IKAW AT ANG WIKA MO Ni: sir aNGEL a. yASIS, jR.

1 Kung nais mong ang buhay mo’y maging isang kasaysayan… Isang kwentong mahalaga at mayroong kabuluhan, Kailangang kumpleto ka sa sangkap na kailangan, Katulad ng isang wikang kaluluwan nitong bayan. 2 Kung ikaw ay titik lamang ay wala kang pakinabang; Ngunit ika’y mahalaga sa pantig na kailangan, Nang sa gayon ang salitang simbolo ng mga bagay, Maging mga parirala; bahagi ng isang sugnay. 3 Kung ang papel mo sa mundo’y maging isang pangngalan lang, Ika’y taong sa kapwa mo’y tila walang pakialam. Oo’t ika’y pambalana o pantangi sa lipunan, Ngunit minsan ika’y tao na di naman mahawakan. 4 At kung ikaw ay mahilig magtanggol sa iyong kapwa, At palaging nagtatakip sa kanilang ninanasa; Katulad mo ay panghalip bayani kang kawaawa, Na minsan ay kumukupkop sa kanilang maling gawa. 5 Ikaw nga ay mahalaga, kung sa mundo ay pandiwa, Pagkat lahat ng gawain ay ikaw ang gumagawa. Ikaw rin ang kumikilos sa pag-unlad nitong bansa, Ngunit ika’y dahilan din ng hinagpis at pagluha! 6 Katangian nitong mundo’y taglay mo man lahat-lahat, Dahil ikaw ang pang-abay at pang-uring nagsusukat; Ngunit bakit minsan naman, masyado kang palapintas! Samantalang pareho lang ang kulay ng ating balat. 7 Kung ikaw ang laging sanhi ng malawak na ugnayan, At lagi ring isang tulay ng kapwa mong may hidwaan, Kung sa wika’y pangatnig ka, o pang-ukol kaya naman Na kung minsan dahil sa ‘yo ay maraming may alitan! 8 Kaya’t ako’y lumuluha at palaging nasasaktan Dahil dito sa daigdig ang papel ko ay padamdam! Ang hiyaw ng aking wika, tayo sana’y magtulungan, Upang maging pangungusap na mayroong kabuluhan. 9 Kung tayo’y magiging sangkap ng payak na pangungusap, Kaya nating ipabatid, kaya nating ipamalas… Isang bansa, isang diwa kapit-bisig tayong lahat! Upang maging talata at maging kwento, maging aklat. 10 ‘Yan ang wika sa buhay ko, mahalagang katanungan… Ang lahat ba’y merong sagot? Alisin ang alinlangan, Kaya tayo ay may kuwit, upang ating pag-isipan, Ang buhay ng ating wika, na tuldok ang katapusan. Two kinds of self; Selfish, a manager… Selfless, a leader. --sir aNGEL a. yASIS, jR.--

ANG KAMATAYAN KO AY BUHAY MO! Ni: sir aNGEL a. yASIS, jR. 1 Merong isang uod na kumakain ng talbos ng halaman, Na biglang tinukang gutom na gutom na ibong kilyawan… Ang ibong madilaway dumapong saglit sa isang sampayan, Na agad nilundagng lalaw* na pusa’t ginawang hapunan. 2 Nagpalakad-lakadang pusang nabusog upang magpahilan* Ngunit bigla namang nilingkis ng sawa sa kanyang ulunan… Ang kawawang pusa ay walang nagawa kahit pa nanlaban, Matapos lurayin* noong sawang-bitin, nilunok ng buhay. 3 Dumighay-dighay pa ang mahabang ahas matapos kumain, Agad nagpahinga ng walang anuman habang nakabitin… Kaya’t ang agila na lilipad-lipad, di nito napansin, At walang nagawa’t hindi nakaiwas nang ito’y sakbitin* 4 Ginamit ng ibon ang tukang matigas at kukong matalim! Upang yaong sawa na kanyang dinagit ay agad lapangin* Gutom na agila’y walang pakialam habang kumakain… At ang pakiwari’y ilang araw din s’yang hindi gugutumin. 5 Sa daming nakain ng ibong matakaw bumigat ang timbang… Kaya’t hindi niya nagawang lumipad ng may kataasan, Ilang saglit din s’yang nagpalundag-lundag nang upang gumaan, Sa malas nahulog sa bitag na yari sa isang kawayan. 6 Mag-uumaga na’y di pa makawala ang pobreng agila. Hanggang sa manghina’t tuluyang napatid ang angking hininga At noon dumating isang mangangasong kantuhan ang panga, Ang tanging nasambit…“Adobo sa gata! Mainit-init pa!” 7 Nang maluto niya ang ibong nabitag agad ihinain, At siya’y nabigla hinding-hindi niya sukat akalain Na uunahan s’ya ng alagang aso sa kanyang pagkain, Kaya’t hindi niya napigil na ito’y agad hambalusin! 8 Napuruhan yata ang masibang aso’t tumakbong pahapay, Bumagsak sa lupa, tumirik ang mata at kumisay-kisay… “Dahil kinain mo ang aking niluto na sana’y pang-ulam, Ikaw naman ngayon ang lulutuin ko nang may mapulutan!” 9 Limang kilong lahat ang karne ng aso kaya’t nagpatawag, Ng mga barkadang sa pag-iinuman ay makakaharap… Tumagal-tagal din ang inuman nila ng kung ilang oras, At di naiwasan na merong malasing sa dami ng alak. 10 Ang kwentuhan nilang sa una’y biruan ay nagkatotoo, At nagmukhang mga pusa’t asong-ulol na nagsipagtalo… Mayroong napikon na may galas* yata at balbasing kalbo, At sa tagiliran yaong mangangaso’y nilagyan ng gripo!

11 Yaong mangangasong kumain ng asong kumain ng ibon, Na kumain naman ng ahas na siyang sa pusa’y lumamon, Na siyang kumain sa isang kilyawan na kumain doon… Sa uod na siyang kumain ng talbos, ang hinga’y hinabol! 12 Kung iisipin mo’t pakaiisipin kung ano ang layon, Ay maiisip mong paraparaan lang kung ba’t nagkaganon… Ang tsuper, brodkaster at ang mga taong katulong ng doktor, Nakinabang lahat maging yaong pintor, panday ng kabaong. 13 Di rin masasabing hindi nakinabang ang nag-embalsamo… Ang pari’t sakristan mga negosyante’t taga munisipyo, Ang maglalapida at ganon din naman ang sepulturero… Kumita nang dahil sa pagkakasawi noong mgangangaso! 14 At hindi nagtagal ang kanyang katawa’y kinain ng lupa, At yaong alabok ay nagsilbing isang mabisang pataba, At doon tumubo ang isang halamang sampagita yata… Ngunit namatay din nang kanin ng uod talbos na sariwa! 15 Buhay sa daigdig ay sadyang hiwagang hindi maiwasan, Bawat pangyayari’y may ibig sabihin at may kabuluhan… Sa patuloy-tuloy na inikot-ikot ng gulong ng buhay. Ang bawat isa ay pakikinabanga’t may makikinabang. 16 Kung minsan sa iyong pagtangis ay merong naliligayahan, At kung minsan naman merong nalulungkot sa iyong tagumpay… Ngunit isipin mo’t tanggapin ang payak na katotohanan, Na kaylangang merong mamatay nang upang mayroong mabuhay!

2

Ang dapat igawad sa mga demonyo doon sa Mindanao. Na dulot ng pera’t kawalanghiyaan! Ang naging dahilan Ng karumal-dumal na mga pagpatay. Maging ibang bansa Mga nangilabot sa karumal-dumal Na pagkakagawa Na dyablo’t hayop lang ang makakapantay! 5 Hindi fayring skwad Hindi bilangguan at hindi rin bitay.ANG PARUSANG DAPAT SA KRIMENG MARAHAS AY HINDI ANG REHAS Ni: sir aNGEL a. Nang dahil sa takot mawala sa kamay… Ang kapangyarihan. hanggang buong mundo! 2 Ang kapangyarihan. jR. 3 Kahit pa sampu man Ang buhay ng sangkot na mga kriminal. Kahit pa ang utak Nila’y pasabugin sa harap ng bayan… Ay kulang na bayad Sa ginawa nilang grabeng kahayopan! . yASIS. Ang pakikibaka’y Galing Pilipinas. Ay kulang at kulang Upang ipambayad sa utang na buhay. Sa nilikhang laman Na tanging D’yos lamang ang s’yang nagpahiram… At walang sinuman Ang dapat bumawi na hari-harian! 4 Maraming nagluksa Mga kamag-anak nong mga nadamay… Maraming lumuha Ang iba’y nagngitngit sa pakikiramay. Upang ipakita’t ipangalandakan… Ang kapangyarihan. Sigaw ng hustisya Laban sa nilikhang may babang demonyo! Hanap ay pag-asa Mula sa Aparri magpahanggang Sulu. 1 Ito’y pagkondena Sa mga gawaing hindi makatao.

Saka pakainin Ng bleyd at aspili. Magsasalu-salo’t Kabusugan nila ay sisiguruhin Upang maimpatso At kapag bundat na. 11 Hilahin ang dila Kapag nagkamali at saka ibutno… Kapag nagkaluha Itato sa mata ang mapa ng mundo. dyaging ang pahinga… At kapag bumagal Putukan ng kanyon sa puno ng taynga! Ngunit kung talagang Di na maihakbang yaong mga paa… Ang Lupang Hinirang Ay ipapaawit. Saka paglakarin Mula Maguindanaw hanggang Malakanyang. wag nang ibilanggo… Huwag ding patayin Kundi pakawalan ng hubad at hubo! Bayag ay kutusin Habang nabubuhay. Na embalsamador Ang mag-oopera at ang gagamitin… Dulos na mapurol Na may mga bingaw saka kalawangin! Walang pampabagol* Na dapat iturok at dapat ay gising! 9 Pagkatapos nito Sila’y ihahanda ng mga pagkain… Maglilitson tayo Lahat nang masarap ating ihahain.6 Ang mga salarin Huwag nang ikulong. pabalik ang basa. oras-oras sampu… Saka pasigawin Hangga’t merong boses ng: D’yos ko po! D’yos ko po! 7 Pag wala nang tinig Balatan ng buhay hanggang talampakan. Muslim o Kristyano! . Papagpaliguin Ng sukang may asin at siling mahalang. Upang ipakita Ang galit at poot ng maraming tao… Ng lahat ng bansa Mayama’t mahirap. pwet ay tatahiin! 10 Pagkatahi naman Ay patatakbuhin. karayom ang ulam! 8 Kapag nainpeksyon Yaong lamanloob saka operahin.

) 13 May gagawa pa ba Ng mga malubhang krime’t kasalanan… Kung yaong parusa Na tatanggapin ay hindi bilangguan? Marahil wala na… At ang mga krimen ay mababawasan. At itong bansa ta Sa kapayapaa’y magiging huwaran. Ay sana’y sikatan Ng bukang liwayway ang bayan ng lagim! 3 . Hindi lang pambayan Ang katahimikang idinadalangin… Ito’y tunggalian Ng mga masama’t mabubuting anghel.12 Matapos ibaon Ang buong katawang labas lang ay ulo… Sa lugar na merong Tirahan ng langgam sa gitnang disyerto. Ay saka ipatong Matamis na bao sa kinalbong ulo At gawing targetan Ng matandang duling at pasmadong CAFGU. (Ang gamit na syat gan Ay walang sipatan at dispalinghado. 14 Hindi lang panglaman Itong ating laban pangkaluluwa rin.

Sana’y di mahuli sa aking trabaho. 1 Madaling araw pa ay gising na ako… Nagmumog. Upang di mahuli sa ‘ming opisina. “JESUS LOVES YOU SO MUCH!” na nakalarawan. naligo’t ang panalangin ko. Dahil sa Maykapal ipinagkaloob Ang aking tiwalang sa puso ay lubos. 3 Ako’y lumakad nang payapa ang loob. Kung di lang matanda’y aking uupakan! Dahilan sa kanyang kawalanghiyaan… Matanda na’y parang walang tinandaan! 8 Agad humarurot ang pilang sasakyan. At laging makamit ang grasya ng Diyos. tumuloy sa banyo. Nagbawas. Kundi ang mahuli sa pinapasukan. 7 Ako ay nanggigil at asar na asar. 4 Ngunit pagbaba ko sa aming hagdanan… Ako’y natapilok. 2 Sa bawat araw ay di ko nililimot Na hingin ang gabay ng Poong si Hesus. Anaki’y wala nang dapat ikatakot. nagkape. Ay ang mga letrang parang nang-aasar. Mayroong matandang sa aki’y umuna. Sa loob-loob ko’y anong kamalasan! 5 Kahit masakit pa yaong aking paa. Na ang plaka’y “YU-KEY—PORTI TRI PORTI WAN.” Ako’y nagmistulang aping iniwanan. Ng aking katagpong.SWERTENG KAMALASAN Ni: sir aNGEL a. 10 Kaya’t ano pa nga ang dapat asahan. jR. Ay paika-ikang ako’y lumakad na… At sana ang pers trip ay abutin ko pa. parang napilayan. Ngunit hindi bale’t ang bosing ko naman… Ay maunawain at may kabaitan. Sa likod na madgard nong pulang sasakyan. Hinilot-hilot ko ang pang nasaktan. . 6 Salamat sa Diyos at inabot ko pa… Eksaktong-eksato! Kulang pa ng isa. Subalit nang ako’y tangkang sasakay na. lilong kasintahan! 9 At ang hindi ko pa makalilimutan. yASIS. Ang kapahamakan wag sanang itulot.

Ngunit bakit ngayon ay parang may sanib… At tila sa akin ay galit na galit? 14 “Ika’y umuwi na at bukas bumalik. Ang bosing ko naman ay dating mabait.” Sa kanyang sinabi ako ay nabwisit… Hindi sa bosing ko kung hindi sa langit! 15 Ito ba ang sagot sa aking dalangin. “Ika’y pang-umaga! Hindi pangtanghali! Bakit ngayon ka lang?!” pabulyaw n’yang bati. ako’y nanggirahaw* At lalong kilabot yaong naramdaman! . Mag-isip-isip ka ngayong buong araw!” Di ko na nagawang noo’y mangatwiran. Bakit kamalasan ang dulot sa akin? 16 Ako ay umuwi na yamot na yamot! Sa matinding malas na aking inabot… Buti pang maglibang upang makalimot. Sa araw na ito ay magfayl ka ng liv. Binuksan ang TV at saka nanuod. Sa balitang noo’y kapapasok lamang. 17 Ngunit biglang-bigla ako’y natigilan. 19 At saka ko lamang lubos na nalaman… Dalangin ko pala’y Kanyang pinakinggan. Na galing sa aking katrabahong pinsan… Nang aking basahin. 12 “Umalis ka muna sa aking harapan. 13 Ako’y nanibago sa aking narinig. Ay ang “JESUS LOVES YOU SO MUCH!” sa hulihan. Ang lalong matibay na palatandaan. Na sa buong araw ako’y kalingain? Kung bakit sa halip na grasya ang kamtin. yaong iningatan! 20 Nang biglang tumunog ang celpown kong tangan. Sa bosing kong limot ang pinag-aralan. Sa bosing kong sadyang likas ang ugali. Mas higit pa roon sa ‘king kahilingan… Sapagkat buhay ko. Dalawang sasakyan ang nagkabanggaan… At ni isa’y walang natirang may buhay! 18 Di ko malilimot! YU-KEY—POR TRI POR WAN… Ang plakang sa TV ay natututukan.11 Subalit ako ay tila nagkamali.

You really do!!” 4 . pumlag. pntay. Lht ng nroo’y knitln ng buhy!” 22 Oh D’yos ko salamat! Salamat po sa ‘Yo! Sa panunumbat po’y patawarin ako… Ako’y paniwalang minamahal Ninyo! “You really love me so! Oh yes.. Grbeng pngya2ri. pagkruml-duml.21 “Pnsan opis natn pnasok kwtan… C bosing hnoldp.

Ito raw ay gagaling din pagkalipas ng s’yam na b’wan. Pag sa hweteng nanalo’y walang tigil ang inuman. Kapag walang mapulutan ay manok ng kapitbahay. 8 Siya raw ay isinilang sa barangay pasugalan.SINONG DAPAT NA SISIHIN? Ni: sir aNGEL a. Patay na raw ang tatay nya’t ang nanay nya’y labandera. 7 Sinong dapat na sisihin sa nangyari kay Canuto? Na palaging nakatambay ‘di marunong magtrabaho… Bata pa ay sugarol na sandamakmak yaong bisyo. Na tila di makatagpo ng damit na kasyang-kasya. Sabi noong albularyo si Fatima’y obserbahan. Sa gabi ay amoy pera’t sa umaga’y amoy suka. Binuhay s’ya ng tatay n’ya sa sabong at sa tong-itan. 9 Sinong dapat na sisihin sa buhay ni Magdalena? Katawan ang ginagamit katawan ang binebenta… Sa umaga’y kulay bangkay sa gabi ay kulay sarsa. Labindalwang kapatid n’ya apelyido’y iba’t iba… Dahil yaong kanyang ina’y laging bago ang asawa.. Tagabukas ng serbesa’t tagaipon ng baseyo. Kung tumagay akala mo sa ungos ay may imbudo. 1 Sinong dapat na sisihin sa nangyari kay Baleleng… Na sa murang edad n’ya ay natuto nang kumarengkeng? Magaslaw na kung kumilos at malagkit makatingin. Sa lipuna’y isang salot tiwali at tarantado. . Tiyan nito’y lumalaki’t sa pagkai’y walang gana. 6 Siya raw ay tagabili ng ama n’yang lasinggero. jR. 10 Hindi raw s’ya napag-aral ng mahal n’yang ama’t ina. Iniwan s’ya ng nobyo n’ya matapos na makalima… At sa halip na bumango’y dumapa pa ang dalaga. 5 Sinong dapat na sisihin sa nangyari kay Cordapio? Batambata’y bihasa nang humithit ng sigarilyo. 4 Sinusunod ng magulang ang lahat n’yang maibigan. yASIS. Na sa tuwing malalasing ang hanap ay basag-ulo. Siya’y laki sa layaw at lubhang salat sa pangaral. Kaya’t hayon kay aga pa’y wala na ang pagkabirhen! 2 Hindi raw n’ya nakagisnan yaong tunay niyang ama. Ng alak at tagasindi rin daw s’ya ng sigarilyo… Tagaluto ng pulutan tagakuha pa ng baso. 3 Sinong dapat na sisihin sa nangyari kay Fatima? Umuwi nang nakainom maputla at nagsusuka… Ipinatawas ng magulang dahil sila’y nagtataka..

Magsanga man ang sungay mo at buntot mo ay humaba. Ika’y merong pag-iisip di ka hayop ika’y tao… Alam mo ang mabuti at ang masama para sa’yo. 12 Sinong dapat nasisishin sa nangyari kay Mystica? May gatas pa sa labi ay sa dibdib ay may gatas na… Parang hindi aabutin kay aga n’yang nagdalaga. Gumahasa ng kalabaw. 14 Sinong dapat na sisihin sino nga ba kundi ikaw! Kundi ikaw na tahanang maling-mali kung humataw. ng bangkay at saka pato. 15 Ngunit ikaw tandaan mong ang buhay mo’y sa ‘yong-sa’yo! Wag na wag mong isisisi ang nangyari sa palad mo. Hindi ako kundi ikaw ang s’yang higit na kawawa! 5 . 16 Tandaan mo kaibigan na sa iyo magmumula Ang iyong ikagagaling at ang ‘yong ikasasama. Kaunlarang ang dala ay kalaswaa’t kamunduhan. Nagbubunot na ng kilay ‘di pa halos nireregla.11 Sinong dapat na sisihin sa sinapit ni Mary Ann? Kaagad nang nag-asawa matapos na pamukulan… Para silang naglalaro ng kudut-kudotan at bahay-bahayan. Ganoon di ang lipunan na wala nang pakundangan. 13 Sinong dapat na sisihin sa sinapit ni Dalmacio? Nakapatay na ng tao sa edad na labingwalo… Binatilyong nabaliw na nang dahil sa pagsa-shabu. Okey lang ‘yon ang sabi no’ng lola niya’t kanyang nanay.

Ang dulot ay buhay… 2 Hindi ba’t nang minsang sa akin ay merong kamay na nanakit. mura ang isipan. Walang kasingtamis… 3 Ngunit bakit giliw nang ako’y hinog na’t nasa tamang gulang. Kaysarap lasapinng ‘yong pagmamahal. Ako’y payapa mong kinali-kalinga at inalagaan. 1 Magmula nang ako ay wala pang muwang. Matapos tusukin ay walang habas mong ako’y hinubaran Biniyak pa man din at hindi tinirhan kahit konting sabaw. Yaong mga salot na sagwil sa aking tuwa’t kalusugan. Ikaw ay nagbago’t sinamantala mo yaring kahinaan? Kaya moba ako ipinagsanggalang at minahal-mahal. Sa akin ay halos ang dulot ay sayang walang kahulilip… Kaysarap namnamin ng iyong pag-ibig. Upang ikaw rin ang lumuray sa akin at s’yang makinabang? Kaysakit tanggapin ng katotohanan. Bakit sa lupa na tinatapakan mo ako’y pinabagsak? Anong sakit naman ito ba’y kapalit ng ’yong paghihirap? Ang ako’y apihin at maipalasap ang pagkawakawak? Nasa’n ang ‘yong awa? Nasa’n ang ‘yong habag? Sana’y makatakas… 5 Matapos ilayo sa piling ng aking mahal na magulang… Ako ay patuloy na lumasap ng yong grabeng kalupitan. jR. Bakit pati itong aking kaluluwa’y susunugin yata… Na para pang ika’y naliligayahan sa’yong ginagawa? Sa pamamarusa’y ‘di ba nagsasawa? Sana’y makalaya… 7 Nang ako’y tuyot na at halos wala nang dugo sa katawan Ako ay nahabag sa aking sariling sawing kapalaran Dahil sa bungo ko ay tinanggal mo pa ang paig na laman Saka walang awa na tinadtad ako sa iyong tadtaran Ano ba ang aking naging kasalanan? Sana’y pakawalan… .ANG PUNO NG BUHAY AT GULUGOD NG BAYAN Ni: sir aNGEL a. yASIS. Sana’y kahabagan… 4 Ako’y itinampok ng aking magulang hanggang sa itaas. Buong akala ko kahit papaano ika’y maaawa. Wala ka bang puso? Bakit ika’y ganyan? Sana’y kaawaan… 6 Matapos idilig yaring aking pawis sa balat ng lupa. Ang ginagawa mo na pagbabantay at pagmamalasakit. Ikaw ang s’yang unang nakakaramdam ng libong hinanakit. Hindi makalapit sa tindi at higpit ng ‘yong pagbabantay.

hinampas! 12 Lahat ng pasakit nasa aki’y iyong ipinaghampasan. Ba’t binabayo pa at pinagkakasya sa isang bayangbang* Ito ba ang aking magiging libingan? Sana’y huwag naman… 9 At matapos akong dumanas ng hirap na walang katulad. Di na baling ako’y dumanas ng hirap at kapighatian… Alang-alang sa’yo aking magsasaka. Doon ko nalamang ito ang papel ko at guhit ng palad… Nang ako’y itimbang at don sa pisaran* kaytagal inamag. Kahit na mabigat… 10 Ako ang nagsilbing pampalambot ng ‘yong nalaptok na kamay. sinakal. Ang puno ng buhay… 11 Ngunit bakit ngayo’y ikaw na ang siyang laging dumaranas. Noong dati-rating pinagdaanan kong mga paghihirap? Ikaw ang gulugod na itinuturing ng bayan mong liyag… Subalit ano ka? Ika’y parang ako… anong pagkasaklap? Sinikil. kinatas. Nararamdaman kong ikaw naman ngayon ang nalalamatan. At sayo’y ligaya ang dulot ng aking buhay na nawasak! Gawin mo ang nais. Halos gumapang ka sa pasan mong tila trabahong kalabaw. tanggap ko nang lahat. Hinamak. Ako rin ang siyang pumatid sa iyo ng gutom at uhaw. mabuhay ka lamang! Ako’y isang niyog na iyong karamay. binaltan nang buhay… Tinaga’t biniyak at tinadtad mo pa matapos usokan.8 Ano ba ang aking naging kasalana’t pinarurusahan? Pinabagsak na nga’t pinagulong-gulong. Pobreng magsasaka ano kaya’t ika’y magpatay-patayan? Siguro’y babagsak ang sangkatauhan… Gutom ang dahilan! 6 . kinitil.

3 At ako’y nagulat sa malaking tinig na pumailanlang… Tila nagagalit sa aking ginawang pagpapatiwakal. Dahil di pa ngayon ang oras na ikaw ay dapat kong kunin… Hintayin mo na lang ang sandaling ikaw ay aking tawagin. saka sina ate. Ang bukas ko’y tila. O kaya’y ng iyong mga kaibigang ito’y kasalanan? Ika’y binigyan ko ng puso’t isipan at regalong buhay. Hindi ko magawang tumutol munti man at walang nang lakas… At ilang saglit pa’y nasa harap ko na ang isang liwanag. at panggabing ibon. may taning ang buhay. Si Inay. at lumaban ako! Upang sana kayo’y lumaban din naman sa kalbaryo ninyo.” 6 “Di mo ba nalamang nang aking akyatin bundok ng kalbaryo… Nang dahil sa bigat ng kasalanan n’yo na pasan pasan ko. Ako ay bumagsak. “Baka nakadroga kaya nagkaganyan. 1 Matibay na lubid. “sayang na bata ‘yan mabait pa naman. habang kabaong ko’y mahigpit na yakap. “Ano’t nagawa mong kami ay iwanan? Anong pagkasaklap!” Sabi ng ina ko. 10 Mayroong nagsabing. jR. subalit bumangon. nilambong ng dusa’t kawalang pag-asa. May putol ang kamay.” At wika no’ng isa’y. o mahal kong anak. at muling bumaba’t bumalik sa lupa… Doon ko nadatnan. 11 At muli ko noong pinakatitigan katawan kong lupa… Saka isa-isang niyakap ang noo’y pawang lumuluha. Tinapos kong lahat tibok ng puso ko’y ‘di ko na madama.” Doon ko nalamang ang aking ginawa’y libong kamalian… Sa aking narinig na mga usapan ng nakikilamay. yASIS. Na ‘di ko matingnan kahit na bahagya sa pagkabusilak. 2 Walang anu-ano ako’y bigla na lang hinugot pataas. si Itay. Mga kapatid ko’t mga kaibigan… pawang lumuluha! 9 “Nais ko lamang ay disiplinahin ka. at bunso kong mutya… Ako’y nagsisisi… nagsisisi ako sa aking ginawa! .” Wika ng ama kong parang nagsisisi habang umiiyak. di pa makalakad. Ba’t di mo ginamit at ika’y sumuko sa kaunting laban?” 5 “Samantalang merong pulubing sakitin. Kung hindi umalis. “Bakit mo nagawang kit’lin ang buhay mo kawawang nilalang? Hindi mo ba alam na ang ginawa mo’y kasalanang mortal?” 4 “Hindi ba sa iyo nasabi ng iyong mahal na magulang.NAGSISISI AKO! Ni: sir aNGEL a.” 7 “Kaya’t ikaw ngayon ay muling bumalik kung saan nanggaling. o di kaya’y bulag… Subalit patuloy silang lumalaban at nagsusumikap Mabuhay sa mundo’t ang panalangin pa’y wag kong kunin agad. mga magulang ko’y muli kong nakita. isang punong mangga… Mga piping saksi nang aking wakasan ang sariling hinga. Walumpong taon pa sa mundong ibabaw ang ‘yong gugugulin!” 8 Sa aking narinig ako ay nanlumo at walang nagawa.

Kaligayahan mo’y aking ibibigay. Na iisang talang kislap ay maningning. Pati aking puso’t maging aking buhay. At habambuhay na maghimas ng bakal. 1 Sabi ng lalaki: Ang mukha mo’y tila kaway ng gayuma. 2 Alam mo bang ika’y aking ‘tinuturing. Kung ang upua’y ang iyong kandungan. Yaong aking luha kung kailangan mo. Kahit natatawa ay luluha ako! 7 Sagot ng babae: Si ama’t si ina ay handa kong iwan. Ako’y gamu-gamong ‘di takot masugba. Upang tayong dalwa’y hindi magkawalay. Sa taglay mong apoy halinang-halina. yASIS. Ako ay payag din na magpatiwakal. Taglay mong kariktan ay walang kapara. 5 Mataas na bundok aking aakyatin… Kung nasa tuktok kang kakaway sa akin. 4 At ang dugtong pa n’ya: Nanaisin ko ang mamatay sa laban. Silya Elektrika’y di ko tatanggihan. jR. Kung ang iyong palad ang ipansasakal. 8 Kung ang iyong bisig ang s’yang bilangguan… Ay nanaisin kong lagi sa kulungan. Kung ikaw ang s’yang magiging bitayan. Kung ikaw ang siyang magiging dahilan. 3 Aking tatanggapin ang parusang bitay. 9 Kung ako ay ice cream ay handang matunaw. MAGHINTAY KA LAMANG! Ni: sir aNGEL a. Matarik na bangin aking lulusungin. Ako sana’y maging malamyos na hangin… Upang mahagkan ka’t mahaplos sa dilim. 6 Kung pagdurusa ko’y kaligayahan mo… Wawaring ubas mapait na apdo. Kung ikaw ang init at sikat ng araw. Kung ikaw ang perlas na matatagpuan. Upang sa iyo ay sumamang tuluyan.AABUTIN KA RIN. Aking sisisirin yaong karagatan. . Kung ikaw ang naro’t nakabitin bitin.

maghintay ka lamang! 8 . Nanaisin ko nang ngayon ay mamatay. Na magkaasawa’t kaya nang bumuhay. 12 At kung kadiliman ang iyong tirahan. Magpakabusog ka’t baka gutom lang yan! Aabutin ka rin. Na ‘pag pinagsaing ay nabubuthilaw*. Na walang trabaho at wala pang kaya… Iya’y init lamang sige maligo ka’t! Magtapos ka muna sa pag-ieskwela! 15 At ang dugtong ko pa: At kung ika’y babaeng husto na ang gulang. Na kaya nang maging ilaw ng tahanan… Ipakilala mo ang ‘yong kasintahan. Magtitiis akong laging mamaluktot. Kung ikaw ang lamig na saki’y babalot. At sabihing kayo ay magpapakasal. 16 Subalit kung ika’y dalagita pa lang. Ay hindi tatanggi kung ikaw ang ulo… Kung hihilingin mong maging lusong* ako. Ay di rin tututol kung ikaw ang halo*. Kaya kong tiising bulag habambuhay.10 At ang dugtong pa n’ya: Nagdarasal akong sa aking pagtulog… Ikaw ang unan ko’t ikaw rin ang kumot. 13 Ang sabi ko naman: Kung ika’y lalaking husto na ang gulang. 14 Subaliit kung ika’y lalaking musmos pa. Kung ika’y kabaong na aking hihigan. 11 Kung gusto mong ako ay maging sombrero. Na kaya na’ng maging haliging matibay… Hala! Sumige ka’t merong karapatan.

nawalan ng malay. Na noo’y masikap Namang nakatayo sa mahabang pila… Na ang tanging hangad. Nitong Pilipinas Na bayan kong sawi. Siya’y makabili bigas na pangmasa. Habang nakapila Upang makabili ng bigas ng bayan… Hindi na kinaya Ang pagod. Limang pisong daing. 4 Yaong kanyang ina… Ang hindi n’ya alam. kaya’t yaong bata. layter na may ilaw. Kaya’t di napansin Pagdating ng inang may dalang pandisal. ang gutom at init ng araw.ANG DALAWANG BATA NI: sir aNGEL a. yASIS. hawak ang sikmura. Dahil namamanglaw. Malaki ang tiyan at lubog ang mata… Ang pisngi ay humpak. 2 Siya’y nakayapak At sa isang kamay ay may yuping lata… Kanyang yakap-yakap Habang naghihintay sa mahal na ina. 5 Ang batang patpatin Noo’y nakatulog habang naghihintay… Tangan-tangan pa rin Ang laruang latang tanging kayamanan. bayang sinisinta. . Dalwang kilong bigas. 3 Lubog na ang araw. saka marungis pa… At may nakalamat Na panis na laway. Maputla ang kulay. naghuhugis mapa.’ Nakakursumano sa bintanang giba… “Ang tagal ni Inay. 1 Isang batang payat. Saka nag-iisa’y tumulo ang luha… Habang nakatanaw. Nugod na dinala Sa ospital noong may mabuting asal.” Ang kawikaan nya. jR. Kalat na ang dilim.

Bukas.” 10 “Nais ko po inay Na kayo’y tulungan sa sunod na araw… Aking aagapan. gumising ka!” Ang alo ng ina habang nag-iiyak. May sariling kwarto’t batas ang salita. 7 “Gising anak… gising. Kainin mo itong aking pasalubong! Sa ospital galing Hindi ko kinain yaong aking rasyon. “Anak. Hayaan mo anak At hindi na kita kaylanman iiwan… At pag nakaluwag Ay bibilhan kita ng bagong laruan. Ang mga magulang Sa kaban ng bayan ay nagpapasasa. Dahil ako’y sanay Naman pong maglaro sa sikat ng araw… Kaya kong tagalan Kahit mahaba pa yaong pipilahan.. 9 “Kumain ka anak. Ako’y patawarin! Di ko sinasadya na ika’y magutom… Kahirapan natin Ang tanging dahilan… bangon anak! Bangon!” 8 Sa pagkakalugmok Ay biglang umungol panghinadong si Juan… Ang luhang nahulog Sa mata ng ina ang nagbigay-malay. Robot ang laruan At maraming yaya ang nag-aalaga… Ang badigard ay s’yam. .6 Hinaplos ng ina Ang gutom na gutom at himbing na anak.. At kapwa nilukob Ng hindi mawaring tuwa’t kagalakan! Kahit nangangatog Ang kamay ng ina… siya’y sinubuan. ang pagsikat Ng araw ay ating sabay aabangan.” 11 Sa kabilang bayan… May isang malusog na mayamang bata. Kagyat n’yang kinarga At pilit ginising sa matinding yakap. Salamat sa Diyos at ikaw ay buhay. Nararamdaman n’ya… Nadapil* na naman ang anak na payat. Ako ang pipila sa bigasang-bayan.

16 Hindi sinasadya. Malaking yaman na noong batang payat. Ininom ng bata Ang softdrinks at parang hindi nasarapan… Halos may laman pa’y Itinapon agad ng walang anoman Sa labas ng kanyang Pagkagara-gara at gwapong sasakyan. Mga anomalya. Ito’y naglulundag ng hindi kawasa. Ang lata’y tinungga… Sa nasang masaid ay halos mapiga.12 Kayamanan nila? Walang paliwanag kung saan nanggaling. At saka nagwika. “May bago na akong laruang di yupi!” muntik pang mabangga. magara ang gayak. Maging ang negosyo ay dumami na rin. 13 Kaya’t anak nila. 9 . Hindi pumipila Upang makakain ng pagkasasarap… At ang basura n’ya. Mga badigard at drayber ng sasakyan… Nag-utos ang bata… Akala mo’y Diyos sa mga alalay. 14 At isang araw nga Ang batang mayama’y nag-akit mamasyal Kasama ang yaya. “Kayo nga’y bumaba! At ako’y ibili… coca cola in can!” 15 Agad tumalima Ang mga alalay nang buong paggalang. Sa matinding tuwa. Aircon ang sasakyan. Ang balita basta Sa kanilang lugar laganap ang hweteng… Ang sabi ng iba… Sila’y nakahukay gintong nakalibing. Sa init ng araw ay di nalalantad… Ang tagapagmana. Ang lata’y napulot ng payat na bata.

ng mapa ng bansang Perlas ng Silangan! 10 . jR. ang naging laruan… Na ang mata’y lubog. Kabaong ni Juan. Ang isa’y umuwi sa halos giba na’t kubong walang tabing. dapil… Ang dalwa’y sabay ring pinaglamayan at sabay inilibing. kapwa Pilipinong nasa bansa natin. ngunit kay John… anim. Subalit ang kay John marmol na inukit ng isang iskultor… Halos mapuno na ang libingan ni John bulaklak na tugon. at ang misa… latin. yASIS. ilang kapitbahay. pawang nalulumbay. 2 At kinabukasan sawimpalad silang kapwa di nagising. Subalit ang kay Juan. kalaro ni Juan. kay John ay salamin. Dahil pumanaw na. slab lang ng niyog. balakbak ng saging. Bulak lang ang tanging sa kabaong ni Juan palamuting turing. bulaklak ng kangkong. Saka ang kanilang totoong karamay. At ang isa naman. may remowt kontrol pa’t sadyang nagniningning! 4 Ang krus na pananda sa kabaong ni Juan kaputol na kahoy. umuwi sa rest haws ng kanyang tiyuhin… Sabay nakatulog na ang isa’y busog at ang isa’y bitin. Subalit ang kay John. 1 May dalawang bata. 5 Prusisyo’y mahaba. ang batang lata lang.MAY DALAWANG BATA Ni: sir aNGEL a. 6 Naroon din naman. habang hatid si John sa huling hantungan. mutai’t may marka ng panis na laway… Sa humpak na pisngi. Mayroon pang banda saka arkiladong nangag-iiyakan… Subalit kay Juan. 3 Kay Juan ay walang nagbasbas na pari. May arsobispo pa at saka cardinal. ang tanging naroon ay luhaang nanay. Si John ay impatso ang ikinamatay at si Juan.

