P. 1
bilgi_teknolojileri_sektoru

bilgi_teknolojileri_sektoru

|Views: 2|Likes:
Published by serafettinb

More info:

Published by: serafettinb on Feb 25, 2013
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

11/03/2013

pdf

text

original

Sections

  • 1. Bilgi teknolojileri sektörünün kapsamı
  • Şekil 1.1 Bilgi teknolojileri sektörünün kapsamı
  • 2.1 BT sektörünün büyüklüğü ve gelişimi
  • Şekil 2.1 BT sektörünün büyüklüğü
  • Şekil 2.2 BT harcamaları kişi başına gelir ilişkisi
  • 2.1.1.1 Cihaz talebi
  • Şekil 2.3 nternete bağlı cihaz penetrasyonları
  • Şekil 2.4 BRICS ülkelerindeki gelir dağılımı değişimi
  • Şekil 2.6 BT cihaz talebi değişimi
  • 2.1.1.2 Yazılım talebi
  • Şekil 2.7 Mobil yazılım pazarının gelişimi
  • Şekil 2.8 ABD dijital oyun pazarı gelişimi
  • Şekil 2.9 Kurumsal BT harcamalarının değişimi
  • 2.1.2.1 Donanım harcaması
  • Şekil 2.10 Büyük veri bazlı talep artışı
  • 2.1.2.2 Yazılım ve BT hizmetleri harcamaları
  • Şekil 2.11 Şirketlerde B T kaynaklı üretkenlik artışı
  • Şekil 2.12 Büyük verinin endüstri üzerindeki etkisi
  • Şekil 2.13 Bulut bilişimin maliyet üzerindeki etkisi
  • Şekil 2.14 Bulut bilişim odaklı dış kaynaklı hizmetler pazarı
  • Şekil 2.15 Küresel e-ticaretin gelişimi
  • Şekil 3.1 Türkiye BT sektörü harcamaları
  • Şekil 3.2 Orta gelir grubundaki ülkelerin BT harcamaları
  • Şekil 3.3 Türkiye BT Harcamalarının genel görünümü
  • Şekil 3.4 Orta gelir grubu cihaz penetrasyonları
  • Şekil 3.6 Orta gelir grubu sektörel BT harcamaları
  • Şekil 3.7 Düşük ve orta gelirli ülkelerde işletme dağılımı
  • 3.1 Kurumsal kullanıcılar
  • Türkiye’deki kurumsal harcamaların büyüklüğü ve kırılımı
  • Kurumsal kullanıcıların BT harcama davranışı
  • Şekil 3.8 Türkiye kurumsal BT harcamaları
  • Şekil 3.9 Türkiye’de BT iç kaynak kullanımı
  • Şekil 3.10 Türkiye’de işletmelerin yazılım kullanımları
  • Şekil 3.11 Türkiye yazılım pazarı
  • Şekil 3.12 Türkiye BT hizmetleri pazarı
  • Şekil 3.13 Türkiye Kamu BT harcamaları
  • Kamu harcamalarının etkinliği
  • 3.3 Bireysel kullanıcılar
  • 4.1 Donanım
  • Şekil 4.1 Küresel donanım pazar payları
  • Donanımda dünya pazarı ve Türkiye’nin rekabet gücü
  • Şekil 4.2 Küresel donanım üretimi
  • Şekil 4.3 Donanım değer zinciri
  • Türkiye’de donanım pazarı mevcut durumu
  • Şekil 4.4 Türkiye donanım arz-talep ilişkisi
  • Yazılım küresel pazar analizi
  • Şekil 4.5 Dünya ve Türkiye yazılım pazarı
  • Şekil 4.6 Dünya yazılım pazarın kar payları
  • Türkiye’nin mevcut durumu ve gelişim gösterdiği alanlar
  • Şekil 4.7 Türkiye yazılım pazarında rekabet
  • Şekil 4.8 Sektöre özel yazılımlar
  • Şekil 4.9 ş süreçleri yazılımları
  • 4.3 BT Hizmetleri
  • BT Hizmetleri global pazar analizi
  • Şekil 4.10 Türkiye BT hizmetleri pazarı
  • Şekil 5.1 Türkiye BT altyapı bileşenleri
  • 5.1 Nitelikli insan kaynağı
  • Şekil 5.2 B T sektörü insan kaynağı talebi
  • Türkiye’deki insan kaynağı arzı
  • Şekil 5.3 Bilişim alanında eleman bulma süreci
  • 5.2 ç ve bölgesel talep
  • 5.3 Altyapı
  • 5.4 ş ortamı ve mevzuat
  • 5.4.1.1 Bilgi güvenliği
  • 5.4.1.2 Fikri mülkiyet ve telif hakları
  • 5.4.1.3 Vergi
  • Girişimcilik kültürü
  • 5.5 Teşvik ve destekler
  • • Ar-Ge ve yenilikçiliğe yönelik teşvik ve destekler
  • Teşvik ve destek mekanizmaları
  • 5.5.1.1 Ar-Ge ve yenilikçiliğe yönelik teşvik ve destekler
  • 5.5.1.2 KOSGEB tarafından KOB ’lere verilen destekler
  • 5.5.1.3 Girişimcilik destekleri
  • 5.5.1.4 hracata yönelik destekler
  • Teşvik ve destek miktarları
  • Teşvik ve desteklerin etkinliği
  • 6. Ekler
  • 6.1 Sektörde verilerin toplanmasında ve paylaşılmasında sıkıntılar mevcuttur

Bilgi Toplumu Stratejisinin Yenilenmesi Projesi

Bilgi Teknolojileri Sektörü Ekseni Mevcut Durum Raporu

4 Şubat 2013

Bu rapor, Kalkınma Bakanlığı Bilgi Toplumu Dairesi ve McKinsey Danışmanlık Hizmetleri Limited Şirketi arasında imzalanan Bilgi Toplumu Stratejisinin Yenilenmesine lişkin Hizmet Alımı şi Sözleşmesi kapsamında, gerekli bulgu ve analizler hazırlanmak suretiyle, oluşturulacak Bilgi Toplumu Stratejisine altyapı teşkil etmek üzere üretilmiştir. Bu raporun hazırlanmasında çalışma boyunca ilgili taraflardan elde edilen bilgi ve görüşler ile Kalkınma Bakanlığı’nın değerlendirmelerinden istifade edilmiştir. Bu çalışma Kalkınma Bakanlığı’nın kurumsal görüşlerini yansıtmaz. Bu raporda yer alan içeriğin tamamı ya da bir kısmı atıfta bulunmak kaydıyla Kalkınma Bakanlığı’nın izni olmadan kullanılabilir.

1

İçindekiler

1. 2.

B LG TEKNOLOJ LER SEKTÖRÜNÜN KAPSAMI ............................................. 6 B LG TEKNOLOJ LER SEKTÖRÜNÜN ÖNEM .................................................. 7 2.1 BT sektörünün büyüklüğü ve gelişimi................................................................................ 8 2.1.1 Bireysel harcamalar ................................................................................................... 11 Cihaz talebi......................................................................................................... 11 Yazılım talebi ..................................................................................................... 14

2.1.1.1 2.1.1.2 2.1.2

Kurumsal harcamalar ................................................................................................ 16 Donanım harcaması ............................................................................................ 18 Yazılım ve BT hizmetleri harcamaları ............................................................... 20

2.1.2.1 2.1.2.2 3.

TÜRK YE’DE BT SEKTÖRÜ HARCAMALARI ..................................................... 25 3.1 Kurumsal kullanıcılar ....................................................................................................... 30 3.1.1 3.1.2 3.1.3 3.1.4 3.1.5 Türkiye’deki kurumsal harcamaların büyüklüğü ve kırılımı ...................................... 30 Kurumsal kullanıcıların BT harcama davranışı ........................................................ 31 Donanım harcamaları ................................................................................................ 34 Yazılım harcamaları ................................................................................................... 34 BT hizmet harcamaları ............................................................................................... 36

3.2 Kamu................................................................................................................................. 36 3.2.1 Kamu harcamalarının etkinliği .................................................................................. 37 3.3 Bireysel kullanıcılar .......................................................................................................... 38 3.3.1 3.3.2 4. Donanım ..................................................................................................................... 38 Yazılım, uygulama ve içerik ....................................................................................... 38

B LG TEKNOLOJ LER SEKTÖRÜNÜN TÜRK YE’YE ETK LER ............... 39 4.1 Donanım ........................................................................................................................... 39 4.1.1 4.1.2 Donanımda dünya pazarı ve Türkiye’nin rekabet gücü ............................................. 39 Türkiye’de donanım pazarı mevcut durumu .............................................................. 42

4.2 Yazılım ............................................................................................................................ 43 4.2.1 4.2.2 Yazılım küresel pazar analizi ..................................................................................... 43 Türkiye’nin mevcut durumu ve gelişim gösterdiği alanlar ........................................ 44

4.3 BT Hizmetleri ................................................................................................................... 48

2

.3 5...........................4 Elektrik ve ulaşım ................................................................................2 5.....................5..........1 5...........................1 Sektörde verilerin toplanmasında ve paylaşılmasında sıkıntılar mevcuttur ...................................................................................3 Şirket kurma ve kapatma ........................................................5........................4...5.......................................................................1 4...............2 5............. 62 hracata yönelik destekler ...............................2 5...................... 56 ş ortamı ve mevzuat ...............1...........................5.................................................1 5..... 57 Vergi ...........3 6... 60 KOSGEB tarafından KOB ’lere verilen destekler .................................4....................................... 63 5..................................................................2 5...........................2..1 5........2 5.................................................................1 Nitelikli insan kaynağı ........................ 55 5..............................................5.....3........................................ 57 5.........1 5.......................................... 67 KAYNAKÇA . 51 Türkiye’deki insan kaynağı arzı .... 58 Girişimcilik kültürü .......................................................................................................................................................... 55 nternet altyapısı ................................... 64 EKLER ................................. 54 BT hizmetleri .............................. BT Hizmetleri global pazar analizi .............................1........................................................................................ 63 Teşvik ve desteklerin etkinliği .........................................4.................... 58 5.3......................................................3 5......................................3 5.....2........1 5......................... 55 5............................................................... 50 5....................................................................................................4 5................ 48 Türkiye’nin mevcut durumu ve gelişim gösterdiği alanlar ....................................2......2 5.........1........................... 54 Yazılım ...........3....................................................................4..5 Teşvik ve destekler ...................3.................2 Talep .......4.... 57 Fikri mülkiyet ve telif hakları .. 54 Bireysel ....... 52 ç ve bölgesel talep .................................................4.......................1...........................................2 5.................... 68 3 ...................5.............................3 Altyapı ................1 Teşvik ve destek mekanizmaları ............................... 60 Ar-Ge ve yenilikçiliğe yönelik teşvik ve destekler ..................1............ 51 5............................... 7..................2 5.................................................................1.........................1......................................... 57 Mevzuat .. 60 5.......................................................................4.........................................5.................................. Teşvik ve destek miktarları ............ 62 Girişimcilik destekleri ................................................................................................................................ 48 BT’N N MEVCUT DURUMUNU AÇIKLAYAN ALTYAPI ÖĞELER .........................1.......................................................1 5................................................... 67 6..........................57 Bilgi güvenliği ..........................1..

...... 10 Şekil 2... 6 Şekil 2................ 31 Şekil 3.................................................................... 13 Şekil 2...........................2 BT harcamaları kişi başına gelir ilişkisi............................................................................................. 33 Şekil 3................................................................................................................... 19 Şekil 2........................ 17 Şekil 2...............5 BT cihaz fiyatları ve uygulanan vergiler............................6 Orta gelir grubu sektörel BT harcamaları ............................................... 32 Şekil 3.............................................................................................13 Bulut bilişimin maliyet üzerindeki etkisi ..................................................................................................................12 Büyük verinin endüstri üzerindeki etkisi ....... 22 Şekil 2................13 Türkiye Kamu BT harcamaları .................................................................................9 Türkiye’de BT iç kaynak kullanımı ..........................1 BT sektörünün büyüklüğü.............4 Orta gelir grubu cihaz penetrasyonları .................................................... 24 Şekil 3................................................................................................ 23 Şekil 2..................1 Bilgi teknolojileri sektörünün kapsamı .........................12 Türkiye BT hizmetleri pazarı .......................................14 Bulut bilişim odaklı dış kaynaklı hizmetler pazarı ..4 BRICS ülkelerindeki gelir dağılımı değişimi .................................................. 36 Şekil 3............................. 39 4 ......3 Türkiye BT Harcamalarının genel görünümü ..........................................................................................................................6 BT cihaz talebi değişimi ................................................................................................................... 28 Şekil 3.. 16 Şekil 2...... 35 Şekil 3............................... 27 Şekil 3...................................3 nternete bağlı cihaz penetrasyonları .......................... 9 Şekil 2. 25 Şekil 3......................11 Şirketlerde B T kaynaklı üretkenlik artışı.. 13 Şekil 2.........................7 Düşük ve orta gelirli ülkelerde işletme dağılımı ...........1 Türkiye BT sektörü harcamaları .................................................................................................. 15 Şekil 2............................10 Büyük veri bazlı talep artışı .......... 37 Şekil 4....................................10 Türkiye’de işletmelerin yazılım kullanımları .............. 28 Şekil 3...7 Mobil yazılım pazarının gelişimi ......................... 12 Şekil 2...................................8 ABD dijital oyun pazarı gelişimi ......................................... 14 Şekil 2........... 21 Şekil 2..................................9 Kurumsal BT harcamalarının değişimi .............................................................................................1 Küresel donanım pazar payları ....................... 29 Şekil 3.................................................................5 Akıllı telefon fiyat değişimi ..Şekiller Listesi Şekil 1.......................................... 26 Şekil 3..................... 23 Şekil 2...8 Türkiye kurumsal BT harcamaları .......................................... 30 Şekil 3....11 Türkiye yazılım pazarı .....2 Orta gelir grubundaki ülkelerin BT harcamaları ..........................................15 Küresel e-ticaretin gelişimi ..........

............... 41 Şekil 4.........................................................................9 ş süreçleri yazılımları.................... 47 Şekil 4................5 Dünya ve Türkiye yazılım pazarı .............................2 Küresel donanım üretimi................................................................. 46 Şekil 4............................................................3 Donanım değer zinciri...........................................4 Bilişim çalışanlarının beceri seviyeleri ........ 53 5 ......... 42 Şekil 4.........7 Türkiye yazılım pazarında rekabet ..... 44 Şekil 4..................................... 45 Şekil 4.........................6 Dünya yazılım pazarın kar payları ....................................................................................................2 B T sektörü insan kaynağı talebi ..................................4 Türkiye donanım arz-talep ilişkisi ............................................................................................................................................10 Türkiye BT hizmetleri pazarı .............8 Sektöre özel yazılımlar ......................................................................................................... 50 Şekil 5............................3 Bilişim alanında eleman bulma süreci ...................... 52 Şekil 5....................................................1 Türkiye BT altyapı bileşenleri ............ 43 Şekil 4. 40 Şekil 4.............................................. 53 Şekil 5.............. 48 Şekil 5...........................................................................Şekil 4...................

6 . Bilgi teknolojileri sektörünün kapsamı Bilgi teknolojileri sektörü bireysel ve kurumsal bilginin işlenmesi ve saklanması süreçlerinde görev alan donanım. BT sektörü tanımı içine üç temel alan girer (Şekil 1.1. Şekil 1. yazılım ve sağlanan hizmetlerden oluşan sektördür.1).1 Bilgi teknolojileri sektörünün kapsamı Bilgi teknolojilerini iletişimden bağımsız olarak inceleyebilmek için iletişim altyapısını oluşturan baz istasyonları ve ağ ekipmanlarını ve sadece ses iletişiminde kullanılan bilgi işleme kapasitesi olmayan telefonlarını donanım kapsamının dışında bıraktık.

süreçlerin yeniden yapılanması ve dijitalleşmesi) ile ikinci dalga BT büyümesini tetiklemiştir. zorunluluk haline getirir. Küresel rekabet ortamında kurumlar için BT’yi ve akılı teknolojileri kullanmak da bir zorunluluk haline gelecektir. her an her yerde iletişim ve bilgi alışverişini mümkün kılmıştır. Kurumlar verimli ve rekabetçi kalabilmek için akıllı teknolojilere yönelmeye mecburdurlar Gelişmiş ülkelerde 80’li yıllarda başlayan ve operasyon merkezlerinin otomasyonu ile başlayan BT. Sektör ve çıktısı olan bilgi tüm dünyada hem bireylerin hayatının. otomasyon ve inovasyonun yavaşlaması ile birçok iş kolunun düşük 7 . Bilgi teknolojileri sektörünün önemi Bilgi teknolojileri sektörünün önemi diğer sektörler gibi büyüklük ve büyümesinden gelmez. bireylerin bilgi. Önümüzdeki dönemde de küresel rekabet yaşayan kurumlar ve KOB ler akıllı teknolojiler (büyük veri. alışveriş ve sosyalleşme ihtiyaçlarını karşılama yöntemlerini değiştirmiş. Bunun üç temel sebebi vardır: Bireysel hayat öncelikle gelişmekte olan ülkelerden başlayarak tüm dünyada dijitalleşmektedir 2012 yılı itibariyle dünyadaki internet kullanıcı sayısı 2. Bilgi teknolojileri yarattığı ekonomik ve sosyal imkânlarla fırsat eşitsizliklerinin önlenmesine yardımcı olacak çözümler sunmaktadır. kurumlar ve kamu için bir seçim değil.2. Kamu ise ülkenin gelir seviyesini üst seviyelere çekmek. iletişim. Bu değişim bireysel ve toplumsal davranış ve alışkanlıkları da temelden dönüştürmüş.4 milyara. yani ‘sayısal bölünme’ artmaktadır. eski sistemlerin (legacy) olmamasının da kolaylığıyla. bulut bilişim. Gelişmekte olan ülke kurumları hızlı bir şekilde. bugün kurum süreç ve yönetim sistemlerinin her alanında kullanılmaktadır ve son on yılda çeşitli sektörlerin verimlilik artışına sebep olmuştur. Bu da Bilgi Teknolojileri kullanımını bireyler. akıllı telefon kullanıcı sayısı ise 1 milyara ulaşmıştır. bilgi teknolojilerinden faydalanamayan ülkeler ve kesimler bu çözümlerden yoksun kalmakta ve faydalanabilenlerle aralarındaki fırsat eşitsizlikleri. Yüksek gelir grubuna sahip ülkelerde internet kullanıcıları %70’lere ve akıllı telefon kullanıcılar ise %50’lere ulaşmıştır. Diğer taraftan. dünyada rekabet edebilecek nitelikli istihdam yaratmak. akıllı teknolojileri tanımaya başlamıştır. vatandaşlara daha etkin ve verimli hizmet verebilmek ve kaynak yönetimi için bilgi teknolojilerine muhtaçtır Artan küreselleşme ile üretimin farklı merkezlere taşındığı ve yurtiçine yapılan yatırımların azaldığı. hem de kurumların ve kamunun işleyişinin vazgeçilmez bir parçası ve altyapısı olmaktadır. BT kullanımını arttırıp.

