Energija Sunčevog zračenja

PASIVAN SOLARNI ZAHVAT
Termin pasivne tehnike označava da nije potrebno ulaganje električne energije, a procesi se zasnivaju na spontanim prirodnim procesima. To znači da je ova tehnologija 100% ekološka i usavršavana od prvih ljudskih naselja do danas. Upravo zato nju i propagiramo iako postoji i aktivna solarna tehnika. U kombinaciji sa modernim zaptivanjem, izolacijama i materijalima predstavljena pasivna solarna tehnika daje savršene rezultate, a ako je dopunite sa aktivnom solarnom tehnologijom dobijate autonomne sisteme, idealno rešenje za kuće daleko od naselja i infrastrukture.

Zagrevanje kuća pomoću vazdušnih kolektora
Princip zagrevanja kuca pomoću vazdušnih kolektora prikazan je na slikama.

U toku dana zagrejani vazduh iz vazdušnih kolektora prirodnom cirkulacijom prelazi u šljunak i zagreva ga, a rashlađeni vazduh iz šljunka

Pritom su otvori na podu unutar sobe zatvoreni. tamno obojen zid koji apsorbuje prispelo sunčevo zračenje. Pomoću staklene verande se vrši zahvat direktnog i difuznog sunčevog zračenja. Obično se iza staklene verande nalazi masivan. U toku noći ili zime. . pa topao vazduh iz toplotnog skladišta zagreva prostorije kuće. poklopci u sobi su otvoreni. Staklena veranda kao nezaobilazan deo solarne arhitekture postavlja se na južnu stranu zgrade.prelazi u kolektor. Staklena veranda Korišćenje staklene verande kao sastavnog dela stambenog objekta poznato je od davnina. Pasivan zahvat sunčevog zračenja pomoću staklene verande i Trombovog zida prikazan je na slici.

Šematski prikaz vodenog zida kao apsorbera sunčevog zračenja i skladišta toplote dat je na slici. dok hladan vazduh iz šljunka u toku noći odlazi u staklenu verandu.Noću ili zimi se otvaraju gornji i donji otvor na zidu i preko gornjeg u kuću ulazi topao vazduh. Vodeni zid U svetu se pokušava da se umesto Trombovog zida koristi transparentni vodeni zid poznat pod nazivom transvol. Staklena veranda i podno skladište toplote Kao podno skladište toplote najčešće se koristi rečni šljunak koji se deponuje ispod poda kuće. . Topao vazduh se iz staklene verande pomoću ventilatora prenosi do šljunka ispod poda prostorije. a na donji izlazi hladan i kuća se zagreva. Topao šljunak zračenjem zagreva prostoriju. Poprečni presek kuće sa staklenom verandom i podnim skladištem toplote.

Nadstrešnica Nadstrešnica treba da bude takvih dimenzija da u toku leta spreči. 3) sunčevi zraci 21. staklena veranda. dok je u toku noći zračenjem predaje unutrašnjosti kuće. Trombov zid. boja zidova i nameštaja. vodeni zid. toplotni zastori. nadstrešnica. decembra. Orijentacija zgrade Kod direktnog zahvata sunčevog zračenja fasadu zgrade treba orijentisati prema jugu sa mogućim odstupanjem od 20° prema istoku i 30° prema zapadu. podno skladište loplote itd. Za navedena odstupanja zgrada će primiti do 10% manje energije od energije koju bi primila kada bi bila orijentisana strogo prema jugu. Koriste se nepokretne i pokretne nadstrešnice. Odstupanje za 45 stepeni od juga ne umanjuje zahvaćenu energiju više od 20%. Sa pokretnim nadstrešnicama može da se postigne optimalni zahvat sunčevog zračenja u toku cele godine. juna . marta i 21. a u toku zime omogući prodor sunčevog zračenja u objekat za stanovanje. prozori.U toku dana voda celom zapreminom apsorbuje sunčevo zračenje. Malo detaljnije za zainteresovane PASIVAN ZAHVAT Osnovni elementi pasivne solarne arhitekture su: pravilna orijentacija zgrade. septembra. 2) sunčevi zraci /8. 1) sunčevi zraci 22.