Dahil ako’y maliit pa’t di pa kaya ang katawan… Kung sakaling meron doong sa akin ay makialam. jR. 1 Isang sanggol sa daigdig. Panginoon pa’no ako? Baka ako’y paglaruan?” 4 Sa banayad na pagkilos. paano ko matatanto Ang wika na babanggitin sa akin ng taga-mundo… Gayong di ko nalalaman wika nilang mga tao?” 8 “Huwag ka ring mabahala dahil sayo’y isasaysay. naninindak. 2 Dahilan sa pagkalito at matinding agam-agam. Mayroon daw asal-hayop marami rin ang pahamak. Dahil doon ay balita ang maraming kaguluhan. Upang maging isang tao’t gumuhit ng kapalaran… Ngunit siya’y natatakot sa daigdig na daratnan. Paano ko mababatid. At huwag kang mag-alala pagkat ika’y tuturuan Ng wika ng sanlibutan ng anghel mong tagabantay…” 9 “Kung nais kang makausap ano pong aking gagawin? ‘Pagkat doon pos a lupa’y masasabik sa ‘yong piling…” Ang sagot ng Panginoon: “Ituturo ng ‘yong anghel Kung paano ang tumawag sa akin at manalangin. Lagi mo ring madarami ang haplos ng pagmamahal. yASIS. nakahanda nang isilang. Wala raw pong pakialam at ang iba’y walang habag… Pumapatay. Kinausap niyang saglit ang D’yos Amang mapagmahal: “Panginoon sabi nila ako raw po’y isisilang Sa daigdig ng kalbaryo. sa darating na tag-araw…” 3 “Ano po ang gagawin ko? Ako po ay walang laban. sa akin po’y sabihin N’yo. Ang tangi lang ginagawa’y manalangi’t mag-awitan. ngumiti ang Panginoon… Sabay sagot ng marahan sa sanggol na nagtatanon: “Wag ka anak mag-alala dahil ako ay mayroong Tinalagang isang anghel na sa iyo’y magtatanggol…” 5 “Ngunit ama hindi baga’t dito po sa kalangitan… Ako’y laging masaya at busog sa ‘yong pagmamahal. nagnanakaw. nanggigipit. Katulad ng pag-ibig kong sa iyo ay inialay…” 7 “Ngunit aking Pangnoon.” 10 “Balita ko Panginoon ang tao raw ay marahas.ANGHEL DELA GWARDYA Ni: sir aNGEL a. Sapat na yon upang ako’y malipos ng kagalakan…” 6 “Wag ka ihong mag-alala’t ikaw mandi’y aawitan Ng anghel kong naroroong sa iyo ay magbabantay. Ng anghel mo ang katagang magagamit sa usapan.” .

Hindi siya matatakot na ikaw ay ipagtanggol…” 14 “Ngunit ako’y malulungkot at di Ka na makikita. Panginoo’y natigilan. mapanira’t mapagbintang.” Hinaing at sumamo ng kaluluwa noong bata. dumating na ang oras mo… Isisilang ka na ngayon sa daigdig ng kalbaryo.” 11 . Nang anghel na sa iyo ay walang sawang magbabantay… Basta’t siya’y tawagin mong Inay. kundi’y Nanay. manloloko. Silang mga nasa lupa’y lipos na ng kasalanan… Ngunit wag kang matatakot dahil ika’y gagabayan Ng anghel na naroroong sa iyo ay naghihintay. Mapanlinlang. Kaya’t aking pagbabasbas paglisan mo’y sumaiyo.11 “Marami rin daw po roong walang modo at gahaman. Ang sagot ng Panginoon: “Wag ka anak mabahala… Ang anghel mo ang gagabay sa muli tang pagkikita. 16 Sumenyas ang Panginoon sa sanggol na nalilito. Sino po ang magtatanggol para sa ‘king kapakanan?” 12 “Ang lahat ng binanggit mo ay akin nang nalalaman. Ganoon din yaong sanggol na noon ay nagdaramdam. abusado’t mapanlamang… Mapanghusga sa kapwa. Mama. sabay wika ng marahan: “Hindi anak mahalaga kung anoman ang pagalan. Sabay sabing: “Aking anak. Siya’y laging nakahandang ialay ang kanyang tulong… Sukdulan pang angking buhay ng anghel mo’y maparuol.” 17 “Sandali lang Panginoon! Bago ko po kayo iwan… Pwede po bang sabihin N’yo kung ano po ang pangalan No’ng anghel na naroroong sa akin ay naghihintay? Upang agad makilala sa sandaling matagpuan…” 18 Ngumiti ang Panginoon.” 15 At nang walang anu-ano. Dahil yaong mga anghel at kerube’y nag-awitan: Yao’y tandang sumapit nang ang sanggol ay isisilang.” 13 “Ang anghel na para sa ‘yo ang sa iyo’y magkakanlong.

patuloy kang lumalaban. Meron tayong bandila na. 5 Ba’t pilit mong hinuhubad ang kulay ng iyong balat? Ayaw mo bang makilalang ika’y pinoy sa paglakad? Yaong dating wika nating matulai’t sakdal dilag… Bihira mong ginagamit sa usapang dekalidad. Huwag mo ring tatalikdan ang taglay mong kakanyahan. ba’t nais mong padilawin? 4 Tayo’y mga Pilipino. May sariling katangiang ika’y dapat kilalanin. 1 Sino na nga ba ang tunay? Sino na nga ba’ng totoo? Sino na ang dugong pinoy? Sino na ang dugong tsino? Sinong lahi ni Magellan? Sino ang kay Lapu-lapu? Sino na nga ba ang kano? Sino na ang Pilipino? 2 Ito’y mga katanungang sagot mo ang hinihiling. Kung ngumiti ay matipid. ngunit ika’y pinoy giliw. Dahil ika’y isang pinoy may dunong ka’t kakayahan… Na kahit sa buong nundo ay di kayang matawaran! . Matapang ka Pilipino. May sariling wika tayong kaluluwa nitong bayan. 9 Dakila ka Pilipino. kayumanggi yaong kulay. Kung ang ilong mo ay pango. jR. pula. Pahalakhak kung tumawa at ang damit laging bitin. 8 Tandaan mo kaibigang ika’y pinoy di ka sakang… Di rin singkit ang mata mong ang hugis ay katamtaman. huwag pilit patangusin… kung ang buhok mo ay itim. Ang asal at ugali mo ang s’yang pilit na lilitaw. Kahit itong iyong bansang maliit ngang naturingan… Laganap ang iyong lahing naglilingkod kahit saan. kung kumilos ay mahinhin… Ngayo’y ating makikitang tila mga kanluranin. 10 Kaya’t wag mong ikahiya ang angkin mong kaanyuan. dilaw. may lahi kang dugong bughaw. puti’t bughaw… Na may talang nagniningning sa sikat ng haring araw. Kahit ika’y magbihis pa’t magsalita ng dayuhan. Kayumangging kaligatang naglalaho sa paningin… Ba’t suot mo’y amer’kana sa sariling bansa natin? Ikaw ba ay nahihiyang ang barong mo ay suutin? 3 Maganda nga ang matangos. yASIS. Ang produktong likhang-pinoy at pagkaing gawa natin? Sino kayang dudulog pa sa tatay mong naghahain… Kung ikaw na mismong anak ay sa iba kumakain? 7 Yaong dating Maria Clara na mayumi’t mahiyain.PILIPINO KA BA? NI: sir aNGEL a. 6 Tayo’y pinoy ngunit bakit ayaw nating tangkilikin.

Ang tanging dalangin sa Poong Maykapal… Ikaw ay ilayo sa kapahamakan. Sapagkat ang layon ika’y guminhawa. Ba’t ka nagkaganyan? Di ko akalain…” 10 Pinagsabihan kang boses ay may lambing. Lumalabas ka na sa ating bakuran. Puso’y nadudurog parang pinipitpit.ANAK… BAKIT? Ni:sir aNGEL a. 7 Paalam sa akin: “Sandali lang nanay… May lakad lang kami ng aking kaybigan.. Pagdating ng bukas. Natutong gumala. 9 Mag-uumaga na nang ika’y dumating. 2 Tuwing namamasdan na ika’y masigla. yASIS. Ang hirap at sakit ay di ko dinamdam… Dahil ang nais ko ika’y mailuwal Sa sangmaliwanag. . jR. 5 Ang patak ng pawis ng mahal mong ama. Naninigarilyo at lasing na lasing… “Sino ang nagturo.” Subalit sa lalim ng gabing nagdaan… Ika’y wala pa rin sa aking pananaw. buhay mo’y gumanda. habang naghihintay… Mga guni-guni’y nagsasalimbayan. 6 Panaho’y lumipas. 1 Ika’y dinala ko ng siyam na buwan. Ang damit na luma’y pinagtitiisan. Agad nagigising sa kaunting hibik. araw ay nagdaan. Upang makabili ng damit mo’t salwal. natutong magtamban… Umuuwi na ring lubog na ang araw. 8 Ako’y namamanglawa. Upang payapain sa haplos ko’t awit. Upang maging sapat ang iyong hapunan. Bakit paagsik pang sumagot sa akin? Pati ang amamong noo’y nahihimbing Sa iyong tungayaw ay agad nagising. Ang pagod at gutom ay di alintana Lalo’t nakikitang ikaw ay masaya. 3 Lumuluha ako pag ika’y may sakit. oh bunso kong giliw?. 4 Nagkukunwang busog sa hapag-kainan.. upang pagsilbihan. Ang pagod at hirap di rin alintana. Tila napapawi ang aking problema.

Kung magpapatuloy ang ganyan mong asal. busog sa pangaral. 12 Bago pa dumapo ang suntok sa iyo. Akong iyong ina’y para mong pinatay! 15 Dahil ako’y inang nagpapaka-INA.11 At dahil nabigla pasmado mong ama… Mata ay nanlisik. Palad na magaspang sayo’y iniamba… “Ba’t mo nagawa yon?” ang kawikaan n’ya. Nong ika’y isilang nalimot mo na ba? Na ang puhunan ko’y buhay at hininga? 14 Bago ka lumabas sa ating tahanan… Busog sa pag-ibig. Ako’y lumuluha na nagsusumamo… Nakikiusap pang wag saktan ang bunso. nagpanting ang tenga. At kung itutuloy ang saktan ay ako! 13 Ganyan ka kamahal ng martir mong ina… Sa lahat ng bagay ipagtatanggol ka. At ang iyong ama’y nagpapaka-AMA… Nais ko anak kong magpaka-ANAK ka… Upang tayo’y maging masayang PAMILYA! 13 .

sa langit na patutungo. 4 Kawaawa ang sundalo kundi ako nagrebelde. Na basurang pantaguyod sa mahal n’yang mga anak. 5 Kawaawang mga pulis kundi ako naging salot. 7 Kawaawang pulitiko kundi ako mukhang pera. 3 Kawaawang mga guro kung ako ay hindi mangmang. Kundi ako tumatanggap ng suhol at bayad nila. Baka sila’y nagputukang walang bait sa sarili.DEMONYO MAN AKO Ni: sir aNGEL a. lagi na lang nasisisi… Sa lahat ng kamalasa’t kasamaang nangyayari. Ang nagsilbing pambili n’ya ng kaylangang mga gamit. 1 Kawaawa naman ako. tila sapang walang tubig… Ang matinding kasalanang sa akin ay napakapit. tila mitsang walang sindi… Kundi ako nakaambang panganib sa tabi-tabi. Wala silang matatanggap na abuloy at alay ko… Kung alam kong pag namatay. Walang kaning isusubong pampalakas araw-araw… Sa t’wing aking makakamit ang dunong na inaasam. Tila lupang walang tanim. di ko na s’ya kailangan. Isang tambay na batugan. 2 Kawaawang basurero kundi ako nagkakalat Ng basura sa kalsada habang ako’y naglalakad… Wala na s’yang wawalisin na pang-ulam at pambigas. . 6 Kawaawang mambabatas kundi ako nakapatay. Kayo ang s’yang kawaawa. Mas mabigat ang pilak n’yang tinitimbang sa timbangan. kung ako ay walang silbi. Sa lipunang mapayapa’t sa batas ay sumusunod. Kundi ako tumitikim ng alak at sigarilyo… Hindi sila mangagiging dambuhalang bilyonaro. Tapos na ang kanyang silbi. jR. Kung hindi ko sinusunog ang atay at ang baga ko. Bulsa nila’y walang laman at palaging kinakapos… Kung ako ay magtitino’t magbabalik-loob sa D’yos. Ngunit ako kung sakaling tahimik sa isang tabi. 10 Kawaawang manggagamot kundi ako nagkasakit. Walang kasong lulutasing pambili ng lupa’t bahay… Sa bigat ng kasalanang sa akin ay nakapataw. Kung ako ay matalino at dalisay ang konsensya… Hindi sila mangangagiging pinuno ng pobreng masa. 9 Kawaawang negosyante kundi ako nagbibisyo. 8 Kawaawang mga pari kung magiging santo ako… At hindi na pumupunta sa simbahan tuwing lingo. yASIS.

11 Kawaawang puneraryo kung ako ay di namatay… Kabaong na tinda nila baka ngayo’y inaanay! Tingin nila sa maputla at malamig ko nang Bangka… Ay mainit na kape at malahimbing na tinapay. 12 Paano mo makakamtan ang pangakong kaligtasan? Kundi ako naging Hudas at si Kristo’y hinalikan… Kundi ako nagkanulo’t nabago ang kapalaran, Sino kaya ang papalit sa papel kong ginmpanan? 13 Kaya’t ako demonyo man ay mayroong pakinabang… Upang ika’y tuksuhin ko kung gusto mong maging banal, Sakripisyong matatawag para sa ‘yong kabutihan! May tungkuling tulad mo ring hindi kayang talikuran… 14 Pag di ikaw ang gumawa ng istorya sa tanghalan… Ay hindi mo mapipili ang papel mong gagampanan, Ngunit ika’y singhalaga noong bidang ubod sakdal… Kahit ika’y kontra-bida na ubod ng kasamaan! (upang yaong palabas ay… gumanda at magtagumpay!) 15 Subalit sa mundong ito ay meron kang kalayaan, Na mag-isip at piliin ang papel mong gagampanan… Kung problema’y demonyo ka, kampon ka ng kadiliman! Kung solusyo’y purihin ka, alagad ng kabutihan!

14

ANG LAHAT… MAY KATAPAT! Ni:sir aNGEL a. yASIS, jR. 1 Ang lahat ay may katapat sa ibabaw ng daigdig; Ang matinding pagkapoot, may katapat na pag-ibig… Ang taos na pagmamahal may katumbas namang galit, Maging ikaw ay sinoman sa ilalim nitong langit. 2 Kung wala ang kapatagan merong kayang iabundukan? May malalim kayang dagat kung wala ang kababawan? At kung wala ang balukktot, meron kayang katuwiran? Kaya lamang may impyerno, dahil merong kalangitan… 3 Kung ako ay di mababa, ikaw kaya ay matangkad? Ikaw kaya ay mataba, kung ako ay hindi payat? Dahil sa ‘king kahinaan kaya ika’y lumalakas, At kung ako’y di ginalis, kikinis ba ang ‘yong balat? 4 Kaya’t wag kang magyayabang at wala kang karapatan… Di ba’t ika’y nagtagumpay dahil sa ‘king kabiguan? Gumaganda ang ‘yong tindig dahil sa ‘king kapangitan, Maputi ka dahil ako’y kayumangging kaligatan. 5 Hari ka bang matatawag kung wala kang kaharian? Kung wala kang mamamayan, ikaw kaya’y punumbayan? Henyo ka bang matatawag kung ako ay hindi mangmang? At kung ako’y hindi putik, ginto ka bang kumikinang? 6 Meron kayang matatawag na palasyong anong gara? Kung wala ang bahay-kubong tirahan kung isang dampa? Meron kayang mga among karamiha’y walanghiya! Kung wala ang katulad kong manggagawang hampaslupa? 7 Ikaw kaya’y mas mabilis kung ako ay di mabagal? Labi mo ba’y kisabol lips, kung labi ko’y di makapal? Paano ba sisikat ang katulad mong nagtatanghal… Kung wala lang manunuod na tulad kong parang hangal? 8 Kaya’t wag kang magyayabang dahil saki’y utang mo lang… Ang buhay mong walang kwenta kapag ako’y di gumalaw, Kapag ako’y di nagtanim at sa lupa’y di nagbungkal… Kainin mo ang pera mo kung ‘yan ang ‘yong minamhal! 9 Meron kayang bilyonaryong akala mo’y panginoon… Kung wala ang katulad kong alipin at patay-gutom? Meron kayang pusong-bakal na malupit kung humatol… Kung wala ang katulad kong may awa at pusong-mamon! 10 Ikaw kaya’y nakapwesto kundi ako nagpauto? Kaya merong magnanakaw dahil merong matitino! Makapal man ang mukha mo’t matigas ang iyong bungo… Meron namang mahiyaing sinlambot ng aking puso.

11 Ikaw kaya ay martilyo, kung ako ay hindi pako? Napantay lang ang isip ko ng utak mong baku-bako… At kung wala ang buhangin, meron kayang nakatayo, Na gusaling akala mo kelan ma’y di maguguho! 12 Apoy na nagngangalit tubig lang ang katapat mo! Yaong paslit na si David ang pumatay kay Goliath, At sa lobong nagmataas at patuloy sa pag-angat… Karayom lang na maliit ang sukat na nagpabagsak! 13 Kaya’t wag kang maghahambog, ako lang ang katapat mo… Kahit ika’y purong ginto na upuang isang trono, Lingid sa ‘yong kaalama’y laging dinadalaw ako… Ng hari mo! Kahit ako’y isang simpleng inidoro! 14 Noong ikaw ay isilang katulad ko’y hubad ka rin… Mas mapalad ka nga lamang at bago ang iyong lampin, Oo’t laging mas masarap ang ‘yong mga kinakain… Lagi namang mas mabaho ang dumi mo kaysa akin! 15 Kaya’t wag kang magmalaki dahil ika’y tulad ko rin… Tulad ko ring pag nagutom ay talagang kumakain. Umiibig, nagmamahal, nasasaktan ang damdamin… Nabubuhay… at patay na pag hindi na nagigising! 16 At wag ka ring abusado, dahil ika’y isa lamang… Isa lamang na tulad kong ang libinga’y isang hukay! Mauna man ang bangkay kong maging lupa sa libingan… Sa libinga’y pareho lang tayong kapwa hinihintay!

15

Ngunit naubos na. Panaghoy sa bangkay yaong mga bulong! 8 Yaon palang bulong. di na makakilos! 3 May nakita akong maputlang liwanag. Na sa aking dila’y nakapagpamanhid… Ang ibig ko sana’y itanong kung bakit. jR. Talagang wala na… huli na ang lahat! 16 . di na makaimik! 6 Pagkapait-pait huli na ang lahat! Sa aking panlasa’y wala na ang sarap… Ang luha ng aking mga kamag-anak. Ngunit napagtantong huli na ang lahat! 2 May naamoy akong nakasusulasok. Na sa aking ilong halos labas-masok… Tutuklasin san kung anong may dulot. Subalit huli na. Subalit wala na. Na sa pandama ko’y nanuot sa balat… Kung saan nanggaling nais maapuhap. ang naipong lakas! 5 May natikman akong pagkapait-pait. kinapos ng palad! 4 May nadama akong mainit na patak. Liwanag na tanglaw sa aking kabaong… At kandila naman yaong naaamoy. 1 May narinig akong bulong na malakas. Na sa aking mata’y halos makabulag… Kung ano ang sanhi’y nais madalumat.HULI NA ANG LAHAT! Ni: sir aNGEL a. Ang aking nadamang mainit na patak! 7 At ‘yong nakita kong umaalimuon. talagang panaghoy! Kandila talaga yaong naaamoy! Talagang ilawan sa aking kabaong… Yaong nakita kong malamlam na tinghoy! 9 Yaong nadama kong mainit na patak. Ay luha ng aking asawa at anak! Sa aking panlasa’y wala na ang sarap. yASIS. Ngunit malabo na. Na sa aking tenga’y halos makabasag… Aal’min ko sana kung saan nagbuhat.

putang-ina! 9 “Bakit ka ba nanginginig na para kang nininerbyos? Kanina pa tayo rito di pa tayo natatapos… Kase naman ang dulo ay nakikilo’t nabaluktot. Mano kasing lawayan mo at nang iyong maipasok. bago ako himatayin. At sa wakas narrating ko pugad naming tinitirhan. Silang dal’wang nasa loob. Lalo na at yaong daing ay tila ba galing-hukay Buong-buong akala mo’y nagmula sa kalaliman Na para bang naghihirap sa nangyaring kapalaran. papatayin ko talaga! Yaman din at ang ulo ko’y iniputan kapwa nila. At agad kong inilawit. 4 Ako noo’y tatakbo na’t tsinelas ko’y hinawakan. 7 Ako’y agad nagpaalam patungo sa aming bahay. napalitan ng hinaing… “Tulungan po ninyo ako. Ang bahay na nasa liblib na tahananang pugad namin… Mahigit pang dal’wang sapa yaong aking tatawirin. . Kapit mama! Hay salamat at di ako nahirapan sa pagkuha… Sa lalaking akala ko’y nilalang na lamanlupa.” 10 Sa usapang narinig ko’y nabuo ang aking pasya. Ang tenga ko ay nanlaki’t balahibo’y nagtindigan. Ako sana’y matao po. Dyos kop o at isang lasing! Nahulog na pabulusok sa balon na anong lalim. 5 Ngunit yaong mga daing. Buko pa ang ahon-lusong na daanang babagtasin. Huhulihin ko sa akto nagtataksil kong asawa. 6 Ginawa ko’y kumuha ng isang baging na mahaba. 3 At nang walang anu-ano ako’y biglang natigilan. sabay sabing. 1 Minsan ako’y naglalakad sa masukal na daanan.AKALA KO… Ni: sir aNGEL a.” Lakas-loob kong tiningnan. Sa masukal na daanang patungo sa aming bahay. jR. yASIS. 8 “Dalian mo! Dalian mo’t si Tonyo ay darating na!” Boses iyon ng misis ko. Mabibilis ang hakbang ko pagkat aking kawikaan. at sino ang kausap n’ya? “Sandali lang at heto na… malapit na malapit na!” Hinayupak! Nagtataksil ang mahal ko. Baka yaong asawa ko’y balisa nang naghihintay. Pagkat may narinig akong umuungol sa damuhan… Na tila ba kaluluwang naghahanap ng karamay. 2 Isang oras o mahigit bago ko p mararating. makatok na sa pintuan… Ngunit ako’y may narinig na usapang masinsinan.

Kundi’y baka ikaw ngayon ang sa akin ay malasin!” 14 Ako’y hindi makaimik para akong matutunaw. Kaya ngayo’y bahala ka… di ka naman yata lasing. Sa nangyaring akala ko’y kaluluwa’t kataksilan! 17 .. “Huli kayo! Walang hiya! Kayo’y aking papatayin!” “Ay kabayo!” ang nabanggit ng babaing huhulihin. Na anak ng kapatid kong sa Maynila pa nanggaling… Naghihirap na nga kami kung paano papasukin. Antonio! Mahiya ka kay Ronel na kadarating. Ang sinulid sa karayom.11 Inipon ko ang lakas ko at huminga ng malalim. Sabay sipa sa pintuan ng buo kong panggigigil!.. Tahiin mong mag-isa yan at ang pinto ay ayusin. kami pa ay gugulatin!” 13 “Hindi ko pa natatahi ang salwal mong susuutin. 12 “Hoy. Tila ako ay lulubog sa ‘king kinatatayuan… Sadya yatang sa akala’y inabot ng kamalasan.

5 Tatagan mo ang loob mo’t sa lunsod ay may ahas din.SA LANDAS KONG DINAANAN Ni:sir aNGEL a. Nagunaw ang aking mundo’t umitim ang aking budhi. jR. . Marami ang narahuyo’t nasiraan ng tahanan… Kung nais mong maiwasang lumubog ka nang tuluyan. Upang agad mong malimot ang ginamit na pabango. 1 Kung susunod ka ba anak sa landas kong dinaanan. Di ka kaya mapahamak sa lahat kong naranasan? Makaahon ka pa kaya sa bangin kong nilundagan… Na pugad ng mababango’t mga dyosang kamandagan? 2 Sana anak kung sakaling. At kung iyong mapupuna sa kati man ay may pating… Kaya’t sana’y mag-ingat ka’t kung hindi mo kakayanin. 4 Huwag mo ring akalaing ang lahat ng nakangiti. Ay tao na hindi kayang pumunit ng iyong labi… Sa kanilang matatamis at malamyos na pagbati. nanggagaling sa impyerno! 3 Wag ka sanang maniwalang ang lahat ng masasarap. maligaw ka sa landas ko… Magbaon ka ng maraming kamanhidan sa balat mo. Ang malimit na sa aki’y magpagaling noong sugat. Ay palaging naghahatid sa lundo ng alapaap… Ang mapait sa panlasang karaniwa’y anong saklap. Ng anghel na ang halakhak. Huwag kang magpakabusog at iwasang magtampisaw! 18 . 6 Aking anak tandaan mong sa landas kong dinaanan. yASIS. Magbago ka ng landas mo’t baka na lang pagpalain.

NAKAKAPAGPABAGABAG Ni: sir aNGEL a. yASIS, jR. 1 Isang gabing sakdal dilim ang langit ay tumatangis… Naglaho ang mga tala kadilima’y labis-labis. Ang panggabing mga ibong dati-rati’y umaawit. Ni isa ma’y di naglamay lahat sila’y nangaidlip. 2 Ang kulog ay dumagundong at ang kidlat ay nanudla. Ang alon na dati-rating tahimik ay umalagwa. Ang bundok at kapatagan, bakit kaya umuuga? At ang hangi’y nagpupuyos… bakit kaya? Bakit kaya? 3 Tinanong ko ang naroong isang langgam na tahimik… Na sandaling tumigil sa patuloy na pagpapawis: “Bakit langgam pati ikaw ay nariya’t nakasiksik? Ikaw igan na kilala sa trabahong walang patid.” 4 “Wag mo akong pakialman at ako ay natatakot, Baka ako’y makaramay sag alit ng Poong Diyos… Hindi mo ba napapansing kahapon pa bumubuhos, Ang luha ng kanyang langit, tanda na sya’y napopoot?” 5 “Bakit Siya nagagalit ano baga ang dahilan?” Ang tanong kong nanggigiit sa naroong isang langgam… “Dahil sa inyong mga taong nilikha N’yang mahal-mahal, Hindi ninyo sinusunod yaong kanyang kalooban.” 6 Makinig ka sa radyo at may balitang masasama… Sa TV ang palabas ay kayrami ring malalaswa, At sa mga babasahin wag na nating ikaila, Kayrami ring kamunduhan kalimitang nakikita.” 7 “Isang batang babae ang sumumbong na nag-iiyak, Sa lolo n’ya dahil siya’y binastos daw at dinahas Ng sarili niyang ama ngunit siya’y sawimpalad… Dahil siya’y dinahas din ng lolo n’yang isang manyak!” 8 “Sino kayang Diyos Ama an gang sa inyo’y matutuwa… Sa daluyong at panganib na kayo rin ang may likha? Komo kaya’y binigyan ng kalayaang pinagpala, Umabuso kayong lahat sa salita at sa gawa!” 9 “Kamposanto’y hinukay nyo’t mga bangkay ninakawan… Kalikasa’y inabuso’t kinalbo ang kagubatan! Yaong mga nakapwesto’y walang humpay ang alitan, Magkamit lang ng yaman at impluwensya’y nagnanakaw!” 10 “Chif justis ang hinatulan, pulis na ang nanghoholdap, Mga pari nang-aanak, mga doktor naglalaglag… Pinagbili ang papaya’t itininda ang bulaklak, Para lamang magkapera, jambo hatdog inilantad!”

11 “Dalwang lalaki nagpakasal, dalwang babae nagpipisan… Ang mag-ama’y nagkaanak at mag-ina’y nagsapakan! Tao’t aso nagkadugtong pati kalabaw pinatulan… Sa labis na kalibugan, pati bangkay inisahan!” 12 “Kaluluwa’y ibinenta’t isinangla kay satanas… Kapag kayo’y di na muling tubusin pa ng Dyos Anak, At di kayo magbabago’y siguradong magdaranas Ng parusang walang humpay at hirap na walang wakas!” 13 Kilabot sa katawan ko’y nanuot sa aking balat… Tumagos sa aking buto’t yumanig sa aking utak, Sa sinabi noong langgam ang diwa ko’y lumagablab… Nawindang ang aking puso’t konsensya ko’y nabagabag!

19

ANG KAWAWANG TUMBONG Ni: sir aNGEL a. yASIS, jR. 1 Isip ko’y nagising minsan isang araw, Sa isang matinding pagpapahambugan… Kung sino at ano ay aking inalam, Ay! Bahagi pala ng aking katawan! 2 “Ako ang magaling…” ang sabi ni mata, “Kung hindi sa aki’y malaking disgrasya, Di ka magmamalay mababangga ka na… At magandang mundo’y di mo makikita.” 3 “Mas magaling ako!” ang sabi ni paa, “Pag ako’y tinamad ay paano ka na? Magandang tanawin, makikita mo ba… Kung sakaling ika’y di ko don dinala?” 4 “Wag kayong maghambog!” ang sabad ni ilong, “Kayabangan ninyo’y aking naaamoy, Tandaan n’yo ito… pag ako’y napikon At hindi huminga’y pano kayo ngayon?” 5 “Tumigil nga kayo sa paghahambugan!” Ang sabat ni tenga na nakikinig lang, “Kung hindi sa aking angking kakayahan, Maririnig n’yo ba ang mga awitan?” 6 “Magsitigil kayo!” ang awat ni bibig, “Dapat n’yong igalang itong aking tinig… Wala kayong silbi pag ako’y nagalit, Magugutom kayo at magkakasakit!” 7 “Wag kayong magyabang! Wag kayong maghambog!” Ang sigaw ni puwet na pahibot-hibot, “Sa pagtitiis ko’y puno na ang salop… Ako ay asar na sa inyong pautot!” 8 “Maswerte ka ilong at ang nalalanghap Ay sariwang hanging amiha’t habagat… subalit ang aking laging nalalasap Ay mabahong hanging di katanggap-tanggap…” 9 “Ikaw naman mata ay lalong mapalad, Ang nakikita mo’y kagandhang likas, Samantalang ako’y madilim na butas… Lagi pang may piring na para bang bihag…” 10 “Ikaw naman paa ay magpasalamat, Napakaswerte mo’t nakapaglalayas… Samantalang ako’y bihirang lumabas, Kundi sa kubeta’y sa gitna ng gubat…”

Ganon din ni bibig ni tenga’t ni paa… Sila’y nagkasundo na magmahalan na.11 “Hindi baga tenga at mapalad ka rin? Ang naririnig mo’y musika’t awitin… Samantalang ako’y ihip lang ng hangin. aking isasara Itong aking tumbong. kaypangit pang dinggin…” 12 “Subalit sa inyo’y pinakamapalad Ay itong si bibig na ngasab nang ngasab. ano ang sa akin? Puro basura n’yong nakapanggigigil!” 14 “Di ba’t wala namang makapag-iisa? Kaylangan mo ako kaylangan din kita… Pag di ka umayon. At ang natitira sa akin ay latak!” 13 “Subalit ako ba ay nagmamagaling? Hindi! Dahil ako ay maunawain… Sa inyo ang sarap. sige bahala ka!” 15 Sa takot ni ilong at saka ni mata. Isip ko’y natuwa’t katawa’y sumigla! 20 . Sa mga handaa’y nagpapakasarap. Iba’t ibang sipol.

Di mapapatakbo ang iyong sasakyan. Ay iyong matahi’t magamit mo ngayon. Upang yuaong butas na iyong pantalo. 3 At kung wala namang butas na lampasan Sa pantalo’t damit ang paa mo’t kamay. 4 Kung may butas naman lalagyan ng tubig. lagaslas ng batis. Magmaghapon ka man ng tinigis-tigis… Si mo mapupuno kahit anong pilit. Sari-saring amoy ay di malalaman. O kaya ay telang walang pakinabang. yASIS. Hindi rin sa tubig at hindi sa hangin. Magsisilbi itong pantapis mo na lang. 2 Simula sa butas. At upang ito ay muling mahanginan. Takpan mo ang butas. Tayo’y nabubuhay hindi sa pagkain. Bulong ng pag-ibig at lamyos ng awit. . Namamaho ka na’y di pa nagmamalay. 8 Butas ng ilong mo kapag binarahan. Bagkus ay sa butas… kung tutol ka’ dinggin. laking kamalasan… At kapag ang kondom ang s’yang nabutasan. ng iyong karayom… Sinulid mong gamit ipinasok doon. 1 Ika’y nagtataka kung aking sabihin. 6 Gamit mong parasyut pag nabutas naman. gandang kapalaran! 7 At lahat ng butas sa ating katawan. Hindi magtatagal ang buhay mong taglay.TAO… SAAN KA NABUBUHAY? Ni: sir aNGEL a. jR. 5 Gulong ng awto mo kapag nabutasan. Di rin makikita ang ‘yong kagandahan. 9 Ang ganda ng mundo’y di mapapagmasdan. Na likha ng Diyos ang dulot ay buhay… Kung ika’y nilikhang ang butas ay kulang. saka mo bombahan. At an gating luha’y walang lalabasan Kung ang ating mata ay di nabutasan 10 Ang huni ng ibon. Patay kang bata ka. Kahit isigaw ko’y di mo maririnig. Ika’y siguradong malaon nang bangkay. Kung butas ng tenga’y barado’t may pasik. Buhay kang bata ka. Tapalan mo muna gamitin ang isip.

Di rin masasabing. 18 Kaya’t mga butas sa iyong katawan. Kung anong matamis at anong mapakla. Na sadyang bahagi’t hiwaga ng buhay. Dahil siguradong ika’y mamamatay. At wag na wag sana nating paglibangan. giliw mahal kita… Kung butas ng bibig ay di maibuka. Tayo’y nabubuhay dito sa daigdig… Dito dumadaan ang pagka’t tubig. Upang ang ‘yong pawis ay may malabasan… Wag lamang mabutas ang ‘yong tagiliran. Hindi naman pweding sa bibig dumaan Yaong iyong duming lason sa katawan. Pakaingatan mo’t pakaalagaan… Ang lahat nang ito’y mayrong kabuluhan. 12 Di rin malalaman kung ano ang lasa. Gamitin mo ito sa tamang paraan. 17 Sa’n ka umiihi… di ba’t sa butas din? Sa butas na yaong kung sa’n ka nanggaling? Alamin mo sana at pakaisipin… Halaga ng mga butas-butas natin. 21 .11 At dahil din naman sa butas ng bibig. 16 May butas rin tayong kinakasangkapan Ng ating D’yos Amang lumikha ng buhay. Maging ang boses mo kaya merong tinig. Kung walang pambili ng pulbos na gatas. 13 Lalaki’t puputok naman ang iyong t’yan. Kung ang iyong puwet ay di nabutasan. 15 Butas ng ‘yong balat sadya ring kaylangan. Upang ipasuso sa mahal na anak. 14 Kung dibdib ng ina ay di nagkabutas… Ang kaylangang gatas di makalalabas.

jR. 8 Dahil ako’y huling-huli sa akto na kapiling ka. 3 Magbuhat pa noong ikaw ay una kong makilala. At kahit na sa pagtulog ang nais ko’y katabi ka… Agad akong bumabangon sa t’wing ika’y maalala. “Batang-bata ka pa anak!” bunghalit ng aking ina. Kawangis mo sa buhay ko’y isang talang. Ako’y sadyang tumatakas upang ika’y katagpuin… Sa likod ng aming bahay na payapa’t sakdal-dilim. yASIS. Upang mandi’y masilaya’t pag-ibig ko’y ipadama. MAHAL KONG EWAN! Ni: sir aNGEL a. Bakit daw nang dahil sa’yo sila’y aking sinuway na. 9 Magulang ko’y sinuway ko alang-alang sa ‘yo mahal. Na tila ba panginoong walang sawang sinasamba. 7 At noon ngang matuklasan ng mahal kong ama’t ina. . Sa mahal kong ama’t ina na ang laging tagubilin… Ay ang aking pag-aaral ang una kong atupagin. Nang dahil sa magulang kong sa akin ay nagmamahal… Ngunit kahit anong gawi’y hindi kita malimutan.OH. At sa gabi’y nais ko rin na lagi kang kaulayaw. Di ko yata makakayang mawala ka sa ‘king buhay… Ngunit yaong magulang ko sa paraang masinsinan. Di na ako nakatanggi sa mahal kong ama’t ina… “Bakit mo ba nagawa yan?” ang tanong ng aking ama. Ang relasyong matagal nang ‘tinatago nating dal’wa… Halos ako ay itakwil galit nila’y kitang-kita. oras-oras bawat araw… Ang labi ko’y palagi nang sa iyo ay nauuhaw. Para akong nabaliw na sa dulot mong kasiyahan… Ang init mo’y palagi nang hinahanap ng katawan. Sa akin ay nakiusap na ikaw raw ay iwasan. 4 Noong ika’y makadaop. Kaya’t ika’y palihim kong dinadalaw tinitikman. Upandaw magtagumpay sa landas kong tatahakin. 5 Ngunit yaong payo nila ay hindi ko pinakinggan. Malanghap lang ang bango mo ay langit na ang kapantay. Sa puso ko at damdamin ay di ka na naalis pa… Ano kayang hiwaga mo at ikaw ay parang dyosa. ito’y aking inilihim. 2 Kahit saang dako’t lugar nais kitang makasama. 1 Ano kayang gayuma mo at di kita malimutan? Ika’y laging nasa isip. 10 Pinilit kong limutin ka kahit ako’y nasasaktan. 6 Kaya’t sa t’wing nais kitang Makita at makapiling.

Ay ang ako ay sirain nasaan na ang habag mo? Bakit ako’y may TB na at palaging inuubo… Habang ika’y iniibig o mahal kong sigarilyo? 22 . Kahubdan mo’y kaagad na hinagod ko ng pang-amoy… Ang bibig ko’y naglalaway sa matinding pagkaulol. 12 Ngunit bakit ang ‘yong ganti sa tamis ng pag-ibig ko. nanginginig at ang hinga’y habol-habol.11 Nang dahil sa pananabik para akong asong gutom. Nangangatal.

4 Ginagawa nilang tanga ang maraming tambayan. 3 Ako’y walang nagagawa. 6 Wala silang pinag-iba sa nitsong nasa libingan. sa loob ay bulok naman! Sila-sila sa gobyerno. kanya-kanyang pabanguhan. hilo na at mga lulam. 10 Habang kayong nakaupo’y malulutong ang halakhak. 1 Sino na nga ba ang mangmang. pagka’t ako’y ako lamang. Ngunit yaong baho nila ang s’yang pilit lumilitaw. yASIS. . 8 Paano bang magsalita ang taong may karunungan? Tila yata tono na rin ng saysay ng kabaliwan. Tila baga sinasabing sila lang ang mayro’ng alam… Kay kinis ng mga kutis ngunit mukha’y ang kakapal! Bintang lang daw sa kanila ang ginawang kabuktutan. bakit ikaw ay nandiyan? Bakit puro paninira’t panlilibak ang ‘yong alam? Gusto mo lang kilalaning mas magaling at mahusay. Sinungaling. 7 Ano ba ang trabaho mo. pangalan at impluwensya. Utu-utong tagasunod. Bawat isa ay nagsabing pag-asa ng hinaharap… Ngunit kundi nanggigipit ng kapwa ay nanunulak. Sa hugis na nais nilang kayang-kayang paglaruan. mapag-imbot. jR. Sa dami ng gawa ninyong puro na lang talamutam. matalinong isang mangmang… Kaming mga nasa baba. 5 Sinisira lang daw sila ng trapo sa pulitika.SINO KA BA? Ni: sir aNGEL a. walang buntot walang sungay… Bilog na ang aking ulo’y pilit pa ring pinapanday. at sino ang mukhang tao? Sino na ba’ng may prinsipyo’t sinong nagbabalatkayo? Sino na ba’ng ngiting-tao at sino ang ngiting aso? 2 Bawat isa ay naghangad. bawat isa ay nangarap. Bakit ang ‘yong hinahanap sa kapwa mo’y pagkukulang? Ito ba ay paraan lang nang mali mo’y mapagtakpan? 9 Walang tigil ang batuhan ng putik at kapintasan. Sila raw ay makamasa at palaging nagsisimba… Ang hangarin sa publiko’y magserbisyo ngunit wag ka’t Ang hangad ay katanyagan. Kay puputi ng panlabas. Kami namang nakatayo’y nanghihina sa pag-iyak… Habang kayong nakaupo’y nakahiga sa bulaklak. at sino ang matalino? Sino na ang mukhang pera. Kami namang nakatayo’y nakadipa’t nangangarap. At kung hindi nanghahawak ng kapwa ay nanghahatak. Pati peklat ng kapwa mo’y pilit mo pang kinakalkal.

panalangin kundi’y tulog.11 Ang iba ay kapit-tuko. ang iba ay sipsip-suso. sa ilang pa nanggagaling. 13 Kami’y laging naghihintay sa mumo na nahuhulog. 17 Nasaan ka kayumanggi? Nasaan ka Pilipino? Ikaw ba ‘yong sumisigaw sa maraming entablado? O. 15 Kayo’y di ko nilalahat. sila’y tupang ambabait. ngunit ngayo’y sabihin n’yo… Pa’no ko ba malalamang ang hangad n’yo’y magserbisyo? At pa’no ko mawawatas kung yaman lang ang habol n’yo? At pano rin masasabing may puso kang Pilipino? 16 Pasasaan ba ang bansa sa ganitong pamunuan? Namumuno sa gobyerno’y lagi na lang may alitan. Ng prinsipyong sinasabing ang dulot ay kahirapan. Kami ang s’yang naiipit sa patuloy na umpugan. At sa gabi ang hapunan. Ang almusal sa umaga’y kapeng-bigas kundi’y mumog… Sa tanghali ang pagkain talbos-kanggos kundi’y niyog. Kaya pati sa mata ko ay wala nang tumutulo. Kung hindi mo aabanga’t papasukin ng bubuwit. ikaw ‘yong namumundok? Muslim ka ba o Kristyano? O ikaw ‘yong palagi nang nagpapasan ng kalbaryo? 18 Ito’ y tanong ng maliit. 14 Habang hindi nakapwesto. Na s’ yang laging apektado ng luho n’yo at gawain Alam ninyo ang totoo. Parang lintang nananaid sa putlaing walang dugo… Buto’t balat na nga ako ang gusto pa’y tuyung-tuyo. Samantalang tira nila’y napapanis. tinatapon. pinapasok pati liblib… Ngunit kapag naupo na’y hindi mo na masisilip. Nangangamay sa gusgusin. konsensya ang pairalin! Sino ka ba’t ang puso mo’y di subukang patibukin? 23 . 12 Pa’no kaya babayaran ang utang na bilyon-bilyon? Gayong sila ay pasasa sa yaman na nasa baul… Kung gumastos akala mo’y walang kapwang nagugutom.

4 Dahil nga kung sila ay aasa lamang sa s’weldong natanggap. 7 Naturingan man ding trabaho nila ay sa pamahalaan… Subalit masdan mo at nag-uumalpas ang katotohanan.. pilit kumakampay. Dahil nga pambayad sa utang nang upang muling makautang… Ganyan ang buhay n’yang gumulong at dili ang gulong ng buhay. magtipid at pakaiwasang magpabongga-bongga… Iwasang umasta na mayroon-roon dahil ang ‘yong kita. 1 Sila’y mga gurong pangkaraniwan lamang doon sa probinsya.. Na hindi malaman kung kaninong santo dapat na magtika… Dahil ang kita n’ya kahit anong gawin ay hindi magkasya. maraming abubot. Mayroong pinalad. Sa gurong hindi na makabangon-bangon sa pagkahandusay… Nang dahil sa kapwang Pilipino nama’y nag-aasal Bombay. Kumustahin mo sya’t kundi may negosyo’y dati nang mayaman. hahawakan lamang. Ay palaging kulang kung minsa’y sapat lang ‘di man lang sumobra.UTANG NG BUHAY KO! Ni: sir aNGEL a. ang iba’y umawit. 3 Kayraming gurong katulad din nila ang nangibang bansa. Kung may maganda mang bahay na tahanan ay baon sa utang… Dahil siguradong ang lote’t bahay ay pinaghuhulugan. may nakulong naman at naging kawawa… Namatay ang iba’t ang iba’y pinatay sa hirap at luha. Buo n’yang pamilya’y aasahan mo nang laging maghihirap… At wala rin silang sapat na panustos sa mahal na anak. Sa porsyento’y halos lalong nagpahirap at nagpagulapay. Tingnan mo kung sinong palaging laman ng mga pautangan. magarang sasakyan… Sunod sa pagkain at ang mga anak ay laki sa layaw. Magtiis. yASIS. 6 Hanapin mo naman yaong mga gurong talagang guro lang… Ang bahay ay dampa. jR. O kung hindi nama’y nasa ibang bansa ang asawang mahal. iba’y naging yaya. Upang may panggastos habang nag-hihintay ng sunod na buwan… ‘Pag natanggap nila sahod na karampot. 5 May makikita kang tulad nilang gurong may magandang bahay. Sa pamilya nilang di naman malaki’y bakit nagdurusa? Bakit naghihirap na tila ba hindi buwanan ang kita? 2 Pagmasdan mo sila’t laging ang hanap ay ang mauutangan. Upang makatawid sa dagat ng mga buwayang naglutang? 8 Yaong paghihirap nilang mga guro ang inaabangan… Noong mga taong kunwari’y tutulong at magpapautang. 9 Kaya’t ang payo ko do’n sa ibang guro na nasa probinsya. ‘Di ba’t silang gurong pilit kumakapit. kung hindi iskwater ay nangungupahan. Sa pagkamamahal na pangangaylangan ng isang pamilya. Kumpleto sa gamit. 24 . Kundi mag-iisip ng ibang paraan o kaya’y ang kab’yak… Ay hindi tutulong sa kanyang masidhi na pagsusumikap. Nangangarap silang ang kaginhawahan ay doon makuha… Ang iba’y sumayaw. Kulang na sa gamit minsa’y putlain pa’t halos inuuban.

Kapag ika’y nagreklamo’t hinabol ang kakulangan. Kung hindi man walang pera ay kapos ang pag-iisip. ngunit puting walang dangal. Ang masaklap binigyan pa ng tangan ang dal’wang kamay. Trabaho lang wika nila at wala raw personalan… Kaya’t yaong konsensya ay pilit nilang tinatanggal Dahil ikaw ang may pera. jR. Yaon namang mapepera’y sa kangkongan tinitilis! 6 Yaon kasing manananggol ay nagiging manananggal. Kaya’t di n’ya nakikitang ang labana’y hindi patas… At di rin n’ya nalalamang ang timbangang kanyang hawak. Na tila ba mahirap lang ang s’yang laging tinatablan… Kawaawa yaong batas babae pang naturingan. yASIS. Baka yaong iyong ulo’y mapadagdag sa timbangan! 10 Kawaawa yaong batas pinaghawak pa ng punyal. .BATAS… BUTAS Ni: sir aNGEL a. 3 Meron ka bang nakikitang milyonaryong nakakulong… Na kasama sa mabaho na piitang parang kahon? At ang tanging kinakain ay kasamang nirarasyon… Sa bilanggung nakapilang parang mga patay-gutom? 4 At meron bang makikitang milyonaryong nangayayat… Dahilan sa kulang kulang at pagkaing hindi sapat? Hindi baga’t yaong rasyon ay epesyal galing labas… Kaya’t lalong nabubundat sa pagkaing masasarap? 5 Siguro pa kung ang media ay tikom ang mata’t bibig… Magpustahan tayo Juan ang lahat ng mapipiit. mga mangmang… At yaon pang iba doo’y mga walang kasalanan. 1 Hindi ka ba naiiyak… o ‘di kaya’y natatawa? Sa batas na umiiral sa’ting bansang sinisinta? Sadya nga bang napapataw sa may sala ang parusa? At yaon bang katarunga’y sa api nga napupunta? 2 Subukan mo kaibigang sumilip sa bilangguan. Kaya’t hindi maituro kung sino ang poposasan! 8 Paano nga ay may piring ang simbolo noong batas. 7 Kawaawa yaong batas piniringan ng gahaman… Kaya’t hindi mainguso ang tunay na magnanakaw. kahit mali’y titindigan. Na ang damit ay kay puti. Ngunit sila’y nakakulong dahil kapus-kapalaran. Ay palaging ginagawang timbangan ng ginto’t pilak. 9 Kung minsan pa ay may daya ‘pag mahirap ang nagsalang… Tama naman ang bigat ay kung bakit di gumagalaw. Sama-samang nagdurusa’y mahihirap.

Sa totoong nagkasala. Ng impaktong mukhang pera sa batas na butas-butas? At kaylan din malilipol manananggol ni satanas? Na nang dahil sa kislap ng salapi ay nabubulag! 25 . mayaman man o mahirap? 12 At kailan pa mahihinto matutunog na halakhak.11 Kaylan kaya maaalis ang piring ng inang batas? Upang kanyang mapagtanto ang kat’wirang mas mabigat… Kaylan kaya ang tabak n’ya ay talagang itatarak.

Sa tambak ng marurumi’t mausok na basurahan. Wala akong kaibigan. 4 Mula noong ako’y paslit hindi ako nakaranas. Na mainit at malinis na sa mesa nanggagaling… Sa pagkaing malapit lang ako’y sadyang tumitingin. yASIS. Ang init ng haplos nila’y di ko man lang narmdaman… Magmula nang magkaisip ay dito na nagkamalay. Ng tira na kahit buto ay agad kong lalantakan. Kaya’t sila’y bihasa nang sa pagkai’y nagsasayang 9 Pagtalikod nong may-ari ng kainan ay agad kong Ginapang ang naroroong konting kanin saka buto… Ngunit biglang may tumamang walis yata o kung ano. Dahil yaong kumakain ay tapos na’t nagpaalam… Palibhasa siguro ay mapera at ubod-yaman. giniginaw… Katawan kong walang saplot nababasa pa ng ulan. Ako noo’y nagdesisyong lumaban na ng sabayan… Ang babae na pumalo sa ulo ko’y dinambahan. wala akong kabarkada… Ang kalam ng sikmura ko’y pinapawi ng basura. jR. Kung minsan pa’y ‘tinataboy pag di ako kakilala. 2 Ako’y uhaw sa kanilang matamis na pagmamahal. Na magsuot noong damit na magara sa pangmalas… Kaya’t halos pandirihan itong aking mga balat. 10 Sa gutom kong naramdaman at aba kong kalagayan. hindi halos makagalaw. Na malapit sa kabila ng mabahong basurahan… Doon ako ay patago na naghintay at nag-abang.UHAW SA PAG-IBIG Ni: sir aNGEL a. Ngunit ako’y hindi man lang binibigyan kahit kanin. 1 Sa mundo kong nakagisna’y lubha akong nagtataka. 3 Kaya’t ako ay natutong mamuhay na nag-iisa. 7 Kaya’t ako’y napilitang pumunta do’n sa karehan. Bakit ako’y nilimot na ng mahal kong ama’t ina. Dahil bakit ang buhay ko sa kanila’y ibang-iba? Nang ako ay makatayo sa sariling mga paa. Na bagay na sobrang tigas sa tuktok ng aking ulo. Sa higaang higaan ko’y nanginginig. Sa maghapong walang kain ang tiyan ko’y kumakalam. Na nang dahil sa mikrobyo’y galisin na’t nagagatak. Sabay kagat sa braso n’yang may kutsarang tangan-tangan. 5 Sa t’wing ako’y nagnanasang makatikim ng pagkain. 6 At nang ako’y magkasakit. Na para bang nagsasabing: “LIntik kayo! Walanghiya! Bakit ganyan ang asal n’yo? Komo kayo’y pinagpala… Wala kayong pakiramdam sa tulad kong asong gala!” 26 . 8 Laking tuwa ang lumukob na agad kong naramdaman. 11 Galit na ang namayani sa puso kong kawaawa.

nampipikon. Dahil ika’y kababae’y umuuwing nakainom. Ang puso ko bilang ina/ama sa gawi mong inaasal… Kung ako man sa tingin mo’y walang kwentang isang nanay/tatay. 3 Oo ako’y para mo ngang hindi ina/ama kung ituring. Pa’no kasi’y umuwi kang papasikat na ang araw… “Saan ka ba nakitulog? Di ka man lang nagpaalam?” Ang sagot mo’y. 6 Hindi mo lang nalalaman kung paanong nasasaktan. 2 Ang sabi mo’y ang higpit ko. Na ang labi’y nangangatal at damdami’y sobrang bigat… “Oh Neneng ko. gimik doon… At kung minsa’y para ka pang nananadya. oo ako’y nabigla lang. Nangyayaring lahat iyon dahil ika’y iniibig… Natatakot lamang akong madanas mo ang sinapit.DAHIL MAHAL KITA… ANAK Ni: sir aNGEL a. gala rito. Ang ugaling meron ako na ugaling sinauna. Sabi mo pa’y para akong di nangyaring nagdalaga… Palagi mong sinasabing panahon pa ni Mahoma. 9 Wag mo sanang masamain yaong aking paghihigpit. . Dahil buong akala mo’y di na kita minamahal… Palagi mong naririnig ang sermon ko araw-araw. Kundi parang atsay/atsoy mo lang sa t’wing iyong sasagutin… Pangaral kong para sa’yo ay hindi mo pinapansin. Na sabi mo’y para akong sirang plaka kung mangaral. 7 Balewala ako sa’yo lumipas pa ang panahon. para akong hindi ina/ama. 10 Kay-aga n’ yang nabarkada. Muntik na s’yang mabaliw nang iwanan ng nakabuntis… Sa tigas ng kanyang ulong hindin lagi nakikinig. Ang gawa mo’y magbarkada. 8 Isang araw pinilit kong ika’y aking makausap. Nagagawa ko lang iyon dahil labis kitang mahal. At kung minsa’y mataas pa ang boses mo kaysa akin. “Hindi baga’t di mo naman papayagan?” 5 Nagsumbong ka sa tatay/nanay mo’t humanap ng kukunsinte. 4 Minsan ika’y nasaktan ko. Ng tiya mong bunso naming pumanaw na sa daigdig. Mahal kita! Mahal kita aking anak!” At hindi ko napigilang ang luha ko ay pumatak. Dahil ang ‘yong kawikaa’y wala ka nang makakampi. Nagawa pang magpalaglag at doon na nagkasakit. yASIS. jR. nagkabisyo’t naging adik. 1 Ang galit mo’y kinikimkim sa mura mong kaisipan. Ngunitdi mo inakalang ikaw pa ang masisisi… Mula noo’y nagmaktol ka’t patuloy na nagrebelde.

Sunod nga s’ya sa layaw at sa pera ay di nagtipid… Ngunit kulang sa pangaral at gabay na magtutuwid. malunod sa kaiiyak… Mag-aral ka at gawin mo kung ano ang nararapat Na gawaing para lamang sa mura pa’t batang edad. Ng magulang naming laging abala sa pagpapawis.11 Namatay s’ya sa gulang na mahigit lang desisais. 13 Wag ka sanang magpadala sa maraming kapusukan. At tikman mo ang pagkaing nararapat lamang tikman! 27 . Ayaw kitang balang araw. 12 Ang lahat ay di pa huli magbago ka aking anak. At bagay na maaaring pagsisihan habambuhay… Tapakan mo ang hagdanan ng buhay mo bawat baytang.

Na makinis yaong balat at magara yaong boses. Oo ako’y taong-tao. At tawanang bawat oras malimit kong naririnig… Ngunit bakit sa mata ko’y lungkot ang s’yang sumisilip. 2 Tao ako. ako’y iyong makilala! 28 . ang kaagaw sa pagkain. 9 Ngunit sana bago ako makalimot sa paghinga. Bilang tao sa daigdig pag-ibig mo ay madama… At bago rin tuluyan nang ipikit ko itong mata. oo tao. Ay dahilan kung ba’t halos ibuwis na itong buhay! Bakit laging dinaranas ang lupit ng kahirapan… Upang ako’y makaligtas sa kalam ng aking tiyan? 7 Kaylan ko ba malalasap na kumain ng pagkaing… Hindi tira’t hindi panis at hindi ko kakalkalin. Ay ang mga asong kalyeng kapwa ako kung ituring? 3 Tao ako hindi hayop. At sa puso’y bumabalot kabiguang anong pait? 5 Tao ako. walang kapwang nagbibigay. Na sa aking damdamin ay namumuo bawat saglit.yASIS. ngunit bakit walang tatay. 6 Hinanakit dahil bakit kapirasong tinapay lang. usok na di nanggagaling. dahil ako’y nag-iisip. ngunit bakit ‘sinilang na walang lampin? Sa silong ng isang tulay na lampasan yaong hangin… Tao ako ngunit bakit. marahil nga dahil merong hinanakit.TAKAL (Taong Kalye) Ni: sir aNGEL a. dahil ako’y naiinggit… Tao ako. 1 Sabi nila ako’y tao ngunit bakit walang damit? Sabi nila’y tao ako. Na sa aking paligid ay palagi kong naririnig… Na malimit sinasambit noong mga nakabihis. jR. Sa basurang umuusok. ngunit ba’t di makaimik? Ni hindi ko maibuong ang laman ng aking dibdib… Na ang hibik ay saklolo sa pinalad kong kapatid. Sa pagkaing nasa mesa na sariwa’t bagong hain? 8 Siguro ay hindi ko na malalasap ang pag-ibig. Bilang tao’y tao sana. At nanay na nakagisnan sa bubong ng isang bahay? Tao ako ngunit bakit. Ng palad n’ya sa palad ko na gusgusing mga kamay? 4 Pinilit kong gayahin ang mga ngiting matatamis.

10 Kaya’t tayo’y magtrabaho ng batay sa sinumpaan. Gawin natin ang marapat. 9 Isipin mong ang maglingkod sa kapwa nang anong saya. Upang ika’y mahalin ding buong puso’t kaluluwa. Na tayo ay magsisilbi sa abot ng kakayanan. 5 Tandaan mong pangal’wa lang sa tungkuling sinumpaan.KATAPATAN AT KARANGALAN SA SERBISYONG PAMPUBLIKO Ni: sir aNGEL a. Ang gobyernong nagpipilit umahon sa kahirapan. Masaya ring naglilingkod sa ‘ting Poong Diyos Ama… At sinumang nagsisilbing. ito’y ating katungkulan. Siguradong magbabayad sa darating na umaga. Bilang isang manggagawa ay uunlad ang gobyerno. Sa oras na itinakda ay gawaing di maganda… Ito’y isang pagnanakaw. Kailangang magtrabahong nakangiti at may lugod… Huwag laging magmasungit kahit tayo’y napapagod. Meron tayong ‘pinangako at tungkuling sinumpaan… Ang anumang papasaning sa balikat iaatang. 2 Bago tayo nagsimulang maglingkod sa ating bayan. Humigit sa itinakda. kasakiman ang s’yang dala. Tayo sana’y maging tapat sa oras man o sap era. 8 Pag trabaho’y di binigyan ng atensyong kailangan. 4 Huwag laging umaasa sa tulong na ibibigay. jR. pangungupit sa balana. mahalin lang at ingatan. 7 Ang trabaho’y katulad lang sa relasyong mag-asawa. Matapat na tutugunin at hindi rin tatalikdan. yASIS. Malinis na adhikai’t marangal na pagkatao… Kung ito ay katangiang pawang lahat ay taglay mo. Ang lahat ng sinasabing pansariling kapakanan… Kung sakaling hinihingi ng trabahong gagampanan. At pabor na magagawa ng ating pamahalaan… Bagkus tayo ay mag-isip kung paano tutulungan. Na dapat mong kalingain upang kayo’y guminhawa… Igawad mo ang marubdob na pag-ibig sa tuwina. Baka bukas makalawa’y magising ka sa kangkongan… Ang anumang trabaho mo. At huwag ring tatamarin kung lumiit man ang sahod. huwag tayong mag-asahan… Upang tayong maging sangkap sa layuning kaunlaran! 12 . Ika’y kusang ihahatid sa rurok ng karangalan. 3 Kung tayo ay magsisilbi’t sa publiko’y maglilingkod. 1 Matapat na paglilingkod sa serbisyong pampubliko. 6 Pagpasok ng laging huli’t pagpasok ng mas maaga.

At ang kanyang iginanti ay ngiti ring pinung-pino. Sa edad n’yang dalawampu. ako raw ay ikaapat… Ako naman ay natuwa dahil siya ay nagtapat. Mga naging karelasyon ay kung bakit natotodas… At kung hindi namamatay.MGA BABAE SA BUHAY KO Ni: sir aNGEL a. Kaya’t yaong pagsulyap n’ya ay kita ko kung paano… Siya’y aking nginitian at ako ay nagpagwapo. problema na ang panggatas! 8 Hinangad kong makawala sa babaeng nakilala. at di ko s’ya dinamayan sa sinapit. 7 Kamamatay nga lamang daw noong kanyang huling kab’yak. Dahil doo’y may nakita na dalagang nag-iisa. 4 Balita ko’y naghirap s’ya habang siya’y nakagapos. nawawala na lang sukat. At kung hindi naglalaho’y lugain at mayro’ng tupak. Saka yaong apelyido noong pito’y iba’t iba. . Ginawa ko. anong sexi’t matalino… Ngunit siya’y nadisgrasyang makagat ng isang aso. Huli na nang malaman kong mayro’n palang pitong anak. Ngunit D’yos ko. di pa man lang. jR. Mula noo’y naulol na’t hinahabol pati ako. Halos ako’y mawalan na ng hinahon at pag-asa… Ako ba ay isang sumpa sa mahal kong ama’t ina. At laway ay nagtatayak habang ito’y nakangirit… Mabigat man sa loob kong kalimutan siyang pilit. At no’ng ako’y ipanganak p’wet ko raw ang nauuna? 2 Nagkasyota naman ako noong ako’y beynti-uno. Dahil di ko matatanggap yaong pitong anak niya… May maitim. may maputi. 9 Sa nangyari’y‘pinasya kong sa People’s Park ay pumunta. Hindi naman kagandahan ngunit parang nanghahatak… Siya’y aking niligawan at sumagot naman agad. yASIS. Sa sumpaan naming dal’wa ba’t daw ako’y nakalimot? 5 Mula nga no’ng pumanaw s’ya’y lagi akong minamalas. 6 Katulad no’ng meron akong nakilalang isang dilag. Mabangis at kumakahol kapag siya’y inaabot… Ngunit kapag walang sumpong. may mongoloid. luha daw ay bumubuhos. Upang saglit magpahangin at limutin ang problema… Ngunit habang nakaupo’y kumislap ang aking mata. may kulot pa. 1 Kwarenta y dos na ako’y ‘di pa nakakaasawa. 10 Ang pagitan naming dal’wa’y mahigit lang limang metro. 3 Sa takot ko sa syota kong kung tumingi’y nanlilisik. Ng dilag na anong ganda.

“Snowbear lang ang candy ko.11 Kumabog ang aking dibdib sa reaksyon ng dalaga. At kung siya ay papayag. Sa sitwasyong pinasukang di ko naman ninanais… Kapalaran ko ba itong habambuhay na magtiis? Matanda na’y binata pa. 15 “Iaw ma ay nisinino na ao ay mailala?” “Mwes! Mangalan o’y Meronia.” Ang sagot kong nangangamba. nais ka lang makausap… Ano ba ang pangalan mo’t saang lugar ka nagbuhat? Kaganda mo’y nag-iisa. Ang cell phone ko ay tumunog habang ako’y nag-iisip… Tnxtbak ko ang mensaheng. 19 Para namang pinagtiyap ako’y kanyang nagustuhan. Hanggang ako’y akitin n’ya sa lugar na kami lamang. Ngunit yaong snowbear ko ay agad ring tinanggap n’ya. Noon pa lang nagkikita’y hindi na s’ya naiilang… Habang kami’y nag-uusap magkahawak pa ng kamay. Ngungo pala ang dilag ko parang Intsik na mestisa. 16 Hindi ko na naalala kung paano nakaalis. hinihintay na pag-asa… Kaya’t lakas-loob akong nagdesisyong lapitan s’ya. Upang siya’y makadaop at tuluyang makilala. Ngunit siya’y kinulit ko kung ano ang pangalan n’ya. ang edad ay beynti-sais.” Sabay sabing “Holdap ito!” Sabay kasa noong baril… “Huwag ka nang pumalag pa’t baka ulo’y pasabugin!” . gusto ko nang magkamisis! 17 Sagot yata sa dasal ko. Ngunit doon nagsimula ang matamis na ligawan… Hanggang kami ay nagpasyang magkita na nang personal. “Why?” Ang tugon n’ya sabay pungay .” sabay abot ko sa kanya… Tumalim ang kan’yang tingin na para bang nagalit s’ya. isang gabing matahimik. ‘Wag mo sanang masamain.” 13 Ngiti lang ang itinugon ng babaing anong ganda. 12 “Ehem! Pasensya na binibini kung ako man ay nangahas. baka ika’y mapahamak. Iaw naman ay ino a?” “Anyel! Este Angel!” ang tugon ko at ako ay nadismaya. naku po at Inglesera.” 18 Yaong aming mga mesiyds sa una ay puro joke lang. aakiting magpakasal. 14 “Hekret!” “Chiklet ba ‘ika mo?” sabay dukot ko sa bulsa. Sa isip ko’y baka s’ya na. “Pd k bang mkatxtmate? Celine po ang pangalan ko. “Kung okey lang naman sa’yo. 20 “Bakit ba ang iyong nais ay sa lugar na madilim? Hindi ka ba natatakot?” ang sagot nya’y “Hindi darling.

Siya’ y aking niligawa’t kami’y nagkamabutihan… Siya na nga ang Sowlmeyt ko.21 Ngunit sa’king pagkabigla siya’y aking natadyakan. 26 Kaya’t siya’y kinarga ko at sa kwarto’y kinumutan. Niyakap ko nang mahigpit saka pinaghahalikan… Mata niya ay tumirik at puro na kaputian. kagandahang mapang-akit… At kahit pa walang meyke-ap. Dahil ako ay atat na. Siya yata’y ninenerb’yos. 25 At pagdating namin doo’y di na kami naghapunan. At siguro’y nabigla rin. pumutla ang kanyang kulay. At kahit na anong lamig ay naligong magkasabay… Di na ako nakatiis siya’y aking hinalikan. Para siyang isang anghel na bumaba sa daigdig. ako’y kanyang pinutukan… Paligid ko ay dumilim. doon na lang sa Tagaytay. Sa Provinsyal Hospital na ako muling nagkamalay. 23 Sa mahigit dal’wang linggong tinagal ko sa ospital. 24 At dahil nga natupad din matagal kong inaasam. Bumubula pa ang bibig habang kumikisay-kisay… OH. salamat po sa holdapan! Hindi ko na pinalampas. asawa kong may lulung-aw*! 30 . Ang hanimun dapat namin ay espesyal na espesyal… Gusto niya ay sa Baguio ngunit merong kalayuan. Pilipinang-pilipina. pulbo lamang na manipis. ako yata’y tinamaan. DYOSKOPO! Nalamigan. kaming dal’wa’y nagpakasal. 22 At doon ko nakilala yaong nars na super bait.

Hindi lahat ng sandali ang dukha ay dukha na lang… ‘Pag tadhana ang nagbiro’t nagbago ang kapalaran. lumulubog sa kanluran. Huwag laging ang gustuhi’y maiangat ang sarili. kapag di mo pinagbuksan. Kahapon lang problema ka’t alibughang isang anak… Ngunit ngayo’y magulang na at palaging nagdaranas. nagpapalit ang panahon. Dahil ngayong umiikot ay sa bukas paroroon. sa kapwa mo’y ihinampas. jR. 7 Kumakatok na kapwa mo. mapalad ka kaibigan. Kapatid mong walang damit at kapwa mong nauuhaw… ‘Pag hindi mo pinainom at hindi mo dinamitan. 2 Kung palad mo’y nagkapalad. Kapag ika’y nasanay na matulog sa bulaklakan. Ang ngayon ay buhat lamang sa umusad na kahapon… Kaya’t ‘wag kang kasiguro sa buhay na gumugulong. 10 Isipin mong ang panaho’y kaybilis na lumilipas. tawa-iyak ang dahilan! 31 . yASIS. 6 Kung hampas mong nang-uusig. 3 Kung ikaw ay nahirati sa mataas na paglipad. 1 Bumibihis ang daigdig. At sa lupang pinagmulan. Baka ika’y magkasakit. halakhak mo’y mataginting. Baka gulong ng buhay mo’y ikaw ang s’yang magulungan. Baka bukas makalawa’y nanlilimos ka ng habag. Dahil baka ang mangyari’y bumagsak kang nagsisisi. 8 Hindi lahat ng panahon ang mayaman ay mayaman. Tapos ika’y biglang-biglang magigising sa kangkongan. Luha nami’y di tutulo kapag ikaw ay namatay. May sandaling ang liwanag. 5 Ang kapwa mong naghihirap ay huwag mong maliitin. Ng gulong na gumugulong sa pag-ikot nitong buhay… Huwag sanang akalain na lagi kang nasa duyan. Hintayin mo ang panahong ikaw ang s’yang magkalamat… Kung lagi kang nanggigipit sa kapwa mong naghihirap. magsisilbing tawang hilaw! 9 Kaya’t ikaw kung nais mong lumawig ang iyong swerte. Malulutong mong halakhak. Humanda ka’t pagkadapa sabuhay mo’y darating din. katawan mo ay babagsak! 4 Kung ngayon ay nagkataong nagising ka sa ibabaw. Sikapin mong sa kapwa mo’y makitungo nang mabuti. Dahil sila’y lumuluha’t nasasaktang tulad mo rin… Kung sa kapwang napalugmok. 11 ‘Pag hindi ka naging handa sa guhit ng kapalaran.GULONG NG BUHAY Ni: sir aNGEL a. Huwag sanang abusuhin ang mabuting kapalaran… Tandaan mong hindi laging ang oras ay laging araw. Ng hirap ng kalooban sa bunso mong naglalayas. Wag isiping ang kapiling ay lagi nang alapaap… Darating din ang panahon na hihina ang ‘yong pakpak.

Dito sa daigdig. Ay yaon din naman ang s’yang gagamitin sa iyong sukatan… Tandaan mong ikaw maging mahirap man o ubod ng yaman. 6 ‘Wag kang magkamaling siraa’t pulaan ang mayamang sikat. Lalangawin ka rin at uuhurin pa ‘pag ika’y namatay! 32 . Sasabihin nilang alerdyi lang iyon kaya nagkasugat… Subalit kung ikaw ay salat sa yaman taong naghihirap. mayaman. Rayuma ang tawag sa namamaga mo at butong masakit. 5 Kung ika’y mayaman at uubo-ubo. Kaya’t karapatan natin sa daigdig. sa sang’kalupaan bakit sinisino? Kung ika’y mahirap. 4 Kung ika’y may kaya at ang iyong buto ay magkakasakit. Subalit kung dukha ay hikang malala. Katakawan naman kaing nasobrahan ng gusgusing balo. Subalit kung ikaw ay isang mahirap. Dahil sasabihing ika’y malala na’t may sakit sa utak… Ngunit ‘pag mayaman ang siyang pumula sa isang mahirap. Kahit hindi tunay at kahit na iyan ay puwet ng baso… Subalit kung ikaw ay isang mahirap at totoong tao. 7 Nagalusan lamang saisang trahedya ang isang mayaman. Patay na at lahat. Nagkakagulo na mula sa silangan hanggang sa kanluran… Ngunit subukan mong ‘pag isang mahirap ang masagasaan. yASIS. namamalat na ay di pa naririnig… Anong panukat ba ang dito sa mundo’y ating ginagamait? Bakit sa taglay na ginto at salapi. jR. asma ang sakit mo. 8 Sa isang salita ng isang mayaman. ‘pag ika’y inubo… Ginanahan lang daw kaing naparami ng mayamang byudo. Baka buong mundo. Alerdying dumapo sa iyong katawan sasabihi’y hadhad. basag pa ang bungo’y iingusan lamang.LALANGAWIN KA RIN Ni: sir aNGEL a. Wala tayong sukat na ipagmalaki at ipagmayabang… ‘Pagkat hubo’t hubad tayong lahat noong sa mundo’y isinilang. 1 Mahirap. mundo’y nayayanig. 2 Kung ika’y mayaman ay di uuriin ang suot na bato. pati asawa mo’y maniwalang lahat. taong nagtitiis. Kung ika’y mayaman kahit mabaho na ay napapabango. 3 Kung mayamang tao ang magkakaroon ng sakit sa balat. tinitimbang pilit? 9 Ang lahat ng tao dito sa daigdig ay gatuldok lamang. Sasabihin sa ’yo ng bayarang doktor ika’y may artayts. dukha at maykaya sa mata ng tao. Kahit ang suot mo’y dyamanteng makinang hindi raw totoo. pantay-pantay lamang. 10 Kung anong panukat ang iyong ginamit sa kapwa nilalang. Ngunit ‘pag mahirap. tama kang alipin ng mayamang amo.

IKA’Y TAO DI KA HAYOP Ni: sir aNGEL a. ang mata ay namimilog! 4 Bakit yaong iyong budhi’y maitim at walang awa? Dahil ba ang konsensya mo’y nagahis na’t nasansala? At bakit ba ang kamandag sa labi mo nagmumula? Na lason at mapanganib. sa kapwa mo’y mas malupit? Hindi ka ba nahihiya at hindi ka naiinis… Sa ugali at asal mong walang puwang ang pag-ibig? 7 Ika’y tao di ka hayop ngunit ika’y mapanlinlang. Sa grasya ng iyong kapwa na lagi mong sinisisid… Kaya’t ika’y nagmistulang buwaya na nasa tahik. Di mo pansin ang payatot na katabing namumutla… Ang biyayang labis sa’yo ba’t hindi mo nagagawa. 1 Ikaw ay taong nilalang. Kaya’t ika’y nagmistulang isang ahas na malupit. Na ibigay sa kapwa mong tatlong kahig isang tuka? 9 Ika’y tao di ka hayop ngunit ika’y sobrang ganid. Na sa laman ng kapwa mo. Sa laman ng iyong kapwang patuloy mong dinudurog… Kaya’t ika’y nagmistulang bwetreng itim na dayukdok. jR. Na sa palad ng kapwa mo. yASIS. Sa kapwa mong ang tiwala ay hindi mo ginagalang… Kaya’t ika’y nagmistulang isang unggoy na matakaw. 2 Ngunit bakit ang utak mo ay puno ng kamunduhan? Dahil ba ang katawan mo’y lupa ang s’yang pinagmulan? At bakit ba ang puso mo’y malupit at salawahan? Dahil ba ang hugis nito’y nililok ng kapusukan? 3 Ika’y tao di ka hayop ngunit ika’y nahahayok. Na ang gawa sa kapwa ay manuba at manibasib! 10 Ika’y tao di ka hayop ngunit ika’y naninipsip. Na sa palad ng kapwa mo’y kamandag ang tinitigis! 6 Bakit yaong iyong kamay ‘pag nabuka’y pananakit? At ‘pag iyong tinitikom. bumubukal na salita! 5 Ika’y tao di ka hayop ngunit ika’y nanlilingkis… Ng kapwa mong ang litid ay patuloy na napapatid. gumaganda yaong tindig! . Ng dugo ng iyong kapwang ang mata ay nakatirik… Kaya’t ika’y nagmistulang isang linta at limatik. ang hangad ay makalamang! 8 Ang gusto mo’y itaas pa kahit ika’y lulang lula. Na sa dugo ng ‘yong kapwa. May dangal na kinukuyom at budhi na kumikilos… May puso rin na tahanan ng dalisay na pag-irog. kawangis ng Poong Diyos. At mayroon ding konsensyang kaylanma’y di natutulog.

33 . merong budhi’t merong isip. Na dapat na magpadama ng dalisay na pag-ibig… Kapag di mo binuksan at pinatibok ang ‘yong dibdib.11 Di ba’t alam mo rin naman kung paano malalagot… Ang binhi ng kasamaang sa iyo ay nakagapos? Sadyang ayaw mo lang gawin kung paano tumalikod. O hindi mo ginagawa sa tulong ng Poong Diyos! 12 Ika’y taong merong dangal. Tiyak di mo malalasap ang ligayang pantay-langit.

9 Oh Magdalena huwag mo nang hintayin ang pagkadurog. Upang di rin matuyuan sa damagang pagpapawis. Ngunit yaong katawan mo ay hindi mo maiangat. Lumihis ka ng landas at baguhin mo ang ‘yong tugtog. Wala ka bang maisip na mas malinis na paraan… Na sa iyo’y mag-aadya sa masamang kapalaran? 3 Ika’y santa ngunit bakit sa gabi ka lumalabas? Kalapating anong gandang nasisilaw sa liwanag… Sa dilim ng hatinggabi’y bumubuka ang ‘yong pakpak. Ika’y lasing sa papuri ng bulaang amoy suka… At lunod ka sa halakhak ng huklubang daming pera. Ngunit ika’y nakagapos sa daigdig ng pangarap. Ng martilyong na sa pako ay s’yang sukat nagpalubog. Ang pawis mo ay asupreng pinabago ng serbesa. 2 Pamilya mong minamahal ay nais mong matulungan… Sa trabahong unti-unting sa iyo ay pumapatay. jR. kasalanang sobrang bigat! 5 Ang mapait na serbesa ay pilit mong sinisimsim… Panlasa mo’y binago ng mga bulsang makalansing. masumpungan ang pag-asa! 34 . At hirap na sumalungat sa tugtog na mahaharot… Kung ayaw mong lumubog ka’t sa kumunoy ay malunod. oo nga at sakdal rupok. At sa iyo’y nakadagan. At piliting makawala sa tuluyang pagkabaog. Lumipad ka nang mataas kalapating maalindog. 11 Isipin mo sana lagi ang awiting May Bukas Pa… At ang tulang ginawa ko para sa’yo Magdalena. 1 Ika’y tao di ka bagay ngunit ika’y ginagamit. Ng sagrado mong kalul’wa hanggang magkalasug-lasog! Pilitin mong magbago na habang hindi nalalagot… Ang diwa mo at hininga na hinugot mula sa D’yos! 10 Kung nais mong makaiwas sa maraming namumukpok. Ang tingin mo’y isang anghel sa piling ng lilibuhin! 6 Ang budhi mo’y lumuluha ngunit mukha’y nakatawa. Ang matandang amoy lupa na paramong magulangin. Matulog ka sa gabi at lumipad ka sa umaga… Upang ika’y di maligaw. 4 Pilit mo mang naisin na makapiling yaong ulap. 7 Ikaw ba ay napapaso sa liyab ng kamunduhan? O ikaw ang siyang dila ng apoy ng kahalayan? Ikaw ba ay mang-aaliw at lunas sa kalungkutan? O ikaw ang nagtutulak sa bangin ng kasalanan? 8 Ang ating katawang lupa.PARA SA IYO MAGDALENA Ni: sir aNGEL a. Na laruang di-makinang sa trabaho nagigipit… Kaylangan mong magpahinga at nang di ka magkasakit. yASIS. Sa tulong ng pagpagaspas ng pakpak mong ubos-lakas.

Tila ngayo’y naglaho na’t parang paos na tiyanak. Sumusunod sa ’yong galaw at maraming naiinggit… Kulay rosas ang pisngi mo’t porselana ang ‘yong kutis. Bakit ngayon ay tila ba pangkuskos na ng planggana? Mata noong mapang. Kung noon ay sumusunod sa galaw mo at paglakad. jR. Kaya’t ika’y nagsisising. Na tila ba koka-kola ang kawangis at katulad… Ang sinumang daanan mong pamangkin at mga anak. Ang labi mo’y mapupula at ang mata’y mapang-akit. 13 Ang sinumang ngitian mo’y pumipitlag ang damdamin. Na pasukin ang trabahong sa impyerno nakabingit. 16 Ang hangarin mong mabuti’y sa bote mo sinisilip. dating ngiting nagniningning? Pa’no kasi’y nasanay ka na palaging nasa dilim. Kapalit ng akala mong kasiyahang parang langit. Bakit ngayo’y nagmistulang emperador na malapad… Na para bang ang laman ay markapatong sobrang alat? 21 Ang ‘yong matang kumikislap bakit ngayo’y makulimlim? Bakit ngayo’y mapusyaw na. Mata mo na ang mapula at ang labi’y parang lata! 20 At ang iyong balakang na tumatapon sa paglakad. 1 Noong unang makita ka. Ni Adan ay di mapigil na sa iyo’y mapasulyap.akit at ang labing mapupula. Guni-guni’y naglalakbay at kaytagal nagigising… Na para bang nasisilaw sa ngipin mong nagniningning. 18 Ang buhok mong dati-rating walang sabit at madulas. Ang ganda mo’y lumipas na at wala na ang halimuyak… Ang tinig mong dati-rating mapang-akit sa kausap. Akala mo’y di lilipas ang ganda mong mapang-akit… Kaya’t ikaw ay patuloy na sa lupa’y humahalik. sising-patay… paano na? 35 . yASIS.DI KA NAKINIG. ang buhok mo’y walang sabit. MAGDALENA! Ni: sir aNGEL a. Pinagkibit-balikat mo ang titik at paalala. Wala pa rin ngayong sabit dahil ito’y naglalagas. 15 Balakang mo’y tumatapon sa t’wing ika’y lumalakad. At huwad na pag-ibig at pagnanasa ang kapiling! 22 Ang dati kong awit sa’yo na awiting May Bukas Pa. 17 Ngunit ngayo’y larawan ka ng naluoy na bulaklak. 14 Ang tinig na maladyosa’y sa iyo rin naririnig. Nalilimot sa sarili na tila ba nahihimbing. Ngayon nama’y sumusunod sa pagsuklay hanggang papag! 19 Ang pisngi mong kulay rosas at ang kutis porselana. Tila ikaw ay diwatang kadiliman ang daigdig… Dahil sa ’yong kagandaha’y di ka man lang naligalig. Dahil sa iyong beywang na coca-cola ang katulad. At ang tulang tinula ko para sa’yo Magdalena.

yASIS. hindi lang halata. 7 Aming ligaya na mamuhay nang salat habang sila’y labis. Bayang kawaawa sa kamay ng sukab. 2 Lupang hinirang ka na naging languyan ng buaya’t pating! Duyan ka ng magiting noon ngunit ngayon ay duyan ng huweteng… At sa manlulupig. may nagpapatayang kayumanggi’t pango… Bakit sa simoy at sa langit mong bughaw. Ang bituin at araw n’ya ay nalalambungan ng itim na ulap… Kailan pa ma’y di magdidilim ang nasang manatiling bulag.LUPANG HINARANG (PAMBANSANG TULA NG BAYANG PILIPIT NA) Ni: sir aNGEL a. Dahil sa’yo lintang sa kapal ng hiya’y labis makasipsip! 36 . ay bilanggo pa rin. jR. Lwalhati’tpagsintang inialay sayo’y tila naglalaho. 6 Oh lupa ng araw. Di ka pasisiil ‘yon ang sabi nila. 1 O Bayang magiliw. ‘Pag may mang-aapi na salot at banta sa naipong buwis… Ang mamatay nang dahil di na sumauli ang matang tumirik. Perlas ngsilanganang lalong nagnanaknak ang bulok na sugat. Tagumpay na nagniningning ngunit natatakpan ng kinang ng pilak. ng dusa’t hinagpis at ng luha’t dugo. Alab ng puso ng mga kapus-palad ay naglalagablab! Sa dibdbi mo’y buhay ang mga sanggano’t masisibang bundat. nakapanggigigil! 3 Sa dagat at bundok. pangako’y napako? May dilag ang tula at awit sa bayang barasag ang bungo! Paglayang minamahal ay patuloy pa ring ngungo at bilanggo! 4 Ang kislap ng watawat mo’y inaawit ngayon sa bayaning huwad. Buhay ay langit sa mga tutang sipsip sa bulaang puno… Sa piling mo’y hirap ang dinaranas ng mga walang ginto.

SASAYA PA BA ANG PASKO. Mag-iinang pato’t manok. Malayo ang hinantungan ‘pagkat walang makasangga… Tumbang kahoy. 3 “Sa ’kin apo ang pasko ay lalagi ang kasiyahan… ‘Pagkat dito isinilang Mesias na Poong Mahal. mga hapay.” 4 “Bagong medyas at sapatos. maninistis ni Porferio. pagkatapos ng bagyo?” Tanong ng kalbong si Prudencio sa panot niyang lolo. Bagong salwal at sapatos ay di ko na kailangan… Ang una ko’t tanging hangad. 1 “Sasaya pa ba ang pasko. damit saka isang salwal. Sen’yong dalwa ng lola mo.” 10 “’Wag ka apong mag-alala’t kahapon ay kausap ko. Binayaran niya ako ng halagang dal’wang-libo. yASIS. Ngunit lolo kahit sana iyong pera’y nawala na.” 9 “Ang isa pa’y kung paano pagkain ta’y dudugtungan.” 5 “Nalulungkot ako lolo ‘pagkat tayo’y walang pera. napala sa sobrang ginaw. No’ng nagdaang bagyong Rosing ‘pagkat anong saya niya.” 8 “Kaya lolo limutin mo ang pangakong nabitiwan. At pag-uwi’y mangangarol sa’ting mga kapitbahay. bali-baling mga sanga. Titipirin na lang natin mabibiling pangkonsumo. ang lola ko’y matagpuan. PAGKATAPOS NG BAGYO? Ni: sir aNGEL a. kahit tayo’y naglalamay. Mabuti pa kaya lolo ay manimot sa sagingan. jR. beynti-uno ang nabuwal. Ng luyat na mga saging na pwede pang pagtyagaan. pangako kong nabitiwan. Ang akin lang iniisip. Nakadipa’t sa lupa ay humihingi ng hininga. Makuha lang ang bangkay ng nalunod kong Lola Sepa. Sasaya na ang Pasko ko. 2 Ang ginawa’y pinaglakbay. Niyog nating tatatlumpo. Sagot ni lolo ay tikhim saka sinasal ng ubo. pagsapit ng kapaskuhan.” .” 6 “’Di ko pa rin matanggap na pumanaw na ang ‘yong lola. Inanod na kasama ro’n sa umbit ng aking lola. Walang tugong nulas agad sa tanong ng kanyang apo. Hindi baga’t sabi ko pa’y tayong tatlo’y mamamasyal? Kasama ang iyong lola’t simbang gabi’y dadaluhan.” 7 “Pa’no na po ngayon lolo pagkain ta araw-araw? Gayong mga suhi na lang ang natira sa sagingan. mata niyang malabo na. Bibili ng punong niyog. Dahil isang ganta na lang natitira sa bigasan. Nang kami ay nagtiba ng dalawampung punong saba… Ityatyanggi sana namin kapag ito’y nahinog na.

T’yaga lang ang kailanga’t pag-ibig sa Poong Ama.11 “Ito namang bahay natin ay huwag kang mag-alala.” 37 . kung ang babataya’y pag-ibig ni Hesukristo… Hindi. Ang natirang buong-buo’y altar Niyang anong dupok. hangaga’t saging may suhi pa.” 13 “’Wag mo apong sisisihin ang Diyos na nasa langit . Kukunin ta yaong yerong ipinalad sa tumana. Na di dapat makalimot sa’ting Diyos ng pag-ibig.” 14 “Kaya apo gawin natin upang Pasko’y mapasaya. ‘Pagkat kahit saang bagay Siya’y laging nasa mat’wid… Kaya yaong ating altar ay isa lang pahiwatig.” 15 “Kaya apo ang sagot ko sa tanong mong kung ang Pasko. ibabalik ‘pag kinuha. kung ang babaseha’y ang pagiging makamundo. Manalangin nang taimtim habang tayo’y humihinga… Habang-buhay may pag-asa. Oo. Kung sakaling meron doong may-ari na kumilala… Saka natin ibibigay. Aba na nga’ng lagay natin. lungkot pa ang idinulot… Kinuha na ang lola ko’t munting yama’y binusabos. Sasaya ba matapos na maminsala yaong bagyo.” 12 “Tila yata tayo lolo’y binayaan na ng Diyos.

Siya’y sukat na nahabag at niyakap niya ito… Sabay sabing. jR. Sa paghabol sa hiningang kinakapos sa pag-ubo. sila’y kapwa natigilan… Kasunod ang pagtao po’t pagtawag nang malumanay.NATAGPUAN NA SI LOLA SEPA Ni: sir aNGEL a. Kahit yaong kanyang tuhod ay ngimi pa’t walang lakas. 16 Nalulumbay ang maglolo sa kanilang munting dampa. Lolo Saryo. Yaong pobreng maglolo ay kawaawang namaluktot… Malapit na ang umaga nang sila ay makatulog. Tila sila’y dinadalaw ng bangungot sa paghiga… Ang huni ng k’wagong paos ay tila ba nananadya. At gano’n din ang alulong ng galising asong gala. Na ang bangkay ng lola ko’y makuha at maiayos!” 24 Kasintigas man ng bato. 21 Maya-maya’y nagulat s’ya sa malakas na palahaw. ang luha mo’y mahuhulog. nilulukob pa ng lungkot. Dali-daling nagpaluklok ng mainit na salabat. Saba’y wikang. ang puso mo’y madudurog… Hindi ka man umiiyak. Sila’y kapwa sakbibi pa ng pagluha at pagtangis… Larawan ni Lola Sepa na palaging nakaumbit. 20 Sa mababaw na pagtulog. 17 Hindi pa rin nababawi ng maglolo ang hinagpis. 25 Nang sa pinto’y may kumatok. 18 Alumpihit sa higaan yaong kalbong si Prudencio. Sariwa pang nakikita sa kanilang panaginip. Ngunit siya ay nabigla ‘pagkat tulog pa ang apo. Sa mapait na sinapit ng maglolong nagdarahop… Sawimpalad na nilalang. “Lolo Saryo.“Lolo Saryo. Sa piling ng sobrang lamig na sa buto’y nanunuot. amin na pong natagpuan… Ang bangkay ni Lola Sepa. si lolo ay bumalikwas… Nagulat sa pagtilaok ng manok na nasa labas. “Gising apo! Narito pa ang iyong lolo!” 23 Si Prudencio ay nagising na hingal ay abut-abot… At ang luha sa mata ay tila ulang bumubuhos. yASIS. Na nanggaling kay Prudenciong naroon pa sa higaan… “Lola Sepa! Lola Sepa! Wag mo akong pagtaguan! Yakapin mo ako lola’t ako po ay giniginaw!” 22 Ang matandang nanghihina ay agad na sumaklolo. panot niyang lolo Saryo… Pisngi nitong buto’t balat. pakihiling monga sa D’yos.” ang dugtong pa ni kapitan. humuhumpak. . Samantalang hinihika. lumulobo. 19 Dahil sila’y walang papag at punit pa yaong kumot.

‘Pagkat siya’y pinagbigyan sa tangi n’yang kahilingan.” 28 Pinuntahan ng maglolo ang bangkay ni Lola Sepa… Sa matinding naranasa’y hindi ito nakilala. “Baka po s’ya ay buhay pa. hindi nila alintana. 29 Ang mainit na luha ni Lolo Saryo ay pumatak… Sa ulo ni Lola Sepa na noon ay nagnanaknak.26 “Nasaan ba si Sepa ko. 33 Nang sila ay nagdarasal sa harap ng nakahimlay. At naro’n pa yaong pera. walang labis. umbit pala no’ng namatay. Bunga nito’y naglabasan ang uod na limpak-limpak… Kasusunod ang pagbulwak sa taynga ng nana’t utak. walang kulang! 38 . 27 “Siya po ay natagpuang nakasampay sa batuhan… Pinapapak po ng linta. dal’hin natin sa ospital!” Ang tulirong pakiusap ni Prudenciong nangangatal. Nang dahil sa kalambutan. Wala na po ang mata n’ya. Ng kabaong nayari sa islab ng n’yog at kawayan… Si Prudencio’y masaya na kahit pasko’y naglalamay. Bali-bali po ang buto’t magang-maga ang katawan. 31 Nang ito ay isakay na sa ibabaw ng kalabaw… Mga kuko sa daliri ay sukat na naglaglagan.“Pakibalot n’yo po naman!” 32 Paskung-pasko ng umaga. Si Prudencio’y may nakita sa paanan noong bangkay. saan n’yo ba natagpuan?” Ang tanong ni Lolo Saryong tumatalsik pa ang laway. Ang mabahong alingasaw. natanggal ang isang kamay. Nang ito ay kuhain n’ya. sinipsip na ng tabagwang. May lumabas pang bituka sa t’yan nitong nagkabutas. naaagnas niyang bangkay. Labas-masok ang tibangaw sa bulwat na nitong mata. Kaya’t sabi ni Prudencio’y. 30 Ang tulalang si Prudencio’y walang tigil sa pag-iyak Habang ito’y nakamasid sa lola n’yang naaagnas… Ang damit ay gutay-gutay at ang bungo’y halos basag. ang maglolo’y nagpapanday.

Ngunit ang masaklap. Ay wala ni ingay na maririnig ka kahit di ka bungog… Ngunit subukan mong sa kabulaanan sila’y magkautot! Ay malalanghap moang mabahong amoy kahit ika’y punod.ANG BUWIS-SSSSSIT! Ni: sir aNGEL a. Ay mapasama nang pataba sa lupa ang pangungurakot… Baka magsilbi pang ang pag-asa natin ay doon tumalbos. Ay gagawin nila upang mas dumami ang makukurakot… Ayos lang sana ‘yon kung naiilagay sa magandang supot. Sapagkat banayad ang pagkakakupit kaya’t di halata! 9 Batu-bato sa langit huwag magagalit kung ito’y totoo. Na magmula noo’y ginaha-gahasa’t dinuha-duhagi! Kung noo’y dayuhan ang bumubusabos sa dangal mo’t puri… Ngayo’y sila namang silaw na silaw na sa trono’t salapi! 2 Itong ating bayang natigmak ng utang sa mayamang bansa. perlas ng silangan! Bakit hanggang ngayo’ynananatili kang pugad ng nakawan? Kailan pa kayahuhulaw sa Luzon. Kahit si Lastikman ang maging pangulo’y walang magagawa… Kung hindi seryoso ang mga pinuno’t yanong pagkasiba. Upang may makupit silang matatakaw at hari ng buwisssssit! 4 Kung pwede sigurongpatungan ng buwis pati ang kulangot. kayraming nagngitngit! Dahil lalo namang tumaas ang presyo ng pangunahing gamit… Lahat na lang yatana mga bilihi’y patungan ng buwis. yASIS. Sa milyong nawala. jR. 1 Pag-usapan natinang lupang hinirang na bayan kong sawi. 7 Oh bayang magiliw nakakaawa ka. Kaygagaling nila ang sabi nong hindi nakakaunawa… Ngunit pagmasdan mo bahay at sasakyan ang pagkagagara. Mindanao… Pagsasamantala’tsilang mga ganid kailan papanaw? 8 Kayraming proyektongtulay na marupok daang uka-uka. Tumatakbo naman bago nagnanakaw ilang pulitiko! 10 Hangad ko na lamang na kung ibabaon ang sistemang bulok. bumaba ang dolyar. Tuwing ang gobyerno’y lilikom ng perang sa utang pambayad… Habang silang mgasalot sa buwis ay walang paliwanag. At ang mga salot sa kaban ng bayan ay di mapupuksa! 3 Tumaas ang buwis. ay bantay-salakay mga mandurukot! 5 Bakit naman kasi mga kumon-tao ang s’yang naghihirap. At merong lumitaw na tuwid na punong may takot sa Diyos! 39 . Visayas. paano ginamit at sinong nagwaldas? 6 ‘Pag iyong hinanap ang perang nawalang sabi ay ginastos. Dahil yata roon kaya napatanyag ang ganitong kwento… Mga snatser daw nagnanakaw muna bago tumatakbo.

3 Kung ang iyong kulangot daw ay maalat ‘pag tinikman. Isang basong luga lang daw.BAGONG TUKLAS. Kapag iyon tinikman ang kulangot mong makukuha… Ang gamot daw sa sakit mo’y walang iba kundi nana. Siguradong ang sakit mo ay sa bato walang sablay… Ngunit kung ang kulangot mo ay matamis ikaw nama’y. 1 May bago raw ngayong tuklas kung paano malalaman. inasiman sabay higop. 8 Ayon din kay Doktor Laway kung AIDS daw ang karamdaman. Humuli lang daw ng langaw na mahigit isang libo… Pagkatapos ay gumusin at pigain sa ‘yong ulo. 40 . ‘pag maasim. Kung ano ang mga sakit na meron ka sa katawan. 7 Alam din ni Doktor Laway kung ano ang tanging gamot. siguradong ang gamutan. isang araw.TANGING LUNAS Ni:sir aNGEL a. 2 Kung kulangot mo’y matigas malala ang karamdaman. ulcer ang ‘yong karamdaman. Ang manggamot ng sakit ay alam di n’ya kung paano… Lalo na at kung sakit mo’y malala na’t delikado. Diabetic. tatlong puno sa kutsara. Ng luga at ng nana ay siguradong hinugasan… Malinis at walang mantsa kaya’t dapat pakuluan. Ang sakit ng isang tao ayon po kay Doktor Laway… Sa kulangot lamang daw po ay kaya nang mahulaan. At kung kulay gatas nama’y adenoid ang karamdaman. Wala ka nang suliranin tahimik nang mahihimlay. Itanong kay Doktor Laway ang gamot na para rito. Sa kanser na sa lipunan ay totoong isang salot… Piniritong kagang lang daw kailangang tanging gamot. isang tagay kada araw. At kung ito ay malambot may taning na ang ‘yong buhay… Siguradong may hepa ka kung kulangot mo’y madilaw. 5 Si Doktor ay hindi lamang nanghuhula ng sakit mo. Ang gamot daw para rito ay kanya raw natuklasan… Hindi rin daw magastos at madali lang ang gamutan. Bago ito ay gamitin na panukat at pantakal. utak mo ang mayro’ng sira. ang sakit mo’y mapaparam. Tatlong beses. 9 Basta’t yaong kutsara daw at ang basong paglalagyan. 6 Halimbawang kung ikaw raw ay panot at nakakalbo. 4 Ngunit ayon pokay Doktor. jR. Siguradong sabi niya’y tutubo raw ang buhok mo. 10 Kung ito ay magagawa. O ‘di kaya’y sipong hinog. Ay tiyak na paparoon sa ginhawang inaasam… Hindi ka na maghihirap. yASIS.

1 Pamilya ko ang mundo ko doon ako naging tao Doon ko rin naramdaman ang totoong pag-ibig mo Ngunit don rin nagsimula kung ba’t ako’y naging sino Nang dumaloy unti-unti sa litid ko ang dugo mo’y Para na ring buong-buo’y sinakop ang aking ulo Nas’yang naging dahilan ng palabas ko sa mundo ko 2 Wala akong sinisisi kundi akong ako mismo Gustuhin mang maging santo’y pahamak kang parang dyablo Kaya’t ngayo’y tuwang –tuwa sa likod ko ang dimonyo Dahil sa’king kabuua’y parang siya’y nanalo Pilit akong nilulunod sa gawaing makamundo Patuloy na hinahatak papalayo sa kalbaryo 3 Ang lahat ay nagsimula sa tinginang malalagkit At nagtapos sa labanang ang balat ay magkadikit Na hindi na makilala kung kanino yaong pawis Na naghalo sa katawang patuloy sa panginginig Samantalang walang sakit ngunit mata’y nkatirik At AH EH IH OH UH lamang ang ungol na nababanggit 4 Matagal ring panahon na siya’y aking iningatan At kung siya’y hawakan ko ay bahagyang-bahagya lang Ngunit minsang ang labi nya’y dampian ko ng marahan Kung ba’t sya’y di tumanggi at wari pang nasarapan Sa pagkaing hindi naman pagkain ay ninanamnam Na tila ba noon lamang natikman ang tinitikman 5 Hindi ko nagawa pang makaisaip ng katwiran Dahil ako’y bilanggo na ng pilitang walang bantay Ngunit ako’y nagtataka dahil yaong kaulayaw Ay ‘di man lang tumututol sa lahat kong magustuhan Sa halip na tutulan n’ya yaong aking kaululan Ay s’ya pa ang nakiusap na gawin ko ang anuman 6 Habang yaong aking labi’y walang sawang naglilibang Yaon namang aking kamay ay wala ng iginalang Pumasok na sa pasukan naglakbay na ng naglakbay Na tila ba mayrong isip na alamang pupuntahan Nabubundol sa bundok at sa butas ay nakakanal Ngunit hindi tumitigil lalo pa ngang ginanahan 7 Matapos ang ilang saglit kami’y kapwa natauhan Na parehong walang saplot parang batang bagong silang Walang lakas.nanghihina. yASIS.SA LABAS NG AKING MUNDO Ni: sir aNGEL a. jR.hindi hdlos makagalaw Na tila ba ang bulkan na matapos magputukan Ay tahimik na tahimik ang naiwa’y mga bangkay Malalagkit na putik at ang bungangang bungkal-bungkal .

9 Sa labas ng aking mundo’y nakita ko lahat lahat Pati ako’y tinamaan ng kulog at saka kidlat Sa labas din ng mundo ko ako’y lalong napahamak Para akong isang anghel.8 Ang bagyo ay natapos na at banayad na ang hangin Ang lindol ay tumigil na’t ang pag-uga’y wala na rin Ngunit bakit sa isip ko’y hindi pa rin nagmamaliw Ang pangamba sa dugo kong sa litid ko nanggagaling Baka bukas makalawa ako’y doon lulunurin Sa dugo kong patuly at walang tigil sa paglalim. bali-bali yaring pakpak Na hindi ko maikampay ‘di ko halos mailipad Pabalik sa aking mundong tahanan ko’t dating pugad! 41 .

Sa bata na naliligaw sa landas ng katinuan… Siguradong kahit sila’y may malupit na magulang. yASIS. pag luha ta’y di pumatak. Matigas ang iyong puso’t maging guro’y hindi dapat! P. G-umagapang ka pa lamang at hindi pa makatayo… U-mpisa na ng pagpatak ng pawis ng mga guro. Ngunit bilang mga guro kapag sila’y napahamak… Bilang mga magulang din. 4 O-o’t silang mag-aaral ay ‘di natin mga anak. 1 G-uro akong nagsasabing malayo ang mararating. Kahit yaong mga bata’y walang hilig na mag-aral. 2 U-maapaw na pag-ibig kapag ating ibinigay. Ng bata na kinalinga ng magulang na magaling… Guro akong nagsasabing may masamang pangitain. R-amdam naming sadyang kami ay talagang magtuturo… O-ras na ang mga bata sa tahana’y magsilayo! 42 . Ay posibleng ‘di mahulog sa bangin ng kasalanan.GURO Ni: sir aNGEL a. Ang totoong mga guro’y walang sawang nagmamahal. 3 R-egalo ang isang gurong may mabuting kalooban… Sa hungkag na pag-iisip noong mga kabataan. jR.S. Sa bata na inabuso ng magulang ang damdamin.

3 G-awa ng talagang edad kamusmusan. yASIS. Ay pitumpo’t lima. Ay pitong pulgada’t limang talampakan. Marunong umawit tumula’t sumayaw. Mula aking ulo hanggang talampakan. Apat kaming anak nilang iniwanan. Huwag mo lang lokohi’t baka ka masapok. ika’y haharapan. Medina Aguilar naman po si nanay. 5 L-umaki na akong lahat ay lumaki. Simple lang magyabang ngunit hindi hambog. Ang mga babae ay nag-uunahan. 6 A. ‘San libo s’yam na raan pitumpo at tatlo.-ngel rin po pala ang ngalan ni tatay. 8 A-koý kayumanggi at aking timbang . Daiti ng halik na nag-uunahan. Ay walang nagawa ngunit ninanamnam. Nang akoý isinilang sa pisngi ng mundo. At kung walang ibang mapaglilibangan. Nang ako’y isilang ng mahal kong ina. Kaya lang po ngayoý pareho ng patay. at ang taas naman. Kung minsa’y tahimik kung minsa’y may abot. Ito ay talagang walang kayabangan. 9 S-imple lang mangusap itong inyong lingkod. Ang araw at buwan at saka ang petsa. Idaragdag ko na ibang bayodeyta. Upang sa pisngi ko ay makahalik lang. 7 Y-aman din lamang at aking nasabi na. 4 E-wan ko kung bakit ng akoý lumaki. Magarang manumit saka pweding-pwede.BAYODEYTA Ni: sir aNGEL a. Kahit sungkit-ipot. Lahat ay lumaking pagkalaki-laki. . 2 N-oong panahon ng aking kabataan. Ito ay sa kilo. humigit kumulang. Ang araw ay linggo. jR. At saka lumaking walang kasing laki. petsa beynte-uno. Wala ng nahalik sa aking babae. 1 A-ko’y isinilang noong buwan ng mayo. Kahit ang tindig koý lalaking-lalaki. 10 I-tong inyong lingkod ay maraming alam. Ang aking paggalang sa mga babae.

kung yan ang iyong ibig.11 S-ana’y din po akong magpinta’t gumuhit. Sila’y masayahin kahit naghihirap. bertdiy pa ni misis! 43 .-ebmeced 25 ang birthday ni misis. Sa pakikisama’y di rin pininipilit. Anibersari nami’y hulyo desisais. Umarte’t magmartsa. Kaya po pag pasko ay nakakatipid. Bertdiy na ni Hesus. Napapatagay rin. Ay mapagmahal din kahit walang bigas. umukit. 13 R. magsulat. At ang asawa kong magandang di sukat. 12 J-ackpot ako ngayon sa apat kong anak.

10 Yaong iyong kaibigan ay pwede mong maasahan. jR. Okey lang ‘yon sa kanila. Sila’y taong mga duwag na pag hindi nakatagay. Ako’y laging pinupuri ng hambog kong kabarkada. 7 Subukan mong silang lahat ay mainsan mong salungatin. Kayo ngayon ay gumising. Sasabihing ika’y ahas isang traydor na inutil! Kakapal ang mukha ninyo. 2 Sa t’wing ako ay sasama sa gawaing ‘di mabuti. Na kung minsan sa lipuna’y nagsisilbing mga salot. 3 Sa ‘twing sila’y nangangawil sa fish pond ng kapitbahay. sarap ninyong sarakalin! 8 Sila na nga yaong mali’t sila yaong nasa dilim. 4 Sila’y mga barkada kong walang buting idinulot. Sa gawaing pagnanakaw. Lalo na’t kung ang pulutan ay ako ang bumibili. Kahit walang tinatagay. Ang galing ko sa kanila’t ako’y laging pinupuri. nanginginig. Lalo na’t kung nakainom ang kakapal na ng apog. namumutla. Ngunit ‘wag ka’t sa gawain pag sila ay nagkasama. Ako pa ang tinatakot. ‘Di na halos makaimik. Ika’y pilit hihilahing sa lipuna’y maging salot. sa piling ko’y lagi sila. sila’y aking kaibigan. Lalo na at napainom at nalasing sa serbesa. kung kayo ay natutulog… Baka kayo ay matudas at mamatay sa bangungungot! 44 . tubig na lang at kwentuhan. Kaibigan ang hanapin at huwag ang kabarkada. Aba naman luhay kayo. ako pa ang lulumpuhin. Sila rin ang kalimitang gumagawa ng sigalot. sa akin pa nanggigigil. Lahat sila’y mapagmahal. Akala mo’y matalino na alam ang ginagawa. Ako pa ang hinahampas. Kay San Miguel Arkanghel ng patakbuhing katapangan. Mga santong ambabait. Sa ‘twing sila’y nanghuhuli sa manok ng may manukan. 6 Sila’y mga barkada kong kalimita’y nanghihiram. Ang galing ko sa kanila. Pag sila ay kinunsinti’t akin silang sinamahan. inosente’t walang malay. Sa t’wing ika’y nagigipit ‘di ka nila iiwanan. 1 Kayrami kong kabarkada noong ak’y malulos pa. hindi ito pipitsugin! 9 Kaya’t ikka’y mag-iingat sa pagpili ng kasama. yASIS. 11 Subalit ang barkada mo’y walang buting idudulot. panggagantso’t paniniil. Kaibiga’y kasama mo. Sa inom na magdamadan wala silang masasabi. Kabarkada’y kapiling lang sa sarap at sa ligaya. kaya nilang pagtiisan. 5 Sila’y mga barkada kong ang gagaling magsalita. magsahirap at ginhawa.PAKIUSAP… TAKUTIN N’YO AKO Ni: sir aNGEL a.

apelyido nama’y Rucot Hindi kayo magsisisi kapag ako’y iniluklok Dahil kaban nitong baya’y uubusin sa kurakot 6 Bago ako pumalaot sa rurok ng kampanyahan Ibig ko po munang kayo’y batiin ng kaplastikan Ako po ay natutuwa’t agad ninyong dinaluhan Itong ating pagpupulong sa halagang tatlong daan 7 Mando Rucot! Mando Rucot! Suportahan sana ninyo! Katuwang sa pagnanakaw.AMOY MO BA? Ni: sir aNGEL a. jR. katulong sa panloloko! Hindi kayo mabibigo kapag ako’y ibinoto Dahil aking ibabaon sa utang ang bayang ito! 8 Ako po ay susuporta sa proyektong malalaki Ng sa gayo’y malaki rin maibulsang pansarili Ang lahat pong ginastos ko sa kampanya kung sakali Na ako ay mananalo’y babawiin ko rin syempre 9 Pangalan ko’y itatatak sa bote ng bawat alak At sa mga manginginom ay akin pong ipapahat Lagi silang lalasingin nang ‘di nila madalumat Na ang tanging hangarin ko’y impluwensya’t saka pilak 10 Hindi n’yo ba napapansing ang bait ko sa pagtulong? Aba’y syempre’t ang boto n’yo ang tangi kong hinahabol… At dir in ba nakikitang ang dami kong project ngayon? Aba’y syempre’t dahil naman malapit na ang eleksyon! . 1 Ang pangit ng politika ng dahil sa politiko Mas maraming sinungaling mas maraming manloloko Nangangako ng dalisay at hangaring magserbisyo Ngunit ‘wag ka’t pansariling kapakanan ang motibo 2 Taumbayan sa akin po kayo dapat maniwala Wag sa mga kandidatong sinungaling mapanira Laat ko pong sasabihin ay totoo’t pawang tama Walang halong pambobola kahit ako’y walang-hiya 3 Kayo po ay bahala na huwag kayong magsisisi Kung kayo ma’y mauuto ng tulad kong isang bwetre Dahil ako’y kandidatong walang hangad na mabuti Kundi pawang kapakana’t kaunlarang pansarili 4 Ang akin lang pakiusap sa kapwa ko kandidato Ako na lang ang bahalang magsiwalat sa baho ko Kayo naman ang bahalang kumalkal sa baho ninyo Dahil alam nating mayro’ng kanya-kanyang baho tayo 5 Ako po ay kandidatong kilala na ninyong lubos Ang pangalan ko po’y Mando. yASIS.

di na kayo mga bata! Kaya’t mga kababayan kayo rin ang kawaawa Kung ang inyong naaamoy. baka na lang makatumbok Huwag lamang mamalasin. isulat pos a polyetos… Pagbuhusan na po natin. sisinghuting balewala! 45 .11 Kapag ako’y tinamaan. tamaan lang kahit sahod! 14 Amoy-amoy naman ninyo ang lahat kong ginagawa Di na kayo mga hangal. tatamaan rin po kayo Wag lang kayong magsasawang magsumada ng numero Sa balota isulat n’yo tumbok kwatro sahod piso Huwag lamang mapurlata’t tiyak akong aasenso 12 Iba ko pong plataporma’y saka ko na ibibigay Di rin naman matutupad kapag ako’y timaan Kaya ako tumatakbo bilang isang lingkod-bayan Anuman ang hilingin n’yo ay agad kong tatakbuhan! 13 Inuulit ko pong muli Mando Rucot! Mando Rucot! Sa darating na halalan.

Pati yaong pangalan ko’y itinapal ko sa alak. . Sa lahat ng mga dako upang lalong maging sikat… Ang lahat nang namamatay dinadalaw ko kaagad. Walang tigil ang molestya sa lahat ng mga bagay… Hindi naman ako doktor may resetang ibibigay. Kung kayo ang nagtutulak. 5 Nang dahil sa ang gusto ko’y masiguro ang panalo. Upang ako ay manalo’t maglingkod sa aking kapwa. 9 Nalaman lang na ako ay tumatakbo sa halalan. 10 Sa akin na iniasa ang lahat nang kagastusan. 8 Ngunit ako’y nagkamali. Upang ako’y mangatwira’t magkaintindihan tayo. 7 Medikal at dental misyon lagi ko ring ginagawa. Sasakyan ko pati drayber lagi na lang hinihiram… Bayad ko na sa ospital ang resetang iniwanan. Kaya’t lahat nang paraan totoo ngang ginawa ko… Upang ako’y makilala merong bayad akong radyo. jR. ako ngayo’y nagsisisi. may solisit at may sobre. 1 Ako’y hindi nakatiis na hindi po magparamdam. Ang talagang hangarin ko’y maglingkod at magserbisyo… Ni hindi ko naisip na magkapera sa proyekto. taumbayang kain-tulog? 4 Noong ako’y nagdesisyong pumasok na politiko. 6 Malalaking mga baner agad ko ring ikinalat. Tila ako’y gumawa ng pamalo ko sa sarili… Dahil sa ‘king tahanan ay may bisita kahit gabi. 3 Masisisi n’yo ba ako kung minsan ay mangurakot? Masisisi n’yo ba ako kung palaging nasasangkot… Sa maraming anomalyang sa akin ay nagpalubog. Sa lahat bang pangyayari’y akin lang ang kasisinan? 2 Ang totoo po ay ako. nanlilimos. yASIS. tinukoy na politiko. Na ako lang ang magaling na isigaw lagi dito. At sa kabang bayan nati’y walang balak makisalo. Nanghihingi. Nang akin pong mapakinggang may gumamit ng pangalan… Sobra namang pambabastos at tahasang pambibintang.ANG REAKSYON NI MANDO RUCOT Ni: sir aNGEL a. Bakit pati sa kabaong ako pa ang aasahan. Problema ko ang problema ng kanilang kapitbahay. Kalaban sa politika ay pilit kong sinisira… Anakin ay gagawin ko ang lahat ng pandaraya. Na Mando nga ang pangalan at Rucot ang apelyedo… Kaya’t aking pinilit na makausap lahat kayo.

11 Mister and Miss Koroneysyon, benepit dans at indaksyon, Ay kukuning panauhin at hihingi noong tulong… Lahat na lang hingin sa ‘kin pati na ang mga skul, Pradyek nila ay kung bakit sa akin pa kinukutong. 12 Medalya at mga tropi, kisame at elektrik pan, Kung bakit at sa ‘kin lahat hinihingi D’yos ko naman! Sa basketbol ay sasali’t dang yuniporm sa ‘kin atang, Yuniporm ng mga tanod at ang iba’y tubig, ilaw. 13 Kaya’t yaong ginawa ko sa tugtog ay nakisayaw, Upang kayo’y di mabigo sa t’wing ako’y lalapitan… Kung minsan ay nagtatago at kung minsa’y nagnanakaw, Upang kahit papaano sa ‘yo ay may maibigay. 14 Hindi ka ba nahihiya at ikaw rin ang dahilan, Kung ba’t ako’y nabubuyong kumupit sa ating kaban? Meron akong mga anak, at may kabit pa kung minsan… Na sa aki’y umaasa kaya’t sana’y kaawaan. 15 Yaong inyong panghihingi sana nama’y bawasan na, Upang ako’y di masangkot sa maraming anomalya… Pag di kayo nagsitigil sa akin nang delihensya, Hindi ko rin ititigil, mga sugal sa probinsya!

46

KUNG GANITO NA ANG DAIGDIG Ni: sir aNGEL a. yASIS, jR. 1 Ayaw ko nang makita ang daigdig, Kung ang araw ay ayaw nang pumikit; Kung ang ulan ay ayaw nang dumilig, Ay ayaw ko nang makita ang daigdig. 2 Ayaw ko nang masilayan ang mundo, Kung ang hayop ay naging tao; Kung itim nang lahat ang paru-paro, Ay ayaw ko nang masilayan ang mundo. 3 Ayaw ko nang mamalas ang sanlibutan, Kung ang kahoy ay nalulumbay; At ang hangi’y nananakal, Ay ayaw ko nang mamalas ang sanlibutan. 4 Ayaw ko nang mabuhay sa santinakpan, Kung tubig ay nauuhaw; At ang lupa’y namamanglaw, Ay ayaw ko nang mabuhay sa santinakpan. 5 Ayaw ko nang tunghayan ang sansinukob, Kung ang mabuti’y inaantok; At ang masama’y naluluklok, Ay ayaw ko nang tunghayan ang sansinukob. 6 Ayaw ko nang ngumiti sa sangkatauhan, Kung ang ganti’y tawang-hilaw; Pangkukutya’t pang-uuyam, Ay ayaw ko nang ngumiti sa sangkatauhan. 7 Ayaw ko nang makisalamuha sa sangkinapal, Kung baliw ang s’ya na’ng normal; At ang henyo’y s’ya na’ng mangmang, Ay ayaw ko nang makisalamuha sa sangkinapal. 8 Ayaw ko nang imulat ang aking mata, Kung kasalanan lang ang ibubunga; At makikita ay trahedya, Ay ayaw ko nang imulat ang aking mga mata. 9 Ayaw ko nang makarinig, Kung ang lagslas sa batis; Ay tila luha ng daigdig, Ay ayaw ko nang makarinig 10 Ayaw ko nang magsalita. Pagod na ang aking dila. Suko na ang aking diwa. Ayaw ko nang magsalita. Ikaw na lang ang bahala. Ako’y wala nang magagawa. Ayaw ko nang magsalita. Kung ganito na ang daigdig!

TANGLAW SA LANDASIN Ni: sir aNGEL a. yASIS, jR. 1 Mayroong iniwang tanglaw sa ‘ting landas, Silang matatandang mga nagsilipas… Huwag sana tayong magkibit-balikat, Sa magandang gabay nilang ‘pinamulat. 2 Yaong batong buhay na ubod nang tigas, Sa ulang tikatik ay sukat naaagnas… Puso mo pa kayang pagkarahas-rahas Ang hindi lumambot sa luhang nanatak! 3 Ang anumang agwat ay di mararating, Kung titingnan lamang at di lalakarin… Sa kabilang dako ika’y lulumutin, Kung ang katawan mo’y di pagugulungin. 4 Sa tinipak-tipak ng munting palakol, Ay nakatitibag ng malaking kahoy… Wag ka lang magsawa sa’yong kapupukol, Sapagkat kung ukol ay kusang bubukol. 5 Yaong maliliit ay wag maliitin, Sapagkat sila ang s’yang nakapupuwing… At ang malalaki’y huwag lulunukin, Dahil sila naman ang nakakahirin. 6 Talo ng maagap yaong masisipag, Ang maagap nama’y talo ng nagpuyat… Ang kaya mong gawi’y wag nang ipabukas, Baka ang araw mo ay di na sumikat. 7 Maliit na butas ang s’yang nagpalubog, Sa higanteng barkong mayabang at hambog… Kaya’t ingatan mo mga munting gastos, Na pwedeng humantong sa paghihikahos. 8 At kung pawang hangin ang ‘yong itinanim, Siguradong bagyo ang ‘yong aanihin… Minsa’y magbitin ka’t nang may tingalain, Subukang magsuksok at nang may dukutin. 9 Kung naroon na raw ay saka tawirin, Ang tulay ng buhay sa iyong landasin… Anang iba nama’y wag mo nang hintaying Ikaw ay magutom bago pa magsaing. 10 Ang ningas ng kugon oo’t malagablab, Ngunit apoy nito’y napaparam agad… Huwag mong sabihing bahala na bukas, Kung ayaw maiwan sa usapang lakad.

Upang di umiksi ang sinturong gamit.11 Kahapong nagdaa’y di na magbabalik. Harapin mo itong talino ang armas! 48 . 12 Sa pakikibaka ang pinakang-atras. Bukas na darating ating isaisip… Kung ikaw ay meron saka ka magtipid. Na dapat mong gawin ay pakikilamas… Sa mga balakid huwag kang tatakas.

2 Tumupad ka sa pangako at lagi kang maging tapat At sa iyong kagipita’y may sasagot agad-agad Ngunit mayro’ng ang akala’y hulog-langit ang inutang Kaya’t yaong inutanga’y nabibitin sa alangan. 9 Paglilimos ay ituring na malaking kayamanan Sa lahat ng kasamaan. huwag siyang paalisin 8 Gamitin mo ang salapi sa kapatid o kaibigan ‘Wag bayaang kalawangin o amagin sa taguan Sa batas ng Panginoon gamitin ang kayamanan At higit pa kaysa ginto ang magiging pakinabang. 4 At sakaling mapabalik kalahati ng inutang Ay dapat pang ikagalak noong pobreng inutangan Ang malimit na mangyari’y nawala na ang pautang Kaibiga’y nawala ri’t napalitan ng kaaway. paninirang walang humpay Pandudusta’t alimura. 1 Ituring mong kawanggawa ang ikaw ay magpautang Iya’y tulong sa kapwa at pagsunod sa kautusan Pahiramin ang kapwa mong nagigipit. yASIS. 3 Kapag ika’t inutangan ang papuri’y hanggang langit Halos hagkan pati kamay habang sayo’y namamanhik Ngunit kapag ang panahon ng bayaran ay sumapit. kinukulang At magabayad sa panahon. 7 Datap’wat kung sa mahirap ika’y maging bukas-palad Huwag siyang paghintayin sa tulong mong igagawad Ang pulubi’y alalayan. kapag ikaw ang may utang. 5 Kapag iyong pinilit pang singilin mo araw-araw Ang bayad pa’y upasala’t masasakit na tungayaw At sa iyong pagtalikod. magsisilbing kaligtasan Asahan mong sa tuwina’y magagamit sa kaaway Nang higit sa isang sibat at kalasag na matibay! 49 . Pinagpapasaka-saka ang dahila’y ulit-ulit. maralita ay kupkupin Hanggang hindi mabibigyan.ECCLESIASTICO ANG PAGPAPAUTANG AT PAGLILIMOS Ni: sir aNGEL a. 6 Kaya tuloy dumarami yaong ayaw magpahiram Hindi dahil sa ayaw n’yang magmaramot kaninuman Kundi dahil sa pangambang kapag sila’y nagpautang. Maubusan ng salapi’t mawalan ng kaibigan. jR. sa halip na karangalan.

. 2 Ang una’y lumayo. 3 Panaho’y nagdaan Yaong tatlong putik muli kong nakita. At merong dimonyong Naputlan ng sungay at naging Malaya! 50 . At yong paraluman Na umiwas noon sa pagkakasala.. Tila natatakot sa pagkaing handa. Pag di ka nagbago Naging una ka ma’y walang mapapala. 5 Ang ikatlo naman Na aking inalok na agad sumunggab. Ikatlong asawa Ang kinakasama subalit sa mukha.. 1 Ako’y may nakitang tatlong lamanlupa. Lubog sa putikan At halos ngayon ay kainin ng lupa... Magmula sa pilik Hanggang talampakan wangis ay diwata. pumatak ang luha. Nang walang anoman At hindi nag-isip na mapapahamak.. Ang pagkakaukit Ay masasalaming yari ni Bathala. Meron nang pamilya At namumuhay nang saganang-sagana. Aking natagpuang Pasayaw-sayaw at patiha-tihaya. Ikalwa’y tumango Ngunit pagkatikim. Na tila nilalang Na hindi nangyaring naging kapus-palad.. jR... Ako ay naakit At sila’y inalok ng pagkakasala. Aking natagpuang Kasintaas na ng mga alapaap..TATLONG URI NG LUPA Ni: aNGEL a.. 4 Yaon namang isa Na agad tumikim subalit lumuha. Subo na nang subo At sa aking hapag ay nagpakasawa. Ay walang pangamba At mapapansing mong parang pinagpala. Pangatlo’y tumulo Ang laway at saka walang hiya-hiya. 6 Ganyan nga sa mundo Masama’y mabuti’t mabuti’y masama.. Merong naging santo Na dati ay balot ng pagkakasala. yASIS...

Na pantingin sa larawang makulay at sakdal dikit? Ako nama’y hindi bulag bakit ako’y tila pikit. Ay ang baho ng kapwa kong kaytagal nang nakabaon? Ilong nama’y walang tali ba’t hindi ko mailingon. Ay ang mga kasamaang gawain ng aking kapwa? At sa krimeng nasaksihan ang tugon ko’y magpabaya. 2 Anong silbi ng tenga ko kung ang laging naririnig. 1 Anong silbi ng buhay ko sa ibabaw nitong mundo? Kundi rin lang dahil sa ‘yo ay bakit pa naririto? Anong silbi ng buhay ko sa daigdig ng kalbaryo? Kundi sundin ang utos mo at magmahal ng kapwa ko. At hindi ko iniinda ang haplos mong mapagmahal? . Ang prinsipyong maaaring magpabago ng adhika? 8 Anong silbi ng ilong ko kung yuyuko at tutungo. Ay ang mga mapanirang gawa-gawa’t kathang-isip.. Na isigaw hanggang langit kung ano ang pawang tama? Ako nama’y hindi pipi ba’t hindi ko masalita. Sa dako na maaaring ang sabsaba’y naroroon? 10 Anong silbi ng balat ko kung hindi ko maramdaman. 9 Anong silbi ng ilong ko kung ang laging naaamoy. Dahil takot at pangamba ang gapos at tanikala.. 7 Anong silbi ng bibig ko kung hindi ko magagawa. Na pandinig sa awiting malamyos at makalangit? Ako nama’y hindi bingi ba’t hindi ko naririnig. Na sa tuwing magpapanting ang dulot ay pananakit? 3 Anong silbi ng tenga ko kung hindi ko magagamit. yASIS.. jR...ANONG SILBI NG BUHAY KO? Ni: sir aNGEL a. 5 Anong silbi ng mata ko kung hindi ko nagagamit. Ang katwiran ng kapwa kong nanlilimos ng pag-ibig? 4 Anong silbi ng mata ko kung ang laging nakikita. Dahil pera kundi’y buhay ang busal at nakaposas.. At papayag magpahawak sautos ng kahit sino? Oo nga at ako’y pango dahil ako’y Pilipino. At lampasan ang aral ng magulang ko at kapatid. Ngunit kaya ko ring gawin kung anoman ang kaya mo.. Ang kurot ng aking kapwang tumitimo sa kalamnan? Ako ba ay walang-hiya at balat ko’y sobrang kapal.. Sa kapwa ko’y masasakit at mahapding parang sugat? Ngunit hindi makaimik sa kalabang mararahas. Sa likas na kagandahang naghambalang sa paligid? 6 Anong silbi ng bibig ko kung ang laging binibigkas.

At magaan sa kapwa kong tulad ko ring nilikha lang? Oo... Na pandama sa hinaing ng kapwa kong nagigipit? Ako nama’y hindi manhid ngunit bakit natitiis. Ang panaghoy ng kapwa kong walang tigil sa pagtangis? 12 Kundi ako magmamahal anong silbi nang mabuhay? Anong silbi ng kamay ko kung mabigat sa pagdamay. ako’y walang silbi! Kung buhay nga’y parang patay! 51 .11 Anong silbi ng balat ko kung hindi ko magagamit.

... karamihan ngayo’y sutil? Sino ba ang nagkasala? sinong dapat na sisihin? 2 Ba’t kaydaling natututo ng anak mong binatilyo. Na nais kong mapagtanto at nais na liwanagin... Na tumagay ng serbesa’t maghithit ng sigarilyo? Na sa tuwing malalasing tila baga taong-tao.. At sa tuwing uutusan... Kabataan sagutin mo ang tanong kong nanggigiit. Walang alam tanging gawin gala rito.. Nagtatayak yaong sipon. Kundi lamang nanginginig na kayhirap sansalain. Na di hinog sa panahon ay inani at inagad? 8 Pano kase’y pinipilit na ang langit ay marating. 9 Makamandag na bisyo at pagbubuntis ng maaga... na kahit na hating-gabi’y nandon pa rin sa bangketa. Bakit mga kabataa. Kahit kapos sa pag-ibig at kulang sa panalangin.SINO ANG MAY SALA? Ni: sir aNGEL a.. umaamot ng paglingap. 1 Meron akong katanungang palagay ko’y tanong n’yo rin. 5 Ba’t pangahas magpaligaw ni magluto’y di marunong? Ni paglaba ng panti’t bra ay asa pa sa katulong. At sa kapwang nagdaraan.. limahid at nililibag. Ang tangi lang na puhunan ay loob na mapanghamon. Ng tahana’t ng lipunan sa lunsod na makamandag? Sila ba ay produkto ng pag-ibig na buto’t balat. Dyos ko po at nagmamaktol! 6 Ba’t kayraming kabataang sa lansangan ay nagkalat? Gusgusin at amoy araw nakapaa’y naglalakad. Na ang mga kabataan ang s’yang higit na biktima.. 7 Ba’t sila ay nakaramay sa malupit na paghampas... Ang luhod na ginagawa’y di tuhod na mapangilin. At yabang na akala n’ya sa kanya ay magtatanggol. Na kaya na ang sarili’t ang hanap ay basag-ulo! 3 Ba’t pangahas na manligaw lawlaw naman ang pantalon? Di marunong magtrabaho at sa bahay ay palamon. Kundi’y ikaw ang talagang sa umpuga’y maiipit! . Ang labi ay mapula na ngunit dila’y may gatas pa. na s’yang higit nagdurusa! 10 Ang lipuna’y nahihiya’t hindi yata makaimik.. tambay roon. yASIS. Kanino ba isisisi? O lipunan sumagot ka! At ikaw rin o tahanan. Nagbubunot na ng kilay... jR.. Ganoon din ang tahanang nakayuko’t nag-iisip. hindi pa nga nireregla. 4 Ba’t kayraming dalagitang akala mo’y pusang-ina...

. Ang sisi ay nasa amin at kami ang nililibak. Upang hindi mo makita ang sugat n’yang namamaga. 12 Pag wala raw sa tong-itan. kaya kami nagdurusa.. Na palaging naririnig sa tahanang mapanghatol. tahanan at lipunan. at sunong mo ang sungay mo! 52 . Sa maraming babasahing nakalahad pati tumbong! 14 Pano nga raw iiwasan nilang mga kabataan.. Ikaw ang s’yang magdaranas ng ligalig hindi ako Hila mo ang iyong buntot..” 18 Kahit saan padaanin sa tahanan nagmumula.. 13 Sinisi ang nakikita sa dyaryo at telebisyon.11 Ang sagot ng kabataan: mula raw ng mamulat s’ya... kumita lang ng salapi kalusuga’y binibenta. Kung pwede lang hilingin n’yang lumakad kang patingala.. Siya raw ay naririndi sa murahang patung-patong.. ang kapal ng inyong balat! 17 Oh. Kumamkam lang ng yaman ay buong puso at hininga. Magsuot daw ng mahaba’y di na nga ba uso ngayon? Lalo lang daw dumarami ang manyak na nauulol. Sino raw ang magtuturo gayong lasing ang tatay n’ya. Na kami ang maging salot na sa inyo’y nakaamba. Kundi lasing ang tatay n’ya wala rin at nagsasabong. Yaong mga ‘binibentang kabulukan ng lipunan. Pag ikaw ay nagpabaya ikaw rin ang apektado........ Ugali na dadalahin ng bata na tumatanda. nanay niya’y nagmamadyong.. Naroon din ang maraming kasamaa’t karahasan! 15 Ang bulok daw na lipunan na buaya’t mukhang pera..... Ay handa ring ipagbili pati yata kaluluwa! 16 “Sa t’wing kaming kabataa’y nabibingi’t nabubulag. Na lason ang alingasaw sa t’wing ito’y napipisa! 20 Kaya’t ikaw kabataan gamitin mo ang ‘yong ulo. Sa internet kaydali nang makakuha ng skandal. Ba’t yong ibang matatanda. Kaming mga kabataan.. Kung paanong pinalaki ang supling mong nagkasama! 19 Yaon namang lipunan mo sa iyo ay hiyang-hiya. Ay dahil sa maling hataw ng sayaw n’yong ‘pinakita. wag na ninyong hintayin pa. ubanin na’y balasubas? Huwag kayong magkunwari. Nanay raw nya’y bungangera’t ang tatay ay lasenggo pa. Kaya raw s’ya ay natutong uminom na ng maaga. Kaya’t ikaw na tahanan sa bunga mo makikita.

Sa sandaigdigang pugad ng alitan. 10 Oh. Dyos ko! Wag mo nang hintaying madurog! Ang kaluluwa ko’t magkalasug-lasog… Saklolohan ako hangga’t hindi lagot. Upang madama ko ang iyong pag-irog. Lunod na sa dusa at pagkarahuyo… Marinig mo sana ang pagsusumamo. Tulog sa higaang bangungot ang dulot… Gusto kong mangarap ng hindi bangungot. 2 Nasasaktan ako’y wala namang sugat. Sugat na puso ko ang s’yang lumalasap… Napipi ako’y marunong mangusap. 8 Nagugutom ako’y lagi namang busog. jR. 3 Nabibingi ako sa katahimikan. Sa katahimikang galit ang dahilan… Umiibig ako sa sandaigdigan. Ang aking hiningang sa iyo hinugot! 53 . Mangusap ng wikang kulang sa hinagap. Sa dibdib kong puno ng paghihinagpis. Nasasabik ako sa iyong pag-ibig… Sa pagkalinga mong totoo sa dibdib. 1 Nagugutom ako’y lagi namang busog. Di ko tatantana’t hahanaping pilit.SAKLOLOHAN AKO! Ni: sir aNGEL a. Busog sa pagkaing di nakakabusog… Napupuyat ako’y lagi namang tulog. Busog sa pagkaing di nakakabusog… Ang kaluluwa ko’y wasak na sa loob. 4 O katotohanan ikaw ay nasaan? Nasaan ka’t bakit hindi mapagmasdan? Mapagmasdan ka ma’y ba’t di malapitan? Malapitan ka ma’y ba’t di mahawakan? 5 Ang hinahanap ko’y tunay na pag-ibig. 7 Natatalos mo bang yaring aking puso. Tulog sa higaang bangungot ang dulot. N’yaring aking pusong malaon nang bigo. 6 Pag-ibig nasan ka? Ako’y nasasabik. yASIS. Pag-ibig na halos kapantay ng langit… Kahit pagdaana’y sanlibong pasakit. 9 Napupuyat ako’y lagi namang tulog. Ngunit panlabas ko’y nasa pang mahaplos.

Ang mundo ko’y napupuno ng matunog na halakhak! 9 Tuluyan nang nalimot ko yaong dating kasintahan.” Ang bulong ko sa sarili. Sa bago kong kalaguyo’y baka lalong mapasama… Baka lamang daw ako ay nabubulag. Nalalasing sa ligaya na dulot n’yang pambihira. 1 Isang gabing nalulumbay habang ako’y nag-iisa. yASIS. Pinaghele ang damdamin sa dulot mong kalungkutan. jR. Ang sumpa mong binitiwan lahat naging walang silbi… Pagmulat ng aking mata’y wala ka na sa ‘king tabi. nangangarap… Ako’y tila nababaliw at para nang nasa ulap. nagkaro’n ng bagong mukha… Sa t’wing siya’y kapiling ko para akong nalulula. Iniisip ang sinapit ng puso kong nagdurusa… Nagtatanong ang damdamin. Nang ang aking kayamana’y maubos na sa ‘yong piling… “Iiwanan mo ba ako’t nagdidildil na ng asin? Pera lamang ba talaga yaong habol mo sa akin? . bakit ako’y umibig pa? Gayong ako’y iiwan lang sa madilim na umaga. “Nagbibiro lamang siya. araw-araw. 10 Ngunit ako’y kinabahan isang araw nang magising. 2 Ako’y iyong iniwanan sa lamig ng hatinggabi. 3 Ang panahon ay lumipas di ka pa rin bumabalik. Hinahanap ang init mo oras-oras. 7 Ngunit yaong payo nila ay hindi ko pinakinggan. Pag ikaw ang mawawala’y baka lalong ikamatay… Gabi-gabi sa piling mo ang ligaya’y walang humpay. Daigdig ko’y nabihisan. Sa ligaya ang mata ko’y pumupungay. Hanggang aking makilala nagbigay ng bagong kulay… Ang puso kong nagdurugo ay sandaling idinuyan. 8 Sa t’wing ika’y kasama ko paligid ko’y kumikislap. Sa mahal ko’t inspirasyong nagpainit nitong diwa. 6 Ang payo ng kaybigan ko’y wag raw akong katiwala. Ngunit ako’y umaasa na muli kang makaniig… Bakit ako’y iniwan mo’t pinadilim ang daigdig.INIWANAN NG LIWANAG Ni: sir aNGEL a. Na sumugat sa ‘king puso’t nagdulot ng kabiguan… Nalimot ko lahat sila maging mga kaibigan. wag mo sanang iiwana. May bukas bang darating pa sa nagmaliw na pag-ibig? 4 Akala ko’y di na kita malilimot sa ‘king buhay. 5 Magmula nang malasap ko pag-ibig ng bagong mutya. Sapat ka na sa piling ko. nabibigla.

13 Ang sipon at ang luha ko’y magkahalong pumapatak. 12 Ang galit kong tinitimpi’y tuluyan nang nag-umalpas. Paningin ko’y nagdilim na’t kamao ko’y nagsuntukan. Kaya’t lalong hinigpitan ang aking pagkakahawak.11 Doon ko na napagtantong muli ako iiwanan. Pare-pareho lang kayo! Manloloko kayong lahat! 14 At nang walang anu-ano sa pintua’y may bumukas. “Huwag kayong makialam. Ang pawis ko’y nangitim na sa tulong ng aking libag… Habang yaong kanyang leeg mahigpit kong hawak-hawak. Sa puso ko’y nanariwa ang sugat ng nakaraan… Dumugo ang damdamin ko’t sa mata ko’y nag-unahan. Dal’wang multong kaypuputi pilit akong inaawat… “Tumigil ka! Tama na yan!” Sa tenga ko’y sumambulat. manloloko silang lahat! Ha ha ha! Manloloko silang lahat! Manloloko silang lahat! Ha ha ha! 54 . manloloko silang lahat!” 15 “Ano ba ang nangyayari’t tiik-tiik mo ang alak? Bitiwan mo ang boteng ya’t baka pa yan ay mabasag!” “Wag n’yo akong pakialman. Pag-ibig ko’y naging sigaw ng poot na nag-aalab… Sinunggaban ko sa leeg ngunit di s’ya pumapalag.

5 Dating paraiso’y naging basurahan. Naging tila isang bukas ng libingan. 3 Dahil sa alita’t pansariling aliw. Lahat ay sinira walang pinatawad. Sa mga biyayang kalong ng langit… Huni ng kuliglig. Lahat sa daigdig tila magmamaliw. 2 Ngunit bakit biglang pawang kasalanan. Ay parang naglahong tila pahimakas… Diyos ang lumikha tao ang nagwasak. Na dala ng simoy ng hanging amihan… Lungsod na masikip kahit na magslaw. Nabasag ng hindik ang kapayapaan… Ang dating makulay na mundo’y pumusyaw. sigla’t kasiyahan.ANG PAGWASAK Ni: sir aNGEL a. Ay puno ng aliw. 1 Kaysarap langhapin bulaklak sa parang. 4 Ang magandang mundong pangako ng bukas. 6 Kung tayo ay hindi magmamalasakit. Hindi magtatagal di na maririnig. 55 . Ng mga nilikhang nagmistulang baliw… Ang maayang bukas nilambong ng agiw. yASIS. lagaslas ng batis. Ang nasa ng tao sa kasaganaan… Ang payak na layon ay napahandusay. jR. Nalunod sa laot ng pagkagahaman.

At ang kapwa tao’y pinatay sa inis… Lahat ay nagbalak. 3 Sinimot ng lambat isdang maliliit. jR. inubos. Sa imbi mong dunong at talinong taglay… Matutupad mo na ang layon mo’t pakay. Ginawang pagkain hayop na mabangis… Lahat ay tinikman. Lambak.ANG TAO AY ANO Ni: aNGEl a. 4 Sinakop ang lahat nang natatapakan. 6 Ang galing mo tao. burol. isla’t mga kapatagan… Sinuyod ang gubat pati na ang buwan. yASIS. nainggit. Ang mundo’y wasakin sa ‘yong mga kamay! SUBALIT ANG ‘DI MO SADYANG NALALAMAN. Na parang may sadyang nais na makamit. sinaid. NAGHIHINTAY SAYO’Y MALALIM NA HUKAY! 56 . 5 Binungkal ang bundok. Na parang mayroong nais matagpuan. Binutas ang lupa’t kinalbo ang gubat… Dinurog ang bato’t nilipad ang ulap. Na naging simula ng kung anong layon. 1 Ang tao ay ano? Nilikhang marunong… Tumuklas ng bawat bagay sa pagsulong. ika’y nagtagumpay. Na parang mayroong yamang hinahanap. nag-isip. 2 Nilason ang hangin pati na ang tubig. sinisid ang dagat. Naging mapaghangad lahat ay sinuong. Na parang talagang merong iniisip.

2 Wagas na pag-ibig kapag tumitingin. Hindi sinasadyang manakit ng kapwa… Hindi nanlalamang.ANO KA PAG-IBIG? Ni: sir aNGEL a. At kayang tanggapin ang katotohanan. 6 Pag-ibig ano ka’t nakapagliligtas? Naipantutubos sa buhay ng liyag… dahil din sa isang pag-ibig na wagas. laging dumaramay… Nakakakilala ng tamang katwiran. Ito ay likas nang nasa puso natin. 57 . Hindi nanggigipit. 4 Matatag ang isang totoong pag-ibig. 1 Ano ang pag-ibig? Matinding damdamin… Sadyang mahiwagang laging nagniningning. di nangkakawawa. 3 Tunay na pag-ibig kapag nagsalita. Nakapaghihintay sa sinag ng langit… Hindi umaasa sa ganting kapalit. 5 Hindi nanggagamit ang pusong dalisay. Mga kapintasan hindi napapansin… Hindi naman bulag na maituturing. yASIS. Naglahong pag-asa’y muling sumisikat. Walang kamatayan at di nagmamaliw. Ngunit pag umibig ay parang may piring. At nagkakaloob ng tapat sa dibdib. jR. Tila isang batis na bukal ng awa.

Gumawa ng bahay at gawing tahanan… Iwasang maglaro ng bahay-bahayan. Maaapektuhan ay ang mga anak… Lahat magdurusa at mangaghihirap. 5 Pamilya’y ayusin at pakaingatan. 3 Mga telebisyon. Gamot at di lason ang dapat iaalay… Upang ang pundasyon ng sandaigdigan. Ay maging pundasyong walang kasintibay. 2 Kapag ang pamilya’y nagkawatak-watak. ng bansa at lahat ng nasyon… Kung kaya’t dapat lang maging inspirasyon. 58 . Ng bayan. Bawat pangyayari sa kapaligiran… Masasamang bisyo’t mga barkadahan. Ng nanay-nanayan at tatay-tatayan. Ang siyang kung minsa’y nagsisilbing anay. Na pweding sa bangin ay mangapasadlak. 6 Dapat magmahalan at mangagtulungan. 1 Ang pamilya’y ano? Isang institusyon… Isa ring simula at isang pundasyon.ANG PAMILYA’Y ANO? Ni: sir aNGEL a. radyo’t pahayagan. Bawat suliranin at ang mga lubak… Upang ang paglala ay agad malutas. yASIS. Nang hindi tuluyang mamaga’t magnaknak. 4 Kaya’t habang bago ay tapalan agad. jR.

1 Ang pera ay ano? Kapirasong bagay… Sa gitna ng gubat walang kabuluhan. Napatatayo mo ang hari sa trono… At minsan leon kang nagbabalatkayo. Na para bang walang gintong paraiso. Kayraming nabingi sa kagagawan mo… Kayraming napipi sa taglay mong bango. Ang iba’y namanhid. Kayraming nasawi sa’yong kagagawan. Tila panginoong pinagsisilbihan… Kayraming nabaliw ikaw ang dahilan. jR. 3 Ika’y walang buhay ngunit bakit minsan. 4 Sa taglay mong lakas sakop mo ang mundo.ANG PERA AY ANO? Ni: sir aNGEL a. Kinatatakutan ang kinampihan mo… Ang iyong iwanan ay natutuliro. Tiyak maghahari ang lagim sa lupa! 59 . 5 Kayraming nabulag nang dahil sa iyo. 2 Sa mundong ibabaw ano’t ang lakas mo? Kaya mong bihisan ang gusgusing hudyo. 6 Ngunit ikaw pera ay hindi masama. tila naengkanto. Kung gagamitin ka sa mabuting nasa… Subalit kung ikaw ay idadambana. Subalit sa lunsod at sa kabihasnan… Tila panginoong makapangyarihan. yASIS.

ito’y kayamanan. hindi inaanay. yASIS. Yamang hindi kayang tumubos ng buhay. jR. 5 Nasa ating puso ang tunay na yaman. At di nagmamaliw magpakaylan pa man. ikaw bang pera? Ikaw bang may lupa’t maraming hasyenda? Ikaw bang ang gamit ay walang kapara? Oh ikaw na isang di nag-aalala? 3 Ikaw ba’y mayaman at merong sasakyan? Sunod sa pagkain at laki sa layaw? Maraming alahas. kahit walang kumot… Ang tunay na yama’y nakapagkukupkop. 1 Ang yaman ay ano? Mga pag-aari… Mga luhong bagay. Kayamanang huwad dagling napaparam… Yamang nauubos at kinakalawang. hiyas at salapi. Ito ba ay ating nakakamit lagi… Kaysa kayamanan ng dangal at puri? 2 Sino ang mayaman. Ng damdaming lunod sa paghihikahos! 60 .ANG YAMAN AY ANO? Ni: sir aNGEL a. may magarang bahay? At kung saan gusto’y nakapaglalakbay? 4 Oo ika’y tama. Kahit walang unan. 6 Ang tunay na yaman ay nagpapatulog. Nasa diwa’t isip hindi nananakaw… Hindi tinatanga.

Like either… or. and tomorrow… And wait! The a. The Philippines/Rizal Street/Angel Yasis/and All Soul’s Day… Are examples/of PROPER NOUN/that all of us/can merely say. dance. chant. Will fight/has died/had bought/does. upon. and PRONOUN. within. I. is. To give such are. ugly. Why not? /Places/teacher/man and name of celebration/are they. Examples are/and/or/and but/that join and that coordinate Some sentences. and beneath… They are connectors that we need/which sometimes used as if adverbs. Aside from that are whether… or/besides. eating/sing. yASIS. here. and ADJECTIVE… Are important for us to check/They are THE EIGHT PARTS OF SPEECH! 61 . We also have/a LINKING VERB/like am. and tall/bad. 2 But in behalf of noun we have/a PRONOUN that always stands. 3 A word that can describes us all/and makes the world more colorful. jR. you. against/across. 7 The last part of speech is this/a word or group of words express.THE EIGHT PARTS OF SPEECH By: sir aNGEL a. nevertheless. it. and where/as gently. up. andADVERB. 4 PREPOSITION relates the words/in some sentence to its object. 6 The CONJUNCTION is also part/of existing English Language. did/praying. were and was.sometimes phrases/but few of them are used in pairs. Hey!. among. they. 5 So PREPOSITIONS and ADVERBS/use properly/don’t interchange. Just like about. No way!. and permit/another are want and project… Progress. A sudden feeling that we felt/Ouch!. we/are PERSONAL PRONOUN at once… Another part of speech is VERB/an action word as. me. Important kind of CONNECTIVES/as at. she. Oh No!. and neither… nor/as conjunction that correlates. are. Just freeze! INTERJECTIONS are those that might/sometimes we used for them to please… And now let’s have them all repeat/NOUN. 1 NOUN is the first/parts of speech/which names to what/it really may. go and hunt. PREPOSITION and CONJUNCTION/INTERJECTION. and beautiful… Aside from that we have still/a word that modifies along. fair. Just like of NOUN and of the VERB/the use of themshallmay depend… On its pronunciation and case/to make your thought précised and cleared. and chant./seem. by. henceforth. ADVERB that tells how. and the/are articles as all we call. the an. he. Is ADJECTIVE as short. record so with present/are sometimes noun and sometimes verb.VERB. except… It also shows relationships/of involved words in each sentence. And if you want/also to give/the COMMON NOUN/their exit way. to. when.

jR. tandaan mong makasampu! 2 Oo’t itong katawan ko’y napasa ‘yong buong-buo. Ngunit ako’y ibang-iba alam ko kung sino ako. Matigis man sa lupa ang huling patak nitong dugo… Huwag mo lang iiwanang tumitibok yaring puso Dahil ako ay nilalang. Maaaring masabi mo ang lahat kong kapintasan. Tumbasan man ang buhay ko ng pilak at saka ginto Di mo ako magagawang ililok na parang tanso. kung matumba ay tatayo. Katasin man itong puso at biyakin itong bungo. Para lamang masabi mo na talagang iyung-iyo Dahil bukas makalawa. At di mo rin kayang gawan ng rebulto itong bangkay. Magunaw man ang mundo ko’t sa mundo mo ay maglaho’t Ang balat sa tinalupan ay mangyaring magkahalo. yASIS. Ang pupwedeng maging gapos sa tulad kong katulad mo. Dahil ako’y hindi ikaw. 1 Ang dugo ko ay dadaloy hanggang ito ay matuyo. Ako’y walang pinag-iba sa lahat ng naririto.HINDI AKO SA ‘YO! Ni: sir aNGEL a. Tayong lahat ay babalik sa lupa at pinong abo… Upang tayo’y pagharian ng hari na nasa trono Na s’yang tunay na may-ari sa buhay ng kahit sino! 3 Wag mo akong pagalitang parang batang walang muwang… Dahil ako’y di mo anak di mo ako iniluwal. Ngunit itong puso’t isip ay di lahat naangkin mo Dahil ako ay talagang hindi lamang para sa ‘yo… At wala ring kahit sino na tulad kong isang tao. Di mo naman mababanggit ang lahat kong katangian. At alam kong bawat bagay na lalang sa buong mundo’y Hindi mo na kailangang hawakan o ikanulo. Katulad ng bakit ako’y merong pusong hindi bakal? At kaydaling magpatawad sa maraming kasalanang Idinulot ng kapwa ko sa buhay kong parang patay!? . Di mo ako kayang bigyan ng sariling kaharian. Ako’y likhang nilikha na turuan ma’y magtuturo… Upang mandi’y malaman mong ang kuro ko’y di mo kuro. Kung nais mong ako’y maging isang santong sakdal banal. Oo’t dahil ako minsa’y naging dyablong walang sungay. abutin man ng delubyo. Ngunit minsan sa buhay ko’y umusbong ang kabanalan… At sumagot sa maraming imbing mga katanungan. Hindi ako kaluluwang susunod na nakayuko Sa landas na sayo’y tama ngunit saki’y likung-liko.

Habang ako’y narito pa’t narito pang nag-iisip! 62 . Kaylan kaya malalasap ang buhay na matahimik? Siguro ay kapag ako ay wala na sa daigdig. Kaylan kaya maghahari ang puso ko sa ‘king isip… Na kaylangang tumitibok hindi lamang pumipintig? Siguro ay kapag ako’y tuluyan nang nakapikit. Ngunit sana bago yaon ay mangyari at masapit. Sana nama’y malasap kong sa alat ay merong tamis At mayroong madarama na sarap sa sobrang pait. Kaylan kaya madarama ang dalisay na pag-ibig? Siguro ay kapag ako’y mamuhay sa panaginip.4 Kaylan kaya matatapos sa buhay ko ang ligalig? Siguro ay kapag ako ay wala nang naririnig.

Sa mundo ko ikaw inay ay malaking kabawasan … Ngunit inay tandaan mo habang kami’y nabubuhay. Di ka namin malilimot maging hanggang kamatayan! PS N-awalay man sa ‘ming piling A-t sa mundo mo ay nagmaliw… N-awa’y kamtin mo ang higit. ikaw na ngaang pinaka. Di ko lirip kung ba’t inay walang hanggan ang ‘yong awa… Nagturo ng pagdarasalat mabuting mga gawa At ikaw rin ang sa ami’y di napagod mag-aruga. Sa piling ng Diyos Amang walang hanggan ang pag-ibig! 63 . Walang iba aking ina. sa Diyos ay pangalawa. Sa haplos mo’y gumagaling ang lagnat kong papadatal… Sa tigas ng aking ulo’y pangaral mo ang patnubay Kaya kami ay lumaking merong angking karangalan. na sa ‘yo ay maghahatid. A-t dalisay na paggiliw… Y-an ang aming panalangin. yASIS. Noong kami ay bata pa at musmos pang walang malay… Walang sawang kumandili magsahirap nitong buhay Di ba’t ikaw aking inaang sa aki’y umalalay? 2 A-ng pagkupkop na dulot mo’y kumanlong ng walang aw-A. 5 Y-amang ika’y yumao na’t sa buhay ko ay nawala-Y. Noong taong sa buhay ko’y masasabing mahalaga… Na ang dulot na pag-ibig.NANAY Ni: sir aNGEL a. 1 N-agsimula sa piling moangbuhay kong nakagisna-N. 3 N-aninimdim na bunso mo’y ikaw lagi ang kaylanga-N. jR. 4 A-king inay kaya ngayon kung ako ay hahanap p-A.

2 A-t kung sana’y alam ko lang na ikaw ay papanaw n-A. Hihilingin ko sa Diyos nasana ay dagdagan pa… Kahit man lang isang araw ang buhay mo at hininga. Na wala nang pangalawa. Na sa ami’y umalalay hanggang kami’y magkaisip. kung mag-alay ng pagsinta! 64 . Sa t’wing ikawaking tatay ay akin nang naiisip… Ika’y tunay na haliging matibay na nakatindig. jR. Upang mandi’y matulog at manalangingkatabi ka. Malumanay na pangaral ang agad mong sinasambit… Kaya’tkami nang lumaki’t isa-isangnagkaisip. Alam namin ang masama’t alam namin ang matuwid. Di ko man lang naalalang ako’y iyong pinadapa… Kapag ako’y nalulungkot. Ika’y agad nagtatanong kung sino ba ang may gawa. Ang mundo ko ay nabalot ng matinding kalungkutan… Wala na nga ang nanay ko ba’t maging ang aking tatay. 1 T-umutulo ang luha ko kahit mata’y nakapiki-T. 3 T-uwing ika’ynapipikon at sa ami’y nagagali-T. 5 Y-amang ika’y kinuha na ng maykapal sa ‘king buha-Y. maging sa ‘yong kaluluwa. yASIS. 4 A-ko’y minsang nagkamali’t gumawa ng hindi tam-A. Kinuha mo… ngunit Dyos ko! Masusunod po ay ikaw! PS T-otoo ngang mahal kita A-t ikaw ay mahalaga… T-unay pa ring ang Dyos Ama A-ng s’yang higit at pinakang… Y-ayakap sa iyong buhay.TATAY Ni: sir aNGEL a. nakita mong lumuluha.

At kung anu-ano aking nawiwika Na sikdo ng lahat at utos ng diwa. 1 Sa andertaym nami’y kaltas ang napala. Bago pa maubos ang dugo ko’t luha Sa hangarin niyang pansariling nasa… Kumbaga sa poot ay kasumpa-sumpa. Sana’y matigok na ang mga talangka. yASIS.TULA! HALA! TULA! Ni: sir aNGEL a. kawaawang madla! Na nagsasalita sa tula kong likha… Na ang pamagat ay… tula! hala! Tula! 65 . Na patuloy pa ring hindi makawala Sa inipud-ipod at dinapa-dapa… Sa kinahig-kahig at tinuka-tuka. jR. Noong mga hunghang. Ngunit may parusa sa gawang masama… At kahit di naman namin sinasadya. Na mga hambog at mga walanghiya Na ang kayabangan ay sagad sa lupa… Upang kami’y lalong magmukhang kawawa. Sa mata ng aming mapanuring kapwa. Na tulad din niyang mayroong sikmura Na minsa’y may laman at minsan ay wala… Kahit ika’y kanyang kaut-utang dila. Ganon din ang mga limatik at linta. Ako’y nagdududang baka naman kaya Ganon ang asal nya’y nais pang tumaba. Ngunit ang overtaym ay binalewala… Sa mabuting gawa’y walang gantimpala. Kung bakit bosing ko’y di ito makita. Huwag naman sanang sya’y katulong na nga. Walang malasakit sa kasamang kapwa. makapal ang mukha. Kawaawang bansa. Siyang bumubusog sa mga kuhila At s’yang gumugutom sa mga baluga. Anupa’t puso ko’y ngatngat ng hinala. Ay walang patawad siya’y manhid yata.

mga tao’y hindi halos magkamayaw… At nang walang anu-ano’y bigla siyang nabanggaan. mata’y butlog. 7 Ang nerbyos ni aling Marta ay kaagad nahalata Ng tinder kaya’t ito’y kaagad na nag-usisa… “Ano po ang problema n’yo. Noong batang libagin at punit-punit pa ang damit. “Tumataba yata kayo. Kaya’t siya’y nag-isip na kung ano ang mga sahog… Mahigit na dalwang libo ang pera n’yang magagastos. nandito pa ang batang yon!” Ginawa ni aling Marta’y lakad dito. takbo roon. Pagtatapos ni Anita’y nais nilang ipagdiwang… Isang manok na mataba ang nais n’yang ipakatay. Parang kidlat na gumuhit sa isip n’ya yaong bata. Pagkapayat at libagin.” ang wika n’ya. pisngi’y humpak. Sa palengke. bakit kayo namumutla?” “Susmaryosep! Ang pera ko! Pitaka ko'y nawawala!” 8 “Magkano po ba ang laman kalupi nyong nawawala?” “Dalwang libong mahigit yon!” sagot niyang nanghihina. basta ito’y mairaos. 2 Gumayak si Aling Marta patungo sa kabayanan. 3 Balak niyang ipagluto si Anita ng palabok.asawa’y tuwang-tuwa. Noong batang humahangos sa masikip na daanan. Saglit siyang natigilan. 6 Tuloy na si aling Marta sa tindahang suki siya. Wika nila’y natapos din bunso nilang si Anita. at nukot sa kanyang bulsa… Ngunit siya ay nanlumo’t nawawala pitaka n’ya.” unang bati ng tindera. jR. naalalang biglang-bigla.ANG PITAKA Isinatula ni: sir aNGEL a. lalo na si Aling Marta. 5 “Ano ka ba!?” ang bulyaw ni aling Martang nanlilitid. . yaong batang humahangos! Di ko sukat akalaing siya pala'y mandurukot… Ang larawan noong bata’y hindi ko pa malilimot. “Hindi bale. Silang tatlo’y magsasalo sa masayang tanghalian.” depensa na nanginginig. Pagkat yaong bunso nila’y tapos na ng medisina… Ang lahat ng paghihirap hindi nila alintana. Habang kanyang sapu-sapo ang nasagi niyang dibdib… “Hindi ko po sinasadya. Walang sulok sa palengke na hindi n’ya nililingon… At sa wakas nakita n’ya yaong batang hinahabol. Natawa si aling Marta. yASIS.” 10 “Hindi pa natatagalan. Kuwento ni: Benjamin Pascual 1 Ang mag. 4 Palibhasa’y lingo noon kaya’t grabe ang siksikan. 9 “Ay oo nga yaong bata.

Paligid nya’y dumidilim. Ang galing ng sistema mo! Mandurukot. sinungaling! Kunwa ka pang mambabangga. At siya ay tumilapon sa lakas ng pagkabangga. kaya’t siya’y nagsalita. 19 Malalakas na sigawan narinig n’yang papahina. Kaya’t batang hawak niya ay natakot nang talaga Nagpumiglas. “Nasaan ang aking pera? Dinukot mo sa bulsa ko huwag ka nang magkaila!” At sumagot yaong batang natatakot. tinanong si aling Marta. Matapos yon. namamangha. nagtatakbo yaong bata. Buti na lang nahuli n’yo.” “Anong wala. kumisay pa ng bahagya… Kumipit ng dahan-dahan mata nitong lumuluha. Kung ayaw mong ika’y aking sa kulunga’y ikalabos!” Ang pahayag noong pulis na noon ay nagkakamot. At dama ko ang kamay n’yang sumagi pa sa ‘king bulsa. 18 At wala ngang lingon-likod. 17 “Maamin ka ba o hindi?” bunghalit ni aling Marta… Nanginginig ang kalamnan. Ang tangi n’yang naaninag. nanlilisik pa ang mata.” Paputol-putol na pahayag noong batang nanghihina. Sabay higit ng balikat. wala na s’yang nakikita… Larawan ni aling Marta na masungit at mataba. batang-bata! Ibalik mo ang pera ko kung ayaw mong mapasama!” 13 “Talaga hong marami n’yan na dito ay gumagala. Sabay hiklas sa payatot at libaging kawaawa. pagdukot ko. patunay nyo’t ebidensya Na ito ngang batang ito ang dumukot at kumuha Ng wallet mong ang sabi mo’y nakalagay sa ‘yong bulsa?” 15 “Ano pa bang ebidensya?!” tungayaw ni aling Marta… “Ay siya lang ang sa aki’y bumangga sa eskinita. “Ano po naman ale.11 Yaong payat na bata ay hinatak ni aling Marta Sa leeg at sabay tanong. nakatakas at tumakbo kapagdaka. .” Ang sabat nang isang mama… “Tayo roon sa presinto!” ang singhal n’yang nagbabanta. Na ang tanging hangarin ay makatakas. Samantalang umiiyak yaong batang natatakot. 12 “Alin po bang pitaka yon? Wala akong kinukuha. 14 At pagdating sa presinto. pitaka ko ay wala na!” 16 “Magtapat ka kung ikaw nga ang sa kanya ay nandukot. makawala… Kaya’t hindi namalayan ang sasakyang rumagasa. 20 “Kahit kapkapan n’yo po ako’y wala kayong makukuha.

” Ang sabi at ganting sagot ng mister n’yang nagtataka. Agad niyang natanawan si Anitang nakangiti… Ngunit nang sya’y malapit na ngiti nito ay napawi. Ngunit ang kanyang katuwiran ang nangyari’y mabuti nga… Baka siya’y tularan lang nang iba pang mga bata. Yaong mga nakasaksi’y pawang lahat ay tulala… Ang kanilang naramdaman sa bata ay pagkaawa.” Ang pahayag noong mamang nagnganga. 24 Katanghaliang tapat na nang siya ay makauwi. takang-taka ang mag-ama. Hindi pwedeng umuwi s’yang wala man lang kahit gulay… Kaya’t siya’y nagdesisyong sa suki n’ya ay mangutang.21 “Patay na ‘yan. 28 “Kahit kapkapan n’yo po ako’y wala kayong maukukuha. 22 Di alam ni aling Marta kung siya ay matutuwa. Sana raw ay pinatawad kung ito ma’y nagkasala. nahilo si aling Marta… Bumagsak nang walang malay. 26 “Ngunit Marta. Sa narinig na sagot ay napamaang ang mag-ama. “Di ko kase naibalik noong ako ay kumuha. Na tila ba nagtataka sa labit n’yang sari-sari. 23 Ngayon naman problema nya’y ang tungkol sa pagdiriwang. Tila kidlat na gumuhit sumagitsit sa dibdib n’ya… Sa pahayag na binanggit ng matikas na asawa. Ng pambili ng tabako sa bulsa ng iyong palda. sa wallet ko. pitaka mo’y naiwanan mo kanina. 25 “Saan po ba nanggaling ang pinambili ninyong pera?" Bating tanong ni Anita na tila ba nagdududa… “Eh saan pa. Ng balak n’yang ipanghanda kay Anitang mahal-mahal. May iniutos lang sa ‘kin ang may sakit ko pong ina…” Kagya’t na lang biglang-bigla. Mas mabuting katulad n’ya ay maagang nawawala. Kaya’t lahat nang nangyari’y bigla niyang naalala.” Ang sagot ng kanyang ina. 66 . 27 Parang kulog na malakas bumasag sa kanyang taynga.

5 Huwag mong isiping Ang mayaman lamang. Ang siyang palaging Masaya ang buhay… Kahit pa ang haring Pinuno ng baya. Ay dapat madama Sa araw ng pasko? 4 Ang Poong si Hesus Kaya isinilang.ANG DIWA NG PASKO Ni: sir aNGEL a. jR. Bukal sa puso mo At may kagalakan. Di rin sa masarap Na pagkai’t ulam… Lalong hindi dapat Sa damit na mahal. 3 Ikaw ba’y masaya Kung damit mo’y bago? Ngunit nagdurusa Ang ibang tulad mo? Di ba’t ang ligaya Ng kahit na sino. 1 Ang diwa ng pasko Ay pagmamahalan. Ito’y kaarawan Ng Poong Maykapal… Tayo ay dumalaw Sa ating simbahan. 2 Hindi nasusukat Sa bagong laruan. Na sa pagdarahop May kaligayahan. yASIS. At saka magdasal Kay Hesus magpugay! 67 . Daig ng pulubing May kapayapaan. Kung hindi sa galak At pusong dalisay. 6 Pasko’y pagdiriwang Hindi payabangan. Sa isang hikahos Salat na sabsaban… Upang ipaabot Sa sangkatauhan. Sa puso ng tao Dapat matutunan… Dapat ay totoo Ang regalong alay.

Take care of me even a piece Of white cloth. you gave me birth… Please give me life. I have no breath. I find a reason then or hint… Gosh! I am undress and nothing else. jR. For what a terrible cold I felt… It’s not a normal temp’reture I think. take me please! For cold of morning I can’t take!!” 68 . Remained my body except flesh! 3 Our cock signals its cock-a-doddle-do.WAKING MOMENTS By: sir aNGEL a. My naughty cock signals me too… To fight the cold that makes me tremble. yASIS. Without mother. Then I heard our cock’s flock on the double… Like my right wings on the crown. 4 After a while of going up and going down. With clarity but in disgrace… 5 “Oh my father of no conscience. On the double with its up and down. Our cock from tree flies to the ground… So I decided to rise from bed. Even the cold forced me to sleep… But a voice then suddenly I heard. 1 I opened my eyes prior to the sun rays.

To all my shouts and every toss. Eleven years of suffering… My family had sacrificed. I’m smart enough. degree holder. yASIS. And passed them all with no regrets… My family that suffered most. 1 I got the course of earthly thing. And to suppress heavenly ties. Just to complete my evil vice. 2 Yes I am now. 3 I submitted all requirements.MY GRADUATION DAY By: sir aNGEL a. 4 At least they said. To take this course with only just Eleven years and not as much… As of others who’ve never passed Until the time of no more prize… … and until flesh turned into ash! 69 . jR. Had no comment at any cost. For I would like to make the rest. Of my short life to be the best. And had taken drunken master… Will no longer take doctorate.

have nose. I have no teeth. But God! I have no teeth… I have poor sight can’t even speak. almost perfect. She comfort me with tender kiss… A lullabies and sweet embrace. my mother gave me birth. Have everything. have tounge and lips… Have hands. 4 I’m wondering and am amazed. I remember it. no pants. Yes. no dress. No anything but am unique. That made me smile and rest at peace. 1 It was just yesteryears. Can only cry. She gave her breast. Of all the things I have received… So it was then my greatest grief. have ears. so it was milk. yASIS. jR. she gave me dress. have feet and legs. 5 It was cold then. Have face. I was naked… No shoes. 3 I thought I was complete. 2 Have eyes. She understood of what I need… I was hungry. When God called her. and took her breath! 70 . 6 My MOM she is… the greatest gift.THE GREATEST GIFT I RECEIVED By: sir aNGEL a. when I need help.

no dress. Yes. 2 Yes. There are still you can not beat… Because we both were created. For you’re designed by carpenter… Who made the best even better. my nose. the way I talk… The way I way my poise and look. the way I walk. Do not compare the cart from car… Neither the poor from superstar. No anything but am unique. Are only found within myself. I was naked… No shoes.I AM UNIQUE By: sir aNGEL a. And set all things in its order. Not equally in all aspects. I remember it. no more no less. 4 I am unique as just you are. 71 . jR. For no candies withour sugar. yASIS. 3 The way I smile. no pants. I’m unique. 6 You’re important just remember. Are only ways within my shoes. The way I think. I’m only one in this planet… My ears. my mother gave me birth. 5 If you’re ahead from someone else. my eyes and lips. 1 It was just yesteryears.

And keep alive but knew you’re wrong. HIMSELF. 1 What’s wrong with you? Is there any? You are healthy… physically. Religiously. You want them touch. And madly lover of beauty. Can make you wet even at dream. jR. The self control has worked for it. yASIS. 4 Can’t satisfied with just at look. And probably the caused of pain… Which you’ve suffered from now and then. you and thee. and mentally. Oh thank you God for self control… YOU’VE CONQUERED HIM. HIS SOUL! 72 .A SEXY MAN IN ACTION (Needs self control) By: sir aNGEL a. Kills you and your eternity. you can’t help it yourself… You thank your God for precious gift. 2 Yet you knew then that you are sicked. And eat their flesh to feel so good. This very time at last is free… From sick that shall or that might be. your soul… yes. you want them hold… If possible make them your food. 5 Yourself. Sometimes. 3 The beauties in this world were they. 6 You are a sexy man in action… This you put you to ask for more.

OH HESUS TURAN MO. 5 Ang batang rebelde ay merong nakuha. Punyal sa dibdib ko’y tila tumatarak. Sa gitnang bahagi ng pulong Mindanao… Doo’y dal’wang pangkat ang naglalabanan. Matapat sa bayan ang paglilingkod ko… Gusto ko pong maging mabuting sundalo. 8 Kahit ito’y labag sa kalooban ko. Punglo ay nagbaga. Maigapang lamang mga kapatid ko. sumigaw. Kuwento ni: anonymous 1 Minsan isang araw sa kampo militar. 9 At bilang sundalo dito sa Mindanao. Upang ako nama’y ipagmalaki n’yo. Ang dalawang pangkat ay handang pumatay… Iwan ang pamilya’t magbuwis ng buhay. Awit na ang dulot bangungot sa isip… Dugong Pilipino ang kapwa nadilig. 6 Bungad na pagbati sa sulat ay ito. 10 Bilang sundalo po ng ating gobyerno. Sa sundalong patay na isang pitaka… Isang liham doon ang kanyang nakita. . jR. ANG TAMANG PRINSIPYO Isinatula ni: sir aNGEL a. 4 Sa tinagal-tagal ng paglalabanan. Dahil palagi po akong nagdarasal. 7 Kinikita ninyo’y alam kong di sapat. 2 Dahil sa prinsipyong ipinaglalaban. Sa lupang pangakong uhaw sa pag-ibig. O mahal kong nanay patawarin ako… Di ko na matiis paghihirap ninyo. yASIS. Simutin ang bawat pakikinabangan. Ay naubos lahat ang mga militar… ‘sang batang rebelde ang napag-utusan. At lubhang malungkot mawalay sa inyo… Nais ko lang inay matulungan kayo. Kaya’t pinasok ko ang pagsusundalo. Abutin man silang malamig na bangkay. Upang mapaaral kaming inyong anak… T’wing nakikita kong pawis nyo’y nanatak. Ang kamatayan po’y laging nag-aabang… Ngunit ako inay di kinakabahan. 3 Patuloy ang putok na tila ba awit. Nang kanyang binasa’y tumulo ang luha. umangil.

. Yaong limang libong tulong na pambigas. Kung kami ang tama’y patawarin kayo! At kung kami’y mali patawarin ninyo! O Hesus turan mo. kumusta si Cherry. nayanig ang utak… Nang muli sa bangkay siya’y napasulyap. Siya ay sumapi sa mga kilusan. Naalala niya ang sariling bakas. 15 Sabihin mo rin pong kumusta na sila. 16 Ina’y sana’y laging mag-iingat kayo. Hintayin n’yo ako sa araw ng pasko. Dahil pangako po ay uuwi ako. Makakamit na n’ya manika n’yang sabi… Pag-uwi ko po d’yan siya’y ibibili. Ang una kong sweldo kaya’t pasalamat… Ipadadala kong kasama ng sulat. 12 Alam ko rin inay kaylangan na ngayon. Sa utol kong si Dan na ubod ng arte? 14 Pakisabi inay kay bunsong si Baby.11 Kahapon lamang po ay aking natanggap. 18 Mga magulang n’ya nang kanya ring iwan. Puso nya’y nawindang. Pakikumusta rin mahal kong si Shella… Ipaabot ninyong susulatan ko s’ya. Nangako rin siyang ito’y babalikan… Dahil sa hangaring mabago ang bayan. Kung hindi sa linggo’y sa isang semana. Basta’t sabihan mong sya’y magpakabuti. 13 S’ya nga pala inay. ang tamang prinsipyo!! 73 . 17 Pagkatapos niyang mabasa ang sulat. Nang ika’y hindi na maglako ng tikoy.. 19 Ano nga bang aming ipinaglalaban? At sino ang aming tunay na kaaway? Sino ba ang sadyang may hangaring banal? At parehong handang magbuwis ng buhay? 20 Ika’y Pilipino’t Pilipino ako. Nangunguna pa ba siya ngayong greyd tri? At di na ba kayo palaging kunsume. Kita ay lalabas mamimili tayo. Ang pangmatrikula ni Lita at Kaloy… Yaong masosobra’y pwede mong maipon.

Yaong mga anak. Sa kapitbahay n’yang mahimbing ang tulog. Pinakamaliit na pamahalaan… Kung ang namumuno’y haliging may anay. Ngunit sa pamilya’y sirang-sira siya… Sa t’wing nalalasing ay ginagalas pa. Lalo na kung lasing. 10 Itong taong ito pag hindi tumigil. Ang ginagastusa’y sigarilyo’t alak! 7 Siya ay magaling sa kanyang barkada. Kung anong tungkulin ang dapat gampanan… Ang akala niya’y basta’t mailuwal. Siya’y kuntento na basta’t maypambigas. Dahil kung gumastos sa barkada’y sagad… Sa halip ang pera’y ilaan sa anak. at inumin. Upang may madukot sakaling kulangin… Dahil siya’y bwisit sa t’wing mabibitin.NAKAPANGGIGIGIL Ni: sir aNGEL a. 2 Ako’y may nakitang ama ng tahanan. Dahil siya’y amang kulang sa pangarap… Hinihintay na lang dumating ang bukas. yASIS. yosi. 4 Siya ay magulang na di nalalaman. 9 Maliit s’yang tao ngunit siya’y hambog. Wala nang direksyon yaong pamumuhay. Kahit yaong anak ay di mapaaral… Itinutulong na sa gawaing-bahay. Tulungan n’yo akong siya’y idalangin… Upang anak niya’y hindi s’ya gayahin. Siya’y isang taong ‘galing mangatwiran… Subalit dahil nga lagi sa inuman. 3 Siya’y may pamilyang kaya naghihirap. Suplay ng pulutan. 5 Siya’y magulang na walang pakialam. Tiyak na babagsak buong kabahayan. Ang binabalinga’y martir na asawa. 6 Di naman masabing siya’y naghihirap. ayos na ang buhay. Samantalang ito’y dapat nag-aaral. 1 Pamilya ang siyang sa ating lipunan. wala siyang takot… Naghahamon siya at nambubulabog. 8 Siya’y nagtatabi ng perang gastusin. jR. Sa kanyang ugaling nakapanggigigil! 74 .

dahil sa t’yang anong laki… Sa t’wing merong masisila. At kung merong maloloko’y mukhang unggoy na disente. 10 Pag sila ang namayani sa Perlas ng Silanganan. may cutics na at may kulay… Kung noon ay karneng bulok ang malimit pagpyestahan. marami ang mangangaswang. 7 Sulyapan mo ang koryente patung-patong ang bayaran. Ngayon naman karamiha’y merong utak na masiba. 3 Kalimita’y di rin pansin ang ahas na makamandag. Kanya-kanyang puluputan sa putlaing kapwa-tao… At huwag kang magkamali. At huwag kang magkamaling hindi agad mabayaran Putol agad ang suplay mo. 5 Ang buwetre’y mahirap din makilala kung titingnan. marami ang mamamatay… Marami ang magnanakaw. yASIS. 1 Naglipana ang buwaya sa lunsod na makamandag. At kung ikaw ay mayaman. pag sila ay nakabwelo. jR. Marami rin ang kakain ng buto at karneng hilaw. 6 Sa ospital ay kayraming nakadamit na buwaya. 9 Pabagsikan ng kamandag mga ahas sa gobyerno. Mga ganid at sukaban gahaman at mukhang pera… Kung ikaw ay mahirap lang ay titirik ‘yong mata. Dating kukong matatalas.TANGING-AMA NINYO! Ni: sir aNGEL a. nag-aanyo silang bwetre. 11 Dinggin ninyo mga salot itong aking panambitan. makinis na yaong balat. kaysasarap purutulan! 8 Marami rin ang buwayang nakasuot uniporme. Paghahari n’yo sa lupa’y di rin naman magtatagal… Dahil kayo’y hindi tao sa ugali ninyo’t asal… Anak kayo ng ama n’yo! Ang balat nyo’y ang kakapal! 75 . bubutasin ang ‘yong bulsa. Bumaba na’ng mga ahas sa nakakalbong mga gubat… Yaong tusong mga unggoy nagsibaba na ring lahat At ang bwetre’y makikitang sa lunsod na lumilipad. Maganda na ang hitsura’t balahibo’y wala na rin… Kung noon ay nag-aaway sa saging na kinakain. Marami ang magugutom.lilinsarin pati buto. 4 Yaong tusong mga unggoy na ngayon ay di rin pansin. Halatadong busog-busog. 2 Ang buwaya’y kalimitang hindi ninyo mapupuna. Tanggal na rin ang kaliskis. Ngayon nama’y Monkey Business ang malimit na pasukin. Di na sila gumagapang at di na rin umuusad… Sila’y sanay nang tumayo’t marunong nang magsilakad. Ngayon naman sila’y ganid sa sariwa’t karneng hilaw. Kahit sino’y lilingkisin. Pagkat sila’y marunong nang mangusap at magsalita… Kung ang dating buwaya ay merong buntot na mahaba. Ngunit laging patay-sindi ang serbisyo nitong ilaw.

Kung lahat ng nagsihusga’y sa mundo ko nanggaraling… Oo’t sila’y magagaling ngunit hindi mga baliw. jR. Kung ito ay itlog pa at di pa tapos malimliman. 9 Ako naman sana’y hindi masasaktan ang damdamin. Dahil ako’y umasa nang karangala’y makakamtan… Ngunit aking naunawang di akin ang bawat araw. Sa tula lang dinadaan ang marubrob na damdamin… Kung tuwa ay ngumingiti’t kung galit ay nanggigigil. Na tulad ni Ingkong Mokong. Habang merong sa loob ay tila bombang nanggigising. Wag ka munang tumilaok baka ikaw ay pumiyak. Lalo lamang sumisidhi sa damdamin ang paglaban… Umiinit na para bang mais na nagpuputukan. Walang titik na pupukaw sa pantig ng bawat awit. 10 Iba kasi ang panlasa noong tunay na makata. maibigi’t matiisin. O di kaya naman ito’y gawing itlog na maalat… Kaya’t habang ang sisiw mo ay hindi pa sumisiyap. Sa panlasa ng magaling at batikang mandudula… Iba rin ang manunulat at iba ang manunula. Lalo namang ibang-iba ang manghalo sa manghula. yASIS. May gabi rin na sa akin ay kakatok sa kanluran. 8 Dahil sinong magsasabing mabubugok ito lahat. 1 Sa damdamin ng makata nanggagaling ang panitik. Kung nabigo’y lumuluha’t kung nagwagi’y kumekendeng. Kamay lang ang tagasulat at utak ang taga-isip… Kung ikaw ay pusong-bato’t damdamin ay namamanhid. 7 Kaya’t ikaw makata man o tulad kong tao lamang. Nang di upang malasap ang mapait na kabiguan… Ay huwag mong bibilangin ang sisiw na isinilang. 4 Tulad nila’y ganon ako dahil ako’y makata rin. 76 . 5 Habang ako’y nabibigo’y lalo lamang tumatapang.ITLOG KONG NABUGOK Ni: sir aNGEL a. Kabisi at Huseng sisiw. 3 Maramdamin ang makata. Ay dahil sa kabigua’t tagumpay na maalindog… Ang halakhak ng pag-ibig o panaghoy ng pag-irog. Habang ito’y binubusa’t sa kawali’y nakasalang. Ay kusa nang bumubukal sa panulat nalililok. Na mahilig ipadama sa panulat ang damdamin… Marahil ay ganon na nga. 2 Kung kaya nga nabubuo mga tulang maindayog. hindi basta nahihimbing. 6 Kabiguang nadama ko’y doble-dobleng kabiguan.

Ngunit wag mong hahayaang mapatid ang iyong litid. Sa gawa ng pamilya nya’y s’ya lagi ang sumasahod… Noong pompyang at deretsa na sa kanya’y nagpaalog. siguradong lagot kayo. 5 Umawit kang ikaw lamang ang may gawa noong lyrics. 8 Masakit pa’ng ulo niya’t s’ya lagi ang natutumbok. . Baka ika’y merong glorya’y atin namang paghatian. Ni: sir aNGEL a. . Dahil ako’y nangangambang di na kita mapagmasdan… Juan Dela Cruz ang ngalan ko sikmura ko’y kumakalam. 6 Hello Garci.HELLO GARCI. ikaw nama’y magparamdam. Sabihin na ang totoo’t baka sila’y nakinabang. Kung talagang tumatanggap ng payola kay Sandra Cam… Wag na kamong tumanggi pa’t sangkot din daw si General. Iniisip ang lagay mo’t baka ikaw ay nadukot. 1 Hello Garci. yASIS. ba’t hindi ka sumasagot? Ako nama’y kakampi mo kanino ka natatakot? Ako ang ‘yong kaibigang hindi halos makatulog. O kaya’y magkalabasa. 7 Huwag mo nang pangaraping maka duet ang pangulo. 9 Hello Garci. Ilista mo silang lahat manghiram ka ng polyetos… Darating din balang araw baka sila ay matumbok. Dahil siya’y tuliro pa’t masakit pa’ng kanyang ulo… Baka lamang magsaliwa’t lalong maging sintonado. bibig mo ba’y may kandado? At hindi ka makaimik. paki-text nga si Congressman. Hello Garci. 3 Ba’t hindi ka magsalita. Huwag lamang mapurlata. mga taong nanggagamit. ukrong na ba ang dila mo? Ikaw ba ay inosente sa nangyaring iskandalo? At kung di ka inosente’y may patong ba ang ‘yong ulo? 4 Lumantad ka’t kumanta na taasan mo ang ‘yong tinig. 2 Ang tinig mong kailan lang ay nais kong mapakinggan. tamaan lang kahit sahod. Handa kaming magpatawad basta’t ika’y magsori lang. Hello Garci. Ang tinig mong nanggagaling sa bulong ng iyong dibdib… Umawit ka na ang tono’y di balagbag sa pandinig. Hello Garci. . 10 Pakitanong mo rin Garci kung sino pang ibang sangkot. Pagkat ika’y isang taong may malayang pag-iisip. Kaya’t yaong kanyang tenga’y tila yata nabubungog. jR. At wag ka nang magpagawa sa may utak na pilipit… Na may dilang mapilantik. Ang tinig mong anong lamyos ay nais kong mapakinggan… Hindi baling pumiyok ka at lumumod ka ng laway.

Ngunit silang matataba ang s’yang lalong bumibigat! 77 . 12 Anak ng huweteng talaga ang buhay sa Pilipinas.11 Ang problema nating ito kahit na nga sumadahin. Gamitan man ng anunsyo’y wala tayong aanihin… Ikasa ma’t ideretsa bolahin man nang bolahin. Ay tiyak na pilado lang ang hahamig ng kalansing. sugal doon lagi namang minamalas… Pati dangal at buhay ay ipinusta at winaldas. Sugal dito.

3 Ako naman ay tao ring may pag-ibig at damdamin. nanlilitid. Lalo lamang kawaawa’t kayang-kayang padapain. . Nakuha mo ang hanap mo. 7 Kaya’t ako’y nagdesisyong pagbigyan ka sa ‘yong hilig. tila ngiting nanahahamak. Tanging ganting nagagawa’y lumuha at luraan ka. Ang pagbigyan ang ‘yong hilig at huwag kang patulugin… Mula ulo hanggang paa’y hindi dapat patawarin. Lalo ka pang nangingiti. Upang kahit papaano ika’y aking pasukuin… Ginamit na ang panulat at dila ko’y ginamit din. 1 Bakit ika’y nasis’yahang ako’y laging paluhain? Tirik na ang aking mata’y hindi ka pa tumitigil… Nais mo bang ako’y laging sa harap mo’y paluhurin? Upang ika’y magmistulang sinasambang tila birhen. 4 Kapag ako’y nagtatangkang bumangon at labanan ka. Di mo ako binibigyang-kalayaang makahinga… Para akong sinasakal. ika’y parang nahihibang.KAYLUPIT MO NAMAN !!! Ni: sir aNGEL a. namumula. Ako’y halos lunukin mo’t buong-buo mong kainin. Sige na nga upang tayong dalwa’y kapwa matahimik. Upang siya’y makalaban sa t’wing siya’y aapihin. yASIS. Hanggang ika’y mamilipit at tuluyang panghinain. Na kahit na ilang saglit sana nama’y payapain… Bakit ika’y laging galit na para bang nababaliw. 5 Ang lahat nang paraan ay sinubukan ko nang gawin. 6 Lalo ka pang tumatapang at lalo pang lumalakas. 8 Tanging yaon lamang pala ang paraang dapat gawin. Nakikita sa ‘yong mata ay puro na kaputian… Pano kase akala mo’y ‘di na kita papatulan. At nagawang sa hiyas mo ako’y iyong pataubin… Kahit anong aking gawing paglaban ay talo pa rin. 2 Ginamit mong kasangkapan ang ‘yong yamang nagniningning. 9 Ano ngayon ang lagay mo. paraka nang lantang gulay. Na tila ba nawiwiling salagin ang aking hampas… Sa buo kong konsentrasyon at sa aking paninigas. jR. Bahala ka kung nais mong ako’y laging naiipit… Kung gusto mong nakadapa sa t’wing ako ay titindig. 10 Kaya’t sana ang kapwa mo’y igalang mo at mahalin. Ngunit ako’y nagtataka’t lalo ka lang nanggigigil. At huwag mong huhusgahan at huwag ring hahamakin… Dahil kahit sinong tao’ymay paraang kayang gawin.

Sa edad na isang linggo’y balbasin na at mabuhok. Marunong nang lumakad at marunong pang magsalita. Kaya’t doo’y nagsisugod mga medyang walang pagod… Dahil nais nilang lahat na makita’t mapanuod.” 6 “Tayong tao hindi baga’t kaya lamang umiiyak. Ng ina n’yang ang edad ay mahigit nang syento-beynte. nagnanasa’t naghahangad. Odi kaya’y natatakot sa landasing tinatahak… At kung hindi’y merong nais na hindi pa natutupad. Ang lahat ay nagtataka sa totoong pangyayari. 4 “Munting bata bakit noong kayo raw ay isinilang. jR. Kung totoO ang balita na ang bata’y walang pusod… At talagang marunong nang magsalita’t managalog. 3 Yaong batang pambihira sa bayan ay napabantog. ‘pagkat yaong anak nila sa halip na umuuha… Kung bakit at hagikhik lang at ngiti ang ginagawa. Ng ina nyo’y di raw kayo umiyak o umuha man? At bakit din kayo’y hindi tumagal ng s’yam na buwan… Sa matres ng inyong nanay…ano po ba ang dahilan? Kayo po ba’y isang tao? Baka kayo’y mangkukulam… Sabihin mo ang totoo. 1 Si Juanito’y isinilang sa dilim ng hating gabi… Unang anak ni Canuto sa asawang si Matilde. Dahil tayo’y walang alam kung ano ang nararapat… Nating gawin sa daigdig lalo’t tayo’y bagong labas. Nagugutom. Habang siya’y nahihimbing upang siya’y di magdamdam.” . naghahanap.” 5 “Ano ka ba ako’y tao…hindi ako mangkukulam! Sadyang kayo’y nasanay lang sa ugaling mapagbintang… Kaya ako’y tatlong b’wan lang sa matres ng aking nanay.huwag kayong magbulaan.BIAG NI JUANITO Ni: sIR aNGEL a. Dahil siya’y ‘pinagbuntis na di man lang ‘pinaglihi… At noon nga’y isinilang na hindi rin ini-ire. 2 Ang kaniyang ama’t ina’y hindi man lang nakahanda. Dahil ayaw ko nang siya’y maghirap pa ng s’yam na b’wan… Kung kaya nga paglabas ko ay akin lang tyinempuhan. yASIS. Sa biglaang pagsulpot at paglabas nga noong bata… Sila’y kapwa nataranta sa maliit nilang dampa.

kaya ako’y tumatawa. at gawa ng matatanda?” Patuloy na pagtatanong noong medyang mausisa. Ang dapat na tinatanong sa nangyaring pambihira? Kaya ako’y nagmadali sa pagsulpot ko sa lupa. naturingang matatanda. Kailangan niya ako…akong batang kawaawa!” 79 . Dahil nais ko lang namang may abutan pang sariwa… Sa daigdig nating ito habang di pa nasisira Ang lahat ngmagagandang ang D’yos Ama ang lumikha. Upang kayo’y pagsabiha’t hindi ko na masikmura… Ang lahat ng lakad ninyo. Ay gawaing matalino. Nagagawa ninyong meron. At lalo pang ikinampay mga pakpak ng balita… Kayo ang s’yang sa akin ay mabilis na nagpatanda. Kahit patay binuhay n’yo kayo ang s’yang pambihira!” 11 “Pinalapad ninyong lubos mga tengang nasa lupa. ang pustura’y mamang-mama… Hindi po ba ninyo alam na ang inyong ginagawa.” 10 “Kaya ako’y lumakad na at agad nang nagsalita. kaya ako humihinga.” 8 “At bakit po kayo’y agad marunong nang magsalita? Naglalakad agad kayo…pambihirang pambihira! Musmos pa ang edad ninyo. Kayong mga matatandang pawang mga isip bata… Kaya kayo’y umalis na’t ang nanay ko’y umu-uha. May pag-ibig sa puso ko’t meron akong kaluluwa… Merong tuwa sa dibdib ko. kahit na nga sadyang wala… Makamit lang ninyong lahat bawat niyong ninanasa. meron akong ama’t ina… Merong hangin sa ilong ko.7 “Bakit ako ay iiyak samantalang kuntento na? At alam ko ang daratnan sa mundo na mapanghusga. 9 “Hindi baga’t kayo namang matalinong matatanda. Meron kaming munting kubo.

Kaya siya’y namihasang. pinalakol yata siya… May sibat pang nakatusok sa p’wet nitong may buni pa. mata’y butlog at hikain. yASIS. 7 Ang sabi ng magulang n’ya siya’y dapat wag ikulong. kapit-kapit. magbisyo at laging lasing… Humithit ng sigarilyo’t lunok pati ang nikotin. Inatake’t napabagok ang ulo sa isang pader… Kaya’t siya’y nahemoreyds. humba at patatim. Nang kumpareng Sputnik Gang. 5 Kaya ngayon tingnan ninyo ang hitsura ni Ismael. kalalabas sa City Jail. pulseras man o pustiso.MASARAP DAW ANG BAWAL NI: sir aNGEL a. Nakalaylay ang balikat. Nakakulong na s’ya ngayon. Kaya siya’y namihasang kumain ng alimango… Litson. hanggang ngayo’y padalwahin. dahil siya’y sintensyado… Nahuli s’yang nagnanakaw sa loob ng kamposanto Ng pwedi pang maibenta. Gayong siya ay hayblad na’t mga ugat ay barado. 8 Oo naman anong sarap noong bawal na pag-ibig. 9 Kaya ngayon alam nyo ba kung asan si Tiyo Paeng. pati pato’y hinahabol. Dahil siya ay nahuling sa kalabaw nakapatong… Siya raw ay nababaliw. 10 Ayos naman ang lagay n’ya luwa yaong isang mata. paboritong-paborito. Na hindi pa nabubunot. 4 Ang bawal nga ay masarap ang sang-ayon ni Ismael. jR. May benda ang kanyang ulo. Bata pa ang kanyang edad ngunit mukha nang ulyanin… Panot na ang kanyang ulo at ang labi’y sobrang itim. Kahit merong asawa na’y swabe pa kung makatitig. Kaya’t yaong kanyang baga’y di na pweding kandinggahin. . Kaya’t dapat sa hospital. balita ko’y padal’wahin… Nahuli raw nakapatong do’n sa kanyang kumarehin. Konteng lakad humihingal. Ukrong na ang kanyang dila’t tabingi ang bibig nito… Nanginginig mga kamay at paa’y di maikilo. 3 Alam n’yo ba kung asan s’ya? Hindi pa rin nagigising. Naroon pa sa ospital. 2 Kaya ngayon tingnan ninyo ang hitsura noong loko. Ang sabi ni Tiyo Paeng na ang laway tumatalsik… Kaya’t yaong babae nya’y susun-suson. merong sima palibhasa. may swero at may oxygen. sa mental s’ya maikanlong. 6 Iba naman ang nangyari kay Dalmaciong magsa-shabu. 1 Ang bawal daw ay masarap sabi sa ‘kin ni Kurdapyo. Kung lumakad ay paiskag at hindi pa makatakbo.

11 Iba naman ang nangyari kay Sweet Lover nitong Labo. Kung nais tang hindi natin abutin ang kamalasan… Lalo pa’t kung pag-ibig na yaong ating yuyurakan. 13 Kaya tayo’y dapat bawal tumikim ng mga bawal. marami ring kalaguyo… Komo yaong asawa n’ya ay naroon sa malayo. 12 Kaya’t minsan isang gabing nagmomotor silang dal’wa. At sa bawal na pag-ibig. kaya ngayo’y merong tulo. Iba’t iba ang kapiling. napaagap ang parusa. Marami ring sweetheart siya. Isang saglit na ligaya pagdurusa’y habambuhay… O di kaya’y kamatayan! 80 . Babae nya’t saka siya’y napabangga sa akasya… Lasing-lasing palibhasa’t nagtampisaw sa ligaya.

Na mabayad agad.” 6 At ang gurong nagtetesis. ./subalit bulakbol… Kung bakit nangutang/at di nakaahon. At bakit po kayo’y/kanyang inutangan?” 9 “Di kase nabayad/kapag sinisingil. At doon magtanong/sa may punerarya.” 10 Kaya’t gurong nagtetesis…/punta agad at nagtanong. Ang kan’yang respondent./kaya nakulong s’ya. 5 “Bakit po namatay/ang kanyang asawa?” Ang tanong ng gurong/parang abugada… “Mabuti po kaya’y/do’n kayo pumunta. At sa punerarya’y/nagtanong sa may-ari… Ano pong dahilan/at ano ang sanhi./dibdib ko’y makirot” Ang sagot ng byudang/parang napopoot… Kung nais malaman/yaring aking sagot.ISANG GURO… NAGTETESIS Ni: sir aNGEL a.” 8 At ang guro…/nagtanong kay Alyas Taga…/malumanay. Noong may-ari ng/isang punerarya… At ang kabaong raw/ng kanyang asawa./babaeng nakulong… “Ano ang nangyari/Ginang Kunsumisyon? At nakulong kayo/ng ilang panahon?” 2 “Ulo ko’y masakit. At byudang si Misis. Presinto’y tinungo. “Bakit n’yo napatay/ng dahil sa utang… Si Mister kunsumeng/nangangako naman./nagtanong sa pulis… “Bakit po nakulong/ang byudang si Misis. yASIS. jR. Sa batang tahimik. Ay di nabayaran. Ang inyong tanungin/ay si Alyas Taga… Nangutang daw kaseng/may pasumpa-sumpa. 1 Isang gurong nagtetesis…/seryoso na nagtatanong. Puro pangako lang./asawa’y nasawi?” 7 “Mawalang galang po. Ano pong nangyari/at bakit sinapit?” 4 “Siya’y sinampahan/ng kasong estafa. Ang amang napatay/at inang nakulong. 3 Yaong gurong nag-aaral…/nagsisikap./ngunit di nagawa./mabuti pa kaya./nagtetesis. Sa pulis magtanong…/ako’y napapagod./pumunta ng dali-dali./isip ko’y nagdilim… Kung bakit nangutang/‘kamo s’ya sa akin? Ang anak na lang n’ya/ang inyong tanungin.

Ginawang pamunas/sa luhang nanatak. Konsensya’y sinurot. 15 Yaong gurong nagtetesis…/nag-aaral../s’ya na raw mabayad.. Kaya’t napilitan/na sila’y mangutang. Palibhasa yata’y/bago lang po kayo.” 13 No’n po kaseng ako’y/hindi nakabayad.” 12 “Madam di n’yo po ba/ako natandaan? Estudyante ninyo./na may kakulitan… At palagi ninyong/napagagalitan. At saka respondent/ng papel sa palad.. 14 “Hindi po ba noon/ay mahigpit kayo? Noong unang araw/na maging guro ko. Di ninyo nagawang/unawain ako. 81 . Mga magulang ko’y/pilit nag-apuhap. Na magdu-due date na/sa ‘ming paaralan… Walang pera noon/ang aking magulang. nagsisikap. 16 Nagbabalak siyang/pal’tan ang pamagat. At napapahiya/sa ‘king kamag-aral. At sa pobreng bata/ang hingi’y patawad./nayanig ang utak… Ginumos pagdaka/ang tesis na hawak.11 “ako po kase mam/ay merong bayaran. Ang sabi n’yo sa ‘kin/ako ay babagsak… Dahil ako’y walang/tigil sa pag-iyak. Utang na kabaong.

Ng ulo ang mga Marines na sundalo sa Mindanao. 3 Ngunit ito namang hayop. . 4 Kaya nga magmula noon. Si Adan at natukso rin. Nawala na sa matuwid na landas ang aking tula. 10 Merong mga politikong protektor ng mga sugal. Ang totoo’y mga lobong nanlilisik. Nauna man ang mabuti. 2 Ang sabi ng Panginoon kay Eba at saka Adan. Noong mga MILF habang nangag-aawitan… Para lamang kapwa-hayop nilang pinagpupugutan. pwede nilang pagsaluhan… Maliban lang sa naroon sa gitna ng halamanan. 6 Minsa’y aking napanuod ang ginawang kahayupan. may alagang mamamatay… Parang mga tupang puti na palaging nagdarasal. At di lahat nang kriminal ay sagad ang kasamaan… Kung minsan pa’y magkasabwat sa gawaing kabuktutan. 1 Magsimula noong itong sanlibutan ay likhain. Ng mabuting paalala’t mahalagang tagubilin. Upang kapwa magkamal ng mansanas at kayamanan. Si Eba ay tinukso at pinakain ng mansanas… Nang si Eba’y nasarapan ay inalok naman agad. na dimonyong si satanas. kakanin nyo’y sa pawis n’yo magbubuhat!” 5 Mula noo’y nauso na ang ambusan sa daigdig. 9 Di lahat ng otoridad dalisay ang kalooban. Tinakpan ang maseselang mansanas at saka gubat… Nagalit ang Panginoon at parusa’y inilapat. Merong mga awtoridad. Mula noong magtagumpay yaong ahas na may sanib… Minana ng Abu Sayaf at saka ng MILF. yASIS. kung sino ang tatakbuhan… Masisisi n’yo ba kami mga simpleng mamamayan. Saka noong ibang taong mansanas ang nasa isip. 8 Sa panahon natin ngayon ay kayhirap nang malaman. 7 Dito na nga nagsimula ang tula kong ginagawa. Na kami ay natatakot na kami ay tiwalaan. Ang lahat ng prutas doon. nalos nilang sila’y hubad. naglalaway. Kasinggulo ng magulong dinaranas nitong bansa… Nang dahil nga sa ahas at sa mansanas na magata. Kung sino ang tatawagan. Dahil silang dalwa’y tiyak na parehong mamamatay. “Mula ngayon. ang masama’y dumating rin… Diyos Ama ang kay Adan at kay Eba ang nagtanim.NANG AMBUSIN NG AHAS SI EBA SA PARAISO Ni: sir aNGEL a. jR. kaya’t sila ay minalas.

magliwaliw araw-araw. Na tahimik at payapa kahit walang kayamana… Maligaya man sa salpi. Sinasangla kay satanas kapalit ng karangyaan. Kayamanang nasa lupa’y kaya ninyong ipambayad… Upang kitlin at agawin mga buhay na nagkaat. may problema? Di ka naman sasama at papatay ng basta-basta. Do’n sa mga mababangis at gahamang taong-unggoy. Sa maraming mga ahas na lulong na sa kurapsyon… Sila rin ang karaniwang nagtatakip. tila buto ng mustasa. Walang silbi kung ang iyong konsesya ay nilalangaw. Kahit tayo’y walang unan. 82 . 15 Tandaan n’yo itong aking sasabihing maliwanag.11 Abogadong magagaling ang palaging nagtatanggol. 17 Kaya’t tayo’y mamuhay nang sa damdamin ay may takot. tumutulong. Sa ginto at sa trono at empluwensyang mahayahay… Magkamal ng salapi. Kung may Kristo sa ‘yong puso’t nasa tamang landas ka N’ya. 14 Ang dahilan ng lahat ay kasakima’t pagkasilaw. 13 Bakit ba ang kapwa tao’y pumapatay ng kapwa n’ya? Hindi baga’t ang dahila’y may disgusto. 12 Ngunit mga kauntugan. kaluluwa’y pinapatay. hangga’t merong natitira. Katiting man malaki rink. kahit tayo’y walang kumot. 16 Di ba mga kauntugan kaysarap ng namumuhay. Sa D’yos Amang lumikha ng mga bagay sa sinukob… Upang tayo kahit hubad ay mangyaring makatulog. Ngunit di n’yo kayang bilhin hininga n’yong hawak-hawak. Sa ‘sandaang mga bulok na mabuti kahit isa… Huwag tayong mawawalan ng katiting na pag-asa.

Saka kaunlarang sa kalikasan ay walang pakiramdam. marami sa papel. Kaya’t ang basura’y nadaragdagan lang lalong tumatambak… Ganon din ang usok ng mga sasakyang galing pa ng syudad. jR. . Kulang sa pag-ibig. Sabay mapakodak sayang lang ang pera’t ang puno ng buhay. yASIS. 4 Walang magagawa ang mga programang pera lang ang hanap. 5 Mga panukala na parang kabute na nagsusulputan. 10 Tayo’y dinadagsa ng maraming tao tuwing may timpalak. Tag-ula’y mainit. kung tag-init nama’y pagkaulan-ulan… Masasabi nating ang lahat nang ito ay palatandaan. Wakas na ang buhay noong punong paslit na pinagpaguran. Di kayang tumubos ng natutuyo nang ilog. lalong nawawasak. Sa ating hangin at nakadaragdag ng higit pang pulosyon. Na siyang dahilan ng mga sakuna’t mga karamdaman. kathang-isip lamang. Kaya’t nalilisya ssa totoong pakay at tunay na misyon. 8 Ang Miss Kalikasan kung titingnan natin ay nakakatulong. kaysarap pakinggan. 3 Alam nating lahat na ang kalbong gubat ang siyang dahilan. Di kayang bumuhay ng nakakalbo nang kabunduka’t gubat. 1 Ang ating panaho’y sadyang ulyanin na sa kasalukuyan. Na itong daigdig ay apektado na nitong kaunlaran. lalong lumalala. Kaya’t kalikasan. Sa pagkabutas ng ozone layer nitong ating kalawakan… Kaya’t direkta nang tumatama sa ‘tin ang init ng araw. Matapos itusok sa lupa’y wala nang halos pakialam… Dinaraanan lang ng mga kalabaw at init ng araw. Ganon din ang mga usok ng pabrika’t usok ng sasakyan… Mga pestisidyo at mga pabangong umaalingasaw. parang katuwaan. 7 Ang pagti-tree planting magandang hangarin. Pagwawaldas lamang sa kaban ng bayang walang kabuluhan… Dahil hindi naman totoo sa puso ang kaabalahan. Kung ang mga punong itinatanim ay naaalagaan… Ngunit kung ito’y gagawin lang piknik. sapa. dagat… Walang magagawa ang mga programang pawang pampasikat. 2 Yaong global warmingang tanging resultang dapat katakutan. 9 Ang Miss Kalikasan kung tutuusin pa’y merong kontribusyon. Sa pagpapanipis ng butas-butas na’t nasisirang ozone… Dahil sa spray netat mga pabangong nagsisilbing lason. 6 Aakyat sa bundok saka magtatanim ng punong kaylangan.MISS KALIKASAN Ni: sir aNGEL a. Sa mga babaeng titulo ang hangad at premyo ang habol… Pampadagdag din lang sa pera ng taong may hawak sa baul.

kaya’y sa kalabaw… O di kaya’y laging naglalakad lamang upang pamarisan. Hindi lang pananim kung hindi tree guard din ang dapat na dal’hin… Upang protektahan sa anumang banta yaong punong supling. ang bango ay likas. pag-ihaw ng karne… Kung ang nais natin ay maipadama ang gawang mabuti Sa ‘ting environment. 17 Siya ay dapat ding laging sa karware’t kalesa sasakay. Dapat alagaan. Sa ating daigdig sa lumalala na nitong global warming… Kung isang semana yaong pagdiriwang kailangan gawin. Walang pinsan-pinsan. mahirap. Ang lahat ng pagod at perang ginastos. Kagandaha’y likas. Ganon din ang mga paggamit ng ref. nang upang matigil. 18 Sapagkat kung tayo’y puro lang programa at kulang sa gawa. Tayo’y pupulutin. kundi sa basura’y sa gatak na lupa. 12 At ganon din naman yaong sigarilyo’t iba pang dahilan. 15 At kung tayo naman ay merong programa na adopt a mountain. 16 Ang Miss Kalikasan. 13 Dapat ding ibawal ng isang semana ang pamatay-peste.. back to basic tayo… laban ka ba pare? 14 At kung tayo nama’y aakyat sa bundok at magti-tree planting. di dapat gumamit pabangong matapang. mababalewala. Nang di makaragdag bagkus makabawas ng usok sa daan. Ng mga polusyong mga pampasira’y dapat nang iwasan… Usok ng pabrika’t pagsunog ng plastik dapat kasuklaman. O di kaya nama’y sa padyak. Isang semana ring walang gasolinang dapat na gamitin. sa bangka. at ang kasuotan… Ay di sa pabrika ginawa sa halip ay yari sa kamay. Isara ang aircon ng mga gusali at mga sasakyan. palaging dalawin at dilig-diligin.11 May suhestyon ako upang maging gnap ang pagtulong natin. mayaman. Ating subaybayan yaong paglaki ng punong itinanim… Hangga’t maaari’y yaong mangangahoy ang dapat putulin. At ang kalikasang ngayo’y sakitin na’y lalo pang lalala! 83 . Kung ang layunin ay talagang pagtulong sa’ting kalikasan.

Dahil raw sa mga gurong nagtuturo’t nagleleksyon. 4 At ang unang sumagot nga sa tahasang tanong na ‘yon. 5 Ang dugtong pa ng gobyerno ay dapat na mahusay raw. LUMAMAN SA UGAT Ni: sir aNGEL a.) 7 Pa’no kami matututo sa ‘ming gurong naturingan. Ay yaong deputado na gobyerno natin ngayon… Na kung bakit pabulusok yaong ating edukasyon. masipag sa kontribusyon. at buhok ay bulaw. Ang tahasang paninisi n gating pamahalaan… Talaga raw mga guro ang may lubhang kasalanan. 2 Sino nga ba sa kanila yaong dapat na sisihin? Kung bakit ang edukasyo’y walang tuwid na landasin… Yaong sistema ba ngayon na malito at putlain.. Kung ba’t hindi epektibo ang guro sa edukasyon… Minsan tamad kung magturo. Anong leksyon diumano ang puwedeng maibigay. Nakaupong akala mo’y si Pilatong nang-uusig… Guro rin ang sinisisi sa anak n’ya na kung bakit. 10 Sabi naman noong henyong matalinong isang mangmang. 1 Ang tula kong ito ngayon ay akin pong inaalay. O ang mga mag-aaral na tamad at mga sutil? 3 Ang sabi ng iba riyan. estudyante’y college na raw. Pinapasa na ng guro kahit limot ang wan plas wan. yASIS. 8 Magulang ay sumang-ayon na noon ay nagtotong-its.. Sadya nga raw na ang guro’y may malaking pagkukulang… Hindi pa raw makabasa at hindi pa makabilang. 6 At sinang-ayunan naman noong mga mag-aaral. 9 Ang dagdag pa ng magulang ay kulang daw sa dibosyon. Sa lahat ng mga guro’t sa lahat ng mag-aaral… Ang katumbas nito’y isang mainit na pahayagan. Tapos na ng kolehiyo’y talo pa n’ya kung mag-englis. . jR. Ay hirap pang magkwenta at englis karabaw… Sino nga raw baga ang s’yang higit na may pagkukulang? Ang tanong ng isang henyong matalino ngunit mangmang.KAMOTE. tumatalsik pa ang laway. Sa lahat ng magulang at sa ating pamahalaan. Kung hindi leave sa eskwela’y nagtitinda ng kinakaw… (o kaya ay puto’t suman. Kaya’t silang magulang daw hilo na sa konsumisyon.) Pagkatapos magpasulat sa pisara isang araw. Ang sabi nang isang batang lalaki na merong hikaw… (pantalon ay lawlaw. Bukas nama’y magsesermon. Ang guro na magleleksyon sa ‘ting mga mag-aaral… Dahil daw kung halos mangmang at kulang ang kaalaman.

pa’no nga ba matututo? Isandaang mag-aaral siksikan sa isang kwarto… Dalawampung mag-aaral hiraman sa isang libro. Ng anak mong sa eskwela’y problema ng paaralan?” . 13 Sa binanggit ng gobyerno at ng mga mag-aaral. ito nga ay sagutin mo!” 16 “Ba’t hindi mo madagdagan libro’t silid-paaralan? Ganon din ang mga gurong nagtuturo araw-araw? Bibintangan mo pa sila na kulang sa kaalaman. mapaaral lamang kayo!” 19 “Kaya di ka natututo ay hindi ka nag-aaral. ito pa ang madadanas. inaabot ng magdamag. Naglalako ng tinumok. O gobyernong nang-uusig. 14 At ang sabi noong guro na noon ay nag-iiyak. o kaya ay sa inuman?) Meron ka bang panahon na kumustahin yaong lagay. Bago’y ‘tinatago mo lang ang luho mo’t kabulukan!” 17 “Dadaanin mo pa sila sa brigadang pabonggahan. Ano raw ang nagawa mo.11 Kahit daw ang kabisa lang ay pagsulat ng pangalan. Hangad mo lang ay alawans at lagi pa sa tambayan… Kapag tungkol sa aralin.!” 15 “Kayong mga kabataan. Sa paggawa ng leson plan. Ng utang n’ya ay sandaling nag-isip at natigilan. Ngunit silang mga guro ang s’yang higit na sugatan!” 18 Ikaw naman mag-aaral paano ka matututo? Gusto mo pa’y ipanguya’y sinusubo na nga sa ‘yo… Ika’y walang pakialam sa pagod ng magulang mo. Pasado na ang anak mo’t alam na raw ni kongresman. Upang kayo’y makatipid at sila ang magastusan… Katumbas ng isang plake’t masigabong palakpakan. Ngunit pag sa kalokohan ay hindi ka maungusan!” 20 “Ikaw naman o magulang lagi mo bang tinitingnan… Kwaderno ng iyong anak o lagi ka sa madyongan? (dili kaya’y sa sabungan. Dahil ikaw ang nagpanday ng kanilang kaisipan. "Lawit na nga ang labi ko sa maghapong kadadakdak… Tini-TB na nga halos. ay wala kang pakialam. Pinapasa yaong bata pag nag-pradyek ang magulang… Marami raw kaseng gurong bigyan lang ng elektrik pan. 12 Ang dugtong pa noong henyong matalinong isang mangmang. bilang guro’y wat hab yu dan? Kahit ano ang mangyari’y nasa ‘yo ang kasisinan. Ng magulang at ng henyong matalinong isang mangmang… Yaong gurong nakarinig na noon ay nagbibilang.

” 24 At yon namang kanyang sahod. paano pa haharapin. Sa loob ng paarala’y nagtitinda ng kinakaw… Pa’no kase ang teyk hom nya’y panghulog sa lupa’t bahay. Ang magturo ng pagbasa. at ngayon ay may kaleds pa… Ang resibo sa koryente’t sa tubig ay tig-dalawa.21 “Pinapasan mo na sa guro lahat-lahat ng tungkulin. pagbilang at pag-ispeling?” 22 “At ikaw rin taong henyong matalinong isang mangmang.” 25 Kaya’t sana’y huwag lamang sa guro n’yo isisisi. Kaya’t sila raw napilitang sa Bombay ay mangutang na. Totoo yon! Ikaw pa raw ang sa kanya ay nagbigay!” 23 “Totoo rin yaong sabi noong bata na sila raw. Baka sila ay mamundok… at magtanim ng kamote! 84 . Dalwa na ang kanyang hayskul. di talaga mapagkasya. Kung minsan ay totoo yong binanggit mong elektri pan… Pati na yong sinabi mong alam na yon ni Kongresman. Na utang n’ya sa PAG-IBIG walang ibang masulingan. Pagkat sila’y tinuturing mga buhay na bayani… Kung sakaling ang ganito’y patuloy na mangyayari. Pati asal ng anak mo ay nais mo ay sila pa rin… Ang s’yang dapat na magtuwid.

1 Kung totoong iniibig halika ay patunayan. 5 Dahil ikaw ay mahal ko ako sinta’y maghahanda. Ang kamay mong nanginginig sa t’wing aking madidit-an… Di rin ako magtatampo kung hindi ko mahalikan. 10 Hindi kita pipitasin habang ikaw sinta’y bubot. hindi ako napopoot. Hintayin mo ang sandaling tayong dalwa’y magkasama… Kaya’t ako’y mag-iingat sa bitag na nakaamba. Na tayo ay magpamilyang sa lipuna’y maging salot! . at ng mundong tanging ikaw ang babaeng pinipita. Sa t’wing ika’y yayakapin ay kusa kang pumapalag… Baka ika’y mapusok rin kaya ika’y umiiwas. 6 Kung ako ay iyong mahal wag mo akong papansinin. Kahit ako ang s’yang laman na puso mo at damdamin… Pag-aaral na nga muna ang una mong atupagin. Baka ako ay matukso sa pungay ng titig nila. 2 Dahil ikaw ay mahal ko ika’y aking iingatan. at hindi ko itutulot. 8 Hindi maghihinanakit kung hindi ka pumapayag. Ang labi mong nanginginig sa t’wing ako’y kausap lang. Baka tayo’y makalimot paano nang ating bukas? 9 Tandaan mo aking mahal. jR. Basta’t iyong ipakitang ika’y hindi magtataksil. Sa t’wing iyong sinasadyang sa akin ay magpakipot… Pagkat aking nalalaman kung gaano ang pag-irog. hindi kita hahalikan. Ako sana’y sagutin mo hindi ngayon aking mahal… Ba ika’y pagalitan ng tatay mong mapagmahal. 3 Dahil ikaw ay mahal ko hindi kita aakitin. yASIS. Ng puso mo para sa ‘kin ako’y himbing na ng tulog.KUNG TOTOONG AKO’Y INIIBIG… Ni: sir aNGEL a. hindi kita hahawakan… Hindi kita yayakapin. Paano na ang bukas ta’t pangarap na buhay natin? 4 Dahil ikaw ay mahal ko pakiusap ko lang sana. Hindi kita kakantiin. Hihintayin ko na ika’y malubos ang pagkahinog… Dahil ako’y may hangarin. At ng butihin mong nanay na lagi nang nangangaral. Na tayo ay dal’wa lamang magkasamang nasa dilim… Baka ikaw ay matukso’t pagbigyan ang aking hiling. Di rin kita ibubuyong masadlak sa kasalanan. Ng buhay na ika’y hindi malulungkot at luluha… Ng tahanang ang pag-ibig ang s’yang laging makikita. 7 Ako’y hindi magagalit kung di ko man mahawakan.

Pagkat akong umaawit dahil sa ‘yo ay tatangis. 6 Kung sakaling merong mumong sa labi mo ay natira. Yao’y ako aking mahal wag ka sanang mag-alala… Nais ko lang aking sintang sa labi mo’y ipadama. Wag mo sanang papatayin pagkat giliw ako iyon… Nais ko lang sanang ikaw aking mahal ay bumangon. Pagmasdan mo ang ibong yon at sa iyo nakatitig… Wag ko sanang makikitang ang luha mo’y mamalisbis. Na sa iyo’y nakamasid.) . Ang tamis ng aking halik nang hindi mo nakikita. 9 Gabi-gabi aking mahal ika’y aking dinadalaw. 10 Ang ikaw ay gambalain ay hindi ko magagawa. Walang ibang maririnig kundi tanging pangalan mo… O giliw ko kung titingnan ang larawan sa mata ko.PAG-IBIG NA WALANG GANTI Ni: sir aNGEL a. 4 Kung sa gabing makulimlim. buong-buong larawan mo. Kaya’t ako’y nagpasya nang huwag sa ‘yong magpakita… Itong aking pagmamahal ay wala ring mapapala. Upang mandi’y may malay kang sa diwa ko’y maikanlong. 8 At kung ika’y nalulungkot at may ibong umaawit. amorsiko ay kumapit. merong talang nagniningning. 1 Ba’t hindi mo napapansin yaring aking mga titig? Ba’t hindi mo napapansin ang kimot ng aking bibig? Ba’t hindi mo napapansing ika’y aking iniibig? Ikaw ba ay taong-bato. Na kahit na pagpagin mo’y matibay na nakadikit… Pakiusap ko lang mahal wag ka sanang maiinis. Nand’yan ako sa tabi mo at sa iyo’y nagbabantay. o sadya bang ika’y manhid? 2 Sumisigaw ang puso ko hindi mo ba naririnig? Hindi mo ba nakikitang sasabog na yaring dibdib? Kaylangan bang isigaw ko’t ibalita sa daigdig… Na ikaw ang nilalaman ng damdamin ko at isip? 3 O giliw ko kung didinggin ang dagundong ng dibdib ko. Dahil ako ay nilalang kung tawagi’y lamanlupa! (dahil ako aking mahal di na ganap na malaya. 5 Kung sa iyong paglalakad. Yao’y ako na sa iyo’y dumadalaw ng palihim. 7 Kung sa iyong pagkahimbing merong lamok na bumulong. Dahil yao’y ako giliw na sa iyo’y umiibig. Lalo na at umuula’t kabilugan yaong buwan… Sa t’wing iyong naaamoy ang simoy ng ilang-ilang. jR. yASIS. Tanging doo’y makikita. oo yao’y ako giliw… Pag sa iyong pag-iisa ay hinaplos ka ng hangin.

Silang mga matataba’t ang beywang ay malalapad… Sila rin ang madalas na sa bangungot natotodas. Na wag sanang ipalasap ang biglaang kamatayan.KALUSUGA’Y KAYAMANAN Ni: sir aNGEL a. Nang ang bayrus at mikrobyo’y hindi ito pamahayan. . sobrang sugal… Sigarilyo. Kalusuga’y kaunlara’t kalusuga’y kayamanan. 9 Kung hindi ka dumudumi. Upang tayo’y magkaroon ng malusog na katawan… Lalo pa’t kung daragdagan. makigulay. 8 Kung tayo ay merong tiyan na sobra ang katabaan. Kubeta raw naglalakad yaong merong malaking t’yan. yASIS. Masarap nga at marami sa sustansya’y kulang naman. sobrang tamad. Kundi ugat ay barado. shabu’t sobrang katakawan. Dagdag-sakit. 2 Upang tayo’y makaiwas sa banig ng karamdam. isang beses isang araw. tenga’t talampakan. rangIto’y para mapaunlad. Ugaliing makitubig. Ay matulog ng maaga’t ipahinga ang katawan… Iwasan ang pagpupuyat. Kapag ating inabuso ang magagandang katangian… Ngunit yaong pinaka-dahilan ng karamdaman. 4 Pag-iisip ng malaki’y malaki ang magagawa. 10 Hindi n’yo ba napapansing karamihang nahahighblood.marihuwana. Ay ang hindi palagiang pagudumi ng regular. jR. Ehersisyo’y laging gawin basta’t yaong tama’t akma. dagdag-laki ng iyong t’yan… Lalo pa’t ang kinain mo’y mali-mali’t di kaylangan. namamaga’t namamanas. dagdag-timbang. Magsipilyo’t maghinuli. ang sakit ay dumaratal. Ang pagtawa at pagngiti’y mabuti rin at mabisa… Upang yaong karamdama’y madali ring nawawala. kumain ng sapat lamang. taimtim na pagdarasal. 7 Karamdama’y dumarating.. makiprutas. 3 Paliligo’y laging gawin kung pwede ay araw-araw. mapalusog ang katawan… Dahil ako'y paniwala sa tanyag na kasabihang. Katulad ng sobrang alak. 5 Iwasan ang mga bisyo’t gawaing pangkamunduhan. Sa pagkaing nasa lata’t pagkain ng karneng hilaw. Mas malaki ang porsyentong magkasakit ang katawan… Huwag sanang magagalit paumanhin lang po naman. kuskusin ang tagong lugar… Katulad ng kili-kili. 6 Ang lahat ng binanggit ko’y ilan lang sa pamantayan. singit. 1 Ako’y merong ipapayo sa lahat nang mamamayan.

daramdami’y karamdaman! 87 . Ito’y kanyang naisubo dahilan sa sobrang kirot… At siya ay napasuka. Uminom na ng diyatabs pagkat ika’y may LBM! 13 Ang payo ko’y tatapusin sa kwento na isinaysay. lipa pala walanghiya! 16 Sa sobrang pagmamadali yaong dahon ay nabutas. Ay iyon ang ipinunas. Ikaw pala’y natutulog na may embutido sa t’yan… Kaya kapag dumudumi merong ketsap na kasabay. Kundi sakit na masakit. lalong okey… Ngunit kapag lumabis na apat na at hanggang anim. Ngunit yaong daliri nya’y tumama ng anong malas… Doon sa puno ng bayabas ay sukat pang napahampas. Kaya’t kanyang naupua’y isang tuod na may sima. Tatlong beses isang araw mas mainam. Halos siya’y magkaluha naramdama’y sobrang antak. Kundi magtiis na lamang sa kirot na anong sama… Dali-dali pagkatapos. 14 Ano pa’t nang makaramdam hindi niya inakala. 15 Dahil nga sa lumabas na’y wala na s’yang magagawa. Noong aking kaibigang may masamang karanasan… Pagkat siya’y dumudumi kung kelan lang makaramdam. 20 Kaya’t mga kaibigan kung ito ma’y naranasan. At ang kanyang hinggigitna’y bahagya pang napapunas… Sa tumbong n’ya na noon ay puno pa ng kanyang etsas. Isinumpa sa sariling eebak na araw-araw. Hanap siya ng masukal na di siya makikita… Kaagad n’yang hinubo ang sarwal niya sabay haya. 17 Pagkat siya’y diring-diri’y pinagpag nang pawasiwas. 18 Dahil sa pagkakahampas daliri nya’y lumagitok.11 Kung hindi ka dumudumi ng regular araw-araw. Ng lingkod n’yong mapagbiro’y pwede itong maranasan… Kung hindi mo iisipin ang sariling kalusugan. Sa ginto n’yang nalasahang kaytagal n’yang iniimpok. di mapigil masulasok. may benda ang kanyang kamay… Sa laki ng kanyang gastos at hirap na naranasan. ilang dahon ang kinuha. 12 Isa… dal’wa. At hindi n’ya inugaling gawin ito araw-araw. Kaya’t kukong mahahaba’y napuno ng kanyang ebak. 19 Kahihiyan ang inabot pagdating n’ya sa ospital. Puwet niya’y merong tahi. isang araw na pagdumi ay magaling. Saka kundi ganggabraso’y maitim na’t may apugaw.

Na Madona ang pangalang kagandaha’y natatangi.” Ang dasal n’ya at pagsamo. . Ang banda at musikero’y nagparada… tatlong araw. 5 Pambihirang mga alay. Kahit pa nga maglumuhod ang binatang sumasamba… “O Madona sabihin mo. Vicente ang sinasabi. Ang palaging pamukaw n’ya sa dalagang nililiyag. 6 Nang minsan ngang si Madona’y nagdiwang ng kaarawan. Ngunit ako’y patawarin at wag sanang masisisi… Ewan ko ba at ang tibok ng puso ko’y si Vicente. Na sa kanyang pag-iisa’y kalaro n’ya at katabi. At sila ay nagkaanak habang sila’y nagsasama… Isang bata na lalake ang pangako sa kanila. makukulay na bulaklak. 9 Si Pederiko’y di sumuko hanggang sa sya’y mamulubi. Inialay niya rito ay magdamag na sayawan… Maghapon na salu-salo. 2 Kaya’t doon sa lugar n’ya tila siya’y isang hari. Subalit kay Madona ay sadyang siya’y balewala… Dangan kase’y ang pag-ibig ng dalaga’y naituga. at pagkaing masasarap… Matatamis na awitin. mga ginto at alahas. jR. Vicente ang sinisigaw. Sa binatang magkakahoy kalaro nya’t kababata.ANG IBON Kwentong isinatula ni: sir aNGEL a. 4 “Ngunit siya’y di pa kasal.” Ang wika ni Pederiko. Mga tulang maindayog. Ni isa n’yang kayamana’y naubos na at nalugi… Ang natirang yaman niya’y ang alagang kalapati. 7 Ngunit ito’y balewala sa dalagang si Madona. maingay ang buong bayan. 8 “Pederiko. Mula noon sila’y naging pamilya na anong saya. Dahil siya’y matipuno’t ang buhay ay masagana. 10 Noon nama’y nagpakasal si Vicente’t si Madona. 3 Si Pederiko’y binatang pangarap ng bawat mutya. 1 Ito’y isang kasaysayan ng pag-ibig na dakila. Sa tamis ng pagmamahal. Na kaagad nakakamit ang anumang minimithi… Maliban lang sa babaeng sa kanya ay nabighani. Upang ako’y mahalin mo’t habambuhay makasama. kahit sino sa iyo ay di tatanggi. Ng mayamang matiisi’t mapagmahal na binata… Anuman ang naisin n’ya ay agad n’yang nakukuha. yASIS. “Mayroon pang nalalabi na pag-asa sa puso ko… Ang lahat ay gagawin ko upang siya’y makasalo. ang ibig at ang nais pa.

14 Pinagtagpo ng tadhana si Pederiko’t yaong bata. Ay lalo pang natuwa nga at nagalak si Angelo… Dahilan sa magara at makulay na balahibo. 18 Lumipas ang ilang araw si Pederiko ay namanglaw. Ng nanay n’ya kaya’t siya ay hindi na pinayagan. Kung hindi ko maibigay ang nais mo’t kailangan. Sa sakit mong mahiwaga na ngayon ay dinaranas?” Yaong tanong ni Madona sa mahal n’yang solong anak. ano ba ang tanging lunas. nang gumaan yaong dibdib na mabigat… At dahil nga yaong bata ay lumaking anong sipag. 20 “O anak ko sabihin mo. 19 Kaya pala si Angelo ay hindi na makadalaw. Yaong ibo’y lagi na lang niya itong dinadalaw. Minalas at nadisgrasya si Vicente isang araw… Habang siya’y nangangahoy. natuklaw ng kamandagan.11 Dahilan nga sa nangyari’y lumayo si Pederiko. At ayon kay Pederiko ‘yon ang kanyang tanging yaman… “O Angelo sa akinh ay wag ka sanang magdaramdam. 17 Umuwi na yaong bata na taglay ang kalungkutan. Dahil yaong nais niyang kalapati’y di nakamtan… Kaya at ang ginawa n’ya pag nais na mahawakan. 13 Sakbibi ng dalamhati ang mag-ina ay lumipat Ng tirahan. Ngunit hindi nalalaman ang sakit n’yang tinataglay. 15 Nang Makita noong bata ang ibon ni Pederiko. Dahil bakit si Angelo ay hindi na dumadalaw… “Ano kaya ang nangyari? Baka siya’y nagalitan. Ay natutong mangaso na sa taglay na murang edad. nagtatanim.” sagot nitong humihikab. Dalwang b’wan nang nakaratay sa banig ng karamdaman… Marami nang manggagamot ang kanilang nilapitan. At nang upang may makain. Kasama ang kalapating natitirang yaman nito… Sa malayong kagubata’y nagtayo ng bahay-kubo. nangangaso 12 Ang tadhana ay nagbiro’t nabago ang kapalaran. Habang sila ay parehong sa gubat ay namamana… Palibhasa’y mababait bawat isa’y nagtiwala. . 16 Hiningi n’ya yaong ibon ngunit hindi ibinigay. Sa kubo ni Pederiko yaong bata ay niyaya. “yon ibon po ni Mang Diko. Noong ibon at sadya pang parang siya’y gusting-gusto. At di na s’ya nakauwing humihinga at may buhay.

Upang tayo’y magkasalo aking mutyang ginigiliw. Halos ilang saglit din s’yang natulala’t naistatwa… “O mahal ko. paralumang sinisinta?” 26 Di malaman ni Pederiko kung ano na ang gagawin.21 “Sabi po n’ya sa akin ay tanging yaman daw po n’ya yon.” 30 Si Madona ay kumain hinilangi yaong hita.inilaga… Pinalambot. 25 Si Pederiko nama’y tila natuklaw ng isang sawa. Nang makita si Mang Diko’y para siyang binuhusan. 23 At di naman nagtagal ay agad niyang natagpuan. sinangkapan. 24 Hindi niya akalaing si Mang Diko’y si Federiko. Na nang dahil sa kaniya’y naghirap ng todo-todo… Para siyang matutunaw ang nadama’y panlulumo. ihahain sa bisita… “Ako sana’y paunlakan kumain ka o Madona. Ipagtanong na lang ninyo upang ito’y matagpuan… ‘’Sige anak gagawin ko kung ito lang ang paraan.ngunit siya’y natigilan. Dahil yaong tanging yaman. 29 Kahit siya’y lumuluha ang mukha ay pinasaya. Leeg nito’y pinilipit. aking buhay! Pag-ibig ko at hininga! Anong ipaglilingkod ko. Kaya di n’ya maibigay sa akin ang kanyang ibon… Kayo na pong makiusap at sabihin ang sitwasyon. sandali lang at ako ay maghahain. Dahil yaong bisita nya’y espesyal na panauhin… Ngunit sadyang naghihirap. Baka naman maawa s’ya sa lagay kong ito ngayon. At noon din si Madona’y kaagad nang nagpaalam. 28 Napatuon ang pansin n’ya sa alagang anong taba. Dahil amoy pa lamang ay parang ulam na nga yata… “Bakit ka ba naparito. . Ikaw na lang ang bahalang sa akin ay magpasensya.” 27 Si Pederiko’y naghanap ng masarap na pagkain. Ang kubo ni Pederiko sa gitna ng kagubatan… Agad siyang nagtaupo. at prinito sa mantika. ano ba ang iyong sadya?” Ang tanong na namamangha ni Pederikong tuwang-tuwa.hinimulmul. Na ang tanging iniisip bisita n’ya ay matuwa. Nais niyang sa pagdalaw si Madona’y pasayahin… “Maupo ka.” 22 ‘’Bahay po nya’y isang kubo sa gitna ng kagubatan. Kaya’t siya’y nanlulumong nag-isip ng dapat gawin. Tiyak na sya’y mabibigo sa kaniyang pakay dito. wala man lang kahit kanin.

jr. Sabay wikang.” sir aNGEL a.” Sabay kagat noong isol kaya’t labi’y nagmantika. Tanging lunas sa sakit n’ya ang ibon mo ay makita… Si Angelo ay mahal ko ikaw sana ay maawa.” 34 Manghang-mangha si Madona’t ang matinding pagmamahal. Mali kayo… babae s’ya. . Si Pederiko’t si Madona’y nagkasundong magpakasal… Silang dalwa’y nagkaanak hulaan n’yo ang pangalan. Sa ibon na kaylangan mo’y tatangaping anong tamis… At kung pwedeng ako na lang ang pumasan noong sakit. Sa laki ng pag-ibig ko’y ibibigay kahit buhay… Ang wika ni Pederiko habang luha’y bumubukal. di ko kayang mapantayan!” 35 “O Madona kung pwede lang na buhay ko ang ipalit. 88 “Di na baleng magsara ang pagawaan at pabrika. Ng babaeng tinatangi’t kaytagal n’yang pinangarap! 37 Si Angelo ay namatay matapos ang ilang araw.31 “Ang anak kong si Angelo’y patuloy na nanghihina. kahit ilang kayamanan. 32 “Si Angelo ay anak mo at mayroong karamdaman? At ang tanging lunas niya’y ang ibon kong tanging yaman?!” “Pederiko maawa ka! Limutin ang nakaraan! Ang buhay ng aking anak ay nasa ‘yong mga kamay. “Ang sadya mo’y niluto ko’t ihinain sa ‘yo mahal. Dakila ang pag-ibig mo. Ni Pederiko sa kanya’y muli niyang nasaksihan… “Pederiko… tumigil na sa pagtangis. yASIS. Ni Angelo’y gagawin ko’t para sayo’y magtitiis. 33 “Tandaan mong kahit ano. 36 Ang luha ni Pederiko’y parang luhang pumapatak. Sarili pa ang sinisi sa nangyaring pagkasaklap… Ngunit siya’y kinalamay sa higpit ng mga yakap. Huwag lamang ang tumbong mo ang magsara. ito’y di mo kasalanan. Angela pong kagandahan.

9 Dal’wang oras lamang daw ro’n skedyul n’ya sa pagtulog. O kung kaya naman ika’y maskulado at merong abs… Kahit kulang ang papel mo. 5 Kung ikaw raw mananalo na ginoo sa timpalak. 4 At ayon pa kay Kulasa. 3 Sabi sa ‘kin ni Kulasa. Kaya’t itong si Kulasa’y dismayadang-dismayada. sa Meyor daw ay malakas… Kung ano raw ang desisyon nang bampirang patianak. malandi na’y malandi pa… Karamihang tinatanggap mala-Piolo kung pumorma. Upang kahit papaano asawa niya’y matulungan… Sa pagpasan sa pasanin at pagkayod sa kayuran. Ay siya raw nasusunod. 8 Si Kulasa’y dumanas raw ng trabahong di-pantao. Ang dalawampu’t dal’wang oras walang patid na pagkilos… Di rin daw s’ya nakaligtas sa minsanang pambabastos. siya raw ay husto naman. Do’n sa Taiwan habang siya’y lumuluha’t nanlulumo… ‘Kala niya’y langit doon at kalbaryo naman dito. Nilayasa’y purgatoryo. Sa kaylangang karanasan. Ng mister n’yang sabi niya’y maginoong tarantado. . Sa sariling bayan naming may tikbalang na kabayo… Titipirin na lang daw n’ya katiting na sinisweldo. At patas lang kung tumingin yaong mga aswang-lakad. Kailangang botante ka na sila ang binotohan. at siya ang nagaganap. 1 Merong kwentong nagpaangat sa bolpen kong tangan-tangan. 6 Ang sabi pa ni Kulasa ito pa raw ang masaklap. Na baklita yaong bosing.SISTEMA SA AMING BAYAN… BULOK! Ni: sir aNGEL a. Dahil doon sa bayan n’ya grabe raw ang palakasan. agad ka raw matatanggap. Yong tikbalang na baklita. napasadlak sa impyerno. 7 Kaya sabi ni Kulasa’y di sana s’ya napasadlak. kapag ika’y mag-aaplay. dokumento’t karunungan… Ngunit doon sa kanila. Sabi pa nang iba roong sa tsismisa’y masisipag. At ang lahat ay gagawin basta’t legal ang paraan. jR. yASIS. Sa Taiwanes na amo n’yang asal-hayop na satanas… Kung siya raw sa ‘ming bayan ay kaagad na natanggap. meron daw do’n opisina. 2 Siya raw ay napilitang saTaiwan ay mamasukan. Ng singkit na amo niyang taung-tao’y asal-hayop! 10 Kaya’t s’ya raw ay nagpasyang bumalik na sa bayan ko. Isang kwentong sa diwa ko’y ibinulong nang pasigaw… Ni Kulasang sa pamilya’y sagad buto kong magmahal.

Ay lalo pang mabubulok. Sa kalbaryong laging danas sa sarili niyang bayan… Nais daw n’ya ng trabahong wala sanang palakasan. .11 Magdarasal na lang daw s’ya upang langit ay makamtan. 12 Ang sabi ko kay Kulasa ang hiling nya’y suntok sa b’wan. Palala pa nang palala ang sakit ng aming bayan… Mga dugong politiko kapag hindi napalitan. yASIS. ang sistema’t kalakaran! 89 “Ang kaunlaran ay leon na nakabalatkayong tupa. jR. At sana raw kung pwede rin ay wala nang personalan.” *sir aNGEL a. Na sa kalikasan ay pangunahing panganib na nakaamba.

Kung ang mga namumuno magsimulang pagkabata… Ay ang mga nagtuturo ng diskarte’t pandaraya. amin muna. Dahil kung asan ang problema ang solusyon ay nandoon. Kung ang mga kabataan ay sila rin ang maestro. uunlad at giginhawa… Ang di nila nalalaman ay lalo nang lulubog pa. Hindi sila kagamutan sa kanser na malala na. jR. Pagbabagong inaasam papalabas ang pagdaloy. Bakit mga magnanakaw sa gobyerno’y nand’yan pa rin… Ba’t patuloy sa paglala.. Ang umupo sa upuang sinauna’t kalawangin… Hangga’t yaong mga puso nila’y hindi babaguhin. ako… Magkano ba ang SOP. ako muna. 7 Kaya’t yaong pagbabago’y imposibleng makamtan ta. kaswapangang walang tigil? Alam n’yo ba ang dahilan? Tara let’s na at alamin… 9 Kaswapangan ang dahilan at pagiging maka-ako. 4 Meron bagang kabataang nasunod ang kagustuhan. 6 Nagagamit lamang sila’t ginagawang mga TRAPO. Ay yong mga politikong tahidan na’t matatanda. lubusan pang umaasa. Itong bansang Pilipinas. malaki ba ang tubo ko? Anong aking mapapala. Ay wala nang nagagawa sa t’wing sila’y didiktahan. ako ba ay may porsyento? 10 Sisikat ba ako riyan? Iyan ba ay pampabango? Pampapogi. Kasaysayan nitong bansa. At sila ang nagdidikta kung sino ang iluluklok… Itong bansang Pilipinas ay patuloy sa paglubog. ayaw ko d’yan talo ako. Kung atin lang hahayaan ang sistema noong iba… Pag sila na ang naroon. Dito tayo’t pabor sa ‘kin. pampalakas.GISING KAYO… BAYAN GISING! Ni: sir aNGEL a. . Kung sino ang iluluklok na pinuno nitong bayan… Hindi baga’t silang lahat sa mura pang kaisipan. 11 Kung AKO nga ang problema ay AKO rin syempre ang solusyon. pampataas ng reytings ko? Wag tayo d’yan. 8 Ano ba ang dahilan at hindi tayo gumagaling. lulutang sa pagkabusog. At iilang tao lamang. Na aangat itong bansa. yASIS. 1 Kawaawang Pilipino. ay ganon at ganon pa rin. sa sistemang kitang-kita. ako muna ang aahon. Noong mga pamunasang namanhid na sa serbisyo… Kaya’t anong aasahang kaunlara’t pagbabago. Akin muna. kahit sila’y nangako pa. talo tayo. ako. Gusto silang paahunin. 3 Paano pa magbabago ang galaw ng ating bansa. 2 Kahit sinong pinuno pang matalino at magaling. 5 Haanga’t silang mga TRAPO (Traditional Politician) ang palaging nasusunod.. may malaking pera rito.

Sa magandang kalsada ka dumaan at mahayahay… At wag mo nang hangarin pang ang malubak ay balikan. 20 Mamulat na tayong lahat na ang ating inaasam. 17 Wag na tayong magpadala sa salitang masasarap. matigas lang ang lagasin mo. May malaking tulong ka na sa tunay na pagbabago… Kung aasa lamang tayo sa ngawngaw ng politiko. 13 Pagbutihin mo na lamang kung ano ang trabaho mo. 19 Nakikita naman natin kung sino’ng may ginagawa. Kung ikaw ay mag-iisda. saka isang kilong bigas. ang mahalaga’y taumbayan… Ang sa mga proyekto n’ya higit na may pakinabang. At hindi lang yaong lider na kung minsa’y matatakaw. Iwasan mo na ang patong ay madamay pati buko… Lagasin ang matigas lang at maitim na ang bao. Kapag sila sa harap mo’y puspusan ang pakiusap… Na may pa peks man peks man pa at ang luha’y pumapatak. .12 Kung ikaw ang kusinero. galingan mo ang pagluto. Siguro’y nabili ka na. kung sino ang iboboto… Sila ba na nabubuhay sa pagiging politiko. 16 At yon namang nagpagawa wag mo sanang kalimutan. ngunit merong mas totoo. Kundi pera’y magi’t itlog. at wala rink ay kongresman. Bahala na kayong lahat. Sa kamay ng ibang tao’y hindi natin makakamtan… Wala kay Gob. ang halakhak mas malalakas. O sila ba na ang hangad maglingkod at magserbisyo. Luha lang yan ng buaya. inutil kang taong lupa. Upang ang ‘yong pasahero ay hindi na mabukulan. nasa ating kalooban. 14 Kung ikaw ay maglalagas. Kundi nasa kamay natin. Upang hind maging lukot kapag ito’y kinopra mo. wala kay vays. Nagagamit lamang nila kamangmangan ng yong ulo. 21 Kaya’t bakit sisisihin yaong mga Ampatuan? Sino ba ang nagpalakas ng kanilang kabuktutan? Noong sila’y nangampanya hindi ka ba sinuhulan? Hindi mo ba isinangla ang boto mo’t karapatan? 22 Bakit sila’y naging mga halimaw na mararahas? Dahil kayong maliliit nadadaan sa padulas… Yaong inyong mga boto’y ‘pinagpalit sa sardinas. 18 Walang Santo sa kanila. 15 Kung traysikel drayber naman ang sa iyong hanapbuhay. Kuripot man siya sa’yo. At mabulag ka na lamang kung hindi mo nakikita… At kung di mo naririnig yaong mga paninira. galingan ang paglalako… At sa mga politiko’y wag na tayong magpauto. Ihalal mo kung sino ang lesser evil na pinuno.

sa sarili manggagaling. Wag na kayong magpauto. 24 At bakit n’yo sisisihin ekonomistang si Glorya. Mas malagim ang kakamtin nitong bayang nakapako. nasaan ang inyong lider? 33 Baka hindi ninyo alam nakatawa ng palihim. walang puwang ang pagkontra. Tumutulo yaong bubong ang celpon ay dikamera. 32 Sa sarili magmumula. Sa halagang beynti-pesos. 30 Anang isang matalino’y mas mabuting merong puno. asa kayo sa paninda… Naghihirap na nga kayo. kahit hindi naman kaya. Kung bakit at sumasakay pwede namang lakarin na… Pwede namang magtanim lang ay kung bakit bibili pa. kung bakit at ang yabang pa. kalaban sa politika? Di ka kase nakaparte sa grasya na tinamasa… Ngunit ikaw kung sakaling kasabwat din sa problema. Meron ka bang naging tulong at meron kang panukala? Bakit ika’y puro pintas. Kundi ginto’t kayamanang sa mabuti’y pampasama. gising kayo! Bayan gising! . At kung hindi kayo bayad. Kung paano makahinga itong bansang kulangutin… Aklas doon aklas dito. Kaya merong naiipong pansuhol ang mga uwak. Kahit ito’y sobrang sama’t sa upua’y kapit-tuko… Kaysa naman walang lider na sa trono’y nakaupo. subukan mong tumingala. 28 Bakit yaong PCSO’y pinagmulan ng nakawan? At bakit ba milyun-milyon. 29 Huwag ninyong ireklamo ang pinunong iniluklok. sa inyo rin nag-uugat… Ang hilig n’yong tumangkilik sa pasugal na talamak. sa milyones nagtatakam. Sa buntot at sungay nilang hanggang ngayon’y dambuhala… Panginoon kase ninyo’y hindi diyos na may awa. 26 Kayong mga oposisyon puro kayo mga puna. 31 Kaya’t kayong maliliit. Nasa aircon at sagana sa masarap na pagkain… Habang kayo’y patay-gutom sa kalsada nangingitim. Kahit pa yan ay mabaho’t saksakan ng pagkabulok… Lalo lang yang mangangamoy. Nang ang EVAT ay ipatong sa bilihi’t gasoline? Kasalanan n’yo rin naman. kapag iyong hinulahog. nawawalang kayamanan? Kase kayong maliliit nang dahil sa kasakiman. 25 Bumibili ng sasakyan. Ano ba ang nagawa mo’t ano ba ang magagawa? 27 At bakit ka tumatahol. Tulungan mong magpabango nang ikaw ay makatulog. wag na kayong magsiiyak. Baka ika’y puro tango. kayo naman ay bayad din.23 Kaya’t kayong maliliit ang talagang nagpahaba. Ang dahilan ng korupsyon.

Kaklaseng mestisa Habang nagsusulat. Hinatak ang bata Kinurot sa ngalis. At ang nanay naman Sa isang kabaret ay nagtatrabaho. sutil. Tumaas ang presyon Ang batang pasaway pinukpok ng walis. Ang bintang sa guro Ay isang kriminal na dapat ipiit. 2 At isang araw ngang panaho’y mainit. saka tarantado… Ang tatay raw nito’y Kalalabas lamang. para-eskeyp. Habang yaong batang Gusot pa ang ungos ay paismid-ismid. 5 Kasama rin niya Ang pangal’wang inang makapal ang lipstik. at saka sumakit… Lalo pang napikon Ang gurong haybladin at lalong nabwisit. . ginumos ang bibig! 4 At kinabukasan Ang batang pasaway may kasamang pulis. syam na buwang buntis… May dalang batuta At kung makatitig lampasan sa damit. Makapal ang aybag Makapal ang bilbil may tato sa dibdib… Agad tinalakan Ang kawawang gurong nanggumos ng bibig. Malaking lalake Mabagal maglakad. matagal nang preso. para-absent.WAT HAB YU DAN… SIR. Sa guro’y pasaway Laban. at si Mam nagalit. dinaklot ang puwet… Siya ay sinampal Sila’y nagsampalan. barumbado. Minura ang guro Nagpanting ang tenga. 3 Wala ngang ugali Ang batang palaban tumalim ang titig. MAM? 1 Isang Junyor Hayskul Loko. ang bata’y nangulit.

6 Ang DIISDABALYUDI Na panot ang ulo’t ang ngipin ay sungal. saka bungal. Hindi makatingin Sa mata ng tao palibhasa’y banlag… Di raw makatao Ang gawa ng guro’t sa batas ay labag. Sa kaso ng guro Na namumutla na ay nakikisakay… Ang ibang Parti List Ay lumantad na rin habang naglalaway. Galit na galit din Sa gurong namukpok ng noo ng bata… Aniya ito raw Ay dapat ikulong dahil nagkasala. pasaway na bata. Kasama ang tatlong Abugadong bingi. Turuan ng leksyon Ang dapat sa guro’t nang walang tumulad. 7 Maging ang YUMAN RAYTS Hindi nagpahuli naandon din agad. Sa kanyang trabaho’t Ginawa raw nito ay bawal na bawal. Inutok ng ubo Nanigas ang panga’t namutla ang kulay… Hinabol ang hinga Tumirik ang mata’t nawalan ng malay. Saka pagbayarin Ng danyos perwisyos nang upang madala. Skul ay sinunog Pati ang Prinsipal ay kanyang tinaga! . 8 Pati ang Gabrielang May dalang watawat. pawagawagayway. Ang bukol sa noong Napukpok ng walis lalo pang humaba… Nagmistulang sungay At pinagsusuag bawat makasira. Pustiso’y nalunok At saka noon din ay agad namatay! 10 Panaho’y nagdaan At Senyor Hayskul na. bulag. 9 Sa mga narinig Na-istres ang guro at pinagpawisan. Nagpapaliwanag Na kampi sa batang may tala ng sampal… Iginigiit n’yang Ang gurong nanakit ay dapat matanggal. Yaong Bantay-Bata Na harang ang tenga’t may an-an sa mukha.

“Sa halip bumait Itong batang ito’y lalo pang lumala? Wat hab yu dan… sir. lahat ay tulala! . mam Bakit lahat kayo ay walang nagawa?” Hindi nakaimik Yaong mga guro.11 “Ano ang nangyari?” Ang tanong ng DepEd habang nagngunguya.