extra osfeporrigentes

,

Longi acuti

,

& fortes dentcs
hominem inuidum , im,

CV

IVS

dentes acuti , longi, rari , (^fortes in opere , fignifcant
, ,

pium ,guloJum audacem ,falfum
ergo referrem
.

infidelem

,

^

fu/^iciofum

Scotus

.

Ad ferpentes
barba, fed

Portentofs dentibusfuit Chrifliernus TDaci^e
nrfart^t crudelitatis infamis

Rex , horridaque

mortalium tmmanijjimus , f0

yfcuti

,

&

rc(fli

dentes.

O

MN E

animal hahens acutos , f^ reBos dentes efl magna ira , f^ carniuorum , ie0tcanis,(^vrjus:contrahomo,0*equus. Scotus,

"V/

iyHlXti

.

.

..

.

.

,

n^

D E H F M,
IXTI
ri
,

"P

H

T S I O

G

N.

Mixti dentes.
dentes , dentium ordo

mn fematus ,cjui quidem alijfiricli,aiij lati ,(juidam raimndum , dedi-

ai'jjpi[f j

demonjirant fagacem hominem , tngenioftim , audacem ,

mofum ,facile adlnrunc^tte conuertibilem.
Dclingiia.

Cap.

ig.

QV
efl

AE

in ipfo ore Jttntpofl dcntes , lingua efl

,

ea

ad/oqueU yfum 'Vtimur vinculum
,

illifrenum , quodfi moderato ordine conflitutum fuerit , yniuerf eius aEiiones opti-

^

mdefunt ,

cum ipfifacultas intercipitur
.

,

e.efacile

Uduntur

.

Ipja lata

,

angufla,

,

^

medioe magnitudinis

efl

Si iatior efl,dum oris
,

meatumpius nimio repietum rcddit, tardo , ac inqueat , yitiato
~)>tetur eioquio

articuiatofermone erit ,fiangufla

cum non fatis dentibus inniti

media eiusforma , dtciarumpajfionum expers , optima iiabettir

Blcfi , balbi

,

& lingua hxfitantes
,

BLESIT JS
.

e(i,

ctim iiteram quandam exprimere nonpoffe
ojei syllaham
.

eamque non quamlihet ,

fedcertam Baihi vero iiterampr^mittere,

Hd:fitans alteramaiteri sylia
,

bam iungere propere nonpolfe
compotisjiint
,

,

qu<€

quidem omnia imheciUitate eueniunt iingua enimfub
mtnus 'vaientes ,flc iingUieparU
.

miniflrare inteliigenticc nonpote(l ^pueri^njt manibus,pedthus ve

more brutorum animaiium njociferantur ,flcfenes , ^J vinoienti cAccidit etiam baibuties ,cum impetus dicendi prxruit anteceditque facuitatem eorum vt pote cum animus
,

,

vifa fquatur ,cum

memhra voci accommodata tardiora iiaheant,fic enim iingua Ijafltantes ,qui

meiancboiico habitu conflant ,
tefl
,

^ propere imaginatiouem
.

fequi , non nifi meiancloolicum

efl

.

Po-

enim effe vt caior effciat , vtprocaciores fint , vtique offendendo adi^^rent quafl in faiehris ,
,
,

quomodo ajflci iratos homines nouimus , incenduntur enim , incitantur anheiitant quijfiritu re
dundant ,
biefus
,

igitur

pra nimio caiorts feruore H<ec
beliator
,

cy4rifloteies tn

prohiematis T^eoptolemus fuit
,

^ magnus

,fDareti credimus
.

.

cylicibtades etiam biefiis iingua

fi)

maximis

fuit virihus corporis
conuertihiiis,

qJ animt Scotus ait Cuius iingua bdibutit , horribiiis, iracundus,ah ira ob idConctiiator, Lingua ante diBtonisproiationem repetens fepius principium,de.

notat meianchoiicum

5ubtilis Jingua

V BTlLlS

iinguafagacem hominem , ingeniojum mtat ,fallacem,

cjJT*

infidiofum. Sco-

S

tus

.

Ego adferpentes referrem

Vclox lingua

V

ELOCIS

moius lingua,

cum repentina verhorum conuptione,fluItum,impetuofim,

f^ iracundum notat. (jonciiiator.

Tarda

.

..

.

.

.

.

L

I

B E R

SECVNDVS.
Tardalingua.
' '

117

L

INGV A

immobitis , ueltit lapis ,pigrum notat. Conciliator

,

Dcanhclicu. Cap.

i

9.

Dl XlMV ^
nfu voce
, ,

S de ore g^ eitts partihtts
,

,

nttnc de
,

ijs

,

qu.€ ex eo exeunt ,fcilicet anhelittt
,

,

/oque/a
.

:

(fp prtus de anhe/ttu

qtiia tsprtor

quam vox

.

Dicit j4uerroes

tn juis Co/liget

(_A/hitii
,

medici anlje/ttum faci/e cordts comp/exionem mdtcare pojje in-

quiunt ,/ica/tdam ,Jrigidam

/yumidam,^ /iccam,^ ex cordis comp/exionc jieri a/terattontm
in ca/ido ,fortitudtnem
,

yirtutum animx : nam/te.xcedit

^ animojitatem prvmtttit
c!?*

,fiinjrigi-

do pufUanimiUtem , cir imbeci/litatem yfvero temperatafuerit ,

temperatas ^irtutes

Fortis , vclox

,

& fpiiTus anhclitus

AN H
dit
,

ELITV S fortis,ve/ox, tfpfjijfus ca/oris excejfum in cordis comp/exione ojlen^fcor ca/tditate non excedatpro cordis nimia refigerattone, yiaan/je/itus reciprocatione vtetur
.

dttmmodo vi.e ,per quas egreditmtur minime angujl^fnt, /ci/icet pedus, ^pu/mo.

H<ec enim memhra ,

rum angujha, ve/ociori ,jj}ijjiorique
mantius
,

Sed in ca/tda comp/exione
.

tdraro acctdtt.yndc /atas viashabere oportet,fi/icet pu/monem,^pecius
.

Po/emon,^ Ada-

Quando autem quis exprofundo e^ ve/jemens rejj>irat , rujiicitatem, ft) ehrietatem arguit ideo mu/tus an/je/ttusfortem ojlendit ij^ic/jae/ Scotus cAnima/ mu/ttjiatus mu/t<e fortttudints ^potus ertt ca/idus cordis ca,A/hertus zAn/)e/itus frequens , (^ ye/ox ,
, ,
.

,

,

.

.

&

,

lorem arguit

Fortis, velox, fpifsusanhclitus,

& corpus & pedus macrum
,
,

cum pr<edtBo an/jelitu peBoris

, ,

^

corporis accidit macies

erit cordis
.

comp/exio ca/ida ,

S/(^
to
,

ficca

.

Jccirco huiiijmodt

Ifirt

iracundi,

^

tarde fedahi/es erunt
.

frafuntur enim cttjr

quta ca/tda cordis comp/exio ,fdantur tarde , quiafcci

Po/emon ,

zAdamantitis

infgura amari trthutt ei /oque/am , f^ an/oe/ttum ve/jementem

Paruus > rarus ,

& tardus anhelitus.

HAE
dtciis

C

fgnafuntpr^dicits oppofita , vndefgna funtjrigid^ cordis comp/exionis ,
.

^

ti-

midttatem arguunt

Fotemon in fgura timidi trihuit ei deht/em rejfirationem
.

.

zAdor-

mantiuslfero indtfcretam , fue tumu/tuofam ,vel raram oA/hertus

.

ContrariaprX'

contrariam innuunt fgntfcationem ,fci/icetjrtgiditatem

Paruus , rarus ,
/

& tardus anhelitus & pedus paruum & glabrum
,
,

cumpr^edtcio an/ye/itupetiorisparuitas , (<^ glahrities ftmul

erit

,

tii

erunt in v/tima ti-

S

mtditate , (*r ipforum iuuentus aJfimi/aturfeneUuti ,

^fene^us morti.

Temperattis

.

.

.

.

.

.

jiS

D E H V M. T H

r S IO

G

N.

Temperatusanhclitus.

VALDE
diocre inter

temperatus anhelitus temperatam cordis complexionem inmit, &peElus me

magnitudinem

,

(<p

paruitatem

,

ft)

c<*''0

«f^ macilenta

,

nec pinguis , isqiie
,

anhelitus reperttur in hts, aui in temperatis climatibus

najcuntw
,

.

Polenon 0* zAda

mantius
dit.

.

Spiritusfacilis ,fegnner

Zybi notandum in

^) Jine jlrepitu progrediens bonam homin smentem oflenPolemonis textu temporum tniuria literas aliquas excidtjje.ait emm '«/,
,

cAdamamiusyero

a «f.

>^nhelitus conftans.

7\J fgurafortis

Polemon ,

^ cAdamantius trihmnt
Facilis,
,

ei

anhelitum conjlantem

I
SPIRITV S
num arguit
,
.

& fine ftrepitu fpiritus.
(pui

itafacilis

"V/

homini ,

halitu careat ,Jimilis videatur, cogitationum ple
.

Qualcs autem cogitationesfuerint , ex oculis dtfces

Semper enim nos
.

cogita-

mus adqu^ corports complexione trahimur , ea enim oculi demonjlrant Z/t luxurioji ad amores , auari ad lucra , Jiudtoji adfcientias Polemon tS^^ zAdamantius .
.

,

Vc qui poft curfum anhelantes.

a
guletur
,

VICV N QV E
ft)

qucmadmodum ij , qtti poji curfnm , confilio omnia , (jU^jaciunt , dicentes Pohmon , tT cyldamanttus
anhelant ,
.

carentes,

Jhus denfus
alte rejpirant
, ,

,

& facilis fpirit us
agilis e
,

q:
ES T

Vl
ror

ft) ipfis denfus

,

&

nariius rfjlatur , ineji eipauor,
fjt)

^ m«-

(^Jia/ia

cum hisjignis concurrant

effceminatijunt ,

cincedi.

lidem

Defufpiriys. Cap.
fuf^iratio anhelationis J^ecies

20.

.

SuJ^iratiofgnumfemper hahetur amoris , velango-

ris ,fciltcet

angujli^ cordts , qui enim ancuntttr ,

animum totum adrem,qute dolori ejl confui ofjicij ohliuifcttur
,

uerttint

.

Jtaqtte

animus ad id conuer/us

,

quofoliicttatur

.

Cor igi-

tur cinnpcr tntenttonem peEloris aerem non capiat , quo lenti/ari refiigerariquepojjit , nejlran-

animam ad defertum offcium reuocat ,

^ vt

copiamjrigidi aeris capiat , quod vices mi

mttt , crehr<eque J^irandt eJfentfaBura , vna ampliori rej^irattone ,JuhmintJlrat

5ufpiratio.

E

ST

fujfiratio vulgare amoris fgnum

,

"Vr

diximus. f^ouerca apudcApuleium,Juipri'
.

uigni amore Jiagrans , legitur inter amoris fgnafufpiritus cruciatus

Tan apud eundem
^'~"

Pfchemamorecaptamexaffiduo/ufpiratucontjcit. Horatius.

^mantes languor ^fdentium arcuit, a laterepstitus imojhiritus
,

ImiHns

.

.

..

.

,

.

L

I

B E R
,

SECVNDVS.
,

iijf

Innitus fufpirans

& illnchrimans

frequcnrans in te vifum , &:
,

cum

cum

reipicis tcrictur

& crubclcit

CV
/

Ai
,

liJerif

hominem jieqiicntantem in

te '^'i/tfm,

^ cum

rejjucis

eum terretur,
,

ft)

ex

hoc eruhefcit, (^r
ligtt

maximc fi tnuitus fufptrat,^ lAchrimte apparent in oculis eius
vero contrariumfecerit ,
erit inuidus, cjr*

htc di-

c3r timet te ,fi

contemnit te

.

z/lrijloteles

adzAlexandrum.
^ufpirantcs cum capiiis agitatione

auisfufpirat

,fxmulcum capitis agitatione patratarum , njeldiclarum
.

rertim memorpcc-

S

nitentia
dtctt.

premitur

'T^o/emon

,

^ cyidamantius

.

Sedpriornon ditiarum,fed infarum

^ufpirantes

cum capitis agitatione
,

,

fixis oculis

l

autem idfat ocults rejficientihus patrata , 'veldiEia, mala magis confilio l/itarefatagit
.

S

aukmpacniteat

Polemon ,

^ cyidamantius
Ofcedo.
(jum quidam
nimis

K LEGITVtanquam
ofcitauit,
t<efecuritatis
,

aditd Gellium

.

in iure jlaret

,

ff) clare

,

&fonore
njinEium

tUudindiciumias^i animiforet ,
,

C7*

cum deieraffet inuitijfimum fefe
,

^ repugnantem
.

^

hallucinantis,

^jiux^,^ aper-

ofcitatione

teneri eo vitio

,

(juod ofcedo appellatur

not^ lam dejiinata excmptus eji

Dcrifu. Cap. zi.

NO^
Jloridi
,

S

hic dereliquit grtccorum doEirina

,

(fr ne

yacuus locus relinqueretur
.

,

quce e latinis

,

nojiris experientijs

emendicauimus , huc ajferendum duximus
animifapientiam
,

Fofjumus etiam non
.

alio

melius ,

quam e rifu
,

cr ineptiam dijudicare
,

Hippocrates Iioro

de hominisJiruEiura ait

ejfe

viros , quifemper rideant
,

^ qui tnjlentur
,

,

ff) htiius rei

caufam
corpore
ylKari.

ex elemcntis

ejfe

.

§lui autempurtjan^uinisflint
.

Iffquequaque rident

ft)

ajfcEiu

,

^
,

nec nonperfcui coloris

da^iar.y
calore
.

Homerus ex caloris copia prcjluerejudicare yidetur^yhi ideji inextinguihilem rifum dicit 0* Grammatici >«A«a- deduci tradunt aht
,
,

f^»- ,

ideji

Phyfici dicunt

quodcredidit etiam Laciantius letitia affeEium
:

efje in

jflene

inicrr.pe-

rantiaque ridendi ex Iienis magnitudine conjiare TJnde homini ex v.!mio,liheraIior;que cachmno
doleant intejiina
,

cogaturque impofitis adfnijirum latus manihus coercere exultaniem dolorem
Iten

j4lexander zyjphrodtfeus
diu enim ejifanus
,

non proprie ,ac per fe
,

fd ex accidenti riftis caufa cenfcndus eJi.Qtiaiecmore trahit
,

omntnoftvculentum
,

^ melancholicum fuccum cx
,

aique ita

dumfanguispurus (^ defa:catus totum corpus , cerehrumqueperuadit,naturamfmul,^^ animam , non aliter , quam vinum ohleciat , ft) exhilarat, vnde rifits excitetur oJ^f ( inquit

^

apudTuUium) nonpudct nefcire quopaclo rtfus concitetur , vhift quomodo (Xtjiat atqui q le ita repente erumpat vt eum cupuntes tenere , ncqueamus qu^ ne ipfquidcm iliijciunt, fcire poUicemur zAd hoc facit iUud Ter ^anum fC^efar
, , ,
.

Pcfu

'anti

.

.

.

.

.

.

120

DE H
'Vidi at

V M, T H

r S I O C N.

„ ^etulantijhlene cacchinno,
Sed h^ec

Dtmoc ritus .

Multusrifjs.

PROV E2{B10
tium
ait

iaBarifolet.

Ri/iis

abundat in orejluhorum. Et Catullus ad E^na-


indicium ,

Rijii inepto res ineptior nuUa efi .

Idem apudTlutarcijum admonitum eji,
"Vr

^ Difocratem
^
rifit,

,

ri/um incontinentem

effe
.

dementis

aui ridet cum cachinno , infipientiam,

intellcBus carentiam ojlendit

Obid Se-

neca , fit rifus citra cachinnum, ejl enim cachinnabilis nfusfolutus, (<;* ffjatio/us^cjua/is interdum
latijfime ejfunditur
elfgies
.

TDemocritusfemper in vita
.

'vifebaturque in

Gymnafjs olim Jthenis

Dtmocriti labris apertis
,

c^ichael Scotus ait , hvmines rtfbtles effefimplices, 'vanos,in,

liabiles

cito crcdentes

,

nonfecretos

^

craff^e
,

A4ineru<e

.

Infpiens rifiis dementis eft, ab infpi-

entts cy/iacis

diBapatccmia

«f<*!'7«7 ylAw*-

idejl riftis

Aiacis^i^ de hominibus infptenter riden-

tibus dicitur.

cyJiax enimfiirore njexatus ob Z^lixemin
, ,

JeBcbatur armenta credens e(fe Gr^cos
,

^
.

armorum iudtciumfibt antepofttumjnduos maximos arietesflagellando cedebat, clamans
Democritus de rifuspetulantia cognomento gelaji'

fe occidere zy^gamenonem f^ JMenelaum

nus efl infgnis

Rifus alcus.

V

l

ridet alta "^oce

,

inuerecundus efl Khajes
.

.

zAb eo Conciliator

C. C^Jar ,

"V/

Sue-

Q:

tonius refcrt , indecenti rifitfuit

Riruscumtufsi.

VI

cum tufji f^ rej^irandi dtffcultate ridet
,
.

,

inuerecundus ejl ,

^ tyrannus
,

.

"Efa-

fes , eadem Conciliator
gnificat

§)ni ridens tujfim cxcitat , aut caput contorquet
,

hominem Ji-

yarium , inuidum
/n rifu Bucca

cito

credentem , advtrumaue conuerttbiUm

quando diftorquetur cum irrifione

C
L
_
.

V IV S

bucca ridendo dijlorquetur ,

cum alterius derif.one ,hominem ttotat arrosantem^
(s^ prodttorem . Scotus .

falfum , tenacem , tracundum , mendacem ,

Rifibilisbucca.

A^Bl A

blanda ,parumper ridentia ,fUtis vultibus contingant , libidinofum arguunt

<LAlbcrtus.

zApudme autem rifibilis buccafepe malum animum ofendit,mendacem.per^
ff)

uerfam cogitationem .fmulatorem ,

in ocults ,(j7*ore,

tnfumma ma/um deprchendi

malitiam , vt de eo minimefitjidendum Rifum Claudtanus adtd.
. .

„ Etblandofrandempriztexereriju.
hic

.

.

.

.

L IB E R
Hic riflisj ..iiijiarum cjl
ceptum ilindcrottcoK
.

SECVNDFS.
.

121
Hincprte

cyipuleius TJcnerem dulciter Jitl^ricIetJtem dcpinxit

-

„ Sint modici rijiis , ^aruxj^ "vtrinqtie lacunA

.

Paucusrifus.

QV
^
profii::.!.t
tis

l

parce.cut durc rident ,

ij

contrarijfunt. cy^rijtotcles

(Lciione^ait. '^ejii verl?6fus,nec

muhi rijus.

"Bjiajes.

adc^lexandrum de baiuli fiii ^hn non muliu ridctjotc bcnignus
co.

ejl,omnibus conueniens, ffj in rebus foUicitus. Conci/iator ah

^ijitjficienter rtdet ,

henignus cjl.amicaLilis natur.c. f^JoUicitttsjdc^ue apparentt dcccnti^ rrfert. Scotus. Stabtles,faga
ccs,dariinte//eclusfaci/cs,Qj /aboriofipauci funt rifus.

Temperantia omnibusp/acet hominibus ,

enimpcrfautatto,^
dixit. Scribiturcjue
~)>t

cogitatio

rijum non admittit. ijocrates rifum incontincntedcmen-

indicium

ab

co

dc P/atone tantain

monbus ierecundiam,c^ in ru/tu mo-

dejham Ijabuijfe,

nefeme/quidcm cffusc nfjfe confpecius eji. jlnaxagoram C/azomcniu nuniiuam rifijfeferturjmmo ne nfus quidcm 1'ejligium omnino tllum protu/ijfe .H erac /itus,cj^Uieftint
in /jominii vitajietuprofequebatur

omnia

.

P/ji/ippus lunior tamfcuert animifuit^vt nul/o utiq;

commento,nulliscjue rationibus

ad rifumfo/uipotuerit Muod eji maximum feuentatis exemplum,
Ai. Crajfus ob fcueriorem fiontem,^ morcs aujicrioresfea.ylK4.<r7c<r

it cumpatrem

afpiceret /udisfcu/ari/juspctu/antius cac/jinnantcm,aduerfato uu/tu notauit.Vt
hijioriafcripjtt.

Eutropius in romana

me/in

"yita nfiffe dicitur,ob

iddtHus

ex Luci/io

.

Pauci rifiis eji Horatius de Adarijs,

Tigrinus,Romanus,iirfagacitate,c/aritate inte//ecius,docirina,^ mdrumprccjiantia tota irbe
infgnis.

Paucus eji,(s^fere

nul/usferijs in rcbus,ll/ujirijjjme Cardina/is,nfus tuus,/udibudis nje-

ro in rebuSjCjuatenus

moru tuoru iucudttasfueriorisfrontis rugas de/eatjietus,paucus,

^

breuts

DeVoce. Cap. zz.

DIX AiV
l

S

de anbe/itu, nunc de foce. Hippocrates /ibro dejiruciura hominis

,

liocem

aff>irituprocedere

ait,^ articu/at^ l>ocis tres effejfccies grauis,acuta,^ media

Ex 'VO-

cisfnu,moresfaci/e comjcere poffumus ,fiquidem,njt Po/i mon,
auicttnquc a/icui

^

<i/idamatius inquiunt,

anima/ium fmi/em loccm cdidcrint, ad i/iius natura fimi/cs hominis mores re-

ferendtftnf.num cernere eji quosdamfinll^ iocifmiaru,afinorum,cquoru.pecudum , a/iorumq;

anitna/iumgenen fimi/e quoddamfnare. §luod ab co etta zA/bertus tcfert
cemcdiocritas confideranda
eji,
, ,

.

Ad fitmmum tn 10.

namfemper bonum ab ea vero diuerfa fempcr maium
,

Dioge-

nesfmperfe mtrari dicebat cum ol/am quidem , ff) opercu/um non fne taciu mus Jo/o /jomine emendo aJ^eEiu contenti fumus

ftf tinnitu

ema-

m

Grauisvox.

CV
habcnt ,

Al

p/urcs fint
:

locum dijfferenti^

,

nos aprimis e/cmcntis

earum incipiemus , lide/icet

graHi,(^ acuto

nam mtendendo voces in acutum abcunt,re/axando tngrauitatcm. Ari-

Jiote/es in
"V/ /co
,

Phyfcgn.Grauis loxfortes dcmonJirat,anima/ia quidemfrtiagrautmiocem

taurus , cams mc/(Jfus ,
.

^

gallus , ^uigrauiter locifrant ,

nam

^

fortia

,

f0

g

auts locisfunt

Lucanis degraui

/eonis

voce
.

£t 1'ajlograMe mtir?niir hiatu

O

Injicmuit

.

.

.

.

122
Jnjremuit

D E H V M, T n
,
.

T S

I

C

N.

z^rifloteles lihro

(lahilcm

,

morainm Nicomachorum^ ait magmnimo l/ocem effeprauemjocutionem ^)p'auis motus Sedanimalium libro tauri vocem acutiorem effe quam yaccee di,

%it , fedillam comparatione
taffe occurrens

aliorum animalium grauem dicimus , non vacc^ : cui opinioni for.

,jUtimpoft iam diclafubdit

Verumprfejliteritfor taffts

,

nam ex acumine
,

,

&

grauitate njocis

timidum animal, autforte tudicare fedvalidam njocem fortitudinis remijfam
.

^ero,

ff-)

infirmam timiditatis fgnum ejp

Sedquodin mucroncmfafligiatum ejl,momentope~

netrat , iiuod^vero retufus cum
dit
,

euenit

njtrumque celeris ,

mora , &feoniter ,fc acuta vox auditumfodicat ,grauis ohtun. ^grauis motus ratione o^Apuleius inforidis, taurorumgrauem
. .

tnugitum
re cjueunt

dixit, leonis indignati fremores
,

Z/irt rohujli , quiffiritu

vaient,multum aeris incita.

quodcum muitumfit

,

tarde mouetur ,

vocemque efpcitgrauiorem Grauis "yox yiri

efi}ft) ^*/"'' f""*'" Grtecis

dicuntur,vt acutamuiierum- Galenus grauernvocemfaucium latitu-

dinemfcqui dixit , iatitudinel>ero caiiditate,caiidi enim efl relaxare ;cannc€puimonis reiaxatio
crauitatevocis producit, 0* qui caiidi copiexioneftmtfortesfunt. Jpiorodifeus infuisprohiematis
ait.praue")>oceex caliditateprouenire:na canaiis fj>irationis,qu<c afpera arteria nominata efispro

fua iaxitate voce extringit grauiore ,nameatus diducere,^ ampiificare ynius caioris intereft.Sed j^rifioteies in Prohiematisgrauis vox,cu aer tarde incitatur.Vtttnwius ait ad extremosfeptetriO"
nesfuh coeli cardinegrauiores voces incolas ohtinere ,J^iritihu$ vocum humore oppietis
.

Graiiis

,

& intenfa vox

VO
in his
tur.

X

grauis,

&

intenfafortem notat,ex cy^rifioteie in Thyfogmmonicis. Poicmon,

^

c^damanttus infgurafortis l>iri trihtiunt ei vocemfjeuam,intenfam, (^ magnam. Jri floteles in Prohiematis ait,natura caiidos magnam vocem emittere foiere quod muitum
,

aerem,feruidumque

ineffe neceffeft,vis
efi.

enim caiorisfacile adfe,^ ffiritum trahit,zTae~
agita-

rem, eoq; ampitus idagit , quo ampiior

'Uox enim magna tunc oritur,cum aeris muitu

Gaienus , magnitudo , &paruitas Irocis non ex caiiditatefemperft,neque pnecipue ,fedper

acidens.

T>lam iihro de techms magn^ vocis caufam ampinudinem affer^ arterix retuiit.Diome-

desgracus , vt ex hifioria Daretis Fhrjgij hahetur ,fuit ciamofus , idefi magn^e Ifocis,
bello

^ fuit

in

acerrimus pugnator , tmpatiens

,

audax , O* crehro caiidus
'

QV
^
contecertnt,

CrauiSj&magna vox.
l

yocem hahentgrauem,^ magna,conuiciatoresfunt,fi) referuntur adafnos S^o
.

non conuiciatoresfed ,potius aptiores adferendum iniurias ,
u'f:i>t)7eti
,

quam aiteri inferre

.

Gr^cis

veifnedifretione,quodnonmagisvni,quaaiteriiniuriasaJferant,^im-

petant,CT^ ohuijs in via cedere nefiunt.

Gramjfima,^ ahfona voce rudit afnus. De eius voce ita
,

fahulantur Gr^ci
,

.

luppitergigantihus helio indiElo

adeos oppugnandos omnes deos connocauit ,

vewjfe Liherum Silcnos , Satirosque afnis veclos , qui
cuntur pertimuijfe afelli,^) itaperfe quisque

cum non ion^e ah hojiihus

aheffent

,

di-

^ hanc
.

magnum ciamorem edidiffe,vtgigantcs infuga.mfe
Prlerodotus rudentes afini
,

oh

caufam hahitum vt interfydera coiocarentur.
, ,

perturhant Scj/tarum equos
flernantur
tmperita
rofiis
y
.

cum Scyth-e Perfas adorirentur eorum equi audtta afini
yocem referens
,
,

vcce con,

Onocrotaios auis dtcia afoni ahfirditate , afni
,

turpis

,

rudens

fi)

Ahfonus tn cantu

(fp vocefuit Seiinj Soiimanifiius

dfcipitnarum ignarus , muite-

inter

vina , catamitos , (^fcortorum

cohortes expirauit

Grauis

.

.

,

L

I

B E R

SECVNDFS,
i ,

123

Grauis magti

&: pcrplexi

vox
i'Ocant

Q^' ICV N QJ^ E
canes
,
(27*
,

grauiter valde
.

,

ma^ne ^^erplexe
,
,

,

referuntur adfortes
.

(sT acideceniiam

SeJtextui mutilus

^

d'f\iit fgmjicatw^n

cylddit SutJJa-

nusSunt c^ iracundi,^uod in^rxco textu

"^acat

Gfnerusfutat corruptum textumj
fo,

cum

Toi'emone,(^ cy^damantio corrigere curat,crfutat conuenire cum

quodT^o/emon

mmimt jlixuofa, his gencrof mores /unt,^ maf^ zAdamanttus dicunt de^voce graui,CAua cHA faptentia ft;) lufitta ipfos omat Sed maleputat quum hacpotius adleonem ref rantur , quam adcancm refrat i^njloteles quum cancs,nequegenerofs morihus ornatos,neque maonanimos ac iufos du at aliquis ~)ft vidcl>imus infnus, nam qui canihus fmilem edunt vocem^ca'
,

^

^

.

,

,

,

,

nint

,

ingenij

hommes exijiimal^untttr

.

QV
^

Crauis

,

& mollis vox.
.

ORV M
ttir
^

Z!r al? eo

rox remiffa , f^ moUis ef, mitesfmt, fcut oues. JriHoteles in Pliyfiogn. To/cmon ft) cyJdamantius §luicunque autemgrauitcr,^ moUiter loquu,

hot prohis morilpus decoratos duito
ait
.

.

Sedzyidamantiusmitesdicit

.

infgura

mnn/ueti Fo/emon

Voxgrauis
,

,

(^ mo/Iis Adamantius in^qua/is , CT' tno/is. ConctliAtor.
,

Vox mo//is , (^fne tenfone

manfuettfiint >

ad oues re/ati

.

Vca: grauis

,

& fonora.
he/licofa
,

V

X

^rojfa ,(idefgrauis )
:

^ fonora
audax,

,

ef
,

Anfote/es

ai dAlexandmm O*
, .

e/oquens etiam

namgroffafortitudinem fonora e/oquentiamjacit
,

Conct/taior ah eo .

Vox craffa , a/ta Jonora

ff)

be/itcofa

,

O* e/oquens.

QV

Grauis in principio vox,in fine acuta.
l

BV S

vero 'voxprimumgrauis

,

ft)
.

infne acuta queru/ifunt,
,

^

indtgnahundi,

quodeadem in hohusfmi/iterje habcat

cy/rifote/es in P/ryfognomon.

Ab eo Po/tmon

^ Cr Adamantius

.

§luicunque agraui incipiunt /oque/a
,

^

in

acutum definunt,ira-

cundtjunt , cir triHes c^/bertus mu/tt effecius

ff^ /ugubris

animi dtcit. Fto/cmeus infuis hAr^

monicis , mugitus ingrauitatem tendunt , Iz/u/atus tn acutum.

Grauis vox concaua ,

& inflcxibilis
ff)grauis ,generofs moribus , magnanimi,

QVlBV
tate,

S vox concaua f^ flexufaci/is
,

,

(^ iufitia decorantur. Sedin Po/emonis textu dtfcit vox i//a,grauis i't Itideatur ^ temporis iniuria decidtffe cum il/a max 'me exgrauitate Ifocisprouentre videantur , quodin c>4damantio,remanfit. Ego ad/eonis vocerefrre. Nos ndiKtv concaua tradtiximus, quu
,

Graci *o/

'

/Tou '« vittiipronunciationis

nominentMuu

Ifox ve/uti ex cauo fhecu, e^ reciffu oris rc,

Jonet.Conct/iator.Voxtanquameconcauopi^ons grauis ^) inflexibt/isviri/es,doci/es,^ mA~ ^nanimos notat cAlbertusfatisinepte acutam CJT* mol/em cumgraui , O* concaua confundit.
.

,

L)c Leonis iufitia p/ura h-guntur apudauthores
Cf:Jforcm oljtruent
.

m

y/ifendo tniurias ,

(^ quam

di/igcntcr per-

zAuiccnnA, Stquis /aptdcm ,auttc/tim/eoniimmtfent ,e!^ aberrauenty vt: vel O z

,

..

12^
njt
,

D E H V M, T H
,

T S
,

I

G

N.
,

velnilUdat teoncm irmere in illumjolere ,
ipfe acceperit
.

ff)

minari non tamen

interflcere

tantundem

incommodi relatwum , auantum

Rcfertjue quum mi/es cjuidam leoni

fagmam
,

immipjTet , , quod animaduertens leo ,fubjlitit O* compre^it , Ufucpue ,fed non ~))Hlmramt , neque occidit mm. Ados accurrens , milnis caputgalea

aberrauit ,f'f.gHtaprope caput illius traiecia

enim eji leoms , l>t tantundemfere Udat , q^uantum Ufus eji ipfe

^cuta vox

ACVT A
ceruus,
tiC

"Vox timiditatis indicium

,

timida nanque animalia acut^ vocis funt
.

,

vt

ci7*

lepus,ex z^rijlotele in P/ryfognomonicis
efi

^^ylphrodifeus loco

iam dicio. Acuenim an-

vocisfonus caufa

arteria^qutipropter humoris copiamfe diJatare nequit,vt

gufia tibiafonum edit acutum,ita ajf>era arteriapy<efiu angujiia extringit voccm acutiorem.AriJiotcles in

Problematis acutam yocem cx (fnrituum fmUaiiitate euenire dixit ,

ol?

idpuen expertenuis eji,

tesfeminis , mulieres , decrepiti,
tenuis
citare
loci
,

^ Jfadones njocem redunt acutam
,

.

"Vox enim acuta

exparuo aeris motu
queunt , quodcum

ejjtcitur

rohujii

vero

viri,
,

quoniam Jfiritu "yalent^multum aerem in-

multumft , lente mouetur vocemque efficit grauiorem,motu enim ve~ ex tenui voxgracilis eljicitur zAlil^i enim rationem ajfrt propter membri imheciUitatemy
.

quo mouet aercm , mouet enim exiguum aerem , quodimbecille cji , veip> opter meatum, quo vbx
permearepoteji ,pufillus eji in iam diciis,itaque exiguumproficifi ab copotcft,quodaera moucat,

exiguum vero cumfit , velociterper ampUsfuperioresfauces fertur ,cum viris ^tate vigentihus
hic amplior haheatur
.

'T^raterea animalia cuncia validiora
,
.

,

acutam emittnnt vocem homo
,

autem cum inualidior eji tunc vocem acutam reddit

^tio efi, quodhomo inua/idus,exiguum
.

aera mouet , exiguus ve/ocitcrpermeat , ve/ocitasfonum reddit acutiorem

Ga/enus angujiiam

faucium acutam vocemfcqut dixit,
tiquitatis
,

qu<€

a ngufia ex innata ejjiciturfrigiditate . H<£C eadem anhis verfihus dcmonfirauit
.

^ /iterarumparens Homerus

}}

Hmcati/emgnmitergementi afiitlt mater 'venerahilis
izAcut) 'vero lamentahunda caputfiii apprehenditfi/ij
-^•/porA

>j

Etalihi fenes cicadis compxrauit ,qu.e funt p/ane
prouenire dtxit
.

P/utarchus ex f^iritus tenuitate

P/atonici exfuperjiui
,

fonus vocis afcendit
ta

humons ahundantia ejjici ipfe etiam arteriam,per quam ejjiciens crafjiorem angujiat vocis meatum ideofcemims i(jj* eunuchis acu, , ,

vox eji,viris autemgrau!s,tn quihus vocis tranfitU hahet /therum ff) ex integropatente mea-tum ,najci autem ex pari fyigoreineunuchis , (^feminisparempene importuni humoris ahtmdantiam , etiam htnc /iquet quod vtrumque corpus fpe pinguefcit . Z/ittruuius in JMeridia,

nisfinihus tradtt

audtn pr^tenuiores ,

&

acuttfjtmas.vtparanctartim acutifjimarum fonitu vo/tcet.

cesperfciunt tenuitate. idenim experimeto antmaduertere

Caiices duo infornace eque cocli,

aquo q;podere,ad crepitumf, vno fonitu fumutur,ex his linus.in aqua demittatur.pojiea ex aqtta
eximatur,tuc vtriq; tangatur,cUenim itafaciufuerit,/argiter inter eosfonitus difcrcpahitl dequoqi

pondere nopoterunt cfje.lta

^ hominu
.

corpora aliapropter regionii ardore acutUjptritu aeris cx.
.

primUt,a/iapropter humons ahUdantia grauijjimas eJJunduntfonorU qua/ttates Septentriona/iU
inquit cA/hertus,^fceminarUvox euadtt acutior^qua Aleridiona/iU oh pu/monis moiliciem,
arteria,quce arBior ttem intel/igitur
cjT*

Alolliorem vocemfacit organorum humeEiatio,dehi/iorem
zyiegrotantittm acuitur vox,quodficcitas arclet meatus,vel
.

pu/monis imhecil/itas , ac rejolutio
.

.

etiam ex intemperanti fytgtdttatc autforfan ex opprimente humetiatfone
a/iquando acuttur ,
ft)

Jmmo exfortitudine
mme

mterctpitur vox

.

Proinde Mene/aum /audare lio/ens Homerus, vt mt-.

..

.

,

.

L
nime

I

B E R
'>
<t

SECVNBVS,
v-«9iV

12j
PoIemoHy
Phauori-

in yclloformidolofjim ^f

appellcit.^vt c^ui

yocem

millo mimieret terrore.
.

O* cyicUmamiuf inuereainJo tribuum vocrm acutam in eius fchoemate
no mfgniphilofepho

tox acuta
ff-)

nio l>ltimo appeii nte ,

^ tenun ^ mtda tffcemmata ^
, , ,

Fun etiam
,

barbitiofacies
,

,

degenerantis natnr^fuit
'yiri

^

velmagno natu etiam felibidmis pr^fcnnd^ , it

cnmforet eunuchus , a.Uucrajfe confmans

njxorem creditusfit

-^cuta

,

& remilTa

vox

A
eo
,

CVT J
jioteles in

'ff^

remiffa

tox timidi ejl animi ,

^

diJIentafo>-tis

,

'Vtfriptum

reliquit ciAri

Phyfiognomonicis.

Polemon, (^ zAdamantius in idxa, timidijnhuunt et acu.

tam y O" moliem vocem ideji remijfam
^cuca,
%L

zA contrario figno

.

intenfa vox.

ACVT J
teles

,

&

intenfa >oa:

,

indignantis , ft) iracundi efl,
,

namfecundum paffionem in,

tendens acutam quis confueuit ponere iracundi indignans enim
,

ff-)

iratus intendere con^
.

fucucrunt vocem

(^ acutc /oqui

quodprius diximus contra riari ,

fx <iArtjiotele in Phyfognorhomcis §luod 1'idetur acuta enim vox imhecillitatis fgnum diximus, /ediracundi,
.

^J indionahundi valida videtur complexione confitui
inproblematis loquens de acuta voce
.

.

Sedhanc dubitationem remouet cArtfo
.

fnquit enim

Alittere

acutam vocem non eji idem

,

quodaciite cantare ,fedncutam vocem mittunt omniaMU<£ naturaftnt imbecillx,eo fcilicet,quod

aerispariim
erint
,

,

non

multum cierepoJfunt,l>nde heciici ,
,

^

qui confumpto corporis habitu emarcu-

acutam projerunt vocem atque >f»-o acutum , nif^iribus valeant , cantare nonpofiint
ita

Qiius indicium , quod^VelociterjxertJolet , quodvehementerfertur ,

honarum virium eji,quod

acutum

efi.

y^cuta

vox cum clangorc

CV
inanes
.

M
,

clangore fonus acutus,vt auitijgeneris ,fuItos,vanos,
,

&

fiihlima cogitantes ofen-

dit

inquiunt T^olemon
.

ft)

cyidamantius
.

.

Sed zApuleius injioridis auium vocat la n-

guoris infli^atos
^^yih

fonciliator
,

Qui vocem prorumpunt auicularem , venerei fmt , 0*

eodem z/^Ihertus

y^cuta mollis ,

& rupta vox.

QVlCV N ^P' E
mulieres
,

yocihus acutis , mollihus , tiT ruptis loquuntur , cinxdifint,
.

^ ad
m'olIt-

ff)

adfuper apparentem decentiam rcferendi
,

(fAriJioteles
.

.

cAcute

,

fignum ef cinocdi cenfendum , Polemon Sed Adamantius Poicmone qui iw*ij^Ti<r, namflexihilis,0* ruptavoxfami'i.KtiJLirir /jahct, corripendus ef ex narumefl. Pr,eterea ijdem infgura cinoedi vocem trihuunt ei acutamgracilem O* valde p"a-

^

ter ,ft) Ji' xihile loqui

,

,

clam

.

Conciliator

.

tylfoHis cita

,

0* dtjiru^a vox, timidum , O* effoeminatum oflendit.

^cuta

.

,

. .

.

.

^

i2S

DEHFM.
v^cuia ,

"THrsiOGN,
^ damofa vox
.

VO
ter
,

X

acuta

,

ff^

clamofajlupiji rjl , propter fimilem caprarum vocem

c^riHoteles in

Phyfiogn. Sedcgo eos tentari morho comitiali conijcerem.

Plutarchus capram morho co-

tnitialt tcntari pr^ter c<etera
"V/

animalia refert.proptereaq^ue l/eteresfacerdotes ea vehemett
ajfert

morhtda ahjimuijfe
,

.

Cuius caufam

meatuum angujliam , quihus oh/eptisfeptjfi'

m^ inc/uduntur fjipitus
milem
capell^e

quodar^uit "Vocw tenuitas ,

nam jui eo ajfedionis genere tentantur

/i~
,

vocem <edunt,

A^ balatum vcrgens vox deprauata

DEPKJVATA mon
.

i'ox

ad halatum yergens jlolidi hominis natura manfejiat
.

,

Pole-

Hdec adoues refertur . cydlhertus Sonus indeh^ahilis ,fue outum ,
.

f.ue

caprafiti/to

rttmvoci/imi/i Jlo/idumnotat
accipiehatur
.

Eadem

Conci/iator

.

zyintiauitus pecuatus pro

Cefherus ad<tAdamantium
,

refert,(juce in eo

ahfunt .
.

tiArtJlote/es ouesjiu/tijjjmis

morthus

ejfe dtxit

omniumque quadrupedum incptiffimum
.

Ae/tanus ,

tnepttjjimis

morihus ,

^

degenerihus animis oues dixit
,

T/inius,GluamJiu/tiJJjma anima/ia /anata,qua timuere tn.

gredi

"ynum cornu rapto ,fquuntur
,

Oh id Po/emon

,

^ Adamantius
,

coUigcntes figna

omnta

ma/a qu^ pejjimam hominis naturam innuere pojfunt ex voce inquiunt in idxafatui improhi , afperam Po/emon addtt e^ turpem A/^rtus , t^ tum hahere locem ha/antem exiguam

^

.

.

Conci/iator

.

ZJox quajfata , quaji de quajfato vafcu/o ,Jlu/tos ,

^

voraces notat

Media inter grauem

,

& acutam vox.

D
C

ESCRIBENS
na dtfferentia
y
,

cAriJiote/es

adoy^/exandrum mediam inter h^ec yocum drfrimi-

ait
,

.

Z^ox mediocris in acutie y

dum veracem

^ iujium
inter intenfam
,

^

grauitate , ojiendit fpientem ,proui'

Media

& rcmifsam vox
.

VM

vox inter intenfam
,

,

^ remiffammedia eji,temperatamindjcat comp/exionem
,

interjrigiditatem

ff^

ca/iditatem

Auerroes infuis Co/liget

Oh idea

,

qu<£ ex tempcra-

ta compiexione profctfcuntur , conijciemuSj honos mores , ingenium ,

^fimi/ia

y^fperavox.

AS
cunt
,

P EK AE

vocis viros luxuriofos iudicarem
.

,

^

adhircos referrem^qui luxuriofi.
,

ajper^ voctsjiint

voce dicuntur

,

Vox ceruts marihus cum tempus coeundi eji rancefcere tunc fciicia ex cyirijiote/e cum /ihidinantur mares ff) foeminas vocant ,Jiuc e/xto
, ,
.

capite gutture p/eno fiue adterra demijfo

^ucentes tunc o/o/ygones vocantur
.

.

O/o/yronapud

Arijiotelempropric dicitur de "Voce

ranarum marium /ihidinis tempore Etfere anima/ia omnia

rauce/cunt coitus tempore
circa <£tatis

.

cAphrodifus reddit rationem aJJ>eritatis vocis , atque adu/efcentu/os

annum quartumdecimum vocem reddere aj^eriorem incipere, quo tragefere Grtcci dik vocts hircina aj}'eritate quum tunc temporis in uniuerfo corpore fat mutatio fi^ Jit im,
,

mutatio J^intualis mfmhri ,

namctim aj^era arteria dtlatatur , accidit , litpartimp/us,partim
minus

1

.

.

. .

..

.

.

, ,

L rB E R
igitur jhiritus

S

E C V

ND
acctdit
, ,

F S.

127

minus inc>rme}Uit»oueniat,eiitsqueparsinterior in^quabilijlrttElura adguttur vjque afccndat

yCum per eas partes emanet,quafi per itineris in^i^tialttatem^iryipigatj^^octmetiam
,

in<€nualem

,

raucam

ft) afj^eramfaciat
ejl
,

,

quodetiam

tjs

quorum arterta diJ}tlIaiione in-

fejlante ajfecla per duciionem
qua/is
,

delapfo nanque

humore

lents interior

memhrana jada

ina-

exttum etiam ffiritui prafiat in^qua/em ,

ta/ts /yircorum afj>era arteria efl , ftc grtium
.

Cteterarumque

auium qux rauce njociferant
,

.

Ga/ertus

cy^fjerttas fit ex iniequa/ttate in duro

coi-pore, arteria durafitficcitatepartium

,

tnitqua/itasfit ex dif^erfe /mmtditatis defcclu in eo

Clara vox.

C
1*?^

Lj4^AM
fuis Co/iiget
.

'vocem exfccitatepu/monis, nje/complexionisprouenire dixit dAuerroes in

Ca/tda

,

ft) fcca

comp/exio agrefles facie /yomtnum mores
,

.

Ai^x T/je/a~

monius c/arafuit uoce , g^ in

hojies atrox

">r

ex Darete habetur

Blanda vox
fgura iocundi /j/andam vocem ei concedunt Polemon, f^ cAdamantius. Priamusfiatii

fuit voce y

^

ob tdiucundus ,prudens ,

^

morilfus ornatus

Dulcisvox.

Q
T<1

Vl

hahet du/cem voctm

efl inuidus,

^fufpiciofus^yt inquit (lArifloteles ad c^lexarp-

drum. Lucianuspfeudomantis omniumpeffmi vocem defcril;ens , dicit. Vox du/cijfima
pariter , ft) c/arijfma

^ubmiffa vox.
fgurafmu/atoris trihuunt eifuhmiffam vocem Po/emon ,
dp*

cAdamantius ,

I
Debilis ,

& f Icbilis vox

D
tn
,

E^BILIS

,

&flehilis vox lucri cupidum , trifem , nu/lisque non in rehus fuf^iBioni.

hus ohnoxium manifeflat

Ex To/emone, tP* zAdamantto. Conci/tator ah ets. IDehi/is ,

0* /iiguhris vox , afferum j

^ fuf^iciofum

ofiendit ,

eadem A/hertus

Gracilis vox.

GRACILI

fuit voce cAriflote/es , vt Laertius refert ex authoritate Thimotei cAthenivitijs
.

enfs in /ihro de

Sic ettam P/ato

.

P/utarchus nonfo/um adgraci/ttatem pau/u,

/um acceffff ,fd(iiauis , O* du/ctsfont 'yocem futffe frthit pacati , modeflt antmi fignum , O* optimorum morum Erat O* "^ino Semiramidisf/io voxgraci/is vt etiam ma.

^

,

^ /meamentorum

tequa/itas

,

(latura

,

(^fgnaform^,

oh idafcriptorihus "yirago dtcia

:

ob

praciara eius in imperlofacinora etiam inuidtamfuperaffefcriptum efl

Trcmu/a

.

.

.

.

128

D E H V M. T H
Tremula vox

r S

I

O G N,

VO

X

tremuld trepidantes,^ mettientes ojlendit
.

.

zylrijloteles
,

inprohlematis ajfert raobtremijcere fo~

rationcm

Cur yox hominum tam trrpidantium quam metuentium
,

lcat f nuia trepidantilyus

&

mctuentihus calor a corde difcedit ,fic migrante calore, cor
,

conquatitur ,

cum autem cor conquatitur
^vt

iEius

nequaquam c^ci 'vnus poteji , fedplures profici-

fcantur neceffe eji ,

ejidibus laxius mtentis.

Deloqiiela.

Cap

2.3.

FACILE
ret
,

etiam ex loquela animi mores deteguntur

.

Immo Socrates potentifjima

fignA

ex ioquela capiebat ,
lit te

ob idcum decorum adolejcentem f^
, ,

diutule tacentem conjjicatus Jo-

videam

,

inquit

aliquid eloquere

,

etenim arbitrahatur homines , non oculorumj

fed mentis acie , 0* animi obtutu confiderandos

5cabilis loquela.

N
I

ICO MAC H OKV

M

moralium quarto cylrifloteles ma^nanimo virojlabile
exijiimet , talem deceat

lo-

quelam,grauem vocem,^ tardum motum ajcnbit,quippe cum magnanimuscirca ma-

gna verfatur y f^ raro magna

Coiitenta , &: Vehemens loqiiutio.

C

contra

,

idem in eodem
eji

loco
,

pufllanimo ciim circaparua verfetur ,
contentam^

S

exijiimet ,fejitnabundus

&

^ '^ehementem locutionem

^ omnia magna
afcribn,acuta au-

tem vox i

fi) celeritas

ex his affcitur

Veloxloqucla.

VELOX
ti7*

in verhis
.

mendax erit
.

dementes fmt

^prxcipue fifuertt gracilis vocis improbus ,foIidus, importunus, zAriJioteles adcAlcxandrum Velocis loqueU conflij expertes 0* Polemon, ffj c^damantius ,fd'ToIemonis corrigendus ef textus nam
,
, ,

,

pro «roKTsV^

idefl

dementcs , hahet

c:Vo;/,<V,

Jdefimpios,quodexperientureffagatur.Khafes.
.

Qiius loquela veloxfefinus efl ,
tnfuper exfe , irafihilis ,

^parui intellecius fonciliator hahet qu^ Jrifoteles addit c^prauorum morum Aratus vt Suida citat ran<e trihuit loquact,
,
.

,

,

tatem

,

qi/^cjioliditatis/olet effe
.

comes,minimum mentis oportet effegyrinis,quos vix deprchendas
.

antmalcjfe , ntf moueretur

Plato in The^teto

T^os illum tanquam

deum admirahamur oh
.

fapientiam

;

at iUe nihilo

magis anteceliehatprudentia j qukm ranagyrina

Remifsaloquela.

RE

1

MlSS A

loquela

pacatum 0* mitem animum ofendit
,

fogn. adpajjtcnem refrens ;

cy^rifoteles in Thynam "Vf iratus intendit vocem ,fc animo remifus remittit
.

vocem , (frgraue loquitur
rituU remiffione,

.

Ex naturalihus caufs etiam euenit

.

&

Remijfa yox exjhi-

paucitateprouenit,qui infrigida coplexione cofjiut, qu<e animo mitesgenerat.

1 'arda

.

.

.

.

.

.

.

.

.

l

I

B E R

SECVNDVS.
Tardi loqucli.
Phjfogn.

np

N f^m-averectmdi

zydrijloteles tn

PoLmon,0*

cy4da.mxntius trihtittnt

ci

tar-

I dam

loqttelam

Vchcmensloqueh.
iV fgttra amari dtio pojleriores trthntmt ei loqttelam 'vehementem .

I

Breuisloquela..

B

"R^EVlS

loatieU defides , f^pauidos manifejlat

,

Polemon.

Grauis ,
J^ I prauiter ,

& debilis loqucla
f^g^hf
cenfndi .

^

dehiliter loqtiunttir ,foIidi , initiriof ,

Ex Pole

Qz

mone ,

tP*

Jdamantio
y^cuta ,

& fqualida loquela.
.

QV

l Jjtialide

,

O* ^*it^ loquuntur , "yarij hominis nattiram hahent
yicuta ,

Ex eifdem

& debilis loquela
f^ inuidenti^ fgnum
.

ACVT E
tius

,

ciT*

dehiliter loqui

,

timoris ,

lidem

.

SedzAdaman-

non timoris ,fedfegmtiet dicit

Enaribusloquela.

L QV
^
gerentem

§lV ELAi qu^ e narihus effertur
indicant
.

,

mendaces improhos , malignos , inuidos ,

^

ali-

orum malis gatidentes
hahent

Ex eifdem

eadem Scotus , zAlhertus , (^

Conciliator

Subflaccida loqucla

I

fihflaccide loejuuntur , liiolenti ,fccelefli
,

,
.

^ hominum

oforcs
eis
.

cenfndifint

.

Jdaodtum

mantius addjt,i'ehemens

O* fuhflaccida

Conciliator ah

Z/ox yehementior

firepens , 'velutfonus indecenterpermtHus

,

yiolentum iniuHum ,

^

in cordc

Difficilis loqucla

'.

D

IFFICVLTE^ loquentesyimprohi
Ex
etufdem.

,

infpimtes maiori ex parte hahendifunt.

R

Pl^ctda

.

.

,

.

»

,

.

.

jjo

D E H V M. T H
TJacida ,

r S I

G

N.

& collevfta loqucla,
,

yl

p/acido

,

^
.

collcEio fermone locjuuntur

qua/ijliixu,

g^ inundatione

molejiia ali-

Qr

qua dettnentur

Bx eijdem

,

Modeftaloqaela,

M
P
,

ODB^T' -^M

hqttelam Scotus fipplantaneum hominem indicare dixit

..

PeMaxilisj&mento, Cap.

2,4.

OST ERlOR

pars maxilldi m/^ndihula efl^Gr^cis

<rietydvi(r

,

e^axiUcepe^^sprior men-

tum dicitur , oylrifloteie authore animalium libro ,

(^r<ecis

-(«nU

Paruum mentum.

P<>ARW M mentum virum Qmnihus peffimum ^ 0* dirum Sedz^damantius
in
,

addit

,

;

ex ferpentihus

,-

fatis ineptepro

mento ^enas vertit
ft) inuidos

.

oylihertus ah his

.

Toiemon cjiii taies hahent Ceorgius Ualia Paruum 0* breue mentum viinfdiatore oflendit
.

,

tandum auodimmites ,
tes ,

arguat , adjerpentes reiatos

,

Conciiiator iracundos , immi->

inuidos dicit

Longum mentum

METSlTV M
quaciores
,

qitihufcunqueprotcnjtim

,

omnino reprohi ioquaciores piufquam deceat,

&dicaces. Poicmon. Scdfjdamantiusnonornninoreprohos ,fedpr.eter modumiomoUiufuios
,

dicit

,

vhi yidetur illud, non , temporis imuria ex Poiemo,

nis textu proiapjum

ac emendatis codicihus rcflituendum
,

videnturque ad muiieres referendos ,

qua nonomnino mai^ ,fd dicaces ftj molies fint , quum quadratummentum yiros deceat. oyldamantius in figurafatui Poiemon tnjlgura dicacts retlum mentum eis trihuit ft) ipfe ,
,

^

improhiJoMum mentum trihuunt

.

cyllhertus muitas addit ineptias
,

,

nam iracundos,turhatum
men-

animum

,

pios proiixius
.

mentum denotare contendit

Etpaulo

inferius doiis ajftietam

tem notare

Eademjequax Conciiiator

Rotundam , & depile mcntum
mentum raris piiis confertum
Poiemon
.

quis

,

roiunda figura continet , non viriie ,fedmuiiehre
cjfoeminatum , ff)
,

S/ non
ciiiator

dicito

.

.

zS^Ientum

dmfum rotundiori flgura circumfeptum
omttttt depile, ex quo
.

virile dicito

Adama ntius/ed

mendum infuo tcxtu opmor nam

mentum ')>ere effecminattglahrum efl

zylihertus

eadem 'Tythagor^ acceptum refert ,

^ Con-

Quadratum

.

.

k

.

L

I

B E R

SECVNDFS.
Quadiatum mcnrum.
mentum
1'iri/e ejl
,
.

^i^

S

V B ^iy AVR^JTV M
cmtrario Jigno
berto
;

oydJamantius
.

,

optimeque additum

nam fi rotundumfaeminx quadratum viri eji

Conciliator

eadem cx JL

Bijidttnt

mntht» pulihri obula figura defiOum

rtferi in dcxira

imagint

.

Bifidum

mcmum
Ex Tolemone
,

MET^TV M
parens ,
dolofis

infttmmo

loco

,

tanque in duos vertices dtjjiluerit , modofcijfumftt, ap,

morihus afcribendum.

tST
.

zAdamantio
.

.

Sed c^lber-

cum inferiort confundtt ^peruertit c^it enim Si diufone media nimis profunde deprejfum fit mentum , venereus f^ gratiofus vir ifdalitjuando difcordias
tus pr<tfens fignum
,

facere.

Leniterfciffum

mcntum.

A

T

fi

fcijfto

mediocris fuerit yVenerei potius , ^ratiofque iudicahttntur ,(^damantius
interpres

Sed Polemonts
transfert
.

omniajuo more peruertit

.

Conciliator

eadem fatis peruerse

I» Ycra UuiJu

mi^

ot

mter mentum

,

^ nafum ^ofmdum laiitMi

tbiulimiu •

z^dnares

.

.

.

,

JS2

D E H V M, T H

r S I O C N,

A^

nares concauum

mentum
Qui Juperjiciem illius lociy qutc honum Socratem hahuijje fertur y

N fcttrA

luxurioji

,

Folemon

nohis

teHatum

reltquit.

I

mento,

^

najo interiacet ,

concauam hahuerit,(jttalem

luxuriopjunt

y^cutum mentum

QVl
animojt
,

acutum hahent mentum animojijunt,

^ ad
. .

canes referuntur.

cylrijloteles in

PhyJiogn.Ego AKpoyiHci acuti mentt interpretor Suejjanusprolixo mento interpreta^ tur , fed non de pUis ait inteliigi debere In c^rabtco textu <^riJiotelis , auem nobis
.

tyintiochi^ Tatriarcha

Rorn^ coptam videndifecit ,
.

legitur

G^i habent acutum mentu ,Junt
foliim Jiijficor ,Jedpro

(^Jortes , (s^

ad leones refruntur

Ego mendum in textu non
.

certo haheo, 0*

^njlotelem non de mento,fd depi/is menti inteUextJJe
,

Trimo quia ad CaneSy
~)>bi

velLeones rejert qui acutum menium non habent , Prceterea tdcy^rijioteles appojuit ,
lis
,

depi-

non departiumfpurts
pilos liirilitatis
,
,

.

cy^t fi naturali ratione ,
rohorts

videmus

^
,

^

experientia td nobis ejjet

dtfutiendum

Jignum
,

ejje

,

vnde qui prolixam acutam habent barbam ,

idejl denfisptlts
,

^prohc barbatum animojum f^fortemfore,ptlorum enim carentia in muliehri barha nota ejt dchilitatis ffj inanimofttatis Et cy^rtjloteles problematum Iibro dicit ho, ,
.

mini datam

ejje

barbam quia eiiula negata ejl ,

ff)

altmentorum excrementum , quodc^teris
.

antmalibus in ceruicemje confrt , homini in maxilias
iuTdyuf
,

Pr^terea idem tnjigura Iracundt

,

eum

ideji boni mentt dicit

.

Scd Polemon,^ c^damantius lunTayr.y, idejldenscpilofum

dicunt

Legemus pr<£terea in htjlorijs Daretis Phrygij HeElorafutJJe decenter barhatum, maxtme beliicofum , animofum ffj fortem exttttjje Diogenem quoque maxima barba comatum ,
.

^

,

.

vt Stdonius

(i/lpolltnaris

adfaujlum trad't

.

Lyfander etiamproltxafuit barha,^J genero/itm
qiioadam

.

.

,

.

L
legendiim

I

B E R

SECVNDVS.
Imbcrbis homo-

133

quoddam in modum tAmferthAt maximicj;fttere njiri ^

f^fortaffe non axfoyirnei *fed fnutf»-)t%nu

IAi^B EJ^B ES
hus fe immifcentes
harhafutjfe dicit
pegiore.
.

viri mulierihus

,

^ jfadomhus
,

fimiles exijlunt

.

Ait Polemon,Jpadones

naturali nequttta pejfimis ejp morthus
.

tngemo tmmites , dolofos ,facinorofos, alijs^ue fceleri-

T

lato tn

Euthyphrone nJ^elitum Pittheum ftum accupitorem rara
cielnon e

Et afud nos njulgo iaciarifolet , T'oca harha , e men colore , Sottol

Mulicrbarbata-

BfiAKB AT A
hi
,

mulier pejjimorum etiamfemper morum

.

Simplex vulgus adagiumji-

non mfulse nec mtJigntter ajjmxit yfoeminam harh*iiiam iapi^ihus eminus falutandam
.

ejfe

t^ichael Scotus ty^ulter circa
.

os
.

harhata

,

efi

luxuriofa ,fortis natur^, ft) vtrilis
eji ratio
,

conditionis ,propter
los creet
tit
,

caltdam fui complextonem

Naturalis entm

calorem

ejfe

,

quipi-

tST oh id in corpore humano iU^ pottjjimumpartes ohfepiunturpilis, quihus maiorfippe.

calorisfacultas

Caloris inopia multehre corpuspilts non ohjidetur , vt Eunuchis etiam
, ,

,

quoal-

rum naturaftgidtor eji Uue eji mulierum corpus
culoji alicuius tngruentis haheripr^Jagium.

njt

tnnato conjlipatumftgore

,

quoniam

gorem comttatus denjitas , Uuttas denjttatem , oh idmulierem harhatam, vt monjirtjxcam metiSeminis ahundantiam hirjiittes fgmjicat,^ excre-

menti , lepus ammatpilofitm eji,0*folum animalium pronam ^ftptnamquepedumparttm hirtntragenas ettam pilos hahet futam hahet ^nde dajypodis nomen , cir /uxuriojijjimum ejl Oh tdpiloja mulier mult^ iafciuia Pr^eterca medtc^ doBrina dogma eji,ah zArtJioteie comprohatum ,multerefuhjiinente menfiruorum ahundantia ^feminis ^quandoqueharham lonttn,

,

^

.

,

pere

.

^^uod cAt^cenn<e interpres fe vtdijfe memintt

m viduis cajiitatepr^fgnihus

Mulierimberbis.

O

B

idmulier henepilis nuda ,

^pracipue

circa os , ef

hona natur^t ,pauida , verecun-

da , mttts , g^ ohediens . Scotus .
Decollo. Cap. ^5.

NV^C

ad alteram corporispartem accedamus, qu£ caputjitlcit ,filicet collum. cAriJioteles animaltum lihro coUum yocat quod tnterpeEius eiSJ*faciem eji , cutusfrior gut,
,

tur, injeriorgula ,parspoJierior

exttma cerutxappellatAeJi ,
.

(jr^ecis ^ftixKKar eji.

Geor-

gius Valla apud Adamanttum ceruicem interpretatur

Craflumcollum.

q:

VlC VKl^lV E

craffum coDltm hahent,animahusfortesfint,tirreferuntur

adma-

rem intelligens cAriJioteles tnfuts Phyjiognomonicis per craffum nonptnguefdmagnu,
magnttudine cjjium , f0 neruorum
G}uale

,

.

i3^

D E H V M.

"?

H

r S IO

G

N.

SluaU craffum bominU coUum tffe deceat o^enfuri , taurtnum , V» commcdius cffingi
foiuU I j^ctlandum cxbibemHi

Crafsum

& carnofum collum

QVlBV S
ceruix
,

collum craffum ,

c^plenum iracuncli , referuntur aJiracunJos tauros Sei
.

Polemon , f^ zyldamanttus non crafjum

,

^plenum
.

,

vt <^rijloteles ,/edcraJJius,
.

ft)

^ prolixius coUum iracundos , iaEiahundos , 0* contumacesJtgnificare dixerunt ^lZ/ajla , ff) cum quadam proceritate hertus prtefens fipmim cum fiperiori confundit , inquiens

antmofum

dicit

.

Textus

SvfionS»

,

l/el

animopi. Taurus animo incitatus eo impetu

cornihus appetit, ea impotentis animi effrenationefertur , nihil "Vf eum necjue huhulcus,necjue
tus vilus reprimere queat
cerutce
,
.
.

me.

cy4clianus Btjlones houes , ex Oppiano de tenatione , horrihili funt
ciT*

^ ptngui

,

adfaciendas dedesprompti ,

cum impegerunt in hominem , velferam , in

fuhlime toUunt .

Tabula bxc pirigutsfHiUi coUi

,

^ humanifigura infignila
morci yeftigemHr.

efi, "Tt

mutua coUatione

Colium

.

. .

.

:

L

I

B E R

SECVNDFS.

J3J

r

'h^

Collumpinguc.

QV
^
temporum

l

njero hahet

coUumgroJJum eji jiolidus ,
rudesjunt,

(s^ comejlor

ma^nu^

,

ficut hahet

harhara

tranjlatio cy^rijiotelis lilri

adzyilexandrum ,fedprogroJJo,reponendum

ejlpingue. Sues
.

enim edaces ,

ft)

0* tale coliumpojjident

.

Ex quo ^yldamantius
.

Pr^e-

vingue collum iracundos , rudes,indi/ciplinahi/es , tS^ porcmos fignijicat
"yetujiate prolapjum
.

Polemon hoc non hahet,
et

.

ZJterque uero injigura rudis trihuunt
,

hreue

,

^pingue coL
,

ium
qiii

.

cy^/hertus

§lui vajium
.

nimium

fiue /argam ceruicem hahent

,

iracundi

^

indoci/es
,

Jues enim ta/e hahent

'^os 'vu/gojuem ')>ocareJo/emus hominem Jordidum , immodejium

O*

imprudentia , intemperantiaque modum excedit

Famneam

imjgintm

rton

wtentcmuuvam ad tdfrtquem ffl illiusfigurx mentio >
I

ttft quoties

opusfuijfet

appofitiftmus

,

milc comptndio conjultnmus, ob

id

ItHorem ad primum librum rtmitimus.

Cracile collum

q:

V

l

hahent coUum graci/e , imheciUesJunt ,

&
.

referuntur adfceminas

.

Signum hoc

appofuit zy4riJiote/es m Phyfiogn. a contrario,nam magnitudo ,fortitudinem denotahat.

Po/ixena tenui coUofuit , qJ animofmp/ici

Ex f)arete
ir bominii potijfmum

Trdcfensfiguri

.

qu£

coUi longitudinem

,

(J7

exiguitattm flrutbionis
,

1

fubftruit

delineatur

Graci/e

,

.

,

.

J^<f

J)

E

HVM.

T

H

r

;S

I

G

N.

;•:•

Gracilej^IongumcoIIum^

Vl
Polemon

halh coUiim gracile , lovgum ejljonorus , ^jiolidus 'vt kalcttiy ex nArijla^ tele adAlexandrum : hunc adaues comparat c^u<e garruU , 'van<£, ff^ mchilesfunt. In
,

^

,

,

, P/jy/iognomonicis i'ero
,

^ ^damantms
.

.

coUum ohlongum ^gracile timidos dicit, -^ adcoruos refert. malorum morum Colium ohlongius ,gracilius(^ue timtdiores,
,

^

demonjirat
iunxit
(?erto
.

hdewque infgura
fic

timidi,priclongum
,

ei

ccUum

afcrihunt

.

^hafs l>trunque cpnojlendit
:

Gracile ,
,

excepit

& longum coUum ^

ttmidum garrulum , ^) Jlolidum

quodex o^/,

Conciliator Suetonius C. (JaltguUm gracilitate maxima fuijfe ceruicis
,

crurum dixit ,

erat

enim nimiumpauidus

&

yitioftis

,

^

^
O*

aduerfifs

Barharos

cum trans

7\Jye-

tunn iter faceret , dicente quodam non mcdiocrem fore conjlernationem ,equum confendity

mor4 impatiens aujugit

Medium intcr longum , & crafTum collum

QVmV
^ um
.

S magnum ,fednon -valde carnofum coUum magnanimi cenfntur,quodleoj

nes rrprefentcnt

,

ff)

inprincipio
,

,

"vhi

lconisformam defrihit

,

ait

leonem collum hahere
,

ohiongum , crajfum

ft)
,

modcratum , tdejl

inter longitudtnem
i/.(jCnpa(3,

g^ crajjitiem m^dicarnofi.
,

Z,'hi /(gitur !ra.^'y ajnyiTfiv
j4rij}ote/es in
,

rcponendum ^myyva
.

nefthicontrariusnjideatur,

idem

P/yfognomonicis
.

Infgurafortis meminit coUiJirmi,
ff) /ongitudtne
.

Poicmon

^

& non va/dc
,

Adamantius
doaies
,

fpilum crajjitie ,

moderatum compacltus

^

ro-

, Ga/enus in arte medicina/i. CoUtim e:^ ad difcip/inas idoneus ojlendit tmmcdtate a cerehro ex capite oriitir , vnde graci/e , f^ ma/e compojitum pe^imtim ,ficut craffum , ft) hene compofttim Jgnum ejl optimum adomnia cum honitasfuumprincipitimfqua-

httjlum .fortes

,

titr

.

Conci/iator ZJafla ceruix ctim quadampro/ixitate non va/de
.

camofa fortim denotat, f0
Ct:i

animofum. H<ec cermx efl ^

quam torofam O* compaclam
,

dtcimus Virgi/ius

. .

,

.

.

.

, ,

L

I

B E R
.

S

E C V
collum

ND

V

S,

137

„ Ciit^ltmma ceruix

Breiie

QV
ies

I

t.iahet

collum "yaidc hreue
.

,

ejl

callidus

,

detraclor

,

ajlutus, ff) dolofus

.

dArijlote-

ad zAlexandrum fcribcns

In 1'hjjio^uomonias tero. C^ihiis njalde hreue co/Ium,
.

dolof ,
Conciliator

^
.

infidiatores

,

rr lupt

Khafes

.

Colium hrcue hahentes ,
.

calltdt

,

tST*

ingeniofi.

eadem
,

c^ihertus omnia confundens fihimet contradicit
doiofos
,

Collum njaide hreue de,

frehendit ajiutos

ff-)

^ pauiopoji
.
.

Coiium grojfum ,jloiidum

tSt*

edacem notat ex
,

^iatone ,fed ex Poicmonepotius
tur
,

Soiida ceruix ionga ,/iue vajia

,^) nuam dijjicuiter jieEiatn eas hreuitatis

rapaces ojlendit

,

(^T

adiupos refertur

Tradit c^eiianus lupi coilum
efi
,

an-

gujlias

compuifim

,

^ vehtmenter compreffum
,
,

"Vf

comoraueri , retrojue verfari nequeat
.

ff^ firetro veiit afj^icere

totum corpus contorqueat
~)iorax
.

neceffe eji

Craffo

,

ft) hreui coilo efl
,

iituius
CT* 'w^"

marinus , carniuorus

^ admodum

zyiccipitrum peneri coiium hreuijfimum
.

xime rapax , ft etiam ex (lAnfioteie hahetur
flech nequit , mfi toto corpore circumaUo
genere iuporum
.
.

f/yenx cumffina riget coiium continua tnitate
,

Pitniiis

,

0* Soiinus

:

Ejl enim ijorax infidiofa , ex

Neruis

int

cnrum collum.

QVlTyV S
^
pofita
,

collum , quodneruis intenditur ,paruijunt , atfiadfint f0 c<etera ,fatui inque delahentis fgnafunt Polemon, c^ Adamanttus. Ceruix neruis patentthus com.

ineptum , c?* indocilem hominem tefiatur , (^* ficoncurrum aiia fgna ,

in-

fanum

.

yllhertus ex his ,

^

ex eo Conciliator eadem

Vacuum , & imbecille collum.

T{y4N E

coiium,0* imheciile,~)>erfpeliem njirum

I

mantius

.

Sedin Polemone locutio manca

efi

quafi decidens ,

^ inuaitda

ceruix nocentes

& maligna ^ defcitfgnum homines ^ mtat
,

afiuti^fgnificahit.
.

Ada-

,

.

cAihertus ah hts Soiuta,

,

infidiofos

Mutilum collum

Ql

VJBVS
,

coiium mutilum , audaces verhis , re timidos ofiendit
,

.

tAdamantius. Jl-

hcrtus

hreue coilum

cum temerttate audacem notat
,

CoIIum durum

D

VRV M

coUum rudes efiendit

.

Aihertus ex Poiemone,

uix indociles dtcit , tS^ luigo ignaros ,

^

^ z^damantio

.

Durd cer.

rudes dur,ie ceruicts homines dicimus

Collummolie.

M

QLLE

coiium tgnaros

ofiendit

.

Poiemon.

S

rJfl^enim,

.

.

.

..

.

j^S

D £ H V M.
y^fperum
,

"P

H

r S I O

C

N.

& pinguc collum
.

•"^ OLLl

afpera caro ,

^

hon<e hahitudinispauidos oflendit

idem .

Collum implexum cir ca magna vafcula

QV
^

l
.

magna va/a circa coUum complexa hahent

,

&
.

manifefta , rudefunt,
.

cJdaman

tius

iJhi adnotandum , quod Polemonis textus hahet urJpo, dixit^zJdamantius htitvy.', ideft hene apparentia ,/edrudes
,

^

interpres fine '^oce
deficit;ol?id
.

verhum

interpres lapfus eft

idque ex cJriftotele defumpferunt , qui in figura infenfitiui ait
,

Qu^

cir ca

Et in f^ura ingeniofta contranoft' coUigatafunt coUum , 0*hrachia carnofa complexa , gm appofuit ^<e circa coUum , Cir humerosgraciliora , ideft mn complexa .
.

^

Firmum & immobile collum

COLLV M
mx,indoElii,^

ftrmum f0 immohile , Volemon malos cJdamantius ignaros ^pertinaces,^ rudes njiros oftendit. cAlibipropter amentiam immohilia collafaBafimt,ait Adamantius. SedPolemon imheciUiaf C5^ altafgna accedant. Rlgida tanquam dcpxa cer, ,
,

infolente,ff)

aliquando idfgnuftultis conuenit.Si autem '^)isfire,cjuod magts

ftty

adnjerte an 7nohilis,an defxa,^J rigidaft m^gis,fmohilisftultitia,ftdeftxa indocilitate,& con-

tumacia. Videhis autem nuofla,qu! exftudto mtendunt,& rohorant ceruice, ^Jpoft modicuper ftuxum cerutcis huc,^ illuc detegunt Hultitiam. Fahius. Caput rigenspr£durum,feritatequan-

dam mentis oftendit. Fera,inftdiofa, ff) njoraciafint animaliaftrmi coili
coUumfleEii nequit,nift circumaclu totius corporis.

,

&

immohi/is. Hyen<e

Lupus contorqueri ,

retroque njerfiri non quit,
.

lupis col^fretro veltt afj>icere,totum corporis truncum contorqueat necefle eft Leonihus, lum ofeperpetuo riget ctAriftoteles Tigrihus natura hreuiora creauit coUa. oJmhroftus Sues
.
. .

&

enimftrmo coUofunt, necf torqueri liaient
>

Collum valde fradum

VT
tant
ces
,

"BJV S §lV E

textus

mancus eft Polemonis
.

,

^<;*

tAdamantij O* ohfwus cona,
,

himur tamenpro virili reftituere

IJalde autem effraEium coUum hahentcs lahorihus ,
,

^
ff)

artijxcioftmulantes immohile coUum hahere
,

cinxdos oftendit,emendantesf ipfspu.

eorum impudicitiam
,

flaUum afrihunt
hicfatis importune

^

& impudentiam ahfondere
,

Jtdem inftgura effoeminati ei coUum
dAihertus

eft

contrariumpr^diEitftgni

namfdurum coUum, ^firmumpertinaeft
.

duros oftendit

,ftaHum molliufulos ,

^

effoeminatos demonftrarepar
,

cum ceruice multa cinoediftgna adducft cum yideris ceruicisftuxum,
^ftando

&

la-

hiorum quandam contracilonem nftiquodamodo ftmiIem,^inordinatamocuIorum conuer-

fonem
fe

,

inconftantiam infdendo
.

,

,

^ yocem tremuiam

conflanter ajfirma talem

ef

eftceminatum
,

Fahtus capu t ,

'vei ceruix

humliis , humiiitatem demonftrat. Piutarchus nar-

rat

quodcAlcihiades quoddammodo ceruiccmfangehat

EreBtim

.

.

.

.

.

.

^
,

L

I

B E R

SECVNDVS.
Eicdlum collum
infipicntis
,

isp

SVRSV M
emjAciat
.

eyeclum collum iniuriofi ,
.

cy^lbertus

fiultifgnum ef niftdoh moUitif^tmis ereEia ceruix non indocilts folum .fed injolt ntem , con,

ff)

,

tumacem

,

&

^

qui tmnita non audtat , ex To/emone ,

C^ zAdamantio

.

Fahtus ,fupmam

caput arro^antiam denotat

y/nte collum inclinatum

CO LLV
,

Ai inctmntmfultum demonfrat
,

,

potcfl

quidem curiojum ^parctm ,peruer.

fum mollim,^) non fimpltcem
mantius
.

neque reElam

animam hahentem

Polemon,^ Ada-

Inc/inata ceruix dociltm monfra:,inquit zyilbertus :JedincIinatam Thilofo-

phi rocant , quodmolIis,(^non omnino infexihi/isft : Itcm dicit. Dtfxa ceruix adpccloris partes/olet

of::dere animU cogitatwnibus occupatu altquadoparcos ofendit.aliquando malignos , ob

id attendendum
ciliator
.

f alta fgna conueniant. Certum
.

efi

fimpltx nihtlfgntfcare
i-t tn

.

A quo eadem Con£J/mnafjs jpri'

zy4ratHS panda ccruicefuit

Zctifppus curua, ceruice ,

cyJthenis
.

taneisque olim vifhantur ; Sicut Stdonius cy^pollinaris

adfaufum tradit

y^ddextraminclinatumcollum,

\

C
^

OLLV M

addextram declinans , pudentis (srfudiof ef , ex Polemot^e^, f^ cAda,mantio. ^lutarchus in vita cyilexandri tJ^acedonis ait. Referehat entm cerutcem
,

paulumaddextraminclinatam.
'":>

-

^dfiniftiaminclinatumcolhm.

COLLVM adUuatnfexum
cyldamantius.

adulteros,^) nuUiuspudiciti^ virospatefacit.PoIemon,
(t) cincedos ofedit,

cA quo zAlhertus. Ceruix adfntfra declinansfultos,

CoUum ad dextra incIinaiHCin^du ofendere cantnum,quod apud Anfotelem non repentw in eo Iibrofedin Phyfognomonicis. G^ui amhu
tdemq;
refert

ex Arifotele adcy^Iexandru.

Unt addextram incltnati ctnoedtftm ,

ft)

m caufa ef

,

njt

Conciliator etiam erret

Collum

in

neutram partem incliiiatum

C
Cjr
tern.^

OLLV M

in

neutrampartem inclinatum , aut in quamiihet aliam non honi , fedUf
.

ammifgnum ofendit

Folemon

.

cy^damantius

5anguineisvenis rcfcrtum collum.

QVlBV
funt
,

S autem ven<e

qu<e circa
,

coUum

,

^ temporajunt
.

,

ampUfunt
.

, ij

maU

ira

tjr referuntur

ad pajjionem quia iratis h<ec accidunt

cAnfoteles in Phjfogn.
Z/en,£ceruicis,
i

^
qtt^e

IJhi "^erode colore loquuntur Polemon,

^ cyidamantius aiunt
S

ctrca

temporafnnt ,

cum

tumentes apparent , vt fanguineum colorem repr.tfentent

m-

:'aferuorcm tefantur .

2,

D^

,

,

.

1^0

D E H V M. T n
IXlMV S
de
toto
,

T S

I

O G N.

DeGutturie. Cap. z6.

D A

coUo

,

nunc de eius partihus
.

.

Cuttur , 'vt fuperius narratum eH ,

vrior eflpars coUt

Gr<ecis <i^?^y^

Guttur afperum.

SP EKV

M

guttur tnentis leuitatem ,prolificum lingu^ proteruitatem
,
.

,

&

vilta-

centemfgnijicat

cyJdamantius vero non habetprolijicum. zAll^ertus ajj>erumguttur

animt ieuitatem ,

O* oris lojuacitatem notat
Trotmnms VmgMtur > cr

,

&

hoc eji auium .

Eadem Conciliator

auispriejentl figura

indlcmui

Nodusgutturis promlncns^

'vero extra
ejje

mdusgutturis prominehit ,/apientem hominem notat ,fed tamen lingua non
.

S/ proteruum hihacem

Si vero nodus intus extiterit Jolidus Jiih gutture , dijjicilem
,

molejium ,

^

hominemjignificat

H^ec Polemon : Sedc^damantius aliter hahet. Si 'veropro

minehitguU nodus , vana mentis auidem ,Jednon audacis ImgUiefuhlimia meditatem, hihacem querulum molejlum cenipetam , ft) male fufpicantem . ^Aihertus Stngularis nodus 'veluti
,
.

,

vertex extra apparens , leuitatem notat , non tamen audacem , neque maleflcumfed trijiem infe^

ad alios fufficiofum Eadem Conciliator turis vertehra nimiumprominet
fi)
.

.

In lulij C<efaris Jlatuis ,

O* numifnatihus gut"

DeCla-

.

.

.

.

.

,

,

.

LIBER

SECVNDVS.
DcClauiculis. Cap. z/.
,

Jl

CL AV ES
qti^

,

ftue cUuictil.c nonnnllis lugula, dicuntur

qut€ Gnecis xxt jj^f ^
diEi-t
,

,

Ojfa funt

humeros peclori adiun^unt , clauduntque , ob idclaues
,
.

ne ab ordinario motii

moueantur autfuo loco dijfiliant
tiU columque a thorace diuidunt

cy4fummo peElore immamgulam yertices exeunt ,

SocralU

imagmtm attu'lmus ,

vt in marmoribus hjbetur fcd part obUiUcia
,

,

in
.

qui clauicuU non apparent

(3 plana

Clauiculx male

folut.^

QVlBV
^
complexas
mcros
cant ,
,
.

S vero

,

qute circa claues funt,conclufaJunt, infenfibilis : dijjiculter enimfolu,

hilibus exijitntibus his

qua circa clauem impotentcsfunt ncipere motumfenfmm. 6x
,

^rijiotele in

T hjfognomonicis obJJruHe
,
,

claties

,

autftnfus , aut actionis vtm nul,

lam ojlendunt 'Tolemon e^ zAdamantius
cyilbertus ex his
.

c<7*

inf.gurafupidi vet
,

infenfititii ei

claues dant

Cum infenorpars circagtUam quam iuguhim appellant adhti,

(^peclus conctifa , comptexaque exijhmt tarditatem /cnfuum ,

^ jlohdnatemfigntji,

eiqtte

manus mechanicarumjludijs minime aptce
,

.

Jccirco

Zipyrus phjfiognomcn qmf^

horrjinum morcs
ejf Socratem
,

naturasque

ex corporis ocuhs ,

vuttu ,f>ontepernoJcere prcjitebatur ,j}upidum
,

f0 baydum dixit , quodiuguta concaua non haberet ^) objlrucias easpartes,
,

ft)

obturatas dicebat

addidit eliam mulierofum

,

-vt

Cicero tibro defatofcribtt

Apcnx

claues

A

V EKT AE
beciUitatem
.

claues fxminatum

hominem

ojiendunt

.

Potemon ,

&

c^d-^^.mantius

Cum tugulum tcnge ab humeris feperatumfuerit taium,^ extcnfnm, animi denot.^.t imcyilbertus ,

&

Concitiator
Clar.fS

.

.

y

1^2

D E H V M,
S autem
,

1"

H
colli

r S I O

G

N.

ClauesbenefolLitx.

QVl BV
^
aperturjt

quxftint circa clatiem
,

hene foluhilia Jlint fenfihiles ,

nam fou.

hilihus hene exijlcntihus his
zyirifioteles in

cjuce

circa

clauem ^facile mottim fenfuum

recipiunt

>ed

Phyfiog^nomonicisper motumfenfuiim intelligit ffirituum fenfitiuru
.

aui menti fertiitint ,ff-)

exh is homines funt intelligentes
.

Et leonem
.

defcrihens yfolutas mc^is ,

auam compaBas claues ei trihuit
hominem
ff^

I^olemon,

&

oyldamantiiis

tJMenfuratx autem clauum
.

prudentia

,

(^ yirilitate infignem
di<trS-piiy^
.

ojiendunt
,

Polcmonis textus

inmm

corripendus j quipro

etti-fnliiv

hahet

cy^Ihertus

^

CQnciliator ah his eadem

Deceruice. Cap. 18.

NV^C
ctvxK.'v
,

deffina fermo hahendus , (jU£ caput excipit , cuius pars poflica , ceruix lainis

gr^ecis dicitur,
eft loctis
,

^
.

,

cxtenditur yfque adomoplatas.
njt

cydrifiotelcs

animaltimli-

hro

ceruix

vhicaputfleciitur , eius vtilitas efi ,

ad dextram,Leuamnte an~

trorfum , velretrorfum vertatur
cumffe^ionesfaciliores ejfemus .

Conjiatfptem officulis vertehratis , orhicularihus, yiadcir-

Craflaceruix.

C^ASSA
tius ait
.

ceruixjupra collum ignarumjacit cum iniuria.
.

Tolemon. SedcAdtman-

dAfpera ceruix , vt collum

^J^ihi Polemonis textus integrior yidetur, 'axji .

quam
xime ignarris
ra
,
.

fptyyv. Si adexpcrientiamconuertt licet,Cl. Ccefar opimtsfuit ceruicihus,^ ma-^

cAntonia eius mater dicebat eumportentum hominum effe , inchoatum a tatu-

non ahfolutum , acfiauemfocord}<e argueret ffiultiorem dicehatjiliofuo . Nero etiam Sefi

fmt ceruice ex Suetonio
tnffice a dextrU

ohefm 'i^ronls cerukent •

.

.

.

.

.

.

.

L

I

B E R
,

SECVNDFS,
& fpatularum veitebra fupci cminens
. ,

/^i

QV
^
/*rtf>
,

>^/pcra ceruix

IBV S

centicis l>ertebrit afj>erafiint pr^e c^teris eos aff>eris morihiis notahis
,

Vhi

Polemonis textus tnmcus

ciT*

mendofus ejt ex jdamantio fic corrigendus.
,

^ihus cer,

uicis "uertehris aff^eris exijientihus

,

tlla

fpatularumjiipereminet
t^njyjriuY

muhum
in

rhiper coi/^*u-

niutitli(.nemoriturcollum,coniumcliofJiint.
tdejl

Sedxhi Polemon
.

jidamayuius

ceruicem hahet

.

yidamamtus corngendus

Polemon iterum

fgura

iniuriofi

ait

.

§luihus vertehrum iuxta coUt confnium/oras tminet , contumeltofijunt ,
zy^/hertus Inter contunclionem ffatularum,
.

apros.

^

C

rejeruntur

ad

ceruicts origtnem lertehra
,

au^dam emi-

net

,

nec deterafhi met conuentunt
.

,

f tnterualla funt iht

^ fc nodorumjuperfctes ajherajales

fuperhi , zp* injolentes ejfejolent

Ceruix ,

& collum rotundum
ft)

/

fgurajatui imhrohi Folemon

,

^ jdamanttusponunt coUum,
,

ceruicem rotundamfed

I

Jatisperuerse. Alhertus rotundum colium animi , CT* corporis 'Virtutem notare dixit

Leonis cafutf^pmt commcmoraium non adducimus

fi

coUum fuis iubis yefiitum
,

,

ir

bnmanm ccruiccmjibi nUum \ii confiderare

iUud ad eas

QV
,

CeruiA: pilofa.
ceruicem parte poferiori hirfutam hahent Itheralesjunt, argumento leonum. Ari,

I

foteles in nhyfopnomonicis.
tKiuiifi

Sed eiustextus corripendus : nam pro

'sMviiptoi

,

legitur

Quum (^ altht de leonts figurafcrihens dtxerit idem. zAdamanttus ah eo. Col.
.

lum circum caput denjispilis ohfitum yfortem , O* tnagnanimum notat

De/paculis. Cip. i?.

M
funt

Juprapartes omnes thorace tenus^ quid de morthus praja^irent ,declarauimus,
.

Nunc
,

Ic/^ adtertiam homtnis partem deueniemus ,Jcilicet thoracem
thoracempartem tllam appeliat ,
fepartepriore,pojieriorequeconfat
.

Philojophus animaltum Ithro
.

qu<e

a col/o adpttdenda ujque truncaprocedtt

Thorax ip-

.

'^^os apofleriore

incipiemus,^ a ceruiceomoplat^ ohuiam
.

H<ec duo lata ojfa funt,a ceruice 'vtrinque ad humeros tendunt
,

Celfofcoptula operta di-

citur Grxcis «^ita* T<t«r , h,ec ad
, ,

nonam a ceruice cofam fniunt humeros latos triangula Jormajaciunt (^ a ceruice veluti moUthus iugis demiff<efunt o^h alt^uihusj^atuU humeri , dt
.

in animalihus armi dicuntur

Latae magnae

,

& diftantes fpatulx

N

fgura ammof latasjjfatulas ei trihuit cArifoteles ,

^ magnas Polemon,^ cyldaman.
,quodPoIemontn animofo etiamah
,.

I

tiusin fgura^vinlis yomoplatas inlatttudtne dtjientas
Arijiotele

mutuatus ejl

,

Z^irgilio videntur rohur fignifcare

7\

lis

.

..

. .

. .

.

1^^

D E H V M, T H
.

r S I O G N.

„ ^altsprima Dares caput altum tnprdia tolltt . „ OUenditij^ humeros Latos
E,tabbi i

„ HincfaliusJatoshumerosJiihieBa^colla.

^h humeris latis Tlatofuit appellatus
mumphilofophice
.

.

Frimofuit athletafortiffimus ,poJiea appulit ani,

^efert Tlutarchus in iUius uita

coonomentum idfhi impoftum propterea
,

quodcum apud c^rijiionem zArgiuum pugdum magifterium exercendo corpori operam daret , rohufiwre va/etudine ffr) amplnudme ceteris condijcipulis humerorum latttudineprccditus hu, , ,

iusgencris appellationem ftt confecutus
terisqiie

.

Tiherius C^far latusfuit ab humeris ,

^ peBore

,

de-

memhris njfque adimospedes aqualis , g^ congruens

5patulx furfum elarce

?»? figura inuerecundi (^Arifloteles trihuit eiffatulas

multum eleuatas
30.

I

Dedorfo. Cap.

DORSV &
cit
,

Ad, ceu carina quadam compaElum efl,totamque corporis molemfirmiterful,

in "ytramuispartcm agit

^

contorquet

.

Conjiat offhus quatuor,

^

viginttfe-

ptem a
duodectm
.

ceruice ufque

ad cmoplatas ,vt diximus , ah his vfque ad extremas cofias numero
,

H^cparspone pecius eji , g/ mctaphrenum eji ab extrema hac cofia quinque fimt Thilojophus animaltum ali£ yertehr^ lumhos conjiituentcs omnium maxim^e , ac crajftffm<e
.

lihro ait

.

Natura homini dorfum cuiufdam carin<t infiar , acfukhrt machinata efi , iliius enim
.

ope recii conjiitimus

Cr^ecis vmTav eji

Mcignum ,

& robuftum dorfum
Dorjiim latum ,

QVlBV
num
,

S dorfumingens

,

ac rohujium , animafortesjiint
.

zyinjioteles in

phyfognomomcis
.

^ & rohujium
,
.

referuntur admafculianimofitatis ,

^ O^ generoftatis efi fgnum Polcmon , (s* cy^damantius Sedpnor tn fgura ammofi , dorjum ei latum donat (jcmchundus Hercules apudSophockm , ait
.

j,

OdorfafopcBora.
y^nguftum
,

& imbecille dorfum
,

QVIBV SCV N §IV E
adfvminam
i^ tius
. ,

dorjttm angujium

&

imheciHe molles fitnt , f^) referuntur
.

Ex zArifotele in

l^hjifognomonicis

Sed H^olemon ,

^ cy4daman-

,forma ah hac contraria ( ideji antediEia) contrarium iudicabit ,fciiicet dorfum
imhecillitatis

angufium , f0 imhailie timiditatis ^J
hensphilofphus ait
referens
.

ejifgnum

.

cAdzAiexandrum 'verofcri-

Suhtilitas tergi difcordantis

natuKe , (puto malignx ) idquejortajfe dixerit

addorfimfimi<€ , z^feiis ,

nam angujium , 0* imhecille dorfum habent
Waciientum

.

. .

,

. . . .

. . .

..

L

I

B E R

SECVNDVS.
Macilcnium dorftim

i^y

'N fgura inpenio/i cy^rijlote/es tribuit ei dorjlim non carnojiim

I
VI
doyfumptlofum halcnt ,
,

Dorrum pilofum
afjerifiint
,

tT rcfountur adhvpias

.

cy4lij textus inue-

01

ecundos /jahcnt, ttvd^d^ Sedme/ius a[fcyt:nam bc/ii^pottus aj^erte^

& immites.oiiam

inuerecund^funt.

cy4rijlote/es inn^/)tfiognomonicis

De metaphrcno.

Cap.

3

1

Gzy^ contrminum

LET^V S

€0 /thro

,

cjut

de interiorihus infcrihittir

,

ait
.

.

PeEloris

imum
ejl

,

cjuod eH

Jlomac/jo ,pljrenon a 'veterihus appe/Iattir
,

Diap/}ragma

mcmhrana
me-

diutdens fftrttua/ia a natura/tbus

ap/jreno adpojlremas coftas intus iungttur, 'ynde
.

taphrenon ea ejipojleriorumpars,qutep/jreno opponitur Grtecis
cyl/tquthus fuhfcapi/ium dicttttr : quia fubfapu/ts conjlttuitur
njfque
.

/^17*?^ uor

.

/joc

cftpojtphrenum.

Eapars

conjlat

a

ceruicis jine

ad /umhos , duodecim ,

"Vr

diximus

,

l/ertehris conjians
.

.

Pompontus Gauricus ineruditc

apud, zAdamanttum per metaphrenumfcapu/as transfert

Hk 'vmllt

,

ir mullihm figuYU
llLe

fnmo

Vihro defcriptis

conjHlendHm

efl •

cnim buic muneri defcruiuni

Bene carnofum , magnum

,

& articulatum metaphrenum
,
.

QVlCV N §lV E
^
nofum
,

metaphrenum hahent magnum , bene carnofttm ft) articulatum antmabus fortesfunt cir referuniur admares Scdtextus corrigendus ejl zy^rifote/is
,

in *Phyfiognomonicts,

namhabct

dvafK-.*
ejl

^

^

dtcere debcret t^vcafKiv

;

nam
,

bene

carnofum apudtpfum authorem inte/ligendum
njt

mcdiocrtter,
.

^ quantumfltim
rohujlum afcribunt

delet e/fe caropti-

honumjit
.

.

Po/emon

,

ff)

zAdamanttus

Aictapkrcnum quihus eji rohujlum
et
.

mum ejl Jtgnum
,

Itdemque tn Jigura. fortts metap/jrenum

cyilhertus

Dorfum /atum f0 fo/tdiim viri/e eji

QV
nimtfum,

Macilcatum > inarticulatum ,
l

& imbccille
,

mctaphrenum

/jabent

metaphrenum imhectUe , non carnofim
.

^ inarticu/atum,animahus
Te/emon
.

ftint

moUes , g^ referuntur adfxminas

c^njtoteles in Thifogn. Scd

Quihus

^ imhectUe ,
cyt/Ibertus
.

^ paruum

,

zyidamantius , ^gracile metap/jrenum, timidi,^puji/la-

Dorfim iam dt8o contranum , multebri ajjignaturgeneri

Latum metaphrcnum.

L

cy^TVAl
,

metaphrenum magnanimitatemojlendit. *To/cmon ,& tyidamamius
,

Ego ad/eones referrcm , quia c^^njlote/es infgura 'Vtri/ts /com , vttur metap/jrenum /aium trihuit , vt eo /oco videre eji

cui

magnantmtias afcri.

T

Carnn-^iim

. ,

i^S

!>

B

HVM.

T

H

r S I O

G

N.

Carnorum metaphrcnum,

c
I

zAKO
mantms.

mulmjuperaucia, metaphreno , fenfmm indimt egepatem, Polemon ,

O* M^-

Macilentum metaphrenum
'ueropauca mmphrem excreuerit caro ,fatuitatem incbcal
,

Tolsmon ,

S

^ cy^daman-

tius.

Trtefentibui

eqm , er Vmfiguris onendendh

fjcli propoftta tabelk >

*!

fnfinm meiafbrtnutn oculnfHhijciat

Ercftum metaphrcnum

,

QVtCy N §lV E
jeruntur ad equos
.

metaphrenum ereBum hahent yglorio(:junt, ^) infxpientes' f^J re^
zArtfloteles in Phifognomonicis
, .

Sueffanus interpretatur metOr,

^ phrenumfupinum & concauum
phrenum cauum hahent
bet cir inter aiites
,

,

c^ molles ejfe

,

^
.

^ dementes

vt equi , qui meta-

coitus

tempore infaniunt .

indtgnam tanti philofophi interpreta-

tionem, fi) deciarationem
,

SreBum hahet metaphrenum pauo:nam elatam ceruicem ettam ha,

tum

tntelleElu

tilm glorta exceUit
.

.

Cjemmantes iaudatus expandit

colores
,

aduerfo maximefoie , quia ficfulgentius radiant
tn opaco clarius

Simulvmhr,e quofiam percujfus

c.£teris

qui

micant , conchata querit cauda , omnesque in aceruum contrahtt pennarum,quos
.

jpeBarigaudet ocuios Pitnius

.

Pauo ereclo pennarum flaheilo f ipfum miratur, acfcuis eum
.

laudauerit depuichritudine , amhittofius fegeret ,/iver6 reprehenderit , cauda recondtta caium.

niatorem odtofhi ejfe tejlahitur Oppianus

Vaide

.

,

.

.

,

.

,

L

I

B E R
iJ^:

SECVNDFS.
coipus clTra*5lum
corpus effiaclum fuerit ,parcus
,

V7

Valdccuruum mctaplircniim, humcriadpCvfluscontraili,

I

autem adh-cc
,

,

qu.t JupradiBa funt
.

,

s

^

lucricupidus

erit

cyidamantius

Sed Polemon addit peruerfum , ZT muidum
inccr

Metaphrcnum medium

conuexum ,
effe
,

QV
tem
teres

& curuum
neqtie

07^1 A Al
erit

neque curuum 'Vehementer oportet

concauum metaphrenu ,
Placide au,.

meditim

benc formatum ,cy4rijloteles inPhjfogn.fJanc medietateminter lehe,

menter curuum

ff)

conuexum explicant Polemon ,

^

<:yldamantius

.

metaphrenumprtidentem ,gratiofum , f^ iucundum ojiendunt
ykl dorfum Mlum injlir pUis obfttum, v»
ecuhi pontre
licuit

intueri queat quif^ut

oh

Metaphrenum pilofum

.^

VIBV SCVT^ §lV E

humeros ,

^ metaphrenum

pilis denfari inJpeXeris

talef
,

Q^ yB

auibus fmiles putabis

:

nam alta conflia, ,

ft) cogitationes

habent

.

Polemon, O* Ada-

mantius captte depilis

DcGibbis, Cap.
l

31.

defciunt omopiat^ in dor/o

,

aut metaphreno ,ftgihhus,

f^ armi

tument,idque au-

tedefeciu natura.aut nutricuindiligentia,

dum infantes adhuc moUes ambu/are ccgtmt

C

ineptefibfimt , tunc os omoplat<e in infernapartcfaiis debilefacile cedit immoderaio

T

1

tnetui

,

.

.

.

.

i^S

D E H V M, T H
,

r S I O

G

N,

motui j ^ftirfnm erigitur ,prominet^ue mujculisje attoUentthus Iocumj>r^l?et .

Dorrum gibbum

GIB BOSV
fipna
,

S homo nequaquam honus nifidex mollitie eueniat,c^teraque adfuerint
, ,
,

Polemon

cjT*

c^damantius

.

Sed (^yldichael Scotus

.

Gibbofta': fgmjicat homi
.

-

nemfagacem , ingeniofum ^fallacem , malitioftm, c^ mult£ memori^
nes mutili tmprcbifnt ,

c^pudme om,

^

pejfimi omniumgiUof,

quum Natura errorfit circa cor

totius cot'

porisprincipium

Pedlus gibbum.

G

IBBV S folum ante
notat
.

,

dupltcis animihominem

,

(s^plus

fmplicem , quamfapient em

Scotus.

Decoflis. Cap. 33.

COST AE

communes partihus inferiorihus ,fuperiorihuscpue oB:on<efunt ex (^riflotele
,
.

animalium Ithro

"Dicl.xifunt cofte

,

quodintema cufodtant , 'vel quta fmulflant H^e
.

ftnt jfiritualium partium mtinimentum. Comprehendtmt anterius quodcunque ef a clauihus adfcutiformem cartilaginem ^pojierius njero totam cojiarum compoftionem , qu<£ a ceruictsyertehrisprotenditur.

Benecoltati.

QV
mantius
.

l

rohufis cofisjunt ,fortesfecundum animam ,
,

^

referuntur admafulinum
,
,

.

ext^ema cof^e, fgura iracundi eum bene cofatumfacit (S^ infgurafortis offa .^ corporisfortia, t!7* magna c^rifo. tnphyfiogn. L nfigurafortts Polemon. fi) zAdn.

^

Jn

^

^rticuli , (y* latera fortia
.

,

^

rohtifa

.

Scd Polemon infgura iracundi bene

cojia-

tumpofuit

"B^otophanes

Alagncfus qut eadem die Iucla,pancratioque liiEior Olympijs euafit,
,

huicfuh Hadriano rurfus deteclo cadauere,os unum perpetttum a tugulo ad ilia cojiarum uentu ef Outdius de Hercule loquens

loco

m-

m

.

dydut laceros artus , autgrandia tetigit ojfa .

Malecoftati.

QV
^

l

"Vero

non hene cofati, mollesfcundum animam,

^

referuntur adfoeminum. Arift)

foteles in

Phjfogn. Lateragractlia , imbectUtaqtte ,formidtnem,

imbectUttatem ar-

guere inquiunt Polemon,
,

^ c^damantius
.

.

CoflarumgraciIttas,earundemque im^.

beciUi tas cordis

f^ animi imheciliitatem innuunt

Rhajes , cAlhertus ,

&

Conciliator

Exiles

.

.

.

.

.

,

L

I

B E R

SECVNDFS.
Exilcs coflj?
,

14.^

& vacux.
,

L QV
^
tor bibttt es

(^T EJ{A
,

1'aliU gracilia

,

ft)

"^acua ypuftUanimitatem

malignitatem
ejl,

,

^

i'oraci-

tatem argutt Polemon,(^ c^damantius ; Sedin Folemone tranjfofitum
tre loatiitur
,

ibi de lien-

ab cyidamantio optime animaduerjiim , (srjuo loco mtrujum

Tumidx

,

& inf latx cofto?
,

OKV Ai
,

latera turgidiora,

,

<^ veluti inflataftmt
.

loauaces,(s^ jluhiloqui hahen.

tur , boutim
tera
,

0* ranarum argumento
,
.

Folemon,

^ z^damantius
,

Ctrcumlata
.

la-

ff-)

'W tumoris f^etiem plena
dicit

nugacitatem

^ nec^umam

arguunt

Conctlia-

etiam rjp

Carnof re coftx ,

& durae.
inhabilem ar£uunt
.

LqAT E^B^A

carnofa
.

,

^ dura

,

difctplinis

.

cAlibi

.

Carnofe cojla
,

rtiditatisfgnum

tx loL mone

fi)

yidamantio
.

Khafes Cofarum latnudo

^

in ipfs

carnium multitudo ,foItditat(m declarant

c^Ibertus latera carnibus referta,

^

duris,

indociltm homincm ojlendunt ,fedcumJuperiorifgnifcatwne confundens , ranis tribuit

Non carnofas coi\x.

N

fgura ingeniof cy4riJloteles tribuit ei cojlas non carnojas , a contrario iam fupra narrato

I

fgno.

Delumbis. Cap. 34.

OMNlV M
gypti]
>

maxima (s^ crajfjfmajunt quinque lumborum yertebr^, ^) angufo foramine magnam meduUam continent Lumbi duuntura cmBura vfque ad renes
,
.

.

Hitc efjedes luxuri^e

.

Infacns Iiteris legitur

.

Stm lumbri vefripracincli

.

Et cAe-

vt Orus in hyerogliphicis , hominis fatum , conditionemque mnuere volentes ,

lumbum

autj^tn^dotfoffapingunt. Suntenim cpuidicanthmc femenefuere.
Jiunt , fi) in concumbendo

E regione ventri conf-

maxime laborant

.

Perfus

„ Cumcarminelumbum. „ Intrant , (^ tenerofcalfuntur 'uhi intima njerfu
Validij&ofleilumbi.

L
N

V M^Bl

ojfeiy

valtdi^ue virilttatem fgnifcant

.

Tol. cJdaman.

P^rui

,

& imbecilles lumbi.
.

I

figura timidi zJrifloteles tribuit ei lumbos paruos,^ imbecilles SedPoIemon,-^) Adamantius lumbos longos dicunt,i'bi notandum Polemonis textum corrupium , habet enim i':pJ(r pro cVyoV .
.

Carnof

.

.

.

.

. .

..

ijo

D E H V M.

"F

H

r S I O G N,

Carnofi lumbi
"¥" ?^

fgura rudis zyirijloteles trihuit ei carmfos lumhos
Carnofi , Sc mollcs lumbi

C
L

moUes efceminationem dicunt Poi. c/^dam. c^lhertus fficyi7{N0Sl lumhi moUi carne circundata effxminam i'ocat Spin^epars inferior fi latis iacet natthus ,
,
.

&

.

^

natum ojiendit
y^cutilumbi.

V MBJ
lemone ,

in actttum tendentes, mulierojts, intemperantes, ^jT* timidos ojlendunt.
.

Ex To-

& dAdamantio
,

cyilhertus , fi h<€Cparsprolixa defnit in

acutumjntemperan-

tiam

ojiendit

timiditatis ,

Q^ lihidinis

Tiemulilumbi.

VP LlCES

amhu/ationes lumhos tenentes cincedo

afcrihit Jrifloteles

inphyfio^nomo-

nicisinfajimra.
jlrcpitumfacientes

Ego/iifl>icor/ahemincod!ce:namnonnt'^''^^'""^o<r/ed>^r''^<>'^'' •' id-j}
,

'Vt

de gcnihus dixit

.

'Po/emon ,
,

^ c^damantius
,

in

eadem f-ura

tremu/os dixerunt

.

Po/emon iht de co/Io /oquitur

dicit
,

/umhus c/amans cy^damantius lum,

Qui enim /umhorum motu ymntur vt etiam qui equitant fluentiore corpoie , tr^paratoque adconcumhendum euadunt , ca/oris agitationisque catfa eodcm ajflciuntur modo ,
hus mcuetur
.

quoper coitu m

,

^

iihidmoflorcsftnt

,

'Vt cy^riflote/es

in Trobiematis

.

Sic enim textriccs, quia

fequentcr iumhos mouent, etiam iafliuiores.

Tcrct;s

,

& graciles lumbi

QV
tores
,

I

medio fentre , mediocriter graciicsfint venationisfludiofl, ar^umento ieomm, ft)
^yidehit enim 'vtiquequis

canum

, Sedantiqua tranflatio ,
(ifr potius iv'(»rot,
,

^l cancs terarum amatores /umhis fuccintos efle huic contraria efl.att entm. §}w /umhoflfuntffrarum ama.,

juccintos
,

f^graciiies

,

lcgendum ^^t hahct cydriflotc/es in pijjflogn.^ potius quam quam /umhofos interpretandum,^) p/n/oteri canes /umbos hahent oh/on«'i'C(<>roi
,

gos durosgraciies , neruofs

teretes

,

^

medtocrtter

magnos

.

cyi/hertus dorfl ,

ff)

/umhorum

flgna confindcns att , incuruum dorfum ,flin mo/Ii carne ,
(uccinti
,

^) qu^e iuxta liia angufla , tanquam

in

omni opere prece/iunt , c^y?r^c/^«e 'venationisftudto .

De Humens.

Cap.

3 j.

H

V ME2{I fnt,e quihus hrachiapendent
eis
:

,

ij

ciT*

armi dicuntur ,pro re dicli nam ah
,

arma dependent ,^t Feflus nunc 'vfus ohuaiuit ,

">/

hrutorum etiam armi dicamur

Rohuflf

,

.

.

.

L

I

B E K

SECVNDFS.
Robuftihumcri.

jj,

JT y'^--rlatus,0^,^,cuusMmertro(. U^^^ ^'^gr^asMusnonreperttt.r rllyl^ f '^'res,^iatttttdtnesadJatJ;JZa
mmtii '^^^^s
.

a,t

entm

Z.Unter

iatuf

'

^''^'"'"i^''"- '^^er.m

Jdac^tu^

^"""^''^o^

C.

'

'^^^'^^^^Hos ,quod

^Hioshayet,Leodamase.forma^^^^^^^

Homerum
,y

^ ^" '''"^''''''^ '^^'^'s

,

etusfonttudtnem ar^uti,attju^ ,^ud

Qji^ntumjuris Mmerisf^jorisq^^
Coiligereen.nonfegnes.mersj^.

Et Vltxes tncrepans Laodamanti ait

» SimembratibidantgranduT^arcA,
ii

*

^i^entis eges

Inarticulati

,

imbecilles humeri

^Sw

natorum^^LtdorumfuL

^mfunt. SedhutufmodthttmerostLLuU imoat .ttmeros tpfe hahehat

Conc
,

adeojlultus^^t ne^ue ab aJtjs

Z ^^^^^ T'n

'^'"'''^'"'^r^^i^O^nodt adjhltttitranfcrtbLfctat.

Malefolutihumeri.

Humerilaxi.

•^olutihumeri.

' inT>hyliom.

Jper»mmXm:::T7'T"^''"'-' ''''''•'''''
>S''

^"M"

'!(""»• firm4,^hnh«,jt„„u

Hnaki comenn,

.

.

.

.

.

.

.

,

IS2

D E H F M.
. .

THTSIOGN.
idfignum ad/eonem rejerfi , qui humeros ,

male aittcm conjiituu iliiberalitas

Pptejl etiam ZS*

^ yniuer/um
hebantur
.

corpus hencfolutum hahet.zJMuricenusphiloJophus

ad apparcntem morem refert,
in triremtbus ,

nam liberales in dando humeros Joluunt
miges apebant remos , qui benejolutos ,

Sape me vidiffe memini

dum nudi

r? :

ff) articulatos
,

humeros habebant.prtc dcteris fortiores hatriticcam
,

Clare idetiam inpijioribus objeruaui

dum

pajiam pugnis fubigunt , qui

quanto

c^eterisjolutiores

humeros haberent , eofoniores erant

Stepius^illujhilfime Princeps,tuos

Jolutos humeros admiraffe recordor, qui

ambulando leniter quatiebantur,

j4mpli

,

diftantcs , nec foluti

,

nec colligati humeri.

fgurafortisl^iric^rijiotelesin Phjifiognomonicis perJeBam defcnbens humerorum for-

mam I^
Junt

ait,

tJumert amvli , 0"

dtjiantes

non yalde coliigati^nec omninojoluti ,fortium

Pingueshumeri.

P

INGV ES

humeri nuUo modo /audantur , ex Po/emone ,

^ zAdamantiQ

.

(^/bertus

Jatis crafse att , crajjt humeri , f^folidi , 'virtutem ojlendunt

Extenuari ,

& acuminati verticis humeri
morumfint Po/emon
,
.

G
N

KACILES
tius
.

,

^

acuti humeri pe^imorum

Conci/iator infidiojos dicit

^ibertus tenues,

^

,

^ ^damanr

in

acutum erecli humert infidto^

fos ojiendum .

Graciles ,

& colhgati humeri
,

fguraingeniof cy4riJiote/es in Phj/ioonomonicistribuitei,qu4circa co//um
,

^ hume-

I

ros gracUiora

ft) co/ligata

Eleuati humcri

E

LEV ATIO

humerorum ejifgnum

ajperitatis natur,e
,

,

^

infde/itatis

,

^

in id<ed

rudis ei humeros /argitur furfum expanfos

zAnfiote/es in Phyftognomonicis

Humeripilofi.

AD

(lA/exandrumfcribens cAriJioteles ait
.

.

Adu/titudo pi/orumjuper vtroquc humero

fgnifcatjiu/titiam, f^fatuitatem
Ifent
,

Jn 'Thyfognomonicis vero^qui htimcros pi/ofos ha.

nunquam

in

eodem perfeuerant , 0* ad aues refert
eorumfunt cogitationes
ejfe

Po/emon ,

& cAdamantius
ta/es

capite depi/is.

Quibufcuncjue humeros ,

metaphrenum pi/ts den/ariinjpexeris ,
.

auibus

Jtmi/esputabis ,

nam a/ta conf/ia
,

,

Socratespi/ofs humensfuit,f0

iffemet lixoribus fuis de tpfoiurgantibus dicebat ,fe

foedum ,fi) deformem , ftmis naribus,
refert
.

reca/ua fronte ,pi/ofis httmeris

repandts crunbtts ,

'vt

ffjerommus adlouianum

luue-

na/tsadid.

Btfhida

.

.

. .

.

.

.

.

L
, ,

I

B E R
quidem ,

S

E C V

ND

V S.

ijj

Hijj)ida mcmhra

^ durxper

IrachiafetA

„ Tromittuntatroccmammum.
.Aticularesf)umero$pi!:iollttos rrquire folio
.

78,

Depcclorc. Cap. 36.

P

ECTV S

maKimas rtraaue fuiparte extuhernt Pc' Bii<: quatuorpartibus terminatur incipiens a lugulo definit m aluum , (^ duohus lateri'
a
collo priorem oht;net fitum
,
:

in

.

,

ius concludttur

.

DttlumpeElus .cpuodpejfumfitintermammas

Magnumpcclus.

QVlCVT^ §IV E
rrferuntur

veropeHora magna ,

^

articulata hahent

,

animofortesjunt,

ciT*

^
tius

ad marem.Et infgurafortis tnhuit etpeciusampium ft) camofum.non vere camo/umjed ojfihus compaBum, ey* leonem defcnhens ad quem refert,ait.pfEiore
,

faIido,(jrrohufo, Ttx-mr

quod Suejfanus male tuuenile interprftatur. Po/emon,(y* ^damanrohujlitatem fgnificant

ah

eo.

PoBora ingentia,^ fortia laudato,quia

^ infgurafortis
,

tri-

huunt eipeBus,iSJ* metaphrenU rohufU, (jalenus effe amplUpecius oportet ait,non latum aut lon

gum fedamp/um inteliigit.per latum.profundumque d:utfone,peElus,co/Ium f^ vnumquodq;
,

riemhrU. J/hertus,^) Conci/iator ah

eo

medicus hac Ga/enipecions diutfoneignorauit,ait

eninf.

Peclons /atitudo /;ominis eJlpropria,acpeHus /aiU.cuius c^eterapartes /atte dijfoftttc exiJlunt.Ait
cy/uicenna,quodca/idamcomp/exionefequaturpeciorisamp/itudo,t^ extremitatU,
ft)

tpfarum

coinp/ementUin quantitate earU. Vegetius tj/rones /atopeBore e/igit , Alarte rohujio peBorefuiffe

fgurant Poeta,oh cximiam eiusfortitudmem

,

^ ferociam

in be/lo,ideo ohfoeni carminis author

J^^Qemoefifortipedorofior^iPkrarte.

Btgemens Hercu/es apud Sopijoc/em , ait

„ Opef/oratOterga.
Ei f^cht/lem Gr<ecorumfortiJfmumpeBorof mjuijfe memorant hiforia Daretis ^hrygij.
hatofuitpeaore , magnisque /acertis <JMahometes Secundus imperator Turcharum,
fuit corpons rohorepr^dito adomniapromptus , audax ,

cr eximio

e^ hel/ator egregius ,
pcclus

(fr

inuiHus

Cracile ,

& imbecille

IMBECILLE
c

peEius Tolemon , fed cy4damantius addit , ^graci/e animipufllani^ , mitatem.O^timidttatemindtcat.Itdcm infgura imhecilin,imhecillepeEius eiafcnhunt. Cor$
i/iator
.

zJuicenn^ authontate , ta/epeSiusfrigiditatem indicarefcnhit clus imbeciUe , gj? inua/idum notare dixit.

cA/hertus tenuepe

Latum pedus

,

&:

humcri magni

L

Q^TITVDO
daciam ,
(f)

peBoris , f^ humerorumgrojfties ,
.

(^ tergi ,fgnifcatprohitatem, auad cy^/exaadrum

rcBttudimm inteileBus , ^faptenti*

ty4riJio.

V

zJr^tffun

,

.

/j^

D E H V M, T H
^nguftus pe(flus ,

r S I O G N,

& mcdiocris venter

M
V

EDIOCRIT JS
(p* boni con/i/ij.

ventris , ^peSloris Jlri^nrafynificat altitudinem inteUecius»

c^rifloteles

adalexandrum,

Carnofum pedus.

V ALDE
dit .
conci/ijs
,

carnoJumpeBtts Tolemon ,
;

& cAdamantius rudem, ^ timidum
nefcio

oflen-

Conci/iator ait Jigmficare ingratos
zyi/bertHs
,

auod

ynde excerpfit ,

nifiexfuis optimis

PeBus mu/tis carnihus congeHum » indoci/es , q) ignauos

Mcdiocrc pe(5tus , & tcrgi «qualitas.

M
fiote/e
,

SDIOCRITJS
<^4riflote/es

pecloris ,
.

tJT*

tergi <ejua/itas fignHm efl optimum.f^ prolatum.

adzA/exandrum

Erubefcenspcdus.

QVlBV
iratis

S eflflammeus co/or circapeBus ,/unt dijfici/is ira ,
,
,

^ adpajjionem

refertur,

nancjue/uperaccenduntur ea , qu^Junt circape^us

cJldamantius vhi de

co/ore

^

/oquitur , ait

TeElora ruhra exiflentiaferuere intus iram oflendunt, quodah
,

oyiri-

Iftpnus diximus j excepit
,

cJ/hertus

,

Te^us ruhore ohduotum^iracHndta infiamma-

tum virum oHendit

PiIofumpe(^us.

PECTVS magnanimum
tium
.

ipfumjecundumfe ipfum
notat ,

den/ts pi/is confitum

,

ca/idi confi/ij

hominem ,

(s*
ijs

To/emon ,/ed<iJdamantius non magni ,/eddup/icis animidtcit,
/aceratos

enim , qui temperamento ca/idoftmt , O* humido , circapeHus ,

^Jpinam , ac de-

niqueper totum corpus mu/ttpi/tgenerantur : nampi/orum copia , rohoris,

(^ viri/itatis efl indicircundantur
.

Tudenda , quorum partes fttnt

ca/id^

,

ft)

/yumid^ , mu/tis
e/fent /pirti ,

pi/is

Jtem

quihus exempti funt tefles , ijg/ahri fiunt ,
tiquitas,

^ fiprius

ohidjfadones appel/autt an-

Pilofum pecSus ,

& venter.
,

MV
contentum
pietate.

LT OS

Ijaherepilos in ventre , t^peElore
,

dec/arat horrihi/itatem
,

,

ritatem natur^

^ dtminutionem
.

fi) fingu/^i,.

apprehenfiionis

^ amorem iniuriarum

cyinflo-

te/esadzA/exandrum
qu^peSlus ,

InPhyfiognomonicisvero. ^uicircapeclus ,(y*a/uiim ni-

miumpi/ofitatis hahent , in eifdem operationihus nunquamperfeuerant

^ a/uumpi/ofi/jimum hahent
i^sr
,

Polemon

.

PeBtis ,
.

^ a/uum
Z/enter ,

,

^ adaues
,

referuntur ;

qui mu/ta pi/atu-

ra redundat , mente /eues , inflahi/es ,
luxuriofos dicit
,

imhecil/es notat
.

Sed Adamantius non imheciUes ,fed
.

oh id /ahem fujficor in Po/emone
,

cJ/hertus

^ peElus nimto

pi/o

leuem

O* mflahi/em

dicunt,id monflrauere aues ^ qu<efurit fine re/igione,

^

C/ahrum

.

.

.

.

^

.

.

.

L

I

B E R

SECVNDVS.
Ghb;um
pctlus.
dp* acimu/ieres rij^riintur
,
.

ijj

QJ
nat::'am
tie
t

1

ptcloravahle /cnia
.

fjal^ent yintirrecunclijtint

c^ri-

jiote/iS in p/?jfos^n

Stu/pim interpKtaiio non imierccundos Jcdajj^eros /jaltt

,Jatis in-

w^ ju/se

nam mu/ieres muerecttnd.e non afj^ertcjitnt. Cja/cnus glabrum pccius fijgidam arguere dtxit vam ca/cr fji quivilos creat,ob auam caufam ctiam cnitchts d(/unr. Z.<e,
,
,

autem orvus ~)>c/uti mu/to conJ};pa:urnJri(ore eji a/conm comttatur dcnjitas,denfitatim ie.

ro Letiitas
jioteles

cy^uerroes dipi/e co>pusf-i£idam cordis notare comp/exionem
ct

,

ac timtdos dicn
,

.

y^n-

inp/jy/iognomofna tracundt,cr 'l^oltmon tnbuunt
r
^

/cuitatcm circaptclus

g^ inguina

cyiibertus nuditaspetion

^ paucitaspdorum

cordis notatfigiditatem

Mediocritcr pilolum pcdus

V OKV Ai

neque va/de pi/o/a , neque

/ertia ejfe oportet

,

medius

njtique /jahitus ejl

q:;

opttmus

.

Qydriji. in 'T^/yjfogn.

DeMimmilis. Cap.

37.

M
tte
,

A M MILLIS

/axior contextus corporis

eji

,

'vberum apex papil/a

ejl
,

per
.

quam

fxmims /ac emittitur ,JiiprapeBus extjiunt , njt zy4riJiote/es anima/ium /tbro

Mammillx dcpendcntes pedore amplo , &: macilento

QV
'vino/ent^
,

IBV S
.

fint

mammi//^ depcndent,peBore amp/o,^ carne njacuOyfcortatores,^ ehrio/i Po/emon c^damantius Sed />t de marihus /oquuntur Conci/iator autcm
,

^

.

.

^ defoemims
fus
eji
.

.

^lmhus ahftjf^e apeHore
.

ftint

mammi//<e

^ magn^

,funt inertes

,

^)

fedfuum z/i/hertumfequutus
,

Ghuhus mammiilie dependent molii carne circitnda.

effcemtnationem , njino/entiam

^ tmemperantiam defgnant
mammA
.

To/emonis textus mendo^

De his ij^artia/is /oquitur
Qydiit tihipamofi dependentpeBore

Mammill2Eparu2E,&:extenuatge.

M M
V

zAMMlLLAL

paru<e ,

O* extenuat.£ , imheciiles notant
raediocrcs.

.

Conci/iator .

Mammillx

EDIOCRIT El{

magnas mammillas ,

ft^ p/enas ,

mo/les

perfeUam comp/e^

xionem ojienderefnhit Conct/iator , Ga/eni attt/poritate

DeVencrc. Cap.

33.

ENT ERy

yt cy4riJiote/es anima/ium
eji
.

/thro ait

,

infrapeBus eji ,parte priere

,

eitis

radix vmhi/icus

Gr,tci huMut ijocant

V

z

c^mp/us,

.

.

.

.

.

.

.

iSS

D E H F M. T H
y^mplus ,
&:

r S

I

O G N.

concauus venter

QV
^

l

BV S
.

ea

,

qiufunt circa 'ventrempniguia , henefortesfunt,
.

& rferuntur
,

adrriA-

fculinum

cAnjiotdes in Thyfognomomcis
,
,

Scdper ea qu,efnt circa ventremja,

tera ,peElus

^J Itimlos intell:gn c^perpin^uia magna,
, ,

qu^e not.e funtfortitudnus.
.

idem in fimrafoytis tnhuit ci ventrem magnum c?" adfe contraEium Polemon ^7" zyJdaconcauum Conctliator carnofa au^ circa >f «mantius in cadem f^ura vcntrem latum

&

.

,

trem ejp adfortitucimem ait

Magnus, carnofus

,

mollif,

&depcndens venter.
Jrido-

QV
^
,

I

hahet njentrem

magnum iudicandus ejlfolidus ,fiperhus e^ luxuriofus
,

,

teles

adcyllexandrum

.

Venter concauus ,
,

^ carnojus ,fiquidem

moUisfuerit,ft) pen

densfenfuum hchetudmem ehrioftatem ,
,
.

^ intemperantiam
j4lhertus
,

arguit ,

Polemon fed
,

ma^nus non concauus dicit lidem infgura rudis eum 'ventricofum depmgttnt ^fatuum imp>ohum vtft vitiorum 'y/quequaauep/enus , ventricofim. Galenus ad
cy^damantius venter
,

Thrafihulum crajjiuenter non eritfubtilis inteHeBus
indfretus ,J}olidus ,fiperhus ,

.

qui magnum ventrem hahet >
lihidinis declarat ni"))enter
.

^

luxuriofus
.

.

Rhafes ventris nimietas
,

mietatem , eadem ah eo Conciliator
hertus
.

Pltnius

,

minusflertes quihus oheflJimus

kiAI-

Ventris Jj)atium multde carne , ^) fltda vejiitum
,

^f quidem nimia ft comparatione
,

quantitatis fatw\e
cofusfuit
,

malitiofum quidem

,

non autem voracem
.

f^ luxwiofum. Efopus lentricuiu ^fueyat
effe-

yt a zykfaximo Planuda defnhitur

Nero prominulo fuit yentre ,
.

rata Hhido^fic etiampertinax,vt a Suetonio narratur
ter a/ias

'T lautus fuum lenonemfcmorofumsn-

notasetiam ventricofim facit

.

Sic etiam

infua afinaria Leomdam a/iquantu/utn

ventricofum

Macilentusventer.

01 ^

autem ea , qucefunt circa ventrem nonfunt pinguia , mo//es referuntur ad indecentiam Nam decentia eft , vtft magnus , adhoc , vt ca/or ctrcumfians magnus
,
.

Vl^BV S

fortisfit

,

qui ejl rohorisfundamentum

Durus venter

V V

fdura carne compaBus fit gu/oftatem , ruditatem demonjirat, mon ,fed oAdamantms non ruditatem ,fed verfutiam dicit
MoIIisventer.

ET^T EK

^

Pole-

ET{TREAl
hertus

molliorem , gj/ deprejjjorem animi magnitudinem , Q^ virtutem JI-

mtare dicit , ex Loxo

Medi 'locris

.

.

.

.

-

L

I

B E R

S

E C V

ND

F

S.

JJ7

Mediocrisventer.

MEDIOCRITJS
Cir

ventris

,

cumfncit/rapecioris dccenti.altitudinemjntellcclus,

bonw.n ccf^flium tejlatur , z^njioteies adi^lexandrum: Ventres liacui ammi Lo-

nam ra/ctudin(?n^
ri^endiis
tre

rf texfus
,

Po/emon,^ zyldamantius. Cor Fo/eMonis qiiitro animi la/etudine icgritudinim conuerttt ^jortiajutt len
fgnijicant
,
,

^ mentts altitudimm
,

.

adeo refrt^o ^) cafti^ato ,

aui/:ore louio

,

Tt an^uftjjime cwgtretuT ^fuitque duxjortts
.

^

animofis
tus eadi

Sedquidpt/ofis venterfpnificet ,/tipra lamproximo capite dec/arautmus
,

cyd/ver-

m

qu^ c^rijlote/es

DeVmbilico. Cip. 39.

V

ECTORl

fuhdttam ventrisp/<initicmediamfere vmbt/icus non indccenti notafgnat

.

5patiumabvmbiIicovrque3vj pubem ,maius,quam ab vmbilico ad pcc^oris imum
prob/ematis cy4rifote/es ait
.

IW
rtnt

Quipartem vmhi/icofthieclam /jahent maiorem quam jKatio ef quod fiiperiorem pertinentem ad peEius , vita hrcui , imheci//isque virthus Junt
,
,

venter oh/uam hrcuitatemfiigidus ef
crementis redundare aptijfmus ef Con.i/iatorah
/}is
,
,

,

nam cumparuam ohtineat concoquendt
,

liim ,fc ex-

morhis ettam nimirum pattnt

qui

ta/i

ventre confiterint

eo.

Cum ea

,

qu.ifunt ah vmhi/ico deorfim^yjque adfundamentum.maiorafue,

qu<£fint adpectus

/)os

imheci//es

, fij)

hretiis

vitx extjiimato

y^b vmbilico vfque

a-1

pefloris

imum maius , quam ab imo
,
.

pectoreadiugulum

QVlCVhl §IV E
toris
,

autem maius /lahent quodah vmhi/ico "vjque ad extrcmum pec,

eo

quodeji ah extremitatepeciuns y/que adco//um

,

voracesjunt

,

ft) infenfht/eSy

lioraces
.

quidem quia ventrem
,

magnum hahent
,
,

,

quo appetant cihum
co,

,

infenfht/es au-

tem quia angufum /ocum
medonis
colium
.

/^ahent fenjus

atque in arclnm redaclum ah
.

qui recipit cihum,ita
in fgti^<* co
,

vtfnfusgrauattfnt .propter comp/exionem cthorum aut tndigentias
ait eos efe
,

Et itcum

quihus qiiodef ah '^mhi/ico adpecius matus
,

,

quam quodinde ef

vfque ad

To/emon

^ ^damantius ah
,
,

eo h,ec

habent

.

Ghiihujcunque ab ymbt/ico vjque

ad

imum pecioris maior commmfis quam htnc vfjue adconiunclionem colit
To/emonis textus accomodandus ef ,nam
f_/4damantius
ptuofus
trts
.

.gu/of,(^exunones.
d

i^tKf w

corrigendus mifou

,

ideji
,

ftmmo jlft
,

habet
lno/u

cyj/hertus

f fj)attum lientns x incii Jfatium Jtiperius
,

eritfornicator

^

SedhAs diuifones ipfe non intei/exit quippe totius corpons duasfactt ,fdj^atium vcn'yfqtie adimumpecions
.

tnt(/l'gendum ah vmhi/ico

Jh vmbilico ad pubem,& ab vmbilico ad imum pe(floris,&: hinc ad iugulii equalc.

Hl

S maxtme confnum
,

videtur , in quihus facia dimenfoncm ^qua/tsfueritpars qua
,

pudenda interiacet , 0*pars , qua vmhi/icum,fi-) imumpccions.fij ca, qu^ tmumpecions gu/am , vt tnpartita dimenfo ft, (^perj^eciam animi vtnutem,
ymhi/tcum
ff-)
,

^

ff) corporJ(

.

,

lyS

D E H V M.
,
,

THTSTOGN.
cy^Iher^
"V/w.

(^ co>-poris optimam hahitudinem demnciat quodetiam a Conciliatorc cowprohatur.
tus ex

Philemone fcdputo ex Polemone , quod ahejl

zJ^etiendum efijpatium, quodefl ah
,

hiiico inferitis njfque

adimum peclinis O* jfatium

quodefl ah 'vmhilico vfque adcoUi initium

infurculis

,

hoc enim in hene extenfo

hominefecundum naturam ^qua/e, (^fiquidem ceqiiale efl,
corporis dijfofltionem
.

fentfcat [audahslem,

^ mimi yirtutem, ^)

Sedtgnorauit vt diximus,

l/eram dimenfioncm

De Pudendis.

Cap. 40.

MlTT EN D A
commentanda
.

hizc fore iudicatieram
,

quum apud caflas aures vix vlla eorum
h^cc frent
,

mentio feri koneflc potefl, fne honorispr^fatione ; tamen quia ordo rerum confcrihenda-

rumfefe nohis ingerehat , ne manca , muti/aque

neceffarmnohis

vfafunt

Calenus ex quatuor corporispartihus , quatuorproflcifi ejfcius animi dixit, ex corde iram , ex cerehro ingcnium , ex iecore Utitiam , ex uerendis luxurtam Inferior pars ^iri
.

mulierisile peEien dtciiur
flo
,

,

in

qua

pili nafcuntur
,

.

njt oris/ciffo

,

& lahiorum
,

Efl enim mutua partium corporis correfl>on-

crajflties

nje/tenuitas ,

mu/ierum natur^ ,
.

^ fcifuram, &
.

/^-

biorum

crajfiticm

tr/ tcnuitatem indicet , vt nafus mutonem

^J^apnuspeclenfortes demon-

jhat ,^ ad mares reffcrrc /icet , vtpingue ,

ff) mo/les imheci//es,
.

adfaminas

Idempi/is va/de

denfum ,
re dtcunt

CjT*

vihratis /uxuriojum

,

(y^fcecundum
.

Sic raris , graci/ihus ,

f^ extenfls , neque /wcjiende.

xuriofum , nequefoccundum ojlendit
,

Aiagnumpencm durum,

^ flo/idum ingenium
.

adafinos ccmparando

:

nam inter anima/ia afmus magnopricflat mutone
,

Comodus

defar , vt Lamprjdius refert , hahuit hominem,cuiuspenis mirum inmoduynprominehat,qucm aflnum appe//ahat , vnde viri/iores onohe/os yocant quafl afl.ni te//umprofercntes Sic adflniJiratn fuipartem vergem mafcu/orum ejfeproliflcum , quodjemen temproijciat
,

in

dextram mu/ieris vteripar

addextram yerofceminarum , medicorum confenfus dec/arat,quodft/fum effc de-

prehendt

.

1'aruos tefles ma/orum

morum dicit fpnci/iator

,

vt magniflo/idum,

^ inertem ac-

cufant , fed ego rohur demonflrare contenderem,cum in teflihus viri/cm
lofophi
,

vim inejfe opinentur Phi,

argumento , quodtn eorum ahflraBione mares ejfwminari contingat ac ceu infaemina,

harha careant natur^ vifoho/is procreandiefacu/tarum naturam conuerti quum ta/es tepriuentur , nec yiri/ts vocis vfum habeant necprorfus quamp/urimis ncgotijsperagendis afcs'
,
,

^

&

mineofexu difcrepent

,

ff)

vu/go

ia ciatur

.

^i fortes fttnt

,

mugnos teflicu/os hahent

.

Tr^ci-

puumgenerationis organumfequitur vmhiliciproportionem , vnde ex materno ytero progrediens
tnjans : di/igenterpr^cidendus efl illius vmhilicus, iufla longitudine eminenti^
.

Infoeminis vero
,

ntmium re/igatus flatis progrejfu pariendi conatus reflringere potefl
eji
,

.

Sic vtt/ua

qu^ intus /axa

infatiahi/es
,

m coitu demonflrat
.