a u znatnoj meri sprečava toplotne gubitke iz. decembra. juna i 22. veličine nadstrešnice. a u severnim delovima trostruki. kao što se može videti na slici. Vertikalni krovni prozori Broj stakala na prozorima zavisi od klimatskih uslova u kojima se nalazi dati objekat. U solarnoj arhitekturi se pored prozora koriste i krovni prozori različitih oblika. dimenzija i položaja. prostorija. odnosno prostorija na kojima se nalaze. Ograničavajući faktor prilikom dimenzionisanja prozora predstavlja moguće pregrevanje prostorija pod dejstvom sunčevog zračenja. godišnjeg doba i dnevnog kretanja Sunca.Ugao upada sunčevog zračenja u objekat za stanovanje zavisi od geografskog položaja mesta u kome se objekat nalazi. Toplotni zastori Toplotni zastori se koriste za zaštitu od pregrevanja i za sprečavanje toplotnih gubitaka iz. mase zidova. Toplotni zastori su pokretni i mogu da se nalaze sa unutrašnje ili spoljašnje strane prozora. U toku noći dolazi do oslobađanja apsorbovane toplote i zagrevanja vazduha u kući. Veličina prozora zavisi od vrste i namene objekta. Prozori U solarnoj arhitekturi prozori zauzimaju 60-90% južne fasade objekta za stanovanje. Na primer u primorju su dovoljni jednostruki prozori. u kontinentalnim delovima dvostruki. Sunčevo zračenje koje je prošlo kroz vertikalne krovne prozore apsorbuje se na unutrašnjim stranama zidova kuće. Povećanje broja stakala na prozorima neznatno smanjuje prolaz sunčevog zračenja. Toplotni zastori za . prostorija. toplotnih zastora itd. Dimenzije nadstrešnice za naša područja zavise od upadnog ugla sunčevog zračenja 21.

30 0.25 0.65 0. godine sagradio kuću sa tamnim zidom na južnoj strani.8. jer za istu površinu ima manju masu.5 -0. . Materijal Crni beton Neobojen beton Svetlija cigla Tamnocrvena cigla Mat bela boja Sjajna bela boja Tamnosiva boja Crna uljana boja Crvena uljana boja a Koeficijent apsorpcije 0. Zid je istovremeno služio kao apsorber.60 0.90 0. tako da doprinosi povećanju temperature u prostorijama. Pored zidova sunčevo zračenje pada i na nameštaj u prostorijama.91 0. Toplotni zastori za sprečavanje toplotnih gubitaka obično se nalaze sa unutrašnje strane prozora. Trombov zid U mestu Odeju u Pirinejima (Francuska) Felix Tromb je 1965.sprečavanje pregrevanja svetlije su boje i efikasniji su ukoliko se nalaze sa spoljašnje strane prozora. Pomoću ovog zida Tromb je demonstrirao mogućnost efikasne pasivne toplotne konverzije sunčevog zračenja.74 Koeficijent apsorpcije sunčevog zračenja za različite materijale. U solarnoj arhitekturi prihvatljivi su obojeni zidovi sa koeficijentom apsorpcije od 0. U praksi se pokazalo da je sa stanovišta solarne arhitekture dozvoljeno da nameštaj apsorbuje 20-30% upadnog sunčevog zračenja. Pri direktnom upadu sunčevog zračenja.74 0. nameštaj se više zagreva od zidova. koji je po njemu dobio naziv Trombov zid. zidovi tamnijih boja više apsorbuju sunčevo zračenje od zidova svetlijih boja.91 0. kao skladište toplote i kao grejno telo za zagrevanje unutrašnjih prostorija. Boje zidova i nameštaja Na zahvat sunčevog zračenja utiče boja zidova.

U praksi se koriste dve konstrukcione varijante Trombovog zida: bez otvora i sa otvorima pri osnovi i vrhu zida. Poprečni presek kuće sa Trombovim zidom: 1) dvostruka stakla. 3) Trombov zid . Trombov zid bez otvora za cirkulaciju vazduha: l) prednje staklo. 6) topao vazduh. Toplota se sa spoljašnje na unutrašnju stranu zida prenosi konduktivnim putem. Nakon prolaska kroz staklo sunčevo zračenje pada na Trombov zid i zagreva ga. 5) hladan vazduh.Trombov zid se obično izrađuje od cigli ili betona debljine 20-40 cm. 7) toplotno izolovan pod. 3) odzračni ventil. . 2) vazdušni prostor. Na rastojanju 2-10 cm ispred zida nalazi se staklo. 4) Trombov zid. Brzina prenošenja toplote kroz Trombov zid zavisi od materijala od koga je napravljen i njegove debljine. 2) unutrašnje staklo.

kao što se može videti na slikama .U cilju sprečavanja preteranog zagrevanja prostorija ispred ili iza Trombovog zida postavljaju se odgovarajući toplotni zastori. 2) unutrašnje staklo. Trombov zid sa unutrašnjim zastorom: 1) prednje staklo. 2) unutrašnje staklo. 3) unutrašnji zastor . 3) unutrašnji zastor Trombov zid sa spoljašnjim zastorom 1) prednje staklo.

106 km2. Ona se razlikuje za površine koje su postavljene horizontalno. Trajanje insolacije zavisi od geografske širine i o godišnjeg doba. koja je 1400W/m2 pri srednjoj udaljenosti Zemlje od Sunca. Dotok energije Sunčevim zračenjem naziva se solarna konstanta. a stvarne zavise od geografske širine. ili pod nekim uglom u odnusu na površinu Zemlje.52kWh/m2 dnevno. Zbog rotacije Zemlje ta se energija raspoređuje po celoj površini Zemlje (510. zagađenja itd. odnosno 5. fosilna goriva su akumulisana energija zračenja Sunca koja su došla do Zemlje pre milion godina. Energija zračenja koja dopire do površine Zemlje zavisi u prvom redu od trajanja insolacije (trajanja sijanja Sunca. . dotok energije iznosi 117400TW. Ako je projekcija površine Zemlje 127.106 km2).1. pojave oblaka. to je neposredno iskorišćavanje zračenja Sunca. pa dotok energije do površine Zemlje iznosi prosečno 920W/m2. dela dana. uz upadni ugao od 90 stepeni zanemarujući delovanje atmosferske apsorpcije. naravno prosečne vrednosti.6. Stvarno trajanje insolacije je znatno kraće zbog pojave oblaka i magle. oko 109TWh (8. Ono iznosi za našu zemlju oko 15h leti i oko 9h zimi.KOMERCIJALNA UPOTREBA SOLARNE ENERGIJE .1013toe) godišnje. a deo se reflekuje i reemituje u svemir. To su. Pri prolasku kroz atmosferu deo energije se troši u složenim procesima. odnosno o vremenu kroz koje se Sunce nalazi iznad horizonta). Kada govorimo o energiji zračenja Sunca podrazumeva se njegovo iskorišćenje u trenutku kada dođe do Zemlje. ali i zbog stanja atmosfere na posmatranom području (zagađenost). To je ogromni energetski izvor kojim se mogu zadovoljiti energetske potrebe za veoma dugo vreme. Razlika između vremena izlaska i vremena zalaska Sunca daje vreme trajanja insolacije kojoj je izložena horizontalna i nezaštićena površina. dakle. Energija zračenja Sunca koja dolazi do Zemljine površine iznosi. npr. Taj deo iznosi oko 1/3 energije koja je dospela na rub atmosfere. pa je prosečni dotok energije 230W/m2.malo teorije Izvor: ETF Beograd Većina oblika energije nastala je ili nastaje delovanjem zračenja Sunca. vertikalno. Ta je energija oko 170 puta veća nego energija u ukupnim rezervama uglja u svetu.

ozona i ugljen dioksida. dotok energije Sunčevog zračenja nije proporcionalan trajanju isolacije. Na geografskoj širini od 43 stepena pot. te su promene laganije od promena snage vetra i one se mogu s većom ili manjom tačnošću predviditi. a u primoriju Crne Gore oko 4kWh/m2 dnevno. vlage i zagađenosti atmosfere. naravno za vreme trajanja isolacije. a najveći gubitak je neposredno nakon zalaska Sunca. Prema tome. Zbog svega toga snaga zračenja koja dođe na površinu. ali je poželjno poznavati i potencijalnu energiju zračenja. znatno se menja tokom dana. energija iznosi oko 2500kWh/m2 godišnje. Intezitet zračenja koje nam stoji na raspolaganju ne možemo predviditi s većom sigurnošću. Naime. Moraju se graditi dodatna postrojenja ili osigurati akumulaciju energije pomoću koje bi vršili snabdevanje potrošača noću. realno trajanje insolacije za Beograd (na horizontalnu površinu) iznosi 2071h godišnje. U Srbiji je ona u proseku oko 3.5% u periodu od oktobra do marta.5kWh/m2 na dan. Ipak. Za Podgoricu je to vreme 2442h. deo energije se gubi prolaženjem kroz atmosferu zbog apsorpcije kiseonika. a njene promene zavise od godišnjeg doba i položaja obasjane površine. i da je manje intezivno tokom zime kada je potrošnja energije najveća. Ipak. Postrojenja mogu raditi samo u toku dnevnog ciklusa. Veoma se često energija zračenja prikazuje kao energija koja dođe do površine Zemlje tokom dana. Ona postaje sve manja sa smanjenjem nadmorske visine i povećanjem geografske širine. ali je nepovoljnije s obzirom na to da zračenja nema u toku noći. Gubitak je veći što je Sunce bliže horizontu. energija zračenja se u prolazu kroz atmosferu raspršuje. Deo raspršene energije ipak dođe do površine Zemlje(oko 50%). Ona zavisi i od geografske širine i nadmorske visine.5% u periodu od aprila do septembra meseca i 29. od toga 70. jer je poznat ritam pojava (izlazak i zalazak Sunca). . Ta energija zavisi i od stanja oblačnosti i osobina atmosfere. Kao izvor energije Sunčevo zračenje je povoljnije od vetra s obzirom na predvidivost pojave. Stvarna energija zračenja koja dođe do površine znatno je manja od potencijalne zbog pojave oblaka. ukupno zračenje koje dođe do površine Zemlje sastoji se od neposrednog i difuzionog zračenja koje je deo raspršene energije zračenja. što se ne poklapa sa ritmom potražnje energije. a koja bi se mogla energetski iskorišćavati. To je maksimalna energija koja dođe do površine kroz suvu i vlažnu atmosferu.Npr. a na geografskoj širini od 46 stepena oko 2400kWh/m2 godišnje. Osim toga. Sve ovo pokazuje veliku promenljivost snage zračenja.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful