P. 1
Herding. De viris inlustribus liber : accedit Gennadii catalogus virorum inlustrium. 1889.

Herding. De viris inlustribus liber : accedit Gennadii catalogus virorum inlustrium. 1889.

|Views: 22|Likes:

De viris inlustribus liber : accedit Gennadii catalogus virorum inlustrium (1889)


Author: Jerome, Saint, d. 419 or 20; Herding, Wilhelm
Publisher: Lipsiae : In aedibus B.G. Teubneri
Language: Latin
Call number: AKC-2316
Digitizing sponsor: Tufts University and the National Science Foundation
Book contributor: Pratt - University of Toronto
Collection: toronto

De viris inlustribus liber : accedit Gennadii catalogus virorum inlustrium (1889)


Author: Jerome, Saint, d. 419 or 20; Herding, Wilhelm
Publisher: Lipsiae : In aedibus B.G. Teubneri
Language: Latin
Call number: AKC-2316
Digitizing sponsor: Tufts University and the National Science Foundation
Book contributor: Pratt - University of Toronto
Collection: toronto

More info:

Published by: Patrologia Latina, Graeca et Orientalis on Feb 25, 2013
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

09/17/2013

pdf

text

original

^ijfi

•*•

^

y

V,

i6>Ufee>0

IN

HOKOBEM
Ol'Al)K.\(;i.NTA

ANNOS

Llterarum Latlnarum et Graecarum

Uniuersitate

l/ictorice

Professoris,

Alumni donaverunt,
^

A.D.

MDCCCLXXXVII.

No

l-H

HIERONYMI

DE YIRIS INLUSTRIBUS
LIBER.
ACCEDIT GENNADII CATALOGUS

VIRORUM INLUSTRIUM.

EX RECENSIONE

GUILELMI HERDINGIL

IN

LIPSIAE AEDIBUS B. G. TEUBNERI.
MDCCCLXXIX.

tilPSIAB, TYPIS B. G. TBUBNERl.

Praefatio.

Illius

bus

de viris inlustribus sive de scriptoriecclesiasticis libri, quem a. 392 composuit
codices

Hieronymus, permulti exstant enumerare longum est.
Vetustissimi sunt:
a)

quos

omnes

Vaticanus, bibl. Reginensis, n. 2077, membr. 2 coL, foliorum 101, saec. VII.

b) Veronensis, bibl. CapituL, n.

XXII, membr.,
n.

c)

foL 175, saec. VIII. Vercellensis, bibL CapituL,

CLXXXIII,
potui

Ex

membr., foL 109, saec. VIII -^IX. his quod Vaticanum solum conferre

vehementer doleo.

Hunc autem rogatu meo

transscri-

bendum summa

liberalitate curavit

Pridericus, arehiepiscopus Bambergensis,
cui

hoc loco denuo gratias ago maximas.
Praeter Vaticanum
aliis

tribus usus

sum

codicibus

:

677, 81 foL, saec. XI. a) Bambergensi, saec. XI, cuius lectiones eximia b) Bernensi, diligentia notatas Godofredi Dummermuthii,
n.

discipuli
c)

quondam mei,
saec.

amicitiae debeo.
satis

Norimbergensi,

XIV,

bono, sed ab

homine quodam nequam foedissime mutilato.


Ex
his

IV


maxima
et
esj

quattuor codicibus, quorum

discrepautia, Vaticanum potissimum utpote et auctoritate principem secutus textum ita

aetai

constituj

ut prorsus alia facta
rectior et emendatior.

sit libelli

species atque, ut sperc

Restat ut gratias agam duobus viris doctissimi^ iisdemque amicis carissimis, Bernardo Dombarto, Ei
langensis

meum

in

gymnasii professori, hanc materiam flexit,

qui
et

primus animui losepho Schmidti(

eiusdem scholae praeceptori, qui plagulas corrigendf
libentissimo

animo

suscepit.

Corrigenda.
c. c. 5.

p.

11.

lin. 18. Bcrib.
lin.

:

in

regnum suum

caeleste

5.

p. 12.

9:

Hebraeus Hebraice

teris

Hic libellus ut ederetur iam in eo fuit, cum litmihi allatis edoctus sum inter eos codices La-

tinos manu scriptos, qui in magno indice Parisiensis bibliothecae publicae anno 1744 typis expresso non legerentur recensi, vetustissimum codicem quendam opusculi mihi edendi esse, qui in catalogi minoris 1868 editi pagina 39°^* hunc in modum notaretur: Mscr. Lat. 12161 Traites de St. Jerome et de Gennadius sur les hommes illustres. Manuscrit palimpseste du VII siecle. [De rabbaye de Corbie.] Haud cunctatus illico per litteras ex bibliopola quaenum libro iamiam typis expresso collationem sivi, huius codicis faciendam appendicis loco adiuncturus
esset, id Illae
risiensi

quod ille minime detrectavit. autem litterae, quibus de codice

illo

Pa-

factus, professore doctissimo, ad me datae erant, qui hoc tempore Lutetiae Parisiorum commorans quamvis ipse litterarum occupationibus distentus magis sua sponte

certior

sum

ab

Alfredo Schoene,

quam meo

rogatu, quippe qui haud ausus sim tale quidquam ab eo petere, collationem codicis illius ad legendum perdifficillimi, qui quidem Hieronymi libellum contineat, ineundam suscepit et peregit. Cuius viri doctissimi benevolentia quam non auditores eius usu habent cognitam, cum iam pauci
,

Herding, Hieronymus.

a

VI

ipsi quoque mihi hac in re experta fuerit ac summopere perspecta, meum esse puto gratias ei quam maximas etiam atque etiam agere, quas ut aliqua quidem ex parte referre ei possim vehementer exopto. Codex autem ille cum summi momenti ponderisque aestimandus sit, fieri non potuit, quin inde contextui verborum a me constituto haud paucae muta-

tiones nonnunquam ad nihil pertinentes nisi ad scribendi rationem ingererentur. Quare eas lectiones, quas ex Parisiensi codice in textum meum receptas velim,
figuris litterarum iis, quae cursivae vocantur, insignienlis autem locis, in quibus unus ex meis das curavi. quattuor codicibus cum Parisiensi congruit, litteram appinxi unco inclusam. Praeterea usui esse mihi visum est, eos locos in quibus diversitas lectionis exstat in codicibus V. et A., paene ad unum omnes huc con-

ferre

simulque pauca mendose typis expressa corrigere. Denique doleo quod in aliquot plagulis Parisiensis

principalibus litterarum figuris abrasis aliae novae substitutae sunt, quo factum est, ut iis eaeque locis, quibus Hieronymi contextus orationis continetur, lectio aut prorsus fieri non possit aut temporis iactura quam maxima facta; quae plagulae continent pag. 83 et 84 (in textu meo a pag. 36. lin. 16 usque
codicis

I
J
-

pag.

93

et

ad pag. 37. lin. 12) 94 (in t. m. a p. 40. 1. 15 usque ad
1.

p. 41.

16)

t. m. a p. 49. 1. 19 usque ad 50 1. 1.) p. pag. 119 et 120 (in t. m. a p. 52. 1. 24 usque ad p. 53. 1. 27) pag. 133 et 134 (in t. m. a p. 60. 1. 16 usque ad p. 61 1. 25). A NorimBambergensis, B Bernensis, N

pag. 113 et 114 (in

=

bergensis,

V Vaticanus. Loci aut sine nomine scripti aut

=

=

=

.

P

signo notati

sunt Parisiensis.


(V.: Incipit liber
:

VII
Pag.
1.

-

beati leroniini de Yiris IUustribus.) 4: 7ioc' om. (A.B.N.). V. addit: ^hoc'. A. 'usque ad decimum quar5 usqm ad XIIII. tum'. 9: peripatecos. 10: arisitoxenus. V. addit: 'non'. 15: ^non' om. (A.), 18: Pampbyli. 19: eclesiasticae.

:

Pag. 2.

1: et in.

2: testantur. 3: dominum
5: 6: 8 10: 11: 16: 17: 18:

ibm

=
:

Bom. Jesum

precor

(V.).

Christum om.
latinae linguae.

Hd' om.
si

:

quis.

— —

A.V.B.N. addunt:
V.
si

'id'.

qua.

inputare (V.). V.: caelante scriptura sua. V.: Porpblrius. porfyrius.

adversum.
philosofos.
viri

— Y.:

adversus.

19 20: 21: 22: 23:

:

eam (^eam' errore typ. om.). extruxerint (Y.). rusticae tantum rusticitatem.
recognuscant (recognoscant: A.B.N.).

in

Bomino

Jesu.

Christo om.

24

:

explicit prologus.

incipiunt capitula.

V. brebes.
:

25: Symon. 27: MaUheus
4:

(V.).

Pag.

3.

5

:

VIIII Hermas ut ferunt pastor auctor

libri (V.

:

Hermas).

6: Filon. 8: Senica.

vm 9: Thiberiensis.

12: 15: 16: 17: 18: 19: 20: 21: 22:

Policarpus (V.).
filosophus. castoris qui et castor.

Hegysippus. phylosophus.
Milito.

Theofilus.

Appollinaris.

Dionisius (V.).

Y.: Pintus. 23: Phynitus. 24: heresiarces (V.) 25: Phylippus. 28: heresiarces (V.). 30: Herineus. V.: Hereneus. 31: Panthenus phylosofus. V.: Phanten. 32: Rodo. 33 V. presbiter.

:

Pag. 4. 1: Militiades (Y.: Meltiades). 2: Appollonius.

3: 4: 5: 6:

Seraphion. Appollonius alius senator.

Theophilus alius. Bachylus (V.: Baccylus.

JBacchylm).

7: Policrates.

8: Heraclitus episcopus, 16: Adamantius (^Origenes qui et' om.) presbyter. V.: Origenis qui Adamantius. 19: Trifon (V.) Adamanti discipulus. 22: JBeryllus (A. V.: Berillus).

23: 30: 31: 32: 34:

Uppolitus. Pontianus. V.: Dionisius.
heresiarces (V.). Arcelaus.

IX
Pag,

-^
5.

3: Pampliylus. 6: Filas. 10 Reticius episcopus eduorum 13 Eustatius (V.).
: :

('id est

agustinus' m*).

20: 22: 26: 27: 29: 32: 34: 35: 36:

trifilus.

phylosophus.
^episcopus' om. ^episcopus' om.

Hylarius episcopus AppoUinaris.
thacianus. Fotinus.

picts.

Foebiadius.

Y.: Fortinus. — V.: Pheuadius.
Pag.
6.

l

V.: Didimus. Dydimus. 5: Euzonius. 6: Ephyfanius. 7: efrem. 14. 15: add. episcopus,
1:

*6

^linov^ om.

16 18: 19: 21: 22: 24: 25: 26: 27:
:

.

.

Mediolanensis.

discipolus.

phylosopho. presbyter episcopus, Gelasius Gaius. Dexter Pacaciani filius, nunc

PF

praetorio.

Amphylocius
Suffironius.

(V.).

Hieronimus presbyter explicit. (V.: presbiter usque hic ad se fecit.)

Heronimus

29:

Symon ....

Gallileae.

Fag. 1: et Cappadochia.

7.

2: Bythinia (Y. Bitinia) 3: Symonem .... XXV.
.

.

.

Claudii imperatoris.

X
XIIII. a quo adfixus (V) et om. A. V.: iuxta. 12; secundum Marcum. 13: auctorum (A.; actorum inscribitur, eius om.). 15; apocaypseos (V.: Apocalypsius). apocrifas (V.). 21: Joseph ex alia uxore P. V. filius Joseph ex alia uxore. 24; ^ah apostolis' om. V.A.: ^ab Apostolis' add.
5;
6:
.

annum Neronis

.

:

Hierosolymarum.
26: 27: 29: 31;

ab aliquihus.

V.A.: ab alio quodam.

adseritur (V.).

Hegisyppus.

Hierosolymorum (V.A.: Hierosolimae)
Pag.
8.

.

2; 4;
7:

sed hic.

numqmm
^in'

(V.) ctus est ungento).
.
.

unctu^ ungento (A).

(V.: un-

om.

diprecabatur. 9: camellorum duritiem. 10; multa alia.
11: in

8:

XX\
(V.).
,

12
13: 15;

v7tovrtG)0og.

Judeam

Annianus inquit (?) pontifex Annaniae filius adulescens (V.: Annanias adoliscens Anniani filius), 19: lapidare confractis P^ cum fractis corr. P^. 20; *cum' om.
.

22: follonis. ^uda' om. 25: in populos (V.). 29: testantur et] ^et' om.
Pag.
2:
3:
9.

quod V] om. PA.

cum

.

.

.

sacerdotis A.B.V.] om. P.
adferte.

4;

ibit P.V.

paulolum,


10: 11: 13: 15: 22: 23: 25: 26: 27: 30:
'ei"

XI

(Y.: benedicens fregit).

henedixit et fregit (A: ac)

(A.V.B: ^ei' addunt). Hierosolymorum ecclesiam rexit.
^sepultus' om. (A.V.: 'sepultus')Jwbreis (Y.).

om.

conposuit; quod qui (Y.)

.

.

graeco (V.: transtulit).

Caesariense.

Pampylus martyr
Byria (V.: ueria)
%'eteris sc7'ipturae'

(V.: ^martyr' om.).

discribendi (V.).

om. (A.V.B.: haec verba addunt.)
(A.V.: testimoniis).
Pag. 10.

testimonio

.

.

1: sequatur
:

LXX.
compendium scriptum
est

2: e A.V.] ex 3 quoniam sive quod per

(V.: egipto). 8: apocrifus (V.) adsumpsit. (V. adsumit). 9. 10: auctoritate iam et uetustate et usu meruit.

R —

12: XII apj de trihu Beniamin ex oppido. 13: et] ex. 14: Judae Egiscalis. V.: Judeae Egiscalis.

V.:

gisgalis.

15: 16: 19: 20: 24:

Tharso. missus] om.

— quiHierosolyma Christum. pontefici. Damasco. — conpulsus.
fide
(cf.

a Gamalielo (V.).

Neue Formenl. der
(V.).

lat.

Spr.

I,

387).

V.: subicerat.

26: revertensque 28: conversione.

pag. 11.

Neronis imperii anno (A.: secundo anno Neronis. V.: secundo Neronis). 2: Judae. feliciter (?). 4: aduratum P^, sed in erasum. cotidie.
1
:


7:

XII


Thymotheum.

demissum
praedicaret.

(V).
:

9

:

(V. V.: Thimoteum.

praediaretur).

12: (V.: illis). 13: inputetur. deus] dominus P.V. [Bominus (V.)] ^me' om. (A.). 14: conpleretur. 17 et 18 liberauit me ab ore leonis. Et statim liberauit me dominus ab omni opere malo et saluavit in regno caelesti (V. saluum me fecit in regno suo caelesti). 19: scilicet sciret praesens sibi inminere (Y.: scil. praes.

:

sibi sentiret

martyrium inminere).

22:

XIIII
ronis.

(V.) Neronis anno.

A. Y.:

anno Ne-

23: V.: Petrus

Romae pro Christo capite truncatur sepultusque. V.P.: eodem die, quo Petrus crucifigitur^ , pro Christo capite truncatur. Sepultus est 24: hostensi (V.).
. .

25: septem.

26

et sequ.: ad Bomanos •!•, ad Corinthios •II-, ad Galatas •!•, ad Tessalonecenses (V.) 'IL (A.: Thessa-

lonicenses), ad Ephesios •L, ad Phylippenses •!•, ad Colosenses -I-, praeterea ad discipulosuo Thymo

theo

monem
1:

(Timotheum) •IL, ad Titum •!•, ad Phyle (Philemonem) -1- V.: Philimoni unam.
Pag. 12.

apud Hebreos.
(A. B. V.:
sic

5

(V. : sententiam). 6: vel ornasse sermonem.
:

et

ornasse ser-

mone).
7: scribibat.

hebreos et

semper P.

8: titulo. 9: amputauerit hebraicae (V.: ^scripserat autem ut' hebraeus hebraice' om.). 10: dissertissime (V.: solo eloquio).

— xm ^ef om, 11: scripta sua 12: graeco (V.). 14: et ad Laodicenses. V.:


.

lam
19: 20: 21: 26: 27: 28: 29:

et

ad

.

'et ad'

om.

A.: epistu-

pertenentem.
apocrifas (Y.: inter apogrifa legitur). discipolum. Fauli apostoli (A.), (V.: apost. P.).

omnes
cuius

eius peregrinationes.

inquid (V.).
laus est in euangelio corr. m^).

euangelium
Pag. 13.

(euangelium

ex

1: Colosenses.

2: Thymotheum. 3: alid vel alio. ededit. 4: titulum apostolicorum. praenotatur P.A.B.M. historiam. 6: ad quartum Neronis annum (V.). 7: intellegimus in eadem urbem (V.). (A.: in-

telligitur).

9: inter scripturas apocrifas comjoutemus.

13 (V.: aTtodaren). 14: aput (V.) Johannem conuictum.
15: 16: 17: IS 19: 24: 25: 26:
:

^ef om. (Y. 'et' add.

A.: et hoc loco).

quotienscumque (V.).
epistolis.

ah apostolo Faulo.
dedicisse.

actus.

Constantinopolim (Y.A.).
Constanti.
Fag. 14.

5: ededit. 6: in sextum
Ttoasmv).

TnOTTnSlZEON.

(Y.:

VTiotv-

9-

XIV

8: Babyllonis (V.: Babilonis). 10: salutatvos quae est (V,). (A.: ecclesia quae). in Babyllone cumelecta (V.). 11: adsumpto (V.). evangelium. anmmtians (V.). 12: primus. 13: ""vitae^ om. (A.V.B. addunt Vitae'). 15: Filo, dissertissimos. 17: et] librum (A.) super eorum conversationem (V.). 19: sic ille quod Alexandriae sub Marco fieri doctore cernebat memoriae tradedit (tradidit) (A.). (Y.: sic illae A. s. M. d. f. c. m. quae trad.)

22: Alexandriae succedente
s.

sihi

Anniano {k).
(Y.).

(V.: ^succ.

A.' om,).

25: Zebedei (V.)
2Q'. decollaverat (A.)

Herodis

novissimus (A.B.)- (Y,: decoUavit-

28

:

novissime). adversum Cyrintlium.

29: Hebionitarum (Y.). 30: conpulsus.
1: edicere.

(A.: ebionitarum.)

Pag. 15.

2: MaUhei (Y.). 3: Marci, iMcae (A.Y.: et Lucae)* 4: 'ef om. (A.Y.N. 'et' add.). 7: exposita fuerant (Y.). (A.: fuerant exp.) 12: scripsit autem (A.). (Y.: ^scrips. aut-' om.) 14: audivimus et uvdimus oculis nostris y quod (k.).

(Y.:

Vidimus' om.). 15: temptaverunt (A.).
16: 18: 20: 22: 23:
eruditissimis (A.Y.: eruditis).

Gaio (A.Y.: Caio).

sepulchrum
a Papiam-

(Y.).

cum per ordinem
eius disserimus).

(A.).

(Y.: ^per ord-' om.)
^eius'

audirem
(A.).

om.

(Y.:

adiutorem

24: post Neronem

XV

25: ^persecutionem' om. m^, miciano' add. m^ vel m^

Domiciano in dampost Neronem movente Domitiano persecutionem].
Paphos).
26: 27: 28: 29:
interpraetatur (Y. A.: interpretantur).

in mg. post ^doPathmos (A.). (V.: Pathmos insula [secun-

sed

Hireneus (V.: hyreneus). Domiciano et actos.
crudelitate rescissis V.A.] scissis.

— Nerva]

om. P.

Pag. 16.
1: Pertinace] om. V., pertinaci P. 2: perseverans totas Asiae fundauit rexitque ecclesias. (Y.: et erexit.. A.: etrexit) ('totas Asiae' err. typ.om.). 3: Confectus senio LXVII. (A.: confectusque senio V.: confectusque senio et s. o.). sexag. oct.

6:
7:

Hermas
'^

(V.).

Asyncritum' om. (A.); flegontam P. flegonta (A.). 8: Herman sic a m.^ patrobam. herman et qui sunt cum eis fratres. (A.: Herman Patroban Herasinonitum, phlegonte Herman et qui cum eis sunt fr.) [salutate Fhlegontam, Hermen, Fatrdbam, Herman et qui sunt cum eis fratres].

men.

— Y.:

10: 12: 15: 17: 18: 20: 25: 27: 28: 29: 30:

9: aput (V.). Greciae. aput.

publicae.

Fylon (V.A.: Philon) Judeus. primo (V.)scrihensecclesia^A.). (V.:aputAlexandrin. eccl.scrib.)

commemorans.

(A.V.: memorans.) doctrina (V.: doctrina qu. et continentia). gaio galicula (V. Galigola). [Gaio Caligida.]

quod (V.A.B. quo).
^vero' om. (A.). (V.: ^uero' add.) locutum esse cum Petro apostolo (V.: apostolo Petro).

1.

fuisse

cum

31: amicicias.

XVI

Fag. 17. 1: ^etiam' om. (V. A.: etiam). 2: extant (V.).

3: 5: 6: 8:

Moyse

(V.).

(A.: Moysi.)

praecamur. de eruditione lib6r unus] om. P. heredem. ^de tribus virtutibus liber unus' om. (V.) (A.:

M

tribus V.

1.

unum'

addit).
liher

11: (A.: sapientium). 18: vita nostrorum

^

(A.:

librum

unum

.

.

'liber' om.).

20: d^eoQTitLxcooLTcritG) (A.: JteQit^corjd^scoQLxa). 21: (A.: iudicibus). 22: (V.: ^de ebrietate libri duo' om) Hihri' duohu
locis

om.

23: monimenta.
24:

N nAATONOIAONTNATONIZN. NnA ATONcplAnNIZeiHcplAIlNnAA(Y.
. :

ToNIZEI.)

25: Filonem aut Platonem Filo sequitur. (Flato lonem aut Platonem Philo sequitur.) 27: eloqui. (V. A.: eloquii). 29: Anneus (Y.: Aeneus). Cordobensis (V.A.: Cord
ubensis).

FM

30: sthoici discipolus.
Pag. 18.
1
:

cathalogo.

2: sanctorum] iustorum P. 3: et Senecae (A.). (Y.: aut.) 6: se loci. inter Christianos. 13: optulit (V.).

14:

15: pro: viginti. IQ: ad XIIII annum. 17: Domiciani aQx^otrjtog,
.
.

XX

traditi (traditae:

errat. typogr.).

.

XVII

18: adverswm, 19: Galicula (V.: caligola. 20: Filonem.

A.: Gaio Caligula).

22
23: 24: 25: 26: 28: 29: 30:

(V.: XoyL6^ovg.

eligans).

Machabeorum in XVIII (V.:

(Y.: Macchabeorum). octavo. B.: tertio decimo).

manifestissime compotatur.
farisaeis (V.: pbariseis).
scribsit.

Jhs.

(V.: Jhesus).

oportet

eum

(A. B.V.:

eum

oportet).

Fag. 19.

2: gentilihus sui habuit. tibus sui).

(V.: ^sui'

om.

A.:

gen-

9: vocabulo, u suprascr. m.^ 11: gallileae (V.: Galilea). 13: et hunc (A.V.: sed hunc) (V.: ioseppus). 14:'. mendacii notat (A.V. B.: arguit mendacii). 17: Phylippenses. 21: Anecletus (V.: clitus). 22: ^Petrum' om. (V.). (A.: post apostolum Petrum.) 24: scribens ex persona (V.: scripsit. A.: scribit).

romanae

ecclesiae (A.).

(V.: eccl. rom.)

27: caractheris (V.: caracteri). 28: refertur. epistulam (V.).

Pag. 20. 6: memoria. 7: extructa (V.) custoditur. ^ecclesia' tructae ecclesia custodit).

om.

(V.: ex-

11: 12: 15: 16: 17:

dampnatus.
Policarpus (V.). Tralenses, •|||- ad Romanos.
filadelfinos.

Smyrneos

(V.: Zmyrneos).

XVIII

-

18: evangelium. 20: et post (A.). (V.: 'et' om.) 21 carnem. 23: palpate et videte (V.), ^me' om.
:

(A.:

palpate

et V.)

erasum. 27: epistulam, sed 29: in mare et in terra (V.: in mari et in terrai lat. Formenl. I, pag. 234.) (cf. Neue,
Pag. 21.
1: qui mihi

m

....

veloces

mihi

esse (A.).

(V.: 'ess

om.)
2: 8: 9: 10: 15:
adliciam.

ossuum

(V.).

Hota' om. (V.). diabuli (Y.: diauoli).

annoXI.
iani.

'ut'

om.

'ef om. (A.).
.

(V.: 'et' addit.)

[Tn

Beliquiae 16: dafniticam.

.]

17 (V.: cymiterio). 19 discipolus. 20: ^episcopus' om. (A.). (V.: ^episcopus' addit.) 23: super diem (A.: super die), (V.: quasdam dei.) 24: sub antonino imperatore pio. ecclesia (V.). 25: credentes (V.A.: credentium). 27: furtuitu. 28: cognusce. cognusco. 29: imperante (V.A.: regnante).
:

Pag. 22.
1
:

Zmyrnae). 2: amphyteatro (V.: amphiteatro).
(V.:

Neronem persecutionem

(V.

:

Nerone persecutione]

adversum.

3: phylippenses.

13: quid Jacohus, quid Johannes, quid (A. B. N.). (V.: quid Jacob. ^quid Johannes' om.) 14: Aristhion (V.: Ariston).

-

XIX

15: discipulus Domini loquantur (A.: loquebantur). 16: lihri mihi (V.: milii libri. A.: mihi tantum libri). 17: personant. ^alium' om. 18: ex ipso cathalogum. [ex ipso

catalogo (B.)].
.
.

(V.: de.

A.: in).
.

20: Aristhionem. 21: quam traditam (A.). (V.: qua traditum). 24: Fapias dicitur mille annorum iudaicum (V.B.A.N.
. .

*papias' om.

V.:

a. mille).

25: hireneus (V.: hereneus).
[IrenaeuSy Apollinaris
nensis.

'et'

post Iren. om.

et ceteri].

29: pectabionensis (vel Pictabionensis).
A.: Pictavionensis).
Pag. 23.
1: discipolus.

(V.: Petabio-

hanc.

2: ob XQL martyrio dt coronato. 3: in loco (Y.). (A.: in locum.) 6: Jiiemem exegisset invisendi. (V.: exeg. hieme in-

visendi.)

7

:

Eleusina

(A.).

— (V.: Eleusinam). — (A.: iniciatus).
(A. V.: pro nostra re-

9: imperatorum. 10: propter nostram religionem
ligione).

11: 17: 18: 19: 20: 22:

utilem (A.). Aristidis.

(V.: necessarium.) phylosofus.

discipolus. rationCy ^continens' om. Hadriano principe ededit.
filologus. (V.: philologus. ^eius' om.

A.: philosophos.)

24: 25: 26: 27: 28:

pastor, corr. m.^castor. (V.A.: Castoris).

— Vir'om.

adversum.
(V.: conficerat). misteria.

harcaban

et

harcoheth (A.: bartaban et barcobeht.
et

V.:

Barcabban

Barchob).

XX

Pag. 24.

2: abrabaxas (A.V.: abraxas). 3: numerum suhputatur (A.). (V.:

moratus est autem (V.: autem 5: cozebas (A.: Ch-ebas).
6: enegavit. 8: Hegisippus.

nomina suppotetur
est).

apostolicorum (A.).

(V.:

apost<

lorum.)

13: vita (V.). (A.: vitam.) (V.: expremeret. caractera (V.). (A.: characterem.) 16: Eleutherum (Y.A.: Eleuterium). ex quo. 19: crevisset (Y.: errorem greuissent).

20: qua

floruerit aetate.

(floruerint: errat. typogr.).

tumulis.

21: usque hodie (Y.A.: ^usque' om.). 22: Antinuus. (A.: cui, Y.B.: cuius).


. .

(Y.:

cym

niagus.) 23. 24: exercetur.

quae ex
tuit

Antinuus autem ciuitas aegypi nomine condedit et prophetas sta in templum. Antinuum autem diliciis. —
eius.

(Y.:

exercitus Antinous).

25: ^Antinoum' om. 28: phylosophus. 29: Palestinae (Y.).

phylosoforum. — patri.
Pag. 25.

5: eius Antonioni Marco Antonino ^Vero^ om. 9: alium. (Y.: monarciadi et.) 12: adversus Trifonem. 13: hireneus (Y.). 14: heresis (Y.). 17: in urbem Romam. *haberet' om. (Y.:

crisgetem.)

e

19: golosum. 22: sanguine. 23: Milito (Y.: Melito asinus).

XXI

24: librum Antonino Marco Vero imperatori. 25: ^pro' om. 27: libri .II. 28: liber -I*, de ecdesia liber -I- (librum-l')^ de

veri-

tate lib. I. de generatione Christi lih. I. de profetia (A.: 'sua' om. 'de fide 1. (prophetia) sua lih. I.

u.

de plasi

1.

u.'

om.)

Pag. 26. 1: de diabulo librum -I'

2: 3: 4: 9: 10: 12: 13: 15: 17: 19:

de apocalypsin (V.: apocalypsen.). eglogiarum (V.: eglogarum).
eligans. Theofilus.

^ef om. (A.).

imperatori (A.: imperatore) Marco. (Y.: ^imp.* om.). Autholicum (V. Autolicum).
eligantes. in euangelio.
frasin. (A.: phrasi).

Appollinaris.
tore

sub imperatori [A.: suh impera-

Marco.

.

.]

20; 21: 23: 27:

^imperatore' om. pro Christianorum
catafrigas (V.).

fide

(A.V. B.: pro Christ.

f.).

episcopus ecclesiae.

Pag. 27. 2: episcopis, sed epistulis corr. 5: Astrinam (V.: trinam). 6: ignosianos. Phynitum.

m^

8 12: 13: 15: 16:
:

octava quam scripsit ad Crisoforam. (V. octabam ad).
:

Phynitus. eligantem. Dyonisium. (V.: Dionisium). nutriendos (A.). parvoli. (V.: enutriendos). deberi cybo, ut in spiritualem profidant senectutem. Et hic suh Marco Antonino et Aurelio Commodo floruit. et Lucio Aurelio C. fl.) (V.: 'ut' etc. om.) (A.: et hic b Herding, Hieronymus.


.

.

.


19: 20: 21: 22:
ex parte. parva. in ecclesiam (Y.).
inflatus (A.).

xxn

gloria.

tumorem.
resin). aucxit.
cf.

(V.: elatus). condedit. haeresim Neue I, 321.

(A.).

(V.:

li(

23: 24: haeretici. 26: extat (V.).

(V.B. A.: ^Vero' addunt.] 4: Phylippus (V.: Filippus). 5: Dionisius (V.). 7: adversus. 12: imperatori. (A.: de ecclesiastico dogmate.) 14: haeresim declinauerant (decUnaverant). (V.: de-'
1: imperatori.

— ^Verd' om.

Fag. 28.

clinarunt, A.: declinaverunt.)

16: sub imperatori. 17: adversum. 20: ^qiiasi' om. (A. V.:

^quasi'

add.)

pseudografa
quasi in- «

(V.: i];eube7nJYcpci) (ipsvdoyQacpa). certa vel reproba.)

(A.:

clarus habitus, inde confutatus 22: Mesopbotamia. novam ipse haeresim condedit. (V.: nova.) 24: apiid Syros (V. A.: a Syris). 25: vehimens. (V.: iscripsit) (is scripsit?.) 26: adversiim. 21: clarissimus ille (V.: ^ille' om. A.: ille clar.). 28: tradedit.

1

Pag. 29.
1: persecutionem.

2: graecam (graecum: err. typ.). A.: vis est 3: interp-etatione eius (V.: ^eius' om. et fulgor huius in extera lingua in interpr.). 4: quanta (V.: quantam A.: quantum putamus in serm. propr.J. 6: Bomanae urhis (A.). (V.: Romae urbis.)

.

.


tini.)

XXIII

-

11: Herinaeus (V.: Hireneus), Photini.

(A.V.: fo-

(V.).

qui in Galliis (V.: Gallias) Lugdonensem (A.: qui Lugdunensem in Gallia.)

15: episcopum perfert. Phothino (A.: fothino. V.: fotino). ^prope' om. (A.V.: ^prope' add.). 17: Policarpi. 18: ^hunc' om. 19: quifiqtie adversum haereses lihros {A.), (V.: quin-

que 21: alium (V.). (A.: aliud.) 22: variarum. 23 scismate (A.V.). Floriamm (A.). (V. florinum.) 25: sintagma. 26: subscribit. 29: iudicaturus est viros et mortuos (V.).
:

I.

adv. h.)

:

Pag. 30.

b

3: exemplar. 4 feruntur et aliae 6: deberi.
:

.

.

epistulae (A.). (V.: ferunt

.

.

alias.)

8:

XII11.
credederat.
hii (V.).

9: 10: 12: 15: 16: 17:

imperium (V. A.: imperio).
filosofus.

in

Alexandriam

(V.).

a Marco.
ubi Marco ev. insti-

^instituente'

om. (A.).

(V.:

tuente).

19: littera.

20: eiusdem Alexandrinae episcopo.

22

:

de

XII

apost.

23: hebraeicis 26: et magis.
:

{liehraicis (A.).

(V.B.: hebreis.)

ecclesis.

27 *et Antonino' om. 30: Rodon (V.). 31 'edidit' om.
:

b*

xxrv
Pag. 31.

1: ededit opus {edidit ojpus). 3: Appellen.

4: 5: 6: 7:

convictum (A. B.). (Y.: conventum). memenit. Calistionem (Y.: Gallistionem).
(A.: adiutorem).

'^ef

om.

(A.V.: et

in).

exemerum

(A.: exameron.

V.: aexemerum).

8: catafrigas (V) 9: 'et' om. 12: Panthaeni (V.: Phantaeni). 13: ecclesiasticam (A.). (Y.: 'ecclesiast.' om.). scoet catheseon. lam (A.V.). 15: et eloqmntiae (A.). (V.: atque el.) 16: Me' om. 17: CTpo)aaTrcocuTr. rqpiujceujv libri octo disceptatio. 18: Faedagogi lih'i III de pascha lib. •/• (A.) de] ieiunii disceptatio liber I (A. de ieiunio 1. u. de

,

:

-

disceptione). 19: nam dives ille sit (^quis' om.) [quisnam dives

ille sit],

21: 22: 23: 24: 27: 28: 29: 30:

(A.: secuntur).

quem

propriae (V.) ad Alexandro scripsit.
(A.).

episcopum.

mluminis Tatiani Aristobolum (V.).
(V.:

(V.: Voluminis' om.)

Eupolymum).

apxeoToviav Moyseos (A.: apYaiOTOViav Moysi). asseruerunt (V.: adseruerint). extat (V.). Hiero-

solymarum.
Pag. 32. 1: (V.: super ordinationem).
piadis).

— Asclepiades(V.: Ascli-

^ad'

om.

2: (V.: Anthiocensis).
epistolae).

(A.: ponit insinuans in fine
.

3: transmisi (A.). (V.: transmisimus) 4: per Clementem heatum (V.: per beat. Cl.).

— XXV 6: cognuscitis. 7: Domini ecctesiam (A.). (V.: eccl. Dom.). 11: Militiades. 12: Maximillam ('que' om.). 15 principi (A. V.: principibus). Floniit mitem (A.V.). 18: Appollonius. adversum (V.A.). 19: (V.: insignem). 20: in quo (A.). (V: 'in' om.) 22: Priscam et Maximillam, sed utrumque erasum.
:

m

23: adprohaho (V.: adprobauo). 25: prohatur propJwta (A.V.: probantur prophetae). — (V.: fugat profetis). 26 sitibio. vestihus ornatur et gemmis propJieta (A).
:

(V.: vest. et g. orn. prophetes). 27: tahula ludit (A.: tab. et tess. 1. proph.).

28

:

utrum haec (A.
liceant
(sic
1.

:

utrum
corr. a

hoc).

(V.

:

haec utrum.)
cf.

Sen. clem.

18).

m^)
(A.V.:

fieri.

(de ^liceant'

fieri liceat.)

Fag. 33.

2: catafrigarum (V.). 4: €KCTaciv (V.: exciacei).

(V.: propriae).

ad-

versum Appollonium. 6: Appollonius Commodi Severique temporihus, (A.V.:
sub

Commodo
XI'

Severoque principibus).

85 Sarapimi,

10

:

11: 13: 17: 18:

haeresim (sicam^). Carinum (V.A.B.) Pontum{A.). addit (V.A.: addidit). (V.: ut sciatis autem). reprobare. Apolliharis, puncto corr. m^. 'Ciliciae' om. (V.A.: Tiliciae' add.).

deverterat.
acKeci.

20: 22: 23: 25: 26:

Appollonius.

or

senatus, corr. m^.

(V.: inpretato). * in nihilhominus. atu.

sententia * atus.


27: demitti. 28: iudicio.

XXVI

(V.: optenente.)
Pag. 34.

Palestinae (V.) 2: Theofilus. 4: XIIII (V.A.: quarta decima). 5: sinodicam. 9: 'ef om. (V.A.: ^et' add.).

10: personam. 13: Policrates. 15: XIIII cum Judaeis luna pascha. 16: ddversum (A.). 20 neqne addentes aliqiiid neque deminuentes. corr. m^ vel m\ [diminuentes]. (A.: deminuentes). (V.: nec add. alqd. nec dementes). 21: aelimenta. 22: diem. _ 23: Philippo, corr. m^ vel m^ 24: XII 28: lamminam (V.A. B.). 29: Efeso. Policarpus. 30: Smirnae. Traseas. 31: marthyr. Pag. 35. 2: Laodicia (V.). operatur. 3: Militonis (A.) in sancto spirita. (^V.: Melitonis). 5: expectat in adventum. Hii (V.). 6: XIIII

:


^

— —

7:

'et'

om.

9: Policrates.

11: siquidem fuerunt projpinqui mei episcopi (A.) (in adnot. crit. scribendum est pro ^hoc loco': post
'fuerunt' addunt^).

12: azymas (A.: azima). 15 per gratiam omnis scripturae [eruditus per graiiam omni scriptura] (V. A. B. N.: peragrata). 17: dhoedire oportet Deo magis quam (V.).
:


19 20: 22: 23: 2b: 26:
2:
:

XXVII

parvi opusculi, sed parvo corr. m^ vel m^. Hierosolymis (A.r Hierosolymae extiterat).
Severi

Commodique.

apostolo.

isdem (V.: hisdem). insigne voluraen.
Pag. 36.

exhemeron (Y. exaemeron A.: Exameron).
exemeron
siih

3: ededit.
5: 11:
V.: exaemeron). (A.: exameron. eodem principe (A.) ededit. (Y.: ^principe'

om.).

12: 14: 16: 22: 27:

pertenentia.

LXX

(A.).

Danihel

(V.>.

(A.: Severi Pertinacis). (V.: TuUianus). (A.B.: plurimis).

Fag. 37.
1: (A.:

apud concordiam).
sibi solitim.

4: referreque

5: (A.: tmam praeterisse diem), 6: (A.B.: da mihi mag.). 8: (A.: eccl. Africanae; B.: eccl. Africae). 13: extasi (V.A.); FJ- et septimimi. ^quem' om.

(V.A.B.V.: 'quem' addunt). 14: adversum Appollonium. 15: et midta quae [^multa' in textu errore meo om.].
16: 20: 22: 25: 27:

condedisse (V.B.: condidisse). Leonida.

(A.: edidisse).

decim

et

septem.

KaTexrjceuuv.

confirmatur.

28

:

aetatis ut propter.

Per multos. Acaiae

.

.

.

(V.).

a plurimis.

30: Theoticxto (A.: Theotisto). 31: Hierosolymarum.
32: (V.: Demetri).


1: tanttm.

XXVIII
Pag. 38.

dibachatus (Y.: debacatus).

(A.: de-i

bachatus est insania).
2: totum mundum. (A.: sub nomine.) 4: Zyferino. 5: *presbyterum' om. pbylosofi. 6 KAT€XNC€QN.— qui quidem; sedmWelm^corr.fidem.]

:

8: bic. 9: Firmilianus. Cappadocliia. om. (A.V.: sed et illud). 12:

13: 14: 15: 17: 18: 19: 20:

Mammeam.
faeminam.

W

Phylippum.
'ad'

om.

extant (V.). ^autem' om. (A.).

stiidmm
sanctas.)

(A.).

22: LXX. 23: prosyliti.

(Y.: studii.)

(V., ^autem' add.). (A.B.: in scripturas

*ut'

om. m^, sed suprascr. m^.

alias (alios: err. typ.)

25

:

in evangelio.
(A.:

— cathamatheum (V.: catamattheum).
(A.: affirmare conatur.)

Kard Matthaeum).
est.

(V. A.B.: pro: ^comparavit' copolauit (copulavit). comparavit). 31 Et quia in X. operis eius in uoluminibus. 33: contra uarronis opera (Y.: 'opera' om.).
:

27: 28: 29: 30:

conatus

etiam eius nos bibliothicam (Y.: bibliothecam).
aeditionibus.

Pag. 39.
1: inmortali eius ingenio (A.).

2: didlecticam quoqiie et geometriam et (A.) 3: rethoricam (V.). filosoforum.

4: studiosos quoque, s a m^, ut videtur, suprascr. 5: interpraetaretur (V.). cotidie (A.V.: cottidie).

6: miri (V.: mirae

XXIX

(A.:

fieret).

7: institueret (V.: in fidem Christi statueret.) in fide Christi eos instrueret.) 9: relegionem (V.: in religione).

10: 11: 12: 13: 14: 15:

Phylippi.

Fauianus

deseviret (V.). ^episcopus' om. (V.: ohcobuerit). habyllas (A.: Babillas).
(V.).

Hierosolymarum.
pro confessione xPi [Christi
uellit
[velit (A.)].

(A.)].

(Y.: voluerit.)

— primum (A.).

(V.: primo). 19: cognuscere.

24: dissertus. filosofia. 27: Moysae (V.: Mosi. A.: Moysi). 30: Porfyrius.
Pag, 40. 6: protheoctisto. 8 et instantia ad hunc. Origenis (V.)^
:

dictavit et,

10: ineligantis. 11 indicium. 13: repraehenditur
:

(V.);
sit (V.).

amici

siii

(*sui'

errore

typ. om.).

V.: deutheronomio. A.: matibus. 21: V.: turturiae Abraham. 2^: V.: matematicos.
Pag. 41.

14: 16: 17: 20:

non recordatus
V.: Trifon.
V.: extant. y.: baccarufa.

dichote-

5: 10: 11: 12: 14: 18:

V.: Zeferino. V.: tridecim.
V.: Hebreos.

aput. A.: 'non' om. V.: Berillus. origenem, sed corr. m^


19: extat (V.) et

XXX

20: Berilli in quibus. coargnitur (A.). (V.: arguitur.) 21: Mammeae (A.). 24: Hyppolitus (Y.). 26: temporum quae scripsit usque (Bamb.: canone
scripsit usque).

occaisionem, 3: scHpsit aiitem. 4: ex qiiihus haec repperi: exemeron et in (V.: exae-j meron). 5: et in Canticum. Daniheli (V.: Danielem). 6: in psalmis. 7: (alii: de Saul et Pythonissa). anticristo (Y.: 8: de Phytonissa (V.: Pitonissa).

2: enne aKaeTTxpiba.

Pag. 42.

antechristo).

10: 11: 12: 13: 14: 16: 17: 18:

prosomilian (V.: TrpocojneXiav). Origenis eloqui. demulationem. heresim (V.). ad fidem ueram.

praesenti.

in scripturis (V.). quodque de his (A.: et
incredibile.

quod

his).

cotidie (A.).

epistulam

(V.).

cuTUuXiu)KTr|v.

*Origenes'

om. (Y. Origenis). 20: Cappadochiae. 23: relatum.

25: sacerdotalis cathedrae (A.). deberit. 27: adnitenti (adnitente). itaque ipso vel maxime (A. annitente quoque ipso). 30: super pacem.

:

Pag. 43.
1
:

ciriciter

2:

CXVII. (Bamb.: CXYI. Y.: centum sedecim.) praecatur (Y.) idem unumque sapimus. (Y.: ut

idem mecum unum sapiamus).

— Scripsit (Y.: scribit).


3: 5: 9: 10: 13: 16: 17: 18:

XXXI

Anciochenses (Y.: Anthiocenses).
V.: pro Origenem. Y.: Anthiociae. Y.: carcerem ob confessione. Y.: extant

super quaestionem
Micat' om.

(Y.).

EXi^okoyia (Y.:
TTplVOlJTrpiCai

cum hebreicam
cicivouc).

et OjLioXoYiot arrTO-

CaTTOTOU

19: haec tota linea om. P. 20: dktam epistulam. Y.A.: doctam.
Origenis.
.

— extat

(Y.). Y.:

21: *ad' om., sed add. m^ supra. 22: biaqpovia. 23: Mattheum. 24 In P. de Gemino agitur in cap. LXY et de Theodoro in cap. LXIY. 27: ^suae' om. (A.). (Y.: suae). 28: maximo.
:

Pag. 44.
3: Neocaesariae (Y.:

Neo Cesareae) Ponti episcopus

(Tonti' errore typ. om.). 4: Cappadochia. 5: Caesarea. Y.: transibit. 6: Athenodorus.
7
:

Origenis.

— —

9: 9: 11: 13:

Chnsti

fidern (A.).

phylosofiam. (Y.: fidem Chr.)

reddedit.

panigericum.
Origene praesenti {praesente) extat (Y.). metafrasin Ecclesiastis (Y.: metafrasin Ecclesiastes)
{fnetaphrasin Ecclesiastae) et aliae huins vidgo fenmtur (A.).
.

14

:

\b:

(Y.:

et aliae

valgo

eius.)

16: sed praecipue (A.).

^O

:

extant (Y.).

— scripsit(Y.: praecipue.) epistulam (Y.: ^epistulam'om.).

et

-

XXXII

21: romano: corr. m^ 22: et his (V.A.B.N.: et de his). 24: ^epistulam^ om. (A.). (V.: epistulam.) 25: cmisam (V.: causa, A.B. N. causas).
ieno

26: Gallo, ieno suprascr. m^. 29: rethoricam (V.). 30: docuit, exinde (V.: et exinde).
J.

45.

3: 4: 7: 12: 15: 16:

'in'

om.

V.: Cartagenensis^ Cartaginis (CartJiaginis (A.). Gallieno (A.). (V.: Galieno). exilium (V.). Dionisius (V.). Alex. urbis episcopus (V.: A. e. u.^ sub Heraclam scolam KATNXHZEQN presbytei tenuit et Origenis ualde insignissimus auditor (suh Heracla scholam ^axifi%ri6eov presbyter tenuit ei

Origenis valde insignissimus A.: *adiutor' om.].
:

auditor)

[V.:

Valde';

19 epistulas misit. extant (Y.). 20: Fauium (V.: Fauianum). scripsit de (A.: psit de (A.: scripsit de p. epistulam). 21: et ad Bomanos (Y.: ^et' om.). Yppolitum

scri-

(V.).

et

ad

(V.:

'et'

om.).
et

23: Phylimonem (V.: Philimonem)
(V.: ^ad' om.).

ad Dionisiui

24: Dionisium (V.: Dyonisium). 25: Bomanae urhis (V.: R. ecclesiae. 27: Dionisius (Y.).
Pag. 46.

A.:

Romae).

2: ^hoc^ om. (A.). (V.: hoc probauis.) 3: Est eius Dionisii (Dionysii) et ad Dydimum

(D^

dymum)

altera (Y.:

Didimum).

4: aiiupTaTTiKai (Y.: copTacTiKai). 5: conscripta.

plurimum.

6: de exUio (V.). 7: Y^JMvacTix (V.: TrepiTuiLivaciov). 10: adserehat (V.).

— XXXIII — — Heraclam. —

in

om.

11: Apocalypsin. 12: adversum Sahellmm
(Y.: et ad).

et

Amonem

(Y.).

(Ammofwm),

13: 14: 15: 17: 18: 19: 20: 21: 24: 26:

Beronicis (V.).

Telesforum

(Y.).

et

Eufram.

Dyonisium

(V.: Dionisium).

Laudicenses (V.: Laudocenses. V.: paenetentia). de naturam ad Thymotheum. Eufranorem. ad Basilidem multae quoque epistulae.
asserit se (A.).

(Y.: se asserit.)

adversum

(A.).

XII

Gallieni.

adversum.

28: KaGapov (Y.: KaTapoiv). 29: (Y.: paenetentes).
Pag. 47.
1: (Y.: pasca). 2: de oratione (A.).
(Y.: de ordinatione).
€Tr|TO|Lir|v).

4: quasi ephytomen (Y.:
5: 7: 8: 9:

quo, d addit
dissertissimus.

m^
(Y.).

urbem. adversum

rethoricam

(A.).

10: 12: 13: 14: 15:

Antiochiae (Y.: Anthiocenae).
extat (Y.).

Artimonis.

Dionisium (Y.: Dionigium).
episcopis. derecta (Y.A.B. N.: dirigitur).
derecta).

— suh

(extat; sed

Claudio

.

.

principihus (Y.: ^princ'

om.).

17: Mesophotamiae. 18: adversus.


24: 25: 26: 27:
(V.: Laodicae).

XXXIV

Caro, sed Carino suprascr. m^.
arithiraetica.

(V.: georaetrica, astronomica).

rethorica (V.).
Pag. 48.

1: et de

X

lihris

tionis (A.).

arithimeticae (arithmeticae) institi (V.: et decem libris de Aritmetica

institutionibus).

4: Pectabionensis. Adeo 5: latinae (V.). graeci (V.: grece). (ufide adeo „eben daher": cf. inde adeo:

— =
:

und
Tei

Heaut.
7:

1,

1,

2).

(A.:

unde

et).

9

:

Sunt autem huic commentarii. In Genesim. Ezechihel (V. Ezecihel). abbacuc (V. abacum)

:

10: Apocalypsin (V.: Apocalypsen). 11: adversus. 14: Pamphylus. 15: tanto, corr. m^. bibliothicae (V.: Bibliotecae) 17: discripsit m^, supras. 7 er add. m^ (Y.: discri
pserit).

=

Caesariense.

18: Sed et in XII p'ophetas (A.). (V.: Sed in duodecim prophetas.) 19: eHr|Tnc€iuvoYi (V.: eHeTeceuJv). 20: amplector (V.: amplexor). Crysi (V.: Chrysi). 23: uidentur. sui sanguinis signasse (V.). 25: pro Origenem (V.: Originem). 26: Maximiani (V.A.B.).

Fag. 49.

2

Caro, sed carino suprascr. m^. 3: eo tempore (V.: ^eo' om.). 4: Theonas. 6: extant (Y.). eligantiam (V.). 7 asceseos (V.: Origenis (V.).
:

:

acKriceiuv).

8: adpetitorem.

XXXV

9: scientissimum quidem. omnem (V.). 10: V.: tempore. huius et (pro; huius est). 14: dissertissimus. Antiochiae (Antiochenae). 17: Liiciania 7inncupentur (A.: Luciani. V.: Luciani martyris). 18: 'est' om. 22: A.: Thimus.

1:

Pag. 50. P. agit de Arnobio in et de Firmiano in cap. LXXVIIII.

LXXVIIIL

cap.

LXXX

rethoricam (V.) 4: adversum (A.).

3

'

:

— scripsit(\\ie' om.) [docuit. Scripsit.]

extant (Y.).

6: V.:

Arnoui [Arnohi].

8: A.: versibus, V.: versu. 9: (V.: rethoricam).

(extant.)

11: (V.: symfosium) A.: eius et synphosim. 12: (V.: aduliscentulus). (A.: odeporicum de Africa.
y.: odoeporicum Africa.)

13: (V.: usque in Nicomediam). 15: (V.: pulcerrimum. A.: alium pulcherrimum. 17 (V.: acefalum. A.: in libro uno acephalo. (V.: Asclipiadem.) 19: (A.: addit post *libros quattuor': ad Severum etc.) 20: (V.: de officio Dei.). (Y.: formationem). 22: (V.: in Gallias). 24: Palestinae (Y.).
:

26: cumPampilo

(mmPamjpMo: Tamphylo'
Pag.
51.

err. typ.).

2: euT-T€XiKnc aTTobiHeoc (V.: euafTcXiKric aTiobiHeoc. 3: ^d^socpavsiag

euaT TcibiKecTrpoTrapacKeuvc' om. libri

V

(V.:

ssocpaviag).

eclesiasticae.

4: (V.: cronicorum). 5: historiam (V.: omnimodam historiam).
jUTiv.

exvo-

biaqpoviav.


6: Porfyrium (V.). 7: scribibat. ut

XXXVI


libri

quidam putmit
om.).
I.

putant'

err. typ.

Qnt quidam

^ef om, (A.).

8: toTtiKov librum
9:

(V.:

librum unum).

apo-

logias (Y.: aTroXuuTiot)-, libri VI. libri III. Pampyli (Y.: Pamfili).

(V.: libros tres.)
lat.

10: CL. psalmus
p.

(cf.

Neue, Formenl. der

Spr.

I,

132).

11: eruditissimorum commentariorum (Y.: eruditissiet multa alia (A.). mos commentarios). (Y.: multaque). 12: Hmperatore et Cmistantio' om. 13: Pampbyli martyris ('mart.' err. typ. om.). 15: Retliicius (RJietieius. A.V.: Reticius.). Augustudunensis in i corr. a m^ vel m^ (A.). (Y.: Augusto-

17: 18: 19: 22:

est episcopus. donensis). in Gallia (A.). (V.: Gallias.) adversus (A.: contra).
operis.

Liciae (V.: Olympilycae). * * scopus (V. et episcopus).
:

et

(A.

:

postea Cypri epiTyri episcopus.)

23: Porfirium (V.: Porpyrium).

24

:

symphosium

26: Pbytonissa. bi aoTeHouTou. 27: Canticum canticorum (A.). (Y.: 'canticorum' om.) 29: sive ut (A.). (Y.: 'sive' om.)
.

(V.). —

Pag. 52.

1: Calcide (Y.). 4: nobilissime.

5: exametris (Y.: in exametris). 10: Eusthatius. Pamphilius (Y.:

pamphilus).

^

Sidetis (Y.: sidete).

11: Beriae (Y. non: Bereae). (Y.: Anthiociae.) 12: ^ef om. [rexit ecclesiam. Adversus adversus .].
.

Arrianum dogma

(Y.).

[Arianum].

XXXVII

14: Trachiiarum (V.: Traciarum) tirhem.
15: extant (Y.), evYaiTpivu6uj (V.: evcaKupiju6uj). 19: Anciranus (V.: Ancynus). 20: et Constanti. diversorum.

21: uTTOT€ceujv (V.: 22: Appollinaris. 23: Hylarius. 2Q: V: adcusahattir,
6: 10: 14: 23: 25: 28: 29:

UTTo6eujv).

Arrianos.

Pag. 53. V.: receptae ecclesiae. V.: historiam.
V.: ^cuius' om.

V.: insigne.

A.: 'gnarus' om. V.: Machedonianae).

V.: Sebastino.

Trachiarum.

V.: Traciarum.

historiae (A.: stoicae).

intellegentiae.

1: ededit.

Pag. 54.
(V.: et commentarios).

2:

et

in

Johannem (A.Y.: 4n'

5

:

eligantis (Y.).

om.). rethorici (Y.).

8: legimtur

Ah
9: 10: 11: 12: 15:

. [. confecit lihros magisque liist. semitus. his qui declamare volimt studiosissime leguntur . .].

gentes (Y.: gentiles).
libri

X.

euangelio (Y.).
Constanti.

omeliae (Y.: homeliae).

Tryfilus
rensis).

(Y.:

Triphilius).

Lidrenses (Y.: leu-

Leucontheon.

16: etatis. 17: Consitantio. 19: parui erunt, peruenerunt corr. m^. 22: Constantino et Constantio. ^jpullularunf om.(y^.

(A.: puUularunt)

[a quo

Donatiani .... principi-

huSy adserens]. 25: extant (Y.),

Herd

i

ng

,

Hieronymua.

C

*


2: filosofus. 3: in epistula. 5: ad suae.

XXXVIII
Pag. 55.

-

7: Cartalianus, corr. m^ 8: Hylaro (V.). 10: in Nicenam (V.: Nichenam).

^suam' om. (A.). imperatori. rev&tsus edidit (A.). (V.: reversus est ediditque)J 22: Caesarienses.

11: 19: 20: 21:
:

Palestinam

(V.).

Scytopolim

(V.).

— —

religatus.

Cappadochiam.

2Q

Aquaelegiensis.
Pag. 56.

28: breve sermonem (V.: brebes sermone).
2: suscriptionem (V.). 5: Acatius (A.V.: Acacius). aXXovoqpivaXjuov. 6: Caesarienses. ecclesiae Palaestinae (A.: ecclesiae in Palaestina)^

7:

XII.

8: eTCuv|LiiKTUJvZ;vTV)uaTUJV (V.: cuvjmKTUJv). 9: tractatos (V.). 10: imperatori. ^Romae^ om. A.: loco.
stituefiit.

13: 14: 15:

— — — Thimoeus. — eligantiam. Sarapion. Scolastici (V.). — A.: fuit edidit (V.: fuit ediditque.
Edidit
.

con-

[f^iit

.].

— Manicheum

(A.). (V.:

om.) Manicheos).

^fuit'

16: We psahnomm titulis alium ef om. 20: Hylarius. Pectavorum (V.: Pictauiorum). 22: Byterrense (V.: byternensi. A.: viterensi). XII. adversum Arrianos. Frigiam. 24: episcopis. psahnis. 2^: LI LXIL

— —

21: operi. 28: addedit.

-

XXXIX

1:

Constantinopolim.
rexit.

Pag. 57.
V.: porrixerat.

A.: por-

2: adversus (A.). 3: Arimenensis.

4: ^synodi' om. (V.: Sallustium). 5: Dioscorum (V.). et misteriorum.
6:

— A.: — A.:

Seleucis.
'et'

om.

Salustium

(A.).

(A.:

Dioscurum).

ymnorum

Mathaeum

(V.:

Mattheum).

8: eligans (V.). 16: V.: rethoricam.

Y.: in

extremam senectutem.

19: V.: inteUeguntur. 21: V.: T. hostrenus episcopus.

22: V.: Manicheos. 28: V.: octoginarius. 30: V.: Laodecinus.

V.: aduliscentia. 1: V.: presbitero. 4: V.: extant. * 7: V.: beticus episcopus.
V.: de fidem. 9: V.: tractatos. 10: V.: edjcitur. Pireneis [Pyreneis']. 12: Patianus (A.). V,: Pacianus. Barcillonae (V.: Barcylonae). (V.: Pyrana). contra- Novatianos liher. ^ef 14: ^Cervus ef om. om. (A.: Cervus peracuto sensu liber unus contra V.: Cervus et contra NovaNovationos et. tianos et. [de quibus est contra Novatianos liher. Suh Theodosio principe .] (^principe' errore typ.

Pag. 58.

.

.

om.).

18: Fotinus (V.). 19: Haebionis. 25: Arrianos (V.).
et alia esse).

etiam alia eius esse (V.A.: eius


4:

XL

Pag. 59.

(V.: Didimus). (A.: parva aetate oculis amissis).

Dydimus

Didymus

Al. a

5: aelimentorum. 7: geometricam (V.). indigent (quae 10: Matthei. libros II. 11: Arrianos.

=

ea quae).

12: 13: 14: 15: 16: 17: 19: 21: 22: 25: 26: 27: 28:

— — om. — thomos tumos) XVIII III —
librum
lihros
I.
"^ef

(A.).

in Esaia.

(V.:

libros

V.

in Jdb, multa alia (A.) (^ef om.).

degerere.

(V.: 'et' add.)

LXXXVII
adversus.

(A.V.: indicii). (A.V.: octogesimum tertium).
partes.

Miluitanus (Milvitanus).

(V.:

calomniam.)

VL
(V.: Achilius).

Hn Hispania' om.

Lactanti (V.).

A.: scripti sunt.

odoiporicum (V.: odoeporicum). totius vitae continens statum ('suae' om.).

1

:

KaracTopqpriv.


.]

Pag. 60.

peram.

^ef om.

[sive Ttst-

Suh 4: 'saepe' om.
gav.
5: ecclesiam. 7:

9:

— —(V.: sepe). repulsus. (V.: ecclesiae.) extant (V.). — cathesis (V.: KaTeKrjceic). Euzonius. — (V.: Thespeseum). — rethorem
Nazanzeno
(V.:

.

(V.:

rethoricam).

(V.: Aepiphanius). 23: (V.: Efrem). 26: (Ar: eius scripta.

10: 11: 12: 14: 17:

Nanzanzeno).

(A.: episcopus ordinatus).

bibliotecham. ecclesiam.

Pampyli.

(V.: iscripsit).

V.: scripta eius).


1: (A.:

XLI

Pag. 61.

9: (V.:

quod quidem). exaemerum).

(V.:

homoelias).

(Y.:

exacKriTiKOV.)

10: (V.: brebes. tractatos). 13: (V.: Nanzanzenus*, A.: Nazanzenus). 15: (V.: treginta).
20.:

(V.: Ipova superiscripserunt.).

23: (V.: exametro versuum). adversum 24: disserentiam.

Eunomium

libri -11*

(V.: libros duo). 25: (A.: et de spiritu).

liler I- Juliano. liber -I26: imperatori. 27: Polimonium dicendi xapaKTTipa. (A.: PalamoV.: Polemonis in dinion dicendi cbaractere. B.: Polemonium dicendo cacendo caracter.

ractera) [Polemonium dicendi cliaracterd].

— vivos-

que

est.

28: ordenans. 29: fe^me (V.: foere).
Pag. 62.

2: Arriauae (sic semper, ut Y. quoque). 4: extant (Y.). (Y.: solemnes). Anciochiae (Y.: anthiociae). 8: tharsensis. 9: (Y.: presbiter) extant (Y.). (Y.: apostulum).

~ —

11: himesini (Y.: emesini).
penetentia). 12: imitare (cf.

caracterem (Y.).
d.
1.

(Y.:

Neue Formenl.

Spr.

IT,

pag. 291).

15: cyzncenus (Y.: cyzycenus). 16: suam prorumpens, 17: fateatur (A.: suae prorumpens
alii

tegunt,

iste publ. fateretur.

blasph. — Y.: suae quod pro-

ut

rupit
illi

fateretur) [suae
teguntj
iste

blasphemiam ut quod illi tegunt istae publicae prormnpens hlasphemiam ut, quod
,

puhlice fateatur^ usque hodie

.

.

.].


:

XLII

:

18: Cappadochiam. Didimus (V. Dydimus^ 19 scribere. Appollinarius. 20: Caesarienses. Nazanzenus (Nanzanzenus). Nisenus (V.: Nefenus). 21 ^alter Gregorius^ om. (A. B. N.). (V. addit: alter Greg.] 23: Abylae. V.: ydatii). (A.: Hf/dati 24: hytacii (A.: IthacL Triveris. V.: ythacii).

:

2Q'.

gnusticae.

27: Marcionis.
28: arguetur.

herinaeus (V.: hireneus).

Pag. 63. 2: (V.: Tronianus). 4: (V.: cesus). Triveris (V.: triberis).
cilliano).

5: Euchrocia.

— — isdem

(V.: Pres-

(V.A. N.B.: eiusdem).
(^ingenii' errore

6

:

Extant eius ingenii

meo

om.).

(V.: aeditam). 8: Tiherianus liereticus (V.: beticus.

A.: boeticus).

9: 10: 11: 17: 18: 21:

(V.: aphologeticum).

sermonem.
(V.: cede tedio). (A.: scripsit. adolatio.

V.: scriuit).

(A.N.: acris et ferventis).
esset preshyter

22:

(A.)

(V.:

presbiter esset).

ypotheseon.

23: tractatos. 25: in sermomm nostrum

(A.).

(V.: in

nostrum serm.)

Pag. 64.

2: Dydimi (V.: Didimi). 3: Appollinarem. (V.: multurum).

7: phylosophus (V.: philosofus). 8: Constantinopolim.

Alexandria.

9: adversos. 10: mediolanii.

principe dedit (A.: dedit principi).

12: 13: 17: 18: 19:

XLIII

-

Nisinus (A.: Emisenus).
ante paucos annos (A.). (V.: ante annos paucos). (V.: Antiochia£. Eusebi).

(V.: compunere).
Tiepi

iepocvr|c.

(V.:

irepi

21: Palestinae (sic semper). 22: accuratae (V.: adcurati).

— iepocuvr|CTaTi>|u). Euzonium.

Pag. 65.

2: Theothimus. (V.: scyliae).
(A.: Scithimorum).

(V.:

Thomorum.)

3: (V.: dialectigorum (non: Mialecticorum'). brebes commentacummaticosque tractatos).

,

ticosque (vel commentatiosque.). 4: (A. :audivi). alios (V.A.B.N.: alia.) 7: a saeaido (A. B.V.: ad saeculum). 8: historia fertur texuisse (A.V.: fertur .... texuisse). 10: Amphylocius (V.: Amphilocius).

11

:

de

sancto

spiritu.

C[Uod

deus

et

adorandus.

(V.A.: et
12: 14: 15: 16: 17:
Soffronius.

quod adorandus).

(A.: quoque).

(V.: Serapi).

— Bethleem aprime. — insigne uolumen.

(V.: Betlehem).
err. typ.).

Eustochium

(V.:

Eustocium; Eustachium:

beati Hylarionis (V.) monachi (V.: monaci). [heati Hilarionis monacJii]. 19: quos de Jiehreo in latlnum transtulimus (V.: quos

21: 22: 24: 25:

nos de aebreo vertimus in latinum). Hieronimus. patri. Dalmatia.

XIIII.
lihrum

-

L

(V.: hec).

Pag. 66.
1: epist [epistulam] exhortatoriam.

2: Ortodoxi

(V.).

~

xpoviKU)v

(V.:

cronicon).

omnimodi

(V.:

omnimode).

XLIV

Ezechihel (V.: 1L{ 3: hierimiam (V.: Geremiam). omelias (V.: homelias). XXXVIII. cihel). 4: Serafim (V.: seraphin). 5: Siisanna (V.A. B.N.: Osanna). luxorioso. addit post ^filiis': de aetate. .) (A. 6: omelias (V.: homelias).

-


.

7: •//•

de heatae

Mariae

virginitate

(V.A.B.'

^beatae' om.). 8: ('perpetua' in P.

9

:

lihrum -L

non

clare script.).

consolatoriam de morte (^consol.' erroi

meo
11: 12: 13: 14: 15:

om.).

libros III.

tota linea

om.

lihrum lihrum

•/• •/•

— in epistula (V.). — Phylimonem (V.:

PhiHmonem).

(V.: aebrahicarum). de locis lihrum I (N.).

Genesin (V.: Genesi).

16: hebraicarum. 17: Didimi (V.). 18: omelias (V.:

— —

lihrum -L lihrum -L (sic semper). ^Ori^enis' om. homelias).

(V.l

'Orig.' addit.) 19: a. X. usque ad.

ad XVII).

XVI. (A.). (V.: a decimo usqu^ tractatos VII, vitam malci captii
[tractatus
.

monachi,

vitam

VII

^

vitam

Mdlchi

captm monachi\ vitam

.].

21: reddedi, vetus iuxta hehraicum transtuli (A.B.N.] (V.: Vetus .... transtuli' om.). 22: cotidie (A.: cottidie, V.: cottidiae). 24: Sofi^oniam. 27: exinlicita (V.A. B. N.: expleta).

Huc usque

Caetera catalogus beati hieronimi prbi. secuntur a gennadio sunt adiecta prbo. quae

PRAEFATIO AD DEXTRUM, PEAETORIO PRAEFECTUM.
Hortaris, Dexter, ut Tranquillum sequens
eccle-

siasticos scriptores in ordinem digeram et, quod ille in enumerandis gentilium litterarum viris fecit inlu-

stribus, ego in nostris sione Christi usque ad

hoc faciam, id est, ut a pasquartum decimum Theodosii
de
sanctis

5

imperatoris

memoriae

qui scripturis aliquid tradiderunt tibi breviter exponam.

annum omnes

Fecerunt quidem hoc idem apud Graecos Hermippus peripateticus, Antigonus Carystius, Satyrus, doctus vir, et longe omnium doctissimus Aristoxenus musicus. 10 Apud Latinos autem Yarro, Santra, Nepos, Hyginus, et, ad cuius nos exemplum provocas, Tranquillus. Sed non est mea et illorum similis condicio. Illi

enim historias veteres annalesque replicantes potuerunt quasi de ingenti prato non parvam. opusculi sui coronam texere. Ego, quid acturus, qui nullum praevium
habeo?
sequens pessimum ut dicitur magistrum memet ipsum Quamquam et Eusebius Pamphili in decem ecclesiasticae historiae libris maximo nobis adiumento
1

15

Veron. et Bamb.: hortaris me 7 aUi: prodiderunt vis provocare; Bern. et Norimb, vis cogere me et 15 non deest in Bamb. et Bern. et Norimb. provocare
12

Bamb.:

:

18

=6

naficpiXov
1

Herding, Hieronymus.

fuerit et singulorum de mina aetates auctorum

quibus scripturi sumus volutestentur.

suorum saepe Itaque Dominum lesum Christum

Cicero tuus, qui in arce Romanae eloquentiae stetit, est facere dedignatus in Bruto oratorum linguaej latinae texens catalogum, id ego in ecclesiae eius scriptoribus enumerandis digne cohortatione tua impleam. Si qui autem de his qui usque hodie scriptitant a mej in hoc volumine praetermissi sunt, sibi magis quamj 10 mihi imputare debebunt. Neque enim celantes scripta sua de his, quae non* legi, nosse potui, et quod aliis forsitan notum, mihi in hoc terrarum angulo fuerit ignotum. Certe cum scriptis suis claruerint, non magnopere nostri silentiiJB
5

precor, ut, quodj

non

15 dispendia suspirabunt.

"

Discant igitur Celsus, Porphyrius, lulianus, rabidi adversus Christum canes, discant sectatores eorum qui putant ecclesiam nullos philosophos et eloquerites, nullos habuisse doctores, quanti et quales viri fundave20 rint exstruxerint adornaverint et desinant fidem nostram rusticae tantum simplicitatis arguere, suamque
potius imperitiam cognoscant. Vale in Domino lesu Christo.

Incipiunt breves.
25
I.

Simon Petrus.
lacobus frater Domini.

n.
III.

IV.

V.

Matthaeus qui et Levi. ludas frater lacobi. Paulus qui ante Saulus.

3 Vat.: Dominum lesum; Bamb. et Bern.: d. nostrum J. 4 Norimb. arte Chr. Norimb. Dominum meum I. Chr. 13 Vat.; incognitum 20 Bamb. et Bern. et Norimb.: instruxerint 22 Bamb. et Bern. et Norimb.: recognoscant 23 haec salutatio deest in Bamb.
; :
:


VI.
VII.

3

-

Barnabas qui et Joseph. Lucas evangelista. Marcus evangelista. VIII. IX. lohannes apostolus et evangelista. X. Hermes.
XI. XII.

5

Philon Judaeus. Lucius Anneus Seneca. Xni. losephus Matthiae filius.
lustus Tiberiensis.

XIV.

XV.

Clemens episcopus.

10

XVI. Ignatius episcopus. XVII. Polycarpus episcopus.
XVIII.

XIX.

Papias episcopus. Quadratus episcopus.
16

XX.

Aristides philosophus.

XXI. Agrippa Castoris. XXII. Hegisippus historicus.

XXni. lustinus philosophus. XXIV. Melito episcopus. XXV. Theophilus episcopus. XXVI. Apollinaris episcopus.
XXVII. Dionysius episcopus. XXVIII. Pinitus episcopus.
.

20

XXIX.

Tatianus haeresiarches.
25

XXX. Philippus episcopus. XXXI. Musanus. XXXII. Modestus.
XXXIII.
Bardesanes haeresiarches.
Victor episcopus. Irenaeus episcopus.

XXXIV. XXXV. XXXVI.

30

Pantaenus philosophus.

XXXVII. Rhodon Tatiani discipulus. XXXVIII. Clemens presbyter.
16 Bern.: cognomine Castoris; Norimb. cognomento Casto27 Vat.: Modestus episco26Vat.: Musanus episcopus 30 Vat.: Hireneus; Norimb.: Hyreneus pus
:

ris

t

*

XXXIX.
XL.

Miltiades.

5

ApoUonius. XLI. Serapion episcopus. XLII. Apollonius senator. XLIII. Theophilus alius episcopus.

XLIV.

XLV.
XLVI. XLVII.
10

Baccjlus episcopus. Polycrates episcopus.
Heraclitus.

Maximus.
Candidus.

XLVIII.

XLIX.
L.
LI.
LII.
15

Appion.

Sextus.

Arabianus.
ludas.

LIII.

LIV.

Tertullianus presbyter. Origenes qui et Adamantius.

LV.

Ammonius.

LVI. Ambrosius diaconus. LVII. Trjphon Origenis discipulus.
20

LVIII.

Minucius Felix.

LIX. Gajus. LX. Berillus episcopus. LXI. Hippolytus episcopus. LXII. Alexander episcopus.
25

LXIII.

lulius Africanus.

LXIV.

Geminus presbyter.
Theodorus qui et Gregorius, episcopus.

LXV.

LXVI. Cornelius episcopus. LXVII. Cyprianus episcopus.
30

LXVIII.

Pontius diaconus.

LXIX.

LXX.
LXXI. LXXII.
8
al.:

Dionysius episcopus. Novatianus haeresiarches. Malchion presbyter.

Archelaus episcopus.
17
al.:

Heraclitus episcopus

Ammonius

presbyter

LXXIII.

Anatolius episcopus.

LXXIV. Victorinus episcopus. LXXV. Pamphilus presbyter. LXXVI. Pierius presbyter.
LXXVII. Lucianus presbyter. LXXVIII. Phileas episcopus.
5

LXXIX.

LXXX.
LXXXI. LXXXII.

Arnobius rhetor. Firmianus rhetor qui et Lactantius. Eusebius epi&copus.
Eeticius episcopus.
10

Methodius episcopus. LXXXIV. luvencus presbyter. LXXXV. Eustathius episcopus. LXXXVI. Marcellus episcopus. LXXXVII. Athanasius episcopus. LXXXVIII. Antonius monachus.

LXXXIII.

15

LXXXIX.
XC.

Basilius episcopus.

Theodorus episcopus. XCI. Eusebius alius episcopus. XCII. Triphilius episcopus. XCIII. Donatus haeresiarches.

20

XCIV.

XCV. XCVI.

Asterius philosophus. Lucifer episcopus.

Eusebius alius episcopus.
25

XCVII. Fortunatianus episcopus. XCVIII. Acacius episcopus. XCIX. Serapion episcopus.
C.

CI.

Hilarius episcopus. Victorinus rhetor.

Cn.
CIII.

Titus episcopus.

30

Damasus

episcopus.

CIV. Apollinaris episcopus. CV. Gregorius episcopus. CVI. Pacianus episcopus.
CVII. CVIII.

PhotinuB haeresiarches. Phebadius episcopus.

35

CIX.

6

-

Didymus

6

PUtvcov.

CX.
CXI. CXII. CXIII.

Optatus episcopus. Acilius Severus senator.
Cyrillus episcopus.

5

Euzoius episcopus.

CXIV.

Epiphanius episcopus.

CXV.
CXVI. CXVII.
10

Ephrem

diaconus.

Basilius alius episcopus.

Gregorius alius episcopus.

CXVIII. Lucius episcopus. CXIX. Diodorus episcopus.

CXX. Eunomius haeresiarches. CXXI. Priscillianus episcopus.
15

CXXII. CXXIII.

Latronianus.
Tiberianus.

Ambrosius episcopus. CXXV. Euagrius episcopus. CXXVI. Ambrosius Didymi discipulus.
20

CXXIV.

CXXVII. Maximus ex philosopho episcopus. CXXVIII. Gregorius alius episcopus. CXXIX. lohannes presbyter.

CXXX. CXXXI.
25

Gelasius episcopus.

Theotimus episcopus.
praetorio.

CXXXII. Dexter Pacatiani, nunc praefectus CXXXIII. Amphilochius episcopus.

CXXXIV.

Sophronius.

CXXXV.

Hieronjmus presbyter.

Cap.

L
provinciae Gali-

Simon Petrus,

filius

lohannis,

30 leae e vico Bethsaida, frater

Andreae apostoli et princeps apostolorum, post episcopatum Antiochensis ecclesiae et praedicationem dispersionis eorum qui de
1

Norimb.: Didymus cecus

-

7

circumcisione crediderant, in Ponto, Galatia, Cappadocia^ Asia et Bithynia, secundo Claudi anno ad expugnandum Simonem magum Romam pergit ibique viginti quinque annis cathedram sacerdotalem tenuit usque

ad ultimum Neronis annum, id est, quartum decimum. A quo et adfixus cruci martyrio coronatus est capite ad terram verso et in sublime pedibus elevatis

5

nus suus.

asserens se indignum qui sic crucifigeretur, ut DomiScripsit duas epistulas, quae catholicae no-

minantur; quarum secunda a plerisque eius negatur 10 Sed et evanpropter stili cum priore dissonantiam. iuxta Marcum, qui auditor eius et interpres fuit, gelium Libri autem, e quibus unus actorum huius dicitur.
eius inscribitur, alius evangelii, tertius praedicationis, quartus ccTtoTcaXvtpecog, quintus iudicii inter apocryphas 15

scripturas repudiantur. Sepultas Romae in Vaticano iuxta viam triumphalem totius orbis veneratione celebratur.

Cap.

IL

lacobus qui appellatur frater Domini, cognomento 20 lustue, ut nonnulli existimant, filius loseph, ut autem mihi videtur, Mariae, sororis matris Domini, cuius

lohannes in libro suo meminit, filius, post passionem Domini statim ab apostolis Hierosolymorum episcopus

unam tantum scripsit epistulam, quae de 25 septem catholicis est, quae et ipsa ab alio quodam sub nomine eius edita asseritur, licet paulatim tempore
ordinatus,

procedente obtinuerit auctoritatem. Hegesippus vicinus apostolicorum temporum in quinto commentariorum libro de lacobo narrans ait: 30 ^Suscepit ecclesiam Hierosolymae post apostolos frater 11 Yat. 10 al. esse eius. cf. cap. V: non eius creditur dissonantia 13 Norimb.: itinerarii 16 Bamb.: reputantur 21 filius deest in Bamb, et Bern., qui habent post uxore: eum 26 Vat. et Norimb. canonicis 31 Bamb. et Nogenuisse rimb. Hierosolymorum
: :
:
:


vinum
5 usus
et

8

carnem nullam comedit^l unctus est ungento nec;
ingredi
sanctaj
fixis

Domini, lacobus, cognomento lustus. Multi siquidem lacobi vocabantur, hic de utero matris sanctus fuit^j
sicera

non

nunquam

adtonsus

bibit, est nec
soli

balneo.

Huic

licitum erat
in

sanctorum; siquidem vestibus laneis non utebatur, sed!
lineis,

solusque

ingrediebatur

templum

et

genibus pro populo deprecabatur, in tantum ut camelorum duritiam traxisse eius genua crederentur.' Dicit Sed et 10 et alia multa quae enumerare longum est. losephus in vicesimo libro Antiquitatum refert et Cle-

15

mens in septimo ^TTtorvTtcoOscov, mortuo Festo, qui ludaeam regebat, missum esse a Nerone successorem eius Albinum. Qui cum necdum ad provinciam perAnanus pontifex, adulescens Anani filius, venisset,

de genere sacerdotali accepta occasione avaQ%Lccg concilium congregavit et compellens publice lacobum, ut Cliristum, Dei filium, denegaret, contradicentem laQui praecipitatus de pinna templi conpidari iussit. 20 fractis cruribus cum adhuc semianimis tollens ad cae-

lum manus

diceret:

^Domine, ignosce

eis,

quod, enim

faciunt, nesciunt', fuUonis fuste, quo uda vestimenta extorqueri solent, in cerebro percussus interiit. Tradit

idem losephus tantae eum

sanctitatis

fuisse

et cele-

25 britatis in populo, ut propter eius necem creditum sit subversam Hierosolymam. Hic est de quo et aposto-

ad Galatas: 'alium autem apostonisi lacobum fratrem Domini'; et apostolorum super hoc crebrius acta testantur, et 30 evangelium quoque quod appellatur secundum Hebraeos
lus Paulus
scribit

lorum

vidi

neminem

3

=

t6

gUequ

(alii:

est deest; alii: fuit 5 Bamb.: loco: esset; aliis: longum est

4 in Bamb. et Norimb. : siceram) lOVat. hoc hic solitus erat 12 Vat. mortuo inquid Festo
:

15

Bamb.
1,

et

Norimb.: Anianus

:

Anani
Act.

25 Vat.: in populos
13. 22, 17. 15, 13

27

Aniani; Vat.: Ananias 29 cf. Gal. 1, 19

cf.

9

et a me nuper in graecum sermonem latinumque translatum est, quo et Adamantius saepe utitur, quod post resurrectionem Salvatoris refert: ^Dominus autem cum dedisset sindonem servo sacerdotis, ivit ad lacobum et apparuit ei iuraverat enim lacobus se non comesurum panem ab illa hora qua biberat calicem Domini, donec videret eum resurgentem a dormientibus

5

rursusque post paululum, ^afferte, ait Dominus, et panem'. Statimque additur: Tulit panem et benedixit ac fregit et dedit lacobo lusto et dixit 10
*,

mensam
ei:

^frater

mi, comede

panem tuum, quia

resurrexit

Filius hominis a dormientibus'.

Triginta itaque annis

Hierosolymae rexit ecclesiam, id est, usque ad septimum Neronis annum, et iuxta templum, ubi et praecipitatus fuerat, sepultus titulum usque ad obsidionem Titi et ultimam Adriani notissimum habuit. Quidam e nostris in monte Oliveti eum conditum putant, sed
falsa

15

eorum opinio

est.

Ca:p. III.

Mattbaeus qui et Levi, ex publicano apostolus, 20 primus in ludaea propter eos qui ex circumcisione
crediderunt evangelium Christi hebraeis litteris verbisque composuit; quod quis postea in graecum transtulerit,
^

non satis certum est. Porro ipsum hebraicum habeturusquehodieinCaesariensibibliotheca,quamPam- 25 philus studiosissime confecit. Mihi quoque a Nazaraeis qui in Yeria, urbe Syriae, hoc volumine utuntur, describendi facultas fuit. In quo animadvertendum quod
ubicumque evangelista sive ex persona sua sive ex Domini Salvatoris veteris scripturae testimoniis abu2 al.: Origenes

30

(= Adamantius)
:

que
et

.

.

.

refert
:

4 Norimb.

ibat
:

5

al.: Evangelium quoBamb. et Norimb: co:

messurum

23 Vat.
:

Bamb.

12 Vat. triginta 10 Bamb. et Norimb. et post 26 Bamb. et Norimb.: Pamphilus martyr; qui confecit et ornavit 27 Bamb. beroea; Norimb.: hebrea
:

titur,

10


i

non sequitur septuaginta translatorum auctoritatem, sed hebraicam. E quibus illa duo sunt: *exi Aegypto vocavi Filium meum', et, ^quoniam Nazaraeus vocabitur/
5
.

Cap. IV.
ludas, frater lacobi,
est epistulam reliquit.
est,

licis

parvam quae de septem cathoEt quia de libro Enoch,

assumit testimonium, a plerisque auctoritatem vetustate iam et usu 10 meruit et inter sanctas scripturas computatur.
qui apocryphus
reicitur.

Tamen

Cap. V.
Paulus apostolus, qui ante Saulus, extra

numerum

Tarsum Ciliciae commigravit. A quibus ob studia legis missus Hierosolymam a Gamaliele, viro Cum doctissimo, cuius Lucas meminit, eruditus est. autem interfuisset neci martyris Stephani et acceptis a pontifice templi epistulis ad persequendos eos qui Christo 20 crediderant Damascum pergeret, revelatione compulsus ad fidem quae in actis apostolorum scribitur, in vas elec15 parentibus suis

duodecim apostolorum de tribu Beniamin et oppido Judaeae Giscalis fuit, quo a Romanis capto cum

tionis de persecutore translatus est. Cumque primum ad praedicationem eius Sergius Paulus, proconsul Cypri,

credidisset, ab eo, quod eum Christi fidei subiecerat, 25 sortitus est nomen et juncto sibi Barnaba multis urbibus

peragratis revertens

lohanne

Hierosolymam a Petro, lacobo et Et quia in gentium apostolus ordinatur. actis apostolorum plenissime de eius conversatione scriptum est, hoc tantum dicam, quod post passionem
:

8 Bamb. 6 Bamb.: parvatn unam; Norimb. unam parvam Norimb. in ea assumit 10 Bamb. et Bern. et Norimb. ut 18 in 14 Vat.: Gisgalis; Norimb.: GiscaH computetur 24 al.: Vat. et deest 21 Bamb. et Norimb. et Bern: actibus 26 Vat. et Bern et Norimb.: revertensque subegerat
et

:

:


Domini

11

XXV anno, id est, secundo Neronis eo tempore quo Festus, procurator ludaeae, successit Felici, Romam vinctus mittitur et biennium in libera manens custodia adversum ludaeos de adventu Christi cottidie disputavit. Sciendum autem in prima satisfactione necdum Neronis

5

imperio roborato nec in tanta erumpente scelera quanta de eo narrant historiae, Paulum a Nerone dimissum, ut evangelium Christi in Occidentis quoque partibus praedicaretur, sicut ipse scribit in secunda ad Timotheum eo tempore quo et passus est, et de vinculis 10 dictat epistulam: ^ln prima mea satisfactione nemo mihi adfuit, sed omnes me dereliquerunt; non eis imputetur. Deus autem mihi adfuit et confortavit me, ut per me praedicatio compleretur et audirent omnes gentes, et liberatus sum de ore leonis', manifestissime 15 leonem propter crudelitatem Neronem significans. Et in sequentibus: 'liberavit me Dominus ab omni opere malo et salvum me fecit in regno suo caelesti', quod
scilicet

eadem epistula praemiserat: *ego enim iam immolor et tempus resolutionis meae instat.' Et hic ergo quarto decimo anno Neronis eodem die, quo
in

Nam

praesens

sibi

sentiret

imminere martyrium.
20

Petrus,

Romae pro

Christo capite truncatur, sepultusque
25

est in via ostiensi

Scripsit

annopost passionem Domini XXXVII. autem novem ad VII ecclesias epistulas:

ad Romanos unam, ad Corinthios duas, ad Galatas unam, ad Ephesios unam, ad Philippenses unam, ad Colossenses unam, ad Thessalonicenses duas; praeterea ad discipulos suos, Timotheo duas, Tito unam, Phile4 Bamb. disputabat 9 Norimb. Bamb. et scripsit Norimb.: in sec. epistula cf. Tim. 4, 16 11 Norimb.: dictavit 16 Bamb. et Norimb. et Bern.: et in sequentibus: liberavit nie Deus de ore leonis. Et statim: liberavit me Deus ab omni
:

:

opere malo et salvavit in regnum suum caeleste. Alii legunt pro liberavit et salvavit liberafeit et salva&it cf. Migne. 24 Bamb.
:

:

ostensi; Vat.

:

bostensi

12

-

moni unam. Epistula autem quae fertur ad Hebraeos non eius creditur propter stili sermonisque dissonan tiam, sed vel Barnabae juxta Tertullianum, vel Luca evangelistae iuxta quosdam, vel Clementis, romana
5

postea ecclesiae episcopi, quem aiunt sententias Paul proprio ordinasse et ornasse sermone vel certe, quii Paulus scribebat ad Hebraeos et propter invidiai sui apud eos nominis titulum in principio salutation; amputaverat scripserat autem ut hebraeus bebraic ea quae eloquent( 10 id est, suo eloquio disertissime scripta sunt in bebraeo, et eloquentius vertisse ii graecum et hanc esse causam, quod a ceteris Paul

epistulis discrepare videatur.

Legunt quidam Laodicenses, sed ab omnibus e
15 ploditur.

Cap,

VL

Barnabas Cyprius, qui et Joseph Levites, cu Paulo gentium apostolus ordinatus unam ad aedifica tionem ecclesiae pertinentem epistulam composuit, quae 20 inter apocryphas scripturas legitur. Hic postea propter lohannem discipulum, qui et Marcus vocabatur, sepa ratus a Paulo nihilo minus evangelicae praedicatio iniunctum sibi opus exercuit.
Cap. VII.
25 Lucas, medicus Antiochensis, ut eius scripta indicant, graeci sermonis non ignarus fuit, sectator apostoli Pauli et omnis eius peregrinationis comes, scripsit

evangelium, de quo

idem Paulus; ^misimus,

inquit,

cum
Migne

illo

fratrem, cuius laus in evangelio per

omnes

2 Vat.: dissonantia 6 hoc loco ahi aliter scribunt cfj 11 Bamb. et Norimb.: fuerant et deest in al. 14 Norimb.: et ad Laodicenses; Bamb.: epistolam et ad L. 20 Vat. : inter apocrypha 28 cf. 2 Cor. 8, 18 29 Bamb et Norimb.: laus est


ecclesias', et

13

-

ad Colossenses ^salutat vos Lucas medicus carissimus'; et ad Timotheum: 'Lucas est mecum Aliud quoque edidit volumen egregium, quod solus'.
apostolicarum TtQa^ecov praenotavit, cuius historia usque ad biennium Romae commorantis Pauli pervenit, id est, usque ad quartum decimum Neronis annum. Ex quo intelligimus in eadem urbe librum esse compositum. Igitur TtsQiodovg Pauli et Theclae et totam
titulo
5

baptizati leonis fabulam inter apocrypha computemus. Quale enim est, ut individuus comes apostoli inter 10
ceteras eius res hoc

solum ignoraverit?

Sed

et Ter-

tullianus, vicinus illorum temporum, refert presbyterum quendam in Asia, eTtovdaaxrjv apostoli Pauli, convictum apud Johannem, quod auctor esset libri, et confessum
15 et loco excidisse. suspicantur, quotiescumque Paulus in epistulis suis dicat 'iuxta evangelium meum', de Lucae significare volumine et Lucam non solum ab apostolo didicisse evangelium, qui cum Domino in carne non Quod ipse quoque in 20 fuerit, sed et a ceteris apostolis. principio vohiminis sui declarat dicens: ^sicut tradiderunt nobis qui a principio ipsi viderunt et ministri fuerunt sermonis.' Igitur evangelium, sicut audierat, scripsit; acta vero apostolorum, sicut viderat ipse, se

hoc Pauli amore fecisse

Quidam

composuit. Sepultus est Constantinopoli, ad quam 25 urbem vicesimo Constantii anno ossa eius cum reliquiis

Andreae apostoli translata
1

sunt.

et Norimb.: carissimus Coloss. 4, 14 2 Bamb. et cf. 2 Tim. 4, 11 4 et Bern. et Norimb. et Bamb. 9 Bamb. et Norimb. praenotatur apocryphas scripturas; 15 Bamb.: Bem. et Norimb.: computamus 10 Bamb.: quod et hoc loco; Norimb.: et de loco 17 Bamb. ipsum Lucae 20 aHi: fuerat 18 alii: apostolo Paulo significare volumen 25 Vat. et Bamb. : Constantinopolim

Bem
:

meus

:

:


Caj).

14

-

VIIL

MarcuS; discipulus et interpres Petri juxta quo( Petrum referentem audierat, rogatus Romae a fratribuj
5

breve scripsit evangelium. Quod cum Petrus audissei probavit et ecclesiis legendum sua auctoritate edidil
sicut scribunt

Clemens in sexto vTCotvTtdaecov libro

et'

Papias Hierapolitanus episcopus. Meminit huius Marci et Petrus in prima epistula sub nomine Babylonis figuraliter Romam significans: ^salutat vos ecclesia
10

quae est in Babylone coelecta

et

Marcus,

filius

meus'.

Assumpto itaque evangelio quod ipse confecerat perrexit Aegyptum et primum Alexandriae Christum adnuncians
constituit ecclesiam tanta doctrina et vitae continentia, ut omnes sectatores Christi ad exemplum sui cogeret. 15 Denique Philon, disertissimus ludaeorum, videns Alexandriae primam ecclesiam adhuc iudaizantem quasi in laudem gentis suae et super eorum conversatione scripsit, et quomodo Lucas narrat Hierosolymae credentes omnia habuisse communia, sic ille Alexandriae 20 sub Marco doctore fieri cernebat memoriaeque tradidit. Mortuus est autem octavo Neronis anno et sepultus Alexandriae.

Cap, IX.

lohannes apostolus, quem lesus amavit plurimum, 25 filius Zebedaei et frater lacobi apostoli, quem Herodes
post passionem Domini decollavit, novissime omnium scripsit evangelium, rogatus ab Asiae episcopis, adversus Cerinthum aliosque haereticos et maxime tunc Ebionitarum dogma consurgens, qui asserunt Christum 30 ante Mariam non fuisse. Unde etiam compulsus est
4 Vat.:
9
cf. 1.

quodcumque
1, 5,

8

Bamb.

et

Norimb.:
. . .

epist.

sua
al.:

Petr.

13

10

'et'

non habent

moriae tradidit 26 al.: (Anano)

19 22 al. addunt: novissimus

al.: collecta; al.: sic et ille

Vat.: cumelecta

18

quod

cernebat, mesibi

succedente

Aniano

15

-

divinam eius nativitatem dicere. Sed et aliam causam huius scripturae ferunt, quod, cum legisset Matthaei, Marci et Lucae volumina, probaverit quidem textum historiae et vera eos dixisse firmaverit, sed unius tantum anni in quo et passus est post carcerem lohannis, historiam texuisse. Praetermisso itaque anno, cuius acta a tribus fuerant exposita, superioris temporis, antequam lohannes clauderetur in carcerem,
diligenter
esse

5

gesta narravit, sicut manifestum esse poterit his qui quattuor evangeliorum volumina legerint. 10 Quae res et dca(p(6vLav, quae videtur Johannis

cum

ceteris,

tollit.

epistulam

cuius

exordium

[scripsit autem] est: ^quod fuit

et

unam

quod audivimus

et oculis nostris

quod

initio, perspeximus et

ab

manus nostrae tractaverunt de verbo

vitae',

quae ab

15

universis ecclesiasticis et eruditis viris probatur. Reliquae autem duae quarum principium est: ^senior electae

dominae

^senior Caio carislohannis presbyteri asseruntur, cuius et hodie alterum sepulcrum apud 20 Ephesum ostenditur; et nonnulli putant duas memorias eiusdem lohannis evangelistae esse; super qua re cum ad Papiam auditorem eius ventum fuerit, disseremus. Quarto decimo igitur anno secundam post Neronis persecutionem movente Domitiano in Patmos insulam 25
et natis eius' et sequentis:
veritate',

simo quem ego diligo in

relegatus scripsit Apocalypsin, quam interpretantur Justinus martyr et Irenaeus. Interfecto autem Domitiano et actis eius ob nimiam crudelitatem a senatu rescissis sub Nerva
12 haec verba desunt in 1 Bamb. et Norimb.: edicere 14 Bamb. et Norimb. et Bern.: ocnlis nostris vidimus Vat. 20 Vat. hodie15 Bamb.: temptaverunt al.: contrectaverunt 23Vat.: ad22 alii addunt post cum: per ordinem que Bamb. et Norimb.: postNeronem 24 al.: secundum iutorem 26 Norimb.: quam interpretationem 25 Vat.: Paphos 29 ita (Bamb.) et Norimb. Vat.: sub pertinace secuti sunt
: ;

;

pertinace

16

-

redit Ephesum ibique usque ad TraianuDxj principem perseverans fundavit et erexit ecclesias confectusque senio et sexagesimo octavo post passionem

Domini anno mortuus iuxta eandem urbem sepultus
5

est.

Cap. X,

Herman,
Patroban,

cuius

apostolus

Paulus

ad

Romanos

scribens meminit:

^salutate Asyncritum, Phlegontem,
et qui

cum iis sunt fratres', asserunt qui appellatur ^Pastor' et apud 10 quasdam Graeciae ecclesias etiam publice legitur, re vera utilis liber, multique de eo scriptorum veterum usurpavere testimonia, sed apud latinos paene ignoauctorem esse
libri

Herman

tus est.

Cap. XI.
Philo ludaeus, natione Alexandrinus, de genere 15 sacerdotum idcirco a nobis inter scriptores ecclesiasticos ponitur, quia librum de prima Marci evangelistae apud Alexandriam ecclesia scribens in nostrorum laude versatus est non solum eos ibi, sed in multis quoque 20 provinciis esse memorans et habitacula eorum dicens Ex quo apparet talem primum Christo monasteria. credentium fuisse ecclesiam, quales nunc monachi imitantur et cupiunt, ut nihil cuiusquam proprium sit, nullus inter eos dives, nullus pauper, patrimonia egen^ 25 tibus dividantur, orationi vacetur et psalmis, doctrinae

quoque et continentiae, quales et Lucas refert primum Hierosolymae fuisse credentes. Aiunt hunc sub Caligula Romae periclitatum, quo legatus gentis suae missus erat; cum secunda vero vice venisset ad Clau30 dium, in eadem urbe locutum fuisse cum apostolo Petro eiusque habuisse amicitias et ob hanc causam
2 in
al.

al.:

rexit

6

cf.

Rom.
27

16,

Norimb.: esse imitantur
deest

al.:

22 Bamb. et Bern. et 14 Gaio Caligula 28 vero

17

etiam Marci, discipuli Petri apud Alexandriam sectatores Exstant huius praeclara et ornasse laudibus suis. innumerabilia opera in quinque libros Moysi: de confusione linguarum liber unus, de natura et inventione liber unus, de his quae sensu precamur et detestamur 5 liber unus, de eruditione liber unus, de herede divinarum rerum liber unus, de divisione aequalium et contrariorum liber unus, de tribus virtutibus liber unus,
quare
liber

quorundam

in

scripturis

mutata

sint

nomina,

unus, de pactis libri duo, de vita 10 sapientis liber unus, de gigantibus liber unus, quod somnia mittantur a Deo libri quinque, quaestionum et solutionum in Exodum libri quinque, de tabernaculo et decalogo libri quattuor, necnon de victimis et repromissionibus sive maledictis, de providentia, de ludaeis, 15 de conversatione vitae, de Alexandro, et quod propriam rationem muta habeant, et quod omnis insipiens servus sit, et de vita nostrorum, de quo supra diximus, id est, de apostolicis viris, quem et inscripsit Ttsgl ^Cov d^ecogrjXLKOv ixsrcov, quod videlicet caelestia contemplentur 20 et semper orent Deum, et sub aliis indicibus de agricultura Hbri duo, de ebrietate libri duo. Sunt et alia
eius

venerunt.

monumenta ingenii, quae in nostras manus non perDe hoc vulgo apud Graecos dicitur r/ IlXdtov (pik(x)vit,ei ri Qilov TtXatcovi^ei, id est, aut Plato Philo:

25

nem sequitur aut Platonem Philo suum et eloquii.
Cap.
Lucius
stoici

:

tanta est simihtudo sen-

XIL
,

Annaeus

discipulus et

Sotionis Seneca Cordubensis Lucani poetae, continenpatruus

4 Bamb.: de inventione naturae 5 Bamb. et Bern. et 14 Bamb. et 9 haec desunt in Vat. Norimb.: testamur 16 Bamb. Vat.: remissionibus Bern. et Norimb. necnon et
:

et Bern.: de A. dicente

17

Bamb.

et Bern.:

muta animalia;
27 Bamb.:
2

Norimb.:
eloquii

alia

muta

22 haec desunt in Vat.

apud graecos

Herding, Hieronymus.


tissimae vitae fuit;

18


in

quem non ponerem

catalogO'

sanctorum, nisi me illae epistulae provocarent, quae leguntur a plurimis Pauli ad Senecam aut Senecae ad Paulum. In quibus, cum esset Neronis magister et
^ illius temporis potentissimus, optare se dicit eius esse loci apud suos, cuius sit Paulus apud Christianos.

Hic ante biennium quam Petrus

et

Paulus martyria

coronarentur, a Nerone interfectus

est.

Cap, XIII.
10

losephus, Matthiae filius, ex Hierosolymis sacerdos a Vespasiano captus cum Tito, filio eius, relictus est. Hic Romam veniens septem libros iudaicae captivitatis imperatoribus patri filioque obtulit, qui et bibliothecae

publicae traditae sunt, et ob ingenii gloriam statuam quoque Romae meruit. Scripsit autem et alios viginti Antiquitatum libros ab exordio mundi usque ad quartum decimum Domitiani Caesaris et.duos ccQxccLorrjtog adversus Appionem grammaticum Alexandrinum, qui sub Caligula legatus missus ex parte gentilium contra 20 Philonem etiam librum vituperationem gentis iudaicae continentem scripserat. Alius quoque liber eius, qui inscribitur jisqI avtoxQdtoQog ^oyid^ov, valde elegans
15

Hic

habetur, in quo et Macchabaeorum digesta martyria. in octavo Antiquitatum libro manifestisime con-

25 fitetur

pharisaeis

propter magnitudinem signorum Christum a interfectum et lohannem baptistam vere prophetam fuisse et propter interfectionem lacobi apostoli Hierosolymam dirutam. Scripsit autein de

Domino

30 sapiens vir,

hunc modum: *eodem tempore fuit Jesus, si tamen virum eum oportet dicere. Erat enim mirabilium patrator operum et doctor eorum qui
in
3

Bamb.

et

Norimb.
16

:

et

15

Bamb.

et Bern. et

Norimb. :
al.:

viginti quattuor

digesta

usque ad annum 24 Bamb.: cctavo decimo; Norimb.
al.:

23
:

sunt

decimo octavo

libenter

19


invidia

vera

ludaeis

quam
cruci

suscipiunt*, plurimos quoque tam de de gentilibus babuit sectatores et crede-

batur esse Christus.