,

"V/ in adulcfcentulis

videre efl : in^qualiter iacens , lihidino-

fam O* /oquacem

Et interjiitium inter anum, (^ vuluam exterius expofltum,in coeundo in.

fanas demonflrare innuit Conciliator

I)eVlnis. Cap. 41.

IcA M adquartam um (^
,

,

ft)

vltimam corporis partem deuentum efl ,ftlicet ad duplex hrachi:

P hyflognomonicts de tjs non loquitur nam de coxis tihijs loquens de yulms inte/iigi iuhet f0 animaltum lihro ait Crura cum hrachijs communem ineunt rationem nam quihus hreues cubiti, ijs etiamfxmora breuiai(s^ quihuspedes exigui,
crus
.

oArifloteles infuis

,

^

,

.

:

ijs

etiamparu^ manus

.

VIu.e

.

.

..

.

,

L

I

B E R
,

SECVNDFS.
& cubiti robufti
,

ijj>

Vlna: brachia

&c

bcne aiticulaci
hominem fi^nifcanty
hetie articula-

VLN
3,

Ait 0* brachia robujlA,
.

^

cuhiti bene articulati,cptimum
,

Po/emon Sfd zyidamantius y/nas q^ hrachia rohujla,
quosproharj vo/unt
,
,

ff)

cuhnos ipfos

tos cffe oportere,

.

cy/rijiote/es
,

de tihns /oquensMuod etiam adnj/nas
ojlen-

f^ hrachia rrjrrrt pofcit ait Tihite rohuf^ articu/ata 0* neruoJ<e animafortes 'Viros dunt, f^ admafiu/inum genus r(fauniur f/ercu/cs apud^ophoc/em /ugens ait.
,
.

Opedom
,

3

terga , o lacertorum tori
.

idejl neruis

^

e/euatis mufcu/ts p/ena
.

Laodamas ex

IJ/ixis corporatura lires pr^ft^ie-

hat , incjuiens apud Homerum

„ Nonfegnisinersj^,
„ Hojj^es adefl quantumfuris , humerisq^ , toris^
, .

Cicero hhro deftneBute Ali/onis Crotoniat^ verha referens qui cum
tasfecur<-icu/o exercmtes videret
hi
,

iam fmex effet

ftJ Atk /e.

afj>exijfe /acertos

fuos dicnur

,

tiiachnmansque

dixijfe

cy/t
C<e-

quidem ianj mortuifunt
,

,

1)ares Phryfius dipineit aAchii/i
.

m magna vi hrachiorum.
,

farfuit terefhus memhris (s^frtis

ZJeffafanus compaci's.Jirmisque memhris,ad expeditioe/tBus , vt a Suetonio difcrihiiur
,

nem

ludctc oh fiiam Jirenuitatcmfuit

Rohujiis artuhus,ac to,

rosQCOiportfun Georgius Scanderheclus

"Vr

prtegrandi .pondtrofque acinaie

quo "ytehatur,

midios hojies advmhi/icum profcinderet , tran/ucrfos diuiderct,

humeris brachiorum artusfaci/edctruncaret,
homete:
€0
,

(^ (^peper ceruices integros cum quorum immanium vu/nerum trucu/entiam Aia
concupiuit
,

Turcarum imperator inuftat^e '\!o/enti<e g/adium vidire
.

impctrauitque ah
,

"yr

By:^antium mnttrttur

C^far

'Borgia

Dux Z^a/cntinus hahi/e corpus haht hat

va/ida.

aue neruorum ccmpagejirmijfimum , cuius artus re/tqui ad dtcorim
cunSlas cquejiris
,

egrrgie correjfondehant

jid

^

pedrjiris

armaturte /udorumque imnium txercitationes effcrehat : inpate^
,

Jira rohujiijfmum
(o/iahat

qufmque projiernehat ,

^ currentem m arena taurum vno macher<e

iciu de-

\\nx brachia , & cubiti exiles
,

C C

OTiTRJRlJ
cuhitt

Po/emon i^ z/ldamantius , vln^ , hrachia , <^ ext/es,f^ imhect//ts natur^e argumenta dixeris zyi/hertus tenues cuhiti imhecii/eSp
prcediElis erunt
,

,

.

confundnque prtefcns caput cum

inferiorifatis perp/exe.

Vlnxvaldecarnone.

A 2{T^ OSlOR ES
O* Q^damantius
chia carnoftora
. .

"^iero

v/ne difip/tna

,

t!;*fenfihus
,

carentem arguunt , Tolemon

,

Infgura rudis z^rijiote/es afcrthit ei qu^funt circa co//um^ O' hra,

cyi/bertus

Cuhnipteni rudes , indoci/es ojicndunt .

Vln.T oblongx vfque ad genua

V JKDO

03

veroprotenduntur hrachia intantum quodmanus perueniant adgenua ,
cy4riJiote/es adzJ/exandrum.

fgnifcant audaciam cumprobitate , cir /argttate,
fi itafuerint pro/ixiores
,

V/n<e

vtprotenfe

manus vfque adgenuaperucniant fortnudmis

^

ca/idnatis

,

,.

.

1(^0

DE H V M,
,

T

H

r S
,

I

O G N,
.
.

f^^mim Poletmn ,/edJdamantiuf Jortitudinis ?^ foclicitatis "Khafts Cum brachta adeo ,fuerint oblonga,vt manus adgenua perueniant /uUtmitatem animi^ff^ arrogan-

f^

caliditatis

,

tiam

,

^regnandi cupiditatem arguit, id que k cordis caliditate ,
manusgenua

^ humidnateprouenire
,

dixit.

zyllbertus,non (juodextremitas medij dioiti

tangant,fedlicet dfctat menfura qua.

tuor dipitorum humilttatem, ^fortitudinem denotarefripft
chtofutjfe
bttate
, ,

c^nfotelem legimus exerto bra

Jlexandrum ^yHagnum
.

ft) largitate oflendife
,

manus habutfc dicitur ^) obidaudaciam ciimpro<:Artaxerfcm longimanum quoddextra manus fnijira longiotales
,

rem haberet cognominatum efefertur , vnde Perfarum regibus tumfacilitate , humamtateque,

tum animi magnitudine prdjiitiffe
Vln^E breuiores
,

.

vt

comedcntes cogant c?put occurrerc manibus
amantis difordiam,^ ignorantia,

QV
tT* inuidos
iitite

JNDO
,

vero decurtantur brachiafgnum
.

efl

zArifoteles

ad Jlexandrum

Breuiores 'vln^ , vt adgenua non perueniant ,fed in co,

^ medendo cogant caput occurrere manibus maleuolos , ataue alienis malisgaudentes ,
ofendunt jdamantius ,fedPolemon additpejfmo^, 0* malorum miniflros
. .

Inpe-

trca interpretatione

omnia peruerfi repperies Khafes. Curta brachia timidum hominem,ac ma>

amatorem innuunt,idj^ue exfuperiori adduBa ratione,ftlicet exfigiditate,^fccitatepro.

uenire dtxerunt
leuolos declarat

Albertus

.

Cum autem prolixitas h<€C adfemur d(fnit
malisgaudentes , qui inuidi vocantur
"Vr
,

,

velparum ante ma,

homines ,

alienis

^ quicuncme
.

cibos

cum

defderio fumentes extendunt os ,

occurrat manibus

,

ijfdem

vitijs

obnoxtjfunt

Sedconfun'

ditomnia

.

Bracliia vcnofa.

N fgura luxuriofTolemon

tribuit ei venas in brachio perjptcuas

I

DeManibus. Cap. 4z.
T{I

A
gam

M JLlV Ad
d'giti
,

librofummus PeripateticorUprinceps , manus,ait,partcs funtpal-

ma

,

fi)
,

nodus ,

cum quo brachiale coniungitur
.

.

Pnrs interior manus ,

Itola

,

ex-

terior

neruofa

^

carnofa dicitur

Manus magn;^, articulatx, &neruofdf

V2
,

/

depedibus agit <^rifloteIes in Phyfiognomonicis , etiam de manthts intelligi voh;
,

>,

idmagn^ manus articulat.e, q) neruof^ *\buflos oflendtt ,fecundum ea qu^ejunt in anima ff) refert eos ad mafulinum genus .t t inpgurafortts fi) ammof trtbuit vtrique extrema corportsfortia cir magna,^) pcr magna extrema non nifmanus ,pedes ^fmilta intelligit Polemon cy^damantms tnfgurafortis etiampedes manus bene articulatas tribuunt SJortia habutt manum amplam^iy^pr^lon^
ob
,

cum communem fimultneant rationem
,

,

,

,

.

,

^

,

^

.

ff)

digitorum compage

adeofrma , vtferream fleam rumperet,0 prxlongam equeflrem
.

lanceam a calcefublatam
fuit yfuit
tJ7*

attoUeret

Sclinus 'Baia'^tisfilius lata

manu,

^

terettbus

membris

bellatorforttjfmus , nullo vnquam labore , aut corfusfatigariy aut animus debili-

taripoterat

Manus

.

.

.

.

L

I

B E R
Manus parux

SECVNDVS,
,

i(^i

graciles ,

& inarticulatae
.

ID E M
ei

,

eodem

in loco de manihtis

etiam
,

intelligens ait

Paru^ manus

,

ft) graciles
,

,

^

male articu/at^ ,potius vi(u deleclabiles quam robujU molles notant ,/ecu>jdum ea
,

tjux

funt in anima
corporis e.xtrema
,

^

refert

adfaemininumgenus

.

idemque tnjigura
,

imbectllis imbecillia tnbuit

^

timidi

manus

dejcribitgraciles

g^

lon^as

,

easdem quoque ab eo tnbuunt

Tolemon ,

ft)

zAdamantius

Manus delicatx

,

& molles

NO
.

S , qux carni dArijloteles, f^ alij trihuunt, manihus trihuemus,qttia reliquas corporis

partes contecias portarefolemus, (jT quifquisphyfiognomomcamfientiam exercens,hone

fltus

manus contreBarepoterit. cyirijhteles tn animalihus att. Duri carne
.

inepti

mente ,

§lui 'vero molles tngenioji

In ''Phjjiognomontcis njero hec habet , fecundum Sueffani tranjlatiofgnijicat ,

nem Caro ditra
injlabtlem
,

,

^ habituata natura infnjlbtlem
,

Unis autem

,

^ bene nata

,

(s^

nif infortt corpore ,

tS^ habente extremitates duras hoc accidat
, ,

.

Sedhoc ex yaria

te.xtus corruptione

tum Sueffani interpretattone quidfgntfcent

l/ix conijcipotef,
.

f0 dumfenidefl

fum verfom accommodat
commodandus ef
in figtira tngeniof
. .

,proh 7)ij tmmortales tn quantas labitur ineptias

Sed textus ita ac,

Caro Lenis ingeniofum fgnifcat , dura quidem ,

^

boni habitus

fu-

perflua , infenfbtlem , niftnforti corpore,
.

^) hahente magnas
,

,

efremitates hoc accidat,

Et

cutis Caro humidtor , f^ molltor non ftperjlua neque pinguis njalde , fubttlis (jalenus ,e^R,hafes temperati corporis fgnum dant cutisjubti/itatem. To/emony cy^damanttus <J^anus tener^ , fi) moUtores optimi dtcuntur effe ingenij argumentum Et

^

^

.

.

infigura ingeniof dantei carnem mo//em

,

0* mediam

.

Cuius rationem

ajferre

tentandum

Legttur natura/t htforia quamp/uresfutfe , qtufubti/iorem antmi conflare non fanguinis fubtiIttate opinattjunt ,fedcutis , atit

corporum operimentis ,
.

ft^ ob

idmagis , minusile bruta

ejfe

,

vt

oflreas tefludines

,

houum

,

eir futim terga

Sed aAnflote/es fcundo de animafcribit hominetn
efl

guflumpra deteris anima/thus certiorem habere ,
*?K9i, idefl duri carne , hehetes , (u*a«

entm guflus , taclus quidam f^ ob id, quta ta Elupr<i:flantiorft,etiam cxterorum anima/tumprtidentifimus Z/nde inter homines <r*.f<"f ''«•.

ifcta

»1

,

ideflcamemol/es ,in^eniof ,namqui huiufno,

dt

came

conflant

,

me/torem tacium,

^ obid me/torem fenfnam facu/tatem
difl>ofitio

0* inde me,

/toris cffe inte//eEius

,quia fenfuumbonttas
,

eflad bonitateminte//eBus ,quia bonitas
fequitur nobt/itas

tacius ex bonafequitur temperatura

f^ bonam comp/exionem
,

antma itfe,

Vnde quibuspr^flantiorftierit taclus ,pr<eflantiorem quoque ineff animam perjpicaciorem mentem tnfertur Sedpueri (^ mu/teres mo//esJunt came cir ab eodem cy^ri^
pius diximus
.
.

^

,

flote/e conf/io

,

ft) ingenio tnua/idt diBiJunt

.

G^uibus rejpondendum^ mo//itiem dup/ici de cau-

fa

euenire
,

,fue ex comp/exionts honitate ,
,

qu<e
.

raraft , (^ bene

dtff>ofta,

fueph/egmatis redun,

daniia
nis

qua conflant pueri
raritate

^

mu/ieres

Oh id Fahius in ma/aco fanum dixit quaf

in car-

moUitte,^
.

fummam

tnte//igimentis fanitatem,ideflprudentiam,^)perlftcaci,

am

^onprobat 'T^/inius t//os ,
,

qutjubti/itatem animi conflare non tenuitate fanguinis putant

fedcute

operimentisque corporum ma^is , aut minus bruta eJJe,houm tergoraftasfuum E/ephantorum quoque tertenuitatt immeantisjjiritus , necpurum /iquidumque tranfmitti
,
.

oojiare

ocra impenetrabi/es fetas hahent

,

cum tamen omnium quadrupedum Jubtt/ttas an:mi pr^cipua

X

penctrabilis

,

.

.

.

1(^2

J)

E

H F M> T H

r s r O C N.
,

penetrdhilis ilii ,fic

0* croco4iiis fer^oris duritia , &folertia trihuitt^r

^anus duriE, &fuperflua; carnofce

EX
tuos ,

his

,

quce/tipra ex z/^rijiotelis diBis infuis

Phyfognomonicis adnotauimus, duras ma-

nus , g^

maxime carnofas ruditatem notare difcito. flinc Plautinifalea adnotandi. Adeus
,

herus elephanti corio circumtecius nonfiioji

necjue plus hahetfapientiie ,
,

quam iapis. Fa-

0* rudes Gr^ci

'"^ApS^fii.iW,

auafi crajfipeiies dicunt

Manus magnse

,

& durx.

D
P P

VKjE,

ma^nceque manus ,fortem ilium quidemf^nificahunt , haudfatis tamen difci

^piints

idoneum .oyldamantius

Manusvaldebreues.

E^

hreues

tnmns flultitiam exprimunt' ^Qiemon,cy44am(intius,^ ah eis Conciliator.
Craffx manus.

M
tius

c/^ 5S7
eft
,

F

5"

craffd;

nequitiam ofiendunt ^ Qy^damamius^^olempms textus corri^endus
hahet f^» ^^p»*i
.

nan^pro

h'*e''*^>

Manus pkniores , cum digitis longis.

LET^IO T^E S
.

manus qu^ ohiongos hahent digitos ,furaces, Toiemon- ft) cy^daman Craffjs. manus cum hremhus vitra menfuram dtgitis tergiuerforemfurem , (^ infi, ,
.

dtofum dicunt , Conciiiator

c^ihertusnon iongos ,fed hreues dicit

.

Manus anguftx

,

& gracilcs.

A
G

N(jfSTjE
minis effe dicunt
,

manus ,graciles que, Poiemon infidt^mh zAdammtius rapacijfimi ho
Qonciiiatorfatis inepte iracundos , 0*fioiidos
.

Valde paruaz manus.

M

(lATSIV S njaideparu^

,

'yerfut^e

,

&furtogafidentes

,

Poiemon , cAdamantius

.

Graciles ,

& obtort^e manus
,

KAClLES
tius
cties
,

^

^

ohtort£

manus

,

nugacitatis

voracitatisque mditium ,
,

dAdaman-

§luod ex Poiemonis textu fortafe cecidit , Conciiiator
'voracem ,

JManus intort^ ,

^ ioqttacem

^ grA'

,

ex o^iherto

Manus

, .

.

. .

.

.

.

L

I

B E R

SECVNDVS.
digitis longis

h^a j>

Manus longx cum

o
I

?T\

M AM

defcrihens

mxnu< (jiialit.xtv

Jrifiote/es

ad Jlexaudt Uait. Alanus lon-

gx cudigitis longis,dominU fuU ftgnijicat habile ad multas artes,

^

pr^ecipiie

ad mec/ja/:abet.

mcas/apientem opertbus,0*/}oni regiminis fignU.Coci/iator,iut^ ab eo excivit ,

c^i

ticuli

manum gencrofi.

7V fgitra ingeniof tribuunt ei Po/emon^ (ST' zAdamantius manU, ^pedU articu/os generofos

y^rriculi

manum longi

,

crafli

,

& afperi
zy4rticu/os afperos
,

TVLTO fatuopejjlmam manusformam tribuens Po/emon,ait.

S
I I

^

crafjos

,

CT* ob/ongos

,

cyidamantius extrema crafa , g^ ajfera. Ego io/emoni ajfcnttor.

Manum
7V fc/ooema
tmbecil/es.

motus Ianguidi,&difsoIuti.
P/:yfognomonicis afribit
Joiutas
ei

te cincedi j4riJlote/es in

motus manum /anguidos.ff^

Po/emon ybi de

col/o agitur,

manus ei tribuit. zyidamantius lero codem

loco

non

/.nf^' kjjho-

jed «^^

dicit.

Collifio

,

&: fricatio

manum.
,

N fgftra auari tribuunt

ei

Po/tmon,^ Adaman:ius J^ifas manU co//ifones ^ficationes

Qui corpus

,

& manus mouent loquenrcs

Vl

vero frequenter mouetur
,

,

^

/oquitur

motu manttm cfl immundus ,
habet Aibertus ab
eo,

e/o/juens

,

f^)

deceptor

Ariflote/es

ad A/exandritm,€adem
.

egopotius /oq^uacem ,

quam e/oquentem dicerem

Loqucntes immoti manibus

O^
Q.'

Vl

vero

efl

abflinens k
,

motu

manum

,

hic vero perfefli inteHeclus

,

bona dijfoftionis

,

ff) fant conft/ij

zylnflote/es adcyl/exandrum, Eadem cyi/bertus

Pilofarmanus.

Vl

manus denforum pt/orum

hijfidas habet

,

/nxuritc dat

fgnum

,

Adichae/ Scotus ,

quodnos quoque diutina experientta comprobatum hic appofumus .

Dcxtra , vel fmiftra manu qui vtantur

V

EP V Al

idpr^tereundum non duximus quidnam morum portendat ambidtxter uir, Cum f^pius mu/ios iidtamns non qut confuetudme , fed qutanatura ita najcatur
.

litraque mar.i: "jtentes, vc/ fntflrapro dcxtra

.

Vocant

(jiteci

a.

x-t^i^it

,

qui n.traque
n:Ar,:!

X

X

,

.

j(f^

D n H F M, T H
,

r S
,

I

O G N,

manupro dextra l/tin^r, fJomerus dap^'^, y 'vtraque manupariter vtentem Arijlophanes amhiUuum ambifariam Lcuum, Hipponax awl^idrxtrum Sedpriusfcijcitemur canfam e medtcorumfolis , vb nuidtd fieri contin^at , vt certins qird pr^fagiat n^ncifcamur
, .

zylmbidex-

trumjierr
,

hominem UU ratione prcdunt phyfici quodcalor cordis affatimfe prpmat tnfmjlntm ^odvero fntjira ~ytatur a/ujuispro drxtra , caufam pr^huelatus g;^ hrpjtis addextrum runt cor item 0* hrpar vhi horum vtfcerum affluentior fefe vis infntflrum latus comuat id
,
.

,

,

,

"yero contingere , vbi

quam eparftuw nancifantur zJ^ulterem vero am^atio ejl ex na-' (ptdiXtram non ejfffci author eji Hppocrates Ketulit ^fptimo libro "T/inius
infinijlris

tkm

cor

,

.

.

.

fur^ di bt/uate ffewm ambabus mantlus ob neruorum robur viri vtuntur , optima ratione nu/ia multer ytetur ,frdfatts

habeatfivna dsxtra , veimodice vtitur. ^mazonidas dextram am"
,

proximam manum p/us commeans a/imenti va/enttarn (oncitaret ei quoeper naturam inua/ida habebatur Hos e^o viros nunquam reElos,ve/optimos fxijifmarem tum quia quodpr^eter naturcc ordinem nafcitur defecium natur^ ar^uit pr^ctpue circa duopriefignta vifcera cor Q^ hepar ttlm ex fuperabundanti ca/ore,ob idiractmdos,cahurere mam'>namjoiitas dicunt^^^t in
,

.

,

,

^

iidos ,

inturto/os

,

^

,

,

decrptores

argumentarer , nec
,

meam opintQnemfefe/iitvnquam experientiat
,

cum

eiu/modt viros femper ta/es confjexijftm
7{exjintjira

^

peiores hominum ejfe,qui Jinijiraf/a ytantur.

J^jfmae/ Sophi Perfrum

valtdiore erat manu agi/iore liiate , veiad breinJJmHm tempons momentum , in V enerem pronus

^

,

oh idardens in crude-

^

Dcdigitis, Cap.

45,

A
dicant.

7<ll

M ALjV A4

Ithra <iA'''Jiote/es ait

.

T)i^iti quinque

mmero , di^itipars

qtia Ce
,

Jie^it , nodns ,Jiue articu/us,

qu^ ri^ida conJiat,internodtum.

Digiti groffi

,

& breues,
d^gtti ,

GROSSITIES
,

digitorum

,

0*

breuitas f^wjlcat inftpientiam, ^Jio/iditatem,zAri^

fiotr/esaddA/exandrum^n^o/emoninJineoperish^c habet , Breues , ^pingues

ttimpedum Jio/idos ojiendunt a qui quidem
,

vitio

exemptos eos dicimus , qut corpus ne-jue

pin£ue neque hreue habuerint , ^/bertus parui ,

^

crajfi

muidum ,ferum , f0 audacem m-

Z)igitibreucs,tenues,

B
tatem

KBV ES,

fi)

temes dtgiti Jiu/tum demonjirare dixit zy^ihertus .

Longi manus

digiti.

VT
.

vidmus fuperiori capite
,

,

<iAriJioteies

adzA/exandrumfribens longos digitos cum
/ongosque dtgitos deciinantcs adfubtiii-

mantbus ioyigis me.hantcumfapientem , 0* boni regimtnis fgnijicare dixtt, 0r ybi opti-

mum virum defcribtt

tribuit ei iongas pa/mas

,

T/inius ex o^rtjiotelepraiongos dtgttos breuis vit<efignum ejfe dixit
Dipiti

o

.

.

L

I

B E R
Digiti longi
,

SECVNDFS.
molles
,

/^

& inuiccni djlhn

es.

7V f^itrain^rwofi Polemon
/on£os
,

^
,

,'^) ciy^damantiustrthuuntei finip'icfs ^cyldaniantiusmolles,
.

dijiantes inuicem

Plintus

deprarum generefcribcns jaciLms dijcere
.

fe)

mont

m

lUas dixit

quihus quini/ttnt digitiinpedihus
,

Inter mhties ,
,

^pleheios difretionem dgito,

rumfaat
leius
.

niimertts

cjui prctjtant ijuinos

•npede habent drgnos

cMen terms

Solinus

,

ff-)

c^pu-

Polixena ,

"V/ a Darete Phrjgio defcrihitur ,

dtgitts erat froltxit fed

mtmo fmpLtct, iaroa,

iHts f0 daphit.

D'gitiretroconucrfi.

Dl
entia
apertis

GlTl

qui curuantur furfum ,
)

idffl

qui retro curuifunt (efl enim inepta
,

,

^
^

harha,

ra Alichaelis Scott locjuutio
ni tntelleHus oflendunt
,

liheralem

hominem , opttm^ capacitatis
docinnam approhamus
,

,

cjfctojum
,

^

ho

^ fiminus

eius
.

idratione

experi-

a veritate non abe /fefepiljime cognouimus cy^rgumentum a contrarto fgno rapacium ani.
,

malium , camiuor^ emm aues rapaces njt aflur aquila falco , accipiter ftos dignos hahentes maxime rapaces funt Idjue etiam ex apparenti more
,
, ,
,
. .

^

,

& fmiles

cur,

^i enim largi

manihus

,

^

digitis retro

conuerfsftnt

,

auari

,

(^ rapacesflnBas,^ imuruas hahent.

Jta eflvrmati ftnt , mumficentijjime Primeps , digiti tui , apertt ,
ralttatis fmulachrHm ojiendant .

^
>

retro conuerfl. , "V/ 'vere Ithe-

Digiti in manibus fuperflui.

QV
^

l

fex digitos in manihus hahent , 'velquatuor

quemadmodum folet euenire

,

i't

etiam

claudi,

O* gihhi,aliquantulum inprauitatefuffeHiJunt^quia minus tn necejfarijs aherVolcanusfdirautt natura e[i enim vtfepius diximus,pr^ter natur^ normam
,
,

gitus in Poetica illuflris hahitus
gttos haheret
.

,

dicunt appellatumfuifefedigitum,quodfngulis manthusfex di-

Stc Horatijflli^eftdgita appellat<e funt


Ia(5larc digitos.

DlGlT OS ndum
qui
,

iaciare interloquendum

,

'vehcmentis natur^
,

efl

.

Socrates femper inter lo-

agente id orationis yehementia

iaBare digitos flehat ,

^ cnnes

njellere^t re

tle

etiam Zopyrus^hyftognomon indicauerat. Erat g^ moliicieinota apudCiceronem,
.

yno dtgiio caputfcalpere

Dccoxendicis. Cap. 44.

M:
'

\/4(jN A
,

duo offa yudos, quodfacrum dicitur , appofta , ingentihusproceJfhus,pro partium , ad quaspertinet victnia, uanamdenominattonem diuerfa conflruBione ,

^

hahent namparte qua c*-ura tnjuofnu recipiunt , coxendices dicuntur , Greci
,

"<^x'*

furfm iht latafunt

,

verfis tlia , dicuntur iltum ojfa

,

vu/gus anchas iwcat , de quihus prtcfens

ejtf.mo , autrorfum adpudenda , ojfapuhis dicuntur^recitora

m 'viris/ecurua magis leifis extcriora

.

.

,

.

.

.

US
teriora

D E B V M.
infaminis , nepnrtumprohiheam
,

TBTSIOGN,

Ofla coxendicum exterius apparentia

NCH J2{V M
virilitatem
,

o/fa
,

qmm

exterius protenduntur yfortitudinem demonjlrant

j

^

R.hafes ,

<y cadem ab eo Conciliator Coxendicum oHa gracilia.

gracilitas , mulierHm amatoremf^nifcat corporisque dehilitatem , 7<iC FJ 2{l^ g^ timorem ConcUiator ex Khaje
.

A

M

.

Denatibus. Cap. 4j.

IN

poflrema thoracisparte nates fint , homini tantumfunt ha decenter conglohatx ,fdendi
.

animalium lihro ait ,fuhditum quaf jlra^ulum , excreEt tn Phyfognomomcis '!rj'y'.<f njocat ^oiemon,^ torice partinates, fiuecluiiesfnt
cyirijioteles
,

munu peraccomod<€
u-xjf
.

.

.

Q^damantius

quia eadem eifdem quafverhis referunt, ideofub dtuer/is nominihus de ea-

dem re /oquutos exijiimamus
Pingies nares.

QVlCVT^ QV E
^
ant. cy^/hertus eadem

carnofas pingues nates hahent
.

,

mollesfunt

,

Qy4*-iJloteles in
.

Phy-

fogn. 'N.ates prapmguidiores multerum fint
Conci/iator i/iaijocat .

'To/emon , &* c^dnmantius

Has

H<ec mo//i carne circumdata muliehrem ammum denunci-

Infpkho pilrni

libri

"vinlmfiguram

,

in

muWehyem

,

nm qux fcribimuf, fatiU

libicomempldnlicebu,

Ofl*e;£natesacutje«

QVlCVN §iy E
/emon
,

nates acutas hahent , o[feas,fortesfunt
.

,

t^rijiote/es in

Phjs Po-

^ tiAdamantius
.

Ojfx

nates njirorumfunt
.

.

<iAriflote/es
i/ta

infch(smate,f)nis
.

^

ei

dat nates contractas
,

lidem duras dant

Conct/iator
.

dura /o/ida ,

ff^ ojjihus

difcretaferum

0* hellatorem tndicant , Leonihus comparatum A/hertus eadem
Craciles nates fiue, veluti deficcats.

NAT ES
genio
.

modtce carmfa ,
,

ije/uti

defccatx , ma/ignos arguunt , a fmili fmiarttm in-

Po/emon

graci/es

, <(<;*

modice camofe , zJdamantius addit rugofas, ve/uti eli-

quat^ , verfpelies arguunt , ta/es enim habent
gofa ,

^

^ fmia

.

Conct/iator
.

.

l/ia hirfuta

,

ru-

exi/i carne

circundata

,

ma/ignitatem tejlantur ,fimijs comparata

zA/hertus eadem

N<irrs

.

.

.

.

.

L

I

B E R

SECVNDVS.
r.cquc lenes.
ei
,
.

1(^7

Nates ncque ruga&,

ijchia neque Uuia neque omnino rugoja idfiadnaITV f^gnrafortis c^rijloteles triluit ex lumiditate rugoftas exficcitateprouenit,qui igitur turalem caufam referre Uuitas
licet ,
,

nates inter rugofas
titudinis initium

,

^

Itnes hahuerit, tcmperatus erit interhumichtatem,

(^ ficcitatemfor-

De foemoribus.

Cap.

4(J.

ANlAdy4LlVjl4
,

lihro cylrijloteles ait.

Alcmhri inferioris hipartita compaBio crus,
,

C^fcemur quodhiceps ejl ,foemorispars ima tihijs anneclttur
ienta
g-j rigida

fuperior coxendtcis

.

H^tc

homini carnulentafunt , cum animantes deter^ vacua came haheant , neruofafunt^offu
, :

caufa quodhomofolus animalium erecius efi ,

^

ytfaci/eftihflinere fuperiora
.

po(fet,partifuperioricorpulentiamdempft,infertoriaddidit.

cy^rifioteh t^Hoi dicuyitur
,

Po-

lemon , O* cyidamantius de ijs verha nonfaciunt ,
ligi

cum qu<e de tthijs loauantur

de eifdem inteL

luheant -

Foemora ofsea , & neruofa.

q;
Polemon
ticulatx
,
,

Vl

coxas offeas ,

^

neruofas hahent ,fortesfunt

,

referuntur

admafculinum

.

(LAri-

floteles in 'Thjys.

QV
^
unt
ei

Femora mollia
l l^ero offeas
,

,

&

i

narticulata

fi) carnofas

hahent coxas , moUesfmt

,

^

referuntur adfcemininum,

fedcy^riflotelts textus in

Phjfiogmmonicis corruptus eficum non o^eas ,fedpingues,vel
:

inarticulatas dicere deheret

^ cAdamanttus
.

nam h^c ad fxmineam naturamfuntf:ntita,cui refert.
,

de tihijs loquentes

^ de

his inteliigi pr.-ecipientes
.

,

coxa , aiunt,inar
trihti-'

C57*

moiles , timidtores , ft) imhectliiores arguunt
Inferna
,

lidem infgurafatui improhi

crura craffa
efi

mulierum magna exparte crafjiora fimt , yirorum autem fliperna ,
,

cuius ratio

tnfrigidttate

ft) caiore
,

namfrigidiori multehri natura , aiimenti , vnde augefcit
effcere calor potefi
,

corpusportto mintmafuggeritur
effictt ff)

quod

refdens vero in imo , id corpuientius

aucitus : in marihus Ifero contrarium euentt , fiquidem caloris copiafurfum defertur ali

mentipars magna , vhi effeBum ofiendit ampliorem

Mediocritcr carnofe coxce

7V fgura ingeniofi Polemon, e^ zAdamantius trihuunt ei crura,f^foemora non admodum

I

carnofa ,

tdefi

hene nutrita

Famora, &lumbipilofi.

V

"EfV
,

M

fcemora ,

^ lumhi

,

ahfque
.

alijs corporis

partihus, multis pilis intecia

01

fti n t

€0s iuxurite ohnoxios indicato

Tol. cy^dam.
Breuia

,

,

.

.

,

1^8

J)

E

B V M, T H
Breuia crura ,

r S lO

G

N.

BREVl A emra
cirina
'Baia:(etisfilius ,

ntaleuohs , alienisque malisgaudentes , fi) inuidos oflendunt ,

'vt

ex do

hrachiomm hahemus ,

^ ex Polemonepejfimos ^ malorum
,

mtntflros
,

.

Selinus

hus crurihus

,

Turcharum Tyrannus decimus ,procera flaturafuit njenim hreuioriiniuriarum memor , ingenioperfdus ,praceps in auerjam Venerem , rarojue cum
t

peUicihus coihdf

DcGcnu, Cap. 47.

FOE AiORl
fleBit , vt

genua anneciuntur ,

ihique vertehra

efl

,

qu^Jedendo, veiamhulando itafe
,

liter<£

grxcte figuram haheat ; retropoples

efl

amerius mola ,flue patellaforis

adieBa efl , cuius munus efl iunBuram tueri , curuatura ,
liorem^ue moti^m
efltcere

^ flexuipartiumpraejfe

,/aci-

Carnofagenua.

M

V LTITV DO

carnis in genuhus ,flgniflcat dehilitatem yirtutis ,
.

^ moHiciem
.

f^ referripofflmt ad mulieres , qucegenu craffcefunt

Arifloteles

ad zAlexandrum

Gcnua rumorem facientia

QV
r

l

y%fv tfATtrfuerint

,

cincedifunt ,
.

^ adapparentem conuenientiam
yivoKpciTos,

refert cAriflote-

les in

Phj/flognomonicis
Kt>a.TO(r

Sueffanus per
,

genucraffos fatis inepte interpretatur,
intelltgit, atiihus

cum

flrepitusflt
c37*

non

crajjities

atqueper eos cyirifloteles

de-

amhulandogenuaflridunt ,
cat , idem exprimens

rumoremfaciunt , vt articuli manttm compreffifacerefolent. Po
KptTair idefl

lemon in flgura cincedi ^««tVar

rumorem faciens ,

^ cAdamantius

yoruKpit.T»T <vq_

Genua intus innuentia , & fcfe collidcntia

G

ET^V A,
lierofos

fu<€ intus vergunt
.

,

,fceminatosjue innuunt
.

Tolemon , addit cy4damantius,ficfitfe coUidentia muConciliator Genua interfe complexa, vt col/idantur,
.

fcemineam naturam oflendunt

Eadem cyiihertus

.

DeTibijs. Cap. 48.

Tl*BlA

/uhiacetgenu , a quo initium capit ,

^ adtalos

deflnit

.

Tihia dicehatur ah He-

trufis , quia ex offihus tthiarum mufica tnflrumenta confictehant , qu<e tihias vocauerunt.

Tihiaper omnia hra$hio reflondet , vtfcemur vinte , adeo , vt hahttus ,
€x aitero dignofeatur , Cr^cis
.*
vT(aai

^

decor aiterius

dicuntur.

Aniculatte

.

.

.

.

.

L

I

B E R

SECVNDVS,
,

/O

c^rticulatx , neruoflr

& robuft^E tibix
^^
rohujlas
,

QJ

'

/

vlias bdcm articu/atas , neruofas
zJriftote/es in

,

animafortesfunt,^) referuntur

ad Kidliultnnmgenus ,

Phyfogn. (sr ad Alexandrum defnbens ait. Ti,

^ biarumgroffutes
articu/atas fo/tdas ,

defipnat
,

audaciam
f/^

^ fortitudtnem
.

,

intel/igens per grojjiiiem
,

,

ex

harhara interpretatione articu/atas robujlas

neruofas

To/emon

iST

aAdamantius

.

^i

add:t ff) xem dcfrihens

cyldamanttus ^) magnastthtas/jahucr.nt, egregtam naturagenerofitatem ( aptitudinem) demonfirahunt Jidemqueforti trihuunt crura carnofa HomerusV/i. .

,

ait

„ Cruribtis

,

^

tihijs

,

^ amhahus manihus.
,

„ Ceruicej^forU , magnocj^ rohore.
loutus Sfortiam defcrihens , ait cumfutfie torofis

f^ parum teretihus crurihus ,

^ maxime

adfuram , O* f''<*^ eximiafortitudinis,

^

gemrofitatis.

Inarticulat.x

,

& molles tibif.
,

Vl^BV S

contra inmicu/ata
,

,

(s^ mo!/es tihi^ timidttatem
.

f^ imheciUitatem Argufi-

Qs

unt 'To/emon

^ zAdamantius

Ah /jis Conci/iator

.

Crura mol/ia fceminitatis

gnU.Zeno Cittieus.yt ex Diogene /lahetur crura turgida,imheci//iajnjirma^; hahutt.
Valdecxilestibi?.

PRjEGRJClLES

tihi^ timiditatem

,

^ improhitatem notant
ei
,
.

.

To/

^ cJdam.
ma/e Ifer

J>-ifiote/es in Phyfiogn.injigura timidi crura hreuia

trihuit,ex qtie ipfi exceperunt,C.Ca-

/igu/a huiufmodi tihijsfuit

,

(fj*

apprime timidus ih dtximus

Sedadzyi/exandrumfiri

hens tihtarum graci/itatem tgnorantiam notare dixit,fedt€Xtus ex arahica tranjlatione

fus eji namficrajjitiemfortitudinem denotare diximus , a ftio contrario
,

exi/itas dehi/itatem,

f0

timiditatem indtcat

Graciles

,

& neruof^ tibi?
,

QV
/tator.

ICVT^ §iy E

tihias graci/es

(s^ neruofas

hahent

,

/uxuriofifint ,

&

refntntur

adaues,zArifioteles in P/jyfiogn.

T

thtee

fi

prteter gract/itatem
,

etiam neruofeftterint,

tm

^ modefltjftmam intemperantiam arguunt Po/empn,
infigura /uxuriofi depingtt
,

ft^
,

cAdamantius. Sedpo/emon

Crurafuhti/ta

,

^

eum imhect//ihus crtmhus c^ neruofis
neruofa ahundantiam venerts indtcant
.

^

totus auitijgeneris. Conci

,

cum eorum humiditas nutrie^ /uxiirio
qiu tatihijs

menta/is conuertatttr injf>erma

c^rtfiote/es Peripateticus graci//i'/nisfuit crurihus,

fus , it a Diogene defirihitur
fit£
,

.

Ca/igu/a maximafuit cerutcis ,
.

^ crurum

graci/ttate, 'vnde nec

nec a/ien<e pudtciti<e pcpercit
/or.ga Ifa/ettidine
njt

Domitianus etiamfuit deformis crurum
.

graci/itate

,

menei

remanfrunt

ExSuetonio. Egociuamp/urimos amicoshahco
,
,

pr^graci/thus ,

autum ,

"ye/ /ucufiarum potius

quam /mmanigeneris vidcantur ^fttnt im

moderat<e ,

^

inexp/ehi/ts /uxuri^

r

Ttb:^,

.

.

.

170

J)

E

H V M. T H
Tibux, &: calcanca

r S l O
ciaflTa.

G
circa

N,

W

jioura
,

rtidlis

(iJriJloteles tnfuis
.

Phifiogmmonicis tradit

ei crura

carmfa

& rotmda
,

malleolum craffa ,
.

<iA quo illufirespcj^uaces de tthijs /o^uerttes , incjuiunt
,

Tibi^e,

^ cal

canca craj?a ,jeruiliaftint

0* hominem mdoctlim aisuunt

.

Has

tthias iuxta talos Pole,

mon tnfnectiam tnhuit tjfceminatD; Sedinf^ura rudis ijdcm crura crajja
los
,

fednon vjque adia-

tnhtmnt ab zAriflotele a ccipientes
,

,

^

jiultofatuo
,

eadem

craffa crura tribuunt

Scd ne de

cipiantttr leciores

vel addcndum
.

eji

,

tuxta calcanea

'yelintelligendum pcr crura tibiam craf-

fam agenti njfque adca/canea
Jientes,

Conci/iator ah his

habetem ,

&

Crura , O* cauiUiCgroffte , incompofit^hue exi

intterecundum ijiendunt

Crura circa talos carnof a.

7V fgurafortis Tolemon , O* ^damAntius

trihuunt

et

crurn circa fa/os carnofa

,

non

I

Qraffa

.

Pilonetibix.

V

J

hirfutas tihias hahent

,

lihtdinofi,fiint

quemadmodum hirci, c^rijlote/es in Plryfo
a/terum
/ihidtnis rahte in-

anomonicis. fiirci

cmm proptcr /ihidnem effcrantur^cmt entmfiperiori temporefocij,0^

iugi concordia pafchaniur,coitus tempore djfdcnt^et a/ter

na dit,ut feptimo die,que natus eJi,coire inc'piat,0* quamuis/emenjicri/c emtttat,omnitim tamen
matunljime qiiadrupcdum coitjum adlmc uherihus ahtur,tmmodica /thidme matremJlupro fn
peruemt
.

Satjros fnxit ant:quitas vi/Iofos

,

0* hirctnts crurihus
.

,

ac in /ihidinemperu/cos , im,

mo omnem lieneream ~))irtuttm ojicndere mutcne intento
hirtos

c^rijiote/es etiam inproh/ematihus
effe ,quod naturo humida
,
,

homines

,

(y* aues veneris ejf auidiores

,caufam
,

catida

ftnt

,

qtta

quidem njtraque qua/itate opus
,
,

cjt in coitu

ca/or
,

enim excernit humor excemitur. Sed
dtcit ejfe

*~Polemon

0* zAdamamius non tthias fcd/umhos
dicit
,

jcemorapi/ofa

/uxuru

ftgna

Infgura vero /uxunof Po/emon hirfuta
denjis
,

captte "yero de pi/is tjdem crura fatis

admodum
.

oh/ongisquepi/ts ohfta

,

rudt
,

,

&

'^grcfji

natura afcrthendum , non /uxurtofe

Sic zyil^

herius ex Loxvjjenteniia tndoct/em

^Jerum

c/tcit

virum

CruribLiscIaudi.

CL
ft

^) afert caufa m His enim vtparum altmenti dcorfiimpropter crtirum vitiationem /ahitur ,fc mu/tum /o:a petitfuperwra frque tnfmen conuertitur. Anttauira Am.a:^onum 7{cgina,vt ex Theo-

AVT)0S
,

,

fa/aces dicit zAriflote/es proh/ematum /ihro ,

.

,

criti interprete e/tcitur

,

in ctaudos

,

qui advenereos vftts imp/endos prxpotentes ejfent , dixit , op~

naium diBenum putant in Sa/aces c/audos ,quod domi tota die defidentes ,perpetuo ferc venereis tntenii ,agant ,1)^ Hjeronimus ad loiiinianum refrt. Socrates repandis fuit crurihus Hos tmprohos effe nemo efi,qui amhigat ,quia magno memtime c/audus
intt.

Indrque

.

hro vittati funt

,

0* pr^fgne
,

eji

apud ij^cdicos dogma

.

1\lon
.

ejl

tam hona

conp/exio ,qu<e

memhro

a/iquo decurtctur

nattir^ opere infortunatos

Juum Jlatum in peius non mutet zAiunt a/ij, oh td maxime pr<ecauendum ah infortunatis effe
,

hos fupertoris
,

0* diminu
tts
,

.

.

.

.

L
tis
,

I

B E R
.

SECVNDVS.
,

171
,

(juia

occttlmm nocumentum ferunt fecum traclantiLus g^ tutius fe homo ah hojle
tueri

qukm
,

ah infelm amico

Ob idftimmtim cylrifiote/es c/4lexandro
,
,

fuo vJMacedonum Repi inter
,

yrtecepta memoyice

commendanda iubet cauere cy* pr<€cauere ab homine infortunato ff) diminuto in aliauo mcmlro tanquam cauendum ai? iwmico. Sed nui c/auditatem non in la/ciuiam,
,

fedtn 'vinutcmftudto,^ di/i^entia commutarunt, hos ex
con crure dehilis cum
l^e/Iatori/yusfe
.

hijiorijs

col/i^imus

.

c^ndroc/idesLa-

immt/cebat

,

ff)

cum ab a/iquibus prohiberetur, quodparum
qui depr<e/io cogitent
,

robujlus yideretur , rcjhondit

In aciem congredi

eo> oportere,
,

non defuga.

Romanus Coc/es pnncipis /ibcrator terrarumpopu/i
1/imgrauius afu/tantem

ctlm

ei

vitium cruris obieBaretur ,per fin-

gu/os inquit gradiis admoneor triumphi mei, quippepertinax occupatiopontis aduerjiis hetrujcam
,

eam il/ic contraxerat ca/amitatem
Defuris. Cap. 49.

.

P QV
'(v^
•vt

\S

tibidefura ejl

,

ea enim ex anteriore parte tenuis,
:

f^

carnis expers

eft retro

camofa,

in l>entrem turgefcens

Cr^ccis

j <t(ft.KHiiJi!di ,

idejl cruris 'venter,diciiur /atinisfura

ValdccrafTefurae.

ICVT>1 §IV E
,

tihias 'va/defuperfluas

hahent , yeluti parum difruptas ,
.

odihi/eSy
,

g^ inuerecundi funt ^ Tr,egnantes tibia j
riofos

^

referuntur

adapparentem decenttam
,

cyi qtio duo fequaces

in medio crafffcentes

abhominabi/es

,

inuerecundos
,

,

^ /uxu,

notant

.

Conci/iator .
(jf^

Crura fatisprominentia tanquam prcegrauida a/fentatorem
,
.

/«-

temperantem ,

impudicum ojlendunt

zA/bertusfordidum ,

^ ferui/ium morum

dtcit

Smx deorfum contrads.

CONTKACT
traH^ "^ero ,
col/egit
(^7*

JB.

deorfum fur^fortem Yirum innuunt .
.

gurafortis trthuit eifuras deorfum contracias
uenit , vt tn mu/ieribus njidere
eji
,

^njiote/es enim in fgttSurarum pragnantia ex humiditate pro.

qu,t humid^e

cumfint ,pr^gnantes hahentfuras Con.

deorfum duci^e ex ca/iditaie , oh id

viriles

£x huiufmodi

.

Sigms Laodamas

apud Homerum V/ijfisfortitudtnem

»»

Qtiantumfuris , humeris^ toris^,
Col/igereeflt

i>

(^c.

SurxCmfumdudx.

A

CONTRJP 10
les

figno ,furasftirfum duEias , timiditatis

fignum notare

cArif/ote-

infuis

Thyfognomonicis in Schcemate timidt dixit , qui tales ei afcrihit

MolIesfur.T.

M

OLLES

autemfura

effceminatis afcrihuntur afexu ntuliehri , <iA/hertut

.

T

2.

Moderata

,

.

.

.

,

,, ,

J7.2

VE H
ODEKAT M

V M, T H
^

r S I

G

N.

Moderat.T magnitudinis fura:,

M
dicumur

magnitudinis ,

plenitudinis .folid^^ue ,

^

dijcr<ete

adinuicem,

optimum in^enium mdicabunt

Detalispedum

.

Cap.

jo.

PED ES

communi quadam appellatione
.

id omne vocamus ,

quodab ima tihia ad
.

extre-

mos v/que digitos continetur
ejl
,

cyjrijiote/es

animalium hijloria Et multiplici ojfe conjiat
.

cuiuspojieriorpars calx

de nuopricjens eritjermo, injequenti depriori

Gr<ecis

«?'/>»'

Neruofi3& articulati tali,

QVlBV
^
nicis
.

neruofa articulatafuerint ,fortesfunt feS ea cjud circa talosfunt cundum animam cjr ad mafciihnum genus referuntur ay^rijloteles in 'Thjfiognomo,

,

&

,

^

,

,

,

tthiarum forfdemque ad c^lexandrum frihens iatitudo ait talorum , titudinem innuit corporis 'Duo interpretes Tali hene dfcreti ( Polemon addtt , folidi)ge,
. .

^

^

tieroffgna 'yiriprtebent ,
Jios talos
.

0* in fgurafortis dant ei , (pu<e tirca talos rohujia , 0* ingenicjo

rohu-

Tali inarticulati

,

& carnofi
0* inarticulati moHes
erunt
,

QVlBVSCVT^ §iy E funt
animam 0* adfcemininum
,

tali

carnof ,

fecundum
.

genus referuntur , z/lrifoles in Phyfsognomonicis

Ftdi
Kiov
^

^ paraphrafes
non
A«;<*

.

Talimolles ,lenesaueef[wminatum. SedToiemomstextum
.

hahet , ex Adamantto corrigendus

Khafes, Calcaneumgracile timoremfgnijicat,ea-

dem eiusfimia
Talivaldegraciles,

G\ACIL10 Polemon
hit
,

"ByE

S

tali

timidum , intemperantemque demonfirant, Adamantius fcri

^* j^J.or Talus enim ex extremis ejipartium , qu^e fi alicuigraciliajuermt , timidum,^ imhecilfed

infdtofum ,

& intemperantem

hahet , lapjusfuit ex ^o^Uv

lemfgnifcahunt , non infidtatorem
Tali crafli , calcanea afpera
carnofi pedes , curti digiti,& prcegnantes fura:.

,

PRABPINGV ES
effefi contingat

tali

,

ajpera calcanea

,

( Adamantius craffa) corpulentiorespedes

curti digiti , pr^gnantes tihi^ ;f-equenttjjime defipientes ,furioJos

,0,yt Polemon addit

d^moniacos fgnifcahunt

.

Jihertus

.

Pars imapedum ,

calcaneaflonga , g^ camo-

fafntyfultum,^ tnfanum mdtcahunt ,rcfertquefeptus expertum Polemonem efjcactusfgnum
vafos dgitos ,

^ humiles

effe

.

Sed Polemon nil, nif quodfripfmus hahct.

Tfe

. .

.

.

.

, .

L

I

B E R

S

E C V

ND
ji.

V

S.'

173

Dcpcdibus. Cjp.

p

EDES

Cr^cis

irjStT

dicuntur , auifuerint , diximus

Pedcs bcne foimati , magni

,

articulati

,

& neruofi
,

QVlBV SCVISI QV E
fi yfortesfunt

pedes l;eneformati, magni
,

,

&* articulis difcreti

^ mruo,^ar
Her

,fcundum ea qu^ fiint in anima, ^) reducumur adgenus mafculir.um.
Sed Polemon :
tP*

^
culesfuerat
tST'

Arifioteles in Phjifiognom .
,

zAdamantius
,

.

T^eruo/ipedes
,

ticulatigeneris
,

^ infgurafortis

^ morum nobunate inf^nem pr^mojirant uirum
trihuu nt eipedes articulatos
,
.

addit Polemon

qualis

Conciliator .
.

Pedum irrta difcreta,
.

arttculata clauim ,generofum

&• viri/e notant ingenium
fi)

Aihertus eadem
ft)

"Dares Phry
^

gtus^Toltxenam optimispedibusfuiffe dicit ,

animofimplici ,

dapfli

Pedes parui ,

gracilcs,

& inarticulati.

QVlCVl^ QV E
liores 'vifu
,

autempedesparuos ,graciles , g^ inarticulatos hahent , deleBahi,

^
des
,

qu^ funt tn anima ^) referuntur adjaemintnum genus (^rifoteles in l^hyfognom. Teneri, carnofiorespe
molles funt ,fecundiim ea
,

quam rohujliores

,

,

^

molitores
.

hominum mores fgnifcant zyidamantius ,fedaddttTolemon ,ff0alia fgn»
,
,
.

Rhafs ci7* (jonciliator ah eis Pedesparui pulchrique fornicatorem dum hominem arguunt Huiufmodtpedes Homerus dat Telemacho
concurrant
,
.

,

ft)

(ucun-

Carnofi

,

& grofsi pedcs

PEDES

amorem iniuri^ aArifloteles ad camof, (^pinguesfgnifcantfatuitatem , jdamantius infgurafatui improhi trthttunt ei manuum, f^ Alexandrum. Polemon, du pedum extremapinguia ,&dura. Rhafes , ff) Qonciltator ah eis Pedes carnof ,

^

^

.

&

riprauum intelleBum ,fatuum,^ incuriofum notant
.

.

Camelo,ft) ZJrfpedes vefligio carnpf

funt , qua de caufa longo itinerefine calceatufattfcunt quifloltdifunt , ^fatuipermciofiex Ari
floteU
.

Pedes parui ,

& graciles.

PED ES

Iteroparui ,
.

f^ lenes fgnifcant audaciam , ^fortitudinem,Arifloteles adAle
efl
.

xandrtim

Sedtextus ex zArahtca in iatinum tranflatione corruptus
.

§)u^ fut inter-

pretes hahent , reBiora videntur

Parui pedes (addit Polemon,^ gracilesj 'veteratorem

arguunt . cAlhertusprattnues ,

<ip*

hreuespedes

maltgnum produnt hominem

Articuli

pedum generofi
,

N

fgura ingeniof triluu it
:

ei

Polemon

^ zAdamantius manuum

,

^pedum generofos

I

articulos , idefl hene m. tritjs

idefl

necnimium eleuatos ,

nec depreffos ,ftddecenterformatos.

Curti

.

,

, .

.

J74

D E H V M,
Cui ti
,

THYSIOGN.

& pingues pcdes

P

KJEMVTlLly
hrcuespedes Tjalde

acpin^uespedesfuntmmmisnatura. Tolem.^dant.Crajfif^ notantjirmum hominem ,fedputoferinum , nonJirmumfnl;ere 'volu-

ijfez^lhertum,

Oblongi pcdes.

O^B LON
hertus
.

(jl pedes multa molientem, ac

malorum artifcem innuunt. Tolm. Adam.
,

Pedesplurimumprolixtdolofttatis ,

^
.

perniciei tndtcia pr^ebent , ronctliator
,

ff-J

(lAl-

Suum pfeudolum P/autus,qui multa contra lenonem mo/iehatur
magnis pedihus ejfe

njafumcjite

hominem

dejcribens , ait

Cui rej^ondens leno

.

Perdidt inamt ,poJlquam

dixtipedes,

Curui ,

& infra concaui pedcs.
,

Gl^BBOSl
efformatos
,

pedes inferne caui ,prauitatis dantji^num

zAdamantius, t^ Polemonfed
concauos infcaphcc modtim
,

pojiremus injigura cffeminati tribuit eipedes

(n<.a.'(tH&iU^ ideji

Comtltator , g^ cAihertus Curut pedes ,

^

concaui

reprohi /unt , auia

'Verfutam , c37* malignam mentem denunciant

Planta pedis plana , vt talis incedat

EXT
lenti

j4T
.

cy4riJloteIis locus

animalium lihro , vhi dicit , Quihuspars interiorplant^ non
vtfolum toto attingat Irejiigio ijverfti fitnt
,
.
,

concaua,feditaplamufcula

ejl,

Polemon , t^ dAdamantius
*<to' o(jitt\A, tpfe ^AK<i.Kd

Stmiltter autem ,

^

^ Jratidu

qui ad^cjuatasp/antas ha hue-

rint j^vt cjuafi ta/is incedant ,jrattduienti ftnt ,l>hi corrigendus eji Po/emonts

textus,nam vbi
ithri tdr-m recen-

cAdamantius

hahet ,l)t ipfmet Po/emonin Jine fui

fndohahet
cltone

.

§^ipediscauitatecarent ,vtplanap/anta incedant ,ijjraudu/entt funt, vtitain.

cedat Itu/pis

^ylh his eadem J/hertus
,

.

P /anttis fmi/es pedes hahehat, f^ a fmt/t pedttm affe
.

nomen afciuit

nam apedump/anitie '\Piautus diEius futt,cum prtus Ad.P/otus diceretur,

it a Sexto Tompeius hahetur , 0* m eiits comedijs mira eiusvaliiditas apparet

Pedes mcdiocris cauitatis

cy^TIS

mendose ^Alhertus adh.ec,fedh<€cfiafntentia.
,

S

Tedum amhitus cauitatis me-

diocris

,

honejii

(^ ctrcumJ^eEii hominis fignum effe
Dcdigitispcdum. Cap. $t.

A

KlIMALlV M
cjue

iihro cAriJioteies ait.

Tarspedis digitifint , difcriminata in quitt-

yj^eciem magis

,

c^uam vjumprtehentes .

Curui

..

.

.

s

L

I

B E R

SECVNDVS,
Curuipedumdigit?.
curui /inucrecundi funt
,
,

17

Ql

V IB V S
.

"pedum

digtti
,

vnguium TSlos contos PiUrnos hent y 0* impudcntesfum

(Jrfimtles

ad aues curuorum exijlimamus , qutc 0* curuos digitos harefenintur

^

Conrcpti

peJum digiti.
:

QV
^
fehis
.

IBV S

pedum digiti conjepti funt timidt
.

referuntur

ad coturnices, (^ aues jlricio'
ejl,

rumpedum in /auihus degentes

Sedgr<£cus textus mendofus
o'pyi -tt«-

nam non

''/tw)**-

,

nam

ortyx auis palujlns non ejifed

reponendum ,funt enim aues pa/ujires mu/t<e

digitispedum angujlius iunBis auaf memhranofx ,
textus corruptionefenfus e/tcitur
.

^

timidttfint

.

A quo Po/tmon,fcdvix cx
ita

Qui

,

vtpa/uflres angujhs pedihus funt ,fatuos, etpauidos cen

Et parum fpertus iuxtajinem
,

.

Qmpedumdigiti parumfffos ,vt auium anguflorum
ex
/}is,di-

pedum

impud'cos exifltmabis

.

Sedc^/hertusfuie ingentis doclrin^ magnitudine,
,
,

giti cohterentes

0* coniuncli inuidum ojiendunt in mu/tis amicis obferuaut dgitos in qutbus interfpiens memhrmafer^ yfjue adprimos articulos occupahat , g^ timidtffimos deprehendi .

Compailidigiti.

D
lipedes
,

IGIT OS
cli

quicuncfue copulatos habuerint

,

luxuri^ obnoxios iudicabis injlar fues,Po
,
.

/ernon ; fui//os

^foedos mores c^damantius dicit
.

Conci/iator digitt cohterentes coniun,

immundum notant
btfu/cos

Sus enim , >f ex c/lriftote/e habetur anima/ium /ibro
.

inter fo
,

ambi^uus ejl, a quo T/inius

*" 'orum Sues ex njtroauegenere (fci/tcetfo/ipedc""
.

^ bifu/corum)

extjitmatur, ob idfzdieorum ta/i

Contrafti digiti

V

l

contraBos digitos habuerint , njafri ,

01

zAdamantius

^

^

perdidijjimorum Junt
.

,

To/emon
f^

,

addit

auari

,

Conci/iator ,

(^r*

zJ/hertus

Dtgiti co/leEli ,

cong/obati ,

auarum,

^ ma/ignum

ofiendunt

Mcdiocritcr diftantes digiti,

Vl

moderatoj^atio afe dijlant , leues ,

0* loquaces dicunt

.

Mbertus

q:
DlCjlTl
,

Breues ,

& valde cxiles digiti.
,

p/us nimio hreues , exilesjue ,pattcijjjmi inteZ/eflus hominem monjlrant

Jda

mantius ffedn^o/emon /ongos dicit , (^ ma/e ,fact/tsquefuit /apfus ex (^^''f'^'

^

."'"M^

cum /ongitudo dtgttorum vt njidchimuspau/o pofi, a/iudfgntfcet

.

Conci/iator. P>erutt

O* tenues digitifiu/tum monfirant

\

Bretics

.,

.

.

/7<f

D E H V M. T H
^KM MV T ILl
lemon ,
y

r S l O G N.

Brcues crafliquc digiti.
crajjtjue di^iti
,

P

,

temerarium improuidum

,

^ c^dammtius

^ ferinum

dicut

Po-

infpientem , O*jiolidumjignijicare dixit z/lrijioteles adcydle-

xandrum.

Longi

,

& graciles digiti
,

VI

ohlongos ,gracilesque rudiorts mentis 'virum fgurant , <iAdamantius
,
. .

addit Pole-

Q}
1

mon nugatorem e^ ojientatorem Conciliator T^imiumpro/ixt, 0* tenues,valde k fapientia fadem oyilbertus. Sed njicinos male addit
.

Digiti moderate magni,

& commenfurati»
conjiiterintjuo,
.

'vero moderatiC magnitudinis
,

,

S

cAdamantius addit l^olemon ,
tisfuerintj^eciei ,

^ commenfu & concinn^Jorm^
,

omnium optimi erunt digiti.
.

Conciltator

T>igtti
.

,

qui condecen-

^ magnitudints temperata

optimos mores tejiantur

zAllertus eadem.

Devnguibus. Cap.

jj.

Vl^GVlV A4 forma
tim
rior
,

teres,

concauis tegminihus digitorumfajligia comprehendens,par
,

adomatum ,partim addigitorum munimentum quarum JubJlAntia
ojfe

carne

ejl

du-

^olemon ff) cyidamantius dicunt ipfosperfe tnjirmam hahere rationem idejl mtnimam exhumani corporis partihus fed Polemonis textus corrigendus eji,nam yhi fioi ihi /xM accommodandum , nam contrarium innueret
mollior
. ,

,

,

Curuivngues,

QVITVS pedum
,

adaues impudentes funt,^ ^ vngues ad tiorumynguium ,vt dtximus fbruusnatura cnim nummos ^ qucecumque domihus ^furtum
digiti
,

curui ,

referuntur

cur

ex zyirijlotelein 'T/ryJiogn.
,

procliuis

cicures

poffunt ex

tn hortulis,vella

tehrofts locts ahdunt

.

Tolemon aPcyidamantius^vafde torti vngues notant rapaces, fed Ada,

mantius impudentes addit ex cylrijtotele ,
Uf , rapaces ,
,

tS*

quamoptime

.

^lberttis

.

IJngues

tnjlexi

,

cur-

0* impudentes ojiendunt f^ fifnt macilentifuturampthifmpr^monjirant
^ngufti , longi ,

U curui vngues.
"Valia.Na
ejfe

A

T^CjV STI

,

prolixiores
.

,

curuique "yngues malefenfatum, ftjferinum ojiendunt. Po

/-\ lemony^ Jdamantius

Cuitis rationem tn ftis Prohiematts ajfert Georgius
.

turam vngtitum nouere omnes efipcrjluitatihus effe
caloreprocreatum , angujliam vero njngutum hehetudo,
caltdttas
,

T^aturce enim progrejfum

de

^

ruditas fequi confueutt , quodin ipfis
,

infrma eji nec latum e^cit progrejfum , quo ftiperfluitates expiicentur diiatenturquey

idpropterea quijunt eiujmodipauci caloris ,

^ perinde

hehetes

,

^

flolidi

,

omnisfiqtiidemfrigi-

dttasfluporem effcit ,
niofos ejfe contingit
.

0* hebetudinem , oh idangujlos hahentes vngues , hehetes,

minime inge
RGttmdi

.

.

.

L

I

B E R

SECVNDVS.
Rotundivn''Ucs.
.

177

V V
afperi
,

l'^

LDE

rotundiitigues libidinofitatis indicium
.

Ttf/.

zAdam. Rotundivnpuesin

icnerem pronos declarant

zyilbertus

.

Carnofi vngues.

l^CyES

qui carni inhtejerint.fcnfuutn Lahetem, ^fcrinum ojlendunt.^damantius.

Ereues, pallidi ,nigri,&arperi vngues.

BB EV ES
T/inio,

admodum
.

,

&

rji^ri

Imgues leteratorem ojlendunt , l^olemon ,fedzy4da~
,

mautius va/de breucs in^ues "ic tcratorem monfirare

tmlyricati fuerint

^lbertus

ir.uolute fatis

.

i^ f.militer,fipalltdi^wgri^vel Breues nimium 'yngucs pallidi , ngri ,
ait
,

^

ma/ignum oJLndunl . Ego adfmias referrem

.

Satisjnimfimijsnjngues imbricati yCX

Lati

,

albi

,

&: fubf laui

vngucs

.

OPTl M A M
vngucs
/uti
,

"Vnguium formam exprimentes Fo/emon
,

,

^ cyddamantfus
.

,

aiunt

,

a/bo fubflauoque co/ore
.

,

ra/is pffcpottfl

Quia vngut s /ucidt ,
,

&

bene compofti viri fmt figna Cuius
diap/janifu nt,

ratio

natu-

^

optime cutis co/orcm repr^'

fentant

,

fi

cnim a/bum

/ulfauumaue co/orem
,

rcp>-^fentabunt ,optimam/:cminis temperiem
.

demoujirabunt , vt diximus
ni
,

cum de eiufmodi colore differuimus
,

zA/bertus Vngues a/bi ,p/a~
c^T* /:>oc ejl
.

mo//es

,

tenuesfubrubentes
,

^ bene

per/ucidt

,

opf.mi /oominis ingenium indicant,

vnum exjignis
modiformx
,

quod va/de

rarofa/lit, ta/es

enim vngues ab optima comp/exione fiunt

E/uiuf^

^

co/orefuntvnoucstui, dignijjime Princeps ,vnde optimamtuiingenij prxjian-

tiampatcficiunt.

Deinccfsu. Cap.

jj.

PO ST

pedes ambulatio conjeauitur .

In ambu/atione duo confiderantur , motus,

f^ temff) fe

pus , vt /on^tgreffus efficaces in agendo , ^) turditas confi/ium , breuitas inejjicaciam,
:

Jlinatio inconfdcrationem afferas

ambas

/jas qua/ttates

tungendo

,

cjuatuor confurgunt

coniugationes

.

Tarditas ,

^

fejtinatio incefus qua/ttatem indicant mentis:ob id

commonet

Jid- 1 u//ius prirno de cjjicijs, ne mceffu

mo//toresfmus, ne frm/espomparumfercu/is videamur

Id tamen commonrfaciendo i/Iud, quod de crurum motu dtcimus , de cubiti ,
te//igendum , vt in t/yfognomonicis iubet T/)i/ofop/,us

^

bracfjij

motu tn-

Lonc^o grefsu ambulantes. a"^r>

OTSIGO

greffu progredi ,efjicaciam oflendit.

(^Adamantius ah zAriHotele

in
.

Tl:y-

Ju

fiogno.

Longogrejfu ambii/antes , negotiorum funt perfeciiui ,

& magnanimi
Z

Eadem

cylibertus

zA'rilu/^Vr::cs

.

.

. .

.

,

77^

B B H V M. T H

r S I O G N,

c/^mbulantestarde.

TJRDE adNicomachum
lihus

atnhulantes coghahundi funt. dJrijloteles in Thyfiogmmon.idemfie in

mora

inagnanimo 'viro tardum gre(pim conuemre ait . Et in f.^uris '^^'

cundo
.

y

&

modeflo tardum trihuit
,

motum quoda Pclemone,^) zyldamantio in eiufS'^
,

con&matur Tardus enim f^ cundahundus matronam dccct : oh id ylpuleius Venerem in'-^~ leniter incedehat Sed yalde tardi motfJ dentem defcrihens ait , cunclanti lenta Ifefligio ,

^

.

>

mollemfuh effe animam dicunt , vt zy4rtjioteIes in Phyfognomonicis , qttodcxjrigida complcxi^' zJ^foIIiter amhulantes lulius Firmicus ait fujj^endentes vefiigm' tte euenire credimus
.

.

eos pcenitere ojiendit

,

quod

'viri

nati fint

.

Tardigradus ,

^

,^

ftjfenjo njefigio incejfus foemma'

riim eB ; njnde Seneca

morum caftigator puerijftmus vltimo quefionum
non amhulamus
.

nattiralium ait , moili

»

CiP tenero g^effu incedimus ,

Alhertus Tardus naturaltter mccfus

ammum

indicat piprum,nifpotent:ora

aliafgna diffentiant

Longo , & tardo greflfii ambulantes.

CVlV
hundus ,
lias

S

paffus funt Uti
,

,

^

tardi ,proJperahuntur in omnihus faclis eius , cAnfloteleS
.

ad jlexandrum

in

"Thyfognomonicis vero
,

Qui longi (^ tardigreffus,fit utique tar
,

ditate molejlus ,perfeEiiuus eji

nam

,

^t diximus , longe progredi , eficax , tarde cogitaefjiciunt

copuiando qualitates , qu^fpertus diximus

Celeri ^refsu ambulantes.
'

a

A
hens
tis
.

CVTl
locitas

motus ,caIidamanimamoJlendunt. <iAriJloteIesinTloyfognomonicis. Ve,

enim motus ex caliditate Ij^intuum animaltumprouenit
.

^

capite de inceffu

,

ce^

leritas expedittuumfactt

Infgura inucrecundi , celerem eum m motihusfacit

Breui greiSu ambulantes.

BREV
,

I

S
,

grejfusfegne ofendit
;

:

namf longiis greffus effcaciam pr,efahat
.

,

Vreuis inef

ficaciam , cJriHoieics in ^Phjfogn. o^heo cjdamantius
inejf.caces

ft^ trifies

,

cy^Iij rapaces

,

&

Qui hreui paffu
.

incedunt

auari ,
.

enim primo lar^um grtjfum confultationem ejjicere
.

g^ Sed

occulta conflia facientes
oylriUoteles

T)iximus
fcri^

ad zyllexAndrum
,

Qu paffus funt

hreues

,

tmpetuofis , /ujpiciofts , impotens

m operihus

^ maLe volunta.

zAlhertus addit , ei^ ffnt artiftces ohfcurte mentis

QV
tius

Breui , &c ccleri ^rcGu ambulantes &
I

hreuis

,

ciT*
.

celerisgrefjus eji

,

molejius

eji

,

^

nonperfecliuus , zJrifloteles in

Phy
hre-

ffgno montcis

'Diximus entm tarditatem grejfuum confultationem prxftare in operi,

^ tus , longitudo ~)>ero ejjicaciam has duas qualitates nunc comhinando.celeris,
uisgrefus , qui contrarius efl pr^diclis,nonperfeHiuum ,fegnem,<& molefliim ejfcit
.

^

Jdaman

§lui yelociter,^ hreuiter incedit, lucri cupidus,maledicus, ft) adfimmum timiditatis ueniens.jlhertus male trasfert,mahgms dicit,imheciUes , et timidoSjhahendos.Jmhrofms c'e-

ah

co

.

rtcum

.

.

.

.

,

L
rkumjuum
go cjji^dam
,

r

B E R
,

SECVNDVS.
,

l7Sf

neftbi vncjttampr<tiret , commonefecit

quia ve/ut qtiidam infilentis incefpiS verlucebat

bcre oculos pincttffimi hominisferiebat

qut

mox ab ecclefta recejfit , in cutus incejfu
.

ima-

leuitatis ,Jcurrilisque dijcurfus

Modocitus,modotardusince(rus.

SALLV STlV S modo
rum plenus
.

inter catera Catiltna hoc probro dedit
,

quodeius inceffus modocitus

tardusforet , ex quo antmus comjctebatur vartus ,fimulator , atque omnium facino-

Tolemon,^ zAdamanttus. SimuUtori verfatilem tncejfum tribuunt ^fe
,

concinnieform<e adaptantem

Brcui,

& tardo grefTu ambulantes.

Vl

breui,

^
(tj^

tardigrefusJunt,nonperfeEiim,tsrfegnitiei molejli. yirijio. in Phyjtogn.

QV
^
ideji

q:

Longo
l

,

& ccleri grcflfu ambulantc.f.
(p*perfeEliuus ejl ,

iongi ,

celeris greffus

,

minime molejius ,
.

quoniam

celeritas

expeditionem , longitudo yero inefficaciam

cy^damantius adhanc incejfus qualitatem

innuens ait. 'Ue/ocitas in

motu,fmulcum reBitudine,^ ornamentoformamperfe'

Bi conftlij ojlendit,^ qui opera incipit, (^perfcit. Grejfus auteprobabilis,ut Ambroflus nfert in
ptimo de offcijsjn quoftt/j>ecies authoritatifgrauitatispondus,^tranquiliitatis yejiigiit. Jpule iusfuum incejfum defcribens,ait §}uo quo verfumjloridus incejfus ,fj)eciofus , f^ immeditatus ,
.

non injracius affeciatione Juf^enfusque quacumque inpartevefiigia moueatur. In decretis ,

canonicis. Moueanturfacerdotes,vt in inceffu ornati fnt,^ grauitate ttineris.mentis maturitate

cjiendant,lncopoftio corporis,vt Jugujiinus ait,qualitateindicat metts.Heraclides erat incejfu

,

motuq; yenerando^yir maximo ingenio,
complexionis cerebri , fcilicetjiux .

^

dtfciplina,

Ordinatus incej^us fignum ojiendit opttmx

zAjfymbeius IJffumcaffanus in motu

magnam grauitatem

nonjruatam , fedcomitate condttam ojiendebat , clemens ,glorite cupidus , beliator,
benejicijs

^

in dandis

miramjirenitatempr^ferebat .
fi

Cclcri grcfsu ambulantes

,

dcprxhcndantur formidenr ,

& totam effigicm de-

orlum trahant,

& contrahant fe ipfos
.

MVL TA
fum
,

S

inceffus qualitates

zAdamantius innuit pernecejfarias

Si Ifelociter ince-

dens deprehendatur ,formidet ,

0* totam effigiem

deorfitm trahat ,
ilitberalitatis

f^ contrahat fe ip-

auariiu ,pufllanimitatis , malt conftlij , f^

ftgnaprxbet fideha ;

cyili>ertus peruertendo textum,inquit. Si qui celeriter mouetur,fitbmittat oculos, et fe comprimat,

"yultumdeducitjotumque complicet corpus,timidum,parcum,auarum,^ verfiitum ojiendst
Cclcri grefsu ambulates cu oculis pcrturbatis,& capitis incoftatia,'& anhclationc.
I

S

fmul cum
,

gna

uelocimotu ft in oculis perturbatio , capitis inconjiantia f^ anhelatio maimmaf^ mala operantis , ft) figiendi hominis fignaprabet c^lbertus audacem ,
,
.

nem , f^ magnarum cladium dicit

Z

t

Tardo

.

.

.

,

,

i8o

B E B F M, T H
Tardo greflii iiicedentes , fponte mora ntcs ,

r S I O G N. & manentcs in vijs & circum
,

fircaalpicientes:.

QV
^

g^ circum circa ajj^iciat ay^da mantius SagloriofiimJciAs ff^ iniurium exijlere ,Juperhum , 0* aduUerum In motu tardus , (jui mterdum rejijiat , tis impte jlbertus ah eo ceruicem rejiel

tarde graditur
,

,

^

ffonte

moratur ,

^ manet

in 'vijs

,

.

.

.

^

Bat , 0* circumjjiciat

,fuperl}ice Jignum

,

Pedibus ,

& cruribus conuerfis ambulantes

Vl

Qi
tus
.

ptdihus ,ft) crurihus conuerjis amhu/ant , ejf^eminati Junt , umur , qii£ hoc modo incedunt cy^r/Jiote/es Phyjio^n.
.

^ admulieres

refe-

m

Corporibus

fc

cirfumtorquentcs, &;inclinantes.

QV
referant

I

Tero corporihus circumtorquentes fe , 0*jricfintes , adulatores funt ,
.

ff) referuntur
,

adpafjionem
inclina nt
,

c^nji. in Thyfiogn. aheo cy^damantius
ita

.

Qui dijiorquentfe tpfos 0*
,
.

adulatoresfu nt
,

enimfacit canis ,

dum hlanditur g^ adulatur

^lher-

Quif fuhmittunt

ac corpus inhonejie injringunt , hlandi funt , (juod hlannientes canes

Cqrpore toto fc mouentes , humeris ,

& fmgulis membris,
effceminati fitnt , id

Q
IN

V

I

toto corpore fe

mouent , humeris , fingulisque memhris ,
.

enim

manrfejie

mulierum fji

cyidatnantius

Corporeercctoincedentcs,
fpurafortis , C7* iracundi c^rijioteles trihuit
eijdcm
.

ei

corpus erecium
,

.

Polemon ,

tius in

,

&

& Jdaman
,

irtgeniofu

eandem Jguram afcrihunt

Scotus

.

Corpore ereBi , Tt hajla

audacesfunt

Barthoiom^us Coleonus corporis Jiatura ereEia , atque hahilt yfuitque
,

egre .

gms hallator

,

f^fortis
.

l/t

laBuferrei pali ,faltu ,curjiique ,palejira cunclos fiiperaret,audacis

etiam Tir ingenu

Corporeinclinati,
fgf^*'^*

I7V eiusfquaces idem infgura timidi

timidi, Terecundi ,

0^ manjueti
,

tnhuit Jrijioteles jlgurdm inclinatam,

Duo

I

0*patui improbi dicunt

Inclinati ad

dextram ambulando,
ciT*

V ^

l

amhulant
.

inclinati

addextram , ij cincedifunt ,

referuntur ad apparentem de-

ccntiam

c^njioteles in Phjjogn. cyih eo
.

clinat tejjoeminati funt
,

Adamanttus cpuife in motu ad dextram tnStadnaturalcm caufamreferre itcet. Homo eji calidtts
,

pra c^teris animalihus

tdeo rccius incedit

eji

enim

caltdi

naturafurfum eleuare , Tt cAnJiote..
leslihro

,

»

L
les Ithro

I

B E R
.

SECVNDFS.
.

j8i

departihus tradidtt

Latus dextrum calidius eJifitiiJirOyVnde qui 'viriHtatetn prapfert,
,

latus

dtxtrumreciumaffcrt ,qui veroaddextram tnclmatus ambulat ,fisnumeji jiigtdte
.

ff-)

humtda: naturx

idem eiiam aliht tradidit
,

c^mbulatto duplexaltera recii , a/tera mcltnati ,

cinocdos monjirant

quiob eorum moliitiem

recit tncedere nonpojfunt.

Inclinatiadfiniftram.

A

M^BV L ANT ES
ni

inclinati a.dfnijirAm infipientesfunt

.

c^damantius, §lui om

tempore mouentur , (^^ ad f.nijiram tnclmantpartem , quve mollios eji ,Jiulti funt tu.

dicandi

^lhertus,

iufpenfo corpore , &: fublimi vultuambulantcs.

A

LEX ANDEK
fufj^enfo corpore ,

cy4phrodifeus infuis Trohlematis ait

,

§iui minus prudentesfuntt

ac yuttu fuhlimiincedunt.affertque nauku/arij fmilitudinem,qui cum

non admodum robttjius eji , nauim recia non agit yfic nec corpus animus imhecilUs
Erens ftmcv equHh i5 yirft
infntuatithAC uJfcUidtu

Rc(Slus ,

& alta ceruicc ambulans & humeris fub commoucns.
,
.

VETV
tant
,

S

zArifiotelis tranjlatiofcfe hahet
,

§^i humerisfefe ivHis , extenfsque agi-

>'4A««>«*i'«»-

referuntur

ad equos Sedqutdpergaleancones zAriJiotelesfbi velit,
.

diuSueJfani animumextorfit ,exponensper gaieancones hrachiominores ,
trohataue quia referuntur ad equos , qui puflli funt ,

O* pt*fuo^

O* ^eBts humeris incedunt.
:

(jaienus dum

hrachium Hifpocratis^vocabula declarat ,per galeancones eos intelligit , qui minime nutritum
hahent ,

O" ca

ma circa hrachiumfunt tnjiatiora

,

"Vtfeles

ex Hefych^ interfretatione .

Corna
rius

.

.

jg2

D E H V M.
m vertit
,

n>

H
.

r S I O

G

N,

rius vero cuhitigihhu

quod minime quadrat

P/utarcus in Iihro dejji

,^ 0/iri Aler-

curium

-iitK

*

kwc* ejpcorporedicit.
.

C<elius Calca^ninus opufcu/o de rehus c^f^yptiacis ne/cio

qua

ratione alhicuhitum cxponit

Grammatici ah Stymoiogo galtancona exponunt.qui iujio bre
•'

teiorem hahent

cuhitum

:

j«v/<iu'xf

is

dicitur etiam

,

quipr^eiongo
,

,

e^graciio coUo

eji

,

^

Carti-

ni Poet^filws ^rijlophanes ^lianchenas appellauit, quodcolla
Ijaberent
.

fh) ceruices lon^as,
.

<^ anguflas
,

Sed nos locum explebtmus emendabimusque cx zyldamantto qutftre , vt catera
,

lunc locum

tn fits pljyf.ognomonicis tran/cribit.
,

Qui Ifero
miuriofus

in

humeris ftthmou(tur,reclus,^
,

cU

t^ ceruicis extjicns
ty4r-floieIts
efi
,

v-l

* jtr»

r

.

fibi

placens

,

^

ejl
.

ita

enim graditur equus

,

^ vt
,
.

yt>^i=t ,Ku»ia-

zAdamantius
.

de eo hoec habit c^clianus

Equus gloriofus ,fi^ ambittoCiis Inter c^teras animantes equus magno elatoque eji antmo enim
uitL^jx^vaf rejfondet
, ,

'vero

magnitudtne ,

^

ceruicts eminerjtia

audacius exultat
,

,

^rjiit

,

^

infolentia effertur

6qua

comatajuperbiens , ab aftnisfe
liolunt
,

hiiri iniquijftme fert

cuiufmodi eJfeElus gnari,qui fhi mulosgigni

equa iuhamfne artificio tondent,pojieajue aftnos admittunt, ea vero mariti ipnobiltta.

tem , cuius antea pudtbatfacilius patitur
tut
.

Sophoc/es eius rei etiam yidetur meminijfe.
,

z^Iber-

§lui humeros

commouendo

tncedit collo fuperbus
,

^

incolens iudicatur
tacito
,

.

Tiberius C^far
rarijji'

mcedcbat ceruice rigida e^ ohjiipa

adduBofre vultu ,
,

^ plerunque

nuUo , aut

mo etiam cum proximisfrmone
/atrone
,

,

ecque ta>diJJimo

0* nonjtne molli quadam digitorum gejiicuzy^ugujius in co ,

quibus omnia tngrata

^ arrrganti^ plena animaduerfis
,

f^ excufans

apud Senatum , 0*populum

,proffJus naiurte vitia

non animi ejfe .

Humcri curui ad fingulos pafsus fe fubmoucntes

QV
»•0

I

humeris mouentur incuruati, animofint e/ato
,

,

^

referuntur ad/eones

/eonisfgfiram defgnat

^
motis
.

meris

,

dum

cy/mbu/ans tarde , g^ magntjlce , amhu/at, quatiens,hoc eji,(vt conijcto) humeris adfngu/ospajfus comait
,

Vbive atquefe ipfum in hu
.

dA/ibt Leonis incejfumgradatim
.

ejfefcrtbit,

idqueft cumpes ftnijier non tranft dextru,
« r

Jtdfubfquitur quod incedendi genus Gr<ect ncn^

ts V^ce
.

vocant , incedit enim tarde

,

^ paf

^ti humerisfihmouetur, abduBo ca Pe/iqua ab his iam inffi fite magnanimitatem f^frtttudinem innuit ita enim incedit Leo cerepoteris Cum pedum c^/bertus optimam inceffus rationem defribens att manum tnotus cum totius corporis confntit 0* cum moderate g^ tranquille inferatur cum inc/tnatione a/iqua capitis f^ ceruicis decenti magnanimum homtnem j 0fortcm notant, ta/is eji /eonis
fbus mu/to dtjiantibus
,
.

d/ldamantius ab eo h^c hahet
,

,

.

.

,

.

,

^

,

,

,

,

,

incejjus

,

Sed T/inius humeris incuruos /on^<euos dtcit.

Dcniagnitudine,&paruicatccorporum. Cap. $6»

D

JX AIV S
l

deftngu/is hominuvn partihus , nunc de totojtmu/corpore verba Junt for-

ciendA

.

CorpoVc valde parui

Vt/iLDE uum /ocum
eji
,

parut ,pr<ecipitesjunt, ^rijlote/es in Phyfogn. latione emmjanguintspar.
cominente
.

^^otiones quoque va/de ve/ociter accedunt ad fapere ; Caufa
eji

quia in corporeparuopauca

intercapedo a corde adcerebrum , "Mnde ftjfiirituum
c^/i/exandcr

afcenfo , ex qutbus tngenij vbertas , vndefunt ingenio, fj^ aUionibus va/de ce/eres.

Zy4phrodtfus

.

,

L

I

B E R
.

S

E C V
ijs
,

ND

F

S.
,

iS:^

j^ph-cclifcis ajprit corpore hreues ,plerunc^ue ejje
fit tn toto co-pore ciy.ima
tijjirne re^it
,

qui longiJunt prudentiores

cum

coarclatx

Innati enim (Jiritus vis ipfa collcclior ,p(Xru,£ compaginis ynembra ap

(^ (juodmcritis ejl , adexccgitandum l>alidius tllujirat. Treterca auimaliapariii
,

corpons ingeniofafiint

'Vt

apes ,fvrmica
.

,

^ aranex

.

Et yluicenna dicit nuod natura Jipplct
,

in^emo

,

l>bi dcfecit corpore

Arijloteles
,

ad cy^Icxandrumpreecipit , non debere contemnere par,

uamftaturam in homimbus nmaplerunque htjapientia
diti
.

conftlto, ft^
.

optimis

moribusfmtprx-

ZJirifortitudine,t5r conjilio pr^eflgnes in hijlorijs ht lcguntur
f,^

rA^efi/aum paruaf/ifpjia

turafrunt , ^formadefficubili .fedanimo nnperiofnm,

ingenio fublimem,iujl'tiee obfcruan

tcm y natura

,

^

arte hispopiilaritate
tuiif^et

,

humanitaieque coniunctis ,fedhi/aritas uiriyZ^ illa quo
,

tiefunque locttm

vrbanitas

;

e^^ectt

vt eadem ad extremam vfquefeneciamgratia,prii: .

fgnesformx .puichritudineque viros ^jtiaret
ori,

(^yllexander J/la^mis non
.

magnxfuH fiatura,^)
ft) virtute pr.epotens

fitemfube^it ,

& omnesque
,

Regespr.ciuit

Z/itJfes

modicafuitjiaturapraditus ,paturofis,
,

e^ maximus Jiax
hicjioiidus
,

nst

ab Homero dfcribnur liiados
.

tertio

iilc inditio

,

,

ft)furiofus

Homero etiam tejie Tydeum minorem quidtmcorpore ,fedJortiorem
cydntonius Caracalia brcuifuitjiatura
.

animofuijf fignifcatur
drinoru

.

,

tamen dicacitatem Jicxan.

m vitus

ejl

ingenti c^de

Perfas item doio

,

0* virtute fudit
,

Etjia Mario tironum

proceritasprobatur,
ter alxres equitcs
,

eamque exaciam cffe intrafenospedes veicerte quinos,ff) denas vncias inrationem.quam virium habere conuentt

"yeiinprimis Icgionum cohortibus, a Vegetio tamen infertur^vbt neccjjttas exe.

gerit,non tamjiatura

Pauio ante nojira tcmpora Ni-

colatisfiiit Piccinus, diclus

ciarisjacinorum gejiis.

apxrua corporisJiatura,in Itaiia magnusfuit virtute bellica,^ prx Erat vir ingenio apprimefttgaci, ff^feruido, mirabiiiterfierti adprx

^
,

cauendos hojiium doios , tentandasque mfdias, Etfhomines ingenio
ferre
,

^facundia pr^fgnes re,

iicct

,

qui modicafterunt Jiatura

.

Cor. Licinius Caluus breuisfuit fiatin\<

e^ exigm*coreji,

pore quo circa a Catulio Coiiopichius
ff)
fiio

eji

appeiiatus, hic poematis fcriLtdis perelegans habitus
,

apud '^eteres inter optimos poetas reiatus
refettur
.

ciAnitisJixturafuit
cji

admodnm breui ,vtaC.

Pli-

,

e^ interprincipes tragediarum fcriptores reiatus
,

a vetcribus ^fuit enim acriinge-

^J ocuiis hppis zS^Iarflius Ftciniis tantas pujillo corporefuit lit liixfmihominem 6qttaret fedtantam vim inufitati JJiritus , lacobus Faber Stapuienfis ytriufque Iinguafacultates habuit , vt m admirationem haberetur Aureiius ^ugureljiatura perhumili homuncio fcd magnis ingenijs hiud dubie confercndus
nio
ff) corpore obefo
,

Horatius itcm Jiatura futt breui
,

,

^

.

,

.

ius Poeta inpuflio corporeprxclarum habutt ingenium.

Parui corporc ficcis carnibiis ,

QV
^
ufqiia
les
:

& colore qui caliditarem innuet
atit coioribus
,

ICV N QV E
ft) velocipropter
.

aute'/n

paruorumficcis camibus funt ,
,

attt qu.e

per

caliditutcm corportftperf.ttttnt

nihilprofciunt, exijiente enim iatione inparuo corpore,
aiio ,priQ^4riJiote-

ignem , nunquamfecundum idem eji fapere ,fedaliudin
In corpore paruo

m excedcnsperjiciat

aliquam adhiberi confderationem iubet
, ,

maltim vnde ex quaiitate carnis f^ f^t coioris poteji qualitas eJfeBus augeri , veiminui : Vndeprofccis carnibus l/tentes inteiligtt in fuicorpons conjiitutione qiiod macrifnt,vnde cum corpore du.t caufe coniunguntur,aItera exparte lonampoteji efcparuum corpus , f^ non
ita
, ,
,

ci

,

vidclicet

cum

corpore parui fint

,

altera e.xparte compiexionis

,

qu.-eficca

,

O* 'i"^*

^fl >r'-

^^

breuitate corporis ,JJirituum breuis eji

motus ,excompiexione calida

celeris,fic

animtim reddunt

mutabilcm

,

nxm [^iriiusprius mutantur ,quxm animus opinionefrmetur.
Corpore

.

.

jS^

D E
VlCVTi^^ V ^
,

HV M,
,

T H
,

T S I O g n.

Coi-noreparui humidis cainibus

& colore humidum innuente
,

'veropAruorum Immidis camihus vtentes
exiflcnte

^

colore propter ji-igidijjicu/tate

ditatem perhciniifnnt

enim motu inparuo , idjuc cum
,

molde ,

^ermr temperfl,titr

(ommenfwatwnc ,potefl optimepcrficere

cJnflotch m r/y^fo^.

Corpore incommenfaraci.

'

TSiC

M M ET^ISV K AT

l

aflutifmt ,

^

referuntur adpajfionem,

^ adfrminas,

relaiionem autem commrnfurationisadcorporum,
diicci c oportet

bonam

motionem^f/;) bcnam, natiuitatem
efl
.

,fednon adformam maris fficiit tnitio diaum

Idem in Ployfogn.

Valde magni corpore,

OV
-««*-^

l
,

autemfuyn '^alde maonijardi
tarde accedunt adfapere
.

.

Latione enimfanguinis magnttm locum continen
in phyfipgn. c^4it

tis

idem

Z^/exander Jpfjrodienfis in ma,

g^is corporibus
.

anima

extt

emum fo/uitur infj^attum. Crus magna auis efi,f^ timi.
defcribit
,

da

,

Euflatl)ius

plomerus c^4iacem
,

^t diximus

,

cnormi proceritate fiaturofiim .
,

•^rif.opji^

lyadTayioi'

idefi exce/fis
.

Q^iax Qr.£Corum murus,
,

0*. tloxrj(r<tpyHu,vKt^ctK»v
ff)

capite

fetperemmensgrecos
%,
i,

ZJ/ixcs contra Suriaium ait

qui

ejset

magnus,

infipiens,apudeundem,

SicmemlpratibidantgrandiaParcJi.
^^lentis eges
ccruicis.

C. Calligula ilaturafuit eminenti , corpore enormi ^graci/itate maxima arurum,^

Corporemagni carne hamida , &colorehumidum innuente.
,

QVlCV N QJ' E
^
in
,

'yero

magnorum humidts carnibus vtuntur

,

f/-)

co/orihus, quipro-

pterfrigiditatcm !nriafuntur,nihi/perfciunt.
,

Exiflcnte enim /ationein mdgr.o /oco,^
.

humido proptcr jrigiditatem nonpermittit a/iqutd accedere ad fapere <:ylriflote/es Phyfogn. Sunt hominesgrandiores , timidwres ,*vt flruthiocami/i Ludouicum 'l^annonr^
.

Rrgem 0* 'Boemiicferunt cnm utero matris cx c/uderetiir informem propc
,

,

^

fine ccrtis oris li

ncamrntis vrfnifoetusfi^eciempr^tu/ifl},/^-)
mo/is nrtus decenter uiutdus
exciiari
,

creuiffe adiuflo

maiorcm hominisflaturam.nec eiui
nutricijs ita
,

,

-f^ i//uflris fiiriius rrgeret,ore
,

etiam oLfo, necpoierat a

l>t
.

/iterarum pa

iter

t^ armorum difeip/inam excrccret corpusflnepeaore i^ mente

fortitus rfl

Corpore magni , &: duris CArnibus

&: colore

calidum innuence.

01

autem magnortimficcis camihus njtuntur,^ co/oreproptcr humiditatem ,funt perfecliui ^^ fenfitiui : exiflente enim lationein/oco magna,^ tarda
propter fiigiditatem nilconducit accedens adfeapere : magnitudinis cnim cxcefjlini,^^

VlCVT<l Ol^ E

*

carnium,

,

, .y, ,

L
carnium
,

I

B E R
,

SECVNBVS.
ad perjiciendum
r(f,igeratio
.

iSj
cy^rijloteles in
ejje dtxit

ff^ caloris

caHditas acq^uifiuit.vt comm?nfurataft

Thyftoon.
tore duficri

^
.

i;i

Uroblematis Ijommes
cjuia
,

^ aues,^ genus qucdque animaltumfurte
ejl
,

cor

Ratio

animofitas cum calore
,

metus enim
.

Janguinis mactsferuet
torikus efi
.

Lcc

^ yol-ufnra ^ ammcfora funt
,
.

ef ,

quorum

igitur

Sanguis auttm alimento cor,

eJMuIti
,

fuyit

homims virilus

?y* ingenioprtvfgens

quiproccra flatura ,Jedcon-

temperata mcynbris
corpore flAturofum
,

e^ ccmpUxione fuerunt
t^y*

Lrgitur apud Grcccos
,

Titormum

buffeqiiam

vir:l?us pr.ecellentcm fuifc
,

illiusproccntatcm
ripuit

,

ac rohur penclitari cupiens

cum cum incidifet zJ^ifi/o Crotoniates nilmagnum poffe dicel^at Is permagnum arin
.

lapidem , qucm primo adfe protraxit , inde propulit
,

,

ter

idcm effecit ,poHca fubHuIit ad
,at lapidem vix

genua

dcmum humcro
corripit

impofitum adquinquaginta
in
,

tulit "ylnas ,proi(citque
,

emouebat zj^ilo : inde porrexit
uri

armentum ftansque maximi

pedem
.

,furcntemque , ac inde fe

^) frociffmi omnium taproripere adyiitenttm fufira retiyiuit confantiff,

me
ti
,

'J^fagno corporcfuit Thefus.

Cum Cimon eius fepukhuyn inueniffet ,frma pr.afan.
.

Talamedes long^ maxima animi magnitudine , vt cx Tlutarcho habctur cy^ntenor longus , gus , ^gracilis fuit animofapiens magnanimus , c^ llayidus grOri^J

digna

,

,

cilts

,

^

'velocibus

membris ,fed
I^coptolemtis
,

'yerfitus
,

,

&
.

^

cautus

.

z/lgamenon corpore magyio ,mem,

hrisque terctibus ,fuitqueprudens
v.s
,

ff) ttobilis

'^efor magrius , longus
,

^

latus conftliariciT*

(yprudens

.

magnus , deduElo corpore ,fc Caflor 'ToIIux ,
ft)
.

Helena
,

Tolixena altx , animo fmplici larga ,
tes
,

dapflis

.

Sic

Triamus

,

prudentcs

,

^

^ tJ^fuchaor

quifor-

mifricordes fuere

Troilus magnus , C7* pulcherrimus forma ,militiie
.

cupidus , njtex T>arQte Thrygio habetur
tia infgnis

,vtex Tlutarco habetur

.

Komulus fuit magnitudine , ^formte pr^efiattFlauius Domitianus flaturafuit cxcelfa ,prxtereA
toto corpore
,

pulcher ,ff-) decens ,maximeque in itmentute,^ quidtm
nioftcundia ,fagittandt arte ,
ft) militia
.

jmaxiynolialuit inge,

Claudius C^farprolixo

nec exili corporefuit

C.

C<efar excelfa fiatura ,fed teretibus

membris ,ore paulo

pleniore ,fuit
,

animo , ingenij magni,

tudine , ^y* virtute infigni

.

Tiberius f^efar corporefuit amplo

(^* robufio

flatura

,

qu^e iu-

fium

excederet

,

latus

abhumeris

,& peBore ,C£teris membris njfque admos pedes aqualis
.

(jp congruens ,linde fortis erat^njt ex Suetonio colligitur

^JMaifolus procero corpore,z^
,

prudensfuit

.

Ceorgius Scanderbechus excelfa fuit Hatura

torofo corpore, njt

magni Herois

effgiem reprdejentaret ,fuit admirabilis robore , ac bellica virtute pr^ditus , vt hifiorijs tefatum
cfi
:

vtjupra duo milia barbarorum diuerfspr^lijsjua maytu
.

interfeciffet

,

cum fnstilis

tciibus

fngulospcr mediumfinderet

Georgius Fraifier^ius Sueuus vafio corporis pondere ,fedar^

tuumrobore adeovalido

,~yt

extentotantum medio dextrcc manus digito .^'yalidifjimum quem-

quefrmo innixum
facri
belli

vefigiofacile dimoueret ,pr<£tercurrentem

equum arrepto Jreno fferet tor.

mentuynque murale folo innixus humero , propelleret ,quo yellet
aduerfus Turchas
,

Cjottifedus Buglionus y
corporis fetie

TJux

,

fiatura fuit fublimi

,

(^ eximia

,mtlnaCaro-

ris arti^ peritijfimus

^

religione infgnis
,

,fermone breut

,fd fntentijs

admirabili

.

lus

Rex Frayicorum
,

cherrima
gufia
ctiayn
.

rertim

,

membris congruentibus ,facie pulgefiarum magnitudiyie cognomento ,fuit magnus , vniuerfa ffecie aufiatura eminenti
corpore

amplo

,

Otho

1'xcelfa

fuit fiatura
,

,

(^
,

firenuus bellator
.

.

Sic

magnus

SJortia

,

fc

Conjaltius

Cordubenfs

vt ex louio habetur

cJ^ahometes fecundus Turcha-

rum
ftj

imperator
,

,

fiatura fuit grandi

peElore, fi) lacertis magnis ,fuit natura

pugnax

(Jr firenuus

^ prudentia

mirificus ,folers
_

machinarum bellicarum

inuentor dificilimaruyn

ahfirujarum rerumperitus.

loannes c^fumbeius Vffumcajfanus eximia corpons tnagni-

^a

tudine

.

,.

iSdViciine
,

D E H V M.
hellicofiis
,
.

"?

H
,

r S I O G N,
,
.

hits ociilis

^grandif^ appetensglorice Zenyal Perfa Cafanifilius excel/afiatura Tamerlanes niAnujirentins audax in pr^Itjs equitando ff) laculando excellens
, , ,
,
,

Scytharum imperator corporefuit ingenti yahdis neruis, adeofirmo , lacertofoque njtScythiIicebat , '^itra aurem extenderet cupreumci mgentis arcus cordam quod pauctfjimts pr^flare
, ,

,

que mortariumpro fcopo fagittarijs in Itidopropofitum,

emiffie harundinis fficuIoperfoderet,ma.

ximapr<cditus bellica 'virtute extitit,&ammo tndomito

Non deerunt 'HPhtlofitphi

.

Zenopro-

magnt ingenij , dialeciic^ inuentor , ft) cerafuitflatura , vt Plato inparmenide tndicat fuitque in Phylofophia ,et in \ep virfane nobiltjfmus^lit indtcant ipfttts yoluminafapieti^pleniffma

Zeno Ottieusproceraflatura

,

0*gracili corporefuit^vt ex zJpolionio

Tyro Diogenes refert

.

Corpore m cdiocri carne ,

& colore.

EXCED ET^TIJ
,

igitur corpora

magnitudinihus , ^paruitatihus defcientia, qitomo
efl
,

doimperfeclafmt quomodo perfBa dtcium
ft) perfciififitma

media autem horum natura ad fnfus
.

optima ,
tes ,facilius

quihuscunquefupponitur inefe

<J^otus enim non multi exiflcn
perfStffi.
efifie

admentem accedunt,necemm pauci exiflentes ,fupergredtuntur quare

mam
lior
,

,

ff)

adperfictendum qu<efuerint propofita ,
.

& adfenttendum
,

oportet

moderatam
.

ma-

gnitudinem

zJ^ediocri flaturafuit Rueiiius galius

^

infitibendoflicijjimus

luflo

humi-

njelquadrataflaturafuit lacobus Triuuitius ,fied tngenti fi^iritu ,

^

uigorepleno, italorum

ducum celeberrimus

Corpore commenfurati.

SI

enim incommenfurati afluti funt commenfitrati vtique erunt iufli ^fortes
,

,

.

cJriflo-

teles in

H^hyfiogn.

Sedhic yfts

efl loco
,

a contrario

.

Et ad z^4lexandrumfrihens ait.
.

Pio-

mo bonteflaturcc fitt ; nec nimis longus
Monides apud Platonem
flatuis fine
,

nec nimis breuis
.

Polemon, ff) Jdamantius in

UUa

ingeniofi tributt ei corpus mediocris magnitudinis
(y* cJrtfloteiem
,

§luadratum virum appeliare folitus efl Si.
omnibusnumeris abjoluius ,ff) quadratls
'mfu.ycivi

qtti

efet

manthus ,^ pedtbus ,cuiufnodi Hermes ,qui
, ,

apudgr^cos fingi fi/ebant

cum quadrans Iiteris illufi.nbus notts dicatas ah antiquisfuifife,non aliam oh caufium, vt conijcto quam quodeaforma qucefolaperfcla efifct ahfolutafiit illorum virtutem ft) fxpifntiam- mi
, ,

nime fluxam ,
gracile corpus

^ mutabiicm
,
,

indtcare vellent

.

Celfis mcdtcin<e fiecundo

,

corpus flatura medi^
,

quadratum vocat atque habtiijfimum efifie tnquit prcecipue firnequegracile neque ohfum,

nam

infirmum , ohefum hcbes cfl . Coiumella de canibus loquens , quadramm probat potius , quam longum aut breuem ,fic g^ galiinas quadratas Homerus Viifem mediocris
.

flatune dtctt ,ingentoflfimum

,

ft) fortem ,fic

etiam T)ares Phrygius ctimfuififefiribit , corpore

medio,(^firmofceIcqucnsfapiens,^frtts. cJiaxOtieuscorporequadratovalenttbusmembris
j

aquilino corpore

,

^)futt iucundusfortis ,
crehro caltdus
,

^fagax

.

Sic

Diomedes corpore quadratofrti,
corpore, (y^fla-

(^ in bello acerrimus

,

impatiens,
,

^ audax. Adcnelaus mcdtocri

turafuit , ^Jformofus , valens ingenio

ff)

viribus . Brtfeis non altaflatura corpore aqualifuit ,

blanda^yerecundafmplex^^pta. Aeneas qt{adratusfortis.pius,c^prudes,vt ex Darete Phry gio habetur. luflinus narrat^^inum Semiramidts filium fuiffeflaiura mediocri. cJuguJiusflatu
rafitt breui,quinumpedum,(srdodrante, qu^e compofitione
tur
,
,

ciT*

^quitate

membrorum

occuiere-

^ non

ntfiex comparatione aiicuiusprocerions inteliigipoffet.

Galba etiaflaturafuit i::fla.
i.'idi:

,

.

.

,

L
vnde maxima.
misqi/t'

I

B E R
,

SECFNDVS,
.

187

cius liheralitas
,

tp*
,

ittjlitia

SicZ/efJya/ianjiS
,

quadrata jlattira , compaElis ,frlegitur.

mcmbris

fnit /ihcralis

ma^mjicus
,

(s^ yaiidus

,

vt in Suetonio

Plautus in Jfi-

nariajuum Leonida commcdajiatura

ct* inteHi^entemfuiJfeJcrtbit

Piloficorpore.

ITSl
affert
,

(juilpus

totum

corptts ajfcris, denfisjuepilis
.

ohftum inffexeris

,

illud tarditati,inerti,eque
.

afribendtimputabts

Polemon fedc^damantius bouinum eff dictt
,

oyirtfoteles proble(<;*

mattim Iibro qtierit cur aues
quens propter cUlori) copiam

,

^

pilof homtncs libidme^yehemmter angantur ,
,

rattonem
conco-

nuod multum humoris contmeant
ejl
,

^ genus iiludvtnmque naiurx muiti humoris
,

tnditio piius

ac penna

,

velquod, ^)

multum tnefhtimoris,neortri

que fnon a calore vinceretur ,penn^ auibus ,p!lt hominibuspoljint vnquam
veiioci
'

,Jemen autem

,

vel temporis portione , vel ratione creariplurimum potejl , vt in aere , vt tn vere ,
,

nam

eius natttra caltda

0* humida ejl

.

8t tn natura luxuriof facit

cumpilofum

.

Lepori vni pili
iepus.
.

in buca tntusfunt

,

(^fibpedibus, vt z^rifoteles ait,^ Pltnius yiiiofjjimus animalium

Qute Tro^us confderans in lepore hoc exemplo itbidinofores hominU quoque hirtos effe dixit Scotus ait .

Cum yidclfis hominem pilojum tn carnc
.

,

^ cruribus
,
.

,

ft) in

yentre ,

& non

luxurio-

fum

,

reddcgratias Deo
,

Caligulafuit capilio raro

0* circa verticem nulio ,hirfutus C£tera,luaJMarfas vuitufcrino , trux , hif^idus

xuriofus maximeftiit muitosque dtlexit co?nmertio mutuipupri , infiperjororum incejiu,nulla-

que tiiufrt faemtna
tnuitibarbtisjpinis
,

abjlintiit

,

"Vf

k Suetonio habetur

f^pilis obftus , veluti belua
,

,JiuItiti.e

maximum Jpecimen
coma intonfis ,

,

in cy^pollinem

deltrans , iaudansfefe

quoderat

,z^coma relicinus ,

ff)

harba fquaHidus , (s^ peBore hirfutuSy
corpore glabeilus tan-

contra c/^poiinem aduerfs virtutibus cuipabat , quod

effet

dem cum eo certansfua temerttatts beiluin<£poenas dedit
Glabricorpore.

QV
^
enim
Pubefcit

EKIT
Eiatiora
,

cy^phrodifus infuisproblematis ,
,

ctir

mulieres ,

^ Jpadones

pilis

careant ,

muiieres quidem

quiafigid^/unt ,foraminafii

corporisJj>iffora

habent , atque coar-

vis entmftgoris coarciare , confipareque aptijfma ef , ttaque exitus pilis
.

denegatur,Jpadones l>ero,quia tufio humidtoresfunt,excrementisque admodum redundant H<ec
ratio eji
,

cur loca nequepr^humida

,

neque prafcca^fkxo/aque edere vaieant .
eji
,

Tltnius

.

homo foius , quoi nif

contingat ,JieriIts'ingignendo

vndeglabri adfcemmeos mores

accedere iudicantur

Secundi librifnis.

cyia

2.

10.

A
i8S
'J.
•.!

I

Or B

D E H V A/[ A N A PH.Y S O G N O M 0,Ni
I

NEAPOLITANI

A

P T. P

ORTAE
S
j'3\

LIBER TERTIV
P R

»~n'

O O E

M V
i

M'
traclatione , conjlitu^

__,.^^.

^

-^^

VT ERIVS
rispartes ,
fiit , in

poH fiperciliorwn
eis pr&cipua

^

"^

f^S
ix

t^^ ^'^^^ oculisfermo yjed quia fpfi nobiltfsim&Junt corpo-

r

^m
.

Fhyfio^nomoniA 'vis confU
,

'^^

jm

^MJ0^'

.^>j^^

frudenttfsirr.i^ pr^Jentem librum delegimus cfuibus ue dicium eff, 'Vt njultus animi imaonMc oculi vtd

A

tus indjccsfunt

Alij oculos animifores "jocaruiit, (juia

ex eisforas emicat. aAit Tolemon. Oculi arcana cordis
manifefia reddunt , quoniam.fgna
,

qu&m oculis

cernuntur, tdolafunt affedio-

num cordis

.

Loxus

,

r^ferente ^lberto ,fribit,omnisphyfiognomdntaperfeftio
,

tn oculis confijiit ,

(f ocidorumfignapotentiora efe CAteris quA in 'vultu corfpici antur, ^fiioculorum tnditia confrmant flla cMerorummembrGrwmtuncfir~
, ,

ma

ratac^,

ejfic

dixit ,fii contrartcfiermt ,praualentfgna octdorum , cAtera nje-^

ro infirmanttir.

Tlintus tnquit. J\Qul!a exparte maiora animiindicia cunclis
, ,

animalibus , njelhommi maxtme , ideft moderationis tlementix, mtfrtcqrdi& \
odpj ,

amoris , triHiti£

,

^
,

Utttix.

.

Profecio in oculis animus tnhabitat , hinc ilU

mfericordt& lachrinu hos cum ofcnUmur , antmum ipfrn "vtdcmus attingere,

a nmo videmus animo cermmus
,

>

oculi.,

ceu njafa

quAdam 'vifibilem ctus par.

tem accipiunt ,atque tranfimttunt ,fic magnacogitatto obc£Cat,abdtiCio tnttis 'Vifiu ,fiic in morbo comitiait aperti nilnicernunt , animo caligante oAphrodifius tnfuis Troblematis ait,

Ob id.nos,cumpuduit,oculos deorfim 'vertimus,quia
,

Matura oculos animi [pecuium confiruxtt
,

quippe cu7n CAteras quoque

ajfeciio-

cum angimur, cum irafcimmr, cum 'verecundamur quodcnm antmusperfinam quampiam reuerendam ajhi
n?s animi per oculos intelligimus ^vtdeiicet
cere ,
/// ere ,

^

atque aiioqut audentius temperet ,paipebras train deorfium k mtdrficuiis

,

,

.

L
eU
.

JB E

K'

T E RT IV S
^ caput a naturapropter antmus, ^ quo eU
cerebro , in
,

iSsf

Jeulis cofijfo quafiocculens-partemyquafacultas conjpicierjdiadminifirari folita

(falenus dtutnum memhrum ijocat ,

oculosfor-

7natu7npHtat, cumtllis totus confiiciatur

pr&ci-

pua ammifacultas coniunxit
Ljjs
,

,

infinuofa recondit 'valle ,prominentihusfuperci-

"utfierent, quafi^vallo ohfepiente adpropugnaculapartium toto corporepre-

ciofiftmart4>m .

Hi lucis 'vfu njitam a tenehris

^ morte dtfcernmt
i.
,

Deoculorumquancitatc. Cap.

QVl A
^
hra appellantur
.

mtdttfaria

ejl

oculorum confderatio quippe de quantitate ,ftu , colore , motu
, ,

forma j cjT* contuitu quoque multiformes , truces torui ,jiagrantes ,graues tranfierf limi ,fulpmijji blandi fmtles (^A quantitate tncipiemus Oculi, vt (lAri/loteles animalium Iibro ait ,fihiacent fiipercilijs quorumpartes tnferius ^fiiperius tegentes palpe
, ,

&

,

.

,

,

Ptlos, qtii tn cxtrento palpehrarum

amhitui adh<erent,ciltum nominamus. Di^
.

cuntur oculi , quafcapite occulti , yelquia anima occulta reuelant

TMmbotumtoctdosaffeientmidducmus,\ihorum€xm^lohmAn\of^rMnm
(onieiiarentur

Valde magni oculi .

GRANDIORES
lenus Itbro eo
,

oculos imhrohat cAriflotcIes

animalium lihro ,fmiliter ah eo
Infitis Ifero

(Ja-

quod animi mofes corporis temperaturamfiquantur.

Phyfo'

gnomonicts octilos magnos hahentespigros dicit ,
Si magnttudini oculorum concinnitas deft
,

^

tT adhoues refert. Galentis adidrefirt. operationum virtus multam quidem fithjlanti,

am
ficis

,

non ta men bene temperatam

ojlendit
,

.

Eadem

"E^fs ,

^

Conciliator ab cAfiJiote/e

.

Pi-

AleUhurus ,

oculata vulgo diclus

oculos hahet

,fiecundumftu magnitudinis proportionem

maximos

.

i

ipo
mc.ximos
.

D E H V M. T H
Oppianus cum im^^eciUem ,
Seci videamus
,

r S

I

O G N.
timidtfjlmunt.
'

^ timidum dicit^immopifcium omnium
eji

Hepetusfe^nts efl ,
poriio requirat

nec kjuis jj>etithus oberrat oh timorem, oculis

ma,ioribus,qtia,m corponspro

ecquid^T hilologi docit^tmi de magmtudinis oculorum caufadir.
eiusqtte^

xerint

.

Democntus z^bderitapropterjitperjiuam humidttatem magnos oculos oriri ait
,

amplijicattonis

ram

.

caujam humidum ejje atque ciujmodi ma^nitudine prteditos talemfortiri natu-^ FJerophilus autem de cahdo oriri afferit, namfchumidi, quatn calidi efl arnplifcare,^!^'

ca/oris

vehementia, qui in primaformationejtirfum confertim magts,copiofusqne effirehatur^y\on
,
.

modo ,fedos ipfum reliquosque mcAtus ampliores facios ait Galenus autem in Itbro de temperamentis ambos a 'veritate aberrare dixit , "Vwo quodyniusparticuU occafione de toto coroculos
,

pore pronuntiare fnt auf, altero , quodformatricis in natura virtutis, qii^ arttfex facultas

ejl ,

^
utt

particulas /ecundum animi mores
,

ejfingit

iparum meminerunt
,

.

T>e hac

Arifiofeles duhitd-

7)omicianus vt Suetoniui ref^rt iPragrandihtisoctllisfuit '-"' ;'••-• 'uertlmaciehehettoretohidminoringenij'visy(frdijciplina,.

nunquid diuinioris ori^inisft

.

'

.

.V

Oculimagni,«IiUiai.

D

(lAlexandrum fcrihens Arijioteles ait , qui oculos
,

magms hahet

inuidus , ittuerecuft'

iJL dus,piger

0* tnohediens eji ,

(^^ prtecipue

fftnt liuidi.
concinni.

Oculi magni ,

5i

IT> declmantes ditatem
capite dixit
,

E

M

adeundemfrihcns optimos oculos , ^) laudahilis natur^ magnos dicit ad rotunCalenus m lihrode arte medicinali oculorum magnitudinim ,ficui de
, .

aliquidhoni , aliquid ma/i indicare
,

,

namf magnitudini conc/nmtas
,

ocu/orum

adfit ,

^ operationum virtus
. .

mu/titudtnem hene temperat.efubfantia ojicndn ex quaftut con
,

formati

Homero l^idT.e- dicitur qiiodocu/osmagnos non houinos ^) oh idd<ecoros ,Jrcqucns concinnos, f^ ingcniofus inter aniCeruus ocu/os magnos hahet, pue ei eji Dearum epitheton ma/ia Grandihus ocu/is Sed fuh/imihus ,fu/gentihus Socratem fuiffe narrat To/emon
,
.

,

^

&

.

F/ato tn

Thtcctetoprominentihus
,

dicit-,

ch

idiufum ,prudentem ,jiudiofum,c^ amorisp/enum,
.

qucm <iy4pol/o omnium fapientijfmum appel/auit l^eopto/emus ocu/tsfuit rotundis maximus bel/ator vt ex Darete Thryqio Tihcrius C<efar pr^egrandthus oculisfuit , (^ qui quod mirum cjfet nec a/ij genitorum morta/iumfuijfe naturam vt expergfaclus noEiu pau/iffer , haud a/io modo quam /uce c/ara contueretur omnia ,paulatim tcncbnsfefe obduccntihus crat enim corpore amplo rohuHo ,fuit (S* i^ ^o "^'^ acerrima tngenij in difcip/inis, 0* mi/iua. Hu
,
.
,

^

,

,

,

,

,

^

iufmodi

ipfe

etiam ocu/os a naturafortitusfum
,

,

c^ quodP/mtus nul/igenitorum morta/ium,nift
inde
,

Tiherio dtxtt

nam expcrgffacius in tcnehris c/are omnia contueor a/iquantifj^er ,pau!atim
.

lumine euanfccnte

Ta/esfunt ocu/t

tui
,

,

Trinceps dignijjimc , magni ,fulgentes
,
,

^

cum maxima opcrationum liirtute vt /onginqua omnia contueans
,

^

f^ coficrnni propmquA Vnde
,

.

mijericordia

iujiitia

,prudentia iudicium jpr^jiantijjimique tui morespr^fulgtnt

.

Verllus ne eiufdtm
Ijiorii

t

ibuU copla , neutlquam luio muUerum
,

>

aut puerorum luco parata
,

,

tel llbrum ^nneraret

,

•vel

ammofasl.diumingeferct

hanc

,

yt repetit^m

ob.iteratam rciccilfcm

,

ni

pr^Jenu excmplo

neci[[iriam cognouificm

Valde

.

.

.

L

I

B E R

r E RT I FS

iSi

Valdeparuioculi.

OCV LOS
ocult
,

'VAldepAruos zy4riJioteles animalium lihro imprdhat , rf extremos, f^ft'
,

mtliter a Cjalcno

eodem

loco

tejlatum

.

Sedin ^/ry/io^nomonicis ait

.

§luil?us
.

parui

vtjimtjs .pufiUantmifunt,^ rrferunturetiam adapparentiam

SedGa/enus.

cum paruttate foctam hahuerint inconctnnitatem quandam.ac operationum vitiumjunc paucam fimul ft) vtttofam materiam oflendunt Polemon, ft) zAdamantiusin^gura auari,
Si ocuit
.

.

afriLunt ei modicos oculos

.

Torpedo oculosparuos hahet ,

cjr

vajra

eji

Parui

,

& concinni oculi
,

VT
thoritate

nec

magnos oculos Galenus improhat

ita

necparuos quihus concinnitas ,
,

ft) operA'

tionum yinus adfit,

nampaucam quidem,fedhene temperatam fuhflanttam oflendunt,
.

ex quoftmt conformati

ay^njloteles ipfe , Ift X>io^enes tejlatur ,paruisfuit oculis ,
Iihro de vitijs

aw

Timothei zyithentenfs in

Oculi mediocrcs.

AT^l Al JLlV Al
prohentur
,

lihro zAriJloteles nec
,

magnos, necparuos ait
~))tfecuriores
,

effe

oportere oculos,qui
.

e^ fimiliter ah eo Galenus
.

^

rectpiendum , cenfet

In

Thj'

fognomontcts vero

Aledius ejl

igitur

oculorumjlatus qutprohetur, qut mediocritatem

quandxm
rialis

magnnudinis haheant cajtigatam.
,

x^d cy^/exandrum ttemjcribens. Cuius oculifunt
velnigredtnem
ei

medtocres , declinantes adcccleflcm colorem
,

ta/is cjl penetrahi/is tntel/eclus

,

ctf-

f^ fiJe/is

.

Et ^Po/emon in fgura viri/is , tnhuit

aciem

humidam

,

ocuios nequc ma-

gnos , nequeparuos .

If^
Dr

.

j^2

T>

B

nVM.

"F

H
,

r S I O G N,
t.

Deangulisoculorum. Cap.
"^

N

VTSIC ad oculomm partes deueniendum
njt oylrifloteles

^ primo

de angulis

.

Sunt enim Anguli ,
,

anima/ium libro ait ,pars inferioris ,fuperioriscj^uepalpebrce horum du~

piicem vterque ochIgs habet , alterum iuxta nafum , alterum luxta tempora .

Oculorum

anguli longi.

SZanitnaltum

oculorum anguli iujlo Jint longiores , malefcorum
libro
,

morum notam pr^bent
.

,

c^rijloteles

auoda

C^aleno recitatur,
.

^

'Tlinius ex Trogo refert idem

Quibufiun-'

que oculi ftint longt , maleficos effe tudicant

Sed qux de angulis oculorum zyirifioteles, Pli"
.

nius eum irridens , fatis ipfe inidendus ,perperkm de oculis protultt

Oculorum breues anguli.

G
am
j

zy4

LET^V S
.

exhis infert , breues an^ulos velut inter hos medios laudabilis
,

effe

nai

tur^

Sed zAlbertusperperam malttiam dtffofitricis natur^ innuere dicit .
Carnofi angulorum anguli

OCV
defcrtbitur
.

L AP ES
.

anguli , qui iuxta
cyirifioteles

nafum coniunguntur carnofi , more pettuncu/orum,
ettam notato locolubdtt , Gfuoda Galeno,

malitiam pr^feferunt ,

^

Pltnio

tranfcriptum

fflaudio Cafari oculosjuere , in
.

quorum anguit candore camofo.-Q^ fan-

puineis lienis fubindefuffufos

^yl Suetonio cibis

,

luxuri^ ,

^

ludis deditus ,fa:uus

,

^) timidus
,

cyilbertus non morepetiuncuiorum ,fed vt yidetur
.

m ocults miiut dtcit

^

afluti-

(^ caHiditatem innuere

Dcgenisoculorum. Cap.

3.

G

EN j4 S

dicimuspalpebras fiiperius ,

ff) inferius tegentes

,

quafiagenis contineantur
.

.

Hce nanque 'vefficuiarum inflar tHmentes.,fomnoIenita,&vinoftatis teflesftmt
hertus barbare ctlia yocat
.

zAl-

pextrisfjgurm jn/^icla , qunfupra ij infra cculos yeffuulas tumidjs hahfu

Z/eJJicuU

,

.

L

I

B E R

T E RT IVS

m

Vcfliculceoculorum

infra.'

QVlBV
^

S autem , e^uodah oculis , veluti yefftcuU 'iependent ,
:
. ,

ehrioftfunt

,

^
,

referun

lur adpafJionem,zyJriJiote/es in 'T^hyfiognomonicis
injiur :ntumefcit

ideji inferior genaficile l)ejjicarum
,

Z^inum enim vt «J^edici dicunt cerehrum dehilitat vnde ijs,
lippitudinihus
,

qui largms merit m^urgitant , ex cerehri dehilitate injeriores palpehr^ prcegnantes viflmtur. Suef^

Janus maleputJt cyinjiotelem de
exeuntihus locutumfufjfe
.

,

^Jtiperfluttatihus,veluti yejjiculis ex oculis

To/emon
,

^ c^damantius.

Suh

ocuiis

veJJicuU yinolentix nota.

c/i/hertus inferius ciliumgrojfum

vinolentiam Jignijicare dtxit

Versicalxoculorumfiipra.

AT> fJV C
fcare
.

eodem loco

z/4riJioteles

.

Et vehementer cadentihus

,

(ju<e fupra

oculos

,

ve-

iuti yejjicuia ,Jomniculo/os arguit,

dependent,qu<efunt in ocuiis

.

ges , ex cy^damantio tamen rejlituta

.

namjomno furgentihus Etfex "Tolemonis textupauca adrcm accommodata /eSupeme vejjicui^ tumcntes fomnoientos indicant (lAlreferuntur adpajjiortem
:
.

^

hertusfuperiusfuperctlium quaft itijlatum aitquantulum cadensfiper

ocu/um Jomnoientos Jtgni
,

Aledici ex /jumorts fuperfl.ittate ideuenire autumant

,

"yelperfe

"yeiefmno furgentiarte medtcinaii

lfUS,vtroque argumento nohis injinuantfomm efe amatores,
tacutt .frgid^
,

quodGaienus in

non

enim cy humida c crehri lemperiesjomf-lentos , n^ capitis xiosreddit. Ouidiusfomnumdefrihens.

dejiillattonihus ohn»-

„ tarda^ T>eus^auitate iacentes

.

„ VixocuhstoUenSitterum^itterumcj^relabens,

„ Summaj^percHtiens nutantifedora mento

^h

VeJJlcuU

.

/^/

V E H V M, T H
Veflicul? oculomm
iiifra

T S
,

I

C

N.

& fupra

X /ffpradiElis cJdamantius infen
mens , ytrum^tfe/^^nijicat
.

,

'Vtraque oculorum njefficulajuperior , inferiorqtie tu-

Polemonis textus vixjentemi^e vejligiaferuat .

5anguinese genx ,

& craflaj.
,

^ fgura I ^ Adamatius

inuerecundi dJriJloteles afcrihit ei palpehras craffas
apertas,i;^ crajfas, Khafes
.

^fanguineas , Tolemon ,
^ganeonihus .

Cuius palpehriegroJf.£ inuerecUdi. Sanguinoleti^
njt

palpehraruprQHenire dicit exfanguim indigejio grofo ,

infenihus,

Inferiorgcnabrcuis.

I^FERIOR

gena , inquit Jihertus , retracia , (ju^ ocuium non

cooperiat , (tgnijicat irt'

teriturum ex nimiajiccitate , ^JteJi ex injirmitate , imminere mortem.

Depupillisoculorum. Cap.

4.

SVNT
tes in

etiam0*pupiii^ocuiorum partes

<^riJloteies

animaiium iihro
eji
,

ait,

Ocuiorum
att ,gen~

ifumor , ^uo videmus ,pupilla ejl , circuius qui circundai , orhis
cundat, n?linius incjuit
,

aihugo vero orhem cir^
,

mediam oculorumpupiiiamfenejlrauitpupiiia , ejfej^ue

Trihaiis , (^fiiirijs ex Iji^onipntentia , quipuptlias hinas [inguiis

m ocuiis i}aheant,(jui 'vi

f* ^ff^finentyinterimantq^i auos diutius intuea[ur,iratispr^cipue ocuiis,^ eorum maiumfaciiiusfentirepuheres, IDiciturpupiiia
,

ijidoro tejle,quia

ihiparua imagines a nohis videntur,^par
eji

uuiiipupiili dicuntur , <vei tiuiapura ,
[OhIs

^ impoHuta
in

vtpueiia ,

fgufam adducimut

qua ktat pufiiUas coMemplari lifebat»

2>yj__

¥ s
ut

,

.

,

.

L

I

B E K

r

E R

T IFS
.
,

QJ^
idoiie

W
Sed cy^da^
,

I

lata'!

ocuforum puptlUs habent , eosparuis rrtoril?us ohnoxios dixeris

mantif.s laxitas foramtnum pupillarurn jlultos
, boues
,

^

reElius notaredixn, narn oucs

^

ff-)

auiccun^ue animalia jlultafunt , eandem aJJ^ccius aciem latam habent
eji

miht ji-tauenti experieniia compertum

Eui.khitCumonemadxiuvmelfigiM''taiducmHi

,

quladhucfedu^acurj
(arui.

dVi^e*>t'ffimtnoftr'iFerdirtjndi Itth
,

fcrM

vtMMi iJfcuaiur

, i» i^ho

pupUU dcteguranr

,

Pupilleoculorumparux^

AT
hahehit
.

e^uiparuaspupillas bahuerit^ cttrn
,

^ huiufmodt
,

ferpentes ichneumones

.fimi^yul'

pes ca:teraa; (^ux angujlis Junt pupillis

^ improbe

ajluta fimt

,

tales

adeorum fimi/i-

tudincm mahgne machinantes tudicare cjueas,PoIemon ; eadem confirmat Jdamantius.

^lhertus quidrm jerpentes hyena ^ftmite ,.iulpes ,_ft) vniones ,/iue tejludmes qu^ margari, ,

tas ferunt pupiUas

hahentparuas

,

^

qualis

heluaium harum animus^talis erit homints, qut eas
,

Sedpr.o tchmumonej^tis imperfte fniones hahet

ft) yudior expofttio

^

idejl {efludinis

Sedoccurrit tu>pi Veneri ohnoxios

me ohjeruajie paruas pupiUas fMihere,argumentofortaffe lchne
coturnicum .gallorumciue :h<ec nanque antmalia maUfiai',
^rtfiotcle
efi
, ,

umonum ,hjifnarum
infidiofa
;

.percLcum

,

majculaque utuntur Ifenere ex

CT* fflcns

.

lchneumoni, inquit cy^elianu^,
alijs

yiriufqueJexuspArncipt , k natura trihutum
afferat
,

ut

^ fuo ftmine grauiditatem,0* patum
,

Cir 'pf^

quoque nomenfcrat , quodde hjicna tdtm fcripferunt qui tnpugna
,

,

quam

inttr

ppugnant,
tur
,

njiclijuerint

ea

helltcte offi nfionis
,

nota inuruntur , it ft) tn viliorem ftxum ccnfan'
,

^ muliehrtapatiantur
, ,

contra

tj

,

qui fuperiores in hello euajtrunt

~)>iciosJuhigunt

,

&fi^

mtil fiiofemtne impl^nt afviEli ex ea.male afe pugnata pugna , hocpremio afficiuntur^iitfX
patiiius , qut iam ante fuiffent
,

matres rcddantur
,

.

Lthido perdicum

maxima dum
,

incuhat

Jcemina c<ehhes manspugnam tnterfe conferunt njiBus inpugna yiLlons ~)'enerempaii(ur , ex
ti,4rJk':eIe,Jehcn<eo

(^^Trogus de gallispyodidtt^qut omms angujlaspt^piilas hahent
Alclccr.s

^

2,

.c*

,

.

.

,

, .

.

ipS

D B H V M. T H
PTIM J M

r S I O

C
,

N.

Mediocres oculomm pupillx

O O
A
;

de/crthenspupiUamm cjualitatem ciAdammtius

^i hene ,ait ,funt

animis ajfeEi:t,fecundum oculomm mtionem , decemes pupillas habent , zAlhenus,fi
cu( moderati/unt pupili(e orbes ,fortesfimt

Pupillarum orbcs injcqualcs

Ql

Vl

impares kahentpupiUarum orhes,jlolidos dixeris, Polemon,zAdamantius vero ne-

farios dtcit ,

^

reciius

,

zAlbertus iniqtios

.

.

^equales pupillarum orbes

PTl MB

Jdamantius addit , qua Tolemon omiferM
rota.tiones
,

.

^/ vero tejuales halue'

fintpupillarum

amici emnt iujlitix

Circumuoluenccs fe pupillarum

orlDcs..

Z>

A M A N TJ V S

hahet , qu^ Folemoni excedit 'velfludiobmifit
,

.

§lui pupilln'

rum

orbes ctrcumuo/uentes,tanqHam infcquentes hahuerint

,

nefariy

Inscqualcspupillarum orbes, &nubsc.'EruIea^ vkidis, difcolorjtenebri-

cofaeoiumfiontiruperfup^railiainfideac.

'"

S/ Qy4damantms
fcolor
*
,

prkter idfimtim ( idejl in<(cjuales pupii/arum rotationes nuhs carulea, viridtsfueldifio' J Polemon Scd lor eorumfronti tnftdent fctto eos a d^^one omni gen&riYnocumentis Udt
, .
.

.

St hocfignum eorumfiontt infederit

,

tanquam

niths coerulea

,

viridis

,

di-

~yiel

arumnisvexat
\

tenehricofa fitper fupercilia apparens , hos dxmon in domefiica inuens 'bona, , 'ud^us • ;v.i -^m :;.-;. \ •••>.;..:•--•.. u, .-v-c-: ;* .«'V i^

In^qualcs pupillaram orbes,

& circuTn currentes.
n\

SJ
rant
.

autem nuhs ipfa fiipercilijs infederit ^)
,

orhes pupillam

eodemmodo
,

comitenttir , iniujfi
cihos'^;

fint,

&

iniufia opera patrabunt ^'VtpOte
,

cognatorum c^des , aut coitits' aut nefxrios
,

Vc/qui

idolis ofi^eruntttr

qualia Micenis Peloperit

^Oedipum Lai fitium Thehis fciffh
nubsnvn
infidcat

a Tra^tcomemorantur, ^<;^ pr^efrtim fi tpfi ocu/orum orhesfmper eodem modo 'vagictrcum cur^
n^olemon. Sed cyldamantiurfere
,

a/iter

.

Sifitperct/ijs

,fedctrcum

pupillas orhcs circtimcurrant

oportet confiderare y an eodem modofmper currant , quod eji tndi~

aum

eos nfarta opera mo/iri , aut cognatorum cddes^autcoitus]ve/nefariosciki>s,0*veneficQS*.

Orbcs pupillarum conuerfi , conmndlim

fe

moucntes
iniufia mo/tun-.

V

l
,

conuerfos orhes circapupi//am habuerint

,

coniunBimfe mouentes,

01

:ur

eaque ma/a conf/iaperficiunt , adqute antmifuror concitat , quafikperuerfo quoexagttati
,

dam damone

omntbus odio hahentur , ac propterea a/ia^atqitea/iacogitunir<

.

..

.

,

,

L

I

B E R
,

T
,

E
,

RT I F S
.

ip^r

lantes nihilperfciunt ,Jecl cunEia peruertunt

hprum oculiarcana manifejla reJJunt , quoniam
Polemon
, .

fgna , qu<e m ocnhs cernuntur
tius
.

idolajtmt corjis affeciionum
i;^

Sic habet

c^daman-

Si in motu circuti conuertuntur

interimflatum a/iquem veimotum accipiant, ab his
ft)

certe nilagitur

,/edtamen tllijunt lucunda opera nefaria ,

modo facere cupiunt , modo metu

(c^ pigritta prohtbentur

Piominens pupilla.

Q\

VI

puptllamforisprominentem habent , cum totiusfuhjlanti^ latitudine , demens eji

-Bjjajes.

Dcoculorumfitu. Cap.

5.

N

V^C

de oculorumpofxtme ,fcilicetpromitientia

,

^

cauitate

,

nam nonnulles ex ipvifunttir
.

fs natura admtetiora tmpegit , quidam quafi a fia fede prominuli

,

h<£C

mati'

ttam , velbon/tatem reliquarum quatitatum oculi augent , 'veiminuunt

^ftnms oculcs cxtra prominenies quAre fol.

26»

Oculi multum prominentes

OCV LOS
iiter

,

quifefe extra mittant , cyirijloteies
.

abeo Gaienus

animalium iihro improbat e^fimiIn 'Thyfognomonicis autem "V^i ex aiiqua hominis, eiuspar, ,

^
,

tium fimilnudine ad afmum de ingeniopronunciat ,
nos refert ,

ait fatuitatem tnnuere

ff)

ad

afi-

quorum ocuii plurimumfras eminent , Refrt etiam adapparentiam. cy^d Alexan.

drum fribens ait
ff^

§lut hahet ocuios fimiles afinis

,

infpiens

ejl

,

fi) dur^e ceruicis

.

n^otemon

(i/ldamantius non omnes turgiduiis ocuiis pr^editos iaude dignos cenfet.
,

Khafes inuerecundos,
ocuios eminentior
.

ioquaces

^

flolidos ,Jacit

.

Ptinius hos hebetiores putat
,

,

ratio

,

quodquanto

,

eoptus difiat

a cerebro ,filicet ah eiusprincipio (^
ob idfatuitodem inn^ere

oh idab eius decenti dtffoftione

Ocuiorum

prominentiam ex anteriorumventricuiorum
njetdebiiitate
,
.

cerebri humiditate prouenire

autumant i^edici,

Prominentes oculi-j tumidi , foueati quc

P

ROMINENTES
tra yeiuti (S^

ocuii
,

quibus in circuii ff>eciem tumor circumducitur , aut con-

cafrorumfoffa circumdederint , doiofi hominis ftgna interpretantur Totemon,
.

zAdamantius

Prominentcs furfum oculi

O

MT^ES

ereBi ocuii leonisferociam , yanitatem
.

,

^

infaniam denotant , Polemon
.

,

(^damantius vero ingluuicm arguere dicit

Conciiiator infaniam

^ Deorfim

.

,

,

/^/

D E H V M. T H
ERSl
antt^r
,

r S I O

G

N,

Deoffam promincntcsoculi

V
P
P
I
SZ
xi .
tis

tamen deorjttm , tanquam

concidentes , immites

,

i^

implacahiles denwtci-

Sanguinei

octili

j

prominentes
Concilia^

ETVLCOS
tor

,

^fanguinolentos

oculos

,

ehriofos ,gulonesque indicare dicunt.

timidos,^ injhhi/es/atis incpte transfert ex Tolemone, 0* oAdamantio. (jocleshanc

defcriptionem cumfuperiori confundit

Oculi prominentcs

cx^V]

.

ROMIN ETsiTES
viKos cenfeas :* J

c<e/tos

oculos in quouisproj^exeris,
.

inifjiios,

^
,

incompofitte men-'

.

Polem.zAdam,

,

-*,

i

Prominentesoculicumgratiofisrupercilijs.

2V

profilientihus oculis ,fifiperciliagrauarint , certior erit dementia

.

Tol. zAdam,

Prominencesiiccioculi.

^

tumentes oculi adaridiorem naturam Ifergant ,patricidas , homicidas puericidas,
.

ff) 've^
^

ncnorMHpropinatores exiHimahis
,

Tolemon,

turgidulos

,

^paruos zyidamanttus dicit

Ego cttrn l^olemone ajfentirer quum infrius deprominentthusparuis fcnhat , ^) cjuotquot
huiufmodtfacinorofos homines njidere
contirtgit
,

omnesprominentihus,

ftccts oculis pr^dno^ inihe^

Oritnr htiiufmodi oculorumficcitas ex cerehriJiccitate , ?y* ex melancholta adiijia , qua ho^
.

rum caufa ejlfacinonim
re

Conciliator zyirijloteles

animalium lihro optime ccmere cenfet mgens
,

hrutorum animalium , qui in cauitatis rccejfu octdos hahent

Quod actttiffimi omnium intuendofnt , ratto eji ; quia njiji^ hilesjj>iritus inprofundo magis aggregantur ^ f^ hinc virtus injiuafortior, 0* lux a maiori quan
dos hahent ,
acutijfime njident
.

^

cAquiU octilos yalde profun^

titate recipitur

,

Suetonius concattis ociflts Caligulamfuijfefnhit , inde malejicum ac peruerftt

«.imodummentisextittjfemcminit.

:

.

Concaui^&p^ruioc^li.

,

CONC AVl
prmat
choltci
. ,

oculi,

exigui dolofos hominum mores teflantttr ,ToIemon

,

^)cAdadejic-

mantius , hominihus injidiojos , inuidia ,

^mulatione tahcfemes
,

.

Fjjajes idem con -

Oculorum profunditas ex

caltditate

^) ficcitate prouenit , qux humoHS

cant mufculorum , tta etiam ex adttjta melancholia , 'vnde homines calidt ,fcciqu.e funt mclanratione

humorum , &ffiritutim ,ftintproditores, quia,cx calidttate,'^ ficcitate,ff-J chomelancholia Irero ttmidttas , ^flultitia
.

iertca adufiioneprocedit , cx
los
,

Introrfis recedemes ocu-

f^
,

atroci

,

pipereoque ohtutu fcinti/Iantes , ff) tngenos hahehat C<efar Bo'gtus

tinus

quos nec amici quidem corituendoferre poffent, quanqttam feftiuus ,
ff) in

^

Dux

'Uaien-

iocahundus .Jra^

trem iugulauit ,
filio
,

Tyherimprotecit , metuehatque pater Pontifx "oim fihi afferri ah ejferato
,

multos dolo

O* "jeneno fuhjlulit vt fuifeculi peflts

haheretur

.

Erat Tamerlanes

cre

,

re-

f?dentihus

.

, .

.

.

.

.

L
cectetjtihis oculis
,

I

B E R

TE

RT I V S
&: ficci cculi

jpp

[tmper tninaci , qnipropter inauditam animiferitatem , atque feuitiam ,portentojasque vireStOrbis terror , f^ orientis c/ada appellAbatur .

Concaui pai ui
,

,

SICCIORES
omtfit
.

oculi propter fupradicia

mala

,

infde/itatem

,

(^ facri/egium notant , Po.

lemon,(:^damantius vero mnfacri/cgnim, fedperfidiam notare

To/emonis interpres h,ec

Itdemque in figura fiu/ti fattii pejjimas omnes ocu/orum notas co//iperunt , trihue-

Tuntque ei cauos ocu/os , exiguos ,ftuos , ca/tgtmfos ,

^

intentos

Magni ,

& concaui oculi.
,

OCV LOS
c^riflote/es
,

vtique qui concauifunt vt a turpitudine ahfint , magnos
,

effe oportere di-

xerunt l^o/emon,

(^ zyldamantius
,

.

Z/ctus cyi/rtflote/is interpres ita transfert.Quihus

verop/usconcaui oculi ,manfueti ,referuntur adl^oues ,qiiod fibiaperte contradiceret

nam dixit a/ibi Quibus ya/de concaui ma/ignos effe
ejfe

,

vtfimi<e , qui parum conca-

ui

,

magnamtni ad/eones ,fedoportere
f

ocu/os neque concauos

,

neque eminentes, ocu/i ergop/us
.

coHcaui , quomodo erunt

Qefnerus de /iterisgreecis bene meritus , interpretatur
,
.

^fuibus
,

admonon

dum caut

,

mites

,

ad boues re/atos etiam ma/e
t'7

Tratereafibouis ocu/os infpiciemus
s>i
<r,

/j£C

quadrabunt.

Textusgrxcus

^ iin-rKCuv nfidt ii.)>a.^^fiiti-ri

fedillud

^Tfi-r^A t»y

,

nonp/us,

fedp/cniores fgnificare ; vtfdiceret , ocu/i caui , qui maioresJunt,mites effe^vtfiquis bouum ocu
los inf^tciat
,

id videat

Concaui ,

& vc aqua in vafe k(Q mouentes oculi
(3^

Ql

V OS

autem concauos >/ aqua in uafefe mouentes infpexeris , fi magnifnt.,haudprA

u,£ natur^e

virum , nifa/ia intercefferintfigna, iudicato . Tolemon ,

zAdam.

Concaui ,

intenti oculi

O
P
l

CV Ll

defixi obtutu in

vno h^rentes ,probos mores tndicabunt , Tolemon , in <iAdM

mantio nufquam ad/unt

Concaui intenti ,

& fluidi oculi.
,

KJET>ICT1

ocu/iffubterfluentes , do/ofiores oflendunt

*To/emon , zAdamantins.

Concaui , intenti , & fluidi cum mollitie oculi.
pr^edtBi ocu/i cum mo//itie quadamjiuidtfuerint»dcment€m iudicabunt . To/emon: cum

s

humidttatefluidos dicit cy^damantius .

Nequt

,

,

,

200

B E H V M.

THrsiOGN.
ij

Neque promincntes , nequc caui oculi

QVlBVSCVTsi £iy E
referuntur
.

oculiparum concauifunt ,

tnagnanifnifunt

,

ff)

ad leones

zylrijioicles in

Vkjfiognom. Nosperparutn concauos , meclios interpt omi
.

^ ncntes

,

0* concauos iudicamus

cyllihi

enim

.

^oniam ncque tmweniiam oculo.

rum

,

mciue concatntatem laudamus , mcdius njtique hahitusprtefiahit
,

htjioria /audat

^ notam optimorum morum pr^bere
.

,

Hos etiam animalmm vt mediusjiatus inter tumrntes, 0* con-

cauos

.

tJ^eletius Pl-jilofophus
,

Octtli vero qui

adventrum horum declmant ,fid medium quo

dam inter extrema tenent
cUros mores notmt

optimi 'yf^ue^uac^ueputantur , tales^ue eorum, cjuihus vifttntur.pr^-

In longitudine vukus oculi pofiti.

QV
^
tie

I

halet oculos extenfos ,
,

cum extenfione vultus, ejl malitiofus, g^ nequam.
.

tiAriJlo-

teles

adi^/exandrum ex quo Rhafes
,

§)uando
.

oculi in corporis /ongttudine pojitifneejl,

rint

ca//idum , (^ deccptorem denotant

Ratio

auia natura/iter in /mmana j^e
,

ocuiifccundum corporis /atitudmem Jituatifunt ,
,

ferunt

^ monjirum

^fin /ongum acciderit
.

monftrum

priefe-

in corpore ,

monjlrum in anima

Smt qut dicant ex nimia cerebri

ca/idi-

tateprouenire.

Decoloribusoculorum. Cap. 7.

DE
tjl

oculorum eolorilus lonuemur

.

Sedvt inteHigatur de qua cclorata ocufcrumpart; /5-

quatur , repetendum ex c^rijiotelcprimo de hijioria animaIium,quod t^cs fu-it ocu/iparypupil/a
.

tes

etiam vocamus

quam Cjr^ci x-opov dicunt orbita i//a nigra qua '^idemus quan ni;': um tcrtia orliculu; iv ho ^^/lum ,fiue a/hugo in duahus ocu/i extremitatihus
,
,
,
,

,

&

rum medio locatus

.

Pupi//a in omnihus anima/ihus nigra

ejl

,

ve/adnigritiem lendit
.

,

ruodin

cmnihus fmi/e , nifquod a/iquihuspurior, lie/impurior vidctur
animaiihus , Ijomine ,
ff^

Sedorhicuius i//e in

cmndus

equo exceptisin ftiacuiusque fbetievnico/oreJh.T^am hourshunc ni,

grum hahent
varietas
.

,

capr<e

medium

oues

aqm/tim , velaquilinum ,
,

at in hominihus

,

ff-)

equis magna,

Sunt enim a/hi ,

nigri

caprini

,

c<eru/ei ,fu/ui
.

,

^

fulfu/ni ,

immo omnium

ani-

ma/iumfoius homo omnes co/ores in ocu/is hahet Necfo/um in omnihus homtnibus variat co/or

fedettam diuerfs <£taithus :
Ciefij,at

nam Ithrogcnerationis ait zAriJioteles
in quihus futurtts eji

.

Tuerorum oculi omms
quod in
,

fuv.t

demde ineum colorem mutantur ,
,

reliquis
/ihro
.

animantihui s

non liidetur
ejt
,

fo/us equus

homini in hoc f.mi/is , vt demonjirat prohiematum

Cuius

ratio

quia jn viroque maior

morum variatio ,quam in Ctetens
.

.

Sedcum hominis ccnhri compleu mu/tip/icnatc tahcliam mofirnpltces
,

xto ah equina dijfrat, ocu/i ctiam inter eos d^Jftrunt
re nojiro proponemus
,

TS/os de colo)
.

,

quofermo
,

nojier di/ucidior

fat

Ocu/orum co/oresfunt ve/
.

vei

mixti de mixtis /oquemur
clari y velohfcuri
,

"^ihi

de fwp/tcihus /oqtmtifuerimus
.

Stmp/ices ye/Jf/endeiltcs, vel
tres ejfe

nunc defmp/icihus
,

oy^rijiote/es in
.

Proh/ematis

co/orum ^arietatcs

aixit
CiT*

.

nigrtim

,

c<efium

ff^

caprinum

In

hijiorijs

autem quatuor, nigrum,c<efum , charopum

caprinumfedqniagr^ca ocuiortim co/orum nomina nonparuam dtj^cu/tatempeperere,defit

gults clare ,

^

particu Uriterfcrthemus .

Ciefij

, . ,

'tJBEKTE R T t V S
-'ir?'.

"
201

CxriiocuIialbicariteS."

•"

NO
fton
Its

5

yeiecia ilia GAleni gUucicoloris diuifone.njt pote a nofiropropofito aliena.^laucum
.

colorem in tres particmur

Primus mti/tum /umino/us ejl ob icl interjhlendentcs
,

co/c-

resagellio

numeratur
,

.

Latinidefum dicunt a
.

c/aritate Ccc/i
,

yVel aeris cum fflendet
,

a c^ruieo colore it aiiauiputant
,

Itali bianc/jiccio Ifocant
,

auafi albicans
:

if co/or

in octi-

injantium

nuum nafcuntur 'Viftur ytdiximus ex Arijloteie
ab'/juius anima/is

zyi/teraffetiesg/auci

eji;

qu<e

fp^^f adcroccum co/orem dec/matts potijjimumin nociuarum ocuiis (;ernitur, quas Gr<eci
**' dicunt
^it
^e
. ,

>A.<*y-

^

nomine

fibt

nomen comparaiiit
.

'.'

Virgi/iusg/awa fa/icia di-

Tertius magis ad yiriditatem /?erbarum accedn
oportet
,

Sedf
.

nos reclc animipropnofica nofce-

ve/imus ,

vt caufas Ifnde oriantur , cognofere
,

Bmpedoc/es /jorum co/ornm caufxs

adelementa referebat , ^J glaucum colorem ex muito caiore nafi , nigrum ex intemperata /rumi
dttate,(iUie

dominatur,dix't,ob idc^eft notlu vident ex ignis mu/tjtudine ocu/os c/anjicanie, nigri
'^'[u^f

icu/i ex ignispriuatione,cr
')cx

mu/ttiudine interdiu vident,noclu vifuj>riuantur,medtus co/or

ortim medijs.Huic c^rifose/es aflipu/are videtur in /tbro prob/amatum,quem dicit , quodaui
c<efjs.

lerfus meridiem /?abitat,»igris ocuiisfint, iy* qui verfus Jquiionem
caiore proficifitur ,inquit,interius abundante,
*'^fi''£^''^

C<efus enim coior ex

nam 'ijs,qui Arclon coiunt,calor interius ab exterio

coercetur,qui vero meridiem.propter aeris circumfuf teporem obuium, calorem cotinere

nequeunt,fc qui reiinquitur /jumor nigrefcit.inquit: Pretereaocu/orum co/orem corporis co/orem

'Jequi,nam qui Aqui/onem,/>abitant,cutfi co/ore fint uibi,ocuios quoque c.efcs /jabent, qui vero ad

Aieridiem vergunt ctim
'

^ ipfnrgrifnt, etiamifu/os

niarosfortiuntur.

A (Ja/cno ;» arte medi-

cinali quatuor

enumeratur /juiufmodi coiorum caufe. Magniiudo c/jriHalimi,eiiifiemffiendor
maior,yeimin6rprominentia,quarta tenuitas,veipaucitas /jumoris

^

ciaritas,tcrtia fius Jdcfl

aquei, qui inpupii/a confftt. Quod/jec opiniopaucis arrideat difutiemus. In ocu/i diffeciwne vi

detur chrijia/imus /:umor purus ,
facile experiri poterit
.

^ magnus,non tamen
.

ocu/us g/aucus perfficiturfd niger, idq;

uf» efi, nus nuilaylft opinor,ratione ciaritatem,€t coiorem giaucum generat, niftquia modice ff>Iendet,t*7*

PrMerearmagnitudo ,^ff>iendor Anfio teii vnica ca

na m c/jrtfia/ii

muitum iiiuminat,vitanda ef ergo muitipiicitas Anfioteles Empedocli obtjcit quod vtforium ex aquaf1,(^7* quia rationi confentaneum eji,ut ex eo /jumore fint ocu/i,ex quo profictfuntur,ergo co/orum caufa erit ex aqueis humoribus ,ex quibus conflat. Vnde quinto anima/iumg/auci co/ons
,

haSydocet caufasinam Ijumoris paucitasg/aucum co/orem caufat copia njgrum. Coducit pr^erea

pe/licuU corne.e Uuitas,^ fj>iendor,qu.tfplus iufo excefferint , adgiaucedinem commutat fed
,

pracipua caufa /jumoris copia , lie/paucitas

efl

,fedquis humorft

li/e

,

ab

eo

non cxp/icatur,pu-

tamus autem humorcm intra vitream cotentum,qui aqueus ef,idque etiam a Ga/eno afumitur,

a cuius paucitate ,

^ arefaclioneprofcifitur
,

effeiius

iiie,

giaucedo dicius confrmatur id, quod
,

oiaucos ocuios habentes de die

mtnus vident cum iumen interdtu muitumft ,
,

^

ocuii c.efj

mo-

tum ilium a multo iuminefacium nonfubftnent contra qui oculos nigros habent , interdtu ma'gts ,cum humorem mu/tumhabeant ,mu/to indigent /umine ,vtc/arefant mare etiam cum modica aqua efi c/areftt 0* fundus perfjjicitur , fed vbi mu/ta efl,nigrefit ,^ iumen ad
, ,

fundum nonpenetrat.fed/;uic opimoni recentiores anatomici no ajfentiunt,aiunt enim coloresiilo s
a tunic^ vuea coloribus nafi,qu^ in anteriori parte femper varie tingitur Auerroes infuts Colii.

get ex cerebri ccplexione prouenire dtxit,

(^ cecitateiiiam ex cerebrt figiditate,/^ propterea pau-

citatedigeHipnis,^ effmilis color aqu<£.Arifoteies enim huiufnodi colorc quinto degeneratione

fx imbeciiiitatcprcuenirc d:.\it,quiapartes nupcr natorum mbtciiiioresfunt,ob idc<efeitas imbeffc
ci/Iitas

.

.

.

202
ciUitas ejl
,

D E M. V M....
igitiir color
,

T.

H

r S.I OiCl
,

U
Thjjiogn.
.

hic cxfius alhidxns
,

timichmem a,rgmt

"Vr c^rijioteles injiiis

Chtibtis oculiglaiici

albi

timidijunt , qnia uidetur color aitpus timiditatem fgnifcare
,

A quo
,

rolemon

.

Ex c^,Jijs color

qui adalbedtnam vergit , timoris
ob idpne c^tenstimidiljimus ,

ejl

.

T^ero

oculisfitit c^/ijs
.

^

he

hetioribus i.quodpeius erat

,

ytex Suetoniv- (^abettir

TDiuo zA*t-

guiio i'c}UQrHf% modoglaucosfiiiffe Plinius fcrihit ,p.ipraque hominis a/bij^antis magnitudims',qtia

ob caufkm diligentitusjj^ciari eos iraciindeferebat
tyi*ta!.illi

.

Sedh^cfalfa ejjefici.le ex/(itmo,ttiin qubd
indicant ,
.

morum contrarium Suctonio c/arijjimo h^Hortco aliter eius ocuii defribuntur ^ immo contrarie
mores opitmt ,(Jeccatiqucfuere , cuius not£
,

tum d^^^d^

.Inqtiit

enim.Ocuivs

hubuit ciaros ac nitidos , quibus etiam extitnari voiebat inejje qutdam diuini'yigoris,.gaiide.bat-

queft fitjibt acrius contuenti , quajt adfiiiionmfUs ^yuiuimj^jomum^p^i^

j^,

.

,.

.,^-

^

-

.

.^

O ECV N D A
j\ nat
,

ffcties.c^fj oculi ,
ocuiis

quam defcripf.miis

,

ea ef,qu£ adcroceum colorem incli,

vt in noBu^

yidemus

.

Hi ocuiiJylueHres

i^frinos mores ojlenditnt
,

.

Pole-

mon. Oculorumcicjeitas agreHem.homi.ncin tefatur ,fcd ea qu^ adbiiem vergit ,pitirA enim ammaliutn fyiuefrii^m rationisexpertium c^js octiiisftnt , nam cicurafere omnia nigri^
cnnttbtisocuiis intteniens
.

.^/1 qut) <:y4damM}tiuf:.
.

.

(jiauci ocuit yfcci agreHes,
,

(^ iniqttos accu

fant ,

biic
,

quidem ttnclijunt ,fednon Ccery..iea
<^/jdi

Pfiiemait
,

0*.cy4damantius capite de ocuiorunt
dejtos ocuios crude-

cenchrts

doio/os
(t)

homines notare dixerunt

Ptoiomxus Phiiofophus

iem hominem ,
.

deceptorem notaredixit .-namhic coior domimum choier^e arguit , cum.maxi.

ma adnfione Rhafs
mosfvnifcant mores
.

Ocuii , qui habcnt citrit^itatem , vt croco tinclt

e/Je

yideantur, peff-

,

Giaucos ocuios habcbat Syiia ,Jeuos ,
,

fttius, a Piutarcho defcribitur C^fjs ocuiisfutt Sfpr lem reddebat afecium ynde agrefts , tia , yndej^pius in agreHem iram ^fuitiam incidebat , a louio defriptus
.

^

^

acerbtjfmos., quibus terribi^

,

CceII;

oculi

,

cum paruispupillis.
quam
Parui

C

ZJ Al
aiij

ocuiigiatici

minimas acies habuerint

,

iiiiberales verfipeHes ,

auaripotius ,
.

reperiuntur , cyidatnantius : ^bi Poiemonis textus nOn integer ^ aii enim

ocuiiparuaspupiiias Ijabentes , iiiiberaies yerfpelies ,

q) auarosJtgnifcant
»

Cxfi; oculi ficciorcs

OCV
tntt

glauci fcciores , iniuHos homines arguunt , a biie enim ipf exagitantur , Poiemon , fedzyldamanttus , ocuitgiaucifcciores tniufos /jomines arguunt , a btie exagi-

Ll

Junt ,Jed non c^ruiea

.

(onciitator
,

.

Glauct fcci ,feroces mores pariunt ,

nam

f c<cfus color per fe agrejies partt mores
euadunt.

(^ fccus

injitperfuerit,ex adujia fccitate peiores

C<ejii

.

.

, , .

LIBER r
T E^B^A autem
(.-)ui

E

RT

I

VS
oiaum
.

203

C.Tfi/oculi viridantes.

Jheties c^pitatisii/a

,

aux ad

yiriciitarem accedehat , fcilicct

,Poien)on.
o u-

ocuivs loatient ,fimiies 'Vtridttatt olearum ,fortes viri funt

Huiufmodt

iorumc.tfeitate pr.edituserat Patrocius ,1^1 Daretts pijrygutejiantur

monumenta ,ai:i

fuit rohujlijfitnus

Cxruleioculi.

EA' morum
,

ijs

qux zArijloteies phmo de generatione dixit cognofcimus c<eruieum coiorem ex ipu,

muititiidine prouenire

,

cum nigropxrum dijfcrat ^,
,

vt mihi yidetur^etiam ffeepitljeron ef,

ties

efgiauci coioris. Equus T^eptunigiaucus erat,idj, oh coiore maris,^^

ma

rts coior giaucus ,i^

marmi Deiquoque.
doiosxi l)omint
aiijs.

Pole. c^ruieiocuii^ciiifumidioresftint ,prce(iaticres fiint,
.

qtia c.eteri

comunes, ff)

deJunt^Q;} pftejiantiores c^teris

f^mfcat Adamantius aiiter.deruii ocuii loumidiores 'vai Gaiha cxruieis ocuiisfuit ^oh idcxuus,auarus, doiofus.

^

Ccerulci oculi

,

magni , llanres ,

& fplendentes

.

CAiRVLEl

ocuii,PoIemoninquit,l>umid!,flantes,viruoptimismorihuspr^ditHindicat,

0* eti^ animofum;zAh eo optime-zAdamatius.
litera * toiienda ejl.l/tpote

Ocuii ceruiei humidi exiftetes,jiates,j^le
'i.K-xu.a, i,<r

dentes,magni,optima hominis natura,(^animoftatepr^feferunt.Sed in textu
.

addititia.H^c eadezAnJioteies ad Aicxandrumfcrihit Cuius vero
,

ocuitfimt deciinantes ad Cteiejiem coiorem , 'veini^redinem
^

taiis ejl penetrahiiis

imeUecius

fdeiis

.

C^ruieus hic coior eji medius inter aihum
,

hri compie.xionem
ler^^et

^ fc ^orium ingenium
,

,

fh)

^ tcmperatum hominis naturam. &
,

,

^-

tT nigrum ;

monflrat cere
cho-

eji priuatus/idujlione

meiachoitx.Hoc ocuios Homerus,c^teriq; Poet^ Mincru£fortitudine,(^prudi:tia infgni
,

trihuunt
tffe

ff) oh idgiaucopis dicia aer.
,Ktt

ideH ctfos ocuios hahens. 'Diodorusfcrihn acra nominatum
,

n^aiada ,
xt^Tity

autem

coLoris eflgiauci
j

lidi.To

t?/)i'/jait:v T«9- tt/>!T,-)T

tJ^mcruam giaucopim diciam quod^virtus iliuHris ft (^ confvicua cyliij Giaui'ei ctruiet
.

c^iij

,

.

copim diBammn quodocuiosgiaucos hahuerit ,fedfoymidoiof»s,€umgiauci dicantur leoncs rcgij
.

Traditur a 'Taufaniafuiffe zAthenis Taiiadis flatuam giaucis oculis ex iyhica fahuia

Siquidem ex Neptuno ,
eis ocuiosfuiffe
,

Tntonidepniude natam IDcam futjfe , atque q) argumento giaucos cxruieos ^eptuno Cicero de natura 'J)eorumprimo (J^inerux confgit ocuft)
.
,

'los

afos ,7slepitiHb' Ctti-uieos
,

.

n^hiiihertus cAurantius Cecruieis ocuiis fiiit

,

beili

cupidus

'^JlreHuus

(s^ dcer beiiator
.

,

adeoque ardenti ferttido qne ingenio in hoHcs irruehat , vt

aoemme
,

periciiio eiaheretrtr

Inuftata,

^

prodjga iiherainate fiit

,

ut rcgnx non

fthi ;fed miiitihus

acquirem
,

.

Hic eHtuorum ocuiorum coior Tnnceps tiluHriJJime ,funt enim cxruiei

martii,

humidi Hahiles , (^J^lendentes , vir optitnus^ iaudahiiibus morihus.mimofus^acri inteileclus
^officiofus

,^ fidehs.
Nigrioculi.

w.. ^

D

IX ERANT
iorum ,
manfictx
,

prius Poiemon

,

& cAdamantius

cicura animaiia nigrorum
,

effi octi,

(^ mafnetiora cffe ,f'lue(iria ejfe ^iaucorum

ob id,hac agrejiium mo^-ntn

lila

^ timtdx fjtmpiex enim mgrcdo timidosfacn
Cc
1
Vi'.ide

V

.

,

20^

D E H V M. T H
CV Ll
re
.

r S I

G

N.

Valdenigrioculi.
valde ni^ri, timidiJunt,color enim valde niger videtur timiditatem /ignijica-

^rijloteles in Phy. Scd melior eo
,

Polemon

.

Valde niger in oculis color
.

,

ca Uidos
,

(<^ dolofos argiiit

Adamantius

qui nigris oculisjimt , timidi ,

&
,

timidos ,

^

dolofos

Hos

ego adeethiopes referrem
,

deceptores .

cAuerroes quarto

(joUiget

oculi

nigredmem ex ce-

rebri caliditateprouenire fcripft

qu,c fitper exceffum decocitonis ,fignificataue adujlionem terre-

Jlnumpartium , ex auibus doliprojicijcuntur.
c/^quilus oculorum color

A§)VlLVS
cum
,

color (jracis uS^ATaf-f dicitur

.

GazjX ac^uinumvertit ,medici aquati.

diclus ejl aquilus non ah aquiUyfdab aqua
,

Hic color maiorem humoris copiam
,

arguit

quam caprinus f0 caftus dfcedit a claritate cafij f^ caprini, O* accedit adco,

lorem illius aauit , au<£ media

ejl inter

claram

,

^ atram
,

.

T^los T^eapoli
.

fiifum fiuefubnigrum
,

.

Huiufmodi colorejuit Jugujlus
,

brunum dtctmus, alij Hic color maxime in ouium oculis
,

cemitur ,

^

ob idouinus ea ratione dicipojfet

qua caprinum antiqui dtxerunt qui in caprarum
ego Jiolidttatem arguere dicerem
.

ocults cernitur , quia hic color in otiium oculis reperitur

Flauioculi.

ALT
res
.

EKy4
,

nigredinis Jpecies

adjiauum colorem declinat ,
,

ejl

enimjlauus coIor,qui vir

ginum

^ pueronim capitafape omat
ejl
,
.

atque in maturisjrugtbtts elucet,vndejiaua fe^
.

Galenus in libro de meihodo medendi de vino loquens

Vinum

,

inquit

,

quodnott
ejl.

admodumf^lendet,fdpaUefcens ,JuIuum
c^n(ioteIes in Phyfognomonicis

fedJil>ini flautties claritatem habct,Jlauum

§luibus ocultvalde ngri declinant
.

adjlauum colorem anivel tfvo^ar^v

moftfunt , idque addecentiam refert

Polemon ,

ft)

zAdamantius
quaji

.

Ocuiorum colorftibjlauus
,
.

robujlum ,

gj/

magnanimum notant

.

Htiitfmodi colorem Gr^ci
oculis
,

iu.vUv 1/ocant

Futt Ctefxr , vt ex Suetonto habetttr nigris , vcgetisaue
gilantibusque , micantibus ,

adjiauum accedenttbus,vi.

^

veluti exiltentibus ,fiiique elati animiftgnapr<cbemibus
.li\Vii*-l.
*»•',.

Fuluioculi.

CV M
non
nttur
.

Jiauus color adnigredinem
fed ex vtroque conjlat
,

l/ertit

cum Jplendore
nt^ercolor

,

cbciturfuluus ,nam vnus cpl^r

eji ,

^quoniam
Ka.p!>Tdy

,^ JlaiiusJJIendens pulc,hei^,idicunt.

mum

reddunt ocuitim ,Grxcis

quaf gratiofim

Latini

rauum,

iic^t

Horatius rauam lupam dixerit,cumftt lupa nigri coloris ,
Jlotelemfiluum traduxit
.

cineritio

commixti,- -(ja^aapudjiriclarecer,

Hic color in oculis leonu.m,

& aquilarum, ^ vuhurum
.

cy^njloteles pro Jj>Iendenti fibjiauo accepijfe videtur

canumoculis. latfdatM. Varro.

Rauum colorem in arietum f^ Porphjrius rauumfuluum ejfe dicit. cyjnjloteles inThy
.

fogn. Quibus nonglauci oculi ,fedcharopi,animoft,referuntur ad leonem,^ aquilam
roes inftiis coUiget ait
.

Auer^

Z^anus color medius eji (^ mteUigttper l/arium caropum , 0* demonJirat vlttmam temperiem decociionis g^ eji minor , quam ilU, qu^fert nigredtnem, ff) maior,
, ,

qttam lUa , qu<tfertfubalbedtnem

.

"Bjoafes

.

Oculi omnium melioresfunt varij , medtj interni.

grum

,

ciT"

album ,

^Ji nonfint multum radiofi, neque rubedo, neque citrinitas appareat

Po.

lemon ,

.

j

L
hmon
,

I

B E R
,
,

TE

RT I V S

20

&

zyiclamantiuf
,

optimam defcrihens ingeniofi qtialitatem trihuit rt charopos oculos,lu-

cUos, (SP

hnmi ntcs (^ modejlos qui ettam color temieritm pricfcfert,caropos oculos neqtie fh/ett dentes , ncque IjumiUos JFronto canespajlorales Uudat ,fuluos oculos habentes , vt Uones
.

.

Capriiiioculi.

EA' malium
/um
diufcu/us,
.

extremorum oculonim temperatura etiam caprinus color nafcitur vt
,

Arijloteles ani-

lihro

capnnum ^fuluum
,

medios colores

pon!t,^f-) in

Proh/ematis caprmumjo,

Hic a

c/arttate g/auct co/oris cadens in fqualiditatemfe recipit
,
,

eflfane co/or fordt-

hic adcernendi

g^ a/iqtio modo '\'inofus , ft^ fiaufcens fic diclus quodin caprarum ocu/is cernaiur. c/aritatempnmatum ohtinet, optimorum morum ludicium effc affrmat j4rt-

&

jtote/esprimo
/idos indicant

anima/ium
,

/ihro.

Sedtn fuis P/ryfovnomonici^
.

tin^Tol

,

idejl

vinof co/oris ocu/iflo
,

^ adcapras

referuntur

Sedego non
.

i'»voiT«\

,

fd nyaToi legerem

nam .egopos
quin

ocu/osfihg/aucos intelligerem^^
to
,

capnnos
,

Pr^terea idem
,

(^^rijlote/es lihro dcgtneratione

quorundum anima/ium ocu/t ruf, c^fij nonnu//ique caprini^vt Ga:;^a /atine reddtdit. Sedqute zy4rijiote/es antma/ium /ihro dixit aduerfantur ijs , qu<e in p/jyfognomonicis dixit 0*
ait
, , ,

oh idhtinc /ihrum cyirijiote/t adfriptumputant
pris dixtt , puto ouihus afrihendum:
ie

.

Sed animaduertendum quodzy/riHotc/es ca-

nam oues ocu/os aqui/o co/ore hahent, (t) ah eodcmgenus oui,

amens hahetur ,

C7* morihusjlu/ttffimts
,

^ omnium quadrupedum maxime
,

ineptttm
,

.

2{epit

in defertafine caufa

hyeme ohjlante ipfumfpe egreditur eJlAhu/o ocupatum a niue nif pajlor

compu/erit ahtre , non vu/tfdperit deftjiens, nift mares apajlorihus educantw, ita re/iquusgrex

infquitur , qiiihus l/erhis ~)>idemus fatuitatem ouihus afnhere

^

caprts prudentia

,

cum ipfe

metfxto hijloricc dicat. Capr^prudentesfbt opitu/ari indentunnam t5J* '» Creta infu/a capras Jy/uejires transjixas fagitta herham diciamnum querunt, hac enimjftcuia e corpore eiicitint ,animaiia itaque , quafecundum vniuerfum genusfatua dtcuntur , nuUaprtidentia commendantur.
cyidamantiusjf/endentes ocu/os capra trthuit,
losjiupiditatemfgnijicare dixtt .

^

oh idjiupiditatem.

Rjhafs eiufmodi

co/ore ocu

5ubrubriocuIi.

QV
^
fuft ,
Jitt.
.

IBV S
affert
,

ocu/i Juper

eruhefunt ,Jiupidt Jiunt oh iram
ocuii

,

idqtte

ad paffionem

referas

,

quiaijs

,quiiniramexagerantur ,eruhefunt

,idemque

in Proh/ematis rationem

quare irati ocu/ts maxime eruhefcunt, quiapr<efidium natura in eampartem,
tranjmitttt ,

tanquam vio/atam

qu^ ft) fnju

,

ff)

motu fact/wr eji nam
:
.

^

in

metuendo ca/or

eampartem maxime defertt. c^/exander c^phrodifeus h<£C
,

^oniam irafanguinis cordtfuf
,

O* ca/idi ffintusferuor eji , hic agitur vt tenuis adcaput ejferttir
ff)

atque ad ocu/os , quoni'

ampe//ucidi funt ,fe ojiendit,

vapores afenduntfanguinet^lindefacies quoque ruhicunda exi-

Homerus ira excandefcentem c^ntinoum ita defrthtt ,

„ olltflamantibus anxia curts

.

„ Corda tument , rutilts ardefcunt lumtnafiammis .
Et alihi

„ aArdentescandehantluminajlam^n^i.
cyiuerrots

.

.

.

20(S
^Kty4uerroes

D E H V M.
fiis col/i^et
,

"?

H
,

r S I O G N,

ait

.

Oculi ruheicumvenis ruheisfignificamcomplexionem cerehri

calidam

.

Vidimusfepe homines adeo efft-enat^ ir^ vtjiupeant ,
.

^ afe

alienentur, qui nonfo.

lum ocutos ,fedtotum ocu/i alhumfanguinets njenis erat refrtum
hahet fanguinem in oculis ,
tdeji iniurias

Vnde prouerhiofertur
zAriJioteles,

Hic

nonfert , quin vlcfcatur oh iram -

lemon hunc colorem

v'T»ftiriKi>T

dicunt

.

Polemon etiam
,

,

& zAdamantius

& Poali-

in capite de oculoru

cenchrisfanguineosoculos,

ctiix±Tci^H<r,

inconfultos

,

^ feruidos

in operihus demonjirare dtxe,

runt
hi

.

cy^egyptij

homtncm imprudentem defignare To/entes , ranampingunt

h^ec

enim non

quam in ocu/is ,porro qm i//osfangmne rejj>e>f)s hahent ^tmpudentes dicunt. Mifcam etiam impudenticeftgnumfactunt quam conjiat m capite tantum circa ocu/os fangui/angutnem hahet ,
,

nemhahere.
5ubmbri,riccioculi.

A
I

T)DV NT

Po/emon f^ zAdamantiusficcitatem 'vnde qmsfuhruhus ^ficcos ocu /os hahere noueris ,fecurius iudicarepoteris va/de effe iracundos c^/hertus Ocu/i cum
,

,

.

.

ruborcfcct , iracundorumfimt

.

5ubrubri , humidi oculi.

IDB Al,
cahis
.

fthumidos fideris , ittquiunt

,

^

ruhifcant,

advinapropenfum /pominem iudi-

Qy4/hertus jfruhent ocu/i cum

Immore ,

ehriofos notant

Ignicioculi.

QVl BV
mantius

S
.

igneij (-ttu^^^^itJ

inuerecundifunt,
,

f0 adcanes referuntur
demonfirant
.

Igniti o:u/i

,

0* canini impudentiam

c^^wo zAdaIntroducit Homerus
.

^
ninos ,
3,

(Achi//em c^gamenontprohro verfentemfe effe impudentem ,

^

timidi:m,ocu/os ca

f^ cerui corpojfidere dixit
Elfrie luminibus canis , effrons ,pecioro cerui

Sedinfgttra impudttisprocacis intuitus ocu/osdixit.
aentifjimus,
Jiogiton

JpudHe/ychium,^ Varinum impu-

^
,

inuerecundus animus camnus dicitur,ohJixum,(y* impudentem aJJeHum:u4ri-

Cjdimachtf/ius canis vocahaturpropter audactam,
,

&

cymciphi/ofopht dicitjunt ahin
ve/ient
,

gemo cantno impudente , audace c^ contumace , vt qui puh/ice , nonpriuate , quem tanquam ad /atrantes , reprehendehant
.

DevarijsocuIisj&primodeGranitis. Cap.

8.

DIXIMV S
erit
,

/:nctfque de fimpiicihus ocu/orum co/orihus
ocu/i
,

,

nunc de mixtis ,fu yarijs .
nigris

Tortio igitur t//a

qux jnteriacet pupui/tam,^ aihtimfivnico/or eJi,duohus modis
variegatus
eji
,

nam ve/orhiculus il/e varijspunclu/is
.

alhis

,

,

rubidis ,pa//einjferfa
,

fcentthus

,

'Ve/ dttierftco/orihus circu/is diliincius
(fr.cci

Dicemus primo de ijs qmhus
,

tan-

qtiam mi/iaccagrana , qiue
de

cenchros dicunt

,

mox de alijs

.

Seddicetfortajfe quifpiam,l>t*
/iihfian-

tam varij co/ores in ocu/is f quihus rej^ondendum , quodocu/t diaphonifunt , raraqne
t:<e

:dco

.

.

.

.

.

L rB E R
ti.t

TE

RT r FS
qujc

207
j^eculum

ideo per eos '^fifiuiffiirittts tranjparent ,

it in menjiruata muliere lidere licet ,

heneterJtimviJuJiioJanguineismACulisinjicit,

Maciilofioculi..
^

«

DET ERI07{ES
'a/iis
,

oculifint , ait <iArijloteles adzy4Uxandrum ,

cjui

hahent maculo*

y^V ori-icu/os ntp^ros ,velruhicantes circumauaque ,nuiatalis homo detenor ejl omnihtis
,

fi^ reprohis.
,

Khafes ah

eo.

Pupill^ tn quarum
,

circtiitu Jimtlitudo

mar^arttartim

apparet inuidum vcrhofiim cjr pejjimtim ojiendunt

(^fioctt/us ')'ariusfuertt,pejjimierit in-

M.nu

,

^luot qtiot adhuc nohts videre /icuit homines /mitifmodi octi/osfortitos ,foedit macu/is tnf

Jper/os

omncs prodttores , homtcidas ,

injidos, (jj* irre/tgiofosfutjfe
,

memtni.

oyirijiote/esfcripfit,
eji,

hyena

(sf*

fitu/us martnus mt//e co/ores in ocu/is hahent
.

^ hjena omniumjtaudump/cna

f^ tnfdiarum

Paruij&variioculi.

yJRll, fedPoiem^n
res
fis
,

imheci//es ,

f^ auari,

a/ia dtcentes,

nt/emo/umenti eueniat,

^ ^ ^ infumma omnia
a/iafacientes
,

<^ parui ocu/i , quejluoftores ,ferut/es f^
,

adu/ato-

in his occu/ie gaudent,

quamuis ip-

/ucrigratia agere neutiquam ahjiinent,

.vifquatenuspneformidtne deterreantur , huiufmodt hominesfunt tmhecti/es ,fcut /epores , tpffmi/em ocu/orum f^etiem retineant .

cum

^

Calculi cequalcs in fuluis oculis.

S
I

J

huiufmodi ca/culi aqua/es infu/uis ocu/is extiterint ,
ff) adu/teros
,

agrefieitatis ,

^

iracundide nota,

^

va/de iniuriofos ,

notant

.

oyidamantitis

Calculi iiixquales in fuluis oculis.

^

eifdem ocu/is calculi maiores, ve/minores mitiores mores demonfrant
.

.

^o/emon a/iter

hahet

Infu/uis ocu/is ca/cu/i maioresfetiiores , minores vero mttiores mores ofentant

Calculi fanguinci in nigris oculis

c/4T{GVl7^El

ca/cu/i in nigris ocu/is

,

venenorum minifrum indtcant , zAdaman-

S

tius ,fedin

Po/cmone defunt

Calculi pallidi in nigris oculis

V

mangones , f^ 'Venenorumpropinatores oflentam , cyidamaniius , nec in Po/emone h^c adfunt .
ca/cu/i in eifdem ocu/is
,

cyiLLlT)!

Ca/cu/i

.

.

..

.

,

icS

DEHFM, THTS TO G N,
Calculi cxrulei,

& flaui sequidiftantes circa pupillam ordinatim currentes
in oculis varijs

.

•,

OCVLI
unt
,

yarij,

cyidamAntius , imhecilles ToUmon , magis infuluis, cjukm

in ca/ijsfl'

ci7*

adhtic de uarijs c^Jijs locjuor ocu/is ,

cum circa horum oculorumpupillam cant

0* aliaflaua ordinatim interje eqtdi(lantia ficut moniie, circapupiltam currant , eiujmodi oculi doloJiim,^furtiuum ingenium maxime inter omnes ocu
leagrana milij magnitudine ,

lorum jfeties fignfcam
iaces menci

.

zAddit cyidamantius ^folerti^ iintelligentiit fatis

i/lis

efi ,fd^/ii^J

Calculi ignei , albi

,

fubalbicantes , pallidi , igneis ad m ifti

,

fanguinei in nigris octtiis,
,

vel extrarota: circuniferentiam nigredo igni adinifta

fobalbicans ,non'
'

'

-

^**^''' valde ignea , vt longe nigrum reprefentetV

VTKlV
tes
,

S §)V E

fcilicet

Tolemonis,

fi)

cyidamantij textus mdn non videtur illce/its,
.

fed quodex 'vtroque percipere potuimus ,fcrihemus

Fului oculi n 'grorum (^eties funt ,
,

nam nigredo eos decorat ,/iin ocu/is nigris tpjis ca/cu/i njijuntur
Jpetie ca/cu/os

ignei , aihi ,fthalhican

ve/pal/idi jie/ attrei igneis admixti , ve/Janguinet , ve/fiint^qui iheiu/modi nigra ocu/orum

non /?ahent fedextra
,

circu/i

circumjerehtiam /jahent nigredinem igni admi/lam ,

'^'e/ ca/cu/os fuha/hidtores

^non^va/de igneos y-vTa /ohge nigros repreefehtet ,ta/es generofos loomi-

nis mores ,prudentes ytatiturnos

(cAdamantius

iuJios)hofJ4
.^:;;."^;;.';:vu

indo/i^i^ m^n^nimum.iudi^u^v
cvtavaiS-jv.i.^^.uHU/-^^
,

cahunt.
Calculi pallidi
igneis admifti ,,&

,_,

,

c^fij

,

& oculi raagni commoti micantes

,

8i afpici-

cntes , vt

irati (olent, &: palpebra.s

referent, hc fubluceant velut ignis

Mc^G NI
J^eties cjl
Jli ,
,

ocu/i
,

,

cjT*

commoti micantes

,

ajj^icientesque^vt irati fjominesfo/ent,
,

pehras rcfrent omnes /n incommodi fiint , hac enim /uporumjyluejirium

^

Q^fal
aproru

^ f [uhalhicantesfuerint,
,

"V/ i^^nis

,

C^

circa />os calcu/i crocei igncis
,

admi-

cum a/ijs cejijs omnino
,

ytjuperius dixi ,
,

cum ad /uporum fy/uejtrium aprorumquc natu
.

ram accedant
fus e/l ,

,

crude/iores
,

,

agrejiiores

^

rapaciores Ijahendifmt. cyt/damantij textus dfeciuo

~)>e//ludio hreuis

cum ca/cu/orum non meminerit, ita enim /?ahef
ct

Adagni o:uii,f^ com

moti micantes iracundisfimi/es , eiSTpa/pehris apertis patn/i , qua/es in /upis^ apris apparentt

QmnitimpeJJmi, crude/ijjimi nanque ,
Calculi quadrangulari forma ignei
igneis

maxtme JylueHres

,

^

rapacijjmifitnt

.

inftar ignis fublucentcs
,

,

& preier hos sMj pallicii
§)uihus vero

perm ilti

,

& circuli c.Tfi; & cserulei pupillam ambiant
.

RE
guinei ,
Ittt

FICIE MV S

Polemonis textum ex (^yidamantio , dilaniatum

non

ignei calculi rotitndi ,fdyalde ignea

quadrangularijormagrana
,

,

injlar ignisfuh-

lucentia ,J:termt ,pr^ter h^c cakulipaliidt

igneis permixti, fij alij c^efii,^ circulifan

(^ Cicrulei piipillam amhiant
,

pcffimijitnt

.

(Jonciliator ah/>is.

In quihus guttx

W;r-

wenter ruhid-e , non omnino rotund<e ,Jed adquadratamformam accedentes , (^fuhluceant^veignis
,

&

intuspojl ipfasguttuUpallenteStVe/g/atic^ circuli pupillamforis
fji

amhiant ,fua his

oculis

animus occulitur, quiferarum omnium atrocitatem excellit,

fitnttjatratoriim nefando-

rum,

.. .

.

.

L
ntm
nent
uttis
,

I

B E R

T E
,

R

T

I

V

S
,

20p
dolo
,

qtti

non a domejliconim fnn^uims e^nfone

mn ah impietate vUa

verfttia
'is

ye
.

abfli-

.

Hos oculos puto E^^^rUimtmdeRom.^nohabtaffe, humanifan^ninis inexplibt
.

Sedlo-

de eo

Vipcreis ocults
,

,

atrocipallore
,

^y^feralt fronte fuijfefcriltt
.

,

qui piifjnam harbaro

moreferro

0* flammis vrbes

mes vipereis octtlis ,
fUtis

& venenumjfiramthtsfitit

^

mtilta corporum millia excindit
,

loannes

J^aria

Viceco-

Uuusprinceps , infuos ciues inandit^ cnideli-

carnificinam exercttit ,pr^grandcs, c?' voraces moloffos
,

humana carne nutritosfaa imma.

nttate

(juos odijpt difcerpendo obiiciehat , incredibilt horrore popiilt.

Mediocresoculi.

ECTVS

igitur oculorttm

Hatusprohi viri iitdicium

i-iffert.

Tolemon, Adamantius.

Deoculiscum

vcrficoloribuscirculis.

Cap.

9.

A

LT E 7{J

efljpeties

verficolorum ociilorum,non qui varijs diflinElus eflpunclulis,fed

orhiculus,quipupili^,& alhtigine interiacet,uarijs circulis difcolor efl,ut

quipupiHaam-

hitfuhniger, a ucro in extimaparte alhitcotingitfuhalhicasflt,ttiridis,uelalterii!s coloris.

Circuli in oculis candidi

,

imbccillcs.

VI

imhecilles

oculorum

circulos

hahentpaulo candidiores eorum omnitim , quos dixi
,
.

q;

maximefunt imhecilles , ^pauori ohnoxij

Polemon , f^ <iAdamantius

Circuli vari; coloris.

Ql
S

Vl^BV SCV N §)V E
.

nonfului calculifttnt , fedorhita variegata in oculis frau,
,

dulentioresfunt

Adamantius

textus T^olemonis hiat,qnia defuntflgna

Ciiculus fanguineus , anguftus niger , alter fupra igneus in humidis oculis

/ fanguinei circultfuerint

,

confldera colorem

,

^

circuli

magnitudinem ,flcirculus
ipfls

anpti,

flus,0* niger , alter lierofupra ignens in humidis oculis ,flnihilin

apparent alienum

magnanimum virum ,prudentem iuflum,hon^ natur^e f^fpra
,

moduynfllios

amantem

.

xiAdamantius , quia ex Polemonis textu , "yix quicquam intelhgifas efl

Circulus inferior uiridis, fuperior nigcr

l

autem viridis amhitus ,fuperior vero

niger , dolofum

,

iniuflum ,pecuni^tfurem ,

s

piter

cum mulierihus conuerfantem

.

Polemon ,

^

^

tur-

cAdamamius

Circuli coloris iridis in ficcis oculis.
aridiores , uamim homiautem uarij coloris oculifuerint , fimiles colori malipunici , nem indicant Polemon cAliter zAdamantius Circuli varij coloris iridis colorcs rcfc,
. .

l

s

^

,

rentes

m aridiorihus oculis luxuriofum mamfflant

,

Z> d

Qrculi

.

.

.

.

.

.

210

D E H V M.

THTSIOGN.
numidis oculis.

Circuli iridis coloris in

V
7

cy4RII coloris circuli iridem referentes inhumidis oculis ,fortitudinem , animi magnitudmem mtegrum eloquium, (^ rccium concilium tndtcant, ijdem.
,

Circuli coloris iridis in a/perioribus oculis.

oculi truces fuerint

,

S

^

in eis circuli iridis coloris reperientur j
.

adiram , f^ ad 'venerex

operapropenjum iudicabis. ijdem

Deoculisobfcuris, velclaris. Cap.

lo.
oculifuerint,nam

SE ^Ufl TVE^
ficut

dicamus dejflendore , qui ohjcuri ,

clari. (^fj^/endentes

cUritas ,

c^ fplendor optimam pr^efagiunt morum aualitatem,

ita obfcuritas

iniauam.

Hie demu m cualitates in alijs fepermijcentes ,JciIicetparuisate ,JquaIItdnate, &fmilthus malttia m eorum adaupent
Tcnebricofioculi.

T
/

E N E BRICO SOS
modos zAdamantius

hahentes oculos omnes impudentes iudicat Tolemon, /edincom.

ejfe dicit

Tenebricofi , Sc aridi oculi

A
S
mi

2{ID0S

ohfcuros oculosfitperhos

Polemon , infdos zy^damantius dicit

Tenebricofi oculi parui

parui
.

,

^ ohfcwifuerint
,

fonciliator ait

multiplicis ani malorum artifces mutahiles zy4d eorum augendam nocentiam nilrefert magnitudo , velparuitas ,
oculi
,

dolof ,

,

,

^

ftdmmores maiorem augent malitiam

.

Tenebricofi

,

& caliginofi oculi.
,

Q>
^
r eddit

V l fqalliditates

,

Pelemon

,

caligino/os

zAdamantius , hahuerint oculos , dolojos per-

fdos ,

^

intemperantes iudicato

QV

Difccloratioculi.
oculos difcoloratos hahent
,

l

,

timidifmt ,

& adpajjionem
,

referuntur ; quia qui
,

ti~

metpallidusft eaoper oculos difcoloratos ,
tn^qualiter coloratifunt
.

njti

conualefcentes habent

intelligerem

,

qui

.

^ylrijloteles

inphyfognomonicis.

Jn libro Prohiematum
oculos
.

rationem

In metuendo color deferit partes extremas

^ maxime
.

Polemon ,

ft)

aAdamantius infgura ttmidi oculos ei afcrihunt turhulentos

Truces

.

.

.

LIBER
Me^4 H
Al ET E S
illa

IT E R T

I

VS
U
,

47/^

.•4irtjl.\

'

\\\\

Sccundua Ttfrcarum Imperator profundis ac trucihus

oculis

fuit^ijs^ue minacthus crudelis,(fr

natwu: tmwauis , ociin^enta mortalmmtUia occidi/p

crediturjedrcmota

fxua atrocitate .(quus.Sclynus deamus Turcaru Impcrator pr^c

gr-andihus^aciruculentisdctiiis^^intueti^usmorttpropfjftrantilius.fuiUHs^armorucrepitugatt-

des,in^entoperj\dus,aff>^r-,immttis,atroxSoiivianusSolimamfuius tmcthus oculis.fauus in uicio
rta,fraElusin aducrjis .federum ruptor ,fuhdolus. Sc/inus nonus
ocults,^* ore trucifuttjnfna fiio antmo diram fjruitie oHendit
,

lurcarum impertuorifcrocthus

qui in fanguinem gentilium fuorU

immaniter defeuiret^vt etiaide extin^uendo fiiio co^i^affet,

"Vt

iffimanttatefcras anteiret,monflro,

quam Iwminifimilior , (^ui animoplufquam tartarico neminifiiorum pepercent
Fa^drocbli.

EST
ita

(^ oculorumffeties , 1'eluti
:

ohfcura mrhdta, fqudtens inehulofa
f^.

,ftihlitiidi
,

,"^ >;

O
carnidefcri-

dtcam, cadauerofa ,f<eua , tmmanis ,
,

mortem minitans , qualemficarij
.

^

fcesprxftferunt

hifemper infdias c^des , ^facinora mirfitantur

Salujlius infgntS

hiforicus Cati/inamfedts oculisfuiffe fcribit,tsr animofuit impuro ,Jcortator,adu/tfr,facri/ej^a,

ganeo , infdus ,fe/eflus
hitur
,

,

^

occifor

.

Eiufmodtfcedos ocu/os hahuit Nero

,

T'f

a Suetonio

c^iiodfu.£ tjirannicce crudelitatis ,

O* impiorum morum non /euefuit argum:ntum
iuftx'

Oculi obfcuri , humidi , &:

magnitudinis

O
gilantia

CV L>1

ohfcuri

humidi ,

^

iuflie

magnitudinis conflantem difiplinis hahi/em, inge, .

niofum yerecundum , timidum , ^fereparcum hominem teflantur

"To/.

zyidam.

Lucidioculi.

CONTRJRII
tor
.

ft/pradiths tenehricofis ocu/is funt , c/ari luminis ocu/i quihus fi con.

tradixcrit a/ittdnihi/ , optimos moresprxfeferunt

Polemon. zAdam.
,

Eadem conciiia

dArtfloteles lihro departihus y.ocu/ortim c/aritas ait

ex humbrum c/antateprocedit^

t5^anima/ia,quxfuhti/emhahentfanguine,prud.cntiorafunt.zylttoufumocu/oshahuiffec/aros-

di.ximus,^ nttidosfuit

^

optimis morihus,in£enio,Qf mi/itaridifap/inapraceilenti.In "Bartho-

lom^o Litiiano uiuidt,^peracres ocu/i erant,tnnat^ liirtutis indices,quanttim enim exce/fo,efficacique ingenio ya/eret,faci/e oflendit
,

nampertinaci tnduflria ,fingtiiari lahore, maximaque vi
.
,

adfummos milititc honores afcendit
,

Clari , nitidtquefulgorts oculi tui fttnt , dionijjime

Princeps Eflenfis

nefine in aiiqua diuinisfulgoris cuitifdam, ut fi aliquem enixe contuearis,eius
'.

yuUumfuhmrttere cogis , ynde optimis diuintsque morihus (^ difcip/inaprepo//es

.

,

"

'

De oculis fplcndcntibus.

Cap.

1

1.

DE

ocu/orum co/orihus dum verhafaciunt Po/emon ,
,

(^ cy^damantius de quodamf^/en

dore /oquttntur

quemvocant

iJL*f!xufvH>iy ,

idefi

incertus,(^ dtfurrens ff/endor qiadam,

non qui inpo/itisgemmis .fdperpo/itis /apidibus marmoreis,i't tn iAfb^d^^.parpi^ne,
hi:!ufmodt /apidihus conPficstur
.

^

.

z/ldamantius huiufinodt f^/endorem '

in

capr^ ocuiis r-pAiri
^

'

Dd

finurij

.

.

.

.

,

si2
Jcribit
,

D E H V.M.
^

:JFi.mr S I

O G N.

oh idjloltditatem ^uandam/i^mfictire. P/iniUs .Oculi capr<e, lupi uejflendent ,ignem

que iaculantur

^plcndentesoculi.

,

'v?t^*"\

|

V

'

O

CV Ll
dicant
,

Jplendentes
,

,

^ ma^num lumen hahentes
.

,

hominemfurtisjfe ohleBantem in'
,
•.

Tolemon At zAdamantius aliter

Oculifplendentes Jiupiditatem arguunt

ita enim ajficit capra

-.«/ij. i\^ j;f

5plendcntes,C2eiii,&fanguineiocuIi.

,v-

QVOSCVN §lV E
neos
,

Jplendentes ,
,

^

luminofos injpexeris oculos, c^Jios ,

^
'''

fangut.

in negotijsferuidum

ac vefani<eproximiorem audaciam iudtca ,

Tolemon

Jli-

^

ter

zyidamamitis

.

Splendentes oculos , etiamfi ipjis lux adertt , non honos iudtcato
,

hutufmodi enim fplendor in
tT» adqu<euts

c^fijs

^

fanguinolentis oculis feruidum ,

^

in negotijs pera^endii,
'"'

audentem , 'Vtpropejuroriproximus fit

?

Oculi fplendentcs fului,cum luminc.

/

infuluis oculis etiam fj>Iendor inerit ,tales pauori ohnoxios dtcas , quippe
.

omne negotium

S

perttmefcentes , cunciaftJpeBa hahent

Folemon ,

CT*

zAdamantius.

5plcndcntes nigri oculi.

o

CV Ll

Jflendentes nigri ,prauos ,
.

^

meticulofos ,

^

njalde malignos ajlutos homi-

nes tejlantur , ex eifdem

5plendentes , nigri , fubridcntes oculi.

q:

V

l
.

huiufnodi oculos magnos , f^fihridentes hahuerint , adomnes turpitudines yeni-

ent

Exeifdem.
5plcndences , torue afpicientes oculi.

O^V

Ll

humidi ,

f toruum contueantur
,

,

animofos ,fortes ,furiofos , iracundos , aciio.
'

nihus properos , temerarios , timidos
,

ad dicendum f^ tnfummam nequijjimos homines iudicandos cenfemus '7oIemon reEiius jdamantius loquitur Oculi fi torutcm con.

tueantur , molejli ,Jiquidem humide ajficiant , animofos ,fortes ,furiofos , recle loquentes, aBio nihus properos , temerartos , inelegantes , (^fecordes

5plendcntes

,

ficci oculi.

A

KlDl

ocuIi,prauos ,0*fceIeHosnotant. lidem.

Splcndcntes

.

.

.

.

,

,

m

LJ

B E R

TE

RT IFS
,

...

Kx

21J.

5plcndcmcs- concaui parui oculi.

SI
res

huiufmiult oculi cor.caiu
,

,

^
.

fxiguifitermt peioresfunf, ,
,

infciiatores
.

dijfimulantcs prepofitum

^ omnia

urmtfi prudmtes exiftattt,fu
,

fimulantes

(jr

omnia
,

cupientes
,

,

l'ole-

mon

zyiliter

zAdamantius

Si exigur^ ff^ concaui fuerint ,peiores
.

crude/es

infidiato-

yfmulatores , CT» omnia cupientes
.

Iixtus Volemonis corri^endus,
'•

il;t 'V«=^ */i 9/.a/«a*, /e-

gendum du»:f:,tr^ cyidAmantio

v:<'J\

K^\

''

5plendentcs oculi , quibus fuiiiculus imminct , fupercilia a/pcra
&palpebr.xa-c6l;r.'^

ET

fihuiufrmd} oculisfuniculus imminet , ^) fupercifiix nfpera , ^palpehr^ ereciccfint , fortnudinem abfque conflio , malitiam , ff) audac'iam fighijicabit Polen^on Bx

^

.

.

zyldamantio ita textus corrigi potcjt
Iia ajfera
,

.

8t fihuiufnodi oculisfuniculus immtneat ,fuperci-

^ palpebr^

ereci^e

^fortitudinem ciwiconfiliofTgnijicabit

5plendentes oculi quibus flniiculus fuperemin^ afpcra rup'erciKaVo«!^
, ,

'^"

palpebreereAcX,&arpeclusriux,&amarus.

AT'
trunt
,

tumfuniculus tumpalpehr^ , f^ fupercilia depofitafuerint, erit afpecius afJliter cyidaP^f j g^ amarus ,peiora h<ec , qukm qu^ diximus fgna erunt , Polemon mantius . §luibus autem tumfuniculus tumpalpebr^ , (jj* fupercilia , »<?», vt diximus,
qtiihus
,
.

af^eHus autem

ajj>er

,

gj/

amarus omniumpejjimi
,

.

.-\

.

.4.i.

;•

.-

5plendidi oculi.

QV
,•

I

IJ>lendidos oculos

hahent luxuriof , ceu
,

cjui

gallos

,

ft^ coruos

hac parte referant ,

zyiriflotelesin

Phyfogn. Ego autem adpajfionem referrem,namper coitum oculifflen

dent

.

^otemonfornicatorem,tum manhus,turnfminis tn ftihlimihus corponspar-

tihus comprehendi dixit ,fcilice( tn oculis

videantur , lihidmofos arguunt
uenereos oflendum

.

,e^ fuperciUjs quif lucentes ita vt voluptate repleti ^damantius autem Oculij^lendentes nuales hahent aues,
,

,

.

,

Fulscntcs humidi oculi '&

O N

CV Ll
,

Immidt fplendentes , vt
.

aepia,

hominem honis morihus pr^editum denotant. Po

.

Icmon c:^damantius
res ,

Ocult tanqua guttx jplendidi mtorts relucentes compofttos mo
.

(^graues tndicant

zAlhertus

Dcmotuoculorum,&primodcftantibus. Cap.

1

1.

VT{C
tes
,

de oculorum motu agetur , vt quif.xi , mehiles , ri^idi , trementes ,
.

f^ conniuert
ait
,

ali^que fheties motus recenfentur
.

cAuerroes Colliget quarto , motus ,

velocio-

r;s

oculorum ex cerehri caliditate , tardiores vero ex frigiditate proueniunt
Stantes

,

^
, .

21^

DE H V M.
H JEKET^T E S
i

"?

H

r S I

G

N.

5untesocuIi.
."

C

oculi

omnes incommodi Polemon , cAdamantius

'

5tancesoculijhumidi.

-

H
S
J

OMITZES

fltxntihus prd-dtti octtiis,

^ /yumentihs

,pauidi , Jitnt; Polemon ,

cyidam. f^ infgura manjueti eum conflantis intuitusfaciunt.

5tantcs,&licciocuIi.

rigidi

,

(^ aridioresoculifuerint ,perturhationumplenum hominem oflendunt , Polemon
•._

flolidumdicitzyidamantms,

"'

W^.'

...

.,j^\^.;i^,^tantes

oculi,

& pallidi.

^A
^flupidos ^dmamius oflen

O

COLl

flantes , ^pallidi , infanos Polemon ^ hardos,

dcredicunt.

5tantes ,

cjefii

,

& obfcuri oculi.

E QV
^

V M.

,

aui caflos , (lantes ,
,

^

citraperjpicuitatem oculos hahehit, nec tihi amicitia arcia
,

coniungito

nec vicimm^exoptato

g^ itineris com^em hahere vitato^ vt quido/o/usjtt,^'
.

femper alterius calamitati tnuigilans
Santcs ocu!i ,

'Po/. z/ldarn-

«.

Is^

,

n.s^\si :r">'

«n 7 vii

>.

,4,

,

lu»'^»

& fupercilia deuantes & fufpirantes.
,
,

OSCVTSi §iy E
tius ,

fupercilta flirfum eleuare

^

[piritum ah intimis trahereinflfe-

xeris ,

prata confiitj homines jj^ttos , iniquos cenfeto , Poiemonpraui confii'fzyldaman'^
imprudentes , infiptentes , (y* iracundos
.

idjue etiam ex apparenti more htihi
eri^it
,

traclumvidetur ,atii enim facinus aiiquod patrare intendit ,Ju.perciiia
(^flxis ocuiis contuetur ,

ex imo Jujftrat

Fixus intuitus ex ntmia cogttatione ,

^

decipiendi defiderio prouenit

ln/acr^pagini£prouerhijs.§lui attonitis ocuits cogttat praua,mordens iahiajiia,perficiet maium.y^

5ubintuitus.

N^VT^IC
iiclione

amorisferuentid fgna dahimus , etiam ex l^l^yfognomia. fumfacile exfgnis

co^nofipojfnt , qu<e tum continua ,

^

diutina experientta

,

tutn ex repetita hifloriarum

animaduertere itcuit
.

.

I^iutarchus de ylntiocljo Stratonices Ju^ nouerca amore
deperiret
,

excandejcente hxc recttat

fum

enim ipfe eam

,

reuerentia patris detentus

,

cum

nui-

lum remcdium huic maio reperiri pojfejperahat jimuiansf corporis morho vrgeri , ex cibt ahjiinentia
,

voiuntaria morte , ah amore , quo excdchatur ,fe vendicarefl.atuerat
,

.

Srafflratus me-

dicus ,fi£ ^^ritudinipr.tpofitus
nitus tgnoraret
,

cum eum amore deperire cognofceret certo ^fedcuius amore ,pc~
,

ex

litiitu

,

qui mutarifactie foiet

indicia co/ii^ehat

,

ciimpueii^ muit^e

,

ffj for-

mofjfmcc adeum accederent,nuiium in vuitu mutationisfgnum ohfrtiahat .fdaccedcntc Stra
tcrj.e

.

.

.. .

,

.

L,I B
tonice

E R

TE
,

RT
,

I

V

S
,

^ij
cuius

tam repente perturiati» cy4ntiochum occupahat
.

cjuodfacile dcprehcndit
,

amore lan

gueret

6'x liultus rnl^ore fuL-ntuttu

oculorum acutisfiidoribus

motu

incrcdibili i'en^, acpoll

wgenspallor toiocorpore diffuyidchatur . Sed apud cy^puUium nouacamfutpriutgni amore exardefentem lcgcs deformttpallor in ore marcentes ocult , laffa gcnua , i\uies turd^ficiente fenfii
,

bida ,fu(firitus cruciatus , tardttate yelcmentior ,

ff-) flntts

.

Ouidius de "BtUt.

„ Et color (f maties
,

,

^ vulins ^ httmidafipe
,
,

,j

Lum/na.
^tantcs fubi uffi

& irnzcntes oculi o
,

O
/

CZJ Ll

fiil^rtihicundigrandiores

,

ingluuiei

e^falacitatis teflesfunt

.

Polemon , q)

z^idjtynayiuus

Sranrcs , fubrubri

,

ingcntcs

,

& infr a fpcdantes oculi
,

cpui tales fiirtitifucrint
,

oculos

,

S

&
.

injra fj^eclahunt

impudenti^ fgnum

,

iniuflitia
,

,

co^i-

tationis

cant ,

^

(^ inaw.tatis Polemon impudentem , lymiflum ,
,

Si oculorumpartes irfenus
confilij

rtmas agent dy.dem

ftgnifi-

tnopem

,

^

iucundum. (lAdnmantius.

5tantcsparuiocuIi.

Q^
l

V E AICVT^ §iy E
,

paruis oculis , (^flantihtts prigditum inffexcris , auarttm iu

dtcato

^

quocpiotjtodo quoduis lucelitfm

aucupaynem

.

Pol.

cyidam

5tantes parui

,

prominentes oculi , qui frontenrt,

&: lupcrcilia conrrahant.

froyuem etiam vna cum fitpercilijs in mediiim contrahat , homo efl qtiefluofior Jidem.
.

S
l

Stantes,parui,prominentesoculi, &quifrontcm;&ruperciliacontrahat
,

&:

corpus Ilirfum tjahant

ctim his oculorum indicijs totum corpus firfum trahatur ,
dtcit )

Tclomon (fedcAdamantius

S

deorfum

tracundiim

,

^ 'vtolentum
,

iudicahts

5tantcs

,

parui oculi

frons exporredla

,

& palpcbre mobiles.

HAT^C mon

optimam oculorum conflitutionem flantium cenfet zAdamantius, quam ToleOcult immohilesparut humidt ,frons exporrecia ,palpehr^ mohiIes,vi' omiferat
.

,

rum indicant curioftim
ciesflxortim cptima
e[i

,

dtfciplinarum
.

amantem

,

CT* dtfendi cupidum

,

Q^ hxcfolafa-

oculorum

"De

oculis

.

.

..

. .

.

,

2i(i

D E
7X lAlVS
cis

HV M.
,

T"

Hr
idejlje

S I O
13.

G

N,

Deoculisfemouencibus. Cap.

de cohttrentihus

nunc defefe mouentihus oculis ^Jcilicet de oppofitis. Grte^
,

huiufmodi oculi dicuntur

o"?8^A,«d/ fcjVo/^ei-/

mouentes

5e frcquenter mouentcs oculi , quafi ftantes

cum tindura albuginis
tinElumm alhuginis in ocu-

Qy
lo

l

oculosfreqttenti temporefe mouentes
,

,

quafijiantes, ff)

hahent inteilecimifunt ,
tnteUeciiof.at in

fi)

referuntw adapparentiam. Si enim in altquo njehemens

^
nium ,

anima

,

flat

^

'vifus

,

cyirijhteles in Phjfiogn.

TinHuram alhugiex quojit inge

nis in oculo SuejTanus

ad naturalem caufam refert , quia ex humore melancholico ,
.

tinciura alhuginis in oculojiat

Se mouentcs , ficut turbati oculi

O
t f

CV Ll fe mouentesficut turhati ,fuJJ^iciofum
lemon
.

,

fi) fJei

expertem hominem

argttit

Fo-

Oculi njelociterfe mouentes , turhati ,ftJ^icio/um , fdei expertem, ojientatorem

magis ,

quam ejfeclorem indicant

.

5c mouentcs oculi cum palpebris.

VI
tes tei

autem

oculos

,

'Tolemon addit magnos , cumpalpehris mohiles hahuerint, impoten
.

homines arguunt , quo ad animum

lidem.

Sc mouentes

cum palpebris oculi parui
,

O O
T

CV Ll
candi.

parui , veloces ,
Khirfcs

^ palpehr^

qucefemper moueantur pejjimi omnium iudt,

5cmouentes, cum palpebrisimmotisoculi.

V

l

oculos

duntaxat , nonpalpehrasfatis mohiles hahuerint , confidcntes ,
.

^

in arduis

01

rehus audaces erunt

Pol.

c^dam.

Circum fc moucntes, obfcuri oculi.

CV Ll

omniajjeciantes ohfcuri , "yefanos, e^r lihidinofos arguunt
.

.

^olemon. Oculi

i

omnes circumuoluhiles ohfcuri ganeones
,

cyidamantifis

5c mouentcs tarde oculi
autem mohiles oculi ,fegnes , tardos , inertes , tP" malefnfatos homines arguunt yPoIemon addit c^damantius ^ qui diffculter incipiunt, (^ tarde definunt.
,

c^KDE

^

zAlexandrinus ait

.

Alohiles oculi iracundiam ex calida complexione , tardi exfrigida
tirniditatem

..

.

.

.

.

.

.

.

L

I

B E R
.

T E KT

1

VS

317

timidttatem ex contraria caufa notam

5e mouentcs mediocrircr oculi lam diclis optima m motus (jna/itatem inntiit cy^damaf tius.

E

A'

nJ^iotus mediocritas
fo/Jipft.

octt-

Iorum,omniurn,quasdi\i medtocntaiem fionijicat.(^uerrocs qiiarto

Adediocritas

motus oculot U ex mediocritate caitdi C^ fii(jtdi^att.prouenire,uelut ex opttma temperatura.

De Vibrantibus oculis

.

Cap.

1

j.

T

OTVM hoc caput in Polemone dcefl,ah Jdamantio fo/u appofitu,f?os ocu/os itafe mouetes r*Khdfjitt*T

yocant Graci,a/ia a iam dicia

mol?i/itattsJf>eties eji^nos

vibrantes dicimus

Oculi vibrantes , parui

V V V
C
E

l

BKJTsiT ES

y

parui^ue ocu/i do/ofum /wminem arguunt

.

zAdamantius.

Vibrantes magni oculi.

I^BRzJT^lT ES

,

fi

magni ,fio/idum ,

tsr

/ibtdinofm dicunt

.

(^dam.

Vibranies , tanquam falientes.
l

B T^zA T^T ES
,

,

tanquam exi/imes ma/i ,

^

/oifunt ocu/i

.

idem

Vibrantcs tanquam falicntes , grandes , fplcnd.di,

^ lucidi oculi.

Vl^BRcy!/ NT ES
tuentes
, ,

vcro , tanquam exi/ientes,^randiufcu/i,Jp/endidi,^ />umidius co-

ingentem commojlratit ffirttum,

O* excs/fam^^ct maximorum opcnim effeEiri,

cem animam iracundos tamen ebriacofs

ce/eres

,

^ Konprocu/ab epi/epfa,^fupra

hominesg/oriahundos , qua/isfuii c^/exander zJ^acedo,

Vibrantes, circumturrentes oculi

IRCVMTVR GENTES
/a
,

ocu/i

,

inamahi/es crudos ,gu/ones , fa/aces,cithara
,

,fijiu-

mufcaquegaudentes vtros demonflrant ,

a/ia ex a/tjsfgna coniecia

.

idem

Vibrantcsturbidi oculi

O

CVLl

turbidi ,fa/iafgna confemiant

,

infxdi

,

iniufi

^ audacijfmifnt. idem
\6.

Dcoculisfeclaudentibus. Cap.

S T tttam motusj^ecies c/auftira
varie animi p^jjiones porundit ,

,

^

referatio

ocu/onim , diuerftmode hac ft aBio ,

^

^primo defefe c/audentthus agemus

£e

C/andcntes

.

.

.

,

.

.

.

. ,

:t2B

V E H V^M. T H
LI
,

r S I

G

N.

Claudentes , futfum abeuntes oculi ,
i

& (lances

OCV
ilote/es

qui qtiiimfe clauduntjurjiim aheunt , ipfiquejlantes ,

^

Juhjluidi flierint

,

itttemperantcm

,vanum ,itifanientem hommem
,

argtmnt

.

ro cy^damantius

^

Polemon. [n^/uuiemye,

liLidmemJigniJicare..

ZJ Itima particula deejiin Po/emone qiu
Jri

milji pcrnccejfaria njidetur

,

coeiintes

enim,

^

infanientei ocu/os c/audendofurftim vergttnt.

/throproh/ematum ratiomm addrt.
tntiertit
,

fur coeuntes ocu/osfurpim njergant , i't exfperiorc
dejltixerit Torcpuattis

parte "Veniens ca/or , eo oculos

auoje

Taffus acuti ingenu vir , g^
eji

de poef optime mcritus , oculos /jahetfuhjiuidos ^ eosatte c/audendo liergttjurfum ,

(^ Venerif

^ mentis

a/ienatiom ohnoxius

Claudentes

redti

humidi , iufl:a».magnitudinis,rplendenteSjCum la:ui
fronte oculi.

/

autem

recii ocu/i c/auduntttr ,

^ humidi

,

cajliaatce

magnitudtnis
,

,

refj>/endentes

,

ctim

S

Leuigatafronte extiterint , yerecundos , optimi conf/ij ,Jiudiofos
nij

du/ces , f^,amaht/is in^e-

Ijommes indicant

.

To/emon , zy4damantiu.s
magnitudinis,cum Ixuo fronte
ficci oculi.

Claudentes

rcLilijiufta!

I

autem ficcifuerint , temerarios ma/ignos,^
,

iniujlos fgnificahtmt

.

Jidem

S
/

Claudcntes fcfc oculi cum fronre afpcra , fupercili/s obliquis , palpc-

bns duris ,
autemfrontem nj^eram

& concretis
,^concretas
/pahuerint,

,fiperci/ia ohliqtia ,pa/pehras duras
,

s

ly/tfejiriort

animoprcejidentes adterneritatempropenf ,
'

^

qui /audihus mjienitir, fi) mti-

nerthus corrumpantur .'

Po/emon cy^damamttts.
,

Claudentes fcCc oculi

cum palpebris non reiflis nec
,
,

fupercil^/s

immotis

fcd tremeiitibus

& oculi & afpedus fubmouentur
,

yl

veropa/pehrasnon hahent reBas , necfiiperci/ia immotajed trementia ,
ajj^ecittsjiihmoueantttr
,

^ftmul

Q."

ocu/i,^

ipji effceminatijitnt, ft)

njtnvidericuptunt. lidem.

Deoculisfrequentcrfeapcrientibus. Ca-p.

17.

D

IXIMV S

defefe c/audetttihus 6cu/is

,

nunc de oppoftis ,fcilicet,fe aperientihus ,

Apcrientcs femper ^

& valde ftabiles oculi

, v.t

aliquid aacdicantcs

OCV
mohi/es ,

-vta/iquid meditantes , eorum animi conceptum , ve/jignijicationem commojirahttnt , qu^e res exjuperiorum omnium

Ll

quifrequenter fe aperitint 'va/de,

^perBant

,

rattonecaptahttur , fificci ^vdi ,

/ttcidi

,

tenehrojt ,

magni ,parui ,prominentes,
.

conditi,

^

eittjinodi

hxc recordans ex e$rumphjfiognomoma tudtcarc /icet ijdem
zJpcrti

.

,

.

.

.

.

.

LIBER T

E R

T IVS
hominem

2ip

Aperti fcmper oculi,oWcuri, humidi.

o
/

CV Ll femperaperti,tendrofiy^humidi,accurtxtum
Aperci fcmper
ociili
,

inclicant ^ijdem.

obfcuri

,

humidi

,

& mitisafpcdus.
.

adh^ mitis corum aj^eBusfucritprohi hominis indicia tejlantur
Apci ti ocuh
,

ijdem

s

ficci

,

fplcndentcs , puri luminis relucentcs.

O
cii i^fie

CV Ll
tes

apertificci

,

fflendenteSy

(u:*fi^<*f'>y^<^)

audacijjimos indicane.

Jidcm

.

t^rijlotcles in

triouit eioculos apertos.^0* (flendtdos

impuden^ puri luminis Fhifognomonicis infgura impudentis Oculi ,ficinea ^.olemon, ^ cyidamantius
relucentes
,
. ,

quidcjncjuit Khafspatetes,0* acute intueteSyinuerccudifint cuius caufa

efl

mu/citudojpirituit

e^udetiUf admufulos,et vulgo taciariflet apertos oculos^etfxe intuetcs tnuerecudi effe

y^pcrtis oculis

dormicntes

PLV RES
dixit
.

cognofco homines
,

qui oculis apertis dormitant, quidde eorum morihus prttfag-7

gtendum ? Ego timtdos extjiimarem ,
gnoui , ^) ad hpores referrem
.

quamplures hoc modo dormientes timidijjimos co aperiis
,

Xenophon leporem

^ immotispalpehris dormire
,

Z^nde zAegyptijpatens aliquod fgnifcare volentes , leporem pingebant cu m id animal
;

ftculosfmper avertos habeat , vtjcripft tiorus
leportnos oculos habentes
, u.af(,R<tv7iJLt

Greect hos homines

<t\»>^dA
,

tr

•vocant , idejl
'».df*r

rndrbumfcium effe apitpiliis oculorum ^uas
,

appel

}*nt

,

qui cum cujlodes louis effent ,
Plinius
.

nonmndo excubare fed etiam apertis oculis dormirc cogeban-

tnr

.

Dormiunt lepores oculis apertis , multijue hominum , nuos coryhantes Graci di^

x;re.

TDorcas etiam dormicns oculos hahet apertos , ^faxa,y

^rupes

alttjjimas hahitat pro-

pter timtditatem

Dcclaudcntibusfcfc&apcricntibusoculis. Cap.

18.

D
I

IXIMVS
(jui

de fimplici aperitione ,

d^ referatione ocnlorum y nunc de

mixta, ,filicet ,

ciauduntur ,

0* referantw
Claudcutes fefc, &: aperientes oculi

O
S

CV Ll ff claudcntes
tant,

f^ ntrfus aperientes r olemon , zAdamaniius
,

infdiofos

,

inconfultos ,

^

deceptores no.

Claudcntes (z(c ,

& apericntes oculi humidi.
»

humidifoerint ,prudentes , g^ artium amatores

Poloyidam

£e

i

Claudtntes

.

.

, .

.

220

D E H V M, "PHTSIOGN.
Claudentes Mq , apcrientes oculi pallidi ,

& trementes

/

autem tremor

ipfts inerit,

s

^

pallidi fuerint Jnfamam ^

^ mentis

alienationem deji-

gnant , ijdem .

De ocuiis nidantibus.

Cap. 19.

N
fion.

ICT j4TiT ES

oculos dicimus , quifre^uenter aperiuntur ,
«..

z^ cltmduntur , alijpal

pec>ri:^aredicuntjGrecisefi^»l>S-AnvT

Conniucntaoculi.

VI

palpehri:(^ant , timidi , auia in oculis primum
.

mouentur
,

.

Et infgura
,

timidi ait

^luipalpehrizant , imbecilles

Et infgura ornati
,

att

.

Oculomm
.

qui ve/ociter pal~

pebn^ant

,

hi quidem

timidum

^/

autem caitdumfgnificant

c^rijioteles in
.

Phy-

Tnhuitenim ornatotardam niciationem. Polemon, c^ jdamantius
,

Qcult niciantes

formidoloftatem ar^uent , ijdem inf^ura timidi trihuunt eipalpehras njelociter mohiles ,fedornaro oculorum

velpalpchrarum motum neque tardum , neque l>elocem trihuunt
niciare non ccjfent , quospauidiores accepimus

.

%Jnde corri^
Tlinius.

gendiis venitcyjrijiote/icus textus ,cumornatus intra timidum.,0*fortemverfetur.

P/erifque uero natura/e ,
cerehrt IjuTTtiditate
,

ojt

.

£go niUationem ex

tJ7*

dehiiitateprouenire dicerem : dehi/es enim ocu/i , quife continere non ><?/?
.

ant , comremifciint , ^) niciant

cy^/exander ayiphrodfeus pofi njenereum coitum ocu/os pau/i-

jper conniusre dtxit, idque proptereaferi ,quia in concumhendo ita nos vo/uptati

damus
,

,

totique

di/ahimur yl^t erigere ocu/os , animumque ,
">r

^ fenfumi» fuh/ime
dehi/ttatur

euehere

nequeamus

quoftt

animus 7:mus corporeas fentiat affe^iiones ;

^ cerehrumpoji

cottumtideo,

0* ocw

liniBant.

Conniuentes ficci oculi

V OD

Jt conniuentes ocu/i cumjiccitatefuerint, infidias,fraudes, g^
.

occu/tum a/iquoJ

01
I

ma/uTrJ ordiri arguunt

cyidamantius , tn Po/emone deejiprincipium

Conniucntes diftort/ ,

& fubpallidi oculi
.

tales dijiortj

S

,

^fuhpa//idifuerint Jatuitatem tejianfur ijdem .

Denonconniuentibusoculis. Cap. 10.

R

ESTAT

de fupradiBis contrarijs oculis non ni^antihus dicamus

."

Non

.

.

.

.

.

.

.

L

I

B E R

T
,

E

RT
,

I

VS

221

Non conniucntes oculi

AT
tdinutcii

contra

,

^ui tjon conniuent

rohujiiores
,

ciT*

inutBifitnt
,

,

^rijloteles mjigura ornati,

mnconniuentes oculos ca/idos dicit
conniuentes timidos innueret
.

idcji

audaces ^Jortes ,cum eiusconiranumj^pe
,

Plmius narrat vtpinti gladtaiorum paria

in Caij Prtn-

cipis ludojuiffe ,fnijs
,

dtioomntno ,rjui conira comminationem aliauamnon conniuerent ,

^ ob

tant<£ hoc dtjjicuitatis tji

homini

Non conniuentes & grauitcr intucntes oculi.
,

O N

CV Ll
untur
.

non conniuentes ^rauiter contuentes , nihilvnauam honum

eji id,

(juodmoli'

Tolemon , g^ ayidamantius

Non conniuentes placide intuenres & humidi oculi
,

2V
binus

conniuentes oculi , quiplacide intueantur
,

,

humidtqueftierint , curioJos,multa ani

mo fj^eciantes

amorofos , (jrfactles ijdem
.

.

Conjiantes,

^fr.r niciatione oculos fjele-

Turcarum

Imperator hahuit ,

cjui

compofti animi indicesfuere

Non conniuentes pallidi

,

fubrubri,

& ficcioculi.
,

0(JV L
^

non conniuentes ,pallidi., f^fuhruff apparentes , f0 ficci , malitiam iniquitatem,iram , demoniacam ncquitiam , (^ Jioltditatem tejiantur PolemonfedAda
l
.

manttus calamitatem dtcit , (^ improhtjjimarum rerum quamurs aliam extremam malitiam denotabunt uidc: '''/tm ,
fdiofos , <<r vipereos oculos hahuit , ideji igneos
,

memonam

,

tracundiam , in-

.

Chnjiiemus Dact^ 2{ex in,

Q^ non

conniuentes , liei fxi oLtutus

quiferas

omnes nihiia feuitiajuperautt

Non conniuenres in fc ipfos circumuoluti
I

autem

S

^

ipfinfe

ipfos

circumuoluantur , ma^na amentia lahorarefcias ijdem
.

.

Dcnpobiliiateoculorum. Cap. zi
oculi

HVT\[C

motum

cyirijiotoles ,

Tolemon , O* adamantius o f «r vocant

,

nos veloci-

ter mohiles ^ftiepracipites dicimus,alij acutos interpretantur,cum o^nr vtrii.nque fgni,

fcet ,feda ^eritate maxtme aherrant
titrihus,aquilis,f^ reiiquis rapacium

quum Phjfognomones hos ocuios afcnhant

acci-

animalium.

QV
maximum

Mobilcsoculi.
I

oculosfatis mohiles hahent

,

raptorts iudicantur , argtimento accipitrum

,

<iy4riJlo,

teles tn Phyfiogn. a quo Polemon , O* ciAdamantius . Oculorum motus preceps rapAces indicat Peracrisiudicijvir Lucianusfuumdejcrihent pfeudomantem zy^lexandru
,

latronem , quippe qui non fyluis , (y* montihus ,fed

m

ipfa ciuitateft iatrocinaius y

oculos dtxit hahere

vehementer acres ,

^

verfatiles

Adohiles

.

.

.

222

D E H V M, T n
Mobres
,

r S I

G
talis

N.

& acuti vifus oculi

CVlV
lentus
tes
,

S
,

oculivelociter fe
injidelis
,

mouentur ,

^
,

'^ifus ejl

acutus ,
,

homo ejl Utro yfraudu'
Oculi acute cernenOcult
'veiit

c!7*

^rtjioteles

ad^lexandmm
^)
,

ex quo K^afes .
.

ff) fatts

mobiles , Utrones dtceptores
,

callidos ojlendunt
,

Qonctliator .
.

hemcnterfe mouentes

ff)

acute cernentes callidi
cin<e

latrones

iCjt*

infidelcs

zJ^otus oculorum
pr^eces eji ,

diximus ex cerebri caltditate procedtt ,
caliditate complexionis procedit

quando macna eji oculorum veiocitas
,

ex

horumfukilitas , ex cmo ingenium

,

ex ingenij fubtilitate procedit

alterius deceptio

,

fi) furtum

,

Mobilesrubeioculi.
( ^) mohilesfuhintelligendum ) ille , cuiusfunt , ejl animojiis ,for Hos oculos vt diximus , zArtjioteles rapaahus aui tis , O* potens idem ad cy^lexandrum hus ajjignauit , ajiures enim , g^ acctpitres , qui mohthhus , f^ fanc^uineis ocults cernuntur ,
"^ero oculifunt ruhei ,
. .

Sl

-

pu^natiores a/ijs (unt ,

(^ depertica in ajiantisfaciem femper volant ,
Lufciorioculi.

&pu^nam appetunt

OCV
T
morihus ,
nijqtie

Ll

fuhc£:utientes

(_

KAriK\a.vrmfi ^^^yirifiotelesin
"^

Thji^ogn. fed Polemon imhe^
-a-

ciUes( «T d-^palpehras coniungentes (^'^([iAKKtvTir
iTTirJ androginos notant
,

Jdamtntius cacutientes ('ik
njt

nos textus

omnesfuhdtmus ,

mutua ope corrigantur

,

^

videant leEiores monflruofas interpetrum tranjlxtiones, >/ omne aliudpotiusMuam de oculonim

phyfiognomonia traciare l)id:antur.Lufcos vero oculos hahentes,qui ad /ucernam minus vident,
fempe"^ improhi hahiti funt , naturd

defeUum oflcntantes inprincipalihus memhrts

,

oh id lufcis
,

&

operihus iudicandi

.

c^ngc/us Po/itianu ^fih/ufusfnit ^peracris vir

iudtcij

inge-

,fdafluti , acu/cati , occu/tej^ue /iuidi , qttum a/iena irrideret ,

^fua aprohro iudicio eX'

pungi nonpateretur

Altcram palpebram iuxta medium vifum ftantcm congruentem ,

(urf

um
.-•

QV
^

attollens,placidc,&:molliterintuentcS.

l

alterampa/pehrnm congruentem
,

quipa/pehrasfipra ocu/os reducentes
cy^riflote/e in P/yyfiogn.

medium vifim (lantcm , mol/iter intuentur, androgini funt To/emon ah
('e

V/iSI/tmou

J

iuxta

^

.

^ipa/pehras medias comprimunt
,

,

^ vniunt ^
,

vtrin-

que , vt expauefentes , retrahant , mac/n
pa/pehras comprimunt
cabis :fimi/iter
,

&

q) ipfi homines funt
,

.

zy^damantius. St tnmedium
hos fim<ichos dixeris , non pec-

vtrinqtie expe/lunt

^

/ufcioftfint

,

ytrmque comprimentes , ve/retrahcntes iudtcahis .

Palpebras cumprimentes,

& vtrinque rctralientes molliter
intueamur.

,

&: placide

V
ff)

l

pa/pehras congruentes,omnino hi mo//itcr, ^:^
.

de/itiose inturantur,effceminati /tmtt

adfcemmas, O* ad decentiam rcferuntur
scTir
)

^ylriflotc/es in

'Thyflog n. §lui aitcram
o^:-^»*

pa/pehramfipponcntcs (y^of,m'

^fubuertentcs

( a%«T/>-

J

/ufciofi

,

^

placide.

.

.

,,

zy LIBER T
placide
, ,

t
,

RT I'V S
ac jlngemes
,
,

"

^8indul^entcs

molittcrnue intneaniur fe formxntes
.

^ plunrnum furm^
<is^ fu[?uertentes ,(jp

acinltenni

Polemon

.

(^h^i

alterampalpebrixmfupponentes,
,

fimul humide

plactde

,

^

moliter intueantur

delitiofi ^frmte indulgentes

^ mTchiJunt
ti.

Dcoculisridcmibus. Cap.

D

I

X l Aiy^ S
,

de motu oculorum
,

,

nunc adalias qua/itates accedamus ,filicet , qui

rifi-

biles

g^

quitnjlesfuerint
,

namplerunque ita /udiLundt iifumur,^t eos afj^tcientes.non
,

/o/um

ocu/i

fedeorum cau/a
,

CT' totus vu/tus /udcre,

C* ridere litdeatur.
.

Hiprjectpue

ocu/iin mu/ierihus itfuniur

ciiitc

p/erunauefaudtbus ,

do/tsijue./catent

Ridibundi oculi , bilarcs.

OCV
,

Ll,
.

in quihus vo/uptas qu,tdam
, ,

ac rifus inhahitant

,

non ftne culpa putamus
upe

do/ofos

enim

c^r

quorfum tendat confi/ia ce/antes , maligne omnia maclnnantcs,^)
,

rantes 'To/emon

c^damantius. c^eneam Phryqium ht/anhus ocuiisfuiffe fcrtbittir
,

&at Tammafus Hyfnae/tsfdtus Sopht 7\ex Terfar^i/m a/achribus ocu/ts.dignaciue imperiofacie quod maxtme apudperfas decorum eH , eqtiitandt ,Jagittandiqueperittjftmus, O* maxtme arttfctofiis imperio regendo.
a Darete O* ob idf^patrid:prodttor
do/ofusfuit
.

^

Ridibundi , fubafpicientes ,

iicci oculi,

Qi

Vl

autem

fmu/cum rifu.fubajfiic:ant
.

,

ff)

ijdem aridiufculi Juerint ,fiipremam ho-

minis neqmtiam defignant

Po/em.

Adam.

R idibundi & caui oculi.
,

C

^'Ul,
Jiantur.

^

rtdthundi ocu/i

,

tanquam mfdiof,femper malum aliquodconfu/entes

te-

PoLcAdam.
Si labia

Ridibundi oculi , &: frons , genx > fupercilia ,

moucantur.

V
E

EL
lus ejl

in

Po/emone temporis yetuflate coi/apfa dejitnt , "^e/ah zAdamantio inuenta. Et
,

fiquit extra ocu/umfunt , vtfrons ,gen<e ,Juperct/ia,
rifiis
,

ft)

/abra tntertm moueantur,
.

ma-

ma/um enim tntendit conf/ium

,

^

iniujia operafgntfcat

Ridibundi oculi

,

& fixi

,

minaci afpedu

T

fi mittaci aj^e^i4. conniutant,

^fxis in^iciam oculis iniujla confukant optra. Jda-

mantius.

Ridibund:

.

.

.

.

., .

224,

D E H V M.
Ridibundi , apei ti,
Aiaem aperti oculi ,
(s*

THrsiOCN.
& minaci afpe Au oculi.

r^,

I

minaci ajfeUufuerint , iniujla ah ipfisgeruntur opera. Pol. Ada.

Ridibundi , patuli oculi,
quiLus yaldepaculos
.

& ficci.

l

,

S

^ Utahundos
,

oculos injfexeris , infdiojos iudices ,fi ficcifuerint

Tolemon

'valde

autem ridihundos magis
.

infdtojos ,

0* ini(juafum operumfaclores pro

gnoftca,pr^fertimffccifuerint

zAdamanttus,

Ridibundi

,

& humidi oculi

DEEST

in
.

V olemone principium, (j;* male coniun^iturpr^cedentisfnis non fuhfcjuen,
,

tisprincipio

amorc,^

T^on ma/os mores neque malos animi affeclus notant fed yanos , ahfcjue intemperantes zAdamantius /upplet TSiam humidinon malos quidem
.
.

mores ,fed l>anos , rudes , imprudentes amore carentes ,

^

intemperantes notant

Ridibundi hnmidi oculi , palpebr.T remiflx , frons longa , tempora vtrinqucproduda.

OCV

adrifum hilares , humnli , palpehrct remijf^ ,frons longa (fed ^damantius moUis , ahfurde fatis ) ternpora 'vtrinaue producia rnores decoros , lufos, humanos ,ptcs,
jOptim^ confuttationis , heneuolos ,
CT" caritateplenos

Ll

hofhitales ,pr»dentes

ofendunt

Folemon , zAdamamtus

Dcocuhstriftibus. Cap. ii.

NVNC
cjui
,

decontrarijs oculis hilarihus ,filicet trifihus

.

(jr^ci

«rxt/C^a»**

«i-

dicunt

,~)ft

njultu ita

demrfo

,

^
,

fuperciiijs

Iaxatifnt,fuepr£ ira,fuepr£ triflitiafythicum
,

tntueri dicitur , ciuaf eorHmfacies

nonfrena ^fdnuhila necfrons exporrecla, fd ruoo.

fa appareat idauepro trifitia njdaliqua molefia multis accidit, nomine tan^uatn a Scjitisfa-

Bo , idefpro trifitia ,

&

auferitate dimijfs oculisfcythico 'vultufum

.

Triftes

& humidi oculi.
,

O
l

CV Ll
tlO'por

trifitiam prjferentes
.

trahuntur , notant
if>]t ,

(^ humidi prudentes f^ qui difiplinarum amore Pol. zAdam. Corrigendo dtBio apud Polemonem ex cyidaman.
,
,

non T

«^r/oof.

TrifteSj&aridiocuIi.
dridt
,

ocuhfnerint,^ trifitiampr^ffcrant , fumm<e affahilitatis hominis argumcnta ditneltus,

S

xerts

Polemon. Sed Adamantitts noxi<eplenos dtctt,^
,

cumfemper fcatas malum
Trtfes

in ocults adaugcat

quodmendum tn

textu nonfolumftj^icor ,fedpro certo hahco

.

.

.

, ,

L

I

B E R
,

T E RT I F S
,

22 j
,

Tiiftes oculi

fupercilia comprcfla

frons demifla

& auflera

SJ

autem coTnprimantftipenilia ,/tctet demijpi ^por.s demiffa
,

,

^

fimtiiauflera

,

fdos

pios prohos
,

,

ioni confUj

,

(^prudentcs noiat

.

<iAdamantius , ex 'To/emoms texiu , liix

^uicat/ampercpipotej} .

Tiiftcs, aridi

,

frons afpeia , obriitus intentiis , palpcbrar redx.

J^

D

facced'.tfronus afferitas
cor.ftlta
,

,

<^ intentus ohtutus

.palpebriecme recl^fuerint
,

,

ru

P

ftramljima

,

ff)

qut

adomne opus pera^cndtim feflinent
,

feaue a nullo facinore

nl^liiiteant

fcdfcut nccejftate conpulfus , adea omnta
.

ciu<e

in

mentem veniunt,adijs

implt ndapr.eccpsfrtvr

[olf mon

.

Sed cyidamanttus barbara confilia, nec 'vlium unnuam

inteniatum , imperfdumimefacmus

Dc

(urfum ,deorrumcueccuIis(iire(flis. Cap.

13.

N

VT^C

adalias oculorum

cniaiitates

acccdamus fciiicft cuifurfim.decrfumQ; yergant,

^urfum euntcs oculi.

O
A
I

C V. Ll

ftirfiim euntes ^jioiiditatis ,flupiditatis facri morht ,faiaciiatis, in^/itiiiei,^
,

xinoienti.€

fgnum

.

Supra ^ ibi deocuiis furjum

i-crgcniiius rationem

adduximus

,

Polem. (lAdam.

Surfum cuntes,&tiemcntcsocuii.

cA

htec

f tremor aderit

,

non

muitum aherunt afacro morho. Poitm. Adam.

^urfurncuntes, &:pailidiocuIi.
,

,

pailidifuerint

cmdi ,

ini>umAm,tithidt,inuidentisque ingenij,f^ i}omicid<e. Pol.

Adam

S
fuhrubri pctius exiflentes

5urfum cuntes fubrubri oculi.
(^iJ^iKK^.y.

it c^damantius , non
,

'itlKKttTitt

nigricantes

,

<vt

Poie-

Toi^mon) muiierof cantbus obicciantcs irmnunda ioquentcs ,tnicmperantes (ukpatai , non npaTur njt Toiemon) .,., ^ft/ptdi ertmt Bhafes Ocuiifurfum l)erf, vt ocuii bouum Cpfubrufji, 0* maximi , de-

S/n)on)

tiT*

fnagni

,

iibaces

,

aieatores

(

ift/Aiutw/jo*

,

tton cj,^*"^»»

i

'Vt

,

.

.

,

notant homtnem floiidum

,

dementem , bibacem

.

Eadcm aheo Conciitator

Deorfum euntes oculi ,

& fupplices.
.

O

deorjum tendentesftppiices,eadem qtuftrftm uerf animi prognoflica pr^bent idtamenpius l)abent ('*t'r tr picy^dumantius ^non-ttpimifoy.yt Poiemon) quodru:

CVLl

jlicanum animum
•n

&

irS monjirant.iz^damantius moiejlos,rtifiican<e ir<e,0* crudeles,

Ff

Siirftim

.

.

.

.

. .

,

226

D E H V M. T H

r S I

G

N,
&: halitus

5urlum vnum , deoi/um akcrum euntcs oculi trementes,
aipci^&denfus.

I

alter oculorumjlirfum

,

alter
ft)

deorfum

ihit

,

^ tremor

ipfis inerit

,

&
^

cilia

comprimant

,

s^ ^

mediumplus ajj>erum ,

denfum referat , ( cAdamantius uero
hi in fne

halitum aj^erum ,

denfum referat ,fane melius)

ad epilepfam deuement

Delimisoculis. Cap.

«.4.

NVN.C
naturx

de limis oculis ,

idejl

ohhquis , vel deflrahonihus loquamur.
,

fommunis ejl Phy
,

fognomonum
in
,

opinio ,flrahones peruerfe mentis effe

^ natura monflra

defectt

enim

eorumformatione ,

^ quia

defecit circa

cerehrum, ex quoformantur ocult,ma
flgniflcare
.

ximus efi dfeclus cum nohilijfimaflt hominispars cerehrum , oh idmala
lnuidi<£ oculos ohliquos tradtt

Ouidius

„ nufquamreBa acies
^JMtneru£ Statius oculos toruos conflgit , quaflatroces , (^ minaces

„ Hic torm Talladis angues
tam exprimens id memorat

.

Taurinetueriolimada^iumerat,proeoquodtorue. cy^riflophanes <iAefchyhsfaciem
.

ira-

, f^ PoUucem odij flgnum hmis ocuhs aff^icere TDurat adhuc loquendi modus fitflar tauri apud cy^ttila Hunnorum Rex torua oculorum niEiatione ternhiiis tuetur , qui ah tBu lanij euaflt
.
.

Plato demenflrat Socrati fuijfe

morem taurinis oculis

ohtueri

.

fiiit

,

toto

orefeuitiam ffirahat ,ftipra omnes harharos ingenio

maximefero,^

agreflifiiperauit,

humanigenerisjeraleportentumfuit

Retoitiaddcxtramoculi.

.r.

.t

OCV
5,

Ll

peruerfl ,

addextram euntes flultum notant
,
.

.

Tolemon,

^

(^Adamantius.

Ego hos adhircos referrem , z^ luxuriofos dicerem Hircus animal efl Ithidinofum quoniam lihidooculos contruditin angulorum anguflias , quos vocant hircos , authore
,

Suetonio in vittjs corporalihus

f^

Virgilius

TranfvLerfatuentihushireis.
Ithidinis
,

^luoniam
ticus
,

qu<e in hircopr^feruida efl

,

illic
.

promantur flgna

.

c^puleius Grammaoculis

quod illic h^reant oculi hircquos dtci opinatur
,

Jflodorus ipfiim
.

hircum animalah
,

hirquos

idefl angulos conuerfls appellatum
.

autumat

Limos oculos Veneri

^ amafljs tnhu,

unt Poet.e
in milite
.

^yld me conuerfa limis , f^ morficantihus ocults , 'Tlautus cyljjice me oculls Iimis Catulo maxime dilcclus , ocuhs perRofius Gallus a
oylpuleius de Fotide
. .

uerflsfuit

,

0* oh id
.

amahilis , eleganti forma

,

^ optima

^

indolc

^h

eo defrihitur

vt de

eo epi-

grammafcripfrit

H^Horflrahus

erat

,

f^ amorihus aptus , vt a 'Darete Phrygio defcrihitur.
v

AlenanderfuitaJfeBuflrahOffedingentiacumineinflgui.

n,.^«

R.etorti

.

.

.

,

L

I

B E R

TE

RT I V S
ijciem.

227

Retorti ad rinirtram oculi.

s s

j

yeroadfinijlramierint Juxuriemfignificant.

Rctorti adnafumoculi.

J

l>ero ajficient

adnafum introrfum ,£ratiof, yenerei, amicahiles , amorofi
Oculi ftrabi , aridi
pateiitcs

.

ijdtm.

,

s
S

J

'vcro aridiores ,patrntes(jueftierint

,

f^ non tremult ,non mali ^ improhi^ue ,neeiue gra•

ttof,

amorofque ,fed verecundi ,
Scrabi
aridi

(sr ii*Hi

ijdem

,

,

patentes

,

& tremuli oculi
,

J

rero aridipatentes ,Jirahi ,

^

tremuli fverint

malefici ,

^ audacijfmi

fitnt , ijdem

fedPolemen addit trementes,f^ lachrimofi.

TE^Tll

LIX-RJ

FIWS,

Ff

X

10

S

, .

22S

^ H

\

V>

>A

H^V

A

'1

l

v\

I

Or B

A
A

P t. P
P

DE

W LI

N

p RT A E
f

E

O
aa>:

L

I
I

AN

I

'm'X

N A P H Y O G N O Kf '6'n!X B ER Q_V AR T V S
>
P

R O O E

M

I

V M.
/'
..

^^^^^vT^^P^ ^7^4" adnonifsimam
'^^f.
^*^- ijiMlipj

operis

Partem deuentumefl y^vhi^

qutzjiiperionhus trihus libris defit.^dis humani corporis

partihusjcrtpjimus, omniain i}numjigna,qui& hominem

demonPrantMuerJ^s virtutthus-, 'vitijsd^ prAditum coUi^

gemus Tt liceat
,

ctticj^

tntujium , luxurtojitm , magnani.

)fr^
^^^-id&i
,

mum
^" '^

,

Tel ingeniojidm contemplari
,

Scdprius

ad virtutes
.

^

,

quam

vitia deueniamus, de qutbus ^PhjJiogn o-

mondijputat quibus animiP.partibustnhdreant , vt clarius ,qiujcrihimtis ,in~
telligantur ,
t

tzquum eft reccnjere
,

SedTlatonem de animci vtrtuttbiis dtlputan
.

em atidiamus ab (*Ariftotele lihro de virtutihus adduBum
.

Antma

conjide-

raturjecundum fe tota , veletusparte H^o.tit^s autem antmiz tuUitia , liheralitas (^ animi magnttudo vtrtus eji, vitium vero tniuUitia, illiheralttas,(^ ani
,

mipramtas

.

Tartesjunt tres

.

Rationalts-quidem vtrtus ejtprudentta , ani-

moji, autem clementia acfortttudo , cuptdnL vero temperantia ,

(^

continentia

Vitium vero rationalis qutdem tmprudentia,animopi, autem iracundta,^ igno
rantia , cupid^ autem tntemperantia ,

^
^

inconttnentia Artjloteles autem lihro
.

moralium J\Qicomachorum antm& alterampartem rattoms partictpem dicit altera?n expcrtem irrattonalts autem vegetali perjtmilts, altrix facultas, (^
,

quta humanA virtutis expers eji hsicpars , omittenda
pars, rattonis quodamodo, capaxeft,
titur
.

.

Sed altera trrationalts

tn concupiJctbilem,i^ trajcthtletnpar

R ationalis animApars vtrtutes habet tntelleBiuas ,Japienttam,pruden
.

tiam ^^perfpicaciam
,

S ed concnpifcihiles, (^ irajctbtlespartes in maqnis mo,
.

(^ vnaquAq^ vtrtutes (^ vitta pofstdet In irafcthilt parte, magnifcentia ,fortitudo ,manJietudo ,(^ 7nagnanimitas ^in conctiptjctbili
ralthusjubdttmltt ,
..

\

;

Tero

.

l'IB E R.
.

QJ^.A

KT rs

^^

'verofcx fHfJt ijirtntes , tewperantia , Itheralitas , honoris defidcrinm , affahilitas 3 ^' vrhanitas Sedde ''jnaqnaqHefjetiatim dicamns .

Dciuftij&iniufti fi^ura. Cap.

I.

QV^
,

JE
(ie

ejl intelli

Elns omniuw prima
,

,

^) waxima
,

rirrus,

tfJ*

f

-*

omnes compleclitur,

ommlus d( tn-minant lujhtia ejl ab ea igitur inchoandum lujius ipitur leottimus ejl (jp fujla pitii er itfjla agit y^ '^ •rtus tu^itta tfl perftEia non abfolute
.
,
.

,

,

fe.iadaitiram ob idiiriuttim pr^ejianfffima videtur
,

,

^

,

^t prouerbiodicttu*- , iujiitiwvirtu
,

tes inje

complrElitur omncs

.

^lulti cnim/unt quiprmatis reius virtute litipojfunt ftdin ca
, ,

teris, quce

adalnimfJHclant nonpoffunt ob idiujiitia alicnum bonum vtdctur , agitque ea,qu<t
, ,

aitericonducum

aut Inncipi aut R(tpublic<e
, ,

,

0* ea nonpars virtutts ,fed
, ,

integra virtus eH:.

Contra vero tntujii/unt , g^ illegttimi

ciT*
,

iniujia volunt

.^iniu/ia agunt omnium vltiorum
.

pefjimum
,

eji

.

zydntiqut PlyfiPgnomones
,

ncque lujii

neque iniujit f^uram appoftierunt
. -

^os
,

exfgnis quorum tpfijfarfim memtnerit easformabimus
njoltiptate defrtbit iujiitict

Chryfippus tn

libro de honefio

^

imaginemk picloribus ,rethortbusque
,

anttquioribusita dcpingi folt-

tam

.

Os
,

,

oculos

,

(^ Ifultum venerandiscoloribus ,form(i
, ,

atquejilo virginali ,a(fecitii-ehe-

menti ^) formtdabtli , lumintbus oculorum aElibus neque humilis , neque atrocisfedreueren d<t ctiiufdam trifiiti^ dignitate. Sedne delineationes quidam dtftpltnarum philofphi feuitixima

oinem tjiam non
,

iufitti^e
,

dixerint

,

huius imaginis fgntjicationem adiungemus
,
,

.

ludicem qui
,

iufittice anttjies eji

oportere effegrauem

,/ancium feuerum , incorruptum inadulabtlem con,
,

tra tmprobos

,

nocentesque tmmfcricordem
ff)
,

atque inexorabiLm , ereciumque
.

potentem vi

,

maiejiatem
improbts

,

^tquitatts

,

"yeritattsque ternficum
,

(^ arduum (^ Dtcitur vir^o, tndicio eam ef,
,
, ,

fe incorruptam

nunquam concedere nonfrmonts biando^ non purgationem non de.

precationem
intujiis

,

non dentque qutcquam altud patt
,

IJuitugraui affeciu contento
,
.

,

^

toruo

,

vt

terrorem tncutiat

lujiisjiduciamprabeat. Ego lufios ad/eonem referrtm

Scnbunt enim

authorcs leonem doiis carere,
/ttftis efi ipfe
.

(^ iujium effe in yicifcendo tniwias tantundemfere /tedit,quantum
Enuitantes tnuenerunt
tres /eones

Htfiona efi
,

.

quorum vni quidam ex eis fagit,

tam imrniffurus
ttt
,

aberrauit fagitta prope caput ipftus trauEia
,
,

quod animaduertens /eo

,fubfii-

CiCten duopr^terierunt percuffit

qutpnusfagittam emferat /ancea confodere conatus efi,fediterum
, .

terram f^ fmu/de equo adterram de/apfus Leo accurrens , mi/itis caput Scribit inga/eapercujfit , comprejjit , /^fiique ,fed non vu/nerauit , mox a/ios /cones fecutus eji

vano tHu

.

^utcenna ,ftquts te/um /eoni tmmtfent , vt m/ /^edat , autparum /eonem trruere in i//umfo/e' re 0* minart non tamen interfcere
, , ,
.

IVSTI Adkones.

CORPQRE
infie.xibi/is
,

commenfurati

.

Co/or capi//orum obfcurus .
,
.

Z/ox grauis , concaua ,

^

vei media intergrauem (sr acutam
,

Ocidi magni ,fub/tmes,promtnentes.
,

quipuptiiam O* humtdi cum aqua/ibus pupt//arum orbibus ve/inferior orbis, amp/eBitur angujiiis O* niger ,fuperior vero tgneus in humidis ocults, ff) ntitpfis appareat a/ie num. ViiadrtfumhiUrfsJ:umidj. 1'alpebraremif^. Frons /ongaadtempora vtrimjue
fuleidt
,
,

porrcBa
Iniufii

.

.

2S0

D E H F M. T n
INIVSTI.
Ll,
.

r S

I

O C N.

OCV
fcfe

cuius inferior pupill,€ orhis viridis amhitus ,fuperior niger
,

.

Z/el gUuci
.

,f,c-

ctores

V^el jlantes Juhru'^ , in^entes

ff)

injrajjfeciantes

.

ZJel vihrantes turhidt Vel
,

claudentes cajligat^ magnitudims , fflendcntes cum Uuifronte
extra oculos funt
,

^ficci
,

.

Velridi-

bundi ,

^

cni<c

vtfrons ,gen<ie ,fuperctlia
,

,

^ lahia moueantur
i.

vel ridthun-

dt aperti ,

O* minaci aJj>eBuJixt

De probi viri figura.

Cap.

C
i.. ,

AdlT zANTV "B^

autem iujlitiamprohitas morum ,fdei , ^) njttiorum odium
,

Nos prohi l/iriyfiue honorum morum

zs^

natura,fgnafjarfm colligemus, 0* in ynam

coaptahimus figuram , (ju<€pr<ecipue ex mediocritate acceptafunt

TROBl VlRl

Adfignorummediocritatem.
.

NzASV S
ter longtis
,

magnus adfaciem hene difcretus
,

IJellongus ad osprotenfus , veimediocri
Spiritus temperatus
.

latus , ff) apertus
.

.

Faciepulcher
.

.

Pecius Lnum, CT*

humeri magni
,

(J^familU medtocres
.

Oculi caut ,
.

^ magni

,

vt aqua in '^afe ,fe

mo

uentes

defxo ohtuto

hterentes

Qrcult oculornm medtocres
.

Oculi femper aperti , ohfuri , hu-

midt

,

cjT*
.

eorum aj^eclus mitis

Veltrtfes ,

ft) lupercilia

comprimentes , ^Jfrons aujiera ,

^

demtjfa

'BE'^E

MOR^Tl.
.

NS
t<e
.

media inter tranqttiliam
mediocris
.

,

^ nehulo/am
,
.

ttAures decenter magn^e,
.

^ quadra
Rtfuspau

F7{0 Facies Vngues
cus.
.

Vox media inter inten/am g^ remijfam, velgracilis
,fihfaui
.

Iatt,alhi

Oculiconcaui ,intenti,c<erulei,magni ,Jiantes,^ fjlen-

dentes

Veiiuctdi ,J^iendidi , vt a(jua humidi

Pedes heneformati

,

articulati

,

ff) neruofi.

Dcimpiobi

viiifigura.

Cap.

3.

N
tes tes
,

V NC

imhrohorum virorum vei malorum morumfguras adducemus^ etiam ahan, ,

ticjuis prdetermijfas

concomitantur has ,furis , deceptoris , infdtof, verfpeilts ,
.

^

alie-

nis malis gaudentts

tMPROBU

'

FcAClE
degraciles
.

efl

defvrmi
,

.

ty4ures ionga
,

cantni longi exerti
effcrtur
,

^frmi

.

Osparuum exteriusprotenfum. "Den Loqttela veiox &pr^cipue fgractltsvoxfuerit vel
, , ,

^ angufx.

qju e narihus

,

Ifeidijfctlis

.

Colitim incuruum

.

Gihhofus

.

Sedtgitiis.

Tihia vai

Pedesgihhof infra concaui

.

Oculipofti in iongitudtne liultus, velcircapuptllam

conuerf , coniunciim fe mouentcs yjjiendentes , vt marmor , aridt , veij^iendentes nigri. ZJihriin

tanquamfilientes

.

5Vo« conniuentes ,pallidt ,fuhruhri ,fcci .
Aiaie

.

.

.

.

. .

L

I

B E R

QJ^ A RT V S ^l^LE MOVkzATI.

231

A
.

VByES

^

vaUcparuje. AletapirrnunfvaldecHrnum. Humtriadfecluscontraciiy corpus ejfracbim Oculorum ayiguli longi
.

IT^SIDIOSI. Ad

viilpcSjlLipos.Srfcrpcntcs,

ADzJ M JNTIV
teles

S

ru/pis in^enium
,

dohfum
.

mu/iens inoenium infidufnrn i>Tpa>ch/is
ejl
,

infdiofum eff inquit cJrifo Cicero cic natura Deorum , Vu/pecu/x
,

ff-)

.

ait

jtaus

Ifu/ptnum in^enium fmper a/tnuid mo/itur ma/i
,

.

Et comp/ures
,

apo/opi
.

Exi^u/pis ca//iditate zyiefopi

ff-)

a/torum nomine /'^untur
,

.

Capi//i nigri

^
.

criff>i

fo/ore

Tempora caua (arnis co/or ni per Os paruumexterius protenjum Labia exi/ia in oreparuo Alentum va/de dififfum ro//um brrur O.m/i (f/endertes concaui ,parui ve/ffe c/audentes (Jr nirfus aperientes Ve/
ya/de rujp
.

Z/t/ca/ui .

Facies maciitnta
.

Genx rotundx
,

.

.

.

,

,

.

conniunnes /icci yc/ndiiundi caui
,

,

Ifc/ ridthundi patu/i

,

CT fcci.

Suverci/ia inc/inata deor-

fum

,

iniuemes , qnajt /atenttr

DOLOSl.

^dVulpcs, y^ethiop3S,&muIicres.
Ve/vihrantes parui , velrtdentes
, ,

OCJ^ Ll
,

flantes c<tfj oljcuri
,

.

ff^ hi/ares

.

^''e/procir

mtnentcs quibus in circult fpeciem tumor circumducitur aut fe/uti cafirorumfjfx.
,

cundedtrim Ve/concaui

^
,

e.xtgui

,

've/ccncaui
.

,

tntentt

,

ftil/terfucnies. J^e/ c.e:u/ri,
.

ve/ya/de nigrt ve/ohfcun /umtnts (^ pahti Ve/oi^furi., ca/iginof J^e/varij in quilus circa pupt//Am xquidtjianter currunt caiculijlaui ,ve/in (jutius oripisinftriorynidis ,fiperior
,

^

niger

'p

.v\

F zALLz^ClS.

Adapparcntiam.
Loquentes

SV

F E^ClLli^
.

pi/ofa

,

(^

coniuncla
.

.

manus

,

^ capus moucnt

.

Fa

ciesparua crocea Ocu/i va/de concaui Ocu/i pofni in /uugttudine vu/tus.
.

Ue/qui ctta (lau

duntur , g^ rejerantur

FVRlS,

Kcy^ PcyiClS. v^dlupoSjaquilaSjaccipitrcSjCoruos,

& aucs

1

apaccs

.

LZJ
(foruus

P<lA pro meretrice ponitw ,ptcpter. auaritiam , e^ rapacitatem Romu/um ft) ca meretricum nomina Lyce Lytoris CP Ljcenis
. ,

J /upofacia grx-

,

,

.

po fedk
,

meretrice nutntos dicit P/utar.chus in Romu/ivita.

Remum non a /uSunt qui dicant nutricts am
, ,

lj'guitatefalu/te

nomen dedijp nam
,

rapax efl ,

^ natura
,

^ feras ,c^

mereirtces communi 'yocahu/o /upas vocamus.
(jp

procliuis

adfurtum , nam cicur femperpecuniam
.

omnia qua
,

ferrepotef ,Jub lapidtlus
auarttia
,

(^Joraminilus addit

Dant/^es zy^/agipierius vernacu/us poctapro

g^

rapacttate /upam depmxit

„ Efvnalupajchedituttobrame „ SanbraHacananellaf{iamacre;ijZ^a.
Etpaulo

.

.

.

.

,

232
Etpaulopojl.
5,

D E H V M.

THrsiOGN,

Ethanatura/imalnaggia^eria,
che doppo ilpafo haputfirme , chepria.
,

„ chemainonempieL:LramoJan;ocl.ia,
)j

cyiures "ya/deparu^e. Supercilia coniunBa

'((^'pilofa

.

Najiis vahJeparnus.
.

<Jl^a. ntfs
.

vai

deparu^, le/ ^raciles , 0*
inferior or/>is 'viridis
ti
,

angujliC

.

Velcnm
.

d/gitis /ongis p/eniores
,

Vnmcs Lwui
.

Ocu/oriim

/uperior vero niger
,

Ocu/t mohi/es

ft) aciiti njifns

1.>e/magni,
,

^ comtno
.

micantes , iracundisfimi/es

tfrpa/pebris apertis patu/i, cnia/es in /upis

^

apris Apparent

AlALlGTSll. Ad fimias vulpcs, ichneumones

,

& ferpentes.
.

Czy4PlLLl
.

rari

.

Superci/ia pi/o/a
.

,

^

coniuncia
,

.

Gen<£graci/es
.

Bucca
vacu^e

rifhilis
.

.

Loquc/a e nanhus cfflata Co//um vacuum
fis '^ates gract/es
,

tmlfeci//e
.

Cofx exi/es ,
f^

^
.

Cjibbo-

ft)

carnofe fe/utidefccat^ ^edesob/ongi. 'Breui,(<;*
.

ce/ert pafli

dmhu/antes

,

(f-)

cum ovu/isperturhatis
.

,

corporis inconHantia
.

,

an/oe/atione
,

Ocu/orum angu
.

/icarnof. Pupi//aparu^. Ocu/ipoftiin /ongitudinevu/tus
. .

<J^ohi/is
,

^

acuti vifus

Va/d.e
.

concaui Ve/ohfuriparui Ve/conniuentesfcci Sp/endentes nigrt
jl<£
.

nje/fefe c/audentes ficci
.

lu-

magnitudmis rcj^/endentes cum /<euifronte VeLnon conniuentes , ^grauiter intuentes

Vel

ridentes hi/ares

VEKSIPELLES.

Advulpesfimias,&mulieres\
"- ^*"^
.
.

•"•- Vfk -'-"
.

FROT^S
i?reue
.
.

ajj>eractimtuhercu/is
.

,&fofu/is
.

.

'T^a/pehrariimpi/icurui
,

Facies pai-ua:
.

Gen<egract/es

Co/or va/de ruffus Loque/a modejia
ft) imheci//e.
.
.

ve/acuta

,

(jt fqual/ida

Co//um

Ve/inane ,

Peclus pi/ofum Uenter durus
,

.

Manus va/deparu<e
attin

Pedesparui , (p*graci/es

Pars interiorpcdis non concaua fdpinguiufu/a, vtfo/um toto
.

gat vefigio Digitt contracli Vngues va/de hreucs ,pa/lidi , nigri , imhucati. Corpus incomme»-

ftratum Ocu/i cefj cumparuispupiliis Va/de nigri
.
.

SCELEKATl.

W

o

S cauum Loaue/afuhfauida
.

.

Ocu/t ohfcurifcedi

M
L

\(^'NVS

crajf^ Ocu/iprofJtinentes ,fcci
.

.

Vel ridehtes

,

aperti , (!p*fcct^ '}

JN
e

cyiLIE^lS
.

malisgaudentcs.

§lV ELA

narihus effata

V/n<c ,

(ju<e

adgenua nonperueniant,pdcogfint occur'

reremanihus. Ocu/tJiAntesc<efj,ohJcun.

.......

Vemnorum

.

.

.

.

.

.

.

j
>j

, .

L

I

B E R

QJ^ A

KT V S

VENE^nOKV M PR0Pmj4T0RES.

o
L
S
*Tr

CVLI

prominentes

,

ficci.

InxquAlespupilUmm orhes circapupilUm currentes. Cal-

culijangumet , lelpal/idi in ocu/is nigrts

VSNENO PLE^l
cABl^
exilia inferiora
,

adcaninos dtntes tumentia

HOAnClDAi.
pilo/a,(^coy.ii!ncla.

VT ERCl LJcy^
Itprominentes ,ficci
.

In^^quales orhes circapupillamcurrentes.

Ocu

Vdfurjum

(uvtts ,palltdt

DciiiF.deIis,&fiJelisvirifi.;ura-

Cap.

4.

C

ONCOMlTATVJ\^

iujiuiafdts.yt diximus,yndcfideIiSyet infidelisfgna celligcmu^

FIDELIS.

O
EX
tes

CV Ll

mediocres declinantes adc^ruleum colorem , 'velnigriim . Veloculi adc^ni, ,

leum colorem declinantes mignt,jlantes,0' J^Iendcntcs.
prejfa ,fions aufiera
,

V eItrtfi,cs,^fuperctUa com

f^ demtjfa

JNFIDELIS.

C(V^

P

VT
,

'Valdeparuum cum inroncinnafgura ,(^dorf imhecilliiate Frons afj^rra
,

monticulis

^

fojjiiulisplena

.

Humen furfim eU tcati Manus cy^fjgtfa
.

,

et

graciles

Ocult caui
tes,ficut turhati
.

,

extgui ,ficci , velohfuri
,

,

ft) aridt

,

Ixlohfun ,

^ fqualentes Velje m»uen
$.
Aw

Velohfuri , aridique vei mohiles ,

cir acuti 'vifus

DcprudentiSj&impiudcntisvirifigura. Cap.
inteUcciualihus quoque virttttihus prudentia
ijs
,

ejl

.

Etprudentis yiri proprium Itidctur
ijs
,

confulere de

qute fiht hona ftint
,

,

^

'yttlta

,

(s^ de

qu^Junt ad hene yiuendum in
igitur

^ quafhi
tia

intuer/um. Vnde ^) prudms
,

qut confultatorius.

'Teridesprudens extfiimatusfuit.quix

ft)

quA

alijS

hominihus hona erant , contemplahatur. Prudentiam
,

aciionum

hahttum dtcimus ,

ctrca ea
efi

quiC

humana honafunt. Cilm autem dit.cfint anim^ rationaltspar

,prudentia yirtus

operatiux ;

nam circa td, qtiodaliterfe haherepotefi

,

optnio,

qJ pruden'

^erfatur

T^RJVDENTES,

y^d mediocriratcm
.

C

Jn fincput ft) occlpiit protenfim quale PericIifuiJffertur.CapiI/i tnpueriiia cam.Fros quadrata iuji<e magnitudinis. Facies mediocris pinguiufcuia Lingua fuhtiiis Vox media inter grauem ,^ acutam
parui
.

ORPOI{E

Caput paulo maius paruo

,

.

.

Gg

LahiA

.

,

.

23^
Lahia
ij^ft

D E H F M, T^B
oris fiiperiorApromhentix
. ,

T S
.

JOC M
cum latitudme humero.

Collum adclextram inclinatum, Claues mecliocriter folut<(

taphrenum medntm inter curuum
.

& comiexum
.

Pfcius latum

rum

Vintns medietas , cumpeHoris angujiia
adrnijii

zylfanus /onc,t
.

cum dipitis longis

lmmot<£ in

locutione.

Ocuiimagyn ,fulilimfs .fulgentes Jmmidiohtutus
,

Vellucidt.

Velcalctiit fubat-

bidiores ,paludt
tJ!predo ignt

ig^nets
,

,

(^

fanguinei in nigris ocults.
repr<efcntet
.

Velextra rot^ ctrcimfreniiam
,

admijia Vt a longe nigros

IJelcirculus anguUus

ro fipra igneus in humidis ocults,
in humidis ocuiis di
,
.

^ fiwhilm
,

^

niger

,

alter "Ve-

ipfts

appareat alienum

.

Velcirculi indis colons

IJelfe claudentes

^

aperientes
.

humidi

.

Velfefe claudcntes , recti, humi,

iufi^e

magnitudims , (^lendentcs cum Leuifonte
,

Veladrifum hilares 0* humidi,
,

ff-)

pal-

fehrx remtffce ,jrons longa adtempora v/q; prodjtEia
pnmantfupercilia, (f^^fonsdtmijfajlmul,

Veltrijies humidi.
,

Veltnjiesficom-

^

aujiern

IM\PRVT>E^TES.

Ad aanos,2pparentiam,

&

in-

dccentiam

EIVS
ijs
,

contrarium imprudens eji
:

.

lmprudenti<e autem
bonis
,

eji

iudicareperuerse de rehus

,

^

perperam dehberare nequire vti prajentibus

(jT

infafam adduci opinionem de ijs ,
(^ydnhelitus

au^eadvitam, &honahonpJiafint. Fronsconuexaalta.
aui poji curjum
,
.

quemadmodum
,

Aiamim digttipr^mutili
.

,

crajjicjue
,

.

Velociter incedens
.

^

ft

dcpreherk-

idaturformidet

g^ totam 'ffi^iem deorfum trahat ff) contruhatfe ipfum Sujfenfo corpore,(^ vultufuhlimi incedentes Corpore magni vel corporeparui ficcj carnibus , 0* colore cali
,

,

^

duminnuente

.

OcHliprominentes parui (^
, .

igniti.

Z^e/tenehncoJt,ruhri,/anguinci. Ve/Jianfuperci/ta e/euantes
,

tesfubruhri ingentes infra [peciantes

Ve/Jiantes ,

^

0*JuJ^trantes

.

Vel
_

fec/audentes ,0*aperientes

mSlPl£NTSS,

AdafmDS.

F

zAClES

carnofa,

Labracrajfa.

Loque/adi^ciiis

,

Q}//um ereElum

.

(J^Ietaphre-

num ereEium,

Corpore inc/mati adfinijiram.

De ingeniofi viri figura.

Cap.

6.

IT^ ah

G ST^ 10 Sl
eogr^ece
ei/?o

virijiguram
Jic

cy4riJlotp/es in fuis
,

Thyfiogmmonicis appofuit vocaturque
,
.

kt

enim To/emon

^ c^damanttus
. .

SeddtJJimuiare neaueo Platoms

fntentiam

in /ihro defcientia.
,

Inquit enim

c^rduum cji hominem compertfe ingentofum,
Siqiiidem qui acumine
,

qui fimu/ manfuetudinis

^)

modejiiee cxors nonfit
,

li/ufires, caliidi

,

ac

mmoria infignes, (^ doci/itate nunquam non iracundifunt
turfecus
,

^

contentionis auidi\ necreptan
,

ac naurgia
.

,

retina cu/orumprorfus expertia

.

Hos itemftrore potius

quamfortitudt-

neprceHare dixens
rent
,

Sedqui adgrauitatcm nati ,fife adingenij cu/tum dent ,
,

hebetiores

companulia
beiii

mox

defidiojt
~)>t

oh/iuiojique

.

T/nacas tradunt

ingcnio effc ob/<efo
tjs

,

^ propemodum
,

memoria ,

ne quaternarium numerando queant trajcendere : in

tamen robur

^ ad

munta promptitudmem fmgu/arem non defderari
Ingcnioft

J

.

.-, ..

L

I

B E R

QJ^ A

RT

V S"

'

23S

jNCEKilOSl.

y^dmediocLitatem. Et'cfty4iiftotelisadv^Icxan<Jrum.
moUes , kumidas , mediocres mter afj^entatem, ^I.tuitatem.
l^reuis.

C<Ly4J{?^ES
,

Ija^ent

^ec

nimis longus nec nimis
plxiii
,

q^AILus d^cliuans

adrubedmem
hcnv

.

c^jjptciumtiis Capdli
,

mediocres. ^'/agnorurn ocuiorum, dtclinantirm

adrotunditanm Aiedtotris,:^
dijjiofitus.

menfurati capitis ,

cum magnitudine coltt
,

..

cy^cqifa/is

,

^

Cu;us himeri parum

declinant. Carens camoftate in crurihus
te
,

f^J ^enuhus.

C/ar^ xocis cum temperantia injubii/ita
,

t^

^''ojjitie

.

Langarum pa/marum
,

,

/onoorurn digitorhm

dei/inaniium

ad fuhilit/ttcm

/hldici rifus , 0*jletus
ditatis

0* denfonis

,

Cuius aftclus cf fjuaji cottfmtfus /cciitii&^ .0* tucun-

JN SN lOSl^ & eft j4u([oxt\\s
(j

,

Polemqnis
'".
-

,

&: y^damanti^' in pfry-

fioLinomouicis.»

*

CcJr^RO
^os
,

/mmidiqr^

ft-)

mol/ier

,

ncqtte

macra , neque<va/de pinguis
.

.

^^circa, humerfec

^ coilum, g/
.

quoe

circafacum graci/iora cfjdamar.tius Facics
.

admodum cor
,

pu/cnta , nec quidem attemiata
Tnijfa
^
,

Qu<i: circa /yumeroscoi/igdta
.

,

^ qu<td(orfumfunt
,

di-

g^ bencfo/uta Circa cojias fi) eforjum non cornofa Corporis co/or candirul>er purus Scd^J^o/emon 0* ^ldamantius cancfidus ,fibrufus ,fiauus. Cutisfulytt/is.^Pj/i, ncque^va/de
,
,

duri ,- ntq^^
c/jaropi
,

nigrj.

Sf(tPd/e'mdn

,

0* jdaniantius

.

(Japttii ncqtie

va/dc criffi

tlcqiie recii

.

Ocu/i

^ttmidi.

Poicmon
nos.
,

additfy-J fp/endentes. Aloderatj: magnitudinis.

Totumjuecorpus ere

cium. cyiddimus
dia inter
'

CXpi/timedtj tnter mol/es,t9* duros.J^acies medtocris pirgu!ufuU,ve/ me-

camofam
.

cy*

macram

.

Co/er candirul^er in

/ccui corporc
,

.

Dt ntcs mixti
'.

,

/ati

,

flncii

,

rari

,

^firicli

Lin£iia /uhi/is.
,

Adanuspraci/es

z9*jnoies.

Vox mcdt t inter intenfam 0* remtffam Cofi^e maci/enta Alanum pedum ariicn/igcnirof. "Digitt moHcs /onai ^* inui-

^

,

,

cem difiantes. Ficmora
maciientum.

medrocriter carnofa. Ocu/i olfcurt

,

humidiiiujl^ magnhudinis. T)orfum
.

Mcafgura h^ec efi.

( a hf.t iacl.tntia, 0* inanisg/ori^efucus )
,•

Frons in /ongumpor
.

reBa
lenta
'

,

capi/ii

neque duri , ncque nigri

fici^tie
.

rsi^

-,

ncque cnjfi
.

.

cyiurcs excu/ptx Facies
,

maci

,

mediocris. Supera/ia

ffiendentes.

ma^na rara 0* commenftrata Ocu/i charopt fuh/imes magni Co//um;0' /mmcngraciiefi& l>enefo/utt. (fiira ff) /atera non ^i^amofa, venter
;
,

tmdiocris.

Caro co/crata. Statura commeYifitrata
,
.

ft)

reBa Ta/i pr.eua/idi ,
.

dum articu/tfortes (^ bcncfo/uti
'

Digitii moiies /ongi
«^^
«

,

(jr irmicem

manuum f/J pedifiantes Vox mcdia inter
,
.

remiffam ,t!J* tntenfam

J*"^";3^\ ViV.:'.w r.v ..ji^-.vj.

CtA PVT^
magn^
.

paulo maius mediocri , inftnciputprotenfum Frons longa. tJures deccnter
.

quadrat.e

.

forpore magm,ficcis carnti?us

,

^) co/oreficcam temperaturam
'

:.v.

tnnuente. Vdmediocrtcorpore , carne,

f^ coiore. Qaues mediocriterfo/ut^

"'''^^
'

"
.

MECc^NlCl.
JT{VS
longoecumdigitislongis.

Oculifeclaudentes,^aperientes,humidi. Ca-

-^Apii/or um co/or /eniterfuhflaue/cen s.

Cg

X

Ogitaipundi

.

.

,

, ,

J

ri(f

D E nVM.
2{0NS
ens
.

T.

HT

S

10 G

N.

COGlTJTiDl.

F

caperata , yeiin mediumfui eleuata^f^iritusfacilis
.

,

0*fine flrepitu progredi-

CoUum incuruum

Incejfus tardus

DOCILIS.

CcJPILLl
menjuraia
,

placidejuhflaue/centes. Frons in

longum porreEla. Supercilia rara , com-

magna. iAuresexculptx. Facies macilenta. Kifrsparcus. Collum inclipeBus latum. VelpeBus angujlum ft) '\mter natum adde.xtram. Humeri magni
ff)
,

^

,

mediocris.

Aianus in loquendo immohi/es.
,

Digitiretroconuerfl Oculi mediocres , declmantes

ad

fl^

caruleum colorem velnigrum. Velc^ruleijflendentes , ma^ni ,flabiles. Velohfcuri humidi iumagnitudinis. Velflantesparui , humidi ,flons exporreEla , f0 palpehr^ mohiles , Velfe mouentes
,

g^ quaflflantes ,

^ ttnEluram

alhuginis in oculo haheant

.

Velfe claudentes ,

reiXi ,

hu.

midi , iufl^ magnitudinis ,Jfiendentes cum i^uijronte. Veitrifles humidi .

COnSTANTlS.

R
N
occiput
efl

ISV S

paucus Ciiia nigra ,foiida Oculi oh/curi humidi , iuflte magnitudims.
. .

Dc Hebcits viri figura.
ingeniofo
,

Cap. 7
cyiriflotele

VT^C

contrariamflguram apponemus eam ex

,

Volemone ,

^
lo-

zAdamantio defumemus , (^funt flgnafere oppoflt<e
cant , ijuafiflnefenfu *

natur^e .

Eum infenfttiuum

QV
monem
,
.

HE^BETIS.
JE
circa coilum
, ,

SedToiemon , f^ zAdamantius clatiicuU coUtgat^ , njeimagna uafx circa co/Ium complexa ff) imma^ nfefla. xoti/'/.x rotunda .Veicapitis occiput cauum ^l/ei ,^t ego fujj^icor, ict7ir idefl

(^

hrachia carnofa,compiexa

,

f^ coUigata

.

,

,

rotundum

,

nam it diximus in

capitis fgura

,

ctim eminentia occipitisperit

,

(^* rotunda
.

,ma/e /enfati ,

^

hehetts ingenij virumpr^fefert. fnterprespro acetahulo ajsumit

Sed quid

coxarum acetahuia cum intelltgentia faciant ,
t9*

jdamantium non reperiant.
n-to^idv
.

cum tale quidpiam apud PoleOmoplatitfurfum contracf^. Frcns magna camofa
tgnoro jpr^fertim
,

rotunda Ocu/us pailidus ,

flupidus (^flueianguidus,!)!

caprarum ocuIi,qu£flupiddjiint,

quodlingUccgr^ce imperitia Suejfanus fatts peruersefurdum ocu/um iransfert, auafo:n/is audia

mus) Crura circa talos craffa carnofa
.

,

ci7*

rotunda

.

Alaxt/iee
.

magna

,

carncfus Sed Po/emon
.

,

Jtotelico textu

mendumftifficor

^ /idamantius metaphrenum ^ non
«*>'-7>*'
,

^

carnofe .
.

Lnmhus

dicunt Crura longa
>

Sedcgo tn zArirlnce long.e

.Jed

/«'*?«

idefl hreuia

,

nam cum

qu^ cum crurihus eandemfuheunt rationem natur^ honitatem innuant ,
,

hreuiora crura i*>fper-

Jiciiomm , ^) ruditatem. Polemon ,
.

^ cy4damantiusparuos
.

arttculos

,

hreue co/lum,^) imper
,

Jccla extrcma trihuunt ei Co//umptngue
cies

Po/emon , (^ Adamantius addtmt

(sr hreue

.

Fa-

carnofa ,fatis magna.

Motus fgura e^ mos, aui infacie apparet ^fecundum fimtiitudimm
,

accfpit

.

.

.

.

.

L
fnortyff^

T

B E R
,

QJ^ A
,

RT V S
, ,
,

''jl}7

accipit , fcilicet infenfltiui
.

f^ huiufcemocli textus "Vr Jiximuf menJo/us ejf. Po/eAdamantius AffeElus hebes,^ inhtAns-.Sedn^olemon <rvij.trir y<ttij (^daman
f/^ jiupidt
«'»•.
.

f^ melius yiddunt ijdem. Corpons color valde alhus , fed Po/rmon non fa/de a/hus ,fedva/de niger 0* meltus quodputoextUius textu cxctdiffe cum l>alde, a/l-us lai de niger co/or natur^ imperftclionem ojlentet qux obcjl inpe^to VrntreporreElo Jrttcu/i pi^ft/,

tius yero <«'x*»

,

,

,

^

,

.

.

i' >

^

co//tgatt

.

Cxtrema

col/i^ata. Sedcorrtgattir

Po/emonts textus, qui r kha habet^^y^daman

tius fero tfTiAir
co/ligatt
,

Opponunttir entmfgna. Jngeniojo erant dtgntfo/uti, ciT* inutcem dijlantes, hutc

comp/extqtie

wi

INSET^SJTL

y^dafinos.

^
occiput.

Ccy4PVT
ta.
,

fa/deparuum. ftnciput cauum. Ve/fnciput f^
,
.

Fronsrotunda ai.

Gen^ carnofe nS^amiii^e magntc CJT carnof^ Spatium quodejl ah ymhiitco vfque adimumpeSions ionpius quam ah imopeHore adiuguium Vuin^ carnofx Vngues curut , angufit. Ocuii tardcfe mouentes
Facies camofa /onga.
.

Nafimum afttmmo crajfum
.

,

.

.

^FZ)£5.

Adfues.&Vrfos.
.

PVT quod CcyfUf/angujta
,

magnitudihe exuperet CapilJorum co/orflauus a/bicans. Frons carno
,

fa.

.

dy/ures rotund<e

non

e.xcu/pat<e

,

lic/paru^

,

f/-)

arrecU Nafus adfa.

ciemmaie dtfcretus.Osva/dcexertum. Labtacraffa tf) rotunda^lfe/infmus /ahrttmpro pingue ve/durum,ve/frmiim f^ tmmohi/e. Ceruix crajfa. Hu minens Co//tim crajfum
,

^

,

,

meri eieuati. Cof^ camofk. Pecius va/de carnofum Alanus magn^ ^) duric Vcntcr dura car ne compa^us 'Dtgitf^/us nimto iongt , extiesque TibU , ft) caicanea craffa ZJngues carnof
. , .

.

.

IVDOCILFS.

y^dafinos.

_
.

C

cJPVT,
ium moiie

quod magnitudine exuperet

.

Z/eivaideparuum

Facies

magHa

.

Cei-

iJiSlPlE.NTES.

N

zA J{E S

obJiruHa.Ocuiife daudenuSy^dperientespaiiidi.f^ trementes.
,

Z/eiquum
^\

fe c/audunt ,furfum aheunt

ipftque flantes

,

O* fubfluidtfuennt. Veinon conniuentts
.

yeiinfe ipfis circumHo/uentes. Veiohfcurife circumcirca moUtntes
,.iwiv..

^^ '^

T^J

.

STVLTI.

JdiUQSydiCimhS.
Gena contraSi^e

FRONS

iata,(jr ma^na. (^Aures mdgn^e;f^ aneBa. Coiorflammeus.

in triflivuitu ,fuperius

Lingua veiox. Rifus mu/tus. Vox cum clangoreacuta.ffoiiumfurfum ereShum.Vei inciinaturh ante. Veitn aiiampar-

iahrum craffius,

inferiori propendens.

tem. Veineruistntenfum. MdnusVaidehreuts. Hummpiioft. Qcuitretortiaddextram.

Lat4 ocuiorumpupiiis

trtiiaiw^v.

*Dementts

.

.

.

•^MjS

D E H V M\. "PHTS

I

G

N,

o

S exertum PupilU oculi cum totius fuhjlantite Utttudine prominentes.

IJelocuItliir-

Jum prominefttes
litie

.

Etpr^fertimft/upcrctltagrMoJafuermt. Vel concauicum m&l-

quadAm jiuidi

-^^'^•^v

EPILETTICI.
oculi
,

VJ^B KANT ES
contuentes
.

tanquam

exilientes ,grandiufculi

,

J^lendidi ,

^ humidius
,

Veljurjiimeuntes.
alter

6tpr)ejertirhjitrementesfuerint.

ZJelfialter oculo-

rumfurfum
fttmrcferat.

,

deorfum ihtt ,

^

tremor ipfts inerit ,

^ halitum aj^erum ^ den-

DOEMO^lzACl.

T
F

zALl

prapingues. Caicanea aj^era ,
.
.

digiti

curui ,pedescorpulentiores

,^ tiht^ pr^'

gnantes.

>|-

."-wibf^i

•^^J^

MOBILSS. JdmcS.
tiVlVt^i"

ROT^S
cile
.

parua , (^ lata . Nafiis valdepartms: 'Vellon^us f^ fiihtilis. VelimumgraOsplanum. cJluus , ^peBus nimiumpilofum. Oculi ohfcuriparui
I>c mcmoris , 62 obliuiofi
virl figiifaV'

Cap.

8'".
.

McJNJT^£X
minicula
ne
,
,

autem aprudentia memoria ipfa',
ytrtutthus tntellfcltuis
eji
.

Ifeleius affecla ejl

,

Velprudentid: ad.

zJriJloteles libro

dememona ait
.

(^jdhe-

memorandum reqtiiritur cerehri ficcitas
,

,

adfacile di/cendurn humiditas

Vnde "V^

plurimum ingenio tardi memoria ~)>alent
Jiiis

dociles reminifcentta.
.
.

Memoris viri cylrijloteles in

Phyfiognomonicis huiufcemodifguram^appojiiit

^

V P EKlO "^ij^^^fmnora.H^ec enimdijfojitlopaucitatem arguit vaporumpropter cere-

S

hrifccitatem. Pulchra, tdeji heneformata , dijf^ojitaque. Camoja.

^onpinguia,fed carne

iene vejiita nampinguta hehetem , 0]ohIiuiofimarguum
.

.

zAddtmus nos. Aures mavna.

" j*\
l.v' ~ .»< j\-..i

OFjDJ F 1 ^:L'4 contraii/s.rignis
\

...,.•;

'•,

,'

•-''.'

.

,'.;'

..'Vk. «iVi,

.

...

;

;

SV

P

ERW
.

'BytA' maioTA.

Jn lihro dcreminifentia

ait.

Superiom maiora hahentcs

,

iJt

Hani,nonJiintm^mor.atiui^propterea-^uodgrduitatem-tfivItamSl^aientttt fcnfiiiuo.

£t

quia aprinctpio motus mnpojfunt immanere ,fed dijfoluuntur ,

ne^ in rtminijcend^ re^e
TDe cy4tidacis

procedunt

\Si\s^*f:A^S

'

.

.

L

I

B E K

QJ^ A

RT

V

S
9.

239

Dey^udacisvirifigura.

Op.

DJ
dam
cunt
,
.

X A17J S
1

de yirtufihts
s

,

f^ fitijf qu^ inteHeclui iinrant T^unc (ju^ in ea aninitt
,
.

pjrte ^uxirafcilili

dcttur

,

fita

funt , dicerrtus, (juarutn pnma fortitudo

(jl.

H^: inter

duo fxtrtmarer/aiur
terriiilibus reius cxCfUit
,

.Jiilicet f.ducia
(Isr

m

,

cir

nmiditatem

.

Judax ejl
i-t

,

nui confclendo in

qui

ano^ans,
,

^

fortitudiris alficiatoryidetur ,i't infanus ciiU-

aut indoUy-s

,

cjui

nenue terremotus ncfiue inundaiiones ttmeat ,
,

ntiod Ce/t^ facere di-

7 imet emm

res nonfi. ut oportet

^ minus

,

ciuamfortis,narhpr£cipites funt, To/untnue
.

ante ipfa pertiit/a prricUtari , in ipfs vcro conjlitutis ahfjlunt

Flanc jigttram Phyfopnoniotics

non appojucrunt

.

T^osexeorum/cnptisformabimus.

cJVD^^JCES.

y^dTauros.

VV LTV ^
Jus.

S aujlerus. Frons nehu/ofa Superci/ia ob/onga. Nafiis /ongus adosprotenOs magnum. Dentes /argi ,rari acuti,(^Jortes. Co//um muti/um V/napro/txa ,
.

,

.

(ju<£ extenj.e

vfnue adgenuaperueniant. Pecius /atum /jumen magni. Ocu/i
,

jj>/en-

dentes
ri

,

ctfj ,/anguinei. Se mouentes

cum pa/pebris immotis
.

.

zyiperti

,

ficci

,fplendentes,0*pu.

/uminis re/ucentes. Ve/vi/prantes turbidi

TEMEK<:JKll.

O
S
ca

S magnum
tes
tis.
.

,

^ exertum

.

T)igtti hreues
,

,

f^ crajji.

Ocii/iff/endentes
,

,

torue afpicien,

Se c/audentes cumfonte af\>era

fuperci/tjs oh/iquis

(s^pa/pebris duris

^

concre

Ve/fe c/audentes reclt /jumidi , luf^ magnitudinis ,J^/endentes cum

/<euifronteftcci.

SVPEKBl.
VT' ERClLlzyi
ajj)icientes.

arcuata

,

(^ qucefequenter e/euantur. Venter magnus,carnofus,^
,

propendens. Greffu tardo ambuiantes ,f^onie morantes

^ manentes m

vijs, cir

circum

cir

Ocu/i obfcuri aridi

DctimiJi virifigura. Cap. lo.

NV
perce//i
,

NC
,

de a/tcrofortitudtnis extremo dicemus
qui nen tembi/ia
,
,

,

in

quo defeclus,

dt funt

quaf ternbi/ia
,

timent ve/timent ea,

ef timiditas. Timiqu^ non oponet.ve/ non
c^t*

ficut oportet

taudem

ij

timendo excedunt

(^ in do/onbufexcedentes, magis ef manifej/ibi etiam
.

fius. JdzJnfote/es ait tn Nicomac/jiorum

/ibris.

Jgnauia ef metu quouisfaci/e
effe

mortts

maxime

,

ft)

noxarum corporis,
.

arbitrantes pr<efabi/ius

quomodocunque fer-

uari , quampu/chre mortem obire
cunt
,

Frigiditas,
.

f0 /oumiditas in comp/exione timiditatem indu,

ve/etiam intemperatafccitas

Femin^ viris figidioresjunt
effe
,

ft^ ob idtimidiorcs

,

heci//iores.

Ca//enus putat frigiditatem in caufam
:

quafceminas viris mo//iores ,
eo

Itores

reddat

vnde quoprxfantior ef ftgore ca/tditas ,
,

ef vir fcemina perjecltor

,

^ ^

O* i***
ti-

imiecil.
ob id

midiores , quiaftgus timorem gigntt

^figidiorts naturx homtnes timidi , 0" fjfccminati funt
Scribtt

.

,

240
Scrihit

D E H V M. T H
,

r S I O G N,
coitu infnijira Iftcriparte

LaBantius Firmianus, fi humanum fcmen dextrum in

muli^

ris ceciderit

virum quidem nafciturnm

,Jed <'ffa;m:natum ,quH pars ea mulicrum gcnerationi de
,

(linatafit
ht
,

,

^

oh idfccmineo corpore carne alha,molli ,^/ahra
,

njoceexili ,

^

clara

,fltcie

imher

ac

fne animo ,peBore g^ tandem femiuir
,

dici pofjit

.

P/utof(eminas ex xiris fun dixit

quandofrigidiorts natur<efunt.

c^didfacit etiam

i//a com'.ntgratio
,

aynmarum pytl:)aoorcorum,
,

auum eadem ^iri anima dum timidumjortitur corpus foemmam ejjicit
lia
.

^ fc
.

re/iqua

anima-

Solet etiam timiditas euenire ex fanguinis paucitate
,

,

'Vt

in c/yam^/ecne
,

Timida awma-

liafunt ceruus
trihuit
,

lepus , cunicu/us , mujle//a

,

/jyena

,

c^ mus

quihus
,

cy4riflote/es cor

mugnum

vt cunUts metu ma/efcis ,

0* quce magno cordepr^ditafunt

frigidafunt

.

Hancfgti-

ram cyjrijioteles 3 O* Po/emon , g^ cyddamantius appofuerunt

Einicm > qnim primo libro.hk denuo fcemneamfigwm non ab

refore

putam

m hHius cafititfrome ocuhifubi cere

,

vj exaHiui eas partes

yifu afftqui queas.

^i
-^'

L

I

B £ R

OVARTFS

2^1

m

Hh

Tm^ii^

,

.

.

, ., ,.

24-2

D E H r M,
TIMIDI. J\ mulieres
,

"F

H

r S I O G N.
:,

ccruos , lcpores , cuniculos coturnices

,

&:

ad complexiones

MOLLlPlL V
^
lemon
dus ,
,

S.

Corpore inclinattis , non ereSius

.

Sur<c furfutn duEi^
.

.

Colarin

faciefHypallidus . Oculi imbecilles ,
cruragracilia
, ,

^ manus
.

^ c^uipalpchnzam
,

forpons imL-rci/fia extrema
,

fuhtiles

ft) long.e

.

Lumhusparuus ^) irnyectUus. Po-

^ oyldamantius
.

oblongus Figura contenta in motibus ,
,

mn inucrecundus fed languidi/fo.

f^jlupefaBibilis Sed^To/emon

Z5r
,

cy^damantius Tota corporisfacies.a: ^atura
.
.

lutus. Color cpui

mfacie apparet , iiarius

ff)

mos fibtnjlis fidem addunt. Collum longum Fj,

j^iratio debilis , 'Veltumultuofa.

Te^us debile. Vox acuta
,

(s^ molis

.

<iAddtmus nos
molies
, ,

.

Occtfut

cauum. Velcaputinquovtracjueeminentiapertt. CapillireBi ,yelcrifpi,
lore Ifelnign , veialbi. Frons

f^ plant. Cocorpuf

magna Facies carnofa
oreparuo
.

,

"^eloffofa. Colore nigro

yelaibo, yelfub

liuido

,

"yelmelltno.

Labia

exiiia in
.

Spiritus

paruus , rarus , tardus ,
.

&

,

f^

peElus

macrum
,

,

f!sP

glabrum
.

Vox remijfa

'veitremula

taphrentim imbecille , tnarticuiatum ,

rum ,f^pingue. Htmert inarticulati
ta

^ maciientum Te8uscarno/um,^gIabrum. Veigraciie,^ Vlna ^ (^
.

Veif^intus aitus , denfus , f^ agtits Vel peEius camofum Loj^ueia breuis , "V/r/ acuta , debtlis. Veie nanbus cffiata

^

Me

Coiltim graciie ,

^) longum yelajj^e' imbecilie. Lumbiacuti,
,

imbeciiles

.

,

brachia breuia , qu<e extenfa ad genud non per.

ueniant ,fedcogant caput occurrere manibus
,

.

Coxendicum ojfagracilia
,

Fcemora

inarticula-

^ molita
. .

.

Ttbix inarttculata
albicantes
.

,

ft) nioiies

O* valdegraciles
.

.

7)igiti confepti. Ocult dtfco

iorati.

Vel Cdfj

Vei

Ifaide nigri .Veifului Jplendentes ,veintgri fffiendentes
,

Conniuentes
dormientes
nes

In cputbus circuii candidi

f^ imbecilles
.

Veljiantes humidt

.

Velajperis oculis
.

Velfurjum euntes ,pallidt , veiobfcuri humidi,
.

lujta magnitudtnis
.

Timidos ca-

Xenophon ita de/cribit

Corpore paruo

Nafo acjuiitno , paruo rofiro
corporis partes

Ocults iufctojis.

De-

formis , dura ,Jirigiofa,gIabra, infrma , longa ,
des , nonfagaces

non bene rejfondentes , mollt^e'

p^cinoedivirifigura. Cap.

ii.

15^
Bat
Itties

moraiium Nicomachiorum libris
,

^

vbi de continente f^ incontinente trade toleranti , ait moilem toieranti opponi , Tolerans in re/ijlendo confijiit , ijui entm
cy4riJioteIes
,
, ,

deficit in

ijs

aduerfis qu<epleriaue renituntur,is moilts eji

,

^
,

delicatus

.

T)elitix

entm mol-

qu^damjunt. §hiifiiicet palltum trahit , nefiipjum
,

tollat

doloremfibt laborando creet
.

fSr

dum itgrotantem imitatur miferum ejfe non cxijiimat, cum mfero fimilts ftt
eji
,

Sxgenere quoico-

que mollittes

ft apud^TerJarum
,

reges cy^ri/ioteles

,

Poiemon ,

^

zyidamantitis ctnadt

nem appofuerunt 0* talem TDyonifumfopht/tamfuiJfefcrtbtt zy^rifioteles

ClNOEDl.

y^dMulicies.

CV Ll
cientes
.

conJraBi
^otJKfoTor
.

.

Sed Polemon g^ cyf/damantius httmide , imprudenter affialij genujiexibiiem interpretantur ego verogenu rumoremfactens
, ,

^

tncedendo

Sed Tolemon yyJTut
.

kootot

.

Inciinatio capitis

ad dextram

.

idem
icxh.ec

Coilum incltnatum
tus fktis corruptus
,

tS^/otus

manuum

ianguidi

,

f^

dijfolutt.
.

Sed hic Tolemonis
dtiplices
,

0*factle ex cy^damantio corrigendus
>

cy^mbulationes

quidem circumciinamif

alia yero tenemis

iumbos,

lidem.

Lumbus, f0 membra
nia trcmen

om..

.

.

, ,

L
nia trementia
ocu/os
.
,

I

B E R
,

0_V,

A
.

Rr
,

VS

2^3

Scdomrff textus corrigcndi qura mendofi /iitit. Ocu/orum circum^eclionesjdejl vertcns z!S^ circumclucens i/ lo/emon (^) yidamaniius firdunt. addunijue. Fronttm
,

contrafyit

fh) genas
.

.

Fupcrct/;a

ft/o loco

manent Voxext/is injyacia acula
. ,

,

^

in^(jua/is,ff-J

ija/detremu/a
dijiraciio
,

Pedum

-«a;«xa./>*
c>

Po/emon,pdz/ldamantius
,

ft?<jizofx

f/-J

me/iusjdfJlptdHfft
.

quaji conurrJi%
,,

unhtts

^

pedibus aml^u/antes^.

Co//a eorum nonfatisjirma Sed
:

Juhtremifcunt vtJiJtaLt/itas coacia ijpt Labiorum contraciio
uent Voctsc/anror
.

nam /rpores /aliapcrpetuo rho/)t/ari

/idd-musnos ^J^ientum /ongum Gtnas contrahintes m
. .

vultu. 6xi
,

Ita /abta

admct/oi

lo^ dtntt s
,

fumentia
,

CofpOKe inc/inati addcxtram
.

.

xyimbu/antes pediius
denjus
,
,

(SP crurthus conutrfis

Comatu/i incinnatu/i

c^-Jlte

rejjitant

,

(^

ipfis

ft^ agi/is c

na-

rilus (Jftrtur

(Oui

a/ternm palpehram',
.

tttxta

medium l/ifum Jiantem 0* nui pa/pebras Ju,

pra

ocu/os reducenies moliiter intutntnr
,

^hii pa/pchras non hahent reEias
.

nec fuperci/ia

immo

ta ifcdtrementia

Q^Jimu/ocu/t

,

i(sr

ajhetiusjuhmouentur

Ocu/i moht/es /ujciof.

Cina-di funa cx

P.

y^fncano.

P^zy/FKlCc^^^VS,
tatur
,

Pau/ifi/ius

,

F. (Ja//o /jomini de/icato inter pleraque a/ia

P><ec

auocjueprohro dcdit , quod tunicis Ifteretur totus

manus operientihus

,

qui quotidte fn^uen-

aduer/usjpecu/um ometur, cutusjuperci/ta radttntur, qui harba lu/fa Ja^mmthrts
,

que fuhuu/fis amhu/et qui
rior accuhuerit
,

in conuiuijs ado/efcentu/us

cum amatore, cum c/jirodota

tunica inje-

qui non

modo vinojus ^fdftrojus quoqueft

Cinoedifignaexv^.chcrilaophilofopho.

'^

PLVTtiJRC HV S
de
eius

reftrt

c^rc/jeflaum p/ji/ofop/mm i-e/jementi
,

Iterho

quodam nimis de/tcato diuite qui

incorruptus
,

,

0* cajlusdtcehatur

,

ifum ejfe nam cum voct m
atque i/iecehr^,
fitis

infraBam ,capti/umque anti compofttum

<3r ocu/os /udihundos

,

loiuptatisque p/enos videret.
dnpojierioribus

^i/)i/ mterejt , inquit , quihus membris cinccdi

prionhus ,

MOLLES.

y^JmuIiercs.

NdAT ES
tum
.

pr^pingues

.

Genua carnofa
.

.

Superci/ia reEie extenfa

.

Co//um ante inc/tna,

[-lumeri inarticu/att ,imheci//es zJMetap/jrenum imheci//e
.
.

maci/entum tnar,

ticu/atum TDorfiim angujium imbeci//e
ii

CoJi.e

ma/e fo/ut^
.

.

Venter maci/entus.

Ta

carnof tnarttcu/ati

.

Tedesparui ,

graci/es , inarticu/ati

EFFOEMlNzATl.

>^dmulieres.

F
entia

ROT^S

demijfa Na/its adjaciem ma/e difcretus
.

.

Osparuum (J^entum rotundum
,
.

^g/ahrum
,

.

C/aues ma/ejo/ut^
.

.

Lumhi camof

,

mo//es zyimhu/antes pedibus ,
Jingu/is
.

O* cru

rihus conuerfs Ve/corporefe mouentes humeris ,
ve/to/iidentia/eje.

^

memhris Genua intus innu-

Oculf exjacie multum extames , valdeparui,

O* 'g^itf > "ve/ parui
X
Jmhecil-

'^yarij.

JHh

.

244-

D E H V M.
P EKClLl
.

THTSIOGN,
^dmulieres.
Col.

IM^BECILLES.

SV

A
,
,

raraextenfayVelfi^e/uo/oco manent Linguahalhi .^uelUefi
,

.

lumpractlle

Vlnx brachia

AdAmmiU^eparux

^

pxrux ,graci/cs (^ inarttculat.c Vc/ eius extennatx. Qcultje mouentes , cumpalpebns mobi/iiius
cubiti e.xi/es iJ^Linus
,
,

^

.

circu/icandidi,^ imbeci/es

.

De fortis viri figura.

Cap.

ir.

DlXlAiV S
uidus extfltt .

g^ de timore Nunc defortitiidine , qu^ efl mediocritas qudcdamyOUiecircatimorem, (^Jiduciamter/atur. fortis eji qui non ttmet mortem apde audacia
,
.

,

petere in bel/o , in

maximo , ^pu/cherrimopericu/o, ft) circapr^ec/aram mortem impAPrimi excedebant 0* dificiehant hic mediocnterpgerit cy^niepenculum qttieti
,

,

.

cottjlan acres IJe/fortitudo eji inconcujfum a mortis mettkus funt , f0 in eo ipfo ce/eres , ve//e honejle mori , f^ vi^iori^ caufamprcejla tem in ma/is , ft) intrepidum adpericu/a ejje ,
.
,

^

^
.

^

re

,

quam

turpiter feruari
.

.

Jccedit fortiiudini

animi pr^Jlantia ,

^

confdentia , indujiria

,

ft)

to/erantia

<:yinJiote/es
,

,

caterique Phyfiognomones hancfiguram appofuerunt : feddefortifecun

dum animam ^) de robujio Jimu//ocuti funt
tram mu/ieris yteripartem tUabttur , nafitur
turus , viri/is
erit

Sic etiam fnijir^ partis hominis femen

^

m dex-

mu/ier ,fedquia
,

eo /oco

nata

eji
,

,

vl>t.

vir najci

mu/ier robujia
, ,

membra

,

vifus fufcedinem

vocem grauem 0* intrepidum

antmum habebit

h<efunt mu/teres ,

aux necjupponi , nec dominari a virispojfunt ,fedin domi'

natupnmasjibt^yfurpantpartes.

Sie

etUm ylrllem attulimttifigurm vj leumt ne^otlo partium fimlHtuMnet , de quibu
,

leqHimur affequaris»

L

1

B E K

QV A KT V S

2^S

Fortes

.

.

.

,24S

D E H V M.
FOKTES,

"T

H

r S

T

G

N,

jiTilAlOSl. Aclviros,lcoiK.m,tauiumj&robaItos canes

DV
ticulos
,

lil

PI LV S
tia,

.

Sed intrrim o^Jamantij
habet
.

texttis corrigatur

;

nam njhi
cojhe
,

Pd^emott

«o^i»

(ry.Mpa,tpj/e K-n

(a« iT;j.is'fA

F/giiracoyportserecla.O/Ja,
,

i(jp

ff^

extrema cor

porisf»

f^ magna

.

Polemon
habeat
.

ft)

^yidamamitis Latera,
.
.

ff^

vmuerfos corpons ar-

(fp extremitates rohujlas
,

,

B^s carnofum

& amplum
,

^

oj^a
,

magna Venter amplits adfe contracins. Pcmetaphrenttm robufliim
, .

.

fid^m

PeEliiS

ZSP

Ocuttis charopus

,

non y.t/de expanfus nec omnino claufus. Color co>ports fqnaltdus

^

acutus.

Et tllud

'^t<r

non

ctimfonte , vtperperam
fdfcntalidus
.

legit
.

Sueffinus , fedcum co>poris colore quia acutafrons non repentur
,

Ob

id ijdem

Color magis acutus

.

frons reHa non m.egna
in
<j

,

nec^tie ients ,

neque

afhera ,macra.7jbitextus corruptusep
tnert
tius

,nam

v

mutatumejl
.

,'ir/j>i3^

non^irxj^v.
,

HuAda,-

ampli difiantes

,

non "yalde coUigatt , nec omnino

dtffoiuti

Sed Polemon

ft)
i

r^damanft''*h

humeri robujit^^ jfatuhe,^/atera in latitudinem
.

dijienta ^fedvbi
,

Poiemon
,

mantius Thi-j-.Ai habet Coiiumjirmum , non liaide carmfum nates contraEi<£ fedijdem nates
dur.i
.

Sur^ dcorfwn duEt^ Crura carnofa cina
.

,

taios robujla

.

Pedes articulati

.

cyicies
.

hu •

tntda , zyidamanttus addit
iia

,

ft) terrtctiis
,

.

Jnftipcr ijdem hdec habent tn eiufmodtji^ura

Superci-

non extenfa

.

Uox mtnax intenta g^ magna. Spiriti(s reciprocatio conjians. Nos qu^ ex eij^

dem , aiijfque dtfperjim coiiegimus,
mediocri , vt
ieo
,

^

expertentta cognoutmus adducemus.
.

Caputpauio matus

cum vaitda ceruice Veicaput vtnnque protenJttm,cum me diocri magnitudtne Capiilicoiorejlaui c^Aures decenter magncc 0* quadratce Frons quadrata tujix magnitudn^ neque ienis neque afj^era reEia macra mediocns Najits adjrontem
occiput protenfum
.
.

,

.

,

,

,

,

.

l^ene difcretus

.

-^^^L

cuiie
1 .i
.

.

Labia

exiita in ore

magno vt
,
.

ftperiora inferioribus fuperponan,

tur ,
tis
,

^) iuxta ar^^i^.
.

Voxgrauts ,
.

^

tntenfa

Veigrauis

ft) fonora
,

.

Sptritus ff>ifJusfor
,

f0 veiox

VelJ^iritus conjians Coiium
,

medium inter iongum
.

^ crajfum
,
,

veicrajfu
,

m

^in£proitx<e qujt extenfe ad genna perueniam Vei vin.e , brachta
ne arttcuiati
folutce
.

ff) cubiti robujii
.

C7* be-

Humeri robujii

.

Aletaphrenum magnum , carnojum articuiatum
ojfa exterius
.
.

Cojix bene
rti^

Tejies

ma^ni . Coxendicum

apparentia TSfates ojfii , neque ienes , neque
.

gofe

Dorfum magnum robuHum PeEiuspiioftm Manus magnx articuiat^ (^ neniofe dur^ F^mora neruoja ojfa Tibt.-e articuiat^e neruofe ft) robuJi<e Pedes ZJei magn<t
. ,
,

^

.

.

,

,

.

l>eneformati
ii

magni

,

articuiati , nertiof. Taiineruofi, articuinti.
,

Corpus commenftratum. Och

quortim fuperctiia arcuata
,

qu^feqttenter eiettantur , veijfiendentes tarde af^icientes .
,

Vel

JJ)iendentes
.

quibus funtcuius imminet
.

^

fiperctiia affera

,

^paipebr^ ereEi^, veic<ejij.viri.

dantes Veicoiorejiaut
bet
.

Veicircuit
,

iridis

colorem referentes tn ocuhs humidis
.

ZJeimobiies ru-

Oppianus robttjios canes (p* accerrtma aitdactapr<edttos ita defribit
,

Vajio corpore frojiro

fmo

hornbtitfttpra ocuios interfitpcrciiiapelle , ocuiis igneis
,

,

rauo coiore J^iendenttbus,pelie to-

ta hirjuta

robujio corpore

,

dorjo iaio

fORTlS Vl\l

figuraaVcgenodcfcripta.

"

IT

zyA enim tironem martio operi drputandum
,
,

eiigit
,

.

ZJigiiantihus ocuiis , ereEla ceruice

,

U

toprciore
itor

humeris mufculofs valenttbus dgttts iongionbus hrachijs,ventre modtctis , exi-

crwilus , furis , 0*pi'dtbus nonfuperfaia carne dtjicntts ,fedneruorum duritia colieEiis . Htfpamtsquidam, Petrus nomine Neapoitmver.it \ j y ft) domi me<£ fi,efortitudinis taieffe
.

<i

cimtn dedu

.

Homo maxime cor^uUniusfuo dexiro humero tnfidehat

,

aiter Uuo

,

dtfiro bracljio

vnum.

.

.

.

,

:L I.B
Ifnum
t)OS
y

E R

HJ- A
,
,

RT
alios
,

V
.

S
,

^

-2^7

a/tero aherumfubjlinckixt ,fupra

hims bedes ,

bimsjcrebat ahrant etiam a/ijMui

amp/exatos tenebant , ac tpfepojl incedebat
eas duos /yomincs afctndere iubebat
,

acf Ifacuus e(?et
,

Deinpaffts

m terra
el(;uabat

manibus
.

Jupra

erigens fepofea

eos 'vfjue

adcaput

'^PoRcA
,

dextram tsrfnijiram manumfune al/igammus
binis

^7" hinc indc

decem

uiri ,prdt^Uf tcrra fxfs

manibusfunem in diuerfaspartes tra/yrbant,
,

ipfe

iraHi^ adfe manibus, prFihrlHH crucis j^o
. ,

dum admouit tam ve/yementer
ro

tt mu/ti in terramprocidertnt Fronte c/auumpfrcuticns muvu/nerauerit
, .

medium infxtt

,

ff-)

fi ttlu

fontem

Fxtendcns brac/jtum
.

manum

t/audrbat

necpoterant cunciifrnu/nec

manum aperire
,

nrc brac/^iump/icarr
,

Diccbat itrf/itttdme cjuda/tcri vei^,

dam a binis
cufjit
,

/atronibus orajfatum

ipfe inicEiis cerutcihus

manibus vniurcapui tam

vt /onoe yiriufpie cerebrum

diff/tret
.

.

Ro^atus a

me ,vt corpus nudum
,

demonjlraret
,

a\f

i//ud contemp/ari p(f(
ter

m

,

/ibenterparun Corpore erat qujtdfatum ,ftatura rcHa
cerutcefiffti/tum
,

caput deceH-

magnum in finciptitpromtnens yi-.i/tda
magna
,
,

capi//idurt

,

drata non
,

ocu/i charopt

,

cafigatA:
,

magniiudnus (y
,

apertur^ , os ryiagnvm,
,

(^fstuiyfcnrqu^ yox tntrnanhe/itns (fifjus
,

fa ^fonora
fortis
,

'Vt

ctiam opttme canertt nafs rotundus adfaciem dtfcrctus
,

ff^ conjlans
,

co//um reclum

,

frmum

,

neruofim

.

Humeri

,

fj>atu/d^;'^ brac/?ia

torofa

^
,
,

tereiia,

carne ita dura ,
,

0* compacia , ijt cuw
,

br.ac/m*n extcndeKtt,xf^

f^^uf^ com

primsret adeo mtfcu/os
,
.

(^ nen/e': intendebat ,vt mordicum cantem apprihendcvemn ia/rmauus magnas robiij%xs arttcu/atas [ura /aQ(rtofa,ftr/e rem f^Jfva/ido vtfi Pedes aluus contratius ,modici cihi .coxendicum ojj^ e/tnata contraEi^e peBus amp/um,/atum ma^na aJ^eHus iucundus j acies atrox , c^ minax
,

^

,

, l

,

'cJ7<lI
j

MO SI.
Lu
,
.

'

Jdkcnzm.

C(iA^lLLl
fum
gn<e
,

medij intcr reclos
,

fi^ cri^os

.

Dcfcndentes k fonte iuxta nafiem
e/euentur ,

,

co/ore

flaui ,fiperci/ia arcuata
,

(^ (ju.nfrequenter
.

mentum acutnm
,
.

,

co//ur^

cr^-

dorfUm
,

magnum (^robuiium
,
.

'Tecius

magnum

articu/atum aJ/ldanusm^

articu/atte
.

fi) neruoftc

Incedens /jumeros

commouebat ad fingu/os pafjus .ocuitxv/oi-e Jta.

ui , i;c/fi{/ui

ZJel Jj>/endentes torue ajficientes

Vel

circuii colons irtdts

iniinmuiis ocuii^.

Vel mobiies rubei
VlKlLES. Msnos.
t/ P S^Rj0 1 LIc^ non rcEie extenfa ,fedtortuofa
Spatu/^ /atcc , magad

.

,

S

c^ dijlav.fi.
Defh'

Coxendicis ojfa extenus apparentia

,

mentum auadratum. Qaues mediocriterf/ut^e.

fabarba, 8tmu/ter barbatavtri/is
4

BELLICOSU

O

S magnum. Voxcnnora.

Deinji.att

.

.

, ,

,

.

24S

D E H V M. T H

r S IO
13.

G

N.

Dcinflacivirifigura. Cap.

Izy4 duo vitta verjatur inter
tus fe ipjtim ignorat
,

Ai

adalteram virtutent accedemu!
,

,

fciliccs
(j;*

magnanimitatem,fed ea quoque , vt c^terx
.

fcilicet injiatos

,

puflUniynos

Inflatus efl is

,

qui

quum

ftt

tn-

dignus y dignum fe magisputat , <(^ in excejfu peccat ,

tamenmalus non eji, fedpeccas.

hjfla-

ataue paUm , quafi fint digni , bomrabtles res agprediuntur , detnde redar-

guuntur veftitu enim ,
ejfe

^ habitu
,

,

atque huiufcemodi rehus ornantur,prolj}erasquefortunas f.ias
.

quaf ab eas honores fint confecuturi tJ^inus oppofta eft magnanimitati quampuflianimitas Nos hic infiati fue glonoffgna congefpmus
.

manifejlas volunt , de ipfsquepr^dicant ,

,

^damantiusjuperbiam, (^glori^fudium equi ingenio attrtbuit Latlnntiusjn equisglort^ ci4piditas exprimere deprchenditur
,

yiBores exu/tant , yicli dolent.

Hmc ^ IJtrgtitus

.

,


99
9,
,,

Injultarefilo ,

^

grejfusglomerarejuperbos

'

Ouidius in Halieuticis

Hicgenerojushonos,^gloriamaiorequorum»
Seujeptemjpatijcircomeruerecoronami

^ttoi/at caput , (f ijulgtfe venditet aurA

.


99

Qukm tumidus

,

quanto^ "vemtf^eBahtlis aBu
.

^ngulajubjpolijs grauiter redeuntts opimts

,9

Cum capinut armispalmam ,gaudent^ triumpho
CLOR.IOSI.
y^dequos.

SV

P E 2{C ILlzy^
,

arcuata ,

ft^ qunefrequenter eleuantur.

Metaphrenum ereBum. Tar
tanquam Jaltcntes ,

degradtens

(^Jponte morans tn vus,
.

^ circum

circa afptciens. Incedentes alta ceruice ere.

Hi ,

in

humeris fuhmouentes Ocult mouentes turbati

Vei

vil>rantes

,

grandeslucidi,Jplendidi.Digitilongigraciles

Depufillanimi virifigura. Cap.

14

ALT
,

ERy
,

quamft

qui dejeciu exuperat ,pufi/Unimus, ef. Is tamen ef, qui minoril;us dignum, /e ejfe arhttratur , fiue magnts ,fue mediocrihus ,fue etiamparuts dignus ft ,
cenfeat
,

modo minoiibus dignumf effe

tamen non ma/edicus ,Jedpeccans videtur :
eji
.

nam
tn,

cum hon:s dignusft
flatio
.

,

fe ipju
,

m

ijs

priuat , qutbus
ignorat

dignus

,

cjr videtur peccare

,

quod bonis fe ip,

Jum dignum non exifimat (^f tpjum
zA/iljt

Magnammitati magis oppofia ejl quam
,
,

vero tdem Jnjlote/es ait
,

.

PufUanimitas efl neque honorem neque ignominiam
,

n que infe/tcitatem 0* injortuniumjerre pofje ,fedhonoratum tumefcere f^ /eui Juccejfu fnhe Juliare ignominiam autem nec mintmamjerre poffe FJancfguram zArtfote/es appofutt,ac ta, .

lemjuijfe

Leucadtum Corjnthium narrat Sed Po/emon
.

,

^ Adamantius nonpuflianimo

,

fcd

iucrtcuptdo trihuunt ,fednot<£jerevtriqueconueniunt.

Pufllanimi

,

.

,

L

I

B E R

QJ^ A
.

RT

VS
,

2^^

WSlLLATSilMl

figura y^ridorclis ,

quam Polemon

& y^dimantius

luciicupidotribucrunt

Adfelcs,&iimias.

F<i/iClES
cer.

parua ,paruorum memhrorum ,paraoncm articnlorum,^) oculorum f^
/oijuela contenta
,

zy^ddsmusnos. Fronscircularts ,
Cofl^exiles

l^ehemens Te^iuspracile
.

.

^ im

ma

iecille.

^^

'Vacu<e. Felocitermcec{ens,(^/iciepref:>cnc{aturfotmiciet,tpuot.\tn

effgiem deorfum trahat ,

e^ contrahatfeipfum.

Oculi magni cumpalpcbris mobiles .

§iyERVLl.

^daues,

C

MIT JNTVR
(jueruh fic^na

puJtUanimitatem queri monia
.

,

Jtjfclintra

,

^) humilitas J^os
.

apponcmus

Voxmprincipiograuis ^infincacuta. Guttur afherum,(j;*

vertelfraprsmmens

y

DcMignanimivirifigura. Cap.

15.

DE
Ctjs alios

iS^fagnanimitate diccmus
,

,

medio

inter

duoextrema

.

Ejlfane magnanimus
.

,

(jui
,

quum mag nis dignuS fit magnis ciucmiefe dignum exijlimat
ff) fmagnis cjt

In

magnnudme confjht

dignus ,optimus quoqueft neceffeeji
,

.

St non
,

cji

hcnus ridiculuseji.
,

Verfatur arca honores ,potejiates

(^ diuttias ^

^ omni tamprojfcra
,

quam aducrfafortuna
.

modcratefgerit
a^ciat

,

Ift

ne in prolferis Utitiagefiat , neque in aduerfs trifitia ohruatur
ipfc ajfci
.

'Benefi-

,

^

eruhefat , a neminc petcre , promptc

alijs

minifrare
,

.

Odtum
,

aut amorem pr^ffcrt

magnanimi fcna cumfortis confrndit quippe leoni aquiU comparat , qux fs^na prtuudinis cum fquuti Polema^nanimitatis hahent ,
cArifoteles
,

^

^
.

^

rnon

,

(ST <L/idamantius

cadcm protulerunt

Nes fgna eorundem

decerpentes

,fsuram hanc

concinnanimus

AlzAGNaANlMl.

y^dleoncs^&aquilas.

Ccy^TVT paulo maius commenfurato Vel moderat£ modicc afronte
.

magnitudinis ,
.

^

reclitudi-

nif

,

f^J

comprejfum

.

Capiili

defendentes iuxta nafum
.

Leuiterfuh,

fauefcentes

.

Frons quadrata iufa; magnitudinis
,
.

^afiisafrotite aduncus
,

bene di-

Vel rotimdiiS e^ m imo ohtufuS Lahia tenuta^ ort magno 'vtpartes fi*periores irti. friorihus fuperinieci.^ eademnue laxa luxta lahiorum angulos Vox gra{iis , concaua (y* /«^retus
.

,

.

,

Jiexihilis

.

Vel grauts
.

,

ff) loquutio

fahilts
.

.

Incefsus tardus

.

CoIIum medtum

intcr

longum

^
t:s
.

,

crajfum

*JMi taphrenum latum
.

InCedens humeriscuruis ,
.

^

ad fngulospaffus commo,

V ellorgogrelju Amhulans
.

Oculi cclorefaut

Neque prominentcs ncque concaui.

T^i-

Sri,in quihuscaku-linon injunt , fed extra circuli circumferentiam hahent nigredmem tgniad-

mifam

Vel

calculos fuhalhidwres
aller

,

non talde tgneos rt a longe nigros reprefentcnt
,

.

Velin

humidis oculiscirculorum
reat alienum

angufus

^^

mger ^

alter

Jupra igneus , nihilque inipfisappa-

tl

DeaJuari

.

.

..

2sa

D E H V M.
"B^dA

'T

H
.

T S

I

O G N.

De auari viri figura

Cap.

i6.

LIBE
tas
.

LIT JS
.

inter

duo 'vitia media
,

eji ,/cilicetproclr^alitas

,

^

atiaritia

:

auix

deprodmspauca , uelnulla extantftgna
dtcere defliiuimus

ciiua
.

cum liberalibus conneniuntfere
vc/auari funt ,
ciui

idco de eis

'^nnc aut^m de auans
dando
dejicit

lliiberales

magts,auain

decet ,pecunijs jludent ,in

,inrecipiendo excedit ,prodtao peiorefl ,quianec Iflli,
.

nec fili ipf vtilis

efl

.

cy^uariti^ jpeties tres funt

Turpis qucflus , Tenacttas ,
,

ff^ lUtherali.

Turpis queflus eH,per quem ditefcimus ,

(^ Incrum auampudorem
.

plurijAitmus

Te~

nacitasper

quamjumptut ,
,

^ impenfa

in re honeflaparcimus
,

Ultberalitas , per

qtmm expendi.

mus minutatim male ^plus
pido trihuerunt.

iaU:urte facientes

nulLo habito temporis 'deieciu

c^-Jnflote/es

htmsfguramjfreuitifedTolemon ,

ZST

(uidamamttts quam ille pufiUammo afnpfn, lucrtcu-

LVCKlCVPlDl

Polcmonis,&y^Jam3nti/figura,quamy^ri(lotcles
Puiillanimo arcripferat.

ME

Al B Rl S

,

^

oculisparuis ,facieparuA
.

.

Ve/oci incejfu
.

.

"Dorfo recuruo , (lAcu.

t^ vocis , ft) acutt c/angoris

Qo/orepanim ruhore perfufo
contracii ,

cAAdtmus nos
g^
corpus

ej^eta.

phrenum va/de , curuum ,
dehilis , ^flehi/is
.

Breui,

^

& humeri adpeEius
amhu/antes

ejfacium

Vox

ce/erigreffu

givesTVosio\8s.

O
H
C
S

CV Ll

Hantesparui

.

Ve/flantesparut, (juifrontem ,

f^ fupercilia contrahant. Vel

ocu/iparui varij

ILLWSKzJLSS.

V ME^EJ.

ma/efo/uti . Ce/erigrefu amhu/antes,
,

fuam effgiem deorfiim trahant
parui . Ve/parui ,

^

c^ f deprehendantu.Kformident e^
,
.

contrahant fe tpfos

Digiti contraEii .

Ocu/f ya/de

^ lianj

.

Ve/ aihicantes defij cumparuispupi//is

P^\Cl.

OLLV Ai
tracti
,

incuruum ante tj^ifetaphrenum va/de curuum,
.

& humeri adpeEius

con

O* corpus ejffraBum

.

Ocu/i ohjcun humidi , luflx magnitudinis

TENcJCES.
ZJT EKClLlzA
incuruata deorjum , ^) intuentur cpuaf /atenter
.

Dcliberalisvirifigura. Cap.

17.

L

jBERn/^LlS

yerjatur in datione , ff^ acceptione , fed magis in datione /audem meretur, Sed dare quihus oportet,^ non accipere Itnde non oportet. Lthera/ttas efl adhonrjtus

fumpius

.

,

. .

L
jiimpm
litas
,

I

B E R
,

QJ^'
,

A

KT

V
,

S
effe hojj^itales

^ji

,

ft)frcfio efp
,

m auxilium in Adutrfnfortunn. Comitantur liheralitatem moyumfcili'
mifericordia
tn

comitas
.

humamtas
,

amicos l;eneuo/entia

,

(^ honefliflu'

diofum yinjloteles Polemon , f^ Adamantius eitisjiguram non appofueruntt auiaftpna manifejlurum mforti ycx leone dcfimpia T^os eamconcmnabtmus.
.

C

zy^PlLLl

e re^ione na/i

afonte de/cendentes
.

.

Ceruix hir/uta.

Humerihenefoluti.

(Jhanuum dt^iti retro contierf

V In^eproitxte

,

qua extenftc adpenua yfaueVeruentant.

GETiEKOSL

>4dlconem.

D
diutius
tinent

KSF Al
rox concaua

mnnnum
,

,

^ rohuflum
.

.

Pedes heneformati , ma^ni , articulati , neruoft

ff) injlexihilis

Dciracundi virifigura. Cap.

18

Mi^lA N SV ET V T) cundo Iractmdus
.

inter

iram (s^jloliditatem
, ,

verfatiir.

Dicemus primo de ira,

in excejfu "cerfatur

^

is eji

,

qui celeriterficcenditur
,

tum in auos
citius
,

non oportet , tum pro quibus non oportet ,
,

(^ amplius quam

oporteat

,

^

e!SP

quam oporteat
,

.

Sunt enim eis*fumme excandefcentes ,
.

ff) hiliof ,

ff) acerhi,ff) qtii con,

iram
.

ff) d^ffculter conciliantiir

Eius jj>eties ftnt tres , excandefcntia ,feuiiia
,

(f^ ~je.

cordia

Ejl autem iracundi nonpojfeferre contemptiones
,

ejfe plagofum
,

,

cir

yindiB-e cupidum
,

Jnqniimt medici tjuodin hisfutua

hilis

pr^dominari

"jidetur

infiiam caliditatemfacilejuccenditur ,firrtgiturque ,
,
.

cum acuta f^ fihtilisft ob Ifnde inoritur vltienis votum. ^ihu^vequ,e

rofimma eji bilis adomniafuhito excandefamt Sunt
fo tnimicifanguine
qiiit
,

^ iractmdi

,

qui non explentur , nifiviet

quos vocamus acerbos hos melancholicos trddunt, quod hilis vigcat in
crafftore
,

atra,

cumfrigida
tresjtint

,

C9*fccaft ,

materia quu: haudfacile difoluatur , diutius perfuerat
\^e-

Jdeo
ties

iracimdix IJeties , quia
,

cum ira ft efferuefcentia fanguinis circa cor ,fanguinis
.

funt
,

tres ,fuhtilis

crajfus

,

CJT*

mcdius (^^rriamis philofophus illorum caucndam ejfe iram
,

inquit
ter
,

quipaulatim ea)n concipitmt lentiusque excandefcunt magis , quas tllorum , qni
his ira hreuior
,

celeri-

nam

illis

diuturnior

Ob id Homerus in lliade.

„ j\(^n?neliorprtncepsJrattisfortcmmoriefl,

OiiodfidtsfimuUtfubttiimtiincmentefiirorem,

^
^.f

„ Temporepofi illumpccna ^raniore rependet
"JDantes zAlaghierius Toeta vernaculus profperhia
,

e^ ira leonem reprefentat .
"-x

„ dyldanonfiichepatiranonmideffe
„ La^vifia.chem^apparued^^vnleone.
Hancfguram c^rifioteles
,

y
Ji

ft/

Tolemon confinxerunt.
1
Iracimdi

.

.

» ,

2S2

D E H V M, T H
1 2{cy4

r S I O G N.
& spros.

CV^T)l Jd leones

,

tauros^cancs , vrfos ,

APRI
(loteles

animofi , iracundi ,ftmhundique funt ,fangtin enim eorum fihris refertior ejl. Jri
.

Suhitam iram
cojlatus.

et

trihutt

zyidamantius , fcmperfcrus ,

^frox

.

Corpore ere~

clus.
tdefl

Tene

zAnimofis .Sed Folemon non
.

iu9jfA.^, Irt cyJriJioteles^/ed^^yp^j^H-''

optima caporis commenfuratione
,

Suhrujfus .fapuLe d/Jiantes magnj; ,
.

^

lat<e

.

Extre-

ma mapna
ti
.

Latiis circapeclus , ff) in^iiina. Boni menSed puia in duhiumuerti poterat ,ft de carne menti ,njeldepilis locjueretur ^njt etiam a/ihi
(^r robujia
.

Sedidin 'To/emone deejl

reHe fuhdit Po/emon , denfe harh-e
a/ia

.

F/ondus capi//orum circuitus deor/um defcendens ^yiddit
.

Po/emon ,
.

m^ ex cy^rijlote/ejparjim co/Iegit
.
.

.

Humeri /ati
,

,

Facies rotunda. Superci/ia con
.

^ares concauce Et nos a/iafigna addemus (jti<e ex eifdem excerpfimus Frons circuiaris Ve/caperata admediumfui dec/inans Superci/ia tortuose extenfa Tempora tumentia , ve nofa ^afimum acutum Co/or carnis me//inus Dentes recii acuti Voxgraui magna, ^Jper p/exa nje/ acuta tS* intenfa. Ve/agraui incipiensfniens in acutum Co//um craffum , ^p/enerfa
.
,
.

.

.

.

,

,

.

num

/ongum ZJe/craffum Peclus pingue ,fanguineis venis rcfertum Ve/craffum fiammei co/oris c^mhidexter .Linguave/ox. (jutturafjjerum,^ eiusvertehraprominens
.

,

&

.

^
.

.

.

Dipitos iacians inter /oquendum. Ocu/ifnguinei Jlantes ,fuperci/ia e/euantes
tes
,
,

Ve/circu/i varij co/oris in ocu/is afferis

.

Vel

^) ftijfirantes
,

.

Ve/fuhru^ ingentes ,infraJ^eHantes. Ve/vihra»-

auaf exi/ientes ,grandes

fj^/endidi

,

/ucidi

cACE^Bl,

&quifer6redantur.

CzJTVT
Its
.

ya/deparuum cum in concinnajigura , e^ dorjt imheci/litate.fuperci/ia ad naftim infiexa Nares patu/,t Sptritus fortts , ve/ox &fftffus , cjT* corptis , fp-) peBus
. .

,

macrum.Loque/afihflautda. Ocu/ifanguinei
Sp/endentes torue afftcientes
.

,^

ficci

.

ffa/cu/t^qaa/estnfu/iasocu,

Ve/ flantes ,parui ,promtnentes
.

ci/ia contraljant ,

^

^ auifontem ^
,

f^i-per.

corpus furfum tra/oant

Ve/non conniuentes ,pa//idi ,ftihruhri , ^ficci

Z>£ DIC^OSI.

V o o

]C acuta

,

^

intenfa

.

Ve/ inprincipiograuis

,

in

fne acuta .

IK^CVNDI
CV LI
mans
.

ficTuraPlutarchi. '3'

truces

.

Os turhidttm , infftimam , ruhoremue
,

ejferuefcens

,

immaniter

cla-

Trepidatio

^gefito ,fermo prceceps , comp/ofio manus , ^fceda vifufacies

IRJCVNDl

figuraLadanti;.

fV L

I

ardentes
,

,

os

tremens , lingua tituhans , dentium concrepiius , liultus nune ru.

horefufufftis

nunca/befcens paUore

Deflo/idi

.

.

.

.

,

'

L

I

B E R

QJ^ A

RT F S
19.
,

2^3

Dcftolidivirifigura. Cap.

DE
gidi
,

ah irizctindia nomitte vacat quaf irx vacuu<: veljlolidus Gellius ts ejl a^ut ob quic oportet in quthus non !jebetem,ac jlupidum vocat ff^ ntiando ft^
,

FlCl E N S
,

,

.

,

^

,

,

,

ir^fcatur

htprofecloRolidi
.

,

ftntjluptdi videntur

:

nam qut trafcttntur
ejl
.

,

nec fentire qui,

dem yidcntur
ciT*

,

nec dolere

Stc etiam perjerre contumeltasfruile
,

<J^Iedtci inquiunt
.

quifi-

humecli , f/-jfulua airioreque carent

btle

,

nullaprorfus anguntur tra z^ntiqui Phy(SJ*

fovnonronesfguram non appofuerunt , nos ex eisfgna coUegtmusjlupiditatts^
ex afno ,

indoIentu,qux

(^ capra ipfi excfperunt

STOLIDI.

y^dafinos,&capras.
^Aures
,

Ci,4
uis
,

PlLLl
. .

recli

.

Fronsparua. Superciiia adnafum infexa Facies magna
. .

.

lald.eparu^

Lalna crafa
.

Os valde diffectum
,

.

Dentescontinuati

.

Vox halans
.

(jr

deprauata Velaffera Velacuta
ff^ dehilis
.

^ clamofa
.

.

Loquela velox,
,

ff^ gracilis
,

TJelqra.

Collum crafficm
,

,

(<;*

pw^ue

Venter camofus magnns mollis

,

Octilicaprinicoloris
dtores
.

veiaquili.

Vel (j'lendentes luminof. Velyihrantes magni. Z^eifantes art
.

^ pendcns

l '^einon

conniuentespaiiidi

Veiftl>rubrt fcci

.

Z/eifurJiim euntes

SEKVlLES.

y^dafmum.
.

V
AT
tet

A' grauis

,

ft)

magna Tihix
.

,

^

caicanea craffa

Ocitiiparui , varij.

Demanfuecivirifigura

.

Cnp. lo*

manfuetudo rf mediocritas inter iracundiam,^ foliditatem Quiigitur ch qu^ opor
, ,

tus

,

quando (^ qtioufque irafuntur manftieti funt Ef en/m manftte qut perturbatione vacat , ft) ah cjfetiu minime ducitur ntf quantum ratio Jiatuit

cr quomodo

,

(^p^

,

.

,

non ad vltioncm
cia crimina
,

,

fd adveniam propenfus eji
, ,

.

IJeimanfuetus ef, qui moderateferre potef ohte,

ff^
,

contemptus nec ceientcr rapi in vltiones
fr) tngenio quietus
,

nec de factle mohtiis

adiram

,

fed ejl

morihus comes
ijumiditatts
,

ff) mttts

(y*fahiiis. Aianfuetudines tnquiunt naturales ex
.

Jn Iracundis ehuUiehat fanguiscircacor: Inhis depnmitur ah humidttate cAnjioieies , Polemon , (^ Jdamantius eiusf^uram appojuerunt.
(f;*

caitditatis
.

tempene prouenire

.

J^Icy^NSVETI.

TOT c^
.

fgurafortis

.

Tienc camoftis
.

.

Carne hiimida multaque SedPoIemon,ff^ Jda
,
.

mantnis carne htimida ,moIIique

Bon.e magnttudtnis
.

,^ commenfttrat^
.

.

Ftgtiracu-

ruus Captllorum crrcuitus furfum vulfus lidcm addttnt conjiantisintunus. Tardi motus
.

ZJoxgrauis

,

0* moiiis

.

PoIIemon vox tarda

,

cy moilts

AilTlS

.

Adfvxminas^ccruos, fHilcporcs.

C

APlLLl
.

planiytTft^^^^tf-^Colorefaut^aurei. Superciiia in rcclumpotrecla Loquela
,

remijfa Z^oxgrauis

ft^ mollis

.

Qiuii n/g*i

.

Caicuii in^quaies infuluis oculis

Deint;tn

.

,

.

.

.

.

2S^

D E H V M,

"F

H

r S I O G N,
.

De intempcrantis viri figura

Cap. ii.

I(iAdicemus tia

M

ad trrationalium partium virtutes f^ vitia njentum ejl
, ,

,

^ primo
,

cle

intemperan-

qux inter

fua,

cxtrema etiam
.

iacet

,

fctlicet

intemperantiam , cs^Jlupidnatem
anim^e aii^ corporis funt
.

Jntemperantia circa njoluptates l^erfatur Voluptates
,

ali^e

Ani-

m<e voluptatesfitnt ambitiofitas difcendi cupiditas , (^ huiufmodi , qu£ cogitationem afficiunt ,

^

hi

,

qtii in

talihus lioluptatibus occupatifunt

,

neaue temperantes , neaue intcmperantes dtcen-

di . Sedcorporis voluptates intelliguntur , necjue huiufmodi voluptates in
ijifit
,

audilu ,

^

omnes fenfusfunt , vt in
dedivttuperabiles , quia
eji
.

pdoribus ,fedmfolo taclu

,

&gujiu
,

,

Quidam Philoxenus SnxiusguU

tus jgtittur fibi longiusgruis collo dari optahat

Huiufmodi voluptates ob td
,

nohis datit ,non quatenus homines ,fedquatenus animalia
tes

^

ob idferinum

Jntemperan-

i^iturfunt ,
Ift oportct
,
.

(jui

ohleBantur , ~))elqutbus non oportet , velmagis , quamplenque faciunt , vet
,

non

Velqui obleciationem turpium voluptatum fequuntur
.

^

arbttrantur eosfeli-

ces effe

qui in his yoluptatibus verfantur SeElantur autem intemperanttam impudentia, negli-

gentia

,

f^ diffolutio Nssprimum in vniuerfali de intemperantisjigura dicemus , mox departi.

cularihus

alijs

affeHionibus .

JWEAIPERJNTES. ^d apparentiam

O

5 cauum. Lumbi acuri

.

ZJenter magnus , mollis, ^propendens Tali valdegraciles.
.

Ocult obfcuri , cali^inoji , qui quumfe claudunt , furfum abeunt , ipfiquejlantes^

^ f^^

fluidlfmt . l/elrtdentes humidt Velfurfum euntes magni , f^fubrubri.
.

LVXVRIOSI. Adiimiam ceruoSjhircum/ues, &galliim pardalim,&
,

,

ad complexioncm

NV
3>

NC

de intemperantibus circa taEium ,
.

c^primo de luxuriofis. Sedquo temperamen

to luxurio/i conjient

difquiramus Sunt igitur fanguinei ,cuius fangtiis Jit melancholi^
.

ventojitatipermixtus zAriJioteles libroprohlematum quarto querit , cur libidinofi melancoltci f aitque melancholicos Jiatu

redundare ,femcn autem
necejfe efi ,Jic
.

decejjio

Jlatus

eji

,

crgo quibus td
.

ipfiim ampiif.care

,

hosfipepurgari appetere
,

enim ejfcitur , vt leuentur Luxurto

fa ani;naltafunt hircus ,porcus ceruus afnus ,fmia Dantes zAlIaghieriuspardaltm pro luxuria appofutt
,

antmal, quodcum diuerfo genere coit,
.

^

coitus

tempore vocalisft ,fui ,

ciT'

alieni

generis allictens animalta

6t ecco qtiafialcominciar delferta ,

3?
i3

IJna lonz,a leggtera ^fprefla molto
,

Che dtpelmacMJato era coperta
,

cydrijioteles

Polemon

,

Capilli recli

,

crafji ,

^

ff)
.

(lAdamantius hancfgtiram appofiierunt dAlbicoIor Hirfutus
.
.

nigri
,

Temporapilofa , reciorumpiiorum. SedPoIemon
.
.

ait,pilofus cir,

ca lahia

.

Oculus pinguis
,

f/;) Jioltdus

SedPoIemon in eius fguraplura hahet CrurafuhtHia
Crura hirfuta. Ventre ,

atque nerucfa

c^* totius auitijgencris.
,

^

ccuitsptnguthus.
, ,

^i harbam

adnafum contrahit ^) circumferentiam illius iociconcauam habet qu.e nafo ac mcnto intcrix cet quaiem bonum hahuiffe Socratem conjiat Ocuiipingues lafiui Perjj^icitas venas in brachio habens Exilibus tibijspr/editus Et infnc ii-hri h<£cfeorfum hahet Oculi concaui lucentes,
,
.

,

.

.

.

.

,

non

.

.

.

.

. ^

L
mn Ucritnofi
,
.

I

B £ R

Q_V A
.

RT

V

S
,

^jj

T7 "volnptatepleni videantur Palpehras ajjicliie moueat
,

^

c<eter<e

corporispar-

tes conuentant Luxuria enim tum marts cumjacmtnte infupertoriius corportspantbus, itdtlicet fuperctlijs (y oculis dprehenditur Htec autem ~))ntuerfa qua dtxtmus nuajt in piHura
, ,

,

quadam co/cris CP
,

imagims effgtatxfunt , dtprehenduntur ,fc rx plurtl;us foi^s' 'verifjimum
,

wdiaum elicics
,

.

^ffcrminati

luxuriofi , impuri exijltmandt funt
,

,

qut tihias , qua
, ,

ad mallt olos

dcfenditur crafas habuennt
desfortitxfunt
. ,

tum quipedum atgitosparumfjfos it autum
,
. .

qute angujtospe,

adfaph^ modum velcaluari^ c/iddimus nos Capillt rari rf/ calut Ptlipafpchrarum difluentes zyiures yalde paru£ Nafus tn:auus antc frontrm rotundus , ^) fupercmincns rotundum Velfmus Venter ^peciusptiofum 'J^JamtlU drpendt n
ffj)

concauos

.

.

_,

.

,

.

tes,prcIore aniplo

,

(fr mactlento

.

Alanus pilofe coxendtcum
,

offj.gyacilta

.

Lumlji , cyfcvmo.

ra aijque

alijs partilus pilofa.
.

Sur^ crajffcinies.

Ttl^i^pi/ofe.
.
.