%21’si yazılım ve %38’si BT servis harcamalarıdır. 8 . Güney Kore. eğitim ve toplumsal dönüşüm programları oluşturmuşlardır. Küresel BT harcamalarının %41’i donanım.7 trilyon dolarlık büyüklüğe ve dünyada yaratılan katma değerin %2. Yapılan çalışmalara göre 2020 yılında düşük nitelikli çalışanların arz fazlası yaklaşık 90 milyona ulaşacaktır1. eğitim. BT ve akıllı teknolojiler vasıtasıyla genel kamu harcamalarının optimizasyonu ve gelişmekte olan ülkelerde de kamu hizmetlerinin ve toplumsal dönüşümün BT yolu önümüzdeki dönemdeki BT talebini şekillendirecektir. sağlık) kullanmaya başlamıştır. 2. kaynaklarının verimini arttırmak ve vatandaşlara en etkin şekilde hizmet vermek için (örn. Bu fazlanın 58 milyonunun gelişmekte olan ülkelerde oluşacağı öngörülmektedir.1 BT sektörünün büyüklüğü ve gelişimi BT sektörü 2011 yılında dünya çapında 1. bütünsel insan kaynağı. Brezilya) büyüme ve istihdam yaratmak amacıyla BT’yi stratejik sektör ilan etmiş.5’ine ulaşmıştır (Şekil 2.1).gelirli ülkelere kaydığı veya yok olduğu dünya ekonomisindeki birçok ülke (ABD. BT’yi birçok ülkede kamu kurumları. 1Düşük nitelikli çalışanlar gelişmiş ülkelerde lise sonrası eğitime devam etmeyen. Kamu maliyesinde sorun yaşayan ülkelerde BT harcamalarının etkin yönetimi. gelişmekte olan ülkelerde ilköğretim ve daha düşük eğitim alan kişileri kapsamaktadır. Singapur.

YBBO 4.2 5.9 7.0 2. Bu durumun üç tane nedeni vardır.6 2. 9 .6 7.7 Genel harcamaların olduğu gibi BT harcamalarının seviyesi de ülkelerin gelir seviyesi ile doğrudan bağlantılıdır. yüzde Emlak Kamu İş hizmetleri Finans ve sigorta Toptan ticaret Perakende ticaret Sağlık İnşaat Enerji Tarım Ulaşım Eğitim Metal ve mineraller Sosyal ve kişisel hizmetler Makine imalatı Kimyasallar Otel ve restoran Gıda ve tütün BT İletişim Altyapı Ulaşım araçları Giyim.6 12.2 11.0 5. Kişi başına BT harcamaları ile kişi başına gelir arasında yakın bir ilişki olduğu analizlerimizde görülmektedir.3 5.8 7.4 5.1 8.6 6.5 7.5 4.7 5.2 1.Şekil 2.7 6.4 5.7 2.1 7.4 6.5 8.1 7.0 7.4 4.6 5.3 6.5 7.9 6.9 Büyüme 2006-2011. şirket demografilerinde çokuluslu ve büyük şirket ağırlığının fazla olduğu görülmektedir.0 6.2 5.2 7.3 4.2 3.9 4.2 10.0 5. Diğer KAYNAK: IHS Global insight 8.5 2.9 4.3 7.4 2.8 1.6 7.2 3. mobilya vs. çok uluslu ve büyük şirketlerin hem BT ürünleri ihtiyacı hem de satın alma gücü.5 7.5’ini oluşturur Dünya ekonomisinde sektörel katma değer ve büyüme Toplam katma değer içindeki pay 2011. Bu ilişki daha yakından incelendiğinde üç farklı ülke grubu ortaya çıkmaktadır (Şekil 2.2 7.1 10.5 2.6 9. KOB lere göre çok yüksektir. Bu ilişkilerin de etkisiyle kişi başına gelir BT harcama seviyelerinin açıklanmasında önemli bir gösterge olmaktadır. akıllı telefon ve tablet) ve yazılım taleplerini birebir etkilemektedir Kurumların çalışan maliyetleri kişi başına milli gelirle yakından ilişkilidir ve çalışan maliyetleri kurumların otomasyon ve BT yatırım karar eşiklerinde belirleyicidir Kişi başına geliri yüksek ülkeler incelendiğinde.1 15.1 5.9 7.5 5.2).4 6.5 7. • • • Bireylerin geliri donanım (pc.7 6.9 -6.3 1.6 8.2 6.0 4.2 7.4 Büyüme 2011-2016.2 4.5 5.1 1. YBBO 5.1 BT sektörünün büyüklüğü BT sektörü dünya ekonomisinin %2.5 10.5 6.7 -10.

GSYH’sı $40.2 BT harcamaları kişi başına gelir ilişkisi Düşük gelir grubu (kişi başına GSYH’sı $8.000-45. harcama türlerine göre yapıldığında2. Aynı analiz. 2 Veri kırılımının yetersiz olması sebebiyle analiz kurumsal harcamlar kullanılarak yapılmıştır 10 .000 sınırını aşan ülkelerde ise BT harcamalarının gelire göre değişimi daha da hızlanmaktadır.Şekil 2. yazılım ve hizmet harcamalarının yukarıda anlatılan yapıya uygun hareket ettiği. ülkeler arası harcama farklılıklarının %85-90’ını açıklamaktadır. Bu ülke grubunda gelir düzeyi artışıyla BT harcamaları yavaş bir artış göstermektedir.000’e varana kadar devam etmektedir. kişi başına gelir. Bu gelir grubundaki ülkelerin kişi başı gelirleriyle birlikte kişi başı BT harcamalarının artmaması yapılabilecek BT harcamasının ve ihtiyaçlarının sınırlı olmasıyla açıklanabilir. GSYH $60. gelir düzeyinin harcamayı sadece %60 oranında etkilediği görülür. Bu grupta harcamalar arasındaki varyasyon fazla olduğundan.000-45. Bu iki ülke grubunda da.000’den küçük) ülkelerin kişi başına BT harcamaları çok düşüktür. donanım harcamalarınınsa farklılaştığı görülmektedir.000 eşiğini aştığında) BT harcamaları kişi başına gelir artışıyla birlikte daha hızlı artmaktadır. Orta gelir grubu ülkelere (kişi başına GSYH $8. BT harcamalarındaki artış aynı eğimle yüksek gelirli ülkelerde de ülkelerin GSYH’sı $40.000 seviyesinin üzerine çıktığında BT harcamalarının artışının yavaşladığı görülür.

1 Cihaz talebi nternete bağlı dijital cihazların kullanımında son yıllarda özellikle gelişmiş ülkelerde ciddi artış gerçekleşmiştir.3). tablet kullanımı %10’lara ulaşmıştır.000’i aştığında harcamalarının gelire göre değişimi genel harcama eğilimine benzerlik göstermektedir. Akıllı telefon kullanımı gelişmiş ülkelerde %45’lere.1 Bireysel harcamalar Bireylerin internete bağlanmasını “her zaman ve her yerde” sağlayan mobil cihaz kullanımında dramatik bir artış yaşanmaktadır. 11 .1. Ülke GSYH’sı $40. sosyalleşme ve alışveriş gibi temel ihtiyaçlarını internetten karşılamasını ve bunun sonucunda yazılım talebinin de artmasını sağlamaktadır. nternette geçirilen vaktin artması bireylerin içerik. yazılım ve BT hizmet harcamalarında görülen kırılmanın ortadan kaybolduğu gözükmektedir.1. Bunun nedeni düşük gelir grubunda ülkelerde bile minimum bir donanım harcaması gerekliliğinin olması yani donanıma olan talebin bir noktanın altında BT’nin faydaları nedeniyle esnek olmamasıdır. 2. tablet kullanımı %10’lara gelmiş. iletişim. 2.Donanım harcamalarında düşük ve orta gelir seviyesindeki ülkeler arasındaki farkların az olduğu.000$45. bu cihazların 2016 kullanım tahminleri sırasıyla %85 ve %50 rakamlarına ulaşmıştır (Şekil 2. Akıllı telefon kullanımı gelişmiş ülkelerde %45’lere. $8000 . Artan mobil cihaz kullanımı sürekli internete bağlı olma imkânını vermektedir.1.$10000 seviyelerinde toplam.

4) ve cihaz fiyatlarının ucuzlamasıyla artan alım gücünün birleşmesinden kaynaklanacağı tahmin edilmektedir (Şekil 2. Çin ve Güney Afrika.Şekil 2.3 nternete bağlı cihaz penetrasyonları Benzer bir internete bağlı mobil cihaz talebi yükselişinin gelişen ülkelerde -özellikle BRICS olarak nitelendirilen Brezilya.yaşanan düşük gelir grubundan orta sınıfa hızlı geçişle artan harcanabilir gelir (Şekil 2. 12 .5). Hindistan. Rusya.

0 0.8 60.2 20. 1 renminbi = US$ 0.0 32.5 Akıllı telefon fiyat değişimi 13 .4 11.3 79.0 62.0 1.Şekil 2.2 7.0 20.0 54.0 23.9 77.0 80.3 92.0 5.2 9.4 BRICS ülkelerindeki gelir dağılımı değişimi BRICS ülkelerinde düşük gelir grubundan orta sınıfa hızla bir geçiş yaşanmaktadır Çin Şehirdeki haneler içinde pay Yüzde Yüksek gelir Orta gelir Düşük gelir 0.0 Hindistan Nüfusun içindeki pay3 Yüzde Düşük gelir Orta gelir Alt düşük gelir Brezilya Nüfusun içindeki pay3 Yüzde Yüksek gelir Orta gelir Düşük gelir 2.0 68.0 1992 2010 2030 1 Real renminbi değeri 2000 yılı baz alınarak hesaplanmıştır.9 99.0 11.0 45.0 0 0 20. Q1 2006 3 Tahmin KAYNAK: McKinsey Global Institute Şekil 2.0 62.12 2 Baz senaryo tahmini.0 6.6 22.2 93.0 11.7 0 0.0 35.0 70.5 50.1 38.0 7.7 1985 1995 2005 20152 20252 1985 1995 2005 2015 2025 22.

iletişim. Değişen tüketici davranışlarına ek olarak.170 110 1. Mobil cihazlar “her yerde ve her zaman” internete bağlı olma imkanını getirerek.1.Yukarıda sözü edilen iki kaynaktan gelen taleple.1. mobil ve sürekli erişim sağlayacak cihazlara kayarak devam etmektedir Tüketici cihazlarının dünya genelindeki nakliyatı Milyon birim YBBO Yüzde 2006-11 2. Söz konusu servislerin alınabilmesini sağlayacak yazılımlara ciddi bir talep artışı olmuştur ve önümüzdeki yıllarda da devam edecektir.183 970 43 19 657 19 Tablet Akıllı telefon PC 689 308 81 146 439 0 291 446 518 9 8 227 2006 293 2008 347 2010 371 2012(E) 2014(E) 2016(E) KAYNAK: iSuppli. Donanım harcamalarının YBBO tahmini 2011-2016 dönemi için %8. Strategy Analytics. IDC. tüketici cihazlarında 2011-2016 YBBO3 tahmini %17 olarak yapılmaktadır. 2012 2.2 Yazılım talebi Bireysel yazılım pazarı küresel ölçekte 2011 yılında 68 milyar dolarlık bir büyüklüğü temsil eder. bireylerin içerik. Talep gençlerde daha yoğun olarak görülmektedir.628 212 24 N/A 2011-16 17 36 1.013 312 1. uygulaması ve içeriğini para ödeyerek satın alma eğilimi BT yazılım ve servis harcamalarında daha yüksek artışlara neden olacaktır. 3 Yıllık bileşik büyüme oranı 14 .6 BT cihaz talebi değişimi Dijital dünyaya ulaşım talebi. Hızla artacak cihaz adedi talebinin değere yansıması sürekli düşen tüketici ve diğer teknoloji ürün fiyatları nedeniyle daha kısıtlı olacaktır. gençlerde artan oranda görülen yüksek kalite internet yazılımı. sosyalleşme ve alışveriş gibi temel ihtiyaçlarını internetten karşılamalarını sağlamaktadır. 2016 yılı beklentileri bireysel yazılım pazarının yıllık %15’lik bir büyüme oranıyla 137 milyar dolara varması yönündedir.6) Şekil 2.3’tür (Şekil 2.

7) Şekil 2. internete bağlı/mobil oyun oynama sürelerinde ve sıklığında ciddi artış beklenmektedir.8 milyar seviyesine gelmesi öngörülmektedir (Şekil 2.7 Mobil yazılım pazarının gelişimi Oyunlar: Mobilin yükselişiyle birlikte.5’tir.6 milyar ABD dolar seviyesine gelen mobil/internete bağlı oyun pazarının büyümesinde internet ve mobil teknolojilerinin gelişmesiyle birlikte gelişen ve sayısı artan kanallar ve mikro ödemelerde yaşanan ilerlemelerin etkisi olmuştur. satış kanalları ve geniş bant bağlantıyı her yerde mümkün kılan mobil teknolojiler mobil yazılım ve servislerin önündeki engelleri kaldırmış ve büyümesinin yolunu açmıştır.8). Bu pazarın 2013’e kadar %12’lık YBBO ile büyüyüp 7. 2008-2011 döneminde %48 ile büyüyen mobil yazılım pazarının 2011-2016 yılları arasında da YBBO tahmini %38. 2009-2011 yılları arasında %19’luk büyüme ile 5. (Şekil 2. 15 .Mobil uygulamalar. artan mobil cihazlar.

1.0 0. Amerika Milyar dolar 7.2 2.0 10 2.0 12E 2.7 2009 1.ödemeler dijital oyun pazarının büyümesine etkide bulunmaktadır Dijital oyun pazarı.7 42 1.9 2.8 +19% 5.6 2.5 1.5 2.9) 16 .9 Yükleyerek satın alma Abonelik Mikro-ödeme 1.6 4.8 ABD dijital oyun pazarı gelişimi Mikro.3 2.7 3.Şekil 2.5 2.2 8 19 YBBO 2009-13. Yüzde 2.7 6.4 11 13E KAYNAK: PWC 2.2 Kurumsal harcamalar Son 10 yılda olgunlaşma dönemini yaşayan kurumsal BT harcamaları yükselen trendlerin de etkisiyle yeni bir büyüme dalgasının arifesindedir (Şekil 2.1 1.

Şekil 2.9 Kurumsal BT harcamalarının değişimi
Kurumsal BT harcamaları yükselen trendlerin de etkisiyle yeni bir büyüme dalgasının arifesindedir
BT harcamaları BT dalgasının zirvesi Büyüme Olgunlaşma Yeni büyüme dalgası

Başlangıç

• BT’nin şirket • BT’nin operasyon merkezlerinin otomasyonunda kullanılması EVİ1 çağı

• İşletme kullanıcılarının
BT’yi kabullenmesi ve sihirli değnek olarak görmeleri CIO2 çağı

işleyişinin olmazsa olmaz bir parçası olarak görülmesi CXO, satın alma ve dış kaynak kullanımı çağı

Başlıca büyüme etkenleri: • İş ve üretim süreçlerinin BT destekli yeniden tasarımı ve otomasyonu • Karar alma süreçlerinde büyük verinin kullanımı • Bulut bilişimin dış kaynak kullanımını tetiklemesi ve KOBİ kullanımını arttırması • Şirket süreçlerinin dijital satış, pazarlama ve servis sunabilecek şekilde yapılandırılması

80lerin ortaları
1 Elektronik veri işleme 2 Chief Information Officer KAYNAK: McKinsey

90‘ların sonu

2004-10

(i) Başlangıç dönemi: Kurumların BT kullanımı 80’lerin ortalarında, görece basit, tekrar eden ve benzer büyük miktarlarda bilginin işlenmesi amacıyla, operasyonel işlemlerin otomasyonuyla başlamıştır, bu dönem Elektronik Veri şleme (EV ) çağı olarak da adlandırılabilir. (ii) Büyüme: BT harcamaları 90’lı yıllarda özellikle işletmelerin büyük oranda BT’yi kabullenmesi ve tüm sorunların çözümünde sihirli değnek olarak görmeleriyle hızlı bir yükseliş dönemine girmiştir. CIO’ların4 ortaya koydukları uzun dönemli vizyonlar ve internetin yaygınlaşmasıyla BT sektörü bu dönemde yılda ortama %11 oranıyla büyümüştür. (iii) Olgunlaşma: BT sektörü, internet kabarcığının patlamasıyla yeni bin yılın başında duraklamış ama kriz sonrası 10 yılda şirketlerin BT’yi artık şirket işleyişinin olmazsa olmaz bir parçası görmeleri sayesinde talep miktarı olarak büyümeye devam etmiştir. Bu dönemde BT servislerinde “dış kaynak” ve “denizaşırı kaynak” kullanımı kavramlarının yaygınlaşmasıyla birim olarak artan talep değere daha az (yıllık %5) yansımıştır. (iv) Yeni büyüme dalgası: ktisadi durgunlukla başlayan ve biten 10 yıllık dönemin sonlarına doğru BT sektörü, gelişen ülkelerde kitlesel seviyeye varan dijital cihaz kullanımı ve gelişmekte olan ülkelerde hızla artan internet abone sayılarıyla, tekrar hızlı büyüme

4 Chief information officer

17

eğilimine girmiştir. Önümüzdeki dönemde genel ortalama da yıllık %6,5’lik bir BT harcama büyümesi beklentisi olmakla beraber, yeni gelişen dijital alanlarda (örnek. Bulut servisleri) büyüme oranı %40’lı seviyelere kadar çıkacaktır. Büyüme yaratan trendler, iş/üretim süreçlerinin BT destekli yeniden tasarımı ve otomasyonu, karar alma süreçlerinde büyük verinin kullanımı, bulut bilişimin dış kaynak kullanımını tetiklemesi ve KOB kullanımının arttırması ve şirket süreçlerinin dijital satış, pazarlama ve servis sunabilecek şekilde yapılandırılması şeklinde özetlenebilir. Bu trendler içinde iş ve üretim süreçlerinin BT destekli yeniden tasarımı ve otomasyon, makinelerin ve bilgi teknolojilerinin ürün ve servis üretkenliğini optimize etmek amaçlı kullanılması ve iş/üretim süreçlerinin bu yapıya göre yeniden düzenlenmesi yer alır. 2.1.2.1 Donanım harcaması Donanım harcaması talebi, iş/üretim süreçlerinin BT destekli yeniden tasarımı ve otomasyonu için gerekecek donanım ihtiyacı, büyük verinin kullanılmasına olanak sağlayan veri depolama ve işlemci gücü bulut bilişim sağlayıcıları ve KOB ’lerden gelen donanım talebiyle artmaktadır. ş/üretim süreçlerinin BT destekli yeniden tasarımı ve otomasyonu; (i) Gelişmiş ülkeler: Gelişmiş ülkelerde bu eğilimin bir örneği dijital modelleme ve simülasyon teknikleri alanında görülmektedir. Bu teknikler günümüzde dijital bir fabrika oluşturacak şekilde makinalar, işçilik ve demirbaşlarıyla birlikte tüm üretim sistemlerinin simülasyonunu yapar ve buna ek olarak her yere konuşlandırılmış alıcı teknolojileriyle simülasyon ve gerçek üretimin her aşamada “senkronize” olmasını sağlar hale gelmiştir. P&G firması, Los Alamos Milli Laboratuvarları’ndaki bilim adamlarıyla ortaklaşa P&G’nin karmaşık üretim hatlarının güvenilirliğini artırmak amacıyla simülasyonlar oluşturmuş ve fabrika üretkenliğinde %44’e varan artışlar sağlamıştır. Giderek kullanımı artan bu süreçler, cihazlar ve alıcılar önümüzdeki dönemde üretim tesislerinde daha çok kullanılmaya başlanacaktır. (i) Gelişen ülkeler: Gelişen ülkelerde ise iş süreçlerinin BT’yi kullanabilir hale gelmesiyle doğan verimlilik artışı daha basit otomasyon seviyesinde de son yıllarda kullanılmaktadır. Bu geliştirmelere bankacılık sektöründen verilebilecek örneklerden bir tanesi çağrı merkezi teknolojilerine

18

yapılan yatırımlarla çalışan başına karşılanabilen çağrı rakamlarını son yıllarda %20-30 artmasıdır. Aynı şekilde üretimde bilgisayar ve robot kullanımının artması da verimliliği artıran önemli bir faktör olarak ortaya çıkmaktadır. 2010 sonu itibariyle dünya üzerinde üretim hatlarında 1 milyon robot olduğu ve bu rakamın her yıl %10-15 arası büyüdüğü bilinmektedir. Her ne kadar bizim bu rapordaki donanım tanımımıza girmemekle birlikte bu büyüme çevresinde BT donanım harcamalarının da artacağı gözden kaçırılmamalıdır. Karar alma süreçlerinde büyük verinin kullanımı; “büyük veri” setlerini saklama, bunlara ulaşım ve analiz etme yetkinliğinin şirketlerde oluşmasını gerekli kılmaktadır. Söz konusu yetkinlik veri depolama cihazları ve işlemci kapasitesi artışı olarak donanım harcamalarına yansımaktadır. 2011-2016 döneminde büyük veriyle alakalı donanım talebinin %40-45 artması, donanım fiyatlarındaki düşüşün de etkisiyle değer artışınınsa %7 olması beklenmektedir (Şekil 2.10). Şekil 2.10 Büyük veri bazlı talep artışı
Büyük verinin kullanımının artışı veri depolama ve işleme talebinin artıracaktır
Veri ile alakalı donanım, yazılım ve hizmet harcamaları Milyar $ +6.4% 233
43

YBBO (2011-16) 5 7

171 Donanım Yazılım Veri merkezi hizmeti
33

20

14
170 124

7

2011

2016

KAYNAK: IDC Blackbook

Bulut bilişim sağlayıcılarından gelecek BT talebi; bulut bilişimin getirdiği maliyet avantajlarıyla KOB ’ler daha fazla iş sürecinde BT’yi kullanmaktadırlar. Bu artan talep bulut servis sağlayıcılarının sunucu yazılım ve diğer BT altyapısı donanım harcamalarını artırmaktadır, benzer şekilde KOB lerden de bulut erişim sağlayacak donanım talebi gelecektir. Bulut üzerinden iş süreçleri hizmetleri 2010-2011 döneminde %8 hızla

19

Bu alanda yaşanan gelişmelerden özellikle dijital modelleme.büyümüştür. 20 . sanallaştırma yazılımları ve artan dijital satış ve hizmet kanallar yazılım harcamalarına güç verecektir. ankete katılan şirketlerin %65’inin geçtiğimiz 3 sene içerisinde ürün ve hizmetleri daha az kişiyle yapmak için çalışmalar gerçekleştirdiği ortaya konmuştur (Şekil 2. büyük veri analizi yazılımları. artan taleple birlikte önümüzdeki yıllar için büyüme tahmini %10’nun üzerindedir. Üretim süreçlerinin otomasyonu için sürekli geliştirilen yazılımlar. 2. yukarıda sözü edilen eğilimlerle paralel olarak. McKinsey Global Institute tarafından ABD’de yapılan ankette. Çalışmaların yöntemleri incelendiğindeyse en önemlilerinin.2 Yazılım ve BT hizmetleri harcamaları Büyüme yaratan trendler olarak sayılan dört trendin hepsi de özellikle yazılım ve BT hizmetlerinin artmasında etkili olacaktır. “otomasyon”. “verimlilik artırmaya yönelik süreç yapılandırmaları” ve “dış kaynak kullanımı” çalışmaları oldukları görülmüştür.1.2.11). dünyada üretim hatlarında kullanılan robot sayısı artışıyla birlikte bu robotlarda kullanılan gömülü yazılımlara olan talep de yükselmektedir. ş/üretim süreçlerinin BT destekli yeniden tasarımı ve otomasyonu (i) Gelişmiş ülkeler: Yukarıda da örneği verildiği üzere iş/üretim teknolojilerinde önemli ilerlemeler yaşanmaktadır. simülasyon ve görselleştirme (visualization) yazılımlarına olan talep artmakta.

Büyük veri otomotiv. geçici veya ihtiyaca göre işe alım Verimlilik arttırıcı süreç yapılandırması 65 Evet Dış kaynak kullanımı Diğer Bilmiyorum KAYNAK: McKinsey Global Institute US Jobs Survey.290) Varolan çalışanların iş yükünü arttırma Otomasyon 54 44 44 43 24 4 2 Hayır 30 Yarı zamanlı.11 Şirketlerde B T kaynaklı üretkenlik artışı Şirketlerde çalışan kişi sayısının azalması. 21 .000) Bilmiyorum 5 Bu çalışmaların temel yöntemi neydi? Cevaplayan (n = 1. BİT dünyasında yaşanan gelişmelere bağlı olarak gerçekleşmektedir BİT kaynaklı yöntemler Geçtiğimiz 3 sene içerisinde. sağlık. Karar alma süreçlerinde büyük verinin kullanımı. McKinsey Global Institute analizi (i) Gelişen ülkeler: Gelişen ülkelerde üretim hatlarının makineleşmesi ve burada kullanılan gömülü yazılımlar sektöre özel yazılım talebinin artmasını sağlamaktadır. perakende. işlem ve analiz kapasitesi artışıyla ilgili yazılım talebi hızla artmaktadır. Elimizdeki veriler gömülü yazılımların büyüklüğü ve büyümesiyle ilgili tam ölçümler sağlamamakla birlikle üretim hatlarında çalışan robot miktarı artışı bir gösterge olarak alınırsa yazılım talebinde de yıllık %10-15’lik bir büyüme olmaktadır.5 ile %1 arasında ciddi bir üretkenlik artışı sağlaması beklenmektedir (Şekil 2.Şekil 2. aynı ürün ve hizmetleri daha az kişiyle üretmek için bir çalışmanız oldu mu? Cevaplayan kişiler. ve kamu gibi birçok farklı sektörde yoğun olarak kullanılması ve karar alma süreçlerini iyileştirerek %0. 2011. yüzde(n = 2.12). Bu taleple ilgili önümüzdeki yıllar tahmini YBBO %9’dur. Önümüzdeki dönemde 2011-2016 yılları bu talebin yaklaşık %8’le artması ve dünya hizmet talebinde giderek daha önemli bir yer tutması beklenmektedir. Verinin kullanılmasına olanak sağlayacak veri depolama ihtiyacı. Aynı şekilde büyük veri hizmet talebi de artmaya devam etmektedir.

yazılım ve diğer BT-altyapısı satın alma masraflarını ortadan kaldırarak ciddi miktarda düşürmekte. birçok fonksiyonun hizmet olarak dış kaynaklardan alınabilmesini ve kullanıcıların gerçek zamanlı olarak ortak çalışabilmesine olanak sağlamıştır. Söz konusu kavram BT-yetkinliğine sahip bir işyeri açma sermayesini. Bulut bilişimin bir başka değer önerisi de yeni uygulama satın alma maliyetlerini. KOB ’lerin daha önceden alım gücünün yetmediği BT yapılarının kullanılmasına olanak sağlamaktadır. bulut bilişim teknolojisinin yükselişi bir dalga yeniliğin ortaya çıkmasını sağlamış. Bulut bilişimin yanında bir yandan artan bağlantı hızları her geçen gün daha yüksek miktarlarda verinin taşınmasını mümkün kılmakta.14).13). hem büyük hem de küçük firmalar için düşürmesidir (Şekil 2.Şekil 2. 22 . uygulamayı hizmete dönüştürüp “talep edildiği zamanda ve miktarda” alınmasını sağlayarak.12 Büyük verinin endüstri üzerindeki etkisi Bulut bilişimin dış kaynak kullanımını tetiklemesi ve KOB kullanımının artması. Bu sebeple bulut bilişimin doğurduğu BT servislerinden iş süreçleri (BPaaS) ve servis olarak altyapı (IaaS) sağlanmasına yönelik yazılımlar 2010 yılı içinde %7 ve %49 büyümüştür ve önümüzdeki dönemde %11 ve %41 büyümeleri (2011-2016 YBBO) beklenmektedir (Şekil 2. sunucu. bu yetkinlik ve bulut bilişimin ortaya koyduğu avantajlar firmaların daha geniş bir fonksiyon alanında dış kaynak kullanımını benimsemesini sağlamaktadır.

b 2.4 -22% 18% y.2 14.7 7 13 10 14 YBBO (2011-2016) Yüzde 2016 8. pazarlama ve servis sunabilecek şekilde yapılandırılması.1 0.8 1.7 7.9 13 11 Bulut üzerinden iş süreçleri hizmetleri Servis olarak altyapı İşletme 4.3 24.Şekil 2.4 13. MGI/PSO sektör rekabetçiliği raporu Şekil 2.9 Bulut bilişim üyelik ücreti (sales force) 1. artan internet kullanıcı sayısı ve talebinin doğurduğu dijital mecrada bulunma ihtiyacı şirketlerin yönetim seviyelerinde giderek daha fazla tartışılan bir konu 23 .13 Bulut bilişimin maliyet üzerindeki etkisi Bulut bilişimin getirdiği maliyetlerdeki azalma sayesinde KOBİler yazılım kullanma oranları artmakta bu da bulut bilişim pazarını büyütmektedir Bulut bilişim kullanıcı için maliyeti önemli ölçüde azaltır Müşteriye maliyet Bin dolar/kullanıcı ÖRNEK Müşteri maliyet düşüşünden en büyük payı alır 8.2 41 KAYNAK: Gartner Enterprise Software and IT services Markets 4Q2012 Şirket süreçlerinin dijital satış.5 2.0 4.0 0.4 1.3 2.14 Bulut bilişim odaklı dış kaynaklı hizmetler pazarı Artan bağlantı hızlarıyla bulut bilişim odaklı dış kaynaklı hizmetler yüksek hızlarda büyümektedir Küresel dış kaynaklı hizmet harcamaları Milyar dolar 2011 İşletme Muhasebe İnsan Kaynakları Müşteri Yönetimi Tedarik yönetimi Operasyon 2.6 6.7 4.7 Hizmetler (kanal) 111 77 1.9 Bulut bilişim 2010 2012 2016 KAYNAK: McKinsey.3 Yerinde yazılım 3.9 1.3 4.3 Kurulum Sürekli geliştirme ve eğitim Uygulama yazılım Veri merkezi ve işletimi Platform yazılımı Donanım Bulut bilişimin hızlı yükselişi Bulut bilişim hizmetleri Milyar dolar 210 1.3 10.

Son kullanıcıya yönelik e-ticaret hacmi (B2C) 2006-2012 döneminde %17 YBBO oranıyla büyümüştür ve e-ticaretin toplam son kullanıcıya yönelik ticaretteki payı %3.9’a ulaşmıştır. 49 2009 58 2010 68 2011 75 2012 KAYNAK: IDC 24 . şirketlerin tüketici ihtiyaçlarını internet ortamında karşılamaya yönelik pazarlama.a. 118 140 154 890 Seyahat ve taşımacılık 198 241 293 336 Elektronik eşya ve bilgisayar 2009 2010 2011 2012 +15% p. +17% p.15 Küresel e-ticaretin gelişimi Dünyada işletmeden tüketiciye (B2C) e-ticaret tüm sektörlerde hızla artmaktadır Küresel işletmeden tüketiciye (B2C) e-ticaret hacmi Milyar Dolar +19% p.olmaktadır. satın alma ve servis). satış ve servis uygulamalarını oluşturmalarını sağlayacaktır.a.a.a. 797 668 556 Giyim ve aksesuar 98 +16% p. Yüksek hızla artan e-ticaret rakamları ve hızla artan internete bağlı tüketici talebi (ürün araştırma. Şekil 2.

%55-60’lık dilimi ifade eden şirket ve kamu harcamaları ise %45-50 özel ve %5-10 arası kamu harcamaları olarak kırılmaktadır (Şekil 3. harcamaların %4550’sini bireysel harcamaların. 25 . Kamu ve özel şirketlerin iç kaynak kullanımları (BT birimlerinin toplam harcamaları) da dikkate alındığında sektör büyüklüğü 2. . Bu durumun sebeplerinden bir tanesi yazılım ve BT hizmetleri talebinin gelişebilmesi için önce donanım yaygınlığının artması gerekliliğidir.1). %12’si BT hizmetleri ve %7’si yazılım harcamaları%27’si ise özel ve kamu kurumlarının iç kaynak kullanımıdır. Türkiye’de BT sektörü harcamaları Türkiye BT sektörü harcama toplamı 7-8 milyar dolardır.1 Türkiye BT sektörü harcamaları Türkiye BT harcamaları tüm gelişmekte olan ülkelerde olduğu gibi donanım ağırlıklıdır. Türkiye’de BT sektörü harcamaları kullanıcı bazında incelendiğinde.1).3.4’üdür. Benzer bir şekilde gelişen toplumlarda yazılıma verilen değerin düşük olduğu. kalanını şirket ve kamu harcamalarının oluşturduğu görülmektedir.5 milyar dolar daha artarak 9-11 milyar dolar aralığına ulaşmaktadır (Şekil 3. Harcamaların %55’i donanım. yazılım için ödeme yapma davranışının gelişmediği ve korsan kullanımın çok yüksek olduğu görülmektedir. Bu büyüklüğüyle sektör GSYH’nin %1. Şekil 3. Türkiye’de diğer gelişen ülkelerden farklı olarak iç kaynak kullanım oranı çok yüksektir.

000 16. Türkiye.BT harcama seviyelerini açıklamakta iyi bir gösterge olduğunu söylediğimiz kişi başına gelir düzeylerine bakıldığında.000 Türkiye 10.000 14.000 11.000 950 900 850 800 750 700 650 600 550 500 450 400 350 300 250 200 150 100 50 0 7.000 13.000 32. ABD Doları 1.000 20.000 9.000 19.000 8.000 17.2 Orta gelir grubundaki ülkelerin BT harcamaları Türkiye orta gelir grubunun içinde BT harcamalarında alt seviyede yer almaktadır Kişi başına harcama 2011. Türkiye’nin orta gelir grubundaki ülkelere benzer bir BT harcama yapısına sahip olduğu görülmektedir.000 18.000 Brezilya Meksika Venezuela Arjantin Güney Afrika Malezya Şili Macaristan Polonya Portekiz İspanya Çek Cumhuriyeti Kore İsrail BT harcaması Kişi başına GSYİH 2011. McKinsey Analizi 26 .000 22.000 21. Gartner. Şekil 3.000 15.050 1.000 Rusya 12. ABD Doları KAYNAK: IDC Blackbook. orta gelir grubu ülkelerle aynı yapıda bir harcama seviyesine ve kırılımına sahip olmakla birlikte bu ülkelerin bandının alt tarafındadır.

3 Türkiye BT Harcamalarının genel görünümü Türkiye’nin BT harcamaları. ülkeye özel durumlarda sektörü küçültmektedir Gelir grubuna göre: Donanım Kişi başına milli gelirin düşüklüğü ve mobil donanım üzerindeki yüksek vergilerin fiyatları yükseltmesinden dolayı kullanım düşük seviyededir Yazılım Artan mobil cihaz stokuyla mobil uygulama ve oyun pazarında büyüme beklenmektedir BT hizmetleri Bireysel pazarda hizmetler yok denecek kadar küçüktür Aynı seviyede düşük çok düşük İhmal edilebilir Bireysel Kurumsal Mikro işletme ağırlığı Sektörün BT ve donanım harcamaları karşılaştırılan orta gelir grubu ülkelerin gerisine düşürmektedir Yoğun iç kaynak kullanımı ve mikro işletme ağırlığı nedeniyle BT yazılım harcamaları düşük kalmıştır Kamu Donanım harcamaları benzer gelir grubundaki ülkelerle aynıdır Fatih projesi kapsamında dağıtılacak cihazlar sebebiyle kamunun donanım talebi artacaktır Fiyat odaklı satın alma ve doğru ihtiyaç tespitlerini yapılamamasından dolayı harcamalar küçüktür Sektörlerin yoğun iç kaynak kullanımı servis sektörünün küçük kalmasına neden olmuştur KAYNAK: McKinsey Türkiye’nin kendi gelir grubu içindeki bu düşük harcama seviyesi birkaç faktörün sonucudur. Toplam harcamanın düşüklüğü hem bireysel hem de kurumsal harcamalardan kaynaklanmaktadır.5) 27 . Bunun da önemli bir sebebi Türkiye’de ithal akıllı telefon ve tabletlere uygulanan yüksek vergi oranlarından dolayı bu cihazların fiyatının gelir düzeyine göre çok yüksektir (Şekil 3. gelir düzeyine göre bakıldığında şaşırtıcı bir noktada olmakla birlikte.Şekil 3.4). Bireysel harcamalar donanım ağırlıklı oldukları için en önemli faktörlerden biri BT cihaz penetrasyonlarının orta gelir grubundaki ülkelerden düşük olmasıdır (Şekil 3.

2 Fransa 1. Strategy Analytics Şekil 3.2 1.0 Almanya 1.2 2.1 İngiltere 1.100 TL Bayi karı 10 Diğer Vergiler 1 5 TRT Band.3 1.8 0.2012 6.5 4.9 0.3 KAYNAK: Pyramid Q2. 13 KDV (%18) ÖTV (%25) Türkiye 6.3 0. bu da donanım harcamalarının düşük olmasını sağlamaktadır Akıllı telefon 100 kişiye düşen cihaz sayısı Malezya Polonya Macaristan Rusya Güney Afrika Şili Venezüela Meksika Arjantin Brezilya Türkiye 9 10 10 10 14 13 13 12 17 20 22 Tablet 100 kişiye düşen cihaz sayısı Macaristan Polonya Malezya Rusya Meksika Şili Venezüela Brezilya Arjantin Türkiye Güney Afrika 3.7 0.9 0.8 Polonya 4. Dünya bankası 28 .5 BT cihaz fiyatları ve uygulanan vergiler Bireysel talebin önündeki engellerin başında düşük gelir düzeyine rağmen uygulanan yüksek vergiler gelmektedir Fiyat/Kişi başına GSYİH.Şekil 3.4 1.1 1.0 0.2012.1 Gümrüğe geliş 57 İrlanda 1.0 KAYNAK: McKinsey analizi.3 1.4 Orta gelir grubu cihaz penetrasyonları Türkiye cihaz penetrasyonu orta gelir grubundaki ülkelerden aşağı seviyededir.2 1.2 1.5 100% = 2.7 1.5 14 İspanya 2. Yankee mobil cihaz penetrasyonu.Yüzde Tablet Akıllı telefonlar Türkiye’de akıllı telefon satış fiyatının kırılımı Yüzde.

5 0.7 4.3 0. %3.3 İmalat İmalat 0.4 0. Bu rakam Avrupa ortalaması olan %84’ün çok üstündedir (Şekil 3. 29 .6 Orta gelir grubu sektörel BT harcamaları Türkiye kurumsal harcamalarda benzer kişi başı gelir seviyesi ülkelere göre düşük seviyede harcama yapmaktadır BT harcamalarının sektör gelirine oranı Yüzde.2 4.2 3.3 0. IHS global insight Arjantin Macaristan Meksika Brezilya Malezya Polonya Türkiye Rusya Sektörel bazda kurumsal harcamalara bakıldığı zaman da aynı gelir grubundaki ülkelere kıyasla Türk şirketlerinin elde ettikleri gelir başına daha az BT harcaması yaptıkları ortaya çıkmaktadır (Şekil 3.7 4. Türkiye’de benzer gelir seviyesine sahip ülkelerden daha fazla mikro işletme vardır.5 0.7 0.7). Bankacılık.1 0. En çok BT harcaması yapan bankacılık sektöründe bile birim gelir başına BT harcaması(bankaların iç kaynaklarının giderleri dahil) benzer gelir seviyesindeki ülkelerin ortalaması olan %5’in oldukça altında.2 1. Kurumsal harcamaların düşük olmasının nedenlerinden en önemlisi Türkiye’de şirket dağılımının KOB ve mikro işletme ağırlıklı olmasıdır.0 5.9 Otomotiv 0.6 0.3’dür.1 0. imalat ve otomotiv sektörlerine bakıldığında bu sektörlerin hepsinde Türkiye’nin benzer ülkelerdeki sektörlerden daha az BT harcaması yapmaktadır.9 Bankacılık 6.4 Güney Afrika KAYNAK: Gartner.9 0.5 0.6).2 0. Türkiye’de 10’dan daha az çalışanı olan işletmelerin toplam işletmeler içindeki oranı %96‘dır. Bu şirketler ya büyük BT harcamaları yapacak vizyona sahip değildir ya da imkanları buna el vermemektedir.6 0.Şekil 3.1 0.1 4.5 0. 2011 7.3 2.

Harcama kırılımına bakıldığında %28’i donanım ve geri kalan %72’si yazılım ve BT hizmetlerinden oluşur. Kurumsal harcamaların 2011-2016 YBBO tahmini %4’dür.7 Düşük ve orta gelirli ülkelerde işletme dağılımı Düşük ve orta gelirli diğer ekonomilerle kıyaslandığında Türkiye şirket demografisi KOBİ ve mikro işletme ağırlıklıdır Ülkelerde mikro işletme (1-9 çalışan) ağırlığı Toplam işletme sayısı içinde yüzde Türkiye Macaristan Slovakya Romanya Bulgaristan Avusturya Brezilya 96 90 86 86 82 81 77 85 Mikro işletme oranı Avrupa ortalaması KAYNAK: OECD.1 Türkiye’deki kurumsal harcamaların büyüklüğü ve kırılımı Türkiye kurumsal BT harcamaları 2011 yılında 5.1 Kurumsal kullanıcılar 3. Donanım harcamalarının toplam içindeki payı gelişmiş ülkelere nazaran çok yüksek. gelişen ülkelerin de bir miktar üzerindedir.8 milyar dolar seviyesine gelmiştir. TUİK 3.Şekil 3. 30 .1.

Bankacılık ve finans sektörü örneğini ele alırsak.6 0. bu düşük rakamların verimli yüksek iç kaynak kullanmaktan kaynaklandığı söylenebilir.8 -30% 1.6 Çok yüksek Yüksek Orta gelirli gelirli ülkeler gelirli ülkeler ülkeler 0.1 4.3 0. Toplam harcamada önde olan bankacılık ve finans ve telekomünikasyon gibi sektörler her bir dolar gelir için yapılan BT harcamasına bakıldığında dünyadaki diğer ülkelere kıyasla daha düşük seviyelerde harcama yapmaktadırlar.8 Türkiye kurumsal BT harcamaları Türkiye kurumsal harcamalarda benzer kişi başı gelir seviyesi ülkelere göre düşük seviyede harcama yapmaktadır BT harcamalarının sektör gelirine oranı Yüzde 6.1. Kurumsal BT harcamalarına bakıldığında bankacılık ve finans sektörü toplam harcamaların %20-25’ine yapan sektör olarak öne çıkmaktadır.2 Kurumsal kullanıcıların BT harcama davranışı Şekil 3. sigorta ve altyapı hizmetleri (elektrik. IHS Global Insight Türkiye’de kurumların BT harcamaları benzer ülkeler göre çok düşüktür.8’dir. Türk bankacılık sektörünün teknolojiyi kullanma ve BT konusundaki derinliği dikkate alınırsa.3. yüksek iç kaynak kullanımı. düşük gelir seviyesindeki ülkelerde ise %3.7 3. yüksek gelir seviyesine sahip ülkelerde BT harcaması/sektör geliri oranı %5.7 iken. ekonominin KOBI ve mikro şirket ağırlıklı olması.5 Türkiye 0.0 1. uzun yıllar süren değişken piyasa ortamının kısa dönemli bir yönetim anlayışını yerleştirmiş olması ve BT farkındalığının düşüklüğü öne çıkmaktadır.8 Bankacılık 5.2 Düşük gelirli ülkeler -17% KAYNAK: Gartner. Bunun nedenleri arasında. ç kaynak kullanımı birçok sektöre yansımış bir 31 .3’lük bir orana sahiptir. orta gelir seviyesindeki ülkelerde %4.7.1 -67% Otomotiv 0.7 4.3 3. Türkiye ise içinde bulunduğu orta gelir seviyesindeki ülkeler grubunun yanı sıra düşük gelirli ülkelerin ortalamasından da daha düşük olan %3. Yüksek harcama yapan diğer sektörler sırasıyla telekomünikasyon.0 0. gaz ve su) sektörleridir.8 İmalat İmalat 0.

Romanya (%86). Mikro şirketlerin şirket dağılımındaki ağırlığı. içinde bulunduğu $10000-$15000 kişi başına GSYH grubunun içinde toplam şirket BT harcamaları açısından alt sıralarda yer alan ülkelerden biridir. Türkiye’de işletmelerin %96’sı toplam çalışan sayısının 10’dan az olduğu bu işletme grubuna mensuptur. Kurumsal BT harcamalarının düşük seviyede kalmasına yol açan Türkiye’ye özgü sebepler iki gruba ayrılabilir: Yapısal sebepler (ekonominin yapısından kaynaklanan talep farklılığı): KOB ağırlıklı ekonomi: Yukarıda da söz edildiği üzere. şirketler belirli bir büyüklüğe erişmeden BT’nin kendine getireceği faydalar konusunda yeterli farkındalığa sahip olmamakta veya gerekli yatırımı yapamamaktadır. Yukarıda kısaca değinildiği üzere Türkiye. Şekil 3. Bu oran ülkemizle benzer gelir düzeyine sahip Macaristan (%90). BT talebinin artmasına engel olmakta.durumdur. BT ihtiyaçları ve dolayısıyla da harcamaları çok az olan mikro işletme oranının fazlalığı dikkat çekmektedir. Türkiye’nin şirket demografiği incelendiğinde.9 Türkiye’de BT iç kaynak kullanımı Aynı gelir bandında yer alan ülkeler arasında ülkelere özel faktörlerden kaynaklı farklılıklar olması doğaldır. Bulgaristan (%82). 32 .9) Türkiye’de incelenen tüm diğer sektörlerde de benzer şekilde BT harcaması/gelir oranlarının diğer ülke örneklerinde düşük olduğu görülmektedir. Türkiye de iç kaynak kullanımı çoğu ülkenin ilerisindedir (Şekil 3. Brezilya (%77) gibi ülkelerde çok daha düşüktür.

BT yatırımlarının etkisi hemen görülemediği için tam anlamıyla ölçülememekte. Şekil 3.6 13.Davranışsal sebepler (firmaların doğru BT kullanım kararlarını verememesine neden olan etkenler): Kısa dönemli yönetim anlayışı: Türkiye’de 2000’li yılların başlarına kadar süregelen kırılgan ekonomi ve yüksek enflasyon dönemi. 10-49 16.1 8.2 32.2 14.0 50-249 23. anlaşılamamakta. Düşük BT farkındalığı: Daha küçük boyuttaki KOB ve ticari şirketlerde de temel sorun işletmelerin yöneticilerinde BT yatırımlarının sağlayacağı üretkenlik ve kalite faydalarıyla ilgili farkındalığın olmamasıdır.5 51.2 23. Yüzde Çalışan sayısı Tedarik zinciri yönetimi (SCM) Elektronik kaynak planlama (ERP) Müşteri ilişkileri yönetimi (CRM) KOBİ ve ticari şirketlerin yöneticelerinin BT yatırımlarının sağlayacağı üretkenlik ve kalite faydalarıyla ilgili farkındalığının olmaması düşük penetrasyonla sonuçlanmıştır.5 >249 27. Yerli oyuncuların da aynı şekilde KOB kanalını önceliklendiren bir sistemi olmadığından KOB ’lere yönelik BT ürünlerinin tanıtım çalışmaları bazı yerel küçük firmaların faaliyetleri ile sınırlı kalmaktadır. Özellikle büyük BT yatırımlarının geri dönüşünün uzun vadede olması ve karmaşıklıkları birçok üst düzey şirket yöneticisinin büyük BT yatırımı riskinden kaçınmasına yol açmaktadır. şirket yöneticilerinde ileriye dönük yatırımlara ihtiyatlı yaklaşma refleksini geliştirmiştir. ş süreçleri otomasyonu ile alakalı yazılımlar pazarına büyük ölçüde hâkim olan küresel büyük oyuncular mevcut durumda KOB ’lere ürünlerini ulaştıracak ve anlatacak dağıtım ve kanal yapılarını henüz şekillendirmemişlerdir.5 KAYNAK: TUİK 33 .10 Türkiye’de işletmelerin yazılım kullanımları Türkiye’de KOBİ’lerde yazılım kullanma oranı düşüktür İş süreçleri yazılımı kullanma oranı 2012. bu da BT’nin sadece bir maliyet merkezi olarak algılanmasına sebep olmaktadır.

iş süreçleri ve içerik geliştirme (web konferans) alanlarıdır. bulut altyapı sağlayıcıları ve kullanıcı KOB lerden doğacak donanım talebidir. Turkcell Akıllı Bulut ve Türk Telekom BULUTT) ve az sayıda uluslararası bulut sağlayıcısı iş ortağı (örnek.4 Yazılım harcamaları Türkiye yazılım pazarı incelendiğinde 5 ana gruba ayrılarak incelenebilir.3 Donanım harcamaları Türkiye’de donanım harcamaları 1. Türkiye’deki sektörler artan rekabet koşulları altında üretim ve iş süreçlerine BT’yi daha fazla katmakta ve çalışanlarının BT’yi kullanabilmeleri için gerekli donanım stokunu oluşturmaktadırlar. Bulut bilişimin yaygınlaşmasıyla yerel sağlayıcılardan ve KOB ’lerden gelecek donanım talebi. Önümüzdeki dönemde donanım harcamalarında tahmin edilen büyüme 7%’dir. hem sağlayıcı tarafında hem de KOB ler tarafında donanım talebini artıran önemli bir trend olacaktır. KOB ’lere ulaşan bulut bilişim ürünleri telekomünikasyon şirketleri (örn. Salesforce ve Inspark) tarafından KOB ’lere sunulmaktadır.Türkiye’deki talep yapısı incelendiğinde yapı ve beklentiler yazılım pazarında dünyayla aynı. Yazılım alanında büyümenin geleceği alt sektörler güvenlik ve depolama. 34 . bulut bilişimin Türkiye gibi KOB ağırlıklı şirket dağılımına sahip ülkelere getireceği faydalar çok yüksek olacaktır. 3. önümüzdeki dönemde diğer sektörlere de atlayarak devam etmesi tahmin edilmektedir. Donanım harcamalarında yakın gelecekte büyümeyi etkileyecek trendler büyük ve orta büyüklükte şirketlerden gelen iş/üretim otomasyonuna bağlı talep.1. Sektöre özel yazılımlar çok büyük bir sektör olduğu için ve içinde her dikey pazarın özellikleri farklı olduğu için önemli parçaların ayrıca incelenmesi gerekmektedir. 3. Son yıllarda bankaların liderliğinde gerçekleşen donanım yatırımı artışının.6 milyar dolardır ve 2010-2011 döneminde büyümemiştir. hizmetlerde ise bir miktar farklı gözükmektedir. ş/üretim süreçlerinin BT destekli yeniden tasarımı ve otomasyonu.1. Önümüzdeki dönemde KOB kullanım oranları arttıkça.

2011 Veri tabanı yönetimi 128 126 86 11 67 65 9 9 56 34 9 4 İşletim sistemleri ve altyapı İşletim sistemleri Uygulama altyapı ve arakatman Sanallaştırma altyapısı BT operasyonları BT operasyonları. şletim sistemleri ve altyapı yazılımları dünyada olduğu gibi Türkiye’de en büyük alt sektörlerden biridir. Buradaki sektörler incelendiğinde finans. savunma ve sağlık sektörleri en yoğun çalışılan sektörler olarak ortaya çıkmaktadır. 35 . özellikle CRM. telekom. Uygulama ve içerik geliştirme. iş zekâsı ve raporlama ve tedarik zinciri (lojistik) yazılımları önümüzdeki dönemde yüksek büyüme beklenen alanlardır. güvenlik ve depolama Güvenlik yazılımları Sayısal içerik yaratma Veri entegrasyonu ve kalite araçları Ofis yazılımları Uygulama ve içerik geliştirme Uygulama geliştirme Sayısal içerik yaratma Web konferans Kurumsal kaynak planlama Raporlama ve iş zekası 59 39 37 15 11 5 246 İş süreçleri ve diğer uygulamalar Müşteri ilişkileri yönetimi (CRM) Kurumsal içerik yönetimi Tedarik zinciri yönetimi Proje ve ürün portföyü yazılımları Sektöre özel yazılımlar KAYNAK: Gartner Sektöre özel yazılımlar Sektöre özel yazılımlar talebin en büyük parçasını oluşturmaktadır. bu alt sektör önemli büyüklükte olmakla birlikte odak gruplarda da söz edildiği üzere son derece rekabetçi ve kar payları düşük bir alt-sektördür. Bu alt sektör büyük olmakla birlikte Türkiye’de dünyadan daha konsolide ve yabancı şirket çözümlerinin hâkimiyetindedir. BT operasyonları. üretim ve destek süreçlerinin izlenmesi ve verimliliğinin artırılması amaçlı yazılımlar. bu alanda özellikle sanallaştırma ve bulut bilişim sistemlerinin gelişmesi ve bulut bilişim özelinde geliştirilecek güvenlik yazılımları sektörün önündeki büyüme fırsatıdır. güvenlik ve depolama Türkiye’de önemli bir başka alt sektör de güvenlik ve depolama yazılımlarıdır. şirketlerin iş. Bu yazılımlarla ilgili pazar son derece dağınıktır ve özellikle yerli üretim yapan firmaların en yoğun olduğu alandır.11 Türkiye yazılım pazarı Yazılım sektörleri türleri itibariyle 5 ana grupta incelenebilir Türkiye Pazar büyüklüğü Milyon dolar. Bu sektörde üretilen çözümler şirketlere özelleştirilmiş çözümlerdir. her ne kadar çok küçük bir alt Pazar olmakla birlikte web konferans ve iletişim çözümleri bir başka büyüyen sektördür.Şekil 3. ş süreçleri ve diğer uygulamalar.

Türkiye’de gelecek dönemde büyümesi beklenen bir diğer alt sektördür. düşük bir büyüme (~%3) gösteren bir sektördür.2 Kamu Kamu BT harcamaları 2011’de 1. özellikle BT odaklı danışmanlık sektörüdür. 3.5 BT hizmet harcamaları BT hizmetleri pazarına bakıldığında 1. 2011 Dış kaynak kullanımı ve bulut bilişim Altyapı dış kaynak kullanımı Uygulama dış kaynak kullanımı Bulut bilişim Geleneksel iş süreçleri dış kaynak kullanımı Hizmet olarak iş süreçleri dış kaynak kullanımı Donanım desteği Destek hizmetleri Yazılım desteği Sistem entegrasyonu ve geliştirme Sistem entegrasyonu ve geliştirme 45 18 8 293 36 İş süreçleri hizmetleri 286 237 378 Danışmanlık KAYNAK: Gartner Danışmanlık 145 Türkiye’de BT hizmetleri pazarı düşük bir bazda olmasına rağmen. 2011-2016 dönemi büyümesi 2% olarak tahmin edilmektedir.3. 2010-2011 büyümesi %10.1. Şekil 3. KOB lerin kurumsallaşmasıyla BT ihtiyaçlarının ortaya çıkartılıp sunulmasında BT danışmanlığının rol oynaması beklenir.12 Türkiye BT hizmetleri pazarı Türkiye’de BT hizmetleri pazarı sistem entegrasyonun en önemli alt sektör olduğu göreceli küçük bir pazardır Türkiye Pazar büyüklüğü Milyon dolar.6’dır.2 milyar dolardır.1 milyar dolar seviyesine ulaşmıştır. büyük sektördür.9). danışmanlık sektörünün özellikle ticari şirketler ve KOB odaklı büyüme genel anlamda Türkiye için de faydalı olabilir. Kamu BT harcamalarının yine kamunun toplam büyüklüğüne oranına bakıldığında orta gelir grubu ülkelerinden daha düşük bir oranla karşılaşılır (%1. Sektör içinde en hızlı büyüme dünyada olduğu gibi bulut bilişim hizmetleri etrafındadır (%18). 36 . BT harcamaları ve talebi bakımından ülkedeki bankacılık ve finans sektörünün ardından 3.

2005. Örneğin BM e-devlet araştırmasına göre Türkiye’de kamu. Türkiye. 37 .2. E-Government Survey. Bunun sebepleri arasında kamuda bilgi işlem koordinasyonunu sağlayan birimin kamu idari hiyerarşisinde alt seviyede ve yaptırım gücünün kısıtlı olması önemli bir sebeptir.1 Kamu harcamalarının etkinliği Kamunun bilgi ve iletişim teknolojileri alanında etkinliği diğer ülkelere göre zayıf kalmaktadır. 2010. 2008. BM. 3. olurken. tüm projeleri içermemektedir. Bu birim küresel örneklerde genellikle bakana ya da başbakana bağlı bir birimdir. 2012. Kurum içi yapıda da etkinliği azaltan hususlar bulunmaktadır. 2005’te sunulan e-hizmetlerin kapsamında dünyada 191 ülke arasında 47. 6 BM.Şekil 3. sıraya gerilemiştir6. Kamuda bilgi teknolojileri projeleri geliştirme sürecinde 5 Bilgi Toplumu Dairesi tarafından hazırlanmıştır. 2012’de 190 ülke arasında 83. bilgi ve iletişim teknolojileri alımları merkezileştirilmemektedir. sunulan kamu e-Hizmetler alanında dünyadaki konumunu güçlendirememektedir. uluslararası örneklere göre daha az elektronik hizmet sunmaktadır. Kamuda mükerrer bilgi ve iletişim teknolojileri yatırımları gerçekleştirilmekte. Bunun sonucunda Türkiye. Yürütülen donanım ve yazılım lisansı alımı hariç bilgi ve iletişim teknolojileri projelerinin sadece %24’ünün planlanan zaman ve bütçe dâhilinde bitirildikleri hesaplanmıştır5. Global E-Government Readiness Report.13 Türkiye Kamu BT harcamaları Kamu BT harcamalarının büyüklüğü ve donanım ağırlıklı kırılımı dikkate alındığında kamuda BT harcamalarının etkinlik ve verimliği konularına odaklanmak gerekir.

Bireysel donanımda Türkiye benzer ülkelerin altındadır. 3. veriler yakından incelendiğinde Türkiye’nin kişi başına geliri bakımından aynı gelir grubundaki ülkelerden daha geride cihaz penetrasyon oranlarına sahip olduğu ortaya çıkmaktadır. (Şekil 3.2 Yazılım. Kamu bilgi teknolojileri personeline özel sektöre göre daha az maaş ve kariyer imkânı sunmakta ve iş barışına olumsuz etkisi olan aynı iş tanımı altında çalışan personele farklı maaş verilmesi gibi uygulamalar bulunmaktadır.3 Bireysel kullanıcılar Bireysel harcamaların tamamına yakını donanımdan oluşur. Bu bulguların kaynakları ve detayları kamuda kullanıcı odaklılık ve etkinlik ekseninde kapsamlı olarak incelenecektir.4) Bunun sebebi. kamu ihale mevzuatının bilgi teknolojileri projelerine uygun olmaması. Kayıt dışı yazılım kullanımı yazılım harcamalarını olumsuz yönde etkilemektedir. 3. Bunun yanında kamuda bilgi teknolojileri insan kaynağı konusunda da sorunlar bulunmaktadır.1 Donanım Türkiye’de her ne kadar bilgisayar. uygulama ve içerik Donanım penetrasyonunun düşüklüğü. 3.kurumlarının kamu ihale mevzuatından muaf kurumlarla herhangi bir kıstasa dayalı olmayan sözleşmeler yapabilmeleri. donanım üzerindeki vergilerin fiyatlar üzerine yaptığı ~%33’lük maliyet artışıdır. akıllı telefon ve tablet penetrasyonları artsa da. Özellikle düşük gelirli ülkelerde yenilikçi cihazların yayılmasını hızlandırıcı ucuz kitle odaklı cihazlarda bile minimum 100 TL vergi olması cihaz alım gücünü sınırlamıştır (Şekil 3.3.3. 38 .5). kamu bilgi işlem birimlerinin kamu idari hiyerarşisinde alt seviyede olmaları diğer önemli sıkıntılardır. yazılım ve içerik talebini ve arzını sınırlı bırakmaktadır. Önümüzdeki dönemde artan mobil cihaz penetrasyonuyla mobil uygulama ve oyun pazarlarında talep artışı beklenmektedir. Türkiye’de bilgisayar işletim sistemleri harcamaları donanım harcamaları içinde muhasebeleştirilmektedir.

Türkiye donanımda montaj alanında varlığını sürdürmektedir.4. Dünya’da 8 ülke haricindeki tüm ülkeler donanımı ithal eder. webOS. Japonya ve 39 . Şekil 4. Bu dinamikten dolayı üretim sınırlı sayıda yerde toplanmıştır ve ABD. IDC 4. Bilgi teknolojileri sektörünün Türkiye’ye etkileri 4.1). Windows Phone 7 ve Symbian gibi)telefonları kapsamaktadır KAYNAK: iSuppli.1 Donanım Donanım küresel 5 ila 10 oyuncunun hakim olduğu ve ölçek ekonomisinin dayanan bir sektördür. Bu küresel şirketler kendi üretimlerini yapmakta ve ürünlerinin çoğunu dış kaynak kullanarak ürettirmektedirler. işlemci güçleri. BlackberryOS.1 Küresel donanım pazar payları Dünya donanım pazarı en büyük 5-10 donanım üreticisinin kontrolü altındadır Küresel CE Pazar payı Yüzde.1. veri depolama. Montaj yapan firmalarsa küçük kar paylarıyla ölçeğe dayalı ve son derece verimli işletmeler kurmaya odaklanmışlardır. Başarılı şirketler Ar-Ge ve yenilikçilik eksenlerinde rekabet etmekte. cihazların çok hızlı fiyat kaybı yaşadığı ve çok ince kar paylarının olduğu bir endüstriyle karşılaşırız. Türkiye’nin donanımdaki rolü sınırlıdır ve katma değeri düşük montaja dayanır. iOS. dokunmatik ekranlar ve tasarıma odaklanmaktadır. Birim bazlı Masaüstü bilgisayarlar Dizüstü bilgisayarlar Akıllı telefonlar1 Diğer Diğer 34 35 HTC Asus 8 12 10 17 9 12 12 13 Apple Nokia RIM 21 7 16 27 Diğer 49 46 9 10 16 Apple Acer Lenovo Dell HP 6 10 14 18 3 3 6 13 14 17 Dell Lenovo 33 19 16 19 8 2010 2011 54% Acer 65% 73% HP 19 2010 18 2011 Samsung 1 Üst seviye işletim sistemi olan (Android.1 Donanımda dünya pazarı ve Türkiye’nin rekabet gücü Donanım endüstrisinin karakterine bakıldığında son derece yoğun rekabete sahne olan. Pazarın geneline bakıldığında dünya donanım pazarının %65-75’i ilk 5-10 küresel şirketin kontrolü altındadır (Şekil 4. Çin/Tayvan.

(Şekil 4. %70-75’i Asya ülkeleri tarafından yapılmaktadır BT donanımı üretim rakamı Milyar dolar Çin ABD Güney Kore Taiwan Japonya Brezilya Güney Afrika Meksika Tayland Malezya Hindistan UK Almanya Fransa Macaristan Rusya Avustralya Çek Cumhuriyeti İrlanda Polonya Kanada Türkiye KAYNAK: UNComtrade 344 83 46 35 33 22 18 18 14 13 11 11 11 8 7 7 5 3 3 3 2 1 Doğu Avrupa ülkeleri toplam ülkeleri toplam üretimin ancak %3-5’ini yapmaktadır Değer zincirine bakıldığında iki adımdaki oyucular hariç değer zincirinin tümünün karlılık problemi yaşamakta olduğu görülmektedir.3) 40 .2) Şekil 4.Kore ve 2-3 ülke dışındaki tüm ülkeler gibi Türkiye de donanım talebini ithalat yoluyla karşılar.2 Küresel donanım üretimi Toplam donanım üretiminin %45-50’si Çin tarafından. Karlılık sağlamakta patent korumasına sahip teknolojiler. ilk yatırım avantajları ve ölçek ekonomisi önemli olduğu için Türkiye ve diğer gelişmekte olan montaj ülkeler rekabet açısından çok zayıf bir noktadadır. (Şekil 4.

Mevcut oyuncular incelendiğinde üretim yeri olarak 3 ülke grubu ön plana çıkmaktadır. Tayland). Güney Afrika) • Türkiye bu değerlendirmede. • Şirket genel merkezinin olduğu ülke: Özellikle Güney Kore. şçi arbitrajının yoğun olarak yaşandığı Asya ülkeleri: Özellikle işçi maliyeti avantajından faydalanmak amaçlı Asya ülkelerinde konuşlanmış üretim tesisleri bulunmaktadır. • Büyük pazarlara yakın daha ucuz maliyetli ülkeler: Özellikle daha çok segmentli ve özelleştirme gerektiren ürünlerin üretiminde ABD ve Avrupa pazarlarına ulaşımı hızlandırmak amaçlı bölgeye yakın ve daha ucuz maliyetli ülkeler kullanılmaktadır (Meksika.3 Donanım değer zinciri Montaj veya üretim yeri seçiminde önemli ölçütler şirket merkezlerinin yerleri.Şekil 4. 41 . Tayvan. Bu tesislerde ölçek avantajı sağlamak amaçlı ciddi miktarlarda üretim yapılmaktadır (Çin. Japonya ve ABD’deki üretim tesislerinin birçoğu şirketlerin genel ve Ar-Ge merkezleri bu ülkede olduğu için bu ülkelere konumlanmışlardır. Brezilya. Avrupa pazarına yakın ama iç talebin bastırıldığı bir ülke olması nedeniyle avantajını bugüne kadar kullanamamıştır. ülkelerdeki fikri mülkiyet hakları koruma altyapısı. işçi ve ölçek arbitrajı olasılığı ve büyük pazarlara yakınlıktır.

Türkiye’deki üretim yaklaşık 1-1. Türkiye’de montajı yapılan ürünlere bakıldığında dizüstü bilgisayarlar ve daha küçük miktarda olsa da tabletler ön plana çıkmaktadır.1 1-1. (Şekil 4. IDC Blackbook 2012.1. KAYNAK: UN Comtrade. milyon dolar Yazıcı Monitör 8 3 Veri depolama 9 3. geri kalan yerli ürünlerinde sadece montaj işlemi Türkiye’de yapıldığı için GSYH’ye katkısı düşüktür.2 Türkiye’de donanım pazarı mevcut durumu Türkiye ekonomik göstergelerine donanımın etkisi özellikle dış ticaret açığından gelmektedir. milyar dolar 4.4 Türkiye donanım arz-talep ilişkisi Türkiye’nin donanım talebi ithalat yoluyla karşılanır ve cari açığın %3.5’unu oluşturur Türkiye donanım1 pazarı tahmini 2011. Şekil 4. McKinsey 42 .5 834 562 198 Bilgisayar Akıllı telefon Yazıcı ve ekran Yurtiçi Tüketim İthalat İhracat Yurtiçi üretim 1 veri transferine izin vermeyen basit cihazlar (dect telefonlar. feature phones) değerlendirilmeye alınmamıştır. Türkiye donanım pazarının ~%80’i ithal ürünlerden oluşur. 2011 yılında donanım pazarı ticaret açığı dış ticaret açığı toplamının %3.5’unu oluşturmuştur. IHS Global Insight.5-4 31 Akıllı telefon 49 Bilgisayar ve Tablet 0. Yukarıdaki değer zinciriyle ilgili bilgilerden Türkiye’deki üreticilerin düşük kar paylarıyla çalışan ve montaj ağırlıklı şirketler olduğu söylenebilir.5-5 Türkiye donanım ithalatı ürün kırılımı 2011.5 milyar dolar civarındadır.4.4) Türkiye’nin ihracatı 100 milyon dolar civarındadır.

Bu bölümdeki analizler uluslararası karşılaştırma yapabilmek için ve gömülü yazılımlar konusunda sağlıklı veri yokluğu sebebiyle. Türkiye’de harcama ve üretim sınırlıdır. Pazarın geneline bakıldığında 4 büyük firma pazarın %35’ine hâkimdir.5 Dünya ve Türkiye yazılım pazarı Yazılım sektörü iki ana kola ayrılır: paket yazılım ve gömülü yazılımlar. Muhasebe sistemleri). Yerel oyuncular yönetmelikler veya iş yapış şekli nedeniyle yerel pazarda özelleştirme gerektiren alanlar veya müşteriye yakınlığın önemli olduğu alanlar görülür (Örn.5) Pazarın alt kırılımına bakıldığında birçok alt sektörde de küresel oyuncuların üstün olduğu görülmektedir.2.2 Yazılım 7 Yazılım sektörü de küresel oyuncuların hakim olduğu bir pazardır.4. 7 43 . 4. (Şekil 4. paket yazılım üzerinde yapılmıştır.1 Yazılım küresel pazar analizi Paket yazılım pazarı ölçek ekonomisinin karlılıkta çok belirleyici olduğu ürün haline getirilmemiş ve farklılaşmayan yazılımların kar etmesinin zor olduğu bir sektördür. Şekil 4.

6) Şekil 4. Yazılımda yerel oyuncuların söz sahibi olabildikleri alanlar içinde Türkiye’nin küçük de olsa gelişim gösterebildiği alanlar mevcuttur. Paket yazılım ölçek ekonomisi sebebiyle küresel bir pazardır ve ithalat yoluyla karşılanmaktadır. küçük olarak nitelendirilen 100-500 milyon dolar arası şirketlerin kar marjları %11 ve son olarak diğer kategorisindeki 100 milyon dolar ciroya yaklaşan cirolara sahip şirketlerin kar payları %2 civarındadır.5-$1 milyar olmuş 49 şirket 4 Küçük: Cirosu 1992-2007 arasında $0. faaliyet raporları.6 Dünya yazılım pazarın kar payları Ölçek ekonomisi paket yazılım sektöründe ciro ve karlılık için kritiktir Paket yazılım pazarı Toplam. bu şirketleri takip eden büyük şirketlerin kar marjları %18.1 milyara ulaşmıştır. SAP. bunun %65-75’i yurt dışında üretilmiştir. analist raporları EBITA marj % EBITA $ milyar 123 64 16 18 17 34 42 11 3 4 0 38 2 11 2 243 25 60 Mega şirketler toplam karın ~70%’sine hakimdir 4. Pazara hâkim olarak nitelendirdiğimiz 5 firmanın kar payları %35 civarındayken.2 Türkiye’nin mevcut durumu ve gelişim gösterdiği alanlar Türkiye’nin paket yazılım harcaması 2011 senesinde $1.Pazardaki oyuncuların karlılıkları incelendiğinde ölçeğin karla çok yakın bir ilişkisi olduğu görülmektedir.1 milyardan fazla olan 475 şirket Kaynak: McKinsey analizi. (Şekil 4. 2007 Ciro $ milyar Mega1 Büyük2 Orta3 Küçük4 Diğer5 Toplam6 Mega şirketler toplam cironun ~50%’sine hakimdir 1 Mega: Microsoft. ve IBM yazılım 2 Büyük: Cirosu 1992-2007 arasında en az bir sene 1 milyar üzeri olmuş 48 şirket 3 Orta: Cirosu 1992-2007 arasında $0.1-$0. 44 . Nintendo. Oracle.2.5 milyar olmuş 353 şirket 5 HoY: Hizmet olarak yazılım satan 19 şirket 6 Toplam: Cirosu 1992-2007 arasında en az bir yılda $0.

Bunlar arasında Türkiye’nin gelişme gösterdiği alanlar sektöre özel yazılımlar. güvenlik yazılımları. Finans ve telekomünikasyon Türk yazılım firmalarının en çok gelişme gösterdiği alanlar finans ve telekomünikasyon sektörleri için üretilen yazılımlardır. iş süreçleri yazılımları ve güvenlik yazılımlarıdır (Şekil 4. tedarik zinciri yönetimi. Türkiye’de hem kurumsallık hem de BT kullanımı açısından en gelişmiş sektörler olan finans ve telekomünikasyon sektörlerinin (bu sektörler aynı zamanda en çok BT harcaması olan iki sektördür) etraflarında küçük de olsa birer ekosistem gelişmiştir.7). müşteri ilişkileri yönetimi. 1) Sektöre özel yazılımlar. Sektöre özel yazılımlar.8) Bu sektörlerdeki firmaların ileride daha çok dış kaynak kullanımı ile ekosistemlerini geliştirme potansiyeline sahiptir.7 Türkiye yazılım pazarında rekabet Yazılım pazarındaki 19 alt sektör içinde dünyada küresel ölçek ekonomilerinin faydasının sınırlı olduğu ve yerel oyuncuların söz sahibi olabildikleri 8 alan vardır. proje ve ürün portföyü yazılımları ve web konferans yazılımlarında küçük/yerel oyuncuların toplam küresel pazardan aldıkları pay %20’nin üstündedir.Şekil 4. uygulama altyapısı ve arakatman yazılımları. kurumsal içerik yönetimi. (Şekil 4. 45 .

Önümüzdeki dönemde çok ciddi kamu yazılım alımlarının olacağı alan eğitimdir. Singapur gibi) yerli yazılım sektörünün gelişmesinde önemli rol oynayan kamu savunma ve e-devlet alımları Türkiye’de sağlık sektöründekine benzer bir etki yaratmamıştır. Bu alanda ön plana çıkan şirketler küresel anlamda rekabetçi olacakları ölçeğe ulaşamamışlardır. Ancak yurtdışı örneklerde ( srail.8 Sektöre özel yazılımlar Kamu ve sağlık yazılımları. hastaneleri ve aile hekimlerini hasta kayıtlarını elektronik ortamda tutmaya yönlendirmiş ve bu sayede sağlık yazılımları geliştiren firmaların büyümesine imkan vermiştir. Bu da girişimcilik yönünü. da Türkiye’de birkaç firmanın bulunduğu bir alt pazar yaratmıştır. E-devlet uygulama geliştirme hizmetinin kamu şirketleri tarafından karşılanması ve dış kaynaklardan temin edilen kısmın da farklı birimlerce dağınık bir şekilde alınması bu alanda faaliyet gösteren şirketlerin gereken deneyim birikimi elde edip yurt dışı pazarlara açılmalarına engel olmuştur. 46 . Özellikle sağlık alanında getirilen uygulamalar.Şekil 4. Savunma sanayinde de çeşitli şirketler faaliyet gösterse de geliştirmenin çoğu kamu şirketlerince yapılmaktadır. Fatih projesi kapsamında dağıtılan 15 milyon tabletin etkin kullanımı için eğitim yazılımları kritik öneme sahiptir ve yerli yazılım sektörü için büyük bir fırsat teşkil etmektedir. ihracata dönüşecek bakış açısını ve insan kaynakları politikalarını sınırlamaktadır.

dea. Sobee gibi firmalar kısa sürede soysal platform oyunları alanlarında başarı kazanmış ve Orta doğu ve Afrika bölgesine ihracat yapmışlardır. Bu alanlarda dünya lideri olan SAP. Mülakatlar. Dünyada çok hızlı büyüyen bu alanda Türkiye’nin bireysel donanım ve geniş banttaki politikaları iç pazarın küçük olmasına ve yerel şirketlerin küçük kalmasına sebep olmuştur. (Şekil 4. Innova. Türkiye’de yazılım firmalarının etkin olduğu diğer alanlar müşteri ilişkileri yönetimi. Koda.9 ş süreçleri yazılımları İş süreçleri yazılımları yerel oyuncuların görüldüğü bir alandır Alt gruplar Satış (40%) Müşteri ilişkileri Yönetimi (CRM) ($37M) Küçük/yerel oyuncuların payı 15% Pazar konsolidasyonu Konsolide: SAP/Oracle/MS (75%) Konsolide: Oracle/SAP/MS (54%) Konsolide: Oracle/SAS/ Pegasystems (82%) Yerelleşme gereksinimi Türkiye pazarındaki küçük işletmeleri hedef almak için özelleştirme yapmak ve yaygın satış ağı kurmak için yerel olmak avantajlıdır Türk oyuncular Logo Obase Idea SFS Tepum Sigma Etiya Akademi Nexum Obase Koda Etiya) Müşteri hizmetleri(36%) 28% Pazarlama otomasyonu (24%) 21% Kurumsal içerik yönetimi ($15M) Kurumsal içerik yönetimi 30% Parçalı İçeriğe göre özelleştirme durumundan dolayı yerel oyuncuların avantajı mevcuttur Tedarik zinciri planlama (45%) Satın alma (32%) Tedarik zinciri icrası (21%) 21% 23% 38% Konsolide: SAP/Oracle/61%) Konsolide: Oracle/SAP (60%) Konsolide: Oracle/SAS/ Pegasystems (82%) Konsolide: Oracle/SAS/ Pegasystems (82%) Türkiye pazarındaki Idea küçük işletmeleri hedef almak için özelleştirme yapmak ve yaygın satış ağı kurmak için yerel olmak avantajlıdır Tedarik Zinciri Yönetimi (SCM) ($11M) Yedek parça planlaması (2%) 35% KAYNAK: Gartner. Tepum sigma. Buna rağmen Peak Games. Oracle ve Microsoft Türkiye’de dde lider konumdadırlar. kurumsal içerik yönetimi ve tedarik zinciri yönetimi gibi iş süreçleri ile ilgili yazılımlardır. Şekil 4. Etiya gibi şirketler bu alanlarda yıllık 5-25 milyon arasında değişen cirolar elde edebilmektedirler.9) Bir önceki bölümde belirtildiği gibi iş süreçleri yazılımlarının KOB ’lere ulaştırılması önemli bir fırsat teşkil etmektedir. 47 . Obase. McKinsey Analizi Bireysel yazılımlarda da mobil uygulamalar ve oyunlar. Logo yazılım. Giriş bariyerlerinin daha az olduğu iki yazılım alanı mobil uygulamalar ve oyunlardır. Fakat bu uygulamalarda Türkiye şartlarına özel düzenleme ve yakın destek isteyen şirketler Türk firmalarını tercih etmektedirler.2) ş süreçleri yazılımları. Bu yazılımları geliştiren şirketlerin aktif bir satış organizasyonu ile KOB ’leri hedef almaları bu yönde gelişen pazardan pay almalarına sebep olacaktır. SFS.

3 BT Hizmetleri BT hizmetleri sektörü Türkiye’de küçük bir sektördür.2 Türkiye’nin mevcut durumu ve gelişim gösterdiği alanlar Türkiye’deki BT hizmetlerini çoğunlukla uluslararası şirketlerin Türkiye merkezli ofisleri ve büyük şirketlerin iç birimleri tarafından sağlamaktadır. Şekil 4. Servis tabanlı doğası itibariyle insan kaynağı odaklıdır. lk 15 oyuncu pazarın sadece %33’üne sahiptir.3. Bu sebeple bütün alt sektörlerde küresel pazara nazaran daha yüksek (%40-%70) bir konsolidasyon görülür.3. Mısır) cari dengesine pozitif katkı verirler.10 Türkiye BT hizmetleri pazarı Türkiye’de BT hizmetleri pazarı sistem entegrasyonun en önemli alt sektör olduğu göreceli küçük bir pazardır Türkiye Pazar büyüklüğü Milyon dolar. 48 . 2011 Altyapı dış kaynak kullanımı Dış kaynak kullanımı ve bulut bilişim Uygulama dış kaynak kullanımı Bulut bilişim 8 36 293 Pazar konsolidasyonu1 Türk Küresel/Yerel oyuncular Yerel Dağınık (%28) Yerel Yerel İş süreçleri hizmetleri Geleneksel iş süreçleri dış kaynak kullanımı Hizmet olarak iş süreçleri dış kaynak kullanımı 18 286 Yerel Dağınık (%24) Yerel Donanım desteği Destek hizmetleri Yazılım desteği 45 237 Dağınık (%32) Dağınık (%29) Yerel Küresel oyuncular yerel ofisler Küresel oyuncular yerel ofisler Sistem entegrasyonu ve geliştirme Sistem entegrasyonu ve geliştirme 378 Dağınık (%22) Danışmanlık Danışmanlık 145 Konsolide (%83) Küresel oyuncular yerel ofisler KAYNAK: Gartner 4. istihdam yaratır ve B T insan kaynağı açısından rekabetçi olan ülkelerin (Hindistan. Uluslararası şirketlerin pazardaki yüksek payları yerel istihdam yaratır. 4. Danışmanlıkta ise ilk beş şirketin dünyadaki pazar paylarının toplamı %83’dür.1 BT Hizmetleri global pazar analizi Dünyada BT hizmetleri donanım ve yazılım sektörlerinin aksine daha parçalı ve yerel bir karakter gösterir. Alt sektörlere bakıldığında danışmanlık alt sektörü hariç diğer her alt sektörde ilk beş oyuncunun pazar paylarının toplamı %20 ila 30 arasında değişmektedir.4.

Mısır ve rlanda gibi dış ülkelere hizmet verebilecek yetkinlikte önemli bir yerli şirket yaratamamıştır. Büyük yerli oyuncular yerel pazardaki birikimini hizmet ihracatına dönüştürememiştir. Buna ek olarak uluslararası BT hizmet şirketleri için ‘merkez üssü’ olamamıştır. 49 . Hindistan. BT’yi iyi kullanan sektör ve şirketlere sahip olmasına ve genç nüfusu olmasına rağmen. Bunun üç temel sebebi vardır: • • • ‘Nitelikli’ mühendis eksikliği ve yabancı dil sorunu ç kaynak kullanılarak hizmetlerin karşılanması ile yerel pazarı daraltılması ve karlılığın çok düşük seviyede kalması Mühendis ve diğer BT hizmetleri çalışanı maliyetlerinin yüksek oluşu Türkiye’deki KOB lere bulut bilişim ve yerel ve uluslar arası veri merkezi hizmetleri sağlama yönünde çaba gösteren şirketler ancak oluşum aşamasındadır.Türkiye.

1 Türkiye BT altyapı bileşenleri Nicelik ve nitelik yönünden yeterli insan kaynağının yetiştirilmesi: Bilgi Teknolojilerinin tüm alt sektörlerinin rekabetçi olunabilmesi için hem yeterli sayıda mühendis ve teknik eleman arzının yaratılması. hem de bu arzın doğru niteliklerle donatılması önemlidir. BT’nin mevcut durumunu açıklayan altyapı öğeleri BT sektörlerinin gelişebilmesini sağlayan 5 ana faktör ön plana çıkmaktadır. ş yapışını destekleyen mevzuatın oluşturulması: Fikri hakların korunması ve bilgi güvenliği gibi mevzuat ve uygulama altyapıları yazılım ve BT hizmetleri için olmazsa olmaz ön koşullar olarak öne çıkmaktadır. Türkiye’de BT hizmetlerinin dışarı açılmasının önündeki en önemli engellerden biri yabancı dildir. enerji ve internet altyapısı BT hizmetleri ve donanım sektörlerinin rekabetçi olması için çok önemlidir. 50 . BT sektörü için gerekli altyapının konuşlandırılması: Alt sektörler için öncelikler farklı olmakla birlikte sağlıklı bir ulaşım. Şekil 5.5. Bu faktörler ve etkileri kısaca aşağıdaki gibidir. Güçlü iç talep veya mevcut iç talebin stratejik olarak odaklandırılması: Aynı şekilde Bilgi Teknolojilerinin tüm alt sektörlerinde yetkinliklerin gelişmesi ve rekabetçi bir sektörün oluşabilmesi için yetkin ve büyük bir iç talep olması veya oluşturulması gerekir.

Yayınlanan iş ilanlarının artış hızına da bakıldığında. 5. Yurtdışında yaşandığı gibi Türkiye’de de B T. şverenlerin %83.net verileri kullanılmıştır. ve BT. BİT sektörü bilişim ve telekomünikasyon ilanlarının toplamıdır 51 .Sermaye: BT’nin gelişebilmesi için gerekli sermayenin oluşması için hem doğrudan yabancı yatırımları hem de girişimcilik.1 Nitelikli insan kaynağı 5.2012 Haziran verileri arasındadır.1 Talep BT istihdamı. 9 Kariyer. bilişim sektöründe insan kaynağına olan ihtiyacın arttığı görülmektedir. 2008-2012 arasında sektörlerin aylık yeni iş ilanları incelendiğinde B T sektörü %30 artışla üretimden sonra ikinci sırada yer almaktadır (Şekil 5.618’e yükselmiştir9. yenilikçilik ve kurumsallaşmanın önünü açacak odaklı kamu destek mekanizmalarının kurulmuş olması gereklidir. özellikle BT servisleri dikkate alındığında nicelik olarak büyük potansiyel barındırmaktadır.3’ü önümüzdeki 5 yıl içerisinde Bit ile ilgili fonksiyonlarda açılacak pozisyonların diğer iş kollarına oranla daha fazla artacağına inanmaktadır8. ile ilgili nitelikli insan kaynağına olan talebin hızla artmasıyla birlikte insan kaynağı açığının oluşacağı öngörülmektedir. 8 McKinsey Bilişim ve İletişim Teknolojileri Nitelikli İşgücü Anketi.2). Şirketlerin artan yazılım harcamaları önümüzdeki yıllarda önemli bir istihdam ihtiyacı doğuracaktır. Artış 2008 Haziran . Ocak 2013.1. Haziran 2008’de B T sektörü için 562 olan aylık yeni ilan sayısı Haziran 2012’de 1.

2 Türkiye’deki insan kaynağı arzı Talebe paralel olarak bilişim teknolojileri konusunda eğitim görmüş kişilerin sayıları nicelik olarak da artmaktadır. şverenlerin aradıkları nitelikler yetiştirilen insan kaynağında düşük seviyede bulunmaktadır (Şekil 5.1. Artan üniversite ve meslek lisesi kontenjanlarına bakıldığında Türkiye’de nitelikli işgücü için bir potansiyelin olduğu gözlemlenmektedir. 52 . McKinsey analizi 5.2 B T sektörü insan kaynağı talebi BİT sektörü. Ancak yetişen insan kaynağının niteliği yetersizdir (Şekil 5. bilişim sektöründe insan kaynağına olan ihtiyacın arttığı görülmektedir Sektörlere göre yayınlanan aylık yeni iş ilanı1 Artış2.618 +30% 1.net verileri kullanılmıştır 2 Artış 2008 Haziran*2012 Hazrian verileri arasındadır 3 BİT sektörü bilişim + telekom ilanlarının toplamıdır KAYNAK: Kariyer.Şekil 5.4).3).288 879 562 552 İnşaat Turizm Tekstil Finans Otomotiv 2008 Haziran 2009 Haziran 2010 Haziran 2011 Haziran 2012 Haziran 1 Kariyer.net istihdam endeksi. insan kaynağına olan talebin en hızlı arttığı sektörlerden biridir Yeni ilan artış hızına bakıldığında. 2008-2012 Üretim BİT3 Sağlık Gıda 24 23 23 21 16 9 30 30 36 BİT sektöründe yayınlanan aylık yeni ilan sayısı 1.

4 Bilişim çalışanlarının beceri seviyeleri 53 .3 Bilişim alanında eleman bulma süreci Şekil 5.Şekil 5.

konu anlatım öğeleri. Eğitimde FAT H projesi Türkiye’de BT destekli eğitim üzerine yürütülmüş en kapsamlı projedir.000 adet okulun her birine doküman kamera. proje kapsamdaki öğrenci ve öğretmen sayısının çok fazla olması açısından büyük bir etki ve değişime yol açması öngörülmektedir. derslerin büyük bir kısmının bilişim teknolojileri ve e-içerikler kullanılarak aktarılacağı belirtilmekte ve bunun için ise e-kitap. animasyon.2 BT hizmetleri Türkiye’de BT hizmetleri çok gelişmemiştir. sunu. Kamu talebinin de BT danışmanlık ve yönlendirme kısımlarının Türksat gibi devlet kurumları ve geliştirmelerinse iç kaynaklar aracılığıyla veya savunma sanayinde olduğu gibi Aselsan ve 54 . Kamunun bir başka harcama kalemi de eğitim harcamalarıdır. Fatih Projesi kapsamında.000 dersliğe ise etkileşimli tahta ve geniş bant internet ağı altyapısı kurulması planlanmaktadır. Büyük sektör kamu sektörüdür. Proje devasa bütçesiyle dünyada az görülen boyutta bir BT donanım ve yazılım harcama hedefini koymuştur ve eğitim yazılım ve içeriğinde iç talep yaratma konusunda büyük bir potansiyel sunmaktadır. Bunun yanında. çok fonksiyonlu yazıcı alımı.2 ç ve bölgesel talep 5. ilköğretim ve ortaöğretim kademesindeki 40. Türk bankaları ve telekomünikasyon firmaları hem teknolojiye olan talepleri. Güvenlik ve savunma yazılımın en hızlı büyüyen alt sektörlerinden birisi ve Türkiye’nin varlık gösterdiği yazılım alanlarındandır. şirketlerin yoğun iç kaynak kullanımının olması ile (özellikle bankacılık ve telekomünikasyon sektörlerinin alanlarında önemli bir talep iç kaynaklar veya bağlı şirketlerden karşılanmaktadır) açıklanabilir. değerlendirme.2. eğitsel oyunlar. 5. Fatih Projesi uygulandığında Türkiye’deki bütün okullara erişimin sağlanacak olması. Bu durum. hem de ihtiyaçlarının derinlik ve karmaşıklığı bakımından bir iç Pazar oluşturabilecek büyüklükte ve aynı zamanda Dünya ile rekabet edebilen talepler yaratma potansiyelindedir.1 Yazılım Yazılım sektöründe Türkiye finans ve telekomünikasyon sanayiinde çekim gücü yaratabilecek talep potansiyeline sahiptir. Bankacılık ve telekomünikasyondan sonra 3.2. araştırma ve test sorularının oluşturulması planlanmıştır. video. Savunma sanayinin yazılım ihtiyaçlarını karşılaması amacıyla belli ölçüde bir ekosistem oluşmuş ve söz konusu ekosistem derin ve karmaşık yazılımlar üretebilir hale gelmiştir. Türkiye savunma harcamalarında dünyada ilk 10 ülke arasındadır.5. 570.

ülkemiz genç nüfusa sahip bir ülke olmasına rağmen. Yukarıda sözü edilen yüksek iç kaynak kullanımı ve kamu talebinin etkin kullanılmaması sektörde bölge talebini karşılayacak bir yerel şirket oluşmasını veya uluslararası şirketlerin merkez üssü olmasını engellemiştir. 55 . Orta Doğu ve Afrika pazarlarına ihracat yapan bir üretim merkezi olabilmesi için rekabetçi koşullar sağlayan bir taşımacılık altyapısına ihtiyaç duymaktadır. Türkiye belirli donanım ürünleri için Avrupa. 5. sıradadır. Aynı sebeplerle iç talebi ve ihracatı besleyebilecek yazılım şirketlerinin kurulması sınırlanmıştır. Ancak hedef bölgelere yüklü miktarda ihracat yapan beyaz eşya ve tüketici elektroniği firmaları dikkate alındığında. Ulaşım altyapısı incelendiğinde ülke karayolları açısından 43. demiryolları kalitesi açısından 53. Dünya Ekonomik Raporu’nun 2012-2013 raporunda altyapı başlığının altında Türkiye altyapısı değişik açılardan incelenmiş ve Türkiye genel altyapısı açısında Dünya’da 34. Sırada yer almıştır. Türkiye’deki havayolu altyapısı ülkenin BT hizmetleri için bölgesel bir merkez olmasını sağlayacak bir düzeydedir. donanım ürünlerinin nakliyesi açısından önemli rol oynamaktadır.2. ülkemiz kişi başına gelir seviyesinin düşüklüğü ve özellikle yüksek vergiler nedeniyle artan fiyatlar nedeniyle sınırlanmıştır. Türkiye’deki akıllı telefon penetrasyonu.3 Altyapı 5.3.Havelsan gibi şirketlerden alınması ve kamu ihale sürecinin özellik düşük fiyata odaklanması BT hizmet sektörünün küçük kalmasındaki nedenlerdir.1 Elektrik ve ulaşım Türkiye. Karayolu ve deniz taşımacılığı altyapısı. 5. sırada. Havayolu taşımacılığı da özellikle ülkenin çeşitli bölgelerine ve bölge ülkelerine BT hizmetlerinin götürülmesinde önemlidir.3 Bireysel Bireysel ve özellikle mobil yazılım. deniz taşımacılığı açısında 63. ülkenin belirli bölgelerinde gerekli olan uluslararası nakliye altyapısına sahip olduğu sonucuna varılmaktadır. Mevcut altyapı ülke geneli düşünüldüğünde ve rekabetçilik raporundaki sonuçlara göre değerlendirildiğinde geliştirilmeye ihtiyaç duyan bir görünüm ortaya çıkmaktadır. sırada ve havayolu altyapısı açısından 36. yerel uygulama ve oyunların gelişememesinin ve küresel mobil uygulama pazarında varlık gösterememenin ana sebebi bireysel donanım penetrasyonunun sınırlı olmasıdır. Sırada.

56 . Elektrik altyapısının mevcut durumu ve elektrik maliyeti Türkiye’yi uluslararası veri merkezleri kurma anlamında dezavantajlı kılmaktadır. 5 yıllık kısmi muafiyetin de etkisiyle altyapı yaygınlığı hızla artmaktadır. elektrik altyapısı ve maliyeti özellikle bu hizmetlerin ülkelerarası verilmesi durumunda rekabet koşullarını şekillendirecektir.BT hizmetleri sektöründe en çok büyümesi beklenen alanlar olan veri depolama ve bulut bilişim hizmetlerinin temelinde kurulacak veri merkezleri yer almaktadır.2 nternet altyapısı nternet altyapısı bireylerin dijital dünyaya erişiminde rol oynadığı gibi uzaktan erişime dayanan BT hizmetlerinin sağlanmasında yüksek hızlı genişbant altyapısı kritik öneme sahiptir. Türkiye’de sabit genişbant hizmeti ADSL. Yatırım fiber internetin yüksek maliyetli bir yatırım olması ve karlılık için müşterilere hızlı ve yüksek penetrasyon gerektirmesi nedeniyle sadece bazı bölgelerde yaygınlaşmıştır. Sabit ve mobil genişbant altyapısının mevcut durumunun çok daha detaylı bir incelemesi çalışmanın 2. ekseni içerisinde bulunmaktadır. kinci bölümde belirtildiği gibi bireyler daha çok içeriğe internet üzerinden erişmekte bunun için de genişbant altyapısına ihtiyaç duymaktadırlar. Artan mobil cihaz kullanımı göz önüne alındığında sabit genişbant altyapısının yanında mobil genişbant altyapısının yaygınlığı da önemlidir. Türkiye’de 3G kapsaması Turkcell’in açıkladığı rakamla %88'dir. Bu sebeple. Ancak hem sabit hem de mobil genişbant hızları dünyadaki örneklerin altındadır ve bu hızlarda yapılacak iyileştirmeler bireysel kullanımı daha da ileriye götürecektir. Fiber internette. Uzaktan erişim gerektiren bulut bilişim gibi BT hizmetlerinin sağlıklı olarak sağlanabilmesi için en azından sağlayıcı tarafında ADSL ve kablo teknolojileri yetersiz kalmakta ve yüksek hızlı fiber internet altyapısına ihtiyaç duyulmaktadır. fiber. fakat mevcut durumda bu yaygınlık sadece %12’lik bir kapsama ulaşabilmiştir. Bu iki rakama bakıldığında Türkiye’deki bireysel kullanım için gerekli internet altyapısının mevcut olduğu görülmektedir. Bunun yanında yakın coğrafyadaki ülkelerle yapılan karşılaşmada Türkiye elektrik maliyetinin göreceli olarak pahalı olduğu bir ülkedir. Elektrik arzının kalitesi tarafından inceleme yapıldığında Türkiye ulaşım altyapısındaki küresel durumundan daha da geriye düşerek 77. sırada yer almaktadır.3. BT hizmetlerine talep arttıkça bu kapsama oranında artması gerekecektir. 5. Bu merkezler için en büyük gider kalemi elektrik maliyeti olacaktır. kablo teknolojileri üzerinden verilmekte ve %98’lik bir nüfus kapsama oranına sahiptir.

Türkiye için Avrupa’ya uluslararası veri merkezi hizmeti sağlamak ciddi bir fırsat olarak ortaya çıkmakta ancak Avrupa Birliği birlik dışındaki ülkelerle bilgi paylaşımı için bu ülkelerde müktesebata uygun ulusal bilgi güvenliği mevzuatının bulunmasını şart koşmaktadır. Bu yasa üzerine hazırlanan değişiklik taslağı ile yasanın AB müktesebatına tam olarak uyumu hedeflenmektedir. Dünya Ekonomik Forumu’nun Küresel Rekabetçilik Endeksinde Türkiye bu açıdan ancak 86.4.4.4. Bilgisayar yazılımlarının fikri mülkiyetleri ilim ve edebiyat eserleri kategorisi altında koruma altındadır.eksen çalışmalarında bulunabilir. 5. Bu durum bilginin dijital ortamda güvenliğinin yasalar vasıtasıyla güvence altına alması gerekliliğini doğurmuştur. Bu konu ile ilgili detaylı inceleme 5.1 Mevzuat 5.4 ş ortamı ve mevzuat 5. Yazılım sektörü için 526 milyon dolarlık bir kayba denk gelen bu durum Türkiye’nin fikri mülkiyet ve telif hakkı konusunda küresel algısını kötü yönde etkilemektedir. cihazların yurtdışına oranla çok pahalı hale gelmesine.3 Vergi Türkiye’de özellikle mobil tüketici cihazlarının (akıllı telefonlar ve tabletler) üzerindeki vergi yükü.2 Fikri mülkiyet ve telif hakları Türkiye’de fikri mülkiyet ve telif hakları hakkında düzenlemeler 5846 sayılı fikir ve sanat eserleri çerçevesinde yapılmaktadır.1.1. Türkiye’de kişisel bilgiler anayasal güvence altında da olsa dijital bilgi güvenliği ile ilgili ulusal bir mevzuat bulunmamaktadır. sıradadır. Türkiye’nin görece düşük gelir grubunun da etkisiyle yerel talebin artmamasına ve penetrasyonların düşük kalmasına sebep olmaktadır. 5. Türkiye uluslararası TRIPS ve WIPO telif hakları anlaşmalarına taraf olduğu için fikri mülkiyet ve telif hakları konusunda mevzuat uluslararası standartlar düzeyindedir. Bu durumun BT hizmetleri sektörünü doğrudan etkileyen bir yanı bulunmaktadır. Mevzuat kapsam açısından uluslararası standartlarda olsa da uygulama konusunda sıkıntılar yaşanmaktadır. 57 . Korsan yazılım kullanma oranı Türkiye’de %66 gibi gelişmiş ülkelerden çok daha yüksek bir rakamdır.4.1 Bilgi güvenliği Bütün dünyada olduğu gibi Türkiye’de hayatın dijitalleşmesi ile birlikte kişisel ve kurumsal bilgilerin dijital ortamda toplanması ve muhafaza edilmesi söz konusudur.1.5.

Bu yapıtaşları bir arada incelendiğinde Türkiye’nin internet girişimciliğini gerçekleştirmek açısından birçok zorluklar içeren bir ülke olduğu görülmektedir. nternet girişimciliğinde başarıyı arttırmak için internet girişimciliğinin arzında 4 önemli yapıtaşı vardır.4. Özel sektör finansmanı yanında ülkemizde devlet destekleriyle de girişimcilik teşvik edilmektedir. Örneğin. çeşitli yasal düzenlemelerle teşvik edilmeye çalışıldığı görülmektedir. Türkiye’de iş yapmak raporuna göre Türkiye’de bir şirket kurmak 6 gün almaktadır. En önemli problemin ülkemizdeki finansman sıkıntısı olduğu görülmektedir. Ancak bu şirketler içerisinde internet girişimciliği sonucunda kurulmuş şirketlerin payı oldukça düşüktür. 5. yine Dünya Ekonomik Forumu’nun Rekabetçilik Endeksine göre Türkiye vergilendirmenin etkisi ve alanında Dünya’da 117. finansman ve destekler.4.2 Şirket kurma ve kapatma Türkiye özellikle şirket kurma hızı bakımdan son derece hızlı ülkelerden biridir. insan kaynağı. nternet girişimciliğinin temel destekçisi olan melek yatırımcıların ve girişim sermayesinin ülkemizde yeni yeni geliştiği. sırada ve şirket kurma sırasındaki işlemler açısındansa 47.Genel vergi yüküne bakıldığında. sıradadır. Aynı şekilde Dünya Ekonomik Forumu Rekabetçilik Endeksine göre Türkiye şirket kurma hızında Dünya’da 16. Bu konu odak grup katılımcıları tarafından birkaç kez ifade edilmiştir. Özellikle girişim sermayesi alanında hızlı bir artış görülse de. IFC’nin10 “Doing Business in Turkey”. her ay birçok yeni şirket kurulmakta ve iş hayatına başlamaktadır. mevzuatımızdaki azınlık hissedarlarla ilgili düzenlemelerin yeterli koruyuculuğu sağlayamaması bu iki finans kaynağının önündeki temel bir engel olarak öne çıkmaktadır.3 Girişimcilik kültürü Türkiye’de girişimcilik kültürü gelişmiş olup. sıradadır. Şirket kapatma sırasındaki işlemlerse çok daha fazla ve şirket kapatma süreci uzun ve sıkıcıdır. Ülkemizde birçok yeni şirket finansman sıkıntısı yüzünden çok erken aşamalarda kapanmak zorunda kalmaktadır. kültür ve mevzuattır. 5. Bu yapıtaşları. 10 International finance corporation 58 . sırada ve kurumlar vergisi açısından karın yüzdesi olarak vergi oranında 81. Ancak internet girişimciliği özelindeki destekler Türkiye’nin potansiyeli düşünüldüğünde yetersiz kalmaktadır. bu iki alanda ülkemizin hâlâ kat etmesi gereken önemli bir mesafe olduğu söylenebilir.

girişimcilik kültürü ve eğitimi içerisinde yetişmiş.Finansman ve destekler dışındaki ikinci önemli konu ise insan kaynağı olarak ortaya çıkmaktadır. benzer ülkelere kıyasla daha güçlüdür. Bu alanda çeşitli üniversitelerin ve meslek okullarının devam eden çalışmalarının olumlu sonuçları henüz yeteri kadar hissedilmemektedir. Ancak son zamanlarda gelişmekte olan çeşitli sanal pazaryerleri bu açığı kapatmaya başlamıştır. grafik tasarımcı gibi mesleklere sahip olan işgücü olarak düşünülebilir. Hem dünya ülkeleriyle yapılan karşılaştırmalarda hem de ülkemizde yapılan çalışmalarda nitelikli işgücü Türkiye için önemli bir sorun olarak ortaya çıkmaktadır. Yukarıdaki sonuçları incelenen anketlerin de gösterdiği gibi. Bu kültür sayesinde Türkiye. Doğası gereği çabuk kurulup çabuk kapatılabilmesi gereken internet girişimciliği şirketleri için kapama ve iflas işlemlerindeki uzun süreçler caydırıcı bir etken olabilmektedir. Ülkemizde özellikle girişimciliği teşvik eden bir kültür olmasına ve ülkenin genç nüfusunun da internet girişimciliği için ideal bir alt yapı sunmasına rağmen özellikle bilişim sektörü açısından nitelikli işgücünde bir açık olduğu görülmektedir. Girişimcilik konusunda kamuoyu algısını ölçümlemek için yapılan bir ankette girişimciliği iyi bir kariyer tercihi olarak görenler %70’i aşarken. Örneğin. 2009 yılında Türkiye’deki işletmelerin toplam cirosuna ve istihdamına bakıldığında küçük ve orta büyüklükteki 59 . diğeri de internet girişimcilerine destek unsurları olarak nitelenebilecek muhasebeci ve ihtiyaç duyulduğunda kullanılacak yazılımcı. Türkiye’de girişimcilik kültürü. Son olarak ülkemizdeki mevzuat da internet girişimciliğini kısıtlayan bazı öğeler içermektedir. Birincisi doğrudan girişimcileri çıkaracak. bu oran Almanya ve ngiltere’de %50 civarında kalmaktadır. girişimciliğin Türkiye’de benzer ülkelere göre daha iyi görüldüğü gözlemlenmektedir. nitelikli işgücü. Türkiye’de girişimcilik konusunda kamuoyunun algısına bakıldığı zaman. Ülkemizde genelde bu tarz hizmetler kişisel bağlantılar üzerinden yürütülmektedir. nternet girişimcilerini destekleyecek diğer işgücü unsurlarını değerlendirdiğimizde ise ülkemizde işgücü arzı anlamında büyük bir sorun olmasa da. Son yıllarda ülkemizde B T ve girişimcilik eğitimleri çeşitli üniversite ve kurumlarda yaygınlaşsa da ülkenin potansiyeli de düşünüldüğünde yapılan çalışmaların olumlu sonuçları tam olarak hissedilememektedir. nternet girişimciliği açısından insan kaynakları konusunu iki ana başlık altında ele alınabilir. küçük ve orta ölçekli işletmelerin yoğunlukta olduğu bir ülke olmuştur. girişimcilerin bu kaynaklara ulaşabileceği platformlar kısıtlıdır. Ülkemizde özellikle internet girişimciliğini besleyecek nitelikli işgücü anlamında önemli bir açık olduğu görülmektedir.

özellikle de yazılım sektörü. Bu veriler. Ancak BT sektörü çeşitli kamu kurumları tarafından verilen çok sayıda teşvik ve destekten en çok yararlanan sektörler arasında yer almaktadır. Ar-Ge ve yenilikçilik tabanlı girişimciliğin çok yoğun yaşandığı KOB ’lerin ağırlığının çok bir sektör olduğu için bu teşviklerden ciddi bir pay almaktadır.5. Bu merkezler içerisinde gerçekleştirilen Ar-Ge harcamaları da kurumlar vergisi matrahından düşülmektedir. 5.1 Teşvik ve destek mekanizmaları 5.işletmelerin (250 çalışana kadar) toplam cironun %63’ünü yaptıkları ve toplam istihdamın %88’ini sağladıkları görülebilmektedir.5 Teşvik ve destekler Türkiye’de Ulaştırma Haberleşme ve Denizcilik Bakanlığının bilişim sektörü için oluşturduğu Ar-Ge destekleme fonu dışında odağında sadece bilgi teknolojileri olan bir teşvik veya destek programı bulunmamaktadır.1 Ar-Ge ve yenilikçiliğe yönelik teşvik ve destekler Ar-Ge ve yenilikçiliğe yönelik vergi muafiyeti bazlı 3 temel teşvik programı bulunmaktadır: (i) Ar-Ge Merkezleri: 50’den fazla Ar-Ge çalışanı olan şirketlere 5746 sayılı kanun kapsamında tanınan Ar-Ge merkezi kurma hakkıdır. Bu teşvik ve destek mekanizmaları 4 başlık altında gruplandırılabilirler: • • • • Ar-Ge ve yenilikçiliğe yönelik teşvik ve destekler KOB (kurumsallaşma) destekler Girişimcilik destekleri hracata yönelik teşvik ve destekler BT sektörü. iyi bir eğitim aldığı için güzel bir maaşla iş bulma olanağı daha fazla olan insanların girişimciliğin riskli dünyasına çekinerek girdiklerinin bir kanıtı olarak kabul edilebilir.5. Program sayısı çokluğu ve verdikleri teşviklerin miktarları planlama ve uygulamadaki aksaklıklardan ötürü sektörün gelişimine gerektiği ölçüde yansımamıştır. Ayrıca şirketler burada 60 . Her ne kadar Türkiye’de girişimcilik kültürü güçlü olsa da üniversite mezunlarının kariyer olarak girişimciliği seçme oranının çok yüksek olmadığı düşünülmektedir. hracata yönelik teşvik ve destek mevzuatında yazılım sektörü seçilen 5 sektörden biridir. 5.1. Üniversite mezunlar derneğinin verilerine göre özellikle internet girişimciliği açısından ilk akla gelen bilgisayar mühendisliği mezunlarının ancak çok küçük bir kısmının girişimciliğe yöneldiği görülmektedir.

Bölgelerde faaliyet gösteren firmaların sektörel dağılımına bakıldığında yazılım ve bilişim firmalarının %55 lik payla en büyük grup olduğu görülmektedir. Ar-Ge sonucu üretilen ürünlerin pazarlanması.569’u nitelikli ArGe çalışanıdır. 2012 Kasım ayı itibariyle 47 tane TGB kuruluş işlemlerini tamamlamıştır.114 adet firma faaliyet göstermektedir ve toplam istihdam 17. Sektördeki büyük şirketlerin Ar-Ge faaliyetlerini desteklemeye yönelik bu kanun çerçevesinde 2011 itibariyle sadece 13 büyük B T firması bu merkezleri bünyelerinde kurabilmiştir. Kanun gereği TGB’lerin bir üniversitenin etrafında şekillenmeleri gerekmektedir. altı program başlığı altında Ar-Ge desteği vermektedir. diğerlerinde ise altyapı çalışmaları devam etmektedir. üniversitelerde üretilen teknolojileri ticarileştirilmesi bu desteklerin 11 Vergi muafiyeti uygulanan destek elemanlarının sayısı Ar-Ge çalışanlarının sayısının %10’undan daha fazl olmamak kaydıyla 12 Bu ürünlerin üretim faaliyetleri TGB’ler içinde gerçekleştirilemez. Tübitak bünyesindeki Teknoloji ve Yenilik Destek Programları Başkanlığı. Bu programın amacı akademi-sanayi işbirliği içerisinde teknolojinin geliştirilmesi ve ticarileştirilmesidir. 61 . Bu sebeple çoğunda yönetimleri üniversite yönetimlerinin ya da üniversite vakıflarının elindedir. Aynı zamanda yazılım firmalarının Ar-Ge faaliyetleri için geniş laboratuar alanlarına ihtiyaçları olmadığı için m2 başına ödenen TGB kiraları diğer sektörlerdeki firmalardan daha az olabilmektedir. Yazılım şirketlerinin en büyük gider kaynağı olan insan kaynağı giderlerinde TGB mevzuatı büyük indirim sağlamaktadır.bulunan Ar-Ge ve destek11 çalışanları için gelir vergisi stopajından ve sigorta primlerinden muaftır. (iii) Kurumlar vergisi Ar-Ge indirimi: 5520 sayılı kanun doğrultusunda şirketlerin yaptıkları Ar-Ge harcamalarını Tübitak tarafından onaylatmaları koşulu ile kurumlar vergisi matrahlarından düşebilmeleridir. Ülkemizdeki yazılım firmalarının yaklaşık %35’i TGB’lerde toplanmıştır. Bunlardan 34 tanesi faaldir. Bu sebebi TGB’lerin yapısının yazılım şirketleri için çok uygun olmasıdır.828 iken bunlardan 14. (ii) Teknoloji Geliştirme Bölgeleri: Ar-Ge destekleri içerisinde en kapsamlı destek programı 4691 sayılı kanun çerçevesinde kurulan Teknoloji Geliştirme Bölgeleridir. TGB içinde yer alan şirketler bu bölgeler için geliştirdikleri ürünlerden12 elde edecekleri gelirler için kurumlar vergisinden ve bu bölgedeki çalışanları içinde gelir vergisi stopajından ve sigorta priminden muaftırlar. Bu yönetimler gereken altyapı çalışmalarını tamamlayıp bölge içindeki çalışma alanlarını Ar-Ge veya yazılım faaliyeti yürüten şirketlere kiralarlar. Bu vergi teşvik programlarının yanında proje bazlı maddi destekler de verilmektedir. Burada geliştirilen bazı yazılım ürünlerinin satışında KDV muafiyeti de söz konusudur. Sanayide Ar-Ge yapılması. Faal olan TGB’lerde toplam 2.

582 tanedir ve bunların %89’unu KOB ’ler oluşturur. 2011 yılı içerisinde toplam KOSGEB desteği 170 milyon TL’yi bulmaktadır. tanıtım.1. KOSGEB ayrıca girişimcilere de eğitim ve kuruluş sermayesi desteği sunmaktadır. eğitim. yönetim organizasyon.3 Girişimcilik destekleri KOSGEB dışında Bilim. Sanayinin özellikle de KOB ’lerin bu mekanizmaya paydaş olarak dahil olmalarını sağlamak adına tezlerin maliyetinin %25’inin tez konusu araştırmayı talep eden KOB tarafından ödenmesi koşulunu getirmiştir.1. 2012 yılına bakıldığında 300 milyon TL tutarındaki toplam desteğin %15’i (45 milyon TL) bilişim şirketleri tarafında alınmıştır. 5. Bilim. KOSGEB ayrıca KOB ’lerdeki kurumsallaşmayı arttırmak için KOB ’lerin ArGe dışındaki üretim.2 KOSGEB tarafından KOB ’lere verilen destekler KOSGEB tarafından KOB ’lere hem Ar-Ge’ye yönelik hem de kurumsallaşmaya yönelik destekler vermektedir. otomotiv.148 firma tarafından 16.5. makine imalatı) vurgular vardır. 1995 yılından bu yana proje bazlı olarak verilen bu desteklere 2012 yılı sonuna kadar 7. Bu yıllar arasında program kapsamındaki tezlere şimdiye kadar 33 milyon TL’si bakanlık tarafından 10 milyon TL’si paydaş işletme tarafından olmak üzere toplam 43 milyon TL ödenek hibe edilmiştir. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı “Sanayi tezleri (San-Tez)” destek programı kapsamında üniversitelerde sanayinin ihtiyaçları doğrultusunda Ar-Ge çalışmalarının yürütülmesinin desteklenmesi amacıyla bu doğrultudaki yüksek lisans ve doktora tezlerine maddi destek vermektedir.4 milyon TL tutarında bir (%6) pay almışlardır. 5. 2011 yılı içerisinde Ar-Ge faaliyetlerine ve bu faaliyetler sonucunda çıkan ürünlerin ticarileştirilmesine yönelik 830 işletmeye toplam 43 milyon TL destek sağlanmıştır.5.9 milyar TL destek verilmiştir. 2011 yılı içinde 2416 girişime verilen desteğin toplam miktarı da 26 milyon TL tutarındadır. Desteklerden yararlanan firma sayısı 4. Bu destek programlarında KOB ’lere ve bazı öncelikli alanlara (B T.712 tanesine 2012 fiyatlarıyla toplam 2. bunlardan 9. pazarlama.422 proje başvurusu yapılmış. Bilgi ve iletişim sektöründe faaliyet gösteren KOB ’ler bu destekten 10.temel amaçlarıdır. enerji. dış ticaret. Bilişim sektörü proje sayısına göre bu desteklerin %16’sını alarak %28 oranında pay alan makine ve imalat sektöründen sonra en çok destek alan ikinci sektör konumundadır. gıda. denetim gibi faaliyetlerinin geliştirilmesine yönelik 16071 işletmeye 101 milyon TL’lik kaynak sağlamıştır. Yüksek eğitimli ve nitelikli gençlerin teknoloji ve yenilik odaklı iş fikirlerini katma değer ve nitelikli istihdam yaratma potansiyeli yüksek teşebbüslere dönüştürmelerini 62 . 2007 -2011 yılları arasında destek verilen 192 projenin sadece 7 tanesi B T sektörü ile ilişkilidir. Bu destek programından B T sektörünün yararlanma yüzdesi düşüktür. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından teknogirişim destekleri verilmektedir.

Sağlık turizmi. internet girişimciliğini sektörünün kendi içinde oluşturduğu e-tohum gibi yapılar ve büyük şirketlerin sponsorluğunda oluşan kuluçka merkezleri de Türkiye’de faaliyete geçmişlerdir.5. Uluslararası mevzuat ve pazar bilgilerine yönelik rapor satın almak.2 Teşvik ve destek miktarları Türkiye’de toplam olarak yılda • • • Bilim Sanayi Teknik bakanlığı.000 TL sermaye desteği hibe edilir. Özellikle yurtdışı pazarda büyüme hedeflenilen oyun sektörüne özel bir vurgu yapılmıştır. Girişimcilerle yatırımcıları buluşturan. Bu girişimlerin içinde 301 tanesi (%41) bilgi teknolojileri alanında faaliyet göstermektedir.1.4 hracata yönelik destekler Ekonomi bakanlığı tarafından döviz kazandırıcı hizmetleri desteklemek üzere dört sektör seçilmiştir. seed camp gibi uluslararası girişim destekleme kuruluşları. TTGV tarafından Ar-Ge.1. yurtdışı pazarlama faaliyetlerinde bulunmak. Tübitak. yüksek lisans veya doktora derecelerini en çok 5 yıl önce almış kişilere uygun girişim fikirleri için 100. Bu teşviklerin çoğu belirli harcamalara yönelik hibelerken TTGV destekleri faizsiz krediler şeklinde verilmektedir. TTGV de teknolojik girişimlere yatırım yapan profesyonel girişim sermaye fonlarına yatırımcı olarak destek vermektedir. 5. yurt dışı fuarlara katılım.5. yenilikçilik ve girişimciliğe yönelik 300-400 milyon TL KOSGEB’den KOB ’lere yönelik 150-200 milyon TL Ekonomi bakanlığınca ihracata yönelik ise 600-700 milyon TL olmak üzere toplamda 1. 63 . 5. yurt dışı faaliyetler için danışmanlık hizmeti almak gibi faaliyetlere hibeler yoluyla maddi kaynak sağlanacaktır. Teknoparkların veya üniversitelerin bünyelerinde oluşturulan kuluçka merkezlerinin dışında endeavor. yeni kurulan girişimlere sermaye dışında danışmanlık desteği de bu oluşumlar Türkiye’de yeni şekillenmeye başlamışlardır. eğitim ve film sektörleri ile birlikte odaklanılan bir diğer sektör bilişim sektörüdür. 2009 yılında 2012 yılının sonuna dek toplam 3339 girişimci bu desteği almak için başvurmuş bunlardan 740’ı desteklenmiştir.5 milyar TL maddi destek verilmektedir. yurtdışında ofis ve irtibat bürosu açmak. Bilgi teknolojileri girişimlerine destek olan bir başka oluşumda kuluçka merkezleridir.teşvik etmek üzere lisans.

Ankara gibi büyük şehirlerde olduğu için bu şehirlerdeki TGB’lerdeki kısıtlı yere çok yüksek bir talep oluşmuştur. TGB içinde yer alan firmalar için bu bölgelerde yer almanın birçok avantajı söz konusuyken. Bu sebeple sektördeki diğer firmalar vergi muafiyetlerin yararlanılabilecekleri diğer seçenek olan TGB’lere yönelmişlerdir. Ar-Ge merkezi olabilmek için gereken 50 Ar-Ge çalışanı zorunluluğundan dolayı sadece 13 B T şirketi Ar-Ge Merkezlerini bu teşvik programı altında tescil ettirebilmişlerdir. girişimcilik. Öte yandan Türkiye’nin dört bir tarafına yayılmış TGB’ler ise ya düşük doluluk oranlarıyla çalışmaktadırlar ya da büyük şehirlerdeki ticari ve bilimsel gelişmenin altında performans göstermektedirler.5. Türkiye’de teşviklerin etkinliğinde yedi alanda geliştirilebilecek öğeler görülmektedir: Stratejik tema odaklılık: Ulaştırma. Bu şehirlerdeki teknoparklar %100 doluluk oranlarıyla faaliyet göstermektedirler. Lokasyona bağlı mekanizmalar: Teşvikler içerisinde önemli bir yer tutan ve özellikle insan kaynağı maliyetini önemli ölçüde indiren vergi muafiyetleri Ar-Ge merkezleri ile Teknoloji Geliştirme bölgelerinde faaliyet gösteren şirketlere sağlanmaktadır. KOB desteklerinde bu miktar 10-15 milyon aralığındadır. TGB’lere kabul edilen firmalar için kalma süresinde bir kısıtlama söz konusu olmadığı için yeni girişimler TGB’lere girebilmek için yeni alanların oluşturulması beklemek zorundadırlar. Bu durumun çalışanların Ar-Ge faaliyetleri için 64 .3 Teşvik ve desteklerin etkinliği Bilgi teknolojileri sektöründe özellikle yazılım alanında aşağıda belirtilen çeşitli sorunları barındırmakla birlikte özellikle Ar-Ge ve girişimcilik faaliyetlerinin destekleyen çok sayıda kaynak bulunmaktadır. Bunlara ek olarak 2012 yılı içerisinde Ulaştırma Haberleşme ve Denizcilik bakanlığı bünyesinde sadece Bilişim alanındaki Ar-Ge faaliyetlerine hibe olarak verilmek üzere 300 milyon TL’lik bir teşvik fonu oluşturulmuştur. fonun dağıtımına 2013’te başlanacaktır. Bu sebeple de sektöre yön verici etkileri yoktur. Hiçbirisi sektörün içindeki Türkiye’nin rekabetçi olabileceği ve stratejik gördüğü alanlara yoğunlaşmış teşvikler değildir. Denizcilik ve Haberleşme bakanlığı Ar-Ge fonu ve Ekonomi bakanlığı ihracat destekleri dışındaki BT sektörünün yararlandığı mevcut teşvikler Ar-Ge. yenilikçilik ve girişimciliğe verilen desteklerin 70-80 milyon TL’si B T şirketleri tarafından alınmıştır.Ar-Ge. Nitelikli insan kaynağı ve Ar-Ge faaliyetlerinde işbirliği için gerekli akademik kadrolara ve imkanlara sahip üniversiteler stanbul. KOB ’lerin kurumsallaşması gibi hedefler çerçevesinde bütün sektörlere sunulan teşvikler olup doğrudan bilişim sektörünü hedef almamaktadır. Ar-Ge çalışanlarının teşvik kapsamında yer almak için fiziksel olarak TGB içinde olma zorlukları çeşitli sıkıntılar doğurmaktadır. 5.

Ancak akademisyenlerin bu şirketler kapsamındaki başarılı Ar-Ge faaliyetlerine akademik ilerlemeleri için yapılan değerlendirmede saf akademik araştırmalarının çok daha altında ağırlık verilmesi tezat bir durum oluşturmaktadır. Bu destek programında yine aynı kurumun verdiği teknoloji geliştirme desteğini kullanıp başarılı sonuç elde etmiş girişimler hedeflenir. Başarı artırıcı destek mekanizmalarından yoksunluk: Teşviklerin değerlendirilmesi verilen proje teklifleri üzerinden yapılmakta ve teşvik verildikten sonra firmalarla ilişki devam ettirilmemektedir. Aynı şekilde birçok TGB bir üniversitenin etrafında hatta içinde kurulduğu için yönetimleri akademisyenlerin elindedir. Bu sebeple TGB’lerde akademisyenler tarafından kurulan şirketlere ciddi bir yer ayırılır. Teknolojiyi ticarileştiren kurumlar eksikliği: Ar-Ge faaliyetleri sonrasında geliştirilen teknolojilerin ticarileştirilmesinin bir başka yolu da teknoloji transfer ofisleridir. Ar-Ge firmalarında (veya üniversitelerde) geliştirilen teknolojilerin endüstriye ulaşmasını sağlayan bu aracı kurumların yapılanması ülkemizde yaygınlaşmamıştır. Aynı durum birçok TGB için de geçerlidir. 65 . Birkaç istisna dışında TGB yönetimleri ile işletmeler arasındaki ilişki mal sahibi kiracı boyutuyla sınırlı kalmaktadır.gerekli olabilecek için saha araştırmaları. üniversite laboratuarlarının kullanımı gibi etkinler için caydırıcı etkisi olmaktadır. KOSGEB’in ve TTGV’nin sınırlı ticarileştirme desteği bu duruma bir istisnadır. TGB’lerde yaşanan bir başka sıkıntı da üniversitelerdeki akademik ilerleme mekanizmalarının ticari değeri olan ürün geliştirmeye yönelik faaliyetlere verdiği düşük ağırlıktır. Zira TGB yönetici şirketlerinin bölgede faaliyet gösteren işletmelerin ticari başarıları hususunda bir sorumlulukları yoktur. Kamu alımlarının sektörü ve yenilikçiliği teşvik ediciliği: Kamu sağladığı sermaye teşviklerinin yanında alımlarında izlediği politikalar ile de BT sektörünü destekleyebilir. Bu sebeple de teşvikler verilirken geliştirilecek ürünün akademik kaliteye odaklanılırken yanında ticari değeri göz ardı edilmektedir. süreç ve akademik bakış odaklılık: Ar-Ge faaliyetleri için verilen desteklerin değerlendirilmeleri akademik yönü ağır basan kurullar tarafından yapılmaktadır. Bu bölgelere kabul edilen yeni kurulan şirketlere dahi gereken danışmanlık gibi mali olmayan desteklerin çoğu TGB’de verilmemektedir. Özellikle girişimcilik desteklerinde firmalara başlangıç fazlarında bir kerelik destek sağlanırken bu girişimlerin kurumsallaşması için gereken destek verilmemektedir. Ticari bakış açısı eksikliği. teknoloji. Sonuçların ölçülmemesi: Verilen teşviklerin sonucunda gerçekleştirilen faaliyetlerin ekonomik sonuçları ölçülmemekte ve bir sonraki teşvik programının tasarlanmasında kullanılmamaktadır. Bu bölgelerin kuruluş amaçlarından biri akademisyenleri ticari değeri olan teknolojiler geliştirmeye teşvik etmektir.

Mevcut kamu ihale kanununun uygulamasındaki sıkıntılar yüzünden yerli yazılım ve hizmet sağlayıcıları uluslararası şirketlere göre dezavantajlı konumdadır. Kamunun iç kaynak kullanımı veya bir kısmına sahip olduğu şirketlerden satın alım yapısı sektörün gelişimi için önemli bir engel teşkil etmektedir. 66 .

Ekler 6. Yazılım sanayicileri derneği kendi üyelerinden yola çıkarak bir yazılım sektörü envanteri çıkarmıştır ancak benzer bir uygulama donanım ve BT hizmetleri sektörlerinde görülmemektedir. 67 .6. Bu sene de hem bu anketi geliştirmek hem de yapılacak distribütör paneli ile pazar büyüklüklerine ulaşmak hedeflenmektedir. Özellikle yazılım ve hizmet sektörlerinde yoğun iç kaynak kullanımı pazar büyüklüğünün tam olarak ortaya konulmasını engellemektedir. istihdam gibi verileri toplamaya başlamıştır.1 Sektörde verilerin toplanmasında ve paylaşılmasında sıkıntılar mevcuttur Bilgi teknolojileri sektöründe sektörün tamamına ait verileri toplayan düzenleyen ve paylaşan bir kuruluş bulunmamaktadır. Kamu alımlarından birden fazla türde (donanımla beraber yazılım ve/veya hizmet alımı) alım yapıldığı zaman en büyük meblağ tutan kalem altında (genellikle donanım) kayda geçtiği için kamu harcamalarının alt sektörler bazında kırılımı sağlıklı oluşturulamamaktadır. Kamu alımlarının dahi verilerinin tutulmasında sorunlar yaşanmaktadır. IDC ve Interpromedya kuruluşlarının yaptıkları tahminler vardır ancak bu tahminler arasında farklar mevcuttur. Pazar büyüklükleri konusunda Gartner. ciro. ihracat miktarı. Türkiye bilişim sanayicileri derneği (TUB SAD) geçen sene itibariyle GFK ile işbirliği yaparak üyelerine bir anket göndermiş ve faaliyet alanı.

Kaynakça IDC Blackbook 2012 Gartner Enterprise Software and IT Services Markets IHS Global Insight Pyramid Database Q2 2012 Yankee Mobile Penetration iSuppli McKinsey Global Institute. The Value of China’s Middle Class McKinsey Global Institute. competition. An Economy That Works: Job Creation and America’s Future McKinsey Global Institute. and productivity McKinsey Global Institute. US Jobs Survey McKinsey Global Institute. Big data: The next frontier for innovation. UNComtrade Interpromedya.2012 Update McKinsey Global Institute. Ocak 2013 Cumhurbaşkanlığı Devlet Denetleme Kurulu Araştırma ve nceleme Raporu 68 . Consumer Electronics Evergreen: Megatrends and Profit Pool Analysis . lk 500 Bilişim Şirketi Türkiye 2011 McKinsey Bilişim ve letişim Teknolojileri Nitelikli şgücü Anketi. PSO Industry Competitiveness Report Worldbank Database Devlet statistik Enstitüsü The Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD) United Nations. Manufacturing Productivity McKinsey Global Institute. 2011. Manufacturing the Future: The Next Era of Global Growth and Innovation McKinsey Global Institute.7. Tracking the Growth of India’s Middle Class McKinsey.

Kariyer. Fatih Projesi Milli Eğitim Bakanlığı. statistik Veritabanı Bilim. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı World Economic Forum. Doing Business Measuring Business Regulators Bilişim Vadisi Raporu.Net McKinsey e2e Anketi Milli Eğitim Bakanlığı. Küresel Rekabetçilik Raporu International Finance Corporation. Technobee 69 .

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->