Cumque

nostrorum prin-

primum
bilia

nihilominus qui dilexerant, perseverarunt. Apparuit enim 5 eis tertia die vivens. Multa et haec et alia mira-

cipum

eum

Pilatus

adfixisset,

et

usque

carminibus prophetarum de eo vaticinantibus hodie Christianorum gens ab hoc sortita
defecit'.

vocabulum non

Cap,
est et ipse

XIV,

10

lustinus Tiberiensis de provincia Galilaea conatus iudaicarum rerum historiam texere et quosdam commentariolos de Scripturis. Sed hunc losephus arguit mendacii. Constat autem illum eodem tempore
scripsisse

quo

et losephus.

^5

Cap.
scribens ait:

XV.

Clemens de quo apostolus Paulus ad Philippenses 'cum Clemente et ceteris cooperatoribus

meis, quorum nomina scripta sunt in libro vitae'^ quartus post Petrum Romae episcopus, si quidem 20 secundus Linus fuit, tertius Anacletus, tametsi pleri-

queLatinorum secundum post apostolum Petrum putent
fuisse

Clementem.

romanae ad ecclesiam Corinthiorum valde utilem epistulam et quae in non- 25 nullis locis etiam publice legitur, quae mihi videtur characteri epistulae, quae sub Pauli nomine ad Hebraeos
Scripsit ex persona ecclesiae

eadem epistula non solum sensibus, sed iuxta verborum quoque ordinem
fertur, convenire; sed et multis de

4 Bamb.: ad2 al. : gentis sui; Norimb.: gentibus sui 5 Bamb. et Bern.; perseveradixisset; Norimb.: addidisset runt in fide 13 Bamb.: descripsit 18 cf Phil. 4, 3
2i Vat.: Cletus

2*

abutitur; et

20

-

Fertur
teribus
5

et

omnino grandis in utraque similitudo est. secunda ex eius nomine epistula, quae a ve-

reprobatur, et disputatio Petri et Appionis sermone conscripta, quam Eusebius in tertio longo ecclesiasticae liistoriae volumine coarguit. Obiit tertio Traiani anno, et nominis eius memoriam usque hodie

Romae

exstructa ecclesia custodit.

Cap.
10

XVL

Ignatius, Antiochenae ecclesiae tertius post Pe-

trum apostolum episcopus, persecutionem commovente Traiano damnatus ad bestias Romam vinctus mittitur.

venisset, ubi Polyauditor lohannis, episcopus erat, scripsit unam carpus, epistulam ad Ephesios, alteram ad Magnesianos^ ter15 tiam ad Trallenses, quartam ad Romanos, et inde

Cumque navigans Smyrnam

scripsit ad Philadelphinos et ad Smyrproprie ad Polycarpum, commendans illi Antiochensem ecclesiam, in qua et de evangelio, quod nuper a me translatum est, super persona Christi po20 nit testimonium dicens: *ego vero post resurrectionem in carne eum vidi et credo; quia sit'; et quando venit ad Petrum et ad eos qui cum Petro erant, dixit eis:

egrediens
et

naeos

^ecce palpate

me

et videte

incorporale'. 25 diderunt.

nium

me, quia non sum daemoEt statim tetigerunt eum et crevidetur,

Dignum autem
mentionem,
scripsit

quia tanti viri fecimus
eius

epistula quam ad Romanos pauca ponere: Me Syria usque ad Romam pugno ad bestias in mari et in terra, nocte et die, 30 ligatus cum decem leopardis, hoc est, mihtibus, qui
et

de

me
non

fiunt.

custodiunt, quibus Iniquitas autem
idcirco
iustificatus

et

cum

benefeceris,

peiores

eorum mea doctrina est, sed sum. Utinam fruar bestiis

16 Norimb.: ad Philadelphenos

21

-

quae mihi sunt praeparatae, quas et oro veloces esse mihi ad interitum et alliciam ad comedendum me, ne, sicut aliorum martyrum, non audeant corpus meum
adtingere.

ut devorer.

Quodsi venire noluerint, ego vim faciam, Ignoscite mihi, filioli; quid mihi prosit,

5

ego scio. Nunc incipio esse discipulus, nihil de his quae videntur desiderans, ut lesum Christum inveniam. Ignis, crux, bestiae, confractio ossium membrorumque divisio et totius corporis contritio et tota tormenta 10 diaboli in me veniant, tantum ut Christo fruar.'

Cumque iam damnatus
audiret

esset ad bestias et ardore

leones, ait: ^frumentum patiendi rugientea Christi sum; dentibus bestiarum molar, ut panis mun-

dus inveniar'. Passus est anno undecimo Traiani, et reliquiae 15 corporis eius in Antiochia iacent extra portam daphniticam in cimiterio.

Cap,

XVIL

Polycarpus, lohannis apostoli discipulus et ab eo Smyrnae episcopus ordinatus, totius Asiae episco- 20 pus princeps fuit, quippe qui nonnullos apostolorum et eorum qui Dominum viderant, magistros habuerit et viderit. Hic propter quasdam de die paschae quaestiones sub imperatore Antonino Pio, ecclesiam in urbe regente Aniceto, Romam venit, ubi plurimos cre- 25 dentium Marcionis et Valentini persuasione deceptos reduxit ad fidem. Cumque ei fortuito obvius fuisset Marcion et diceret: ^cognosce nos' respondit: ^cognosco primogenitum diaboli'. Postea vero regnante Marco Antonino et Lucio Aurelio Commodo, quarta post 30
1
esse

deest in Vat.

3

'meum' deest
non

et

Norimb. addunt: ego
20
al.

me ingeram
obviam

coemeterio
diej^

^episcopus'
al.:

4 Bamb. in Vat. 17 Vat. cymiterio; al.: 23 al.: super habent
:

Vat.: diei

27


Neronem
et universo

22

persecutione, Smyrnae sedente proconsule populo in ampliitheatro adversus eum perScripsit ad Philippenses sonante, igni traditus est. valde utilem epistulam, quae usque hodie in Asiae
5

conventu

legitur.

Cap.

XVIII.

Papias, lohannis auditor, Hierapolitanus in Asia episcopus, quinque tantum scripsit volumina, quae praenotavit: Explanatio sermonum Domini. In quibus 10 cum se in praefatione asserat non varias opiniones sequi^ sed apostolos habere auctores, ait: ^considerabam quid Andreas, quid Petrus dixissent, quid Philippus^ quid Thomas, quid lacob, quid Matthaeus vel alius quilibet discipulorum Domini, quid etiam Aristion 15 et senior lohannes, discipuli Domini loquerentur. Non

enim tantum mihi libri ad legendum prosunt, quantum viva vox et usque hodie in suis auctoribus personans.' Ex quo apparet de ipso catalogo nominum, alium esse lohannem qui inter apostolos ponitur, et alium se20 niorem lohannem, quem post Aristionem enumerat. Hoc autem dicimus propter superiorem opinionem, qua a plerisque rettulimus traditum duas posteriores epistulas lohannis non apostoli esse, sed presbyteri. Hic dicitur annorum mille iudaicam edidisse dsvtsQcoiScv. 25 Quem secuti sunt Irenaeus et Apollinaris et ceteri, qui post resurrectionem aiunt in carne cum sanctis

Dominum

regnaturum.

Tertullianus quoque in libro de Spe fidelium et Victorinus Pitabionensis et Lactantius hac opinione 30 ducuntur.
4 Bamb.: in Asia conventui 13 alii addunt: quid lohaunes 15 Vat.: loquerebantur al.: loquebantur 18 Bern. et Norimb.: ex; Bamb.: in 21 Bamb. quam a plerisque retulimus traditam 29 Bamb. et No23 esse deest in Vat. rimb. Pictavionensis Norimb,: in hanc opinionem
; :
:


Cap.

23

-

XIX.

Quadratus, apostolorum discipulus, Publio, Atheepiscopo, ob Christi fidem martyrio coronato in locum eius substituitur et ecclesiam grandi terrore Cum- 5 dispersam fide et industria sua congregat. que Hadrianus Athenis exegisset hiemem invisens Eleusinam et omnibus paene Graeciae sacris initiatus dedisset occasionem his qui Christianos oderant absque praecepto imperatoris vexare credentes, porrexit ei librum pro nostra religione compositum valde ne- 10 cessarium plenumque rationis et fidei et apostolica doctrina dignum. In quo et antiquitatem suae aetatis ostendens ait plurimos a se visos , qui sub Domino variis in ludaea oppressi calamitatibus sanati fuerant, ei qui a mortuis resurrexerant. 15

uarum

Cap.

XX.

Aristides Atheniensis, philosophus eloquentissinius et sub pristino habitu discipulus Christi, volumen nostri dogmatis continens rationem eodem tempore,

quo

et Quadratus, Hadriano principi dedit, id est, 20 apologeticum pro Christianis, quod usque hodie perseverans apud philologos ingenii eius indicium est.

Cap.
adversus

XXI.

Agrippa, cognomento Castoris, vir valde doctus, XXIV Basilidis heretici volumina, quae in 25 evangelium confecerat, fortissime disseruit prodens eius universa mysteria et prophetas enumerans Barcabban et Barchob et ad terrorem audientium alia
2 vat.: ob Christi martyrio; et Norimb. ob Christi martyrium 7 al.: Eleusina 10 al.: utilem
:

Bamb.: ob Christum; Bern. 6 Bamb. exisset hieme 22 Bamb. et Norimb.: phi:

losophos

24

5

quaedam barbara nomina et deum maximum eius Abraxas, qui quasi annum continens iuxta Graecorum nomina supputetur. Moratus autem est Basilides, a quo gnostici, in Alexandria temporibus Hadriani. Qua tempestate et Cocbebas, dux iudaicae factionis, Christianos variis suppliciis enecavit.

Cap.

XXIL

I

10

Hegesippus, vicinus apostolorum temporum et omnes a passione Domini usque ad suam aetatem ecclesiasticorum actuum texens historias multaque ad
utilitatem legentium pertinentia hinc inde congregans,

quinque libros composuit sermone simplici, ut, quorum vitam sectabatur, dicendi quoque exprimeret charactera. Asserit se venisse sub Aniceto Romam, qui decimus 15 post Petrum episcopus fuit, et perseverasse usque ad Eleutherium, eiusdem urbis episcopum, qui Aniceti

quondam diaconus

fuerat.

Praeterea adversum idola disputans, quo primum errore crevissent, subtexit historiam, ex qua ostendit, 20 qua aetate floruerint. Ait enim: Humulos mortuis templaque fecerunt, sicut hodie videmus, ex quibus est Antinous, servus Hadriani Caesaris, cuius et gymnicus agon exercetur Antinous, civitatemque ex eius condidit

25

nomine et prophetas statuit in templo.' Antinoum autem in deliciis habuisse Hadrianus
scribitur.

Caesar

Cap.

XXIII.

rum

lustinus philosophus, habitu quoque philosophoincedens, de Neapoli, urbe Palaestinae, patre
3 Bamb.: mortuus est autem 18 Bamb.: quoniam
16 Bamb. et Vai: Eleu19 Norimb.: subtexuit 23 Norimb.: apud Anti-

terium
21

al.:

noum

22 al.: cui usque hodie civitatem; Bamb.: Antinoum civitatemque

-

25

Prisco Bacchio, pro religione Christi plurimum laboravit, in tantum ut Antonino quoque Pio et filiis eius et senatui librum contra gentes scriptum daret ignocrucis non erubesceret, et alium librum successoribus eiusdem Antoninis, Marco Antonino Vero 5 et Lucio Aurelio Commodo. Exstat eius et aliud volumen contra gentes, ubi de daemonum quoque natura disputat, et quartum adversum gentes, cui titulum praenotavit eXsyxog, sed et aliud de monarcbia

miniamque

Dei, et alius liber quem praenotavit tl^dXrrjVj et alius 10 de anima, et dialogus contra ludaeos, quem habuit adversum Tryphonem, principem ludaeorum, sed et contra Marcionem insignia volumina, quorum Irenaeus quoque in quarto adversus hereses libro meminit-, et alius liber contra omnes hereses, cuius facit mentio- 15

nem cum

in Apologetico, quem dedit Antonino Pio. Hic in urbe Roma haberet diatQL^dg et Crescentem cynicum, qui multa adversum Christianos blasphemabat, redargueret gulosum et mortis timidum luxuriae-

que ac libidinum sectatorem, ad extremum studio eius 20 et insidiis accusatus quod Christianus esset pro Christo sanguinem fudit.
Cap.

XXIV.

Melitus Asianus, Sardensis episcopus, librum imperatori Marco Antonino Vero, qui Frontonis orato- 25 ris discipulus fuit, pro Christiano dogmate dedit. Scripsit quoque et alia, de quibus ista sunt quae subiecimus: de pascha libros duo, de vita prophetarum librum unum, de die dominica librum unum, de fide Kbrum unum, de plasi librum unum, de sensibus li- 30

brum unum, de anima

et corpore librum unum, de baptismate librum unum, de (ptXo^evLa librum unum, 14 al.: in quinto; cf. Migne, 3. adnot. 27 al.: duos 29 hoc loco alii addunt: de ecclesia librum unum 30 al. de plasmate 32 hoc loco alii addunt: de veritate librum
:


et alium librum

26


li-

qui Clavis inscribitur, de diabolo

brum unum, de Apocalypsi lohannis librum unum, 7C6qI ^EvCco^dxov d-80v librum unum, et eclogarum
bros sex.
6

et
li-

Huius elegans et declamatorium ingenium TertuUianus in septem libris, quos scripsit adversus ecclesiam pro Montano, cavillatur dicens eum a plerisque nostrorum prophetam putari.
Cap.

xxr.

10 pus, sub

Theophilus, sextus Antiochenae ecclesiae episcoMarco Antonino Vero librum contra Marcionem composuit, qui usque hodie exstat. Feruntur eius et ad Autolycum tria volumina, et contra heresim Hermogenis liber unus, et alii breves elegantesque tractatus ad aedificationem ecclesiae pertinentes. 15 Legi sub nomine eius in evangelium et proverbia Salomonis commentarios, qui mihi cum superiorum voluminum elegantia et (pQciaeL non videntur congruere.

Cap.
20

XXVI.

J

Marco Antonino Vero imperatore volumen pro fide Christianorum
et

Apollinaris, Asiae Hierapolitanus episcopus, sub floruit, cui et insigne dedit. Exstant eius

alii quinque adversus gentes libri, et de veritate duo, et adversum Cataphrygas tunc primum cum Prisca et Maximilla, insanis vatibus, incipiente Mon-

25 tano.

Cap.

XXVII.
non solum suae

Dionysius, Corinthiorum ecclesiae episcopus, tantae eloquentiae et industriae fuit, ut
de
et

unum,
(Bamb. heresem

(larovsv;

generatione Christi librum unum, de prophetia 3 Vat. xat raLv TtSQSvaooNorimb.) librum unum 12 Vat. : Norimb.: xat rov nsQi, svacaiiarov etc. 23 Vat.: catafrigas
:


civitatis

27

et provinciae populos, sed et aliarum provinciarum et urbium epistulis erudiret. E quibus est una ad Lacedaemonios, alia ad Athenienses, tertia ad Nicomedienses, quarta ad Cretenses, quinta ad ecclesiam Amastrinam et ad reliquas Ponti ecclesias, sexta ad Gnosianos et ad Pinytum, eiusdem urbis episcopum, septima ad Romanos, quam scripsit ad Soterem, episcopum eorum, octava ad Chrysophoram, sanctam feminam. Claruit sub imperatore Marco Antonino Yero et Lucio Aurelio Commodo.

5

10

Cap,

XXVIII.

Pinytus Cretensis, Gnosiae urbis episcopus, scripsit ad Dionysium, Corinthiorum episcopum, valde elegantem epistulam, in qua docet non semper lacte populos enutriendos, ne quasi parvuli ab ultimo occupentur die, sed et solido vesci debere cibo.

15

Cap.

XXIX.

vam

Tatianus, qui primum oratoriam docens non parsibi ex arte rethorica gloriam comparaverat, lu-

diu ab eius latere

stini martjnris sectator fuit, florens in ecclesia, quam- 20 non discessit. Postea vero, elatus

eloquentiae tumore, novam condidit heresin, quae encratitarum dicitur, quam postea Severus auxit, a quo eiusdem partis heretici Severiani usque hodie appellantur. Porro Tatianus infinita scripsit volumina, e 25 unus contra gentes florentissimus exstat liber, quibus

qui inter omnia opera eius fertur insignis.

Et

hic

3 haec verba: tertia ad Nicomedienses, quarta ad Cretenses 5 al. amastrianam 6 Yat.: Pynetum; desunt in Vat. 15 al.: nutriendos Bamb.; Pynitum; Norimb.: Pinitum 16 alii addunt: ut in spiritalem proficiant senectutem. Et hic sub Marco Antonino Vero et Lucio Aurelio Commodo floruit 21 Vat.: recessit 22 al.: JyH^artrwv
:


relio

28

et

sub imperatore Marco Antonino Vero

Lucio Au-

Commodo

floruit.

Cap.
5

XXX.

Philippus, episcopus Cretensis, hoc est, urbia Gortinae, cuius Dionysius in epistula sua meminitj quam scripsit ad eiusdem civitatis ecclesiam, praecla rum adversum Marcionem edidit librum, temporibus que Marci Antonini Veri et Lucii Aurelii Commod:
claruit.

10

Cap.

XXXI.

Musanus, non ignobilis inter eos qui ecclesiastica dogmata scripserunt, sub imperatore Marco Antoninc Vero confecit librum ad quosdam fratres, qui de ec clesia ad encratitarum heresim declinarunt.
15

Cap.
et

XXXII.

Modestus et ipse sub imperatore Marco Antoninc Lucio Aurelio Commodo adversus Marcionem scri Feruntui psit librum, qui usque hodie perseverat. sub nomine eius et alia avvtccyficctaj sed ab eruditii
20 quasi ipEvdenCyQa^pa repudiantur.

Cap.

XXXIII
est, qu;

Bardesanes Mesopotamiae clarus habitus

primum

Valentini sectator

ipse heresim condidit. 25 tur ingenium et in disputatione vehemens.
infinita

deinde confutator novan! Ardens eius a Syris praedicaScripsit

adversus omnes paene hereticos, qui aetate In quibus clarissimus et fortissieius pullulaverant.

mus
26
al.

liber

est

quem Marco Antonino
al.:

de fato tradidit

11 Vat.: Musianus

de ecclesiastico dogmate

addunt: volumina

et

29

volumina, quae secta-

multa

alia super persecutione

de syra lingua verterunt in graecum. Si autem tanta vis et fulgor est in interpretatione, quantam putamus esse in sermone proprio?
tores
eius

Cap,
tertius

XXXIV.
Romae
alia

5

Victor, super quaestimie paschae, opuscula rexit ecclesiam

decimus
et

urbis episcopus, quaedam scribens

sub Severo principe

annis
10

decem.

Cap.

XXXV.

Irenaeus, Pothini episcopi, qui Lugdunensem in Gallia regebat ecclesiam, presbyter a martyribus eius-

dem

ob quasdam ecclesiae quaestiones legatus Romissus honorificas super nomine suo ad Eleutherum perfert litteras. Postea iam Pothino prope 15 nonagenario ob Christi martyrium coronato in locum eius substituitur. Constat autem Polycarpi, cuius supra fecimus mentionem, sacerdotis et martyris hunc fuisse discipulum. Scripsit quinque libros adversus et contra gentes volumen breve, et de disci- 20 hereses, plina aliud, et ad Marcianum fratrem de apostolica praedicatione, et librum variorum tractatuum, et ad Blastum de schismate, et ad Florinum de monarchia sive quod Deus non sit conditor malorum, et de octava egregium syntagma, in cuius fine significans se 25 apostolicorum temporum vicinum fuisse subscripsit: 'adiuro te qui transcribis librum istum per Dominum
loci

mam

,

,

nostrum lesum Christum et per gloriosum eius adventum quo iudicaturus est et vivos et mortuj^s, ut conferas, postquam scripseris, et emendes illum ad 30
11 "Vat.: fotini 16 Vat.: in loco 21 Vat: alium 22 Vat.: variorum et 23 Bamb. et Norimb.: scismate; Vat.: crismate 25 Bamb. librum 30 al.: tran29 Vat.: qni Vat. illud scripseris
:
:

exemplari.'

30

-

exemplar, unde transcripsisti, diligentissime; lianc quoque obtestationem similiter transferas, ut invenisti in

Ferunt eius
5

et alias

ad Victorem, episcopum Ro-

de quaestione paschae epistulas, in quibus commonet eum non facile debere unitatem collegii scindere, si quidem Victor multos Asiae et Orientis episcopos , qui quarta decima luna cum ludaeis pascha In quam sentencelebrabant, damnandos crediderat. 10 tiam etiam hi qui discrepabant ab iHis Victori non dederunt manus. Floruit maxime sub Commodo prin-

manum,

cipe, qui serat.

Marco Antonino Vero in imperio
Cap.

succes-

XXXVI.

15

dam veterem

Pantaenus, stoicae sectae philosophus, iuxta quanin Alexandria consuetudinem, ubi Marco

evangelista instituente semper ecclesiastici fuere doctores, tantae prudentiae et eruditionis tam in scripturis, quam in saeculari litteratura fuit, ut in Indiam quo20 que rogatus ab illius gentis legatis a Demetrio, Alexandriae episcopo, mitteretur. Ubi repperit Bartholomeum de duodecim apostolis adventum Domini lesu iuxta Matthaei evangelium praedicasse, quod hebraeis litteris scriptum revertens Alexandriam secum detulit. 25 Huius multi quidem in sanctam scripturam exstant commentarii, sed magis viva vox ecclesiis profuit; do-

cuitque sub Severo principe et Antonino, cognomento Caracalla.

Cap.
30

XXXVII.

Rhodon, genere Asianus, a Tatiano, de quo supra diximus, Roraae in scripturis eruditus edidit plurima
4
al.:

semper
30 Vat.

feruntur 16 al. a Marco evangelista epistolae 18 Norimb.: scripturis sanctis 26 al. voce
: :

31

praecipuumque adversus Marcionem opus, in quo refert, quomodo ipsi quoque inter se Marcionitae discrepent, et Apellen senem, alium hereticum, a se quondam fuisse conventum et risui habitum eo quod Deum, quem coleret, ignorare se dixerit. Meminit in eodem libro quem scripsit ad Callistionem, Tatiani se Romae fuisse auditorem. Sed et in hexemerum elegantes tractatus composuit, et adversus Cataphrygas insigne opus; temporibusque Commodi et Severi floruit.

5

Cap.
taeni, de

XXXVIII.

.

10

Clemens, Alexandrinae ecclesiae presbyter, Panquo supra rettulimus, auditor post eius mortem Alexandriae scholam tenuit et xatr}%7]6scov magister fuit. Feruntur eius insignia volumina plenaque eruditionis atque eloquentiae tam de scripturis divinis, quam 15 de saecularis litteraturae instrumento. quibus illa

E

6TQ(D^atetg libri VIII, VTCotvTtco^scov libri VIII, adversus gentes liber unus, de ieiunio disceptatio, et alius liber, qui inscribitur: quisnam ille dives sit, qui salvetur; de obtrectatione liber unus, de canonibus 20
ecclesiasticis et

sunt:

adversum

eos, qui

ludaeorum sequuntur

errorem, liber unus, quem proprie Alexandro, Hierosolymorum episcopo 7tQ06£(p(6vr}6ev. Meminit autem in stromatibus suis Tatiani adversum gentes, de quo supra diximus, et Cassiani cuiusdam xQovoyQacpiag^ 26 Nec non de quod opusculum invenire non potui. ludaeis Aristobulum quendam et Demetrium et Eupo-

lemum,

scriptores

adversum gentes,

refert, qui in simi-

litudinem

losephi aQxaioloyCav Moysi et iudaicae gentis asseruerint. Exstat Alexandri, Hierosolymorum 30 episcopi, qui cum Narcisso postea rexit ecclesiam,
1 Vat.:

18

alii

unus

14 Vat. fuerunt 7 Bamb.: adiutorem quod hoc loco addunt: Paedagogi libri tres, de pascha liber 24 al.: voluminis Tatiani 29 al.: aqxciioyovCav
:

epistula

32

-

5

super ordinatione Asclepiadis confessoris ad Antiochenses congratulantis eis, in qua ponit in fine: ^haec vobiS; domini ac fratres, scripta transmisimus per beatum Clementem presbyterum, virum inlustrem et probatum^ quem vos quoque scitis et nunc plenius
cognoscetis; qui cum huc venisset iuxta providentiam et visitationem Dei, confirmavit et auxit ecclesiam Domini'. Constat Originem huius fuisse discipulum. Floruit autem Severi et Antonini, filii eius, temporibus.

10

Cap.

XXXIX.

Miltiades, cuius Rhodon in opere suo, quod adversum Montanum, Priscam Maximillamque composuit, recordatus est, scripsit contra eosdem volumen praecipuum, et adversum gentes ludaeosque libros alios, et
15 principibus illius

temporis apologeticum dedit. Marci Antonini Commodique temporibus.

Floruit

Cap.

XL.
Mon-

Apollonius, vir disertissimus, scripsit adversus
20

tanum, Priscam et Maximillam insigne et longum volumen, quo asserit Montanum et insanas vates eius perisse suspendio, et multa alia, in quibus de Prisca
et

Maximilla refert: *si negant eas accepisse munera, confiteantur non esse prophetas qui accipiunt, et mille hoc testibus approbabo. Sed ex aliis fructibus 25 probantur prophetae. Dic mihi, crinem fucat prophetes? stibio oculos linit pfophetes? vestibus et gemmis
ornatur prophetes? ludit tabula et tesseris propheta? fenus accipit? respondeant, haec utrum fieri liceat

an non?
30

Meum

eodem

libro

est probare, quia fecerint'. quadragesimum esse annum

Dicit in

usque

ad

6 al.: recognoscetis

11 Vat.: Meltiades; bamb.: Melciades

27 Habula' deest in Vat.


tempus, quo
et

33


ex quo beresis Tertullianus sex
editis,

ipse scribat librum,

Cataphrygarum habuerit exordium.
voluminibus adversus ecclesiam

quae

scripsit de
5

ix6td0€c, septimum proprie adversum Apollonium elaboravit, in quo omnia, quae ille arguit, conatur defendere. Floruit autem Apollonius sub Commodo Seve-

roque principibus.
Cap.

XLL

Serapion, undecimo Commodi imperatoris anno Antiochiae episcopus ordinatus, scripsit epistulam ad lo Caricum et Pontium de heresi Montani, in qua et hoc addidit: ^ut autem sciatis falsi huius dogmatis, id
est,

novae prophetiae ab omni mundo insaniam reprolitteras'.

bari, misi vobis Apollinaris beatissimi, qui fuit Hiera-

Ad Domnum quoque, 15 ad ludaeos declinaverat, volumen composuit; et alium de evangelio, quod sub nomine Petri fertur, librum ad Rhosensem Ciliciae ecclesiam, quae in heresim eius lectione diverterat. Leguntur et sparsim breves eius epistulae, auctoris 20
poli Asiae episcopus,

qui

persecutionis

tempore

sui aGxri<5EL et vitae congruentes.

Cap.

XLLL

Apollonius, Romanae urbis senator, sub Commodo principe a servo proditus quod Christianus esset, impetrato ut rationem fidei suae redderet, insigne volumen 25 composuit, quod in senatu legit; et nihilo minus sententia senatus pro Christo capite truncatur, veteri apud eos obtinente lege, absque negatione non dimitti Christianos, qui semel ad eorum iudicium pertracti
essent.
1

30
11 Vat. 18 Vat.: Rhosseni

Bamb.: scribebat

Bamb.

Vat.: heresis

et Bern.: Carinum; 24 Bamb.: imperato

Herding, Hieronymus.

3


Cap,

34

XLIIL

5

Theophilus, Caesareae Palaestinae, quae olim Turris Stratonis vocabatur, episcopus, sub Severo principe adversum eos, qui quarta decima luna cum ludaeis pascha faciebant, cum ceteris episcopis synodicam et valde utilem composuit epistulam.

Cap.

XLIV.

Bacchylus, Corinthi episcopus, sub eodem Severo principe clarus habitus est, et de pascha ex omnium 10 qui in Achaia erant episcoporum persona elegantem

librum

scripsit.

Cap.
Polycrates, episcopis Asiae,
15

XLV.

Ephesiorum episcopus, cum ceteris qui iuxta quandam veterem consue-

tudinem quarta decima luna cum ludaeis pascha celebrabant, scripsit adversus Victorem, episcopum Romanum, epistulam synodicam, in qua docet se apostoli lohannis et veterum auctoritatem sequi, de qua haec pauca excerpsimus ^nos igitur inviolabilem celebramus Etenim in 20 diem nec addentes aliquid nec dementes. Asia elementa maxima dormierunt, quae resurgent in die Domini, quando venturus est de caelis in maiestate
:

sua et suscitaturus omnes sanctos, Philippum loquor de duodecim apostolis, qui dormivit Hierapoli, et duas 25 filias eius, quae virgines senuerunt, et aliam eius filiam, quae spiritu sancto plena in Epheso occubuit. Sed et lohannes, qui super pectus Domini recubuit et
pontifex eius fuit auream laminam in fronte portans, martyr et doctor, in Epheso dormivit. Et Polycarpus, Thraseas 30 episcopus et martyr, Smyrnae occubuit. et martyr, de Eumenia, in eadem quoque, episcopus
28
'fuit',

quem habet etBamb.,

deest in

al.

Vat.:

lamminam

-

35

-

Smyrna requiescit. Quid necesse est Sagaris, episcopi et martyris, recordari, qui in Laodicea soporatur, et Papyri beati, et Melitonis, in spiritu sancto eunuchi,
qui semper Domino serviens positus est in Sardis et exspectat in adventu eius resurrectionem ? Hi omnes observaverunt diem paschae quarta decima luna, ab evangelica traditione in nullam partem declinantes et ecclesiasticum sequentes canonem. Ego quoque, mini5

vestrum, Polycrates secundum doctrinam et secutus sum, septem 10 siquidem fuerunt episcopi et ego octavus semper pascha celebravi, quando populus ludaeorum azyma faciebat. Itaque, fratres, LXV annos habens aetatis meae in Domino et a multis de toto orbe fratribus eruditus, peragrata omni scriptura, non formidabo eos 15 Dixerunt enim maiores mei: qui nobis minantur. Deo magis oboedire quam hominibus'. Haec ^oportet propterea posui, ut ingenium et auctoritatem viri ex parvo opusculo demonstrarem. Floruit Severi principis temporibus eadem aetate, qua Narcissus Hierosolymae. 20

mus omnium

propinquorum meorum, quos

Cap..

XLVL
imperio
in

Heraclitus sub Commodi Severique apostolum commentarios composuit.

Cap.

XLVIL

Maximus sub iisdem principibus famosam quae- 25 stionem insigni volumine ventilavit, unde malum, et quod materia a Deo facta sit.
5 Vat. spectat 22 Vat.: temporibus
:

11 al. hoc loco addunt: propinqni mei 23 Norimb.: apostolos

3*


Cap.

36.

XLVIIL

Candidus regnantibus supra scriptis in hexemeron pulcherrimos tractatus edidit.

Cap.
5

XLIX.
principe
similiter

Appion sub Severo meron tractatus fecit.

in

hexe-

Cap. L.
Sextus sub imperatore Severo librum de resurrectione scripsit.
10

Cap. LI.

Arabianus sub eodem edidit quaedam opuscula ad Christianum dogma pertinentia.
Cap.
15 plenissime disputavit et

LIL

ludas de septuaginta apud Daniel hebdomadibus %QOvoyQa(pCav superiorum temad decimum Severi perduxit annum. porum usque In qua erroris arguitur, quod adventum antichristi circa sua tempora futurum esse dixerit; sed hoc ideo, quia magnitudo persecutionum praesentem mundi mina20 batur occasum.

Cap.

LIIL

TertuUianus presbyter nunc demum primus post Victorem et Apollonium Latinorum ponitur, provinciae
Africae, civitatis Carthaginiensis, patre centurione pro25 consulari. Hic acris et vehementis ingenii sub Severo

principe et Antonino Caracalla maxime floruit multaque scripsit volumina, quae, quia nota sunt pluribus, praetermittimus. Vidi ego quendam Paulum Concordiae
11
al.

addunt: principe


adulescens,

37

quod oppidum Italiae est, senem, qui se beati Cypriani iam grandis aetatis notarium, cum ipse admodum esset

Romae vidisse diceret referentem sibi, solitum numquam Cyprianum absque Tertulliani lectione unam diem praeterisse ac sibi crebro dicere: Ma magistrum'!
Tertullianum videlicet significans. Hic usque ad mediam aetatem presbyter fuit ecclesiae, invidia postea et contumeliis clericorum Romanae ecclesiae ad Montani
minit.

5

delapsus in multis libris novae prophetiae meSpecialiter autem adversus ecclesiam texuit 10 volumina de pudicitia, de persecutione , de ieiuniis, de monogamia, de ecstasi libros sex et septimum, quem adversus Apollonium composuit; ferturque vixisse usque ad decrepitam aetatem et quae non exstant opus-

dogma

cula edidisse.

15

Cap.
Origenes, qui et
tinacis

LIV.

Adamantius, decimo Severi peranno adversum Christianos persecutione commota, a Leonide patre Christi martyrio coronato cum sex fratribus et matre vidua pauper relinquitur annos 20 natus circiter XVII; rem enim familiarem ob confessionem Christi fiscus occupaverat. Hic Alexandriae dispersa ecclesia octavo decimo aetatis suae anno xatr}xri6£G)v opus adgressus, postea a Demetrio, eiusdem urbis episcopo, in locum Clementis presbyteri confir- 25 matus, per multos annos floruit, et cum iam mediae
esset aetatis et propter ecclesias Achaiae,

quae plurimis

heresibus

vexabantur, sub testimonio eeclesiasticae epistulae, Athenas per Palaestinam pergeret, a Theoctisto et Alexandro, Caesareae et Hierosolymorum epi- ^q scopis, presbyter ordinatus Demetrii offendit animos,
3 Vat. refertque Ver. referretqae; Bamb. et Norimb. refe7 Bamb. Ronscli diceret, referreque sibi solitum rentemque etNorimb.: presbyter fuit ecclesiae Africanae (Africae); Vat.: 31 al.: animum 14 Ronsch: et multa quae praefuit
:

;

:

:

:

38

5

qui tanta adversus eum debacchatus insania est, ut per totum orbem super nomine eius scriberet. Constat eum^ antequam Caesaream migraret, fuisse Romae sub Zepherino episcopo, et statim Alexandriam reversum Heraclam presbyterum, qui in habitu philosophi perseverabat, adiutorem sibi fecisse xcctr^x^ascov, qui quidem

post Demetrium Alexandrinam tenuit ecclesiam. Quantae autem gloriae fuerit, hinc apparet, quod Firmillianus, Caesareae episcopus, cum omni Cappadocia
et

10

eum

invitavit

et diu

tenuit et postea sub

occasione

15

sanctorum locorum Palaestinam veniens diu Caesareae ab eo in sanctis scripturis eruditus est; sed et illud quod ad Mammaeam, matrem Alexandri imperatoris, religiosam feminam rogatus venit Antiochiam et summo honore habitus est et ad Philippum imperatorem,
qui
et

primus
ad

de

regibus
eius

Romanis
fecit

Christianus

fuit,

matrem

litteras

quae usque hodie

exstant.

Quis

autem ignorat,

quod tantum habuerit in

20 scripturis sanctis studii, ut etiam hebraeam linguam contra aetatis gentisque suae naturam edisceret et

exceptis septuaginta interpretibus alios quoque editiones in unum congregaret? Aquilae scilicet, Pontici proselyti
et

Theodotionis Hebionei et Sjmmachi eiusdem dog-

25 matis, qui in

evangelium quoque xazcc Max^alov scripsit commentarios, de quo et suum dogma confirmare conatur. Praeterea quintam et sextam et septimam editionem, quas etiam nos de eius bibliotheca habemus, miro labore repperit et cum ceteris editionibus comquia indicem operum eius in voluminibus epistularum quas ad Paulam scripsimus, in quadam epistula contra Yarronis conferens posui, nunc omitto
19 Bamb. et Norimb. quis 12 hoc loco anacoluthon est 31 Vat., Bamb. et 25 Vat.: cata Matthaeum ignorat et 33 Bamb. et Norimb.: Varronis opera Norimb.: operis
:

30 paravit.

Et

illud,

39

-

de immortali ingenio eius non tacens, quod dialecticam, arithmeticam, musicam, grammaticam et

rhetoricam omniumque philosophorum sectas ita didicit, ut studiosos quoque saecularium litterarum sectatores haberet et interpretaretur eis cottidie, concursusque ad 5 eum mire fierent. Quos ille propterea recipiebat, ut sub occasione saecularis litteraturae in fide Christi statueret.

De

crudelitate autem persecutionis, quae adversum Christianos sub Decio consurrexit eo quod in religionem Philippi desaeviret, quem interfecerat, superfluum est lo

dicere,

cum etiam Fabianus, Eomanae
ipsa

ecclesiae

scopus in

occubuerit,

et

Alexander

epiet Babylas,

Hierosolymorum

et Antiochenae eeclesiae pontifices, in carcere pro confessione dormierint. Et si quis super statu scire voluerit quid actum sit, primo 15 Origenis quidem de epistulis eius, quae post persecutionem ad

diversos missae sunt, deinde et de sexto Eusebii Caesariensis ecclesiasticae historiae libro et pro eodem Origene sex voluminibus possit liquido cognoscere. Yixit usque ad Gallum et Volusianum, id est, us- 20

que ad

LXIX

aetatis

suae

annum,

et

mortuus est

Tyri, in qua urbe et sepultus est.

Cap.

LV,

Ammonius, vir disertus et valde eruditus in philosophia, eodem tempore Alexandriae clarus habitus est. 25 Qui inter multa ingenii sui et praeclara monumenta
etiam de consonantia Moysi et lesu opus elegans composuit et evangelicos canones excogitavit, quos postea secutus est Eusebius Caesariensis. Hunc falso accusat Porphyrius, quod ex Christiano ethnicus fuerit, cum 30
2 Bamb. et Norimb.
6
:

7 Bamb.: Norimb.: mirifice fierent 15 al.: velit in fide Christi eos instrueret; Bern.: institueret Bamb. et Norimb.: primum
:

Bamb

dialecticam quoque et geometriam et

fierent mirifici;


constet
perseverasse.

40


Christianui

eum usque ad extremam vitam
Ca:p.

LVL

Ambrosius, primum Marcionites, dein ab Origene
5

correctus, ecclesiae diaconus, et confessionis dominicae

Cui cum Protocteto presbytero gloria insignis fuit. liber Origenis de martyrio scribitur; huius industria, sumptu, instantiaque adiutus infinita Origenes dictavit
volumina.
10

Sed

ingenii fuit, sunt. Obiit

et ipse, quippe ut vir nobilis, non inelegantis sicut eius ad Origenem epistulae indicio

autem ante mortem Origenis, et in hoc a plerisque reprehenditur, quod, vir locuples, amici senis et pauperis moriens recordatus non sit.
Cap,

15

LVIL

Tryphon, Origenis auditor, ad quem nonnullae eius exstant epistuiae, in scripturis eruditissimus fuit.

Quod quidem

et

multa eius sparsim ostendunt opus-

cula, sed praecipue liber quem composuit de Wacca 20 rufa' in deuteronomio et de 'dichotomematibus', quae cum columba et turture ab Abraham ponuntur in Genesi.

Cap.

LVIIL

Minucius Felix, Romae insignis causidicus, scripsit dialogum Christiani et ethnici disputantis, qui Octavius Sed et alius sub nomine eius fertur *de 25 inscribitur.
fato' vel 'contra

mathematicos', qui,

cum
.

sit

et ipse
scribitur.
. . .

* Tbeoctisto scribepresbytero liber Origenis . . retur, buius industria perfectum est et ad hunc . . 14 Bamb.: non est 21 Norimb.: ab 16 Vat,: adiutor

6 Bamb.: cui cum Theotisto presbytero liber Huius industria et sumptu et instantia et adbuc
:

.

.

infinita
. .

Vat.

nam cum

.

.

.

Abrahamo


diserti

41
mihi

videtur

hominis,

non

cum

superioris
et Lac-

libri stilo

convenire.

Meminit huius Minucii

tantius in libris suis.

Cap,
id est, sub

LIX.

Gaius sub Zephyrino, Romanae urbis episcopo, 5 Antonino, Severi filio, disputationem adversus Proculum, Montani sectatorem, valde insignem habuit arguens eum temeritatis super nova prophetia defendenda et in eodem volumine epistulas quoque Pauli tredecim tantum enumerans quartam decimam, quae lo fertur ad Hebraeos, dicit non eius esse; sed apud Romanos usque hodie quasi Pauli apostoli non habetur.
Cap.

LX.
15

Beryllus, Arabs Bostrenus episcopus, cum aliquanto tempore rexisset ecclesiam, ad extremum lapsus in heresim, quae Christum ante incarnationem negat, ab Origene correctus scripsit varia opuscula et maxime Sed et epistulas, in quibus Origeni gratias agit. Origenis ad eum litterae suut. Exstat dialogus OriClaruit genis et Berylli, in quo hereseos arguitur. autem sub Alexandro, Mammaeae filio, et Maximino et

20

Gordiano, qui

ei

in imperio successerunt.

Cap.

LXL

nomen Hippolytus, cuiusdam ecclesiae episcopus in ratione paschae et 25 quippe urbis scire non potui

temporum canone scripsit et usque ad primum annum Alexandri imperatoris sedecim annorum circulum, quem Graeci ixxaLdsxastrjQLda vocant, repperit, et Eusebio,
7

=

15

Bamb.

Proclum et Norimb.

:

8 Vat. deferenda gloriose rexiBset
:

14 20

al.:

Arabiae

al.r

coarguitur

26 Norimb.:

quem

scripsit

42

5

qui super eodem pascha decem et novem annorum circulum, id est, ivveaxaLdeKaatTiQCda composuit, oceasionem dedit. Scripsit nonnullos in scripturas commentarios, e quibus haec repperi: in Hexaemeron, in Exodum, in Canticum Canticorum, in Genesim, in Zachariam, de Psalmis, in Esaiam, de Daniele, de Apocalypsi, de Proverbiis, de Ecclesiaste, de Saul, de Pytonissa, de Antichristo, Me resurrectione', contra Marcionem, Me pascha', ^adversus omnes hereses' et tiqoS'

10 o^tAtav,

Me

laude Domini Salvatoris', in qua praesente

15

Origene se loqui in ecclesia significat. Huius aemulatione Ambrosius, quem de Marcionis heresi ad veram fidem correctum diximus, cohortatus est Origenem in scripturas commentarios scribere, praebens ei septem et eo amplius notarios eorumque expensas et librariorum parem numerum, quodque his maius est, incredibili studio cottidie ab eo opus exigens. Unde et in

quadam

epistula iQyodtcSTctrjv

eum Origenes

vocat.

Cap.
20

LXIL

Alexander, episcopus Cappadociae, cum desiderio sanctorum locorum Hierosolymam pergeret et Narcissus, episcopus eiusdem urbis iam senex regeret ecclesiam, et Narcisso et multis clericorum eius revelatum est,

altera die mane intrare episcopum, qui adiutor cathe25 drae sacerdotalis esse deberet. Itaque re ita completa

ut praedicta fuerat, cunctis Palaestinae episcopis in unum congregatis, annitente ipso quoque vel maxime Narcisso, Hierosolymitanae ecclesiae cum eo guber-

naculum
30

super pace ecclesiae, ait: ^salutat vos Narcissus, qui ante me hic tenuit episcopalem locum et nunc mecum eundem orationibus regit,

quam

Hic in suscepit. scribit ad Antinoitas

fine

cuiusdam

epistulae,

11 Bamb. et Norimb.: in huius aemulationem 7 al.: et 30 Vat.: Antionitas; bamb.: Antiochenses

annos natus
circiter

43

et

centum sedecim,
sapiatis'.

vos

mecum

precatur ut idem

unumque

Scribit et aliam

ad Antiochenses per Clementem, presbyterum Alexandriae, de quo supra diximus, nec non et ad Origenem, et pro Origene contra Demetrium, eo quod iuxta testimonium Demetrii eum presbyterum constituerit. Sed
et aliae eius

5

ad diversos feruntur epistulae.

Septima

autem persecutione sub Decio, quo tempore Babylas Antiochiae passus est, ductus Caesaream et clausus
carcere

ob confessionem Christi martyrio

coronatur. lo

Cap.

LXIIL

lulius Africanus, cuius quinque Me temporibus' exstant volumina, sub imperatore Marco Aurelio Antonino, qui Macrino successerat, legationem pro instauratione urbis Emmaus suscepit, quae postea Nicopolis 15

appellata.

Susannae,
aito

Est epistula ad Origenem super quaestione eo quod dicat in hebraico hanc fabulam

non haberi nec convenire cum hebraica etymologia
xov tcqCvov 7tQi(Sai xal aito xov 0%Cvov 0xCaai^ contra quem doctam epistulam scripsit Origenes. Ex- 20 stat eius ad Aristidem altera epistula, in qua super
diagxjJvCa

quae videtur esse in genealogia Salvatoris
et

apud Matthaeum

Lucam, plenissime
Cap.

disputat.

LXIV.
25

Geminus, Antiochenae ecclesiae presbyter, pauca
ingenii sui monumenta composuit, florens sub Alexandro principe et episcopo urbis suae, Zebenno, eo vel maxime tempore, quo Heraclas Alexandrinae ecclesiae

pontifex ordinatus

est.

16 Bamb. et Norimb. appellata 17 Vat.: hanc fabulam haberi
:

est.

Huius est epistula

.

.

.


Cap.

44

LXV.

Theodorus, qui postea Gregorius appellatus est,^ Neocaesareae episcopus, admodum adulescens, ob studii graecarum et latinarum litterarum de Cappadocii
5

Berytum

et inde

Caesaream Palaestinae

transiit iunet<

sibi fratre

Athenodoro.

Quorum cum egregiam

indolei

vidisset Origenes, cohortatus est eos ad philosophiamjj in qua paulatim fidem Christi subintroducens sui quo10

que sectatores reddidit. Quinquennio itaque eruditi ab eo remittuntur ad matrem. E quibus Theodoruj
proficiscens panegyricum Ev%aQi6xiag scripsit Origeni, et convocata grandi frequentia ipso quoque praesent(

Origene recitavit;
et
15 valde

iietaq)Qa0iv utilem; et aliae vulgo eius feruntur

qui usque hodie exstat. Scripsit in Ecclesiasten brevem quidem, sed
epistulae,

et praecipue signa atque miracula,

quae iam episcopus

cum multa

ecclesiarum gloria perpetravit.

Cap.
20 Cypriani

LXVI.

Cornelius, Romanae urbis episcopus, ad quem octc exstant epistulae, scripsit ad Fabium, An-

tiochenae ecclesiae episcopum, de synodo Romana ei Italica et Africana, et aliam de Novatiano, et de his qui lapsi sunt; tertiam de gestis synodi, quartam ad' eundem Fabium valde prolixam epistulam et Nova25 tianae hereseos causas et anathema continentem. Rexit ecclesiam sub Gallo et Volusiano annis duobus; cui, ob Christi martyrium coronato successit Lucius.

Cap.

LXVIL

Cyprianus Afer primum gloriose rhetoricam docuil 30 et exinde, suadente presbytero Caecilio, a quo et cog16 al.: sed 20 Vat.: Favianum; Bamb.: Flavianum 26 Bamb. et Norimb.: annis XII

45

nomentum sortitus est, Christianus factus omnem substantiam suam pauperibus erogavit, ac non post multum temporis allectus in presbyterium etiam episcopus Carthaginiensis constitutus Huius ingenii superfluum
est.

est indicem texere, sole clariora sint eius opera. Passus est sub Valeriano et Gallieno principibus persecutione octava eo die quo Romae Cornelius, sed

5

cum

non eodem anno.
Cap.
sionis eius

LXVIIL

10

Pontius, diaconus Cypriani, usque ad diem pascum ipso exsilium sustinens egregium vovitae et passionis Cypriani reliquit.

lumen

Cap.

LXIX.

Dionysius, Alexandrinae episcopus urbis, sub He- 15 racla scholam tenuit et Origenis vel insignissimus auditor fuit. Hic in Cypriani et Africanae synodi dogma
consentiens de hereticis rebaptizandis plurimas ad diversos misit epistulas, quae usque hodie exstant, et ad Fabium, Antiochenae ecclesiae episcopum, de pae- 20

ad Romanos per Hippolytum alteram, ad Xystum, qui Stephano successerat, duas epistulas, et ad Philemonem et Dionysium, Romanae ecclesiae presbyteros duas, et ad eundem Dionysium, postea Romanae ecclesiae episcopum, et ad Novatianum causantem quod invitus Romae episcopus ordinatus esset, cuius
nitentia, epistulae hoc exordium est: 'Dionysius Novatiano fratri
2 Bamb. et Norimb.: ac post non in presbytenim 8 Vat., Bern., Bamb.
tiatrjx^f^^fov

25

'eodem', qnod exspectatur 18 Vat.: baptizandis presbyter stum; Bamb.: Syxtum; Norimb.: Sixtum

3 Norimb.: electua etNorimb.: *"eo', non: 16 Bamb. etNorimb. scholam
:

22 Vat.: Si-

salutem.

46

ordinatus es, probabis
et

hoc,

cum

Si invitus, ut dicis, volens recesseris/
et

Est eius

ad Dionysium

Didymum

altera

epistula et eoQxaCxixaC de pascha plurimae declama5 torio sermone conscriptae, et ad Alexandrinam ecclesiam de exsilio, et ad Hieracam, in Aegypto episco-

pum,

vaaLov, et ad

et alia ^de mortalitate' et 'de sabbato' et TtsQl yv^Hermammonem, et alia ^de persecutione

Decii', et duo libri ^adversum Nepotem' episcopum, 10 qui mille annorum corporale regnum suis scriptis asserebat. In quibus et de Apocalypsi lohannis diligen-

tissime disputat, et adversus Sabellium et ad

Ammo-

nem, Beronices episcopum, et ad Telesphorum, et ad Euphranorem, et quattuor libri ad Dionysium, Romanae urbis episcopum, ad Laodicenses Me paenitentia', ad Origenem ^de martyrio', ad Armenios ^de paenitentia' et 'de ordine delictorum', ^de natura' ad Timotheum, ^de temptationibus' ad Euphranorem, ad Basilidem quoque multae epistulae, in quarum una 20 se asserit etiam in Ecclesiasten coepisse scribere commentarios. Sed et adversus Paulum Samosatenum
15

ante paucos dies
epistula.

quam

moreretur, insignis eius fertur

Moritur duodecimo Gallieni anno.
26

Cap.

LXX.

Novatianus, Romanae urbis presbyter, adversus Cornelium cathedram sacerdotalem conatus invadere, Novatianorum quod graece dicitur xad-agav dogma constituit nolens apostatas suscipere paenitentes. Huius
30 auctor

Novatus, Cypriani presbyter
:

fuit.

Scripsit au:

6 Vat. et Bamb. et Bern. Heraclam; Norimb. Herecham 14 Bamb.: Euphra10 Bamb.: asseverat; Norimb.: affirmat ten 15 Vat. patientia hoc loco al. addunt: item canonem de paenitentia (Migne: item ad Canonem de paenitentia)
:


tem
sacerdote',
stantia', *de Attalo',

47

^de pascha', *de sabbato', Me circumcisione', 'de Me ordinatione', *de cibis iudaicis', Me in-

multaque alia, et ^de Trinitate' grande volumen, quasi imto^i^v operis TertuUiani faciens, quod plurimi nescientes Cypriani aestiraant.
Cap.
byter, quippe qui in

5

LXXL

Malchion, disertissimus Antiochenae ecclesiae preseadem urbe rhetoricam florentissime docuerat, adversus Paulum Samosatenum, qui, Antiochenae ecclesiae episcopus, dogma Artemonis in- lo
staurarat, excipientibus notariis disputavit, qui dialo-

gus usque hodie exstat. Sed et alia grandis epistula, ex persona synodi ab eo scripta, ad Dionysium et Maximum, Romanae et Alexandrinae ecclesiae episcopos Floruit sub Claudio et Aureliano. dirigitur.

15

Cap.
tationis suae,

LXXIL
,

Archelaus, episcopus Mesopotamiae librum dispuquam habuit adversum Manichaeum exeuntem de Perside, syro sermone composuit, qui trans20 latus in graecum habetur a multis. Claruit sub imperatore Probo, qui Aureliano Tacitoque successerat.

Cap.

LXXIIL

Anatolius Alexandrinus, Laodiceae Syriae episcopus, sub Probo et Caro imperatoribus floruit, mirae 25 doctrinae vir in arithmetica, geometria, astronomia, grammatica, rhetorica, dialectica. Cuius ingenii magnitudinem de volumine quod 'super pascha' composuit,
2

Bamb.

et

edocuerat

9 Vat.: rhetoricam Norimb.: de oratione 20 Vat.: in graecum in multis

et

48

'

decem

libris

^de arithmeticae institutionibus

in-

telligere

possumus.

Cap.

LXXIV.

5 latine

Victorinus, Petabionensis episcopus, non aeque ut graece noverat. Unde opera eius grandia sensibus viliora videntur compositione verborum. Sunt autem haec:

^commentarii in Genesim, in Exodum, in Leviti10 siasten, in

Esaiam, in Ezechiel, in Abacuc, in EccleCanticum Canticorum, in Apocalypsim lohannis/ 'adversum omnes hereses', et multa alia.

cum,

in

Ad extremum

martyrio coronatus

est.

Cap.

LXXV.

15 necessarius, tanto bibliothecae divinae

Pamphilus presbyter, Eusebii Caesariensis episcopi amore flagravit,
Origenis voluminum sua manu usque hodie in Caesariensi biblioSed in duodecim prophetas XXV

ut

maximam partem
habentur.

descripserit, quae

theca

e^rjyriaecov Origenis manu eius exarata repperi, quae 20 tanto amplexor et servo gaudio, ut Croesi opes ha-

bere me credam. Si enim laetitia est unam epistulam habere martyris, quanto magis tot milia versuum,

quae mihi videtur signasse sui sanguinis vestigiis! Scripsit, antequam Eusebius scriberet, apologeti25 ticum pro Origene, et passus est Caesareae Palaestinae sub persecutione Maximini.
1

tionis

Bamb. etNorimb.: de decem libris arithmeticae institu4 Bamb. et Norimb.: Pictavionensis 18 Vat.: haBamb.: sed et 19 Norimb. et Bern.: Origenis vo20 Bamb.r amplector 23 Bamb.: videntur ve26 Vat., Bamb. et Bern. Maximiani

betur

lumina
stigia

:

Cap,

LXXVL
49

PieriuS; Alexandrinae ecclesiae presbyter, sub Caro et Diocletiano principibus tempore quo eandem eccle-

siam Thomas episcopus regebat, florentissime populos docuit et in tantam sermonis diversorumque tracta-

5

tuum, qui usque hodie exstant, venit elegantiam, ut Origenes iunior vocaretur. Constat, hunc mirae aaxi]appetitorem voluntariae paupertatis scientissimumque dialecticae artis post persecutionem omne vitae suae tempus Romae fuisse versatum. Huius est lo
66G)g
et

longissimus tractatus ^de propheta Osee', quem in pervigilio paschae habitum ipse sermo demonstrat.

Cap.

LXXVIL
Antiochenae ecclesiae

Lucianus, vir disertissimus,

presbyter, tantum in scripturarum studio laboravit, 15 ut usque nunc quaedam exemplaria scripturarum LuFeruntur eius ^de fide' ciani martyris nuncupentur. Passus est libelli et breves ad nonnullos epistulae. Nicomediae ob confessionem Christi sub persecutione

Maximini sepultusque Helenopoli Bithyniae.
Cap.
nobili

20

LXXVIIL

Phileas de urbe Aegypti^ quae vocatur Thmuis, genere et non parvis opibus, suscepto episcopatu, elegantissimum librum ^de martyrum laude' composuit et disputatione actorum habita adversus iudi- 25 cem, qui eum sacrificare cogebat, pro Christo capite truncatur eodem in Aegypto persecutionis auctore quo Lucianus Nicomediae.
9 Vat. 3 Bamb.: eodem tempore; Bern. eo tempore 12 Bamb.: 11 Bamb.: in prophetam post persecutionem vero 14 Bamb. Nicomediae 23 Bamb.: nobilis pervilegio 25 Bamb.: auctorum
:

:

:

Herdiog, Hieronymui.

4

Gap.

50

LXXIX.

Arnobius sub Diocletiano principe Siccae apud Africam florentissime rbetoricam docuit scripsitque adversus gentes volumina, quae vulgo exstant.
5

Cap.

LXXX.

Firmianus, qui et Lactantius, Arnobii discipulus, sub Diocletiano principe accitus cum Flavio grammatico, cuius
libri,

Me

medicinalibus' versu compositi exstant

Nicomediae rbetoricam docuit ac penuria disci10 pulorum ob graecam videlicet civitatem ad scribendum se contulit. Habemus eius symposium, quod
adulescentulus scripsit Africae, et bdoiitoQLxov Africa

usque Nicomediam hexametris ' scriptum versibus, et alium librum, qui inscribitur grammaticus ', et pulinstitutionum divinarum 15 ciierrimum Me ira Dei', et adversum gentes' libros septem, et imro^riv eiusdem operis, librum unum acephalum, et *ad Asclepiadem' iibros duos, Me persecutione' librum unum, *ad Probum' epistularum libros quattuor, ad eundem Me opiHic 20 ficio Dei vel formatione hominis' librum unum. extrema senectute magister Caesaris Crispi, filii Constan^

tini,

in Gallia fuit, qui postea a patre interfectus est.

Cajp.

LXXXL
Palaestinae
episcopus,
in

Eusebius,

Caesareae

25 scripturis divinis studiosissimus et bibliothecae divinae

cum Pamphylo martyre

diligentissimus pervestigator,

12 Bamb.: 10 Bamb.: ad 7 Bamb.: Flavo; Vat.: Favio Bamb.: de Vat. : odoiporicum in scbolis scripsit Africae Bamb. 19 Vat.: duos 17 Bamb.: in Ubro etc. Africa hoc loco addit: ad Severum epistularum libros duos, ad Demetrium, auditorem suum, epistularum libros duos et ad eun-

dem

.

.

.

51


haec sunt: avayys-

edidit infinita volumina, de quibus

Xixijg aTtodsL^scog libri XX, svccyysXLTcijg 7tQ07taQCC(Sxsv7Jg ^ libri XV, ^socpavstag libri V, ecclesiasticae histo-

riae' libri
ria'

et

et ^in

X, 'chronicorum canonum omnimoda histoeorum STtito^T], et ^de evangeliorum diacpcovLa', Esaiam' libri X, et ^contra Porphyrium', qui
in Sicilia, libri

5

eodem tempore scribebat
TtLXcov liber

XXY,

et to-

unus, anoXoyLag pro Origene libri sex, Me vita Pamphili' libri tres, Me martyribus' alia opuscula,
et in

centum quinquaginta psalmos eruditissimi com- 10 mentarii multaque alia. Floruit maxime sub Constantino imperatore et Constantio, et ob amicitiam Pamphili ab eo cognomentum sortitus est.
Cap.
Reticius,

LXXXII.

Aeduorum, id est, Augustodunensis epi- 15 sub Constantino celeberrimae famae habitus scopus, est in Galliis. Leguntur eius ^commentarii in Canticum Canticorum' et aliud grande volumen ^adversum Novatianum'. Nec praeter haec quicquam operum
eius repperi. 20

Cap.

LXXXIIL

Methodius, Olympi Lyciae et postea Tyri episcopus, nitidi compositique sermonis adversum Porphyrium confecit libros, et ^symposium decem virginum', et "^de resurreetione' opus egregium contra Origenem,
et adversus

25

eundem

in

Genesim quoque multa alia, quae vulgo
persecutionis,

^de Pitonissa', et Me autexusio', et in Canticum commentarios , et

lectitantur.

vissimae
1

ut

alii

nosub Decio adfirmant,

Ad extremum

yBXiv,riq

2 Bamb.: svaydeest in Bamb. Bvayy8Uv.riq ... 26 Vat.: ccvrs^ovatov nQo88i^soig nuQaayisvijg 29 Bamb.: sive ut 27 Bamb. canticum canticorum
:

XX

4*

et

52


martyrio corona-

Valeriano

in Chalcide

Graeciae

tus est.

Cap,

LXXXir.

5

luvencus, nobilissimi generis Hispanus, presbyter, quattuor evangelia hexametris versibus paene ad verbum transferens quattuor libros composuit, et nonnulla eodem metro ad sacramentorum ordinem pertiFloruit sub Constantino principe. nentia.

Cap.
10

LXXXV.

Eustathius, genere Pamphylius, Sidetes primum deinde Antiochiae episcopus, rexit ecclesiam et adversus Arianorum dogma multa componens sub Constantio principe pulsus est in exilium Traianopolim Thraciarum, ubi et usque hodie condi-

Beroeae Syriae,

15 tus est.

Exstant eius volumina ^de anima', Me engastrimytho' (TtsQi iyya6tQi^vd^ov) ^adversum Origenem', et infinitae epistulae, quas enumerare longum est.

Cap.

LXXXVL

Marcellus, Ancyranus episcopus, sub Constantino
20 et Constantio principibus floruit multaque diversarum VTtod-eaecov scripsit volumina et maxime adversus Aria-

nos.

Feruntur contra hunc Asterii

et Apollinarii libri,

hereseos arguentes. Sed et Hilarius in septimo ^adversus Arianos' libro nominis eius quasi 25 heretici meminit. Porro ille defendit se non esse dogmatiS; cuius accusabatur, communione lulii et AthaSabellianae
nasii,

eum

Romanae
:

et Alexandrinae urbis pontificum.
11 Vat.: Bereae 26 Bamb.: accuVat. Anastasii
:

10 Bamb.
satur

Sidites

Bamb: sed communione


Cap.

53

LXXXVIL

Arianorum perpessus

Athanasius, Alexandrinae urbis episcopus, multa insidiis, ad Constantem, Gallia5

rum principem, fugit, unde reversus cum litteris et rursum post mortem illius fugatus usque ad loviani
recepta ecclesia sub Valente moritur. Feruntur eius ^adversum gentes' libri duo et 'contra Valentem et Ursacium' unus, Me virginitate', ^de persecutionibus Arianorum' plurimi et Me

imperium

latuit,

a quo

psalmorum

titulis' et ^historia Antonii monachi' vitam lo continens et E0Qra<5tixai epistulae et multa alia, quae

enumerare longum

est.

Cap,

LXXXVLIL

Antonius monachus, cuius vitam Athanasius, Alexandriae episcopus, insigni volumine prosecutus est, 15 misit aegyptiacas ad diversa monasteria apostolici sensus sermonisque epistulas septem, quae in graecam linguam translatae sunt, quarum praecipua est ^ad Arsenoitas'. Floruit Constantino et filiis eius regnantibus.

20

Cap.

XXXIX.

Basilius, Ancyranus episcopus, artis medicinae gnarus scripsit contra Marcellum' et ^de virginitate' librum et nonnulla alia, et sub rege Constantio Macedonianae partis cum Eustathio Sebasteno princeps
fuit.

25

Cap.
gantis apertique sermonis
2

XC

Theodorus, Heracleae Thraciarum episcopus, eleet magis historicae intelliBamb.: multas
.

.

insidias

16 Bamb.: aegyptiace


psalterium.

54

-

gentiae edidit sub Constantio principe commentarios in Matthaeum et lohannem et in apostolum et in

Cap.
5

XCL

Eusebius Emisenus, elegantis et rhetorici ingenii innumerabiles et qui ad plausum populi pertineant confecit libros, magisque historiam secutus ab his qui declamare volunt, studiosissime legitur; e quibus vel praecipui sunt ^adversum ludaeos et gentiles et 10 Novatianos' et ^ad Galatas' libri decem et ^in evanFloruit tempogelia homiliae' breves, sed plurimae. ribus Constantii imperatoris, sub quo et mortuus, Antiochiae sepultus est.

Cap. XCII.
15

Triphylius, Cypri Ledrensis sive Leucotheon episcopus, eloquentissimus suae aetatis et sub rege Constantio celeberrimus fuit. Legi eius in Canticum Can-

ticorum commentarios.
tur,

Et multa alia composuisse quae in nostras manus minime pervenerunt.
Cap.

fer-

20

XCIII

stantio

Donatus, a quo Donatiani per Africam sub ConConstantinoque principibus puUularunt, asse-

rens a nostris scripturas in persecutione ethnicis traditas totam paene Africam et maxime Numidiam sua 25 persuasione decepit. Exstant eius multa ad suam heresim pertinentia et ^de spiritu sancto' liber Ariano

dogmati congruens.
6 Bamb.: pertinent episcopus Emisenus 15 Vat.: 11 Vat. et Bamb.: homehae gentes Vat. et Bamb. etBern,: LeuconIriphilius; Bamb.: TripiHus 21 Vat. et Bamb. et Bern.: Constantino Constantioque theon 26 Bamb.: pertinentia 22 boc vocabulum deest in Vat. 5 Bern.
: :

9

Bamb.

opuscula

55

I

Ca^,

XCIV.

Asterius, Arianae philosophus factionis, scripsit regnante Constantio in epistulam ad Romanos et in evangelia et in psalmos commentarios et multa alia, quae a suae partis hominibus studiosissime leguntur. 5

Cap.

XCV.
cum
Pancratio et

Lucifer, Caralitanus episcopus
HilariO;

Romanae

ecclesiae clericis ad

Constantium im-

peratorem a Liberio episcopo pro fide legatus missus, nollet sub nomine Athanasii Nicaenam damnare lo fidem, in Palaestinam relegatus mirae constantiae et praeparati animi ad martyrium contra Constantium imperatorem scripsit librum eique legendum misit ac non multo post sub luliano principe reversus Caralis 15 Yalentiniano regnante obiit.

cum

Cap.

XCVL

mae

Eusebius, natione Sardus et ex lectore urbis RoVercellensis episcopus, ob confessionem fidei a Constantio principe Scythopolim et inde Cappadociam relegatus sub luliano imperatore ad ecclesiam suam 20
reversus est ediditque in psalmos commentarios Eusebii Caesariensis quos de graeco in latinum verte,

rat, et tibus.

mortuus est Yalentiniano
Cap.

et

Valente regnan25

XCVIL

pus,

Fortunatianus, natione Afer, Aquileiensis episcoimperante Constantio in evangelia titulis ordinatis breves sermone rustico scripsit commentarios, et in hoc habetur detestabilis, quod Liberium, Roma8 Vat.: Hylaro

10 Vat.: Anastasii

28 Bamb.: brevi

rusticoque

Bamb.: conscripsit


reseos compulit.
caj?.
5

56

-

nae urbis episcopum, pro fide ad exilium pergentem primus sollicitavit et fregit et ad subscriptionem he-

xcriii.

Acacius, quem, quia luscus erat, ^ovoipd^aX^ov nuncupabant, Caesariensis ecclesiae in Palaestina episcopus, elaboravit in Ecclesiasten decem et septem

volumina,
terea

et

avfi^Mtav

t^ritrj^cctcov

sex, multos prae-

diversosque

tractatus.

In tantum

10 Constantio imperatore claruit, ut in Liberii mae Felicem episcopum constitueret.

autem sub locum Ro-

Cap.
Serapion,
ingenii
15

XCIX.

Thmueus episcopus, qui ob elegantiam cognomen Scholastici meruit, carus Antonii
fuit

'adversus Manichaeos' egretitulis' alium et gium ad diversos utiles epistulas, et sub Constantio principe etiam in confessione inclitus fuit.

monachi

librum

ediditque et -*de

psalmorum

Cap.
20

C.

Hilarius, urbis Pictavorum Aquitanicae episcopus, factione Saturnini, Arelatensis episcopi, de synodo Biterrensi Phrygiam relegatus, duodecim adversus Arianos confecit libros et alium librum *de synodis', quem ad Galliarum episcopos scripsit, et in psalmos com-

25 mentarios,

primum videlicet et secundum et a quinquagesimo primo usque ad sexagesimum secundum et a CXVIII usque ad extremum; in quo opere imitatus Origenem nonnulla etiam de suo addidit. Est eius et *ad Constantium' libellus, quem viventi Constanti13 Bamb.:

2 Bamb.: inscriptionem de suo sensu edidit

Thimueus

28Bamb.

:

57

-

nopoli porrexerat, et alius *in Oonstantium' quem post mortem eius scripsit, et liber ^adversum Valentem et Ursacium', historiam Ariminensis et Seleuciensis synodi continens, et *ad praefectum Sallustium' sive ^contra Dioscurum', et 'liber bymnorum et my- 5 steriorum' alius, et ^commentarii in Matthaeum', et ^tractatus in lob', quos de graeco Origenis ad sensum
transtulit, et alius elegans libellus ^contra Auxentium', Aiunt quidam et nonnullae ad diversos epistulae.
scripsisse eum in Canticum Oanticorum, sed a nobis 10 hoc opus ignoratur. Mortuus est Pictavis Valentiniano et Valente

regnantibus.

Cap,

CL

Victorinus, natione Afer, Romae sub Oonstantio 15 principe rhetoricam docuit et in extrema senectute Ohristi se tradens fidei scripsit ^adversus Arium' libros more dialectico valde obscuros, qui nisi ab eruditis

non

intelliguntur, et

commentarios

^in

apostolum'.
20

Cap.

CIL

Titus, Bostrensis episcopus, sub luliano et loviano principibus fortes adversum Manichaeos scripsit Moritur sub Valente. libros et nonnulla alia.

Cap.

CLLL

urbis episcopus, elegans in 25 versibus componendis ingenium habuit multaque et brevia opuscula heroico metro edidit et prope octo-

Damasus, Romanae

genarius sub Theodosio principe mortuus

est.

Cap.

CLV.

Apollinarius, Laodicenus Syriae episcopus patre 30 3 Bamb.: Seleucis 30 Bamb. Apollinaris
:

-

58

-

presbytero, magis grammaticis in adulescentia operam dedit et postea in sanctas scripturas innumerabilia scribens volumina sub Theodosio imperatore obiit. Exstant eius 'adversus Porphyrium' libri, qui 5 inter cetera opera eius vel maxime probantur.

XXX

Cap.

CV.

Gregorius, Baeticus Eliberi episcopus, usque ad diversos mediocri sermone tractatus composuit et 'de fide' elegantem librum; hodie-

extremam senectutem
que superesse

10

dicitur.

Cap. CVI.
Pacianus, in Pyreuaei iugis Barcelonae episcopus;
castitate eloquentiae et
scripsit

tam

vita

quam sermone

clarus,

opuscula, 15 ^contra Novatianos', et senectute mortuusest.

varia

de quibus est ^Cervus', et sub Theodosio iam ultima

Cap.

CVIL

Photinus de Gallograecia, Marcelli discipulus et Sirmii episcopus ordinatus, Hebionis heresim instaurare 20 conatus est, et postea a Valentiniano principe pulsus ecclesia plura scripsit volumina, in quibus vel praecipua
sunt ^contra gentes' et *ad Valentinianum
'

libri.

Cap.
25 contra

CVIIL

PhoebadiuS; Agenni Galliarum episcopus, edidit Arianos librum. Dicuntur eius et alia esse
:

12 Bamb. Patianus 13 Bamb.: casti1 Bamb.: Probo 14 Bamb.: peracuto sensu liber unus gatae eloquentiae 21 ^plura' deest in Vat. Bamb.: praecipui contra 24 Vat.: Phoedavius; Bamb.: Lebadius; Bern.: Phebadius
. .


opuscula, quae pita senectute.

59
legi.


Vivit usque hodie decre-

necdum

Cap.
oculis
et

CIX.
5

Didymus Alexandrinus
miraculum
sui

captus a parva aetate ob id elementorum quoque ignarus tantum

omnibus praebuit, ut dialecticam quoque et geometriam^ quae vel maxime visu indiget, usque ad perfectum didicerit. Hic plurima nobiliaque conscripsit: commentarios in psalmos omnes, commentarios

in evangelium Matthaei et lohannis, et ^de dogmatibus', 10 et 'contra Arianos' libros duos, et ^de spiritu sancto' librum unum, quem ego in latinum verti, et in Esaiam

tomos decem

et octo, in Osee ad me scribens commentariorum libros tres, et in Zachariam meo rogatu libros quinque et commentarios in lob et multa alia, quae

15
*

Vivit usque hodie, et octogesimum tertium aetatis suae iam excessit annum.
digerere proprii
indicis
est.

Cap.

CX.

Optatus Afer, episcopus Milevitanus, ex parte catholica scripsit sub Valentiniano et Valente princi- 20 pibus ^adversum Donatianae partis calumniam' libros sex, in quibus asserit crimen Donatianorum in nos
falso retorqueri.

Cap.

CXI.

Acilius Severus in Hispania, de genere illius 25 Severi ad quem Lactantii duo epistularum scribuntur
libri,

composuit

volumen quasi

odotTtoQixov

totius

vitae suae statum continens

tam prosa quam

versibus,

4 Bamb.: a parva amissis 7 Vat.: geometricam Vat. et Bern. et Bamb.: indigent 16 Bamb.: diligere 19 Vat.: Milebitanns 25 Bamb.: Achillus; Bern.: Achylius
.

.

.

-

60


Valen

quod vocavit xaTa6tQog)i]v sive netQav, et sub tiniano principe obiit.
Cap.
5

CXIL

Cyrillus, Hierosolymae episcopus, saepe pulsu ecclesia et receptus ad extremum, sub Theodosio prin

cipe octo annis inconcussum episcopatum tenuit. Ex stant eius xarrjxV^^^Sf quas in adulescentia composui

Cap. CXIII.
10

Euzoius apud Thespesium rhetorem cum Gregoric Nazianzeno episcopo, adulescens Caesareae eruditus es et eiusdem postea urbis episcopus plurimo labor corruptam iam bibliothecam Origenis et Pamphili membranis instaurare conatus ad extremum sub Theo dosio principe ecclesia pulsus est. Feruntur eius vari
quos nosse perfacile
est.

15 multiplicesque tractatus,

cap.

cxir.

Epiphanius, Cypri Salaminae episcopus, scripsi adversus omnes hereses libros et multa alia, quae al
eruditis

propter res,

a

simplicioribus propter verbi
et

20

quoque lectitantur. Superest usque hodie trema iam senectute varia scripsit opuscula.
Cap.

in ex

CXV.

Ephrem, Edessenae ecclesiae diaconus, multa syr sermone composuit, et ad tantam venit claritudine
25 ut post lectionem scripturarum publice in quibusdan ecclesiis scripta eius recitentur. Legi *de spiritu sancto
15 Bamb. 9 Vat. rhetoricam (rhetorica?) peram 21 Bamb. et Norimb.: cudit; Bern. 20 Bamb.: ignota 23 Vat.: Bdesenae condidit
1

Vat.

:

:

scire


latione cognovi.

61

graecum volumen, quod quidam de syriaca lingua verterat, et acumen sublimis ingenii etiam in transDecessit sub Valente principe.

Cap,
vocabatur,
^in

CXVL
quae prius Mazaca 'contra Eunomium' sancto' volumen, et
et

5

Basilius, Caesareae Cappadociae,

episcopus,

egregios

elaboravit libros,

et 'de Spiritu

hexaemerum' homilias novem,

dGKrjZLTiov,

et lO

breves variosque tractatus. Moritur imperante Gratiano.

Cap.
Gregorius,
tissimus, praeceptor

CXVII.

Nazianzenus episcopus, vir eloquenmeus et quo scripturas explanante ad triginta milia versuum omnia opera sua didici, composuit; e quibus illa sunt: *de morte fratris Caesarii', ^tcsqI cpiXoittoxCa^^ *laudes Machabaeorum', ^laudes Cypriani', Uaudes Athanasii', ^laudes Maximi philosophi' post exilium reversi, quem falso nomine quidam Herona superscripserunt, quia est et alius liber vituperationem eiusdem Maximi continens, quasi non licuerit eundem et laudare et vituperare pro tempore, et liber hexametro versu Virginitatis et Nuptiarum

15

20

contra

se disserentium ^adversus Eunomium' libri duo, Me Spiritu Sancto' liber unus, ^contra lulianum 25 Secutus est autem Poleimperatorem' liber unus. monis in dicendo charactera, vivoque se episcopum in loco suo ordinans ruri vitam monachi exercuit decessitque ante hoc fere triennium sub Theodosio principe.
;

14 Bamb. a quo Bern. et Norimb.: ex quo scripturas illo 26 Bamb.: 16 Norimb. fratris mei Caesarii 20 Vat.: Iqcovu 29 Bamb. et Norimb, ferme Palamomon dicendi caractere
:

:


Cap.

62

CXVIIL

Lucius, post Athanasium Arianae partis episcopus^

5

usque ad Theodosium principem, a quo et pulsus est, Alexandrinam ecclesiam tenuit. Exstant eius sollemnes 'de pascha' epistulae et pauci variarum vTCod^a^sav
libelli.

Cap.
Diodorus,
esset presbyterj
10

CXIX.
episcopus,
alia

^

Tarsensis

dum

Antiochiae

magis
et

claruit.

lum commentarii

multa

Exstant eius in apostoad Eusebii magis

Emiseni characterem pertinentia, cuius cum sensum secutus sit, eloquentiam imitari non potuit propter ignorantiam saecularium litterarum.
Cap.
15

CXX.

Eunomius, Arianae partis Cyzicenus episcopus, apertam hereseos suae prorupit blasphemiam, ut^ quod illi tegunt, iste publice fateretur. Usque hodie vivere dicitur in Cappadocia et multa contra ecclesiam rescribere. Responderunt ei Apollinarius, Didymus, 20 Basilius Caesariensis, Gregorius Nazianzenus et Nyssenus alter Gregorius.
in

Cap.

CXXL

Priscillianus, Abilae episcopus, qui factione Hydatii et Ithacii Treveris a Maximo tyranno caesus est, edidit

25

multa opuscula, de quibus ad nos aliqua pervenerunt. Hic usque hodie a nonnullis gnosticae, id est Basilidis
vel Marci, de quibus Irenaeus scribit, hereseos accusatur,

defendentibus
:

aliis

non
.

ita

eum

sensisse, ut arguitur.

4 Bamb. sollempnes 16 Bamb. 6 Bamb.: v.azr]xriaB(ov Norimb.: prorumpens 19 Bamb.: dicere; Bern. et Norimb.: scribere ausus est 20 Bamb.: et Emisenus; Norimb.: et Nisenus 24 Vat.: Triberis
et
.

Cap.
ditus

63

-

CXXIL

Latronianus, provinciae Hispaniae, vir valde eruet in metrico opere veteribus coniparandus, caesus est et ipse Treveris cum Priscilliano, Felicissimo, luliano et Euchrotia, eiusdem factionis auctoribus. Exstant eius opera diversis metris edita.

5

Cap.

CXXIIL

Tiberianus Baeticus scripsit pro suspicione, qua Priscilliano accusabatur bereseos, 'apologeticum' tumenti compositoque sermone. Sed post suorum caedem taedio victus exilii, mutavit propositum et iuxta sanctam scripturam 'canis reversus ad vomitum suum' filiam, devotam Christo virginem, matrimonio

cum

10

copulavit.

Cap.

CXXIV.

15

Ambrosius, Mediolanensis episcopus, usque in praesentem diem scribit; de quo, quia superest, meum iudicium subtraham, ne in alterutram partem aut adulatio in

me

reprehendatur aut veritas.

Cap.

CXXV.

20

Euagrius, Antiochiae episcopus, acris et praestantis cum adhuc esset presbyter, diversarum vtio^baecov tractatus mihi legit, quos necdum edidit; vitam quoque beati Antonii de graeco Athanasii in nostrum
ingenii,

sermonem

transtulit.

25

5 Vat.: Eugrotia; Bamb.: Eucrotia; 3 Vat.: ordine 13 Bamb.: filiam 12 cf. 2. Petr. 2, 22 Norimb.: Eutropia Bern. et Norimb.: matrisuam Bamb. matrimonio sui 21 Bamb. et Norimb. ferventis monio sibi
:

.

.

.

.

.

:


Cap.

64

CXXVL

5

Ambrosius Alexandrinus, auditor Didymi, scripsit adversus Apollinarem volumen multorum versuum Me dogmatibus', et ut ad me nuper quodam narrante perlatum est, commentarios in lob. Usque hodie superest.
Cap.

CXXVIL
et

Maximus pbilosophus, natus Alexandriae, Constantinopoli

episcopus ordinatus,

pulsus insignem

Me

fide'

adversum Arianos

10 lani

Gratiano

scripsit librum; principi dedit.

quem Medio-

{

Cap.
sariensis, ante

CXXVLLL

Gregorius, Nyssenus episcopus, frater Basilii Caeannos paucos mihi et Gregorio Nazianzeno contra Eunomium legit libros. Qui et alia multa

15 scripsisse et scribere dicitur.

Cap.

CXXLX.
I

lohannes, Antiochenae ecclesiae presbyter, Eusebii

Emiseni Diodorique
de quibus
20
Tte^l

sectator,

multa componere
legi.

dicitur,

[sQoCvvrjg tantum

-

Cap.

CXXX,

scopus,

Gelasius, Caesareae Palaestinae post Euzoium epiaccurati limatique sermonis fertur quaedam

scribere, sed celare.
et Vat.: Constantinopohm 9 Vat.: Arrium. codices omnibus locis scribunt: Arrius, Arriani 12 Vat.: Nisemis 19 Bamb. de quibus audivi tcsqI nec legi; Norimb. : de quibus unum librum legi 21 Bamb. etNorimb.: Eunomium
7

Bamb.

Omnes

:

.

.

!


Ca^.

— CXXXL
Qb

Theotimus, Scythiae Tomorum episcopus, in morem dialogorum et veteris eloquentiae breves commaticosque tractatus edidit. Audio eum et alia scribere.

Cap.
ad

CXXXII.

5

Dexter, Paciani de quo supra dixi filius, clarus saeculum et Christi fidei deditus, fertur ad me
historiam texuisse,

omnimodam

quam necdum

legi.

Cap.
legit ^de spiritu sancto',

CXXXIIL

Amphilochius, Iconii episcopus nuper mihi librum 10 quod deus, et quod adorandus, sit. quodque omnipotens

Cap.

CXXXIV.

Sophronius, vir adprime eruditus, Haudes Bethlehem' adhuc puer et nuper *de subversione Serapis' insignem 15

librum composuit, Me virginitate' quoque ad Eustachium et vitam Hilarionis monachi; opuscula mea in graecum

sermonem elegantissime
et prophetas,

transtulit, psalterium

quoque

quos nos de hebraeo vertimus in latinum.

Cap.

CXXXV.

20

Hieronymus, natus patre Eusebio, oppido Stridonis, quod a Gothis eversum Dalmatiae quondam Pannoniaeque confinium fuit, usque in praesentem annum, id est, Theodosii principis XIV, haec scripsi: Witam Pauli monachi', ^epistularum ad diversos' librum unum, 25
6 Bamb.: Pacatiani prius praefecti, 3 Vat.: dialecticorum 12 Bamb.: quonunc praetoris de quo supra diximus filius 17 Bamb.: de vita 21 Bamb.: Hieron. presbyter que 25 Vat. ad diversos libri
:

Herding, Hieronymus.

5

'ad

66

'altercationem

Heliodorum

exhortatoriam',

Luci-

feriani et Ortliodoxi', ^chronicon omnimodae historiae', ^in leremiam et Ezechiel homilias Origenis XXVIII',
5

quas de graeco in latinum verti, *de Seraphim', ^de Osanna', 'de frugi et luxurioso filiis', Me tribus quae-

stionibus legis veteris', ^homilias in Canticum Canticorum' duas, ^adversus Helvidium', Me Mariae virginitate perpetua', ad Eustochium Me virginitate servanda', ad Marcellam epistularum librum unum, Me morte 10 filiae' ad Paulam, in epistulam Pauli ad Galatas commentariorum libros tres, item in epistulam ad Ephesios commentariorum libros tres, in epistulam ad Titum librum unum, in epistulam ad Philemonem librum unum, in Ecclesiasten commentarios, quaestio15 num hebraicarum in Genesim librum unum, hebraicorum nominum librum unum, ^de spiritu sancto Didymi', quem in latinum transtuli, librum unum, in Lucam homilias Origenis XXXIX, in psalmos a decimo usque ad XVII, captivum Monachum, vitam 20 beati Hilarionis; novum testamentum graece fidei reddidi, epistularum autem ad Paulam et Eustochium, quia cottidie scribuntur, incertus est numerus. Scripsi

Micheam explanationum iibros duos, in librum unum, in Abacuc libros duos, in Sopho25 niam librum unum, in Aggaeum librum unum, multaque alia Me opere prophetali', quae nuuc habeo in
praeterea in

Naum

manibus,
5

et

necdum

expleta sunt.

Melchisedech

unum

Bamb. hoc loco addit: de aetate Matusala Abraham 7 Bamb. adversus Helv. unam epistulam 10 Bamb. et Norimb.: filiae suae 11 Bamb.: epist. Pauli 12 Bamb. addit: in epistulam eiusdem ad Timotheum librum Bam.

15 Norimb. addit: de locis hbrum unum 18 '"Origenis' et Norimb. 19 Bamb.: usque ad XVI; Bamb. : vitam captivi monachi; Norimb.: de captivo monacho; 21 Norimb. addit: vetus iuxta hebraicam transtuli
deest in

-

67

-

Incipit iudicatio virorum quos Gennadius post obitum beati Hieronymi addidit:
I.

lacobus cognomento Sapiens.
lulius, urbis

II.

Romae

episcopus.
5

II r.

Paulonas presbyter.
Vitellius Afer.

IV.

V. VI.
VII.
VIII.

Macrobius presbyter Heliodorus presbyter.
10

Pachomius presbyter monachus. Theodorus successor eius. IX. Oresiesis monachus. X. Macarius monachus. XI. Euagrius monachus. XH. Theodorus presbyter.
XIII.

Prudentius.

15

XIV.

Audentius episcopus. XV. Commodianus. XVI. Faustinus presbyter. XVII. Rafinus presbyter.

XVin.
XIX.

XX.
XXI.

XXn.
XXIII.

Tichonius Afer. Severus presbyter. Antiochus episcopus. Severianus episcopus. Niceas episcopus.

20

Olympius episcopus.

25

XXIV. Bachiarius. XXV. Sabbtatius episcopus. XXVI. Isaac.
XXVII. Ursinus. XXVIII. Macarius
alter.

30

XXIX.

XXX.

Heliodorus presbyter. lohannes episcopus Constantinopolitanus
:

6 Vat.: Vitellinus
tius;

Bern.

Niceta

11 Vat.: Oriensis 16 Bamb. Puden24 Vat.: Gaudentius 20 Bamb.: Tyccnius 32 hoc caput deest in Bamb. et Bem. et Norimb. 5*
:

XXXIII.

G8

XXXI. lohannes alter episcopus. XXXII. Paulus episcopus.
Helvidius.

XXXIV.
5

XXXV.
XXXVI.

Theophilus episcopus. Eusebius episcopus.
Vigilantius presbyter.

XXXVn,
XXXVIII.

Simplicianus episcopus.
Vigilius episcopus.

XXXIX.
10

Augustinus episcopus.

XL.

Orosius presbyter.

XLI. Maximus episcopus. XLII. Petronius episcopus.
XLIII.

XLIV.
15

Pelagius heresiarches. Innocentius episcopus.
Caelestius, Pelagii sectator.

XLV.

XLVI. lulianus episcopus. XLVII. Lucianus presbyter.
XLVIII.

XLIX.
20

Avitus pre^byter. Paulinus episcopus.

L.
LI.
LII.

Eutropius presbyter. Euagrius alius.
Vigilius diaconus. Atticus episcopus sanctus.

LIII.

25

LIV. Nestorius heresiarches. LV. Caelestinus episcopus. LVI. Theodorus episcopus.

LVn.
LVIII.

Fastidius episcopus.
Cjrrillus

episcopus.

LIX.
30

Timotheus episcopus.

LX.

Leporius presbyter. LXI. Victorinus rhetor LXII. Cassianus diaconus.
LXIII.
Philippus presbyter.

LXIV.

Eucherius episcopus.

31 Vat.: Victorius

LXV.

G9

-

Vincentius Gallus.

LXVI. Syagrius. LXVII. Isaac presbyter.
LXVIII.

LXIX.

Salvianus presbyter. Paulinus episcopus.

6

LXX.

Hilarius episcopus.

LXXI. Leo episcopus. LXXII. Mochimus presbyter.

LXXIIL LXXIV. LXXV. LXXVI.

Timotheus episcopus.
Asclepius episcopus. Petrus presbyter.
10

Paulus presbyter.

LXXVII. Pastor episcopus. LXXVIII. Victor episcopus. LXXIX. Voconius episcopus.

15

LXXX.
LXXXI.

Musaeus presbyter.
Vincentius presbyter.

LXXXII. Cyrus monachus. LXXXIII. Samuel presbyter,

LXXXIV.

Claudianus presbyter.
Prosper.

20

LXXXV.
LXXXVIII.

LXXXVI. Faustus episcopus. LXXXVII. Servus Dei episcopus.
Victorius.

LXXXIX.
XC.

Theodoritus episcopus.

25

Gennadius episcopus. XCI. Theodulus presbyter. XCII. lohannes presbyter,
XCIII.

XCIV.

Sidonius episcopus. Gelasius episcopus.

30

XCV.
4

Honoratus episcopus.
8 Vat. et

Bamb.

mus

et Norimb.: Silvianus 9 Norimb.: heresiarches

Bamb.: MociVictorinus
aliis

15

Bamb.
:

:

22 post Faustum Norimbergensis caput continet, quod in deest: de Caesario Arelatensi 24 Bamb. Victorinus 25 Veron.: Theodorus 29 hic est in Norimbergensi

70

-

XCVI. Cerealis episcopus. XCVII. Eugenius episcopus. XCVIII. Pomerius episcopus. XCIX. Gennadius.

5

Cap.

L

10

lacobus, cognomento Sapiens, Nisibenae, nobilis Persarum modo civitatis episcopus fuit, unus ex numero sub Maximino persecutore confessorum et eorum^ qui in Nizaena synodo Arianam perversitatem ^omouHunc virum beatus Hiesii' oppositione damnarunt. ronymus in libro %QovLKav velut magnarum virtutum hominem nominans in catalogo scriptorum cur non

pOsuerit, facile excusabitur, si consideremus ipsos tres vel quattuor Syros^ quos posuit et interpretatos in 15 graecum legisse testatur. Unde constat eum illo tem-

pore ignorasse Syrorum linguam vel litteras, et ideo hunc , qui necdum in aliam linguam versus est , nescisse

scriptorem.
in

suum
20 nes

XXVI

libris, id est:

Comprehendit autem omne opus Me fide', '^adversus om-

hereses', ^de caritate generali', ^de ieiunio', 'de oratione', ^de dilectione erga proximum speciali', Me resurrectione', Me vita post mortem', *de hu-

militate',

^de patientia', ^de

factione', 25 cumcisione',

Me

satispaenitentia', ^de sensu animae', Me cirvirginitate', Me acini benedictione', pro quo in Isaia

Me

legitur:

non

est

exterminandus
sit

quod

filius

Dei

et
:

botrus, Me Christo consubstantialis patri', Me ca-

7 ^fuit' 6 Bamb. etNorimb. Nizibenae; Vat.: Nizivinae 14 '"et* deest in Vat. et Bamb. deest in Vat. et Bamb. 15 Bamb. et Norimb.: se legisse 16 Bamb. et Norimb.: syram 23 haec vocabula desunt in Vat. et Bamb. et Bern. 24 Vat. et Bamb. de censu 25 Norimb.: de acino benedicto; 26 Vat. exterVat. de agno benedictionis cf. Is. 65. 8
:

:

minabitur; Bamb.: non exterminatus


stitate',
culi',

71


Me
constructione taberna-

'adversum gentes',

Me gentium

conversatione', ^de regno Persarum',
,

^de persecutione Christianorum'. Composuit et chronicon minoris quidem Graecorum curiositatis sed maioris fiduciae, quia divinarum scripturarum tantum auctoritate constructum comprimit ora eorum, qui praesumptuosa suspicione de adventu antichristi vel

5

Domini

Moritur hic

nostri inaniter philosophantur. in Constantii temporibus

et

iuxta
10

praeceptum patris eius Constantini intra muros Nisibe sepelitur ob custodiam videlicet civitatis; quod secundum fidem Constantini evenit. Nam post multos annos ingressus lulianus Nisiben et vel gloriae sepulti invidens vel fidei Constantini, cuius ob id do-

persequebatur, iussit efferri de civitate sancti 15 corporis reliquias; et post paucos menses consulendae licet causa' reipublicae lovianus imperator, qui luliano successerat, tradidit barbaris civitatem, quae usque hodie Persarum dicioni cum finibus suis servit.

mum

Cap.

IIL

20

lulius, urbis Romae episcopus, scripsit ad Dionysium quendam de incarnatione Domini epistulam unam, quae illo quidem tempore utilis visa est adversus eos,

qui ita duas per incarnationem asserebant in Christo personas, sicut et naturas, nunc autem perniciosa pro- 25

batur

:

fomento enim

est

Eutychianae

et

Timotheanae

impietatis.

Cap.

II

Paulonas presbyter, discipulus beati Ephrem dia-_
coni,

homo

acris valde ingenii et in divinis scripturis 30
:

10 Norimb. iuxta 8 hoc loco desinit caput I in Vaticano 19 Norimb.: subiecta Bamb.: Niziben; Norimb.: Nizibene
servit

26 Bamb. et Norimb.: fomentum


illius

72

-

doctus, sed vivente magistro clarus in doctoribus ecPosl clesiae fuit et maxime ex tempore declamator.

i)

autem obitum amore primatus et nominis separans se ab ecclesia scripsit contraria multa fidei. Huic obiturus beatus Ephrem astanti sibi dixisse ferturi

*Vide, Paulona, ne te summittas cogitationibus tuis;J sed cum te ad purum comprehendisse putaveris Deum^* Praesenserat enim illum, crede te nec intellexisse'.
10

j

ex studiis vel sermonibus eius, nova investigare et in immensum intellectum tendere, unde et frequenter eum Bardesanen novellum vocabat.

Cap. IV.
Vitellius

Afer Donatistarum

schisma defendens

eo quod odio sint mundo Dei servi'. In scripsit 15 quo si tacuisset de nostro velut persecutorum nomine, Scripsit et ^adversus egregiam doctrinam ediderat. et adversus nos, velut traditores in persegentes' cutione divinarum scripturarum , et ^ad regulam ecclesiasticam' pertinentia multa disseruit. Claruit sub 20 Constante, filio Constantini principis.

Me

Cap. V.

Macrobius presbyter, et ipse, ut scriptis Optati cognovi, Donatianorum postea in urbe Roma occultus Scripsit, cum adhuc in ecclesia Dei episcopus fuit. 25 presbyter esset, *ad confessores et virgines' librum moralis quidem sed valde necessariae doctrinae et praecipue ad custodiam castitatis aptissimis valde sententiis
1

communitum.
: :

2 Bamb. Bamb. et Bern. ecclesiasticis 6 Bamb. committas 7 Bamb.: parum 9 Bamb, et Bern.: et immensum credere
ris
: .

eius 8

tempo-

Bamb. r
:

13 Bamb.: Donatianorum custodiendam castitatem

tenere 22 Bamb.: ut ex scripto 27 Bamb. 28 Bamb. et Bern. ordinatum
. :

Claruit inter uostros
id est,

73


Africae et inter suos,

primum

Donatianos

sive

Montenses, postea Romae.

Cap.

VL
5

Heliodorus presbyter scripsit librum 'de naturis

rerum exordialium', in quo ostendit unum esse principium nec quicquam coaevum Deo, nec mali conditorem Deum, sed ita bonorum omnium creatorem, ut materia, quae ad malum versa est, post inventam malitiam a

Deo facta sit; nec quicquam materialium absque Deo credatur conditum nec fuisse alium rerum 10 creatorem praeter Deum, qui praescientia sua cum praevideret morti dari naturam, praemonuit de poena.
Cap.

VIL

Pachomius monachus, vir tam in docendo, quam in signa faciendo apostolicae gratiae et fundator Ae- 15 gypti cenobiorum, scripsit regulam utrique generi mouachorum aptam, quam angelo dictante perceperat. Scripsit et ad collegas praepositurae suae epistulas, in quibus alphabetum mysticis tectum sacramentis, velut humanae consuetudinis excedens intelligentiam, 20 clausit solis credo eorum gratiae vel meritis manifestum, id ist, ad abbatem Cornelium unam, ad ab-

batem Syrum unam, ad omnium monasteriorum praepositos, ut in unum antiquius monasterium, quod
lingua aegyptiaca vocatur Baum, congregati paschae 25 diem velut aeterna lege concelebrent, epistulam unam; similiter ad diem remissionis, quae mense Augusto
Bamb. Donatianos Monteses 10 Barab. aut 12 Bamb.: viderit Vat. et Bamb. et Bern. mu16 Vat.: tandam 15 Bamb.: insignia; Vat. quam signa monachorum 20 Vat. et Bern.: excedentem; Bamb.: exce25 Vat.: Bau 21 Bamb. merito dente intelligentia
2

Bamb.

:

:

:

aliarum

:

:

:


agitatur,

74

ut in

unum

stulam

unam

et

ad fratres,

praepositi congregarentur, epiqui foras monasterium

missi fuerant operari, unam.

Cap.
5
dicti

VIIL

Theodorus, successor gratiae et praepositurae suabbatis Pacbomii, scripsit ad alia monasteria epistulas sanctarum scripturarum sermone digestas; in quibus tamen frequenter meminit magistri et institutoris sui Pachomii, et doctrinae eius ac vitae po10 nit exempla, quae ille ut doceret, angelo ministrante didicerat. Simul et hortatur permanendum in proposito cordis et studii et redire in concordiam et unitatem eos, qui post abbatis obitum dissensione facta a coetu semet ipsos absciderant unitatis. Sunt autem 15 huius exhortationis epistulae tres.
pra

Cap. IX.
Oresiesis monachus, amborum, id est, Pachomii Theodori collega, vir in scripturis sanctis ad perfectum eruditus, confecit librum divino conditum sale 20 totiusque monasticae disciplinae instrumentis constructum et, ut simpliciter dicam, in quo totum paene vetus et novum testamentum compendiosis dissertationibus iuxta monachorum dumtaxat necessitatem, inet

25

venitur expositum; quem tamen vice testamenti prope diem obitus sui fratribus obtulit.

Cap. X.
Macarius, monachus
tutibus clarus,
ille

Aegyptius, signis et viriuniores professionis

unam tantum ad

1 Bamb.: agitur 12 unani10 Bamb.: administrante mitatem 13 Bamb.: discessione 17 Vat.: Oriensis; Bern.: 19 Bamb.: instructus 21 Bamb.: in totum Orestesis

22 Vat. et

Bamb.

et Bern.

:

dissertionibus

Deo posse

75

-

suae scripsit epistulam, in qua docet illum perfecte servire, qui condicionem creationis suae cognoscens ad omnes semet ipsum inclinaverit labores et luctando adversum omne quod in hac vita suave est atque auxilium implorando ad naturalem perveniens puritatem, continentiam velut naturae debitum

5

munus

obtinuerit.

Cap.

XL
dicti

Euagrius monacbus, supra

Macarii familiaris

discipulus, divina et humana litteratura instructus at- lo que insignis, cuius etiam hber, qui adtitulatur Vita

patrum', velut continentissimi et eruditissimi viri men-

tionem
quibus

facit, scripsit multa monachis necessaria, e ista sunt: ^adversus octo principalium vitiorum

mos

suggestiones', quas aut primus advertit aut inter pri- 15 didicit, octo ex sanctarum tantum scripturarum

testimoniis opposuit libros, ad similitudinem videlicet

Domini, qui temptatori suo semper scripturarum testimoniis obviavit, ita ut unaquaeque vei diaboli vel vitiatae naturae suggestionum contra se habeat testi- 20 monium. Quod tamen opus eadem simplicitate, qua
in graeco

Cominveni, iussus in latinum transtuli. posuit et anachoretis simpliciter viventibus librum "^centum sententiarum' per capitula digestum et eruditis ac studiosis viris ^quinquaginta sententiarum', 25
feci. Nam superiorem olim vitiatum et per tempus confusum translatum, quia vidi, partim reinterpretando partim emendando auctoris veritati restitui. Composuit et cenobitis ac synoditis doctrinam aptam vitae communis et ad virginem 30 Deo sacratam libellum competentem religioni et sexui. Edidit et paucas sententiolas valde obscuras et, ut

quem ego latinum primus

turalem quoque

3 Bamb.: labores luctando atque 10 Vat. mundana
:

....

5

Bamb.: Da-

76

ipse in his ait, solis monachorum cognoscibiles, quas similiter ego in latinis edidi.

Cap.
5 scientia

XIL

Theodorus, Antiochenae ecclesiae presbyter, vir
cautus et lingua disertus, scripsit adversus ApoUinaristas et Anomoeos Me incarnatione Domini' libros quindecim ad XV milia versuum continentes, in quibus ratione purissima et testimoniis scripturarum ostendit Dominum Jesum sicut plenitudinem dei10 tatis, ita plenitudinem humanitatis habuisse. Docet
et

hominem duabus tantum
et corpore,

substantiis constare, id est,

et spiritum non alteram substantiam, sed officia esse animae ingenita, quibus inspirat, quibus rationalis est, quibus sensibile facit 15 corpus. Quartum decimum autem huius operis librum proprie de increata et sola incorporea dominaque omnium sanctae Trinitatis natura et de creaturarum ratione

anima

sensumque

cum auctoritate sanctaruni scriptuexplicuit. Quinto decimo vero volumine totum 20 operis sui corpus citatis etiam patrum traditionibus confirmavit et communivit.
disserens pio sensii

rarum

Cap.

XIIL-

Prudentius, vir saeculari litteratura eruditus, composuit dixtoxatov de toto veteri et novo testamento 25 personis excerptis. Commentatus est et in morem Graecorum hexemeron de mundi fabrica usque ad

condicionem hominis et praevaricationem
2

eius.
6

Com(=
;

Bamb.:
:
.

latinis dedi;

Bern.: latinis edidi
:

'Avo:

Bamb. anomeos) 7 Vat. ad versns continentes Bamb. ad XV 24 Vat.: tro14 Bamb. et Bem.: rationabilis ceum; Bamb. trocheum; Bern. dithrocheum. Quid dLrtoxcciov Ceterum conferEbert, „Geschichte der christl.sit, non liquet.
(lOLOvg;
. : :

lat.

Litteratur".

-

77

posuit et libellos, quos graeca appellatione praetitulavit aTCod^scaaig, ipv%oiia%Ca, cc^aQTcyeveca, id est, de divinitate, de compugnantia animi, de origene pecca-

torum; fecit et ^in laudem martyrum' sub aliquorum nominibus invitatorium ad martyrium librum unum
et

5

^hymnorum' alterum,

speciali

tamen intentione ad-

versus

Symmachum

idololatriam defendentem, ex quo-

rum

lectione agnoscitur Palatinus miles fuisse.

Cap.

XIV.

Audentius, episcopus Hispanus, adversus Mani- lo chaeos scripsit et Sabellianos et Arianos maximeque speciali intentione contra Photinianos, qui nunc Bonosiaci dicuntur, librum quem praetitulavit Me fide adversos hereticos', in quo ostendit antiquitatem Filii Dei coaeternalem Patri fuisse nec initium deitatis tunc 15 a Patre Deo accepisse, cum Maria matre virgine homo Deo fabricante conceptus et natus sit.

Cap.

XV.

Commodianus dum inter saeculares litteras etiam Factus ita- 20 nostras legit, occasionem accepit fidei. que Christianus et volens aliquid studiorum suorum muneris offerre Christo, suae salutis auctori, scripsit mediocri sermone quasi versu ^adversus paganos'. Et

parum nostrarum adtigerat litterarum, magis illorum destruere potuit dogmata, quam nostra. Unde
quia
et

25

de divinis repromissionibus adversus illos agens satis et crasso ut ita dixerim sensu disseruit,

vili
illis

que
nu8

3 Vat.: compunctione 11 Bamb. et Bern.: maxime quo12 Vat: Fotiniacos 19 Vat. Commodianus inter 22 Bamb.: mu'etiam nostras' deest in Bamb. legeret
:

24 Bamb.

:

patrum nostrorum

deest in Vat. et Bamb.; Bern.: documenta promissionibus

25 hoc vocabulum 26 Bamb. et Bern.:

Tertullia stuporem, nobis desperationem incutiens. et Lactantium et Papiam auctores secutus mo-" ralem sane doctrinam et maxime voluntariae pauper-

num
tatis

I

amorem

prosecutus studentibus inculcavit.

6

Cap.

XVL

Faustinus presbyter scripsit ad personam Flaccillae reginae ^adversum Arianos et Macedonianos' libros septem, bis eos maxime scripturarum testimoniis ar10

guens et convincens, quibus illi pravo sensu utuntur ad blasphemiam. Scripsit et librum quem ValentiTheodosio et Arcadio imperatoribus pro deniano,
fensione suorum cum Marcellino quodam presbytero obtulit, ex quo ostenditur Luciferiano schismati consensisse, quia Hilarium Pictaviensem et Damasum, urbis

episcopos, in eodem libro culpat, quasi male consuluerint ecclesiae, quod praevaricatores episcopos in communionem et sacerdotium pacis recuperandae gratia recepissent; quod Luciferianis ita displicuit recipere episcopos, qui in Ariminensi concilio Arianis 20 communicaverant, ut Novatianis apostatas paenitentes.
15

Romae

Cap.
Rufinus,
Aquileiensis

XVII.
ecclesiae

presbyter,

non

minima pars doctorum
25

ecclesiae, et in transferendo de

graeco in latinum elegans ingenium habuit;

denique

bibliothecae Latinis exhibuit, BasiHi scilicet Caesariensis Cappadociae episcopi, Gregorii Nazianzeni, eloquentissimi hominis, Clementis Romani ^recognitionum' libros, Eusebii Caesariensis
12 Bamb.: Marcello 4 Bamb.: optime prosecutus 14 Bamb. et 13 Bern.: ostendit Vat, et Bern.: quondam Bern.: qui 20 Vat. quo Novatiani apostatis; Bamb. quo Novatianos apostatas; Bern.: quoniam .
: :
.

maximam partem Graecorum

.

79

Talaestinae ecclesiasticam historiam', Hysti Romani 'sententias', Euagrii ^sententias', Pamphili martyris ^adversum mathematicos'. Horum omnium quaecumque praemissis prologis a Latinis leguntur, a Rufino interpretata sunt; quae vero sine prologo, ab alio
translata sunt, qui

5

prologum facere noluit; Origenis autem non omnia, quia et Hieronymus transtulit aliquanta quae suo prologo discernuntur. Proprio autem labore, immo gratiae Dei dono exposuit idem Rufinus
'symbolum', ut in eius
suisse

comparatione
et

credantur.

Disseruit

alii nec expo- lo ^benedictionem lacob

super patriarchas' triplici, id est, historico, morah et mystico sensu. Scripsit et epistulas ad timorem Dei hortatorias multas, inter quas eminent illae, quas ^ad Probam' dedit. Historiae etiam ecclesiasticae, quam 15 ab Eusebio conscriptam et ab isto diximus interpretatam, addidit decimum et undecimum libros. Sed et
obtrectatori opusculorum suorum respondit duobus voluminibus, arguens et convincens se Dei intuitu et
ecclesiae
utilitate

Domino

auxiliante ingenium agita- 20

visse, illum

vero aemulationis obloquium stilum vertisse.

stimulo incitatum ad

Cap.

XVIIL

Tichonius Afer, in divinis litteris eruditus, iuxta historiam sufficienter et in saecularibus non ignarus 25
fuit

et

in

ecclesiasticis

quoque negotiis
libros
et
*

studiosus.

Scripsit

*de

bello

intestino'

expositiones

diversarum causarum', in quibus ob suorum defensionem antiquarum meminit synodorum. E quibus agnoscitur Donatianae partis fuisse. Composuit et ^regulas' ad 80

investigandam
7

et

comprehendendam
14 Bamb.
:
:

intelligentiam
24 Bamb.:
31 Bamb.
:

Vai:

transfudit

praenitent

natus Africae

29

Bamb.

e quibus

omnibus

inveniendam

-

80

-

scripturarum VIII; quas uno volumine conclusit. Exposuit et apocalypsin lohannis ex integro, nihil in ea In qua excarnale, sed totum intelligens spiritale. dixit angelicam rationem corpus esse. Mille positione 5 quoque annorum regni in terra iustorum post resur-

rectionem futuri suspicionem tulit; neque duas in carne mortuorum resurrectiones futuras, unam iustorum et alteram iniustorum, sed unam et insemel omnium in qua resurgent etiam abortivi, deformati, ne quid
10

humani
ostendit.

generis

deformatum

et

animatum

intereat,

Distinctionem sane duarum resurrectionum ita facit, ut primam, quam iustorum Apocalypsis dicit, credamus modo in ecclesiae incremento agi, ubi iustificati per fidem a morticinis peccatorum suorum per 15 baptismum ad vitae aeternae stipendium suscitantur, secundam vero generaliter omnis hominum carnis. Floruit hic vir aetate, qua ante memoratus Rufinus,

Theodosio et

filiis

eius regnantibus.

Cap.
20

XIX.

Severus presbyter, cognomento Sulpicius, Aquitanicae provinciae, vir genere et litteris nobilis et paupertatis amore conspicuus, carus etiam sanctorum virorum, Martini, Turonensis episcopi et Paulini Nolani, scripsit non contemnenda opuscula. 25 epistulas ^ad amorem Dei et contemptum mundi hortatorias' scripsit sorori suae multas, quae et notae

Nam

Scripsit ad supra dictum Paulinum Nolanum duas et ad alios alias. Sed quia in aliquibus etiam
sunt.

familiaris necessitas inserta est, non digeruntur. Com30 posuit et 'chronica'. Scripsit et ad multorum profectum Vitam beati Martini', monachi et episcopi, signis et prodigiis ac virtutibus inlustris viri, et ^conlationem
4 Vat.: stationem
{sl$ ajra|);

Bamb.:
filio

18 Bamb.:

aham Vat.: in semel 9 Bamb.: surgunt semel 22 Bamb. atque humilitatis
8 Bamb.:
:

et tunc


Postumiani et

81

-

Galli' se mediante et iudice de conversatione monachorum orientalium et ipsius Martini iiabitam in dialogi speciem duabus incisionibus comprehendit. In quarum priore refert suo tempore apud

Alexandriam synodo episcoporum decretum, Origenem et cautius a sapientibus pro bonis legendum et a minus capacibus pro malis repudiandum. Hic in

5

senecta sua a Pelagianis deceptus et agnoscens loquacitatis culpam silentium usque ad mortem tenuit, ut peccatum, quod loquendo contraxerat, tacendo penitus lo emendaret.

Cap.

XX.

Antiochus episcopus scripsit ^adversum avaritiam' et grande volumen et ^in curatione caeci', qui a Salvatore inluminatus est, homiliam composuit Me Moritur compunctione timoris Dei et humilitate'.

unum

15

Arcadii imperatoris tempore.

Cap.

XXI.

scripturis

Severianus, episcopus Gabalensis ecclesiae, in divinis eruditus et in homiliis declamator admira- 20

bilis fuit.

Unde et frequenter ab episcopo lohanne et Arcadio imperatore ad faciendum sermonem Constantinopolim evocabatur. Legi eius ^expositionem in epistulam ad Galatas' et 'de baptismo et Epiphaniae Moritur iuniore 25 sollemnitate' libellum gratissimum. TheodosiO; filio suo in baptismo, imperante.
Cap.
Niceas,

XXII.
comcivitatis episcopus, sermone sex competentibus
. .

Romatianae

posuit simplici et nitido

7 Bamb.: capientibus Bamb.: refutandum 16 Bamb. compunctione plenam longum
:

.

14 Bamb.: 24 Bamb.:
6

Theophaniae

28 Vat.: Niceta

Herding, Hieronymus.

-

82

-

ad baptismiim instructionis libellos; quorum primus continet, ^qualiter se debeant competentes, qui ad baptismi gratiam cupiunt pervenire, agere'; secundus 'de gentilitatis erroribus', in quo indicat suo paene tem5 pore Melodium quendam patrem familias ob liberalitatem et Gadarium rusticum ob fortitudinem ab ethnicis inter deos relatos; tertius liber Me fide unicae
maiestatis', quartus ^adversus genethliologiam', quintus ^de symbolo', sextus Me agni paschalis victima'; dedit 10 et ^ad lapsam virginem' libellum, omnibus labentibus

emendationis incentivum.

Gap,
librum
15

XXIIL

Olympius episcopus, natione Hispanus, scripsit fidei adversus eos, qui naturam et non arbitrium in culpam vocant, ostendens non creatione, sed inoboedientia insertum naturae malum.

Cap.

XXIV.

Bachiarius, vir christianae philosophiae, nudus et expeditus vacare Deo disponens etiam peregrinationem Edidisse 20 pro conservanda propositi integritate elegit. dicitur grata opuscula, sed ego de illis unum tantum Me fide' librum legi, in quo satisfacit pontifici urbis adversus querulos et infamatores peregrinationis suae et indicat se non timore hominum, sed Dei peregrina25 tionem suscepisse, ut exiens de terra et cognatione sua coheres fieret Abrahae patriarchae.

quonim primo continet; Bamb. in quibns primus 4 Bamb. dicit 5 Vat. Meligidium; Bamb. : Malchidium Vat.: libertatem 6 Vat.: Garatium 8 Vat. et Bamb. genealogiam 18 Bamb. vir philosophiae deditus 20 Bamb. et Norimb.: propter 22 Norimb. libellum 24 Bamb. et Norimb.: dei causa
1 Vat. continet
:

in

:

:

:

:

:

:


Cap.
a

83

~

XXV.

Sabbatius, Gallicanae provinciae episcopus, rogatus casta et Christo dedicata virgine, Secunda nomine, composuit librum ^de fide' adversus Marcionem et Valentinum, eius auctorem, et adversus Eunomium 5 et eius magistrum Aetium, ostendens et ratione et testimoniis scripturarum, unum esse deitatis principium,

quadam

unum

esse

Deum

aeternitatis

auctorem

et

mundi ex

nihilo conditorem, simulque et de Christo, quod non in phantasia homo apparuerit, sed veram habuerit lo

carnem, per quammanducando bibendo, lassando plorando, patiendo moriendo, resurgendo verus probatus sit homo. His enim sententiis Marcion et Valentinus contrarii
exstiterunt asserentes duo deitatis principia et Christum venisse in phantasia. Aetio vero et Eunomio, disci- 15 pulo eius, ostendit Patrem et Filium non duarum esse naturarum et divinitate parilium, sed unius essentiae et alterum ex altero, id est, ex patre Filium, alterum
alteri

coaeternum, cui credulitati Aetius

et

Eunomius
20

contra dicunt.

Cap.

XXVI.

Isaac scripsit Me sancta Trinitate' et Me incarnatione Domini' obscurissimae disputationis et involuti sermonis confirmans ita in una deitate tres esse personas, ut tamen sit aliquid in singulis proprium, quod 25

non habet

alia, Patrem scilicet hoc habere proprium, quod ipse sine origine origo sit aliorum; Filium hoc habere proprium, quod genitus genitore non sit posterior. Spiritum sanctum hoc habere proprium, quod nec factus nec genitus et tamen sit ex altero. De incarna- 30

Bamb.: 8 Vat. ipsumque esse et suae aeternitatis 12 Norimb.: est ipsumque esse et deitatis et aeternitatis ... 22 Bamb. de 13 hoc vocabulum deest in Bamb. et Norimb. tribus personis. sanctae trinitatis una substantia; Norimb.: de
: . .

.

:

.

.

24

'ita'

deest in Vat.

6*

84

tione Domini ita scripsit, ut manentibus in eo duabus naturis una credatur Filii Dei persona.

Cap.
5

XXVIL

tizandos liereticos
simpliciter

Ursinus monachus scripsit adversus eos, qui rebapdecernunt, docens nec legitimum esse nec Deo dignum, rebaptizari illos qui in nomine
Christi
vel

in

nomine Patris

et

Filii

et

Spiritus sancti, quamvis pravo sensu baptizentur, sed post sanctae Trinitatis et Christi simplicem confessio10

nem
lici

sufficere

ad salutem manus impositionem catho-

sacerdotis.

Cap.

XXVIIL
scripsit

Macarius alter monachus

in urbe

Roma

^adversus mathematicos' libros, in quo labore orien15 talium quaesivit solatia scripturarum.

Cap.
nitate

XXIX.

Heliodorus, Antiochenus presbyter, edidit de virgiegregium et sanctis scripturis instructum volumen.
Caj).

XXX.

20

lohannes, Constantinopolitanus episcopus, admirandae scientiae vir et ita ac sanctitate hominibus imitandus, scripsit multa et valde necessaria omnibus ad diviua properantibus praemia; e quibus sunt illa: ^de compunctione animae' liber unus, ^neminem laedi 25 nisi a semet ipso', ^in laudem beati PauH apostoli'
1 Bamb. et Norimb. de incarnatione vero ita; Bamb. et 14 Bamb. et 13 Bamb. et Norimb. alius Norimb. ea Norimb. 17 Bamb. et Norimb. H. alius Norimb.: librum Antiochiae 20 Huius lohannis Bamb. et Norimb. aliique mentionem non faciunt. Confer ca^ut XXI, in quo haud scio an idem lohannes memoretur.
: : :
:

:


volumen egregium,

85

'de excessibus et offensione Eutropii praefecti praetorio', et multa alia, ut diximus, quae a diligentibus possunt inveniri.

Cap,

XXXI.

lobannes alter, Hierosolymorum episcopus, scripsit 5 'adversus obtrectatores studii sui' librum, in quo ostendit se Origenis ingenium, non fidem secutum.

Cap.
in quo dat

XXXII.
10

Paulus episcopus scripsit Me paenitentia' libellum, legem paenitentibus, ita dolere debere pro peccatis, ne supra mensuram desperationis tristitia mergantur.

Cap.

XXXIII
Symmachi imitatoi', sed non secundum
15

Helvidius, Auxentii discipulus, scripsit religionis quidem studio,

scientiam librum neque sermone neque ratione nitidum, cuius opere ita sanctarum scripturarum sensum ad suam perversitatem inflectere conatus est, ut earum
testimoniis asserere voluerit, sanctam Mariam post uativitatem Domini, quem virgo peperit, losepb sponso 20 suo iunctam et ex eius consortio filios suscepisse, qui fratres Domini appellati sunt; cuius pravitatem Hieronymus arguens libellum documentis scripturarum sufficienter satiatum adversus eum edidit..
desperationis Norimb. 14 Bamb.: absenti 15 Bamb.: quendam 16 Bamb. narratione; Vat. neque sermone nitido neque ratione; Norimb. neque vera ratione 20 Bamb.: quae 23 Bamb.: libros 17 Norimb.: in cuius suos refertos; Norimb.: factum

11
.

Bamb. ne
:

.

.

tristitia in

mensuram
:

;

:

ne

.

tristitiae

immensitate desperationis
:

:


Cap.

86

-

XXXIV.

TheophiluS; Alexandrinae ecclesiae episcopus, scripsit adversus Origenem unum et grande volumen, in quo omnia paene dicta et ipsum pariter damnat, simul 5 docens non a se eum primum^ sed ab antiquis patribus
fuisse et presbyterio nudatum et de civitate fugatum; sed et adversum anthropomorphitas hereticos, qui dicunt Deum humana
et

maxime Heracla
pulsum
et

ecclesia
,

figura
10 et

et

membris constare: disputatione longissima

15

divinarum scripturarum testimoniis arguens et convincens eos ostendit Deum incorporeum iuxta patrum fidem credendum neque ullis omnino membrorum lineamentis compositum, et ob id nihil ei in creaturis simile per substantiam, nec cuiquam incorruptibilitatem vel immobilitatem aut incorporalitatem suae dedisse naturae; sedesse omnes intellectuales naturas corporeas,
corruptibiles, omnes mutabiles, ut ille solus Paschalem etiam recurcorruptibilitati non subiaceat.

omnes

20

sum, quem magna apud Nicaeam synodus post XCV annos agi in tempore et die et luna secundum suum statum invenerat, additis quibusdum ipsius festivitatis rationibus et expositionibus, Theodosio principi obtulit. Legi et tres libellos 'fidei' sub nomine eius titulatos, sed, quia lingua inconsonans est, non valde credidi.
4 Bamb, et Norimb. eius Bamb. et Norimb.: civitatis Bamb. et Norimb. ac simul 6 Bamb. et Norimb. Norimb. 7 Bamb. et Norimb. de ecclesia a presb. eiectum 10 Bamb.: disp. long. confutans et ^adversum' non habet
2 dicta
: :

:

:

:

convincens Norimb. disp. long. confutans et divinarum 15 haec desunt in Norimb. 18 Bamb. et Norimb. et mutaVat. additr qui solus habet immortalitatem et vitam; bilitati Norimb. qui solus habet immort. 19 Vat. et Bamb. et Norimb. 21 Norimb.: festivitatibus 23 Bamb. et Norimb.: quod de fide libros
;
:
.

.

.

:

:

:

Cap.

87

-

XXXV.

Eusebius scripsit Me crucis Domini mysterio' et apostolorum praecipueque Petri constantia virtute crucis indepta.

Cap.

XXXVI.

5

Vigilantius presbyter, natione GalluS; Hispaniae Barcelonensis parochiae ecclesiam tenuit. Scripsit et ipse zelo quidem religionis aliqua, sed victus humana laude et praesumens supra vires suas, homo lingua politus, non sensu scripturarum exercitatus, exposuit lo pravo ingenio secundam Danielis visionem, et alia locutus est frivola, quae in catalogo hereticorum necessario exponuntur. Huic et beatus Hieronymus pres-

byter respondit*

Cap.
Simplicianus
est
et

XXXVII.

15

Augustinum adhuc presbyterum,
expositioni

multis epistulis hortatus agitare ingenium scripturarum vacare^ ut etiam novus

episcopus

quidam Ambrosius, Origenis iQyodicoKtrig videretur. Unde et multas ad eius personam absolvit scripturarum quaestiones. Est et eius epistula ^propositionum', in qua interrogando quasi disciturus docet docturum.
Cajx
Vigilius

20

XXXVIII
scripsit

episcopus

ad quendam Simpli-

cianum

laudem martyrum' libellum et epistulam 25 continentem gesta sui temporis apud barbaros martyrum.
'in

3 Bamb.: constantiam virtute indeptam; Norimb.: con8 vocabula: stantiam virtute crucis^ fidei virtute indemptam 14 Bamb. et Bem.: zelo religionis, desunt in Norimb. Haec verba desunt in Vat. et in Norimb. exponentur 16 Norimb.: episc. Mediolanensis 18 Norimb.: expositionibus 21 Vat.: ut est eius epistula 22 Bamb.: interrogando disciturus docet doctrinam

Cap.
vir eruditione divina et

XXXIX.

episcopus, orbi clarus, fide integer, vita purus scripsit, quanta nec inveniri possunt. Quis 5 enim glorietur omnia se illius habere? aut quis tanto studio legat, quanto ille scripsit? Edidit etiam senex quos iuvenis coeperat 'de Trinitate' Hbros XY, in quibus, ut scriptura ait, introductus in cubiculum regis

Augustinus Afer, Hipponensis oppidi

humana

10 ecclesiam

decoratus veste multifaria sapientiae Dei ,'exhibuit non habentem maculam aut rugam aut aliquid eiusmodi. De incarnatione Domini quoque idoneam edidit pietatem, de resurrectione etiam mortuorum simili cucurrit sinceritate, licet minus capacibus dubitationem de abortivis fecerit.
et

15

Cap.

XL.

Orosius presbyter Hispani generis, vir eloquentissimus et historiarum cognitor, scripsit adversus querulos Christiani nominis, qui dicunt defectum Romanae reipublicae Christi doctrina invectum libros 20 VH, in quibus paene totius mundi calamitates et miserias ac bellorum inquietudines replicans ostendit magis christianae observantiae esse, quod contra meritum suum res Romana adhunc duraret et pace culturae

Dei pacatum retineret imperium.
2

Sane in primo libro
:

5 Bamb. et Norimb. ego Hipponae regiae loco Noriniberg. haec verba addit: unde ex multa eloquentia accidit quod dixit per Salomonem Spiritus sanctus:
:

Bamb.

6

Hoc

Bamb. iam Norimb. ex multiloquio non effugies peccatum tamen 14 Vat.: egerit Bamb. eliceret. boc 7 Alii: quod loco Bamb. addit: catholicus permansit; Norimb.: error tamen
.

;

:

illius

sermone multo, ut

geratus

necdum

dixi, contractus, lucta hostium exagheresis quaestionem absolvit 16 Norimb.
:

Hispanus genere

mundi temporis

cal.

20 Bamb. mundi tempora, cal. 22 Norimb.: observationis
:

;

Norimb.:


descripsit positionem

89

-

orbis interfusioue et Tanais limitibus intercisam, situm locorum, nomina et nume-

gentium, qualitates regionum, initia bellorum et tyrannidis exordia finitimorum sanguine dedicata. Hic est Orosius, qui ab Augustino pro discenda animae ratione ad Hieronymum missus rediens reliquias beati Stephani, primi martyris, tunc nuper inventas primus intulit Occidenti. Claruit extremo Honorii imperatoris tempore.
Cap.

rum moresque

5

)

XLL

10

Maximus, Tauriensis ecclesiae episcopus, vir in divinis scripturis satis intentus et ad docendam ex
tempore plebem
sufficiens, composuit in laudem apostolorum tractatus et lohannis Baptistae et generalem omnium martyrum homiliam. Sed et de capitulis 15

evangeliorum et actuum apostolorum multa sapienter exposuit; fecit et duos Me sancti Eusebii vita', Vercellensis episcopi et confessoris tractatus, et de sancti
Cypriani; specialem ^de baptismi gratia' librum edidit. ^De avaritia', et ^de hospitalitate', 'de defectu lunae', 20 Me eleemosynis', ^de eo quod scriptum est in Esaia:

caupones
mini',

tui

Me

ieiunio

miscuerunt vinum aqua', ^de passione Doservorum Dei generali', Me ieiunio

speciali quadragesimae', et 'quod non sit in eo iocandum', Me luda traditore', ^de cruce Domini', *de se- 25 pulcro eius', Me resurrectione ipsius', Me accusato et iudicato apud Pilatum Domino', Me Calendis lanuariis',
1 Norimb. interfuisse et Norimb.: finitimo 9
: :

perium tenente; Norimb. 12 Norimb.: docendum liam 17 Norimb. conversatione 19 Bamb. speciali; in Norimb. ''specialem' omnino deest 21 Esaia 1, 22 22 Vat. miscunt vino aquam; Bamb.: miscent 25 Vat.: 26 Norimb. Domini 27 Norimb. lanuarii raptore
: : :
.

4 Bamb. extremo paene Honorio imextremo paene Honorii tempore 15 Bamb. et Vat. et Norimb.: omeVat. et Bamb.: TaDai
:

Bamb.

.

:

:


nia'
et

90


et

homiliam Me natali Domini', homilias
^de pascha'
et

Me

Pentecoste' multas

Me Epiphaet Me

hostibus carnalibus

bum Deo
5

multas
legi,

non timendis', Me gratjis post ciagendis', ^de paenitentia Ninivitarum' , et alias eius homilias de diversis causis editas
Moritur Honorio
et

quas nec retineo.

Theodosio

iuniore regnante.

Cap,
10 et

XLII.

monachorum

Petronius Bononiensis episcopus, vir sanctae vitae studiis ab adulescentia exercitatus,

scripsisse putatur vitas patrum Aegypti monachorum, quas velut speculum ac normam professionis suae monachi amplectuntur. Legi sub eius nomine 'de or-

15

dinatione episcopi' ratione et humiiitate plenum tractatum, quam lingua elegantior ostendit non ipsius esse, sed ut quidam dicunt, patris eius, eloquentissimi et eruditissimi in saecularibus litteris viri. Et creden-

dum.

Nam

et

tractatu designat. 20 regnantibus.

praefectum praetorio fuisse se in ipso Moritur Theodosio et Valentiniano

Cap.
ticus

XLIIL

Pelagius heresiarches, antequam proderetur hereesse, scripsit studiosis necessaria: tres de fide Trinitatis libros et pro actuali conversatione ecloga25 rum ex divinis scripturis hbrum unum capitulorum
5 Bamb.: de diversis legi 1 Bamb.: theophania 7 Bamb. et Norimb.: habitas 6 Vat. et Bamb.: quae 14 Norimb.: et humanitate vel Norimb.: regnantibus 16 Bamb. et Norimb. repetunt 15 Vat. linguae elegantia 18 Bamb. et No17 haec desunt in Norimb. Petronii 19 Norimb. Theorimb.: praetorii Tuisse' deest in Vat. 23 ^esse' dosio Arcadii fiUo; Bamb.: Theodosio et placido Val. deest in Bamb. et Norimb. Norimb.: studiosis viris 24 Bamb. actu et
: : :
:


indiciis in

91

modum

tum.

Postquam vero

sancti Cypriani martyris praesignahereticus publicatus est, scri|)sit

heresi suae faventia.

Cap.
InnocentiuS; urbis

XLIV.
episcopus, scripsit de- 5

Romae

cretum occidentalium ecclesiarum adversus Pelagianos datum, quod postea successor eius papa Zosimus latius promulgavit.

Cap,
Caelestius,

XLV.
10

adhuc adulescens^

sterio' epistulas desideranti necessarias morales, siquidem in eis dictio nihil vitii postmodum proditi, sed totum ad virtutis

antequam Pelagio concurreret, immo scripsit ad parentes suos Me monain modum libellorum tres omni Deum

incitamentum argumentum
Cap.
lulianus episcopus,
scripturis doctus,

tenuit.

15

XLVL
vir
et

acer ingenio,

in

divinis

Graeca

Latina lingua scholasticus,

priusquam impietatem Pelagii in se aperiret, clarus in doctoribus ecclesiae fuit. Postea vero heresim Pe- 20 lagii defendere nisus scripsit adversum Augustinum, impugnatorem illius, libros IV et iterum libros VII. Est et liber altercationis amborum partes suas defen6 Bamb. 2 Bamb. et Norimb. post hereticus publicatus Norimb. addunt: et orientalium 10 Norimb. Caelestinus 12 Bamb.: epiNorimb.: Pelagianum dogma incurreret 15 vocabulum 14 Vat. nihil ibi vitii libelli stulam '"argumentum' inveni in Vat. in capite sequenti post: luHanus episcopus; omnes scribunt: ad incitamentum tenuit; quod senBamb.: 17 Bamb. et Norimb.: episcopus Campanus su caret 19 Vat. et Bamb.: Norimb. acris ingenii acer in negotio 23 Bamb.: ambarum partium prius ergo quani
:

et

:

.

.

:

:


dentium.

92

Hic lulianus eleemosynis tempore famis et angustiae indigentibus prorogatis multis miserationum specie nobilium praecipueque religiosorum inliciens heresi suae sociavit. Moritur Valentiniano Constanl
,

5 filio,

imperante.

Cap.

XLVIL

Lucianus presbyter, vir sanctus, cui revelavit De\ temporibus Honorii et Tbeodosii Augustorum, locu]
sepulcri et reliquiarum corporis sancti Stepbani, prii
10 martyris,
scripsit ipsam revelationem ad clesiarum personam Graeco sermone.

omnium

e(

Cap.

XLVIIL

Avitus presbyter, Hispani generis, ante latam Li ciani presbyteri scripturam in Latinum transtulit sei 15 monem et adiecta epistula sua per Orosium presb^

terum occidentalibus

edidit.

Cap.

XLIX.

Paulinus, Nolae Campaniae episcopus, composuii versu brevia, sed multa; et ad Celsum quendam epi20 taphii vice consolatorium libellum 'super morte chriet baptizati infantis' spe christiana munitum, ad Severum plures epistulas et ad Theodosium imperatorem ante episcopatum prosa panegyricum ^super victoria tyrannorum', eo maxime, quod fide et oratione 25 plus quam armis vicerit. Fecit et sacramentorum opus Ad sororem quoque epistulas multas et hymnorum. ^de contemptu mundi' dedit, et de diversis causis di-

stiani et

versa disputatione tractatus edidit.

Praecipuus tamen

4 Bamb.: Valenti2 Bamb.: omnibus suis prorogatis 13 Bamb.t Hiniano et Constantio filio eius imperantibus 14 Bamb.: revelationem Bamb.: relatam spanus genere
19 Bamb. 16 Bamb.: dedit Vat.: latino sermone 27 Bamb. diversos dispubrevi 26 Bem.: hymnarium
:

:

|


omnium
et

93


est

eius

opusculorum

liber

Me

paenitentia'

laude generali omnium martyrum'. Claruit temporibus Honorii et Valentiniani non solum observatione et sanctitate vitae, sed etiam potentia adver'de

sum daemones.
Cap. L.
cillas Christi,

5

Eutropius presbyter scripsit ad duas sorores, anquae ob devotionem pudicitiae et amorem religionis exheredatae sunt a parentibus, epistuin modum libellorum consolatorias eleganti et 10 aperto sermone duas, non solum ratione^ sed etiam testimoniis scripturarum munitas.
las

Cap. LI.
daei

Euagrius alius scripsit altercationem Simonis luet Theophili Christiani, quae paene omnibus 15
est.

nota

Cap.

LIL

^monachorum regulam', quae

Vigilius Diaconus composuit ex traditione patrum in cenobio ad profectum

fratrum in conventu legitur, breviato et aperto ser- 20 mone totius monasticae professionis in se tenentem
disciplinam.

Cap.
Atticus,

LIII
25

Constantinopolitanus episcopus^ ^scripsit

ad reginas Arcadii imperatoris filias ^de fide et virginitate' librum valde egregium, in quo praeveniens Nestorianum dogma impugnat.
Cap.
Nestorius heresiarches,
sia presbyter insignis ex
tationis tractatus

LIV.
cum in Antiochena eccletempore declamator habere- 30

29 Bamb.: Nestor


tur,

94

-

composuit infinitos tractatus diversarum vTto^iin quibus iam subtili nequitia infudit postea proditae impietatis venena, quae moralis interdum
6SG)v,

occultabat suadela.
5 stinentia

Postquam vero eloquentia et abcommendante Constantinopolitanae ecclesiae

pontificatu est donatus, apertum se hostem, quem diu celabat, ostendens scripsit librum ^quasi de incarnatione Domini' sexaginta et duobus divinae scripturae testimoniis pravo sensu constructum, in quo quid as10 severaverit, in catalogo hereticorum monstrabitur.

Cap.

LV,

Caelestinus, urbis Romae episcopus, decretum synodi adversum supra dictum Nestorium habitum vo15 dedit

lumen describens ad Orientis et Occidentis ecciesias confirmans duabus in Christo manentibus perfecte naturis unam Filii Dei credendam esse naturam. Huic
sententiae
contrarius.

supra dictus Nestorius ostensus est esse Similiter etiam Xystus, successor Caelestini, pro eadem re et ad ipsum Nestorium et ad 20 Orientis episcopos adversum errorem eius occidentalium sententias direxerat.

Cap.

LVI.

25

Theodorus, Ancyranus Galatiae episcopus, scripsit adversum Nestorium, adhuc Ephesi positus librum redargutionis et confutationis dialectica quidem arte ordinatum, sed auctoritate sacrarum scripturarum detextum. Multis

enim

assertionibus

usus

est,

antequam
:

scripturarum testimonia poneret.
9 Bern. 6 Bem.: episcopatu Bern.: hostem ecclesiae 10 Bern.: demonstrabitur 12 Bern: decreta quicquid 13 Bamb.: dictavit habitum Bamb.: 18 Bamb.: similes Sixtus 20 Bern.: succidendum


Cap.
Fastidius,

95


scripsit ad Falibrum et alium

LVIL
et

Britannorum episcopus,

talem quendam

Me

vita christiana'

^de viduitate servanda'

sana

Deo digna

doctrina.
5

Cap. LVLIL Alexandrinae ecclesiae episcopus, edidit Cyrillus, variarum vjto^a^scov tractatus, homilias etiam composuit plurimas, quae ad declamandum a Graeciae Praeterea libri episcopis memoriae commendantur. eius sunt Me synagogae defectu', ^de fide adversus
hereticos', et peculiari intentione adversus compositus, qui attitulatur sXsyx^^S^ in <luo
storii

lO

Nestorium omnia Ne-

occulta pandantur et

prodita confutantur.

Cap. LIX. Timotheus episcopus composuit librum 'de nativitate Domini secundum carnem', quam credit in epiphania factam.

15

Cap.

LX.
20

Leporius adhuc monachus, post presbyter, praesumens de puritate vitae quam arbitrio tantum et conatu proprio, non Dei se adjutorio obtinuisse credebat, Pelagianum dogma coeperat sequi. Sed a Galli-

num

canis doctoribus admonitus et in Africa per Augustiadeo emendatus scripsit emendationis suae Hbellum, in quo et satisfacit de errore et gratias agit de 25

emendatione; simul et quod male senserat de incarnatione Christi corrigens catholicam sententiam tulit dicens manentibus in Christo duabus naturis unam credi
Filii

Dei personam.

Cap.

LXL

30

personam commentatus

Victorinus, rhetor Massiliensis, ad filii sui, Etherii, est in Genesim, id est, a prin-

96

cipio libri usque ad obitum patriarcliae Abrabae et tres versu edidit libros Christiano quidem et pio sensu^

sed utpote saeculari litteratura occupatus homo et nulmagisterio in divinis scripturis exercitatus, levio5 ris ponderis sententiam figuravit. Moritur Theodosio
lius et

Valentiniano regnantibus.

Cap.

LXIL

Cassianus natione Scytha Constantinopoli a
10

hanne Magno episcopo diaconus ordinatus apud Massiliam presbyter condidit duo monasteria, id est, virorum ac mulierum, quae usque hodie exstant. Scripsit

experientia magistrante,

librato

sermone, et ut
et

apertius

dicam,

sensu
res

verba

inveniens

actione

linguam movens

15 necessarias, id est:

omnium monachorum professioni Me habitu monachi' et Me cano-

nica oratione' atque ^psalmorum modo' qui in monasteriis Aegypti die. noctuque tenetur, libros quattuor, Mnstitutionum' librum unum, Me origine et qualitate ac remediis octo principalium vitiorum' libros VIII, 20 singulas scilicet de singulis vitiis libros expediens; digessit etiam 'collationes cum patribus Aegyptiis habitas', hoc est, ^de destinatione monachi ac fide', Me discretione', ^de tribus ad serviendum Deo vocationibus', Me pugna carnis adversum spiritum et spiritus 25 adversus carnem', Me natura omnium vitiorum', Me nece sanctorum', ^de mobilitate animae', Me principalibus', ^de

qualitate

orationis',

Me

iugitate

orationis',

protectione Dei', Me scientia spiritali', 'de divinis charismatibus', ^de ami30 citia', Me definiendo vel non definiendo', Me tribus
perfectis',

Me

Me

castitate', ^de

antiquis generibus
8

monachorum etquarto nuper exorto',
17 Bern.: de canonico teuetur
. .

Bamb.

et

Bem.: natus Serta
.

orationum modo atque psalmorum, qui

Me

97


Quinqua-

satisfactione paenitentiae', 'de remissione

gesimae', Me nocturnis illusionibus', Me eo quod dicit apostolus: ^non enim quod volo, facio^ bonum, sed quod nolO; malum, hoc ago', Me mortificatione' et ad extremum rogatus a Leone arcbidiacono, postea urbis
;

5

Romae

episcopo, scripsit carnatione Domini' libros

Massiliam et

adversum Nestorium *de inVII et in bis scribendi apud vivendi finem fecit Theodosio et Yalen-

tiniano regnantibus.

Cap.

LXIIL

10

Pbilippus presbyter, optimus auditor Hieronymi, in lob edidit sermone simplici librum. Legi eius et ^familiares epistulas' et valde salsas et maxime ad paupertatis et dolorum tolerantiam exbortatorias. Moritur Marciano et Avito regnantibus. 15

commentatus

Cap.

LXIV.

Eucberius, Lugdunensis ecclesiae episcopus, scripsit ad Yalerianum propinquum ^de contemptu mundi et saecularis philosopbiae' epistulam unam scholastico et rationabili sermone. Disseruit etiam ad personam 20
filiorum, Salonii et Yeranii^ postea episcoporum, ob-

scura quaeque sanctarum capitula scripturarum, sed sancti Cassiani quaedam opuscula lato tensa sermone angusto verbi resolvens tramite in unum coegit volumen aliaque tam ecclesiasticis quam monasticis 25 studiis necessaria. Moritur Yalentiniano et Martiano
et

regnantibus.
1 Bern. addit: 'de fide cenobitae et eremitae' 7 Bamb.: 24 Bamb. etBern.: revolvens scribendo; Veron.: scribendis 25 Bamb.: quae tamen ecclesiasticis sunt studiis necessaria; Bern. volumine tam
:
.

.

.

Herding, Hieronymus.

7

Cap.

98

LXV,

Vincentius, natione Gallus, apud monasterium Levinensis insulae presbyter, vir in scripturis sanctis doctus et notitia ecclesiasticorum dogmatum sufficien5 ter instructus, composuit ad evitanda hereticorum collegia nitido satis et aperto sermone validissimam disputationem, quam absconso nomine suo attitulavit, Teregrini adversus hereticos'. Cuius operis quia secundi libri maximam in schedulis partem a quibus10 dam furatam perdidit, recapitulato eius paucis sermonibus sensu pristino compegit et in uno libro edidit. Moritur Theodosio et Valentiniano regnantibus.

Cap.
15

LXVI.

Syagrius scripsit Me fide' adversum praesumptuosa hereticorum vocabula, quae ad destruenda vel ad immutanda sanctae Trinitatis nomina usurpata sunt, dicentium Patrem non debere Patrem dici, ne in Patris nomine Filius consonet, sed Ingenitum et Infectum ac Solitarium nuncupandum, ut, quicquid extra illum 20 sit persona, extra illum sit et natura, ostendens et Patrem qui eiusdem est naturae, posse dici Ingenitum et scripturam dixisse, ex se genuisse in persona Filium, non fecisse, et ex se protulisse in persona Spiritum sanctum, non genuisse neque fecisse. Sub huius
25 Syagrii

nomine septem Me

fide et regulis fidei' libros

praetitulatos inveni sed omnes eius credidi esse.

quia

lingua variantur,

non

Cap.
30 Syro

LXVIL
ecclesiae,

_
26
al.:

Isaac, presbyter Antiochenae

sermone longo tempore
.
.

scripsit et multa, praecipua ta-

10 Bamb.: recapitulatio 30 Bern. linguam variant

.

sensum primo

:

praecipue tamen obscura

men nam

99


.

cura adversus Nestorianos et Eutychianos. Ruietiam Antiochiae elegiaco carmine planxit eo auditores imbuens sono quo Ephrem diaconus Nicomediae lapsum. Moritur Leone et Maioriano impe,

rantibus.

5

Cap.

LXVIIL

SalvianuS; Massiliensis presbyter, humana et divina litteratura instructus et, ut absque invidia loquar, episcoporum magister, scripsit scholastico et aperto sermone multa, ex quibus ista legi: Me virginitatis 10 bono' ad Marcellum presbyterum libros quattuor, ^adversum avaritiam' libros quattuor, Me praesenti iudicio' libros quinque; et pro eorum merito satisfactionis

librum unum, et expositioextremae partis libri Ecclesiastes ad Claudium, 15 episcopum Viennensem, librum unum, 'epistularum' librum unum et iu morem Graecorum Me principio genesis usque ad condicionem hominis' composuit versu quasi hexaemeron librum unum, ^homilias' episcopis factas multas, sacramentorum' vero quantas, nec re- 20 cordor. Vivit usque hodie in senectute bona.
'ad Salonium' episcopum
nis
^

eaj).

LXIX.

Paulinus composuit tractatus ^de initio Quadragesimae', e quibus ego duos legi, 'de die Dominico
paschae', ^de oboedientia', ^de paenitentia', ^de neo- 25
phytis'.

Cap.
pturis doctus, paupertatis
visor,

LXX.
amator
et erga inopes pro-

Hilarius, Arelatensis episcopus, vir in sanctis scri-

non solum mentis
fuit. 7

labore sollicitus

Nam

pietate, sed et corporis sui 30 pro reficiendis pauperibus

3 Bern.: coanditores

Bamb.

:

Silvianus

29 Bern.:

erga inopum provisionem

-

100

etiam rusticationem contra vires suas, homo genere clarus et longe aliter educatuS; exercuit; sed nec in spiritalibus neglexit. Nam et in docendo gratiam ha5

buit et absque personarum acceptione omnibus castigatum opus praedicationis ingessit. Ingenio vero immortali aliqua et parva edidit, quae eruditae animae
et fidelis linguae indicio sunt, in quibus praecipuo et

ad multorum utilitatem necessario opere vitam sancti Honorati, decessoris sui composuit. Moritur Valenti10 niano et Martiano imperantibus.

Cap.

LXXL

Leo, urbis Romae episcopus, scripsit ^ad Flavianum', Constantinopolitanae ecclesiae episcopum, adversus Eutychen presbyterum, qui tunc ambitione episco15 patus nova in ecclesiam moliebatur inducere, epistulam, in qua admonet eura, ut si confiteretur errorem et polliceretur
sisteret

emendationem, reciperet eum; si autem perin incepto, cum sua heresi damnaretur. Similiter docet in ipsa epistula et divinis confirmat te-

20 stimoniis, Dominum nostrum lesum Christum, sicut paternae divinitatis filium, ita ve];um humanae naturae esse hominem credendum, id est ex carne A^ginis

carnem
sicut et

traxisse

et

Eutyches asserebat.

non de caelo corpus exhibuisse; Moritur Leone et Majo-

25 riano imperatoribus.

Cap.

LXXIL
presalia

Mochimus, Mesopotamius apud Antiochiam
byter, adversus Eutychen egregium scribere dicitur, quae necdum legi.
5 Bern.
7
:

librum

et

Bamb.

:

corpus; Bamb. et Veron. castigatuni ingessit 27 Bamb.: Mesopotamenus praecipue
:


Cap.

101

-

LXXIIL

Timotheus, exstincto ab Alexandrinis Proterio episcopo, tumultuante adhuc plebe aut voluit aut passus est se ab uno episcopo in locum occisi episcopum fieri. Et ne contra legem factus merito abiceretur a gratia plebis, quae Proterium exosum habuerat,

5

omnes, quibus

ille

communicaverat, Nestorianos esse
conscientiae temeritate abscripsit

pronuntiavit, et

maculam

luendam praesumens

ad Leonem imperatorem

libellum valde suasorium, quem pravo sensu Patrum lo testimoniis in tantum roborare conatus est, ut ad de-

cipiendum imperatorem et suam heresim constituendam paene Leonem, urbis Romae pontificem, et Chalcedo-

nensem synodum ac

rum adminiculo Nestorianos ostenderet. Sed Deo a Chalcedonensi concilio hostis ecclesiae

totos occidentales episcopos illofavente 15

coargu-

tus et confutatus est. Vivere adhuc in exsilio heresiarches dicitur et habetur.

iam

Cap.
in

LXXIV.

Baiensi territorio vici non 20 Asclepius Afer, grandis episcopus, scripsit adversum Arianos et modo adversum Donatistas scribere dicitur. In docendo autem ex tempore grandi opinione celebratur.

Cap.

LXXV.

Petrus, Edessenae ecclesiae presbyter, declamator 25 insignis variarum causarum tractatus et in morem sancti Ephrem diaconi psalmos metro composuit.
14 al.: aliorum 7 Bern. 10 Bamb. pravis quos 16 Bern.: coarguitur et confutatur 18 Bern.: haberi 20 Bamb. in navigensi territorio vicini grandis Bern. in vagensi territorio vicinae grandis
: : :

:

,•

102

Cap.

LXXVL

5

Paulus presbyter, natione, ut ex dictis eius cognovi, Pannonius. scripsit Me virginitate servanda' et ^contemtu mundi' ac Witae institutione vel morum correctione' mediocri sermone, sed divino conditos sale duos libros ad personam cuiusdam nobilis et Christo
deditae virginis, Gonstantiam, in quibus meminit goviniani, heretici et voluptatum ac libidinum praedicatoris, cui in tantum continentis et castae vitae insti-

10 tutio contraria fuerat, ut inter luxuriosas epulas anieructaret.

mam

Ca2).

LXXVIL

Pastor, episcopus, composuit libellum in modum symboli parvum totam paene ecclesiasticam creduli15 tatem per sententias continentem, in quo inter ceteras dissensiones, quas praetermissis auctorum vocabulis

anathematizat/ Priscillianos damnat.

cum

ipso

auctore

Cap.
20

LXXVIIL

Victor Cartennae, Mauritaniae civitatis episcopus, scripsit adversus Arianos librum unum, et Me paenitentia publicani' libellum unum, in quo et regulam vivendi paenitentibus iuxta scripturarum auctoritatem instituit, et ^ad Basilium' quendam ^super morte filii' 25 consolatorium libellum spe resurrectionis, perfecta instructione munitum. Homilias etiam composuit mul4 Bamb. coiTeptionum 3 Bamb.: Pannonensis 7 Bern.: Constantiae noBamb. divino. Condidit sane. 17 Bern. 10 Bern.: animae reputaret beatitudinem mine 22 'publicani' deest 20 Bern.: Catennae auctoris nomine in Bamb. et Bern. Bamb.: in quo et regula vivendi paeni:

5

:

:

tentibus

tas,

103


sollicitis in libros

quas a fratribus salutis propriae

digestas servari cognovi.

Cap.

LXXIX.
5

Voconius Castellani, Mauritaniae oppidi, episcopus
scripsit adversus ecclesiae inimicos, ludaeos et Arianos, et alios hereticos. Composuit etiam ^sacramentorum'

egregium libellum.
Cap.

LXXX.

Musaeus, Massiliensis ecclesiae presbyter, vir in divinis scripturis doctus et in earum sensibus subti- 10
lissima exercitatione limatus, lingua quoque scholasticus hortatu sancti Venerii episcopi excerpsit ex sacris
scripturis

lectiones totius

anni festivis diebus aptas,

responsorio etiam psalmorum capitula tempori et lectionibus congruentia. Quod opus tam necessarium a 15 lectoribus in ecclesia probatur, ut expetitum et sollicitudinem tollat et moram plebique ingerat scientiam, Sed et ad personam sancti Eucelebritati decorem.
stachii episcopi, successoris supra dicti hominis Dei, ^sacramentorum' egregium et non parvum volumen, 20 per membra quidem pro opportunitate officiorum et temporum, pro lectionum textu psalmorumque serie
et cantatione discretum, sed supplicandi Deo et contestandi beneficia eius soliditate sui contenaneum.

Quo opere gravissimi sensus et castigatae elo- 25 quentiae agnovimus virum, Homilias etiam dicitur declamasse, quas et haberi a fidelibus viris cognovi,
1

Bamb.: Hbris

nus
17

4 Bern.: Buconius; Bamb. Victori10 Bern.: subtiHssima quadam exercitatione imbuitus
:
:

18 Bamb.

moram, quae Germanice dicitur: „Langeweile" 24 Bamb. beneficio; al.: beneficiorum decore
:

Bamb.

et

Bem.:

soHditatis suae


sed ego noM
tibus.
legi.

104

-

Moritur Leone et Maioriano regnan-

Cap.
5 scripturis exercitatus,

LXXXL

Vincentius presbyter, natione Gallus, in divinis linguam habens usu loquendi et njaiore lectione politam commentatus est ^in psalmos'. Cuius operis legit aliqua homini Dei Cannati me audiente, promittens simul, daret, se in toto psalterio
si

Dominus vitam et vires eodem studio laboraturum.

10

Cap.

LXXXIL

Cyrus, genere Alexandrinus, arte medicus, ex philosopho monachus, vir dicendi peritus, scripsit adversus Nestorium prius eleganter et fortiter, modo autem, dum in illum nimius invehitur et syllogismis magis
15

quam
coepit.

scripturis

agitur,

Thimotheanum dogma
sui

fovere

suspendit animum a consensu Chalcedonensis decreti nec acquiescendum putat Filium Dei duabus post incarnationem constare naturis.
20

Denique ambiguus etiam

Cap.

LXXXIIL

Samuel, Edessenae ecclesiae presbyter, multa adversus ecclesiae inimicos Syro sermone construere dicitur, praecipua tamen intentione contra Nestorianos et Eutychianos et Timotheanos novellos, sed sibi 25 diversos hereticos. Unde et frequenter triformem bestiam ecclesiastica insemel sententia cum auctoritate
14 Bamb. 1 Bamb.: Marciano 7 Bern.: Cannatae et Veron.: in illo minus invenitur; Bem. in illo nimius inve24 Bern, sive ad 15 Bamb. et Bern: auctor nitur 26 Bamb.: ecclesiasticam semel sententiam; Bern. et Yeron.: ecclesiastica in semel sententia; (insemel insimul)
: :

=

105

sacrarum scripturarum summatimque ferit ostendens Nestorianis Deum in homine, non purum hominem ex Virgine natum; Eutycliianis, veram humani generis carnem a Deo assumptam et non de caelo exhibi-

tam nec

crassi aeris

substantiam in carnem incessisse
ita

5

formatam; Timotheanis,

Verbum carnem

factum,

ut manente Verbo in sua substantia et homine in sua-

natura societate, non mixtione unam Filii Dei reddidisse personam. Vivere adhuc apud Constantinopolim
dicitur.

Nam

initio collati

Anthemio imperii

et scripta 10

eius et

eum

esse in carne cognovi.

Cap,

LXXXIV.

Claudianus, Viennensis ecclesiae presbyter, vir ad loquendum artifex et ad disputandum subtilis, composuit tres ^quasi de statu vel substantia animae' libros, 15 in quibus agit intentione, quatenus ostendat aliquid
esse

incorporeum praeter Deum.
Scripsit et alia nonnulla, inter quae et ^hymnum passione Domini', cuius principium est: ^pange

de

lingua gloriosi'.
sis episcopi.

Fuit autem frater Mamerti, Viennen- 20

Cap,

LXXXV.

Aquitanicae regionis, sermone schoProsper^ et assertionibus nervosus, multa composuisse dicitur, ex quibus ego chronica nomine illius praeti- 25 tulata legi continentia a primi hominis condicione iuxta divinarum scripturarum fidem usque ad obitum Valentiniani Augusti et captivitatem urbis Romae a
lasticus
5 Bamb. substantia summatim quae fuerit 1 Bamb. ut dici9 Bamb.: vivit in carne incessisse formatum 15 Bamb,: tres de statu 14 Bern.: ad quaedam satis tur 18 Haec verba: scripsit etc. desi16. al.: intentione tota Bamb. 25 Norimb. chronicas derantur in Bamb. et Bern. et Bern.: nominis
:

homo

:

.

.

.

:

-

106

-

Genserico, Vandalorum rege factam. Legi et librum adversus opuscula sub persona Cassiani, quae ecclesia Dei salutaria probat, ille infamat nociva. Re enim vera Cassiani et Prosperi de gratia Dei et libero ar5 bitrio sententiae in aliquibus sibi contrariae inveniuntur. Epistulae quoque papae Leonis adversus Eutychen de vera Christi incarnatione ad diversos datae et ab
ipso dictatae dicuntur.

Cap.
10

LXXXVI.

Faustus, ex abbate Lerinensis monasterii apud Galliae episcopus, vir in divinis scripturis satis intentus, ex traditione symboli occassione accepta composuit librum Me spiritu sancto', in quo ostendit eum iuxta fidem patrum et consubstantialem et co15 aeternalem esse Patri et Filio ac plenitudinem Trinitatis obtinentem. Edidit quoque opus egregium de gratia Dei, qua salvamur; in quo opere docet gratiam Dei semper et invitare et praecedere et adiuvare voluntatem nostram, et quicquid ipsa libertas arbitrii 20 pro labore pio mercedis acquisierit, non esse proprium meritum, sed gratiae donum. Legi eius et 'adversus Arianos et Macedonianos' parvum libellum, in quo coessentialem praedicat Trinitatem, et alium adversus eos, qui dicunt esse in creaturis aliquid incorporeum, 25 in quo et divinis testiu?oniis et Patrum confirmat sen-

Regium

credendum incorporeum praeter Deum. modum libelli ad diaconum quendam Graecum nomine edita, qui a fide catholica discedens ad Nestorianam abiit impietatem. In qua 30 epistula admonet eum credere sanctam Mariam Virgitentiis

nihil

Est

et

eius

epistula in

2 Bamb.: suppresso nomine 3 Bern. et Norimb.: nocua 8 Bamb. ab isto dictae conduntur; Bem. ab ipso dictante 12 Bamb. et Veron.: extra traditionem 16 Bamb.: Ob id etiam edidit 18 Bern,: videre; Bamb. iuvare 20 Bamb, 28 Bamb.: graeco nomine; al.: Gratum pii; Norimb.: piae
:
: : :

,

107


quae, quia
et

nem non hominem purum genuisse, qui postea susciperet divinitatem sed Deum verum in homine vero.
Sunt vero et legi, nominare
et
alia

eius

scripta,

necdum
ad Feli5

nolui.

Viva tamen voce egregius doctor
Scripsit postea

creditur

et

probatur.

cem praefectum praetorii et patriciae dignitatis virum, filium Magni consulis, iam religiosam epistulam ad ti-

morem Dei

hortatoriam, convenientem personae pleno
disponenti.

animo paenitentiam agere

lo Cap, Servus Dei episcopus scripsit adversum eos, qui dicunt, Christum in hac vita degentem non vidisse carneis suis oculis Patrem, sed post resurrectionem ex mortuis et ascensionem in caelos, cum translatus est in gloriam Dei Patris, profectus scilicet ei dantis 15

LXXXVIL

remunerationem martyrii, in qua scriptura ostendit sacrarum scripturarum testimoab ipso eius conceptu per Spiritum sanctum facto et partu ex Yirgine, quo Deus verus in homine vero ipse quoque Homo Deus factus 20 natus est, semper carnis suae oculis et Patrem vidisse et Spiritum sanctum per specialem et unitam dei et hominis
et
et disputatione sua et niis Dominum lesum

societatem.

Cap.

LXXXVIIL

Victorius, natione Aquitanus, calculator scripu- 25 lorum, invitatus a sancto Hilario, urbis Romae episcopo, composuit ^paschalem cursum' indagatione cautissima 2 Bamb. et hominem Norimb. 3 Bamb. verum sunt nondum 6 Norimb. praetoriae 8 Bern. et Norimb.: Do:

:

:

:

mini Bern, et Norimb. continentem personas .... disponentium 11 Dubito sitne Servus episcopi nomen; id excidisse mihi videtur, ut scribendum sit: * servus Dei, episcopus, 14Bern, etNorimb.: caelis 17 Bamb. et Bern.: 16Norimb.:in sane sacrarum Norimb, sana et 19 Bern. etNorimb.: quod 22 Bern ergo per Bern.: unitatem 25 Bamb. Aquitanicus Bern.: scrupulosus scripturarum Norimb.: studiosissimus scru:
.

.

.

;

:

:

:

;

108

-

post quattuor priores qui composuerunt, id est Hippo-

5

lytum, Eusebium, Theophilum et Prosperum, et pertendit annorum seriem usque ad annum quingentesimum trigesimum secundum, ita ut quingentesimo trigesimo tertio anno paschalis reincipiat sollemnitas eodem mense et die eademque luna, qua primum passio ac resurrectio

Dominica facta
Cap.

est.

LXXXIX.

Theodoritus, Cyri civitatis episcopus, (a Cyro enim, rege Persarum, condita servat hodieque apud Syriam nomen auctoris) dicitur scripsisse multa; ad meam tamen notitiam ista sunt, quae venerunt: Me incarnatione Domini' adversus Eutychen presbyterum et Dioscurum, Alexandriae episcopum, qui humanam 15 in Christo carnem fuisse negant, scripta fortia, per quae confirmat et ratione et testimoniis scripturarum ita illum maternae veram substantiae carnem habuisse, quam ex matre Virgine sumpsit, sicut et veram deitatem, quam aeterna nascibilitate Deo Patre gignente 20 ipse nascendo accepit. Sunt et decem eius 'historiae
10
ecclesiasticae' libri, quos imitatus riensem conscripsit incipiens a fine usque ad suum tempus, id est, a stantini usque ad imperium Leonis

Eusebium Caesalibrorum Eusebii vicennalibus Consenioris, sub

quo

25 et

mortuus

est.

Cap,

XC

Gennadius, Constantinopolitanae ecclesiae episcopus, vir lingua nitidus et ingenio acer, tam dives ex lectione antiquorum fuit, ut Danielem prophetam ex 30 integro ad verbum commentatus exponeret. Homilias etiam multas composuit. Moritur Leone seniore im-

perium tenente.
7 Bern. prima 9 Bamb. et Bern. Theodorus Bern. pulosus 23 Norimb.: vicinahbus Cypriae civitatis provinciae Syriae
: : :

Theodulus_,

109

-

Cap.

XCL

presbyter in Coelesyria, multa conscripsisse dicitur, sed ad me liber eius venit, quem Me consonantia divinae scripturae' composuit, id est, veteris et novi testamenti, adversum antiquos bereticos, qui propter differentiam praeceptorum vel caerimoniarum alium veteris testamenti Deum dixerunt^ alium novi. In quo ostendit dispensationis fuisse

5

unius eiusdemque Dei, auctoris utriusque scripturae, ut alia per Moysen antiquis daretur in sacrificiorum 10 caerimoniis et iudiciorum animadversionibus, alia nobis

per Christi praesentiam in sacris mysteriis et futuris nec diversa credi debere aut non repromissionibus uno spiritu et uno auctore dictata, cum illa lex, quae
;

si

modo secundum

litteram observetur, occiderit^
vivificet.

eadem

15

ipsa

secundum spiritalem intellectum

Moritur hic scriptor regnante Zenone.
Cap.

XCIL

Sidonius, Arvernorum, episcopus, scripsit varia et grata opuscula, et sanae doctrinae homo siquidem 20

tam

divinis quam humanis ad integrum imbutus acerque ingenio scripsit ad diversos diverso metro vel prosa compositum epistularum insigne volumen, in

quo, quid in litteris posset, ostendit. Verum in Christiano vigore poUens etiam inter barbarae ferocitatis 25 duritiem quae eo tempore Gallos oppresserat, catholiFloruit ea cus pater et doctor habetur insignis.

tempestate, qua Leo et Zeno Romanis imperabant.

Cap. XCILL lohannes, Antiochiae parochiae ex grammatico 30 presbyter, scripsit adversum eos, qui in una tantum
2 Bern.: Theodorus 6 Norimb.: ceriNorimb.: dicere monialium 19 hoc caput, quod in aliis 15 Bern. occidat 23 Norimb. codicibus non invenitur, est in Norimbergensi
:

:

-

110

-

substantia adorandum asserunt Christum, nec acquiescunt duas in Christo confitendas naturas, docens secundum relationem scripturarum unam in illo Dei et

Hominis personam
5

esse,

non unam carnis
Cyrilli,

et

naturam.

Simul

et

impugnat aliquos

Yerbi Alexan-

drini episcopi, sententias dicens incaute ab illo adversus Nestorium prolatas, quae fomentum et robur addunt Timotheanis; quod valde inaniter dicit. Vivere adhuc dicitur et ex tempore declamare.
10

Cap.
GelasiuS; urbis

XCIV,
episcopus, scripsit adversus

Romae

15

et praeclarum volumen diversarum scripturarum et sacramentorum delimato sermone et adversus Petrum et Acacium scripsit epistulas, quae hodie in ecclesia tenentur catholica. Fecit et hymnos in similitudinem Ambrosii Obiit sub Anastasio Augusto. episcopi.

Eutychen

et

Nestorium grande

et tractatus

Cap,
Honoratus,
20 scopus,

XCV.

Constantinae Africae civitatis epiad Arcadium quendam, qui pro confessione fidei catholicae in partibus Africae a Genserico rege missus exsulabat, epistulam ad labores pro Christo ferendos hortatoriam et exemplis praesentibus et scripscripsit

25 fidei perseverantia

turarum relationibus roboratam, et quod confessionis non solum praeterita purget peccata, sed et meritum procuret martyrii.
Cap.

XCVI.

Maximino, Arianorum episcopo,
:

Cerealis episcopus, natione Afer, interrogatus a si posset vel paucis

7 Bern.: quue nunc 3 Bern: revelationem prosa versu 17 Norimb. addit: amete 14 Bern. et Norimb. Achaicum

(?)

quos ego legi


scripturae

111

divinae testimoniis absque disputationis dumtaxat assertione fidem catholicam assignare, quam ille in nomine Domini, suffragante sibi veritate, non paucis testimoniis, sicut Maximinus irridens petierat,

sed copiosis tam veteris, quam novi diciis approbavit et libello edidit.

testamenti

in-

5

Cap.

XCVIL

Eugenius, Carthaginiensis Africae civitatis episcopus et confessor publicus, admonitus ab Hunerico, Vandalorum rege, catbolicae fidei expositionem et ma- 10 xime verbi 'homousii' proprietatem disserere, cum consensu omnium Africae Mauritaniae et Sardiniae atque Corsicae episcoporum et confessorum, qui in catholica permanserunt fide, composuit librum fidei non sokim

sanctarum scripturarum sententiis, sed
moniis

et

patrum

testi- 15

per collegas confessionis suae lam vero asportandus pro fidelis linguae porrexit. remuneratione in exsilium epistulas, velut commonitoria fidei et unius sacri et conservandi baptismatis ovi-

munitum,

et

bus suis, quasi pastor sollicitus, dereliquit. ^Alterca- 20 tiones' quoque, quas cum Arianorum praesulibus per
internuntios habuit, conscripsit et relegendas per

ma-

iorem domus Hunerico transmisit. Similiter et ^preces' pro quiete Christianorum eidem velut apologias obtulit. Vivere adhuc ad confirmationem ecclesiae dicitur. 25

Cap.

XCVIII.

Pomerius, natione Maurus, in Gallia presbyter ordinatus, interrogantibus et rogantibus luliano episcopo Vero presbytero, dialogorum more respondens, arte dialectica et sermone ingenioque aperto compo- 30 suit Me natura animae et qualitate' eius, et de resur2 exspectatur pron. demonstrativum

17 Norimb.: aspor-

tandum etiam pro

.

.


mus

112

rectione et de specialitate eius in liac vita fidelium et

generali omnium hominum libros VIII; quorum pricontinet, quid sit anima vel qualiter ad imaginem Dei credatur facta; secundus, utrum anima cor5

porea an incorporea debeat credi; tertius^ unde sit anima primi bominis facta; quartus, utrum anima, quae nascituro corpori infundenda est, nova fiat et sine peccato, an ex substantia primi hominis; velut propago de radice producta etiam peccatum primae

10

animae secum originaliter trahat; quintus recapitulationem libri quarti disputationis , et quae sit facultas animae, id est, possibilitas, et quod eam ex una et sincera voluntate obtineat; sextus, unde sit iuxta apodictum adversitas carnis et spiritus; septimus de mortium, resurrectionum carnis et octavus de bis, quae sub fine mundi futura animae;
stoli

15 difi^erentia vitarum,

praedicata sunt, absolutiones quaestionum, quae de resurrectione proponi solent. Memini legisse me olim
20

dictatum ad quendam, nomine ^Principium', *de contemtu mundi ac rerum transiturarum' hortatorium, et alium Me vitiis et virtutibus' praetitulatum. Scridicitur et alia et adhuc scribere, quae ad meam psisse
eius

notitiam
satione
25

non venerunt. Deo digna, apta
Cap.

Vivit usque hodie converprofessione et gradu.

XCIX.

Massiliae presbyter, scripsi 'adlibros VIII, et 'adversus Nestorium' libros VI, et ^adversus Eutychen' libros VI, et ^adversus Pelagium' libros tres, et 'tractatus de 30 mille annis', Me Apocalypsi beati lohannis' et hoc opus, et epistulam ^de fide mea' misi ad beatum Gelasium, urbis Romae episcopum.

Ego Gennadius,

versum omnes hereses'

5 Norimb.: dici

12 Bern.: singulari

VICTORIA UNtVERSnX

UE3PARY

[^?A^*N/^^mB

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->