Dioif pcdum copu/ati

Vniues
,

"ya/de rotundt

Ginarum
,

contraclio

m hiiariviultu

C/audt OcultJflend:dt , ^e/cum arcuiis
ctrcu/ts varij co/oris
.

quorum irfrior firidis fuperior ntger . ZJe/fcci , aut affertores cum
co/onm
rtfrentilius
,
.

,

iridis

V e/fuhruijrt
adnotaut tn

(sr

Vt/ohfuri circum femoucntes Ve/viirantes magni Ve/furfum euntes magnijurfum euntes Ve/ ad ftniflram retortt Luxuriofe mu/ieris hcec figna
.

.

quadam profltuti pudori<;

,

^

efftratx /i/>tdints
,

,

quam

Epicrates

wyoniam dtceret

Co/orepa/lida erat , ve/fufca ,graci/is
res ,ft^ pttulaniioreseffe folent
.

0* mact/enta h.e nanque rubentihus, obefs fa/acioStaturaeretla tj^ammas haitbatparuas ,^ conuementer
,
.

^

pienas
grojjt
,

,

(^J

duras Pi/ofa
.

tn iocis confuetis
,

,

'^tde/tcet.crurthuspt citne

,

a/is

,

^ mrnio
,

,

cuiuspi/i

ajfert
,

Capi/it cnjfi

ff-)

curti

.

Voxfuhttlis ,

perha

^

(^

alta

.

c^udax

in lingua

animo fu-

crudclis

,valdeomnthus mfruieyis ^ehriofa ,paruo ahundabat menjiruo ^

^

lacle

cum ejfceia

ejft

cJDVLTEKl.

Tc^ fnflram

RDF

incedentes
.

,

ff) flonte

morantur in

'vijs

,

^ citvum
,

circa afficitmt
.

.

Collum ad

inclinarum Ocuiipulut

cum ^qualthus calculis

Velfoedi

^i alterampalpe-

hramfiipponcntes ,

^

fuhuertentes

,^ fimulhumidi
,

,

^plactdeimueantur .'Veifme
.

diampalpebram comprimant ,

<Cr 'ytrtnqtie expeilant

ft) lufcioflfmt

Vm
NAi^VtiALES

NEFAKll COITVS,
.

orhes in oculis circum currentes

I

VEISIEKEI ,CRc^TlOSl

M
F

(F'2V

T V Al

mediocriter fciffum
.

.

Metaphrenum medium inter curuum , (^ conut-

xum. Oculi ad najum retorii Vel-vihrantes aiiuimes ,

^

fefe

tnundames

cJM<:JNTES.
Q^CIES
medtocris,ingenis, c^jt* temporihus

adpinguedinem uergens.SuJj>irans,

^
,

inuitus

il/achrimans,(s^ cU eum rffhicis,terretur,(sr eruhefcit. Ocu/i prominentes fuh/imes
lucidi,fulgidt.

magni

Velmn conmuentcs,humtdi placide intuentes, Velflantesfuhintuentes
cyihfque

.

4 .

2sS


CVLI

UVM.

"F

H

r S

i

C

N.

o
cula
tatiit
.

ridentesthumidi.-

• jjV

NV

jSi

C

de

ijs

,

qui in fenfu s^ujlus ekcedunt ,fcilicet , qui 'VAldegulofifunt
,

.

zyirijloteles
ejl,

eos auidce edacitatis effe

quos atra infejidt

bilts

,

eorumque naturafcca,^ retornda

ncc haujlts alitur

mamopere,

irifeftame phirimnm btiis atriorisfrigore alimenti cocepta,

qu^ ratio ejjicit , vt parum omnino aut nilfere

eat in corpus
,

,

^

')>t

Theophrujhis anno'

inhelicibusplantis ajjimilantur ,
,

cju.e jlerili folo plantitx
.

qurcqmd per radices ajfumunt ,

abit infiperjluitates

& non
,

in

incrementum

zy4riJioteles

hancji^uram concinnauit , adlupos,

^fues refrens. Sunt entm lupi voraces,c!s*fre infatiahiles,vorantpoiins , quam comediint,ts*

dum edunt neminem amant

imo amicis dcdtgnantur

ET><^CES.
P ATIU
exerti
,

^^dfues^fclupos.

M
.

ah vmhiitco , vfque adimum peBoris , magis quam ah imopecfore adiu.

iculum^ zAddimusnos. folor mellinus infacie

Osyalde dtjfeclum

.

Dentesacuti ,iongif
.

^frmt

Gtitturis vertehrapromtnens

,

loqueiagrauts,
.

^

dehtlis

CoIIumpingue.
,

Coji^ exiles , fj) vacux . Manusgraciles , f^ tortuofe Oculi ohfuri , circttm circaf mouentes Velvibrantes , circumturgentes . Vel magni ,Jlantes , 0*fuhruhr'i

Bl^BAClS.

Fcy^ClES
.

parud

,

Croced

.

Carmfegen.t . IJelfemper eruhefcentes Spiritusfortis,veloXt
. .

^JhiJfus Guttur ajperum , ^y* yertehraprommens MamilU dependentes peEiore ammacilento Oculorumpalpehne infraprominentes. Ocultjuhruhri humtdt Velviplo,

^

.

.

brantes ,

tanaHam falientes f magni ^JJIendentes,

^ humidt

,

fi)

furfum

euntes fuhruhri ^ (p*

magni

i

ETfo4ClS,

^
.

BlBcJClS

V

ROMl^ENTJ^S

ocuUfanguinei Velfurfum euntes

SOMNOLE^^Tl.
comitari intemperantiam
.

Adnacuralescauras.
inertiam
,

DlXl MV S
itji
.

,

negligentiam
tgitur

,

,

ft)

huiufmodi fimi-

Imer hiccfmnulentia eji Somnolentos
.

dicimus qui ita infporcm colUbttn-

ttir

,

vt nilprocliuius itafaciant [zluius caufam ejfe humtdttatem, frigtditatemfde ccre.

bn,inquiunt Phyfioloai Hancjiguram
.

zy^rijioteles

,

^ Poltmon appojuerum
zyirijlotelictts
.
.

.

^i hrJoet fl.

perioramaiorai Ajfeclufomniculofoi Sedcorrigendus
-,0»-«»/»^

textusex FcIemone,qui

hahet

i

irK^lc-if
.

,

vt dixirmis '^atura calidi Caro honi hahitus

cAddfmusnos CaJn^::-

putpltis nimio tumens
.^ujix
,

Oculorum vejfcuU fiipra cminentes. Ven>c in hrachio itagraciles,^j an.

vt vix deprehendi vifu queant

(^Att

emm zArtJlotcIes Iihro dcfomno c^ vigtita
,

.

Jltamca-

.

. .

i

LIBER
Jlia

QJ^ A
,
,

RT V S

^S7

meAtuum

,

auibus k capite reflutmt fj>iritus

nuUo negotio prte fepitur^minuta fquidem quiC'

quid accefferit , quamuispufUum objltpat ,pr^farcitque quandiu vero is libere commeandt facultatem non nancifcitur , perfeuerat fopor . Outdtus fomnum defcrtbens , tumentes occulos
Ult. appofo
.

iV

„ tardaj^ Deusgrauitateiacentes
-^

„ Vix oculos toUens iterumj^ iterumj^ relabens
,
,

,

Sfg?iIS, ^^dboucs^&afinos.

* -

tA*i»

i*»'

M*«

"i

SE

^iy ITV R
ijl
,

inertia ,pgnities
indif toto

,

'vel negligentia

.

Et

/t

a veteribus figtira
.

h<ec

appofta

non

ne hinc

,

hoc i:olumtne-dij^erfas pereat , huc adduximtis

ty^rrjhteies , cy.

terique ex bouif
color mcllinus
,

f^ura

coUegtjJe

yidentur , cutus
.

fegnities propria
,

.

Frons magna
.

Factei
.

TiaJIt»num crajjum
Lf/pelabreuis.
,

Faciesque

magna

^ carnofa
,

Vetgen^ crajfjt

^f^

peCtjis necors

.

Linguatarda. Corpusdenjispilispiloju-m. Longo , (^ tardo
tardo
.

tncejfugradiens . IJelbreUi

^
'

Ocult valde

magni

Z^el tards mobrles

vv-l

a rjH

'' '

"

u«u\o'7 4^j-j>Aiv.>.*-\\A\«^«*

OT{S

erugat^.

v.iv»-*».»")

^

"»\*.tr>'

De ftupidi vir| figiira. Cap.

xi.

QV
res ftgnA
>

l

vero

deficit circa

voluptates , cui nihil Jit

iucundum nultamque
,

inter

hunc ,

^

Ultim cibum dijferentiamfacit ,pro:ulab honiinis natura yidetur , acJluptdtis dtct pttejl
,

nam cum talespauct repertanttir

,

nomtne vacant
h.ec

.

Si altqttafunt apudauthoalta

?«' hutufmodi hominem fgntficare poffint,

puto

,

nam

apud infenftiuum
t

diximus

STV^lDh

O
la

CVLl

flantes pallidi

.

Velfurftimeuntes,

Dctemperativirifigura. Cap. 13.

TE M
ejl
,

P B T{zyi NTtcJ
,

efl

mediocritas circa voluptates ,

cJr*

timores

.

Temperans
,

qui abfinentia voluptatis nullo dolore afficitur necgattdet quibus non oportet
,

nec vl-

dia , quam dixtmus re vehementer obleclatur , ncc cupit magis qukm decet , neque quando non decet (^Afeclantur temperamiam pudor reuerentia f^ moderatio Sed vete-Opinantes quodhomires Thyftcgnomones nequef^uram neque temperati fsnapojueruni
. ,

,

.

,

,

.

(^ /audabilis natur^ benefenfati fjf^probi viri huiufnodi forent Nos ne hk lo cus yactius temperanti<€ yacaret ,fgna , qux dictmus , ex mediccritate collegimus
Hes optim.c
,
.

,

,

K k.

Temperati

,

rff
5u\^.
-;S\
•,

D E H V M.
.,

TH T
,T^^

f^fO G N.
^

^A\\^yiA\\v(\.T£AlP£2{iyiITl cx ijgnoiuin rneoiocntate.

'\n«roi«wo'^ V«i\\

« b-^Vv;
.

^niY\>^u3

M«V\i\a<!^
.

MEDTl
^

cdtfUiinterraro!
,

^

dertfos, /^nhelttu);

kmperatus Frons mediainter tran->.

Of neque cxtenfum.neijue pij^ntm QjUum addextram incli puilenda mtenucet hinc adtrntim pecions, (p* naium Pars qu^ vmltlicum hinc adiugulum^fiahsfit. Ocu/drum anguti hnues. OculorumpupitU medfocres Oculi magniy
aiitliarn
.

^ nebulofam
,

.

,

^

,

^

Ih/endid-. Ctrcu/us an^ujiusjtiger ,/upra igneusin humidisi)cults:Vet catcuh fgnei,aiyi^^ulj'

aibtcantts pa//'di ignets admtJitXfrfa^gt^ind

m nigris ocu/isi^elextra rou circumjermiam, ni»
.

p-edu tpni adm:Jta,vt lon^e "'i'^:^/^'^^*"'^^^*

-^

\.

Dcimpudenrisvirihgura. Cap. 24.

Q^V
,

I (1/4

diicimus temperantiamJeElari impudemiam,

^ temperantiampudorew
.

pojl

earumiraEixtionem de tmpudeniia dicemus .Verecundiavirtusnonejl ,fiue habitus,

^ fdajfrttusquidam ,ficinuerecundia. Impudens eji , qui turpiaagendo nonverecundatur l/t tn >norat!um "Nicomachiorum libris cyirtjiotelesdtxit In magnts vero, verecundiarn
/iuporem , inuerecundos effe,quiirt vtrtutem (fje\ft) medtocritatem iriter pudentiam , aBionibus , ft) cotoqy'js vbique (^r in omnes omnia loquuntur , vt cunque euenerint c^lkl?i ve
,
.

^

^

toinuerecundiam

^Jfe

,

qut nutla defe exijitmationem moratur cyiliquifunt, qui hos affeEuis act
. ,

qua/itates mantjifias reducere volunt
i

ft)

impudentes fangutneos ejfe ,pudentes yerofhtegmati-

os

.

Verum contranum apparet nam qu^ htc
j

T hyfiognomones fgna apponunt
,

,

non funtfan-

cuinei

fgna a

medtcis fcnpta

,

a

nol>is Jupenus ena^^rata

expertenttaqiie

contranum teJiMur,

cumfa^gutneospudthundosvid.amus , (y exangues inuerecundos : Sedomnesadfgna p-oprie" taium aUducunt . cyirjjioteles, Polemon , cr zAdamantius hancfguram appofuerunt .

lAlPVT^£NTlSy

y^d coruos

,

& canes.
canis verho impudentihus iniin
,

IMPV D £^TlzA
mtcis conuiciumfertfotet
.

adcanes refertur ah authorihus ,
.

^

c^^pud Homerum prograui contumetia
.

aduerfanum dtcitur

Oppianus Ithrode^enationecanum impudentiamnotat

Hefyihius

^ZJannus
eji

cantnos

va/de impudcntcs vocat c/^pud Hefodum canimispro inuerecundo ,

^ impudentt^imo. Canis
.

ocutum hahrre tnquit Pottux apud
,
,

Homerum dicitur is
,

,

qui nimio ptus tmpudt ns
.

c^frir.

jiogtton

Cjdimachi fttus canis vocahaturpropter audaciam Cyntctphiiofopht dititjunt ab
,
,

tn^

^tnto cantno impudente , audace , contumace
.

non priuatim

fed pubtice quem
,
,

yettent

,

tan-

quam attatrantes repr^hendebant Ctbum etiam m pubttcum fumebant qu^ uis atia in hominum con feElu factebant c^then<£us aduerfus cynicos ex ctearcho Sotenfi dicehat nonfu^
.

^

,

^attm ,.^ abjiincniem vttam
,

eos cxercere

,fedrevera caninam : eosque non fagacitate tr/en,

Jupoilea ^J flde >: cancs , fedvitia aUatrandt
iigenter imttari
.

,

matedicendt , vorandi ,

^
.

cf

vitte

nudttatem di-

cjnomia

,idcji

canina mufca, pro impudtnttjjima poniturah £tymoio^

^o: Ocuius apertus ,jftendidus. 'Tatpebr<eJanguin(te,^cri>Jf.

Parum

curuus
.

.

Spatu^

ufufum
ruhfks.

(iiuatx

Ftrieranonrccius ,fedparum pronus
.

.

Inmoiibuspr^ceps

Corport fuh-

Cotor /an(^u!nius
.

Facierctundus
T<i.xuTt,i7
. ,

.

pfciore Jurjumeicu.itum.

SedPottmon coniattr.

gendus ex yidamantio

nam hic

ttte

vero

ra.xuifiJ

.

quuma fe fit admodum
qttos

num

.

Subdunt mox

.

Crafo nafo

Pro caci intuitu ,

tdeji aui

aciem tn tuam aciem dingat , vu/co

.

.

, ,

L

I

B E R
.

QJ^ A
'-^^n^
.

KT
(ed
Kd:*v
.

V
.

S

2^9
Voce acuta Sed
.

auos "V«^o impudcntes dicimus

Se itidem in altum ixiollens
i'|..

(^olare fuluo

rgoputomendumin texiu,nam non
loco
pii/t
,

t

dtximus inuerecundos teflatifumus
valde rujji. Superci/ia oLlonga
.

cy^ddimus nos

dxcrem.namcapiteacuiostt fuo Ccput in verticim protenjum Ca.

'^Najus jiatim af>onie aduncus
.

.

Facies oUonga vel pla.

na. Rifusaltus.

Vctcumtuffi.
dtgtti ctirui
,

Velcumjfirandid^cultate

Sur^e crajfcfcentts
.

Tecius
,

glahrum
magni
minis
. ,

.

'Tedu m
.

^
,

vngues curui celtn grrjfu ami>u/antes
,

Oculi

ignitt

vet

(s* Ii"idi

Vel multum prom:n'ntes

.

Vel fefe

aperienies ficci ,fj)lendtntes .puri

U-

Veljiantesjiiljrubri

magm

infraj^e^antes . Ve/jiames ,Jujferctiid eieuMtes , (^Jit-

^irantts

Deverecundivirifigura. Cap.

25,

VERECVNDIJ
recundi fgna
tales

media

eji inter

impudentiam , O* Jiuporetn

.

Verecundus

ejl

,

qui

appartntes quafdam dejeextjhmattones modejle moratur.

Coclesfatis inconftderate

ve

cum inuerecundi confundn, cir vt rem accommodet verl?ispro/y Dij immor
.

quantas inrptiasfundit
eji.

cy4riJloteles

,

'Tolemon

O* zAdamantius hancjiguram

appofue-

runt , eisaue »d«^« '

VERECVHDI.

IN

molihus

,

^
.

loejuela tardus

.

Sed Polemonis tejlus htc defeBuoftis ejl

.

Vox grauis g^
,

fpirttus

plena

OcuIuS
.

hilaris

,

non Jplendtdus , niger non valde apertus , nec omntno clau,

fus

.

Conniuens tarde

Sed Polemon
celeri
,

^ zy^damantius
nec tardo
.

.

Oculuscharopusnonfhlendidus,
.

humtdt affeEius , ^palpehras nec

motu mouet ,fed medtocriter

Ruhre plezAd-

nus. Sedaduertant leBores quefopetream , tp* falebrofamToIemonis interpretationem.

dimus nos

.

Corpore inclinatt

.

cy4ures rul?id<€

Ocult obfcurt , humidt

,

tuji^ magnitudints

veire^e/eclaudentes , humidi ,caHigatte magnitudtnis , refj>Ie»dentes cum Uuifronte .

DcTriftisvirifigura. Cap.

i.6,

CV
Jiici
,

Ai
,

in

hominum

cengrejfibus accidat

,

Itt ioco

"^tamur ,funt aui excejfu vtantur ii
,
,

e^

ridicults

excedant ,

^

Jcurra ,

^
:

importuni dicantur

quia ridicula penitus

affe-

clant

(^ Hiideant rtjum mouere
.

quos , quia eorum phyfiognomones non meminerint
alios dicentes ,iequoanimo

omittimus

.

Sunt qui neipfl ridicula dicant , neque

patiantur ,ru-

O*

duri dicuntur

T)e eiujmodi

trijiibus

,

O"

agreHibus

<:yiriJioteles

iconem appojuit , fic

, cir cyidamantius , f^ nos alia ex hisfgna colligemus. Trijiitia ex humore me lancho/icoprojicifcitur , vt dicuHt medici , qui atiquandopropter intenfum dotorem,Per morbum,

etiam Polemon

Ifet conttnuumjiudium nafcitur

TRISTBS.

.'

yld apparentiam

F

cyiCIES
cilis.

Sed Potcmon O* c^damantius ,fons rugofa. Macer FaciegraOcuticonfraEli:nam oculoru conJraWones demij^um demonfirant,t9* trijie. Jn fgura
rugofa
. , ,

Kk,

1

humihs

.

.

.

.

iSo
.

D E H V M. T H
.

r S I O G N.
.

jd^mantius , mouentur , -yt eogitdundi : liU itimtbs Jn motihits remifns Sed Polemon , f0 uWlpn,, Jedaccommodmdus eft =i ^^pivu ^Jddunt corriiendus ejlvtriufjiie textus, habet enim
udemfupercrhncxten/a.Sed^damantiusauerfa. Palpehraextenfe ^ddimusnos. Capilli fle^ ,fuperctlia comuncia Gutturts liertebra prominens Vox dthilis , Frons
. .

obfcuri
xibilis

.

triftis

.

^

.

Spiritus denfus

,

altus ,

^

agtlis

.

KVSTICI.

C^PILLI patuU
.

flauifuhalhicantes
.

.

Vox cLva

.

Spintusfortis velox , &ll'ijfus
.

.

Tiares

mrantes ,
te

commoti Ocult cefj , cro.et Calcult xfialcstnfuluis oculis Ocult ma^nt , qua/es tmttsfolent &patpehris aperfispatult ZJflfefe claudentes cnmfron.
.

^

afpera

,

ohltquis ff) fupercilijs

,

cTpa/pehrts duns

,

^

concretis.

Veltnfles aridi ,frons ajfaa,

f^

tntentus

ohtutuscum rechspalpehns

Deamarivirifigura. Cap.

2,7,

ARISTOT ELES
pofuerunt.

ceterique gr^ci pljyftognomones ^x-pd'- fcilicet
,

,

amariflguram ap

Nos hic apponimus,^uia vtdettir cum trtftt homintsflgura maxime conuemre.

Fzy4C.lE
pro '•«^'c»'.
carnofits

remiffus

.

Nigricoloris
.

.

SedPolemonhahet

palltdt.

Jdamantius fuhpalliSi
lyjor
.

Aiacer , quo tdem caret Sed ariftoteltcus textus ex Polemone corrigatur qut hahet
,

,

§lucc circafactem gUhra

.

Facies rugofa Sed Qy^damanttusf-ons rugofa
.

T^on

.^^tcnnis ,^ nigri.Sedid
,

cyddamaniitts nonhahet.
,

Addunt Polemon,f/;) Ada,

manttus

(^fcce intuetur Sedcorrtge Polemonis textum T/>»\t/' «0» -taxu' Loquela , fuo 0* anhelatiovehemens .Sedcorrige Pciemomm ,quihahct hju cLT^^tn^ir ,pro d. (^aivny,
affere
,
. .

^

loco repone
fortis
j

.

Mmusfepc concuth

,

(^'flicat
,

velox , C^jftJJus ,

ff) corptis

^

^pedes velociier infilit zy^ddtmus nos peBus macrtim
,
.

.'

Spiritus

SVSPICIOSI.

QVl
^
T"

P P E Jemper cum
,

triftihus
.

,

infldis

,

g^
.

timidis

fujfj>iciofi

conueniunt
.

i

qua fgnii

ex his colligimus

htc addiipus

Vox dukts
.

Veldchilis

,

^flehtlts Gutturts Ifertehrn

prominens , ocult [hlefidentesfii/ut Vei/e monentes turhatt

ATiOEMONE,
§yV SL '1/4
rtdis
,

'""'"'

&moleftiavexati.

placida

,

f^

coIIeEia

.

Tuptllarum
.

orhes itixquales,

e^ nuhs caerulea vi-

^ difolor carumfronti

tnfederit

"Vel trtftes aridt

Dejucundi

.

.

.

.

.

L

I

B E R

QV J R
,

T FS
18.
(s^ auditndi
,

^f/

Delucundivirifigura. Cap.

Fcy^ C ETZ/ D
tet
,

ejlin congreljthiis moderatio
.

qtudam dicendi,
ejl

ea.qu^onor
,

(s>*ficttt oportet

Urhani ^)

dexteri hominis

ea attdire

,

tST dicere
in

quaprobo

ft)

mgentto \iro conucniunt.
fufhicto

Jn ndicu/is verhorum objcenitas nfumfacit ;
naturam kfangutne
,
,

hoc obfocnitaiis

tantum

,

"cndc cjr iucundifunt . I^hylict hanc
,

^ jjnrituum cUri,

ta-teprofici/ct

dixerunt
,

alij

a prtuatione humoris melancholici
,

alit

apauca confdcratione vn(fp
1.9///3*-

dejlulti

.

zylrtjloteles

l^olemon

^T*

Jdamantius hancjiguram ponunt ,

l/ocant

Coclesfatis tnfpte hoc caput ornato afcnijtt,
perueritt

(^ dum a verofenfu diflorquet verha , conculcat,

^

omnia

JVCVNDI.

y^dcomplexiones.

FROT^S
a(j}icientes
.

magna camofa
.

,

c^lenis'.

SedPolemon ,
,

^ zy4damantius fronsplana ^
,
, .

IQ^

taffcies CArnofior

§lue circa ocu/os humi/:.ot a
.

ytfaciesfomnicu/ofa videatur. T^cque in-

tense afpiciens neqiie remijfe

Sed'To/ctnon,y^ cyfdaman. Ocu/i fmmidi jj/endentcs ftcut
.

zy4t

Jdamantius habet non a(fictev\tcs In motibus tardus
,

Figura

,

fi)

mos qui efl
, .

infacte nonpru:ceps

/ed horitis\'idetur
.

.

fnfiiper

addunt VoX b/anda Jddimus nos
.

Frons hi-

Uris

.

Vtt/ti^s

lucundus zJ^etaphrenum p/acide

teres

Dcarrogantisvirifigura. Cap.

19.

i**-"-

j^

NZ^'^C mtiipnmo
maiora
,

de veracitate

.

Verax medius efl inter arrogantem
is eji
,

,

ff)
,

difftmidatorem "Dica.

de arrogauff\ cyirrog^4ns
,

qui i/iujina
,

qtudam qu^ vetnon haf^et vel
,

quam halreat
,

fingit

,

acfibi vendtcat

nam qut maiora qukm
,

hahet

,

fingit

,

quia mendacio gaudet prauus ejj , ve/ potius vanus , minus autem ftg/ori<£ j aut honoris caufa
fdfaciat . A/thi hos zArtJiote/estaciahundosvocat

cJR:FJ)gjNTES.•
'•

t

G C
I

VTTV l{
OLLV M

ajj>erum Rtfus cum irrifone
.

JjCTzABVnDl.
crajfum ,

f^ /ongum Pedum di^iti /ongf,graciIeS.
.

VzJNl, & fublimia cogitantcs Jd aues
.

NF ERlVS
tesftbjluidi.

/ahrum fupereminens
.

.

^cuta "Vox cunt clangore
i

.

Guttur ajperum , f^

vertehra pro minens

^xetaphrenumpi/ofum

Oculi clandentesfuffum abeuntes,

^Jlan

De/imulatorii
vi'*Cl

»

.

.

^Si

D E H V M,
Dc

"P

H
.

r S

r

G

N.

firr.u]aro:isViiifigu:a.

Cap. 30.
qui , qute
(ibi

ALT S%V M
v.epat
,

extrewum d^fjlmtiUtio rfl
.

Difjt-nulator

rfl
,

,

infunt

,

yel

lieldifntnuit
,

Interdum diflmuUtures eliganttsjunt c^uum non queflus gmtta id
,

faciant

fed i't euitent importunitatem
. ,

acfaflnm

:

atcjue hi illuflna

,

(!sr

clarafvlent re-

cufare
ft)

,

'Vt

Sociates/acieht Sedcjuiparua
,

(Jr

mamfefla dijftmulat , verfute gloriofi dtcuntur ^
,

contemnendi funt

cy^rifl^^teles

,^abeo i olemon cr <iAdamantius hanc flguram
tonfulentis

conctn-

tiarunt ftrhulatoris ,

t^ contraria

SIAiVLzJTORES.

Adficniam^&appa^-entiam.

QV

Ai.
.

circafaciempinguia

.

^£ circa oculos rugofa. Faciesfomniculofa de more vide.
.

Addunt infuperfequaces zydlpeclu e/eganti Voce rem'jfa,incejfus hene vtrfatilis^ ^ meucturque continuo motu zy^ddimus nos fuptrcilia adtempora inflexa. <:y4mbulan tes modo cno,modo tardomgreflu Ocult f^lendentes concaui , (^parui.
tur
.

DcMendacisvirifiguraj Cap.

31.

D

}

Xl AdV S

deijs,qui mentiuntur , ea aflirmando , e^U4 ipftsnonfunt ,ficde ijs,quf
.

abfcondunt , qu^ pfis mfunt

Nunc Ifero dt mendacil;us , ^mrum tngens numerus

.

t^eiiDcyices.

FtAClSS
.

carmfa '^afus in medio latus , decltnans adfummitatem Bucca rifhilts,uel rtfus cum derif.one Loquelavelox ,^ gracilis Vei^naribusefflata Cibbofus Super.
.

.

.

.

.

ctlia tnclinata

deorfum

,

^) intuentur quaf /atenter
.

.

Ci/ia infertus arcuata,

yeiad^ynam

partem Ocuit ridentes ,

hiiares

Veicakuii c^eruiei, (^flaui dquidiHantes circa pupiiiam,adin

uicem currentes in ocuits zarijs

Dcveracisviringura. Cap. 31.

VEKzJX
,

tam 'Verhis quam re,ea ipfa qua ipfs infunt neque maiora , Meque miKora effe conftenrur ,^ tam iita qttam verhis verax efl g^ non de eo inteiiigi
is tfl,qui
,
, ,

,

,

yo/umus qui inpacitonihus lierum dicit , identmefla/terius virtutis. Sedde eo qutpro
pterea
cit
,

vcrum dicit quix taits ex habitu efl f^ meritoprobus efl f^ f yht ntlre^rt^ verum dimu/to magis vhi refert , idfaciet T^emo huiufmodtfgw\t memtmt
,

,

,

.

,

VEKJCIS.

FzACtES

mcdiocris in^enii ,

^ temporihus ad piȣuedinem ver^ens

.

Vox media inter

grauem , Q^ acuiam

De ^iduiatoris

.

.

..

.

.

"

.

,

y

L

I

B E R

'.

QJ^ A

RT
, ,

V

S
33.
communitate

2^3

Deadahioris
"7" <V
I /""'
co*i^rf (JJonil^fi^ q:/nnur
.
,
,

virifigui^a.

Cip

conwclu ,fermonum

(y* tfgotiorum

,

alij

placidi

(^ o'cfc(iutoji ahj o**mi^ mprjniam laudant
.

nul/a/jue in re aauerjantur

,

frd

minime

molfjlos ft tfje extpjmant iporicrt^ip
la aiia dc cauja
,

nuthus non hahent confuetudmem fedqut idaptnt.nul-

nifivt lucuntiua />f pUctdus,
.

^

obj^quiofus

ejt fiit

tmolumenium aiiaiiodadi

fifcAmHr i adtilaiQr
iT'!!-

Ht*:ufmodi a ntiijuiorcs non

mcmmere
facilcs.

.

OBSEQVlOSl.

^TTV CV L f cUude-ntes recli,iujl^ magnitudinis .fpUndtntei in Uwj^onte^ humidi. Vd
l

V?'\''

J ""^ conniutntes yplaiide tniuentts
\
.
,

,

hHmidt

c^DVLityiTOKES.
,

•^aK

,

^t;

•.A^wttix

z^Cl E

S parua fronsferena., exporreEiA , amhulantes corporihus ctrcumtorauentes
.
.

F'fe

,

cr inclinantes

Oculi yanjpaiut

Dcmolefti

virifigura.

Cap.

35.

A
F

Lll

funtecontrario ,^ui omnihus aduerfantur ,nu//amQue Jihi hahendam rationem
,

putant ne molejiifint qut morof , ,
viiuperaltlis
eji

0* littgiof nuncupantur^ cuius hahifits yVtfuperiur

MOLESTl.

RONS

tetra

.

Oculi deorfum verf ,fuplices 'Breui , ac celeripaffu amhulantes
.

PERTINJCES.
<tJ
le
,

C
F

PVT fatisprotenfum
velcraffum , (sp longum

.

Frons alta . l^arespatuU .

CoIUmfrmum,

^ immok'

LlTiqiOSU
I{0 2V S
lenis
.

FaciespUna

IMPO^TVf^S,
ACIES
carnoja Lingua velox
.

F
S

.

Deinuidivirifigura. Cap.
deheretgrauis virtfgura
,

34.'

E §lV l

qu^e inter
,

iam diEia duo extrema media erat, /edquia
,
.

illiusf^na maiores nojlri non appojuerunt

omtfmus Seauitur indtgnatio ,fedprius de inui
dentia
,

.

.

.

.

,

,

2(^4entia

-^

^

^ V ^- ^ H
:

r S

I

O G N,
. .

,

^

malettolentia illius extrema

quiefuh 'Vituperatione cadunt Jnuidus eji, qui trijlatur,

quum quempiamprorfus ^fiue dignum ,fue indignum bene agere viderit Hanc jiguram PoU'
fnori appofuit

iAw^-x
"

y;«

*^'3

^

w»t'tv«w'n\t «Fj'U',<o"i

fNflXH.

^dcanes.

TERRBSfl^S

^emdcimimefamma/idtWfddcdtifttut-d
inuti/c

vt capitur , ')irinajua reddita tergus fuum conj^ergia , cuius vi perfifum , corrumpitur ,

(^ quodfuturum erat adthulta 'Vtile
terisdtxit antiquitas ^Jedmihiliiles
,

,

reddit,fc deflellione , lynce ,

rttbeta,(<;^c<t
,

^ anilesperfiafonesvidemurifdpotius metu
.

cum

ca-

piendus efl erMaceuiWnaih t^eddci-e.vid^tur : Sedpotius canis uere inuidus videtur. Quifnifra
dextris
.

maiora habuerint §luibus ftpercilut adgehas dimittuntur
.

zAddimus nos Faciespla.

na (^ures ct-Iongce ,
liuidus
.

^ angufce
,

.

Gendegraciles

Velcrajfa: ab oculis diflantes. Faciei colorfub.

Oscauum. Dentes longi iacuti\rari ,fortes Voxdulcis. Loquela acuta humeri adpedus contraEli tS^ corpus effaBum tJ^etaphrenum valde curuum
,

&

^
.

debilis^

,

Vln<g

diU adgenua nonpirueniant,fedcogant capui occurrere manwus. Oculi cauiexigui. Velfurjum
euntespalltdi

.lU^o

.

luuuv^ v-

/„•.

-v^

-,

^

,j

paffk^mceditineni.

.

^

Pallorindrefedet,macicsincorporetoto,

-^l

.

'^

''

Nufqnam reBa acies
yi

,

Huent rubigine dentes .

Rijiis abefl ,

nifiquem 'vififecere dolores

Dcimpi/virifigUra. Cap.

jj-.

NVlDO

par

efi

impius,fue mdletiolus , quip^e qui Utatur , quodqms fnale a^ai ,fue
''-'•j-

digHus fiUeiitdi^nuisft*

JMPII.

TE M PORJ
gi
,

cdud Shpercilia coniuncla ,piIofaque Oris yafla diJfeBio Dentes hti'
.

.

.

acuti

,

rari ,fortes

.

Octili concaui
.

,parut IJelmaani
.

^ commoti
-..A
.

niicantes,iracundii

fimiles ,palpehris apertis patuli
.

Velfurfum euntespalltdi , Veldeorfum euntesfitpplices,

Velvibrantes , circumturgentes VelJ^Iehdenteip4rtii , toncaui
.'
-

McJLEVOLl,
L^JE
rtre

:u\f.t:~i-i

'

«, s.*

.

../

^

.

;

breuiores
,
.

qtut
,

ad^enud nonpertiemani,fedinter edendtim cpgdm caput 4cciiir

manibus

Ceieri

f^ breuigreffu ambulantes

De miferi'

"

.

.

.

L
-'
'

I

B E R

QJ^ A

RT

VS

2^2

*'

DEmifcricordisuirifigura. Cap.36.
extrema ixm Jtcia uittiperAtione digna medium efl indi^natio
Ejl autem indiefl

INT ET^
triJUtio

.

gnatio qutcdam

^gnmonia de honis ,

qu.e indigno alicui aliquo
.

paclo eueniunt , eademlj;
,

,/iquem uident tndtgne malis affiiclatum
rjfe

Si adtemperaturam referre Itcet

ut-

deniurcomplexione tcmperati mifertcordes
dicit/apienies
ejfe
,

cuius iconem arilloteUsappofutttO^mtfertcordes

timidos,

^ omatos
. i

Ml^BRlCoKDES.
.

PV LC
.

Jrl

?f

.

zAlhicolores
.

Hahentes oculospingues
.

,

^

nares furfum dijlantes
.

,

ff)

femper plorant

<_y4matores miilierum
.

Genitoresfoemtnarum

8t ctrca mores in

amo-

'

rem propenfi
.

.

Semper memores
,

Ingeniofi ,

^

caltdi

.

Jddimusnos. Superciliainre
,

^i(f*ttxtenft

Qchliridibundt humtdi ,palpebrx remijfe .

Frons longa ad tempora utring;
,

producla

.

Veltrijies,

^

fupercilta comprejfa

,

(srfronsdemijfa

0* aujlera

V
.

OX

^ranis inprincipio, ittfne acuta .
,

Vel acuta,

cJr intenfa

.

Dentes mixti , Uti
|

iiritli

rari f}ffft

.

t

u» Ji.«t

^ i'.:^vr, ^-,

DEiniuriofiuirifigura. Cap.

3<7.

^\ V ESSxy4N V S .hic increpatgr^canicarum literarum imperitos

.

,

quipr^fens caput ;«-

.^V iuriarum amatorihus inji.ripferunt , cumpottus munerum amatorihus tnfcribere debuiffent

cum ipfe hic
,

,

niet

ff)

tnculcet

:

cy uniuerfo hoc Iibro gr^carum Itterarum imperitia omnia diJloraueat,diIa Nec aduertit fgna qux amAtori iniuriarum competunt effe etiam iracundt,
,

,

,

impetuof , ^fere calidt homints

.

Sedgr^cus Jrijloteltcus textus corruptus ejl ,Q-J ftgna, qu<e

Jf>arjim toto opere inturiarum ^matort dijfemmata funt ^ hac in

unam figura m

cyinJiotelesO*

^olemon colligerunt

miV^lJ.

y^dcancs.

SVT ERlV
oblonga
.

S lahrum eleuatum Formapr^ceps
,
.

fiue proteruus

,

^) temerarius cJddt
.
.

mus nos collum ercclum Ceruix crajfa
LoqueUgrauis e^
,
.

,

uelaf^era, etuertebra eius fiiperemmens
,

FacitS

dcbilts

.

Tardogrejfu ambulantes
oculis
.

manentes inuijs,(^cir'

cumcirca

ajficientes

AiquaJes caiculi tnfuluis

.ii-.^ur.t'.-

..

.

.

A

.

,

.

,

,

D E talorum amatoris uiri figura

^
Cap.

40

r

J

F

lCjVRAS

appofuii cy^rijioteles infuis Phifognomonicis amatoris taIorU^Iori^,etfaItatio .

nts .Scdteporis tnturia exctderunt.folum tttult,fue captta

remanfrunt/io fgna .SedT^oIe

mo,et Ad.qui optime Jnjiotele difcnpferunt ctpafaphrasftbus oniarunt nuuiuntoresfuern

Ll

minus.

.

.

,

DEHr m:
ntinnstemPorinn imuria.s
bct
.

.

T-

H

r s

r

G

N,
<pr»>tv*c^r

fenfet-unt

.

Sed^T^oUmon
.

y-iKdx-ta 7

z^i Umamius

^a^

Sic zyirijlotelespyijlino candori rrjlituetur

In "^^olrmone cumfigura lncricupidt irnpltci-

tum el}. Sed Jrijioteles hahct amMores talonim ut etiam Adamanaus. Sed Poiemon <n\o'Kv/xair~ ale^c /udus eji ebrietatis.e;^intemperantujejlum,uel nam uel ftf^dttctuta O*
^ ,

procacium iuuenum contuherniitm ,Jiue
modifigna cjux ajferunt ,
calidt uirifint
.

dicax ,auod mthi ualde arridet,

^uum huiuf

(^ J^/c^ r

R / 5 talorum
,

DSlSlSl
Ufttii'-'

capilli,erecli,^ nigri. T>enfa harha

^

hirjuta tempordi
.

.

Sed Polemon
chorete ,

pro ereEiis capiiiis , reBi menti dixit , oh id textus corrigendus

Oculuspinguts , J^lendi

dus , cir luridus
Sedrorrigendus
~

.

Hdtc figura inquit cyJdamantius eji amatoris talorum ,

^

ejl

zAdamantij textus ,ex Poiemone, oAddimus Ocuiijurjitm tuntes
'vvrtt^o,
,^,>,^^,^^^J\\.,.\

magnijtihruhri .

iJ MzJTOKES
\ '1 BITV

vcnationis

.

Ad canes

M

eji,

nefgna h<ec amatoris uenationum ,Jerarump dij^eredtit , kic sddert
.

Lumbt teretes iongt

Ocuiifurfum euntes , magni , ^Jubrubri ,

Z)£

loquacisviri figuraCap.

41^

iampropefnem non effem , profElo afufcepto opere defiitiffem, ita me deprauationes, Wu

S/

tiiationes

,

^

monfiruofefcripiorum deterrent interpretationes , ut uix uer/um repperiam^
uerhafint. zArifiotelicus textus,quifomnoientifguram hahet,it%
,

inquo non

tot errores,quot

tra fc impiicitam hahft dtcacisf^uram

uti

admcnet nos H^oiemonis textus qui fperatum hd'
,
-'

betcaput , 0*figna etiam diuerfajunt ,

nam quxfmmoientt , nuiiojiacio dicacisjunt,
>^d3ues,&ranas.
ajjidue
.

^^^^^Alo^cACIS

RcAT^IS ab cantionem
liiam
utiijui pof

authorihus trihuitur ioquacitas
itcrant fine fne
.

.

Formapuic-hri

enim ohganniunt , g^ odiofam Ptiofcirca uentrem cAddit Po
.

lemon , fuperiora maiora hahens
medtoiatus ,dcciinans adfummitatem.

.

cjures magn^
.

,

^

arreB^e

.

Nafus reclus
.

,

ueiin

Gen<e ohiongit
.

Coiorfaciet mellinus
.

cAnheiantes,
tortmfLf

curfum

,

Mentum obiongum
Cojf^ tumtda

Cuttur aj^erum

Manus graciies y (^

*Digili iongigraciies

STVLTlLO§iyi MzMCS.-

GENM

oblongce.

Os exertum Coji^pr^tumidtc Oculifurjum euHtesftbrubi,magni,
. .

^
COLLVM

.

SONOKL
Qraciley^Ionpunt,
,

Adaues.
,

-^..

CLcJMOSl

.

.

.

.

.

,

L

I

B E R QJ^ A CL^MOSl.
lahrum
,

KT V S
^dcancs.

^s^

V P EKlV S

s

^

gengiu^t prominentes

ELOQVENTES,
X
grauis
,

V
N
C
do
.

f^ Conora
Deinefhcacis,&:efficacisvirifigura. Cap. 41.

VHC

ine]Jicaci(

,

fi^ rfjicacis

virifiguram

,

^uam ex <uiriJlotele, alijs^ue coUegimuSt

in negotijs peragendis

apponemus

JNEFFICcy^CES.
f^ colore calidum innuentepr^diti Velmagnicor pore carne humida (jr colore humidu m innuente Vel breuigrejiu amhulantes IJel
,
.

RP
,

"F^S parui yficcis camihus
,

.

.

Lreui ,

g^

tardo , Velhreui ,

0* celeri

.

EFFICACES.

CORPORE magni
pore
^

parui , humtdis carnihus
,

,

^T colore humidum innuente pr^diti
,

.

Velcor-

^

^J co/orejtccuminnuente .Veimedtocri corpore y carne colore temperatifam honam innuente njel amhulantes longogrejjti, i'eUongo,^ tar'

^ duriscamihus
,

Vellongo ,

O* ccleri

velceleri

.

Oculi tardefe mouentes

^PRAiCl^lTES,

caliJi.

C
F F
F

\P ORE
'\elox
.

parui Caput valde paruum
. .

.

Capillorum color Jlauus ruhens
celeri grejfu
.

.

LinguA
yjat^

Camis coler ruheus

^mhulantes

OcultJ^lendentes

Cttjij

guinet

,

'velj^lendentes torue intuentes

ClRCVMSPECTl

inopcribus.

JCIES

macilents.

SOLLICITL
cAClES
macilenta
.

Oculi aperti , qhfcuri , humidi yeln^n conniuentts humidi,plA*

cideintuentes.

LxydBORlOSL

^CIES

ojfea)

Ll

X

Defatui

?

.

,

.si^S

D E H V M. T H
hominum
yitioforunt
, ,

r S

I

G

N.

Dcfatuiimptobi virifigura- Cap. 4^*
fgUrAS Izy^ Moperi coroutdem imponamus auam
cellit
,

'virtuoforurHJ^ue dejcripfimus ,

re/iquum

ejl

prius

de ea l>irtute fermoncm habere , aueevirtutes omnes ex,

,i^ deeo 'Vitio quod^Vitium omrte fuperat immo efl vitiorum omnium fentina ,ferinum diElum velbelumHm T>e hoc prtusfermonem hal?el?imus Ferinum hoc vitium cum in
,
.
.

,

homintbus prdualet , homirtesferis ftmiles
fcttote
,

eflictt

.

Sed vt melius qu^ dicamus ,percipiantur »
,

,

quodhomo locutus efl afummo Deo
,

in conflniofupremarum tntelligentiarum

eis^

bruto -

rum nam ob intelieUum illis ajfmilatur ohfenfum beluis.
Its
,

Si vitijs imbutus
(fj*

,

non heluisfimi-

quce viita fugiendt eleBione carent
:

helutnus dtcttur

homo ^fed fcrinus , ff) vt qui omrtiahdicataratione humanis camihus vcfantur cum f/tjscoeanty
,

efit

,fedhruuspeior ,

hic non

,

f/tos tructdent, eosque parentihus efut apponat

,

vt Thiefles Tantali
,

,

^
,

z^ltrei

,

zAntiquiphy

ftognomortes , hosflultosfatuos l/ocant ,flgna ftmulcolligentes flultiti,e
tts.

malittie

,

0* agrefletta-

^emadmodumfer^eiufdem generisa/i<ecicures ,a/i<eagreflesfunt. Cicures mttiorum morum placidorumquefunt agrefles aj^eriorum peiorumque vt tn caprts (yl
Inquiunt enim
.

,

,

,

,

Ufflrihus , outhus equis
,

,

aftnts

,

^

cateris eiufnodt

antmalihus Itidere lices ,

ita

enim in homtmi,

nihus diflinguere licel , ^t cum moresftgna fequantur ,ftngulaflgna iuxta huiufmodt dtfcrimen
apponere,
ttora
j

Nam a/ij homines figna hacferoctora
.

,

agrefliora
,

,

yehememioraque hahent
,

,

a/ij

vrhanioraque Signorum difcrtmina
i

in

Uuttate

citate

ft)
i

humiditate difltnguere oportet
,

,

^

(^

afl>eritate

mollitte
,

,

(SP duritte

fic

ex ijs agrefles ,
,

(^ mites mores
,

iniuflitiam, cir iu,

flttiam

tcmperantiam

e^ incontinentiam agnofcemus vt ex hominihus
.

qui agrefles

yeiqut

vrhanioresfuerint , agnofcamus

H^c ex Polemortis

,

&

cy^damantij verhis , yt potuimus tn-

terpretattfumus

.

TSlunc flgnafatta tmprohi , tdeflagreflis, (s^ pejfimi hominis apponemus,eum

que advrfos ,
los

l>elft qu^fimtfceutora
,

^peffimaque antma/ia referemus

.

Vrfos erttmfatuos,aflM-.

,f^uoS ,perniciofos perfldos
n^hiloflratusfcrihtt
.

,

^fraudulentos elfefcrihurtt ,feritate deteras hefltasfuperare,
.

Ouidius

ii

Quidniftfonclusmers.flolidAJ^ferOcia mentis
,
,

*

.

Vt cunque manfuefaclo quol Italde ma/ignum

^ fraudulentumftt artimal, (^fiihindc
^d/rfos.

adingentum redeat , mintme credendum efl , mtferabtles f<epe cafus oflenderunt

fcJTVl IMP\0BU

Ccy^TlLLl
fithflaccid^e
.

rigidi

.

Sed Tolemort id non hahet Caput durum
.

,

z^damantius anguflum
Ceruix
,

,

& acutum
,
,

^ acuminatum
,

.

Sed

hahct ,

^) me/ius

.

d/ltires
.

magnitudine ntmia,0*

ftf

coi/um rotundum

Ta/i acutt

Sed (^damantiui idrtort ha.

h(t

,

eisrputo

mendum tn Poiemone cumfuo ioco depidihus ioquatur Frons dura O*
.

a/pera

>

Ocuh ohfcuri parui ficci , concaui ,profluentes, intertte Mal,e angufla ,ohlcng^que J^entum iongum Sedfgoparuumputo ,ad ferpentes teiatum Os loquax iongtim apertum , Vt quafi htfldafacies videatur frtcuruus Ventrico,

Hec taie zy^damantius hahet
rigerttcs.

aciem di^

.

.

,

,

,

.

.

fus ,
(T)

Crdffis iacertts
.

.

Tedum magnumque extrema ( Poiemon habet articuii) ohiortga.pingutat
,

dura
,

Coiore fuhpalitdus
.

,

"Vr

excitatus

kfomno ,
,

^ crapuia videatur

.

Vox haians , turpts

pufiiia

(Jrferox Sed oddi^ marttius rton hahet

turpis.

,

',,^

fmm.

.

,

,

LIBER

QJ^ A

RT VS
,

^o
',

c

z/fPlLLl

denjt,
.

Kujufplus nimio capi/lorum color , Gen^pilopr , dorjumpilofiin-

Mumtri eleuati

I^edes hreuef ,

fi , T)tgni hreues ,

^

^

pingues . Vngues curui
.

Angujli

,

^

longi.

Velcarn»

crajjt

,

Ocuh

c^/ij crocei

SuperctliA concret^ , coniunUa

^ESSIMI J^OKIS.

NcyfSVS
,

adjacrem oh/iquuf . Faciefdeformis ,velpannt ,Qrcrocea .Jmherhis
.

.

Lq-

cjut/a Juhfiacctda

Humert

extenuati,

0*

acuti nertrcts

.

Adagni

ocu/i

,

(srcommoti

micantes ajpictentesqut "Vf iratifo/ent , ^pa/pehras referent, (^fuhalhicantesfuertnt,

f^ circa k os ca/cu/i crocei
Cir
a/tj Cicfj
,

,

igneis admtjit,cum a/ijs c^fijs.

Ve/ ncn rgnei ca/cu/t rotundi,fedignea,
ntgri
,

grana auadrangu/arr forma infiar rgwsfuh/ucentia, f^ prteter/),ec ca/cu/ipa//tdt igneispermifti

^

circuit fangutnet

,

fuhrtdentes , le/Jf/endentes
afftElus trux,

^ amarus

^

^

deruiet

pupr//am amhiant . Ve/ocu/tfp/endentes

,

tjsjunicu/us tmminet ,

f^ ci/ta a/fera

,

ff^

palpehrx ereEix
.

^

,

"Vr/ ocu/ife

moutntes parui ,

cum pa/pehris meht/rhus Ve/ ridentef

fcci yfuhafficientes

NEF^KII.

P

V^ILL^KV M.
rentes
.

orhes inicejua/es , 'uel pftpi//arum orhef eodem mod» circumcur-

Ve/

conuerji

,

coniunclim fe monentes .

Vel orhes mACu/oJi

, ntgrts

macu/ts ,

^

ruhidis.

Dchoroicivirifigura. Cap. 44.

NV NC
ejl
,
.

de virtute ea dicemus , tjux yirtutum
,
.

g^ /jeroicam dicunt (SP dtutnam ximus H<tc virtus cuum /^umanam naturam nojiram ,
,

omnium ctimu/us dicitur, cpixfupra nos H<ic maxime opponitur vitio quod fupra di,

ty* conditionem excel/at

,

e^cit /jomines

,

tn authus rcperttur
,

,fre

diuinis inte//fgeniijs fimi/es ,

nam

/jomo

,

quum

tanta-

rum yirtutum p/enus ejl
/is fimi/is dici
,

vtdetur Ijumanitatem fttperare ,fednonpoteJi inteiligentus ,ve/ ange-

Sed pr^ fuifit Adercunus , Hercu/e5,c^teri'que. dtcitur Heros , veifemideus vt antiquis temponhus Et Homerus introducit Priamum de HeEiore /oquentem , eo quodva/de erat honus.
. ,

quos moraies virtutes non decent ,

quum

morales vtrtutes omnes excedant


)i

JA^V?? hominis mortalisfilttis ilU

Effenji£iebatur,Jedmagnae$lirpeDeorHm.
,
,

Et Lacones quum a/iquem vaide admirantur , diuinus
homines rarifunt
,

inquiunt , vir eji .

Vtrique inter

////

inter

Barharos repenri pojfunt. Jnter Heroas tufo/us,vt nitidijjimus fo/,
te

hoc nofiro uuo refu/ges Princeps Ji/ujinfjiime ,JftmmaJtquidem in
peri ad eo cumu/are contu/erunt

natura ajfirantis dona fu.

vtenimapta memhrorum
.

corporis compeftione ocu/os al/iciSj

yk
tur

antmi virtute rata modu/atione rrfpondes Etjijtngu/is capttihus de tui corporis partihuspe-

(u/tarem fermonem /iabuimus , /uhet
,

vna omnes recenfere vtftgna omnia,
,

cjr yirtutes

videan-

qu^

tjcroa />unc

formant , (^ fffgif^ > moresque tui femper per /^omtnum ora percurrant ,
no/tttnt-

, ,

J7^
nolitonhue
regia
.

DEHVM.
"E^adiat

"PHTSTOGN,
,

primo

in tUiC frontis intuitu fupra mortale decus
,

admirahilis JpIenJor

,

quadam maiejlatepr^fulgens
reffali profapia

qui

"Vf

virtuofos

omncs allicit ,

ita reprobos
tui,

quofque deterret ,

qiiem nefcioijela,
,

Ludouici duodecimi , Franci<e 2\eg!s aui
, ,

mipraffcrs 'velao 8^enfumfanguine principum
,

^

qucm oris,^ ani' imperatorum fecundopofjides Vela
.

Deofrtajfe datum quodidraro ahqutbus impartitur , cum eiim a
jauorispriuilegiafecumferre.
,

C/eieris feiungere njult

,

acfui

Hic nec fcrihi l/erbis, nec d^pingi valet pcnicillo ,fedfoIum oculorum f0 mentis obtutu confderatur Stmilemfjrmam habuijfe Demetrium memorant htforix Plutarchi nam gratiam fimul ^) terrorem ,grauitatem fimul, 0* manfuetudinem praffrre vidtbatur ,njtfcuIptorum autpictorum nemo [irn 'lem vnquam pottiiffet effngere Aiemini, cum Romx ejfem multoties tuam ejfgiem colonbus efjiciam vidijp ,Jednunquam,qu£ veram de
.

,

,

,

.

monjlraret
,

:

nam fi lineamcnta

,

ft) coloresrecie
.

expnmerent , regiamhanc dign:tatem,quam

memoro minime exprimere valuerunt Huiufmodi fplendor , regtam hanc dgnitatem prxfeferens, magmfcentiampramonjlrat tuam magnitudtnem animi dtgnitatem yirtutes tam egre, ,

gias

,

^pr.tjia ntes , vt digniori

,

^

iliujlrion loco nonpotera nt locari

.

Cajltgat<£ magnitudtnis

caputejl ,veIpauIo maiusintra

menfum

rotunditatis ccprejfe
,

,

ante

^ pone prominens

debita
,

druice ftffultum , cuiusforma alia ejf non potuit cum arx

q-J regia futura effet 7nemori<e

Cj7*

mteIIeBus,prudentu,^perJj?icat!<efngu/aristu<e. Frons quadrata magnitudims metas non
pr.<terit
,

media inter tranqtiillam
,

,

^ nebulofam

,cx

qua

lucidijftme tranfparet animifortitudo,

'Virilitas

iujlitia

,

c^ftueritas
,

,

qu^e

alteram alterafuperare nttitur ,

^
,

in hocpr<ecIaro infgni-

um virtutum certamine
multiplici decore explent

vnaqu.equefe tpfamfuperans ,
/ylicant /ubfrmte o:uIi
acuti vifus
,

animum tuum omni earumpompa, e^
,

.

magni

fplendentes
,

lucidi ,/ubIimes

,

vt

lili

Socratis

,

c<erulei coloris
inejl
,

,

/mmilnerfuperbi obiutus quibus veluti diuinifu/goris vis
,

0i<edam

quosfiqtiis acrius contucri velis
,
,

vultum fubmittere cogitur
,

,

vti de cyjugujlo Ie<

gitur . In hts rejidct animofitas
res
.

mmjuetudo clementia tempsrantia comitas ,
, , ,

regalesque

mo^

cAures exculpta ,extantes quadrat^, mediocriter magn<e auditus arguti: zAduIaiioni-

bus , iniuriarumfufurris , inhonejiisque locutionibus claufum
licata
,

animum demonjirant
,

.

Labia de-

coiorata
,

,

in ore maiori

,

moderat<€ vocis modici rifus ,grauisfermonis
,

ac denique nemi-

ni iniurio

optimi confIij,modeJii<c,^ vrbavitatisfedem ojlindunt fapiilorum color fubflauus
,

carnis candidus ruborepcrffus

longe altus ah co
,

,

quem

Ciceroferuilem vocat,

^

Pifoni

obijcit,

cptimam ojlcndit corporis tewpericm

ff)

^^ eaperfEiam animi compoftiomm ,tam, inquam

perftciam,vtfmaIuscffcveIIes,necpoJfes.
,

Altmini, lllujinjfme Princeps ,tetncoyiniuaii,

bus eoi/oquijs multts (^probabtlilus ratwmbus comprobajfe homtitem bonitati itapropenjum

yt ma.ximo labore , multisjne flimu/is opus ft adimprobitates
cius multis argurn^ntis .dtxijii
alienos animos tui
retro
.

,

ft) maleficia impelii

,

^conui,

^oddico verum eji
ojtendunt

,

fedvtfentto demonjirare non valeo
.

cum'

menfma

mcttrenf. AJanus

ampU ,femperpatuU
.

conuerf

,

Iibera/itatis

fmulachrum

f^ Et fi importunus chiragr^ rigor eas defor,

T)giti longi

oraciles,

marit, dijiorfrlique ,fua vts taridem eas incuruare non 'Valuit
Jiri aui princjpum videre Iicrt
.

>/
,

in

manibus omnium ferc no,

H<epauperum funt alimentum miferorum leuamen
,

pietatis

^) mjencordu cjfcius .principum vituperium muncra ci7* munifcentix apparent In petioris
,
.

auariti<e terror
fi^

,

qurefugit, celaturoue "ybitua

,

hurnerorum latitudtne viftur corporis ro~
adclara , ingentiaque facinora f.atura
iti-

hur j animus
Jia
,

yirilis

,

intrcpidus
.

,

ziT inuifius

,

rtatus

(jr proportiom refondtns
,

Ingrejfus tardus ,grauis,Q)
.
,

magmjicus ojiendit

te

omnibus aBiof^k^

nihus iujlum

magnifcum j 0* n ^alcm

Nctii,

,

L
NBVI
,

I

B E R
,

QJ^ J R T F
,

S

271

uel figna

in facie apparentia

in

c| iia

corporis parte

reperiancurpraragiri.

Cap. 45.

NO
c^teras

N
,

alkmim a noflro pnpoftto duximus
infacie appareut,

hic aliqua de neuis inferere

,

fue

de fignii^

(ju.e

^)

qua ahdita corpons parte correjpondeant , non quippe tnuti
expertus efftm ,j'ortaffe
alijs
,

lia

iniocundaq; qu^

ct fifalfa

tradcre deflitilfcm

.

cy^li-

qua de his a

ueteri'ous fcnpionbus drfcrihtntur :fedtnterje
.

uaria

q) repugndntia , nec experienfz
lummaribuSynastim 'vener-

tia reffondentia

cy^prologijaciet partes p/anctis diflrtbuunt ,oculos

c.tteris ,(y*ljo<

fignare corporis partes eas fub (ignis
,

,

quibus dominantur , confiitutas,qu^
.

dsrfueritattm a/iqua/ul^oiere uidenturfalfa tamen
,

(^ uana comperimus

Jnter quos Ha/i,

t^h/oenrdge/ JruLs a/iqua fcnpft zS^e/ampus Cracus , a/iqua etiam circumferunturjub notnine Alerlini Bnttamcijed manuenfilm erron/eus adeo deprauata,ut nil/ucis ex
eis

nanctftpo

Tandem adexpencnttam nos contu/onus , /jumana corpora ol»fruantes,ut qui fngu/ares neuos injacie , qJ qui plunmosi)ai>eient , et in quafepius corporis partibus reffonderent ,tta utpotuimus accommodauimus . Conjiderauimus lam quandam effe proportionem mterjaciei totius corporis paret

tuimus ,

quoiquot uidere contingen{

>

uanos omnes

,

et fa/laces

comperimus

.

,

tts

,

f^ fbi tnuicem refpondere

.

^

ut qudntitate
,

,

^

^

qua/itate , fic etiamfgnis
,

dimuspr^putioreffondere yUtquibus /ongus
tonisforma ^fc ettamnares
tefiicu/ts

obtufis ,breuis,ue/acutHseffet
fi) oris Jcisfo naturitofiij
,

Naftm ui eadem,^ mu.

,/abia

,

/iminibus ref^ondent

facies imo uentri , fY^ nattbus , ut quibus carnofa
f.mi/es /jabere contingerit
fiis
,

^

corpu/enta
brac/oijs

,

tenuis,ue/Jlrigofa effet,eafdem

,

co//um
,

cum cruribus

,

ffj

eandemfubeunt rationem, aures co
,

ocu/um ano
i/iis

,

attres cofiis

utpars infacte , qux /juiufmodt fgnis tmprimeretur
,

f0
.

corporis

partes , qu^e

correffondent

ijfdem etiam fgnarentur

z^b/^enrage//ibro de iudicijs ait.
aica
,

fJa/i Jed ad rem accedamus St infonte neuusfuerit , a/ium etiam inpeEiorefuturum itt
. .

fed quajrontisparte /oquatur , non dicit
,

Ader/tnus medium dextr.e partis fignat , ft)
.

dexterampecioris partem fignare dicit
,

ut fnifira fnifiram
,

Ego infuprema

frontis parte af<27*

firmarem ^fuper ocu/os na mfupremajrontispars fupremam peEloris pofftdere aquum efi ,
id magis ueritati conjomim repperi
nis
,
. .

Quodfa/terpau/o fub

eofuerit
,

,

uide/icet in

medio iatitudi-

0* a/terfub mammis ertt <J^/er/inuspau/6 inferius fgnat quodputo accidij?e ex manu enfum cn'ore ,fin dextraparte adaures accedat in iatere erit infnifira in humeris e regio,

,

,

nepecioris

.

Quodfi a/terp/tisfuperct/ijs accedet^
.

^

in

imo uentre a/terumpr^fgurat , utfui
innatibus fignabttur
.

de/icet ci/ium attingeret inpecitne erit

Sed Ha/i inpeciore tuto effe dixit: Ofiendit experientia
.

inimouentreefp:
in a/uofignatui erit
.

^lmdf in finifiraparte circa aures erit ,
,

Sed qui
autem

Aleiampus gr^ecus guionem^f^ uoracen»figntficare Siuero

inter ciiium,ei
,

fuperctiium fimiiiter
tn tmopeEitne
ce
,
.

^

tnter

umbiicum. (^ uiri/a
,

.

Ha/i dtxit reperiri aiterum
,

ego

Nunc de nafo ioquemur
,

qut ut diximusfcroto reffondet
aiter erit
.

undefi tnfiontis radi

ut tn cauitate ilia nafijiient neuus
,

^ tnpr^putto

Ob idHaii^fiin fontenppare
Haii dicit,fiin na,
,

bit

etiam in

tefitbus uidebitur
.

,fidnon expiicauit tn quafiontis parte ubi inteiiigendum in ima
.

fionte inprincipio nafus Inndfi fiimmttate aiterum inprteputio prtefigurat
re

neuum ueifignum qiii habuerit
,
-

,

^

ingenitaii , fciiicet ingiandis circuitu habebit

O* tnfini

SlropeUore , ft) in /atere ettam

Sedper nares , nafifummum intel/igere uoiuit , quodex arabi§}uodfijaemt'n<e in nafo obiiquefieterit,eti

ca interpretatione uertens Mitsfaciie,errarepotuerit.Meiampus. Si in nafo,uelin ocuio conffeEius
fuertt etiam ad^venereapropenfumpiusnimioferretur.

am in abditis habebit (^ tnexpiebiits erit coitus
,

.

In naribus nmus , tn tefiicuiis fignat ,funt infi

nenafi

/

,

r^/

D'E

H V M.
<*li

"P

H

r S

I

O G N.
fortietur.
.

ne nifi n<xres Jnfin?fcroti tefles.

H f in aurefuerit,et mf^more idem
temporam

Ego aures hrd-'

chiisrefb.ondered.cerem.etfcemorilyHSj^ficirca
altus con licuus erit,in ulnis inter cu'oitum,et

ffatulis fignat
.

cAtfifuh narihus

humeros hahere teHatur Halt Sedego non uerefub

narihus diceremfede regione

interjlitij

oris,0* nafi,ctrca aures. H>£c enim regio brachiafignat,et

ulnat. In labijs uerofxmin<e conffeBus in natur^ oflij

limme alius reperiiur.
effe

Dicit Halt. In homi

Hibus tefliculos fignare compcri,Jed Gulones,et Ceuipetas
ne uero
oris

leflantur

,

inquit

Melampus.
.

Sregio

maxiUam tierfus, monjhat alterum m ctnciura.
,

Gen<€ natibus refj>ondent

Si ingena

dextr.-epaytis erit neusfiiboculis,in natibus erit

in fniflra fub renibus

,Jemperfniftrapars dorsU

fignfcat.
dit.

tJMentum ciuiapars imafxciei efl^tm^ pedumparti reffondet,ob idmentum pedei ofie Pars virca auresftemora ofiendit. Ha/t uero in mento unus alter in Itenisparte erit. Sedin lie
.

Melampus Collum cum cruribus eandem fubtt correfhondentiamfc etiam brachia,et pedes .H ali ft uero ingula apparuerit,etin dextropeBoris latere
ne,uelfub aluo indrcat tialetudtnarium
.

erit alter. ryit

iS^eiampus ait,ubidefinit uenter.Hah etiam inc^uit. In mantbus uer^ unum,

alte

rum ingenitali indicat,fedneuus in manibus uiroru,muUerumj^; infobolefcecundos dtcitfcdfoemi
mina ffceminas uir utrosgenerabit.
pillst

Infuperiori ueroparte,qua corfituefi neuus in mareyUelinpti

infoeminafacinorofum tudtcarepoteris. Infcemina dextrogentl neuus probitatis fgnu , in jini

firof^ectmditatis.Sciendumpraterea in dextra corporis parte fgnaprobariyContrarium infnifira,

F
I
'

I

N

I

S.

\

RcucfchdiTs.'

Dominc.

,

Phifigrtomohiaab illuftri Domino ro; Bap. Porra co nihil, nifi philofophi ce;& ad mentem philofophorum traftc tuf, & nihiietiimfueritineoinuencum,quodfacrofar.tcCatholJcac fidci ,aut bonis moribus aducrfe tur,necquoquer<;uuIisfacroraQ(S;2cTridtncinac Synodi irtdicis j ideo poteft abfq; ulla dirficultatcim pr;mi / Neapoli dieiS. lunii Imprimatur. M.Philocalus Pharaldus Car.uidic t^oiru yiipi Geqen Neapolis. HQQk ^k

Vidi;legw&diu confideraui t.ibrum

deHnmana

Ncap. editum,& compof!Uni.& cum

in

,

IdcraFol. 25

'

^^ieyratilus Teblogus Jlluflri , ^)
''•'•^"*
..'.<

2{euerendifs.

Pauli Re^ij tpifc.

^^uenfs vidit

Imprimatur*

^iiib»

Mofcha Vic» generalis yfiquenfis.

•r>v.

"'

(fum Regio affenjk , ^priuUegio
«.i«t\4 4«V>

,

*UICI ^quenfis tiAjud lofiphum C^cchiurru* <^. D. T>. LXXXVL

^.

j\ \<\

Y-

^

FOLIO

RFTTy PFNTFR LIBRABY

\

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful