You are on page 1of 2

Matematik Dnyas, 2003 K

Kapak Konusu: Fonksiyonlar

Sonsuz Odal Otel


Bir oteliniz var. Otelinizin sonsuz sayda odas var. Her odann bir numaras var: 1, 2, 3, 4, 5, 6,... Bylece sonsuza kadar gidiyor. En sonuncu oda yok... Sonsuz numaral oda da yok Her odann numaras sonlu. Sadece oda says sonsuz. Aadaki gibi...
OTEL 1 2 3 4 5 6 7 8 ...

l odalara koyarm: a1i 2ye, a2yi 4e, a3 6ya, a4 8e, genel olarak anyi 2n numaral odaya koyarm. Bylece tek sayl odalar boalr, onlara da ikinci otobsn mterilerini yerletiririm: b1i 1e, b2yi 3e, b3 5e, b4 7ye, genel olarak bnyi 2n 1 numaral odaya yerletiririm... nc Hikye. ok, ama ok ansl bir gnnzdesiniz, sonsuz otobs dolusu mteri geliyor. Sonsuz tane otobs... Her otobsn bir numaras var: 1, 2, 3, 4, 5, 6,... Ve her bir otobste sonsuz sayda mteri var... Birinci otobsn mterileri: (1, 1), (1, 2), (1, 3), (1, 4), ... kinci otobsn mterileri: (2, 1), (2, 2), (2, 3), (2, 4), ... nc otobsn mterileri: (3, 1), (3, 2), (3, 3), (3, 4), ... ....... Mterileri odalara nasl yerletirirsiniz? Yant: Birinci otobsn mterilerini 2, 4, 8, 16, 32, 64 gibi 2nin katlar olan odalara yerletirirsiniz. kinci otobsn mterilerini 3, 9, 27, 81, 243 gibi 3n katlar olan odalara yerletirirsiniz. nc otobsn mterilerini 5, 25, 125, 625 gibi 5in (4n deil!) katlar olan odalara yerletirirsiniz. Drdnc otobsn mterilerini 7nin katlar olan odalara yerletirirsiniz. Beinci otobsn mterilerini 11in katlar olan odalara yerletirirsiniz. Genel olarak, ninci otobsn mterilerini ninci asaln katlar olan odalara yerletirirsiniz. Bu yntemle her mteri bir odaya yerletii gibi, geriye sonsuz tane bo oda kalr. rnein, 6, 10, 12, 14, 15, 18 numaral odalar botur. Bir Baka zm. Son problemi bir baka trl de zebiliriz. (n, m) sayl mteriyi, yani n inci otobsn m inci mterisini 2n(2m 1) numaral odaya yerletirelim... Bylelikle hepsine bir oda der. Aadaki ekildeki gibi, otobsleri sralarla, mterileri stunlarla gsterelim, kolonlarla stnlarn kesiimine de oda numarasn yazalm.

Birinci Hikye. ansl bir gnnzdesiniz, bir otobs dolusu mteri geliyor. Sonsuz sayda mteri... Mterilerin adlar 1, 2, 3, 4, 5, 6,... Her mteriye birer oda veriyorsunuz. 1 nuOTOBS 1 2 3 4 5 6 7 8 ...

maral mteriye 1 numaral oday, 2 numaral mteriye 2 numaral oday, 3 numaral mteriye 3 numaral oday... Her ey yolunda seyrederken, birdenbire bir mteri daha kageliyor. Bu mteriye nasl bir oda bulursunuz? Yant: Yerlemi mterileri bir oda kaydrrm. 1 numaral mteri 2 numaral odaya, 2 numaral mteri 3 numaral odaya, 3 numaral mteri 4 numaral odaya geer, herkes birer kayar ve bylece boalan 1 numaral odaya yeni gelen mteriyi koyarm... En son mteri nereye gidecek? demeyin, en son mteri yok. Nasl en son oda yoksa, en son mteri de yok. kinci Hikye. Gene ansl bir gnnzdesiniz, bir otobs dolusu mteri geliyor. Sonsuz sayda... Adlar a1, a2, a3, a4, a5, a6,... Hepsine birer oda veriyorsunuz. a1i 1 numaral odaya, a2yi 2 numaral odaya... Her ey yolunda seyrederken, birdenbire... Birdenbire bir otobs dolusu mteri daha geliyor... Onda da sonsuz sayda mteri var. Adlar b1, b2, b3, b4, b5, b6,... Odalarnz dolu... Sonsuz sayda yeni mteri geldi. Bu yeni mterileri nasl yerletirirsiniz? Yant: Birinci otobsn mterilerini ift say-

13

Matematik Dnyas, 2003 K

Sadece ift sayl odalar kullanld1 2 6 10 14 ... ndan, sonsuz tane 2 4 12 20 28 ... oda gene bo kalr. 3 8 24 40 56 ... Eer btn oda4 16 48 80 112 ... lar kullanmak isti. . . . . . . . . . . . . . . . . . yorsak, (n, m) sayl n1(2m 1) numaral odaya yerletiremteriyi 2 lim, yani yukardaki oda numaralarn 2ye blelim... O zaman mteriler aadaki gibi yerleirler:
1 2 3 4 ... 1 1 2 3 4 . . . 1 2 4 8 . . . 2 3 6 12 24 . . . 3 5 10 20 40 . . . 4 7 14 28 56 . . . ... ... ... ... ... . . .

teri yerleir. Bu ytemle her oda dolar. Bir Baka zm Daha: Mterileri aadaki ekildeki gibi yerletirelim. Sralar otobsleri, stunlar mterinin numarasn simgelesin. rnein ikinci srayla nc stunun kesiimi ikinci otobsn nc yolcusunu simgelesin. Aadaki ekilde grld zere bu yolcu 9 numaral odada yatacak.
1 1 2 3 4 5 6 1 2 4 7 11 16 2 3 5 8 12 17 3 6 9 13 18 4 10 14 19 5 15 20 6 21

9 numaral odann bo kaldn sanmayn. 9 = 209 = 20(25 1) olduundan, (1, 5) sayl mteri (birinci otobsn beinci mterisi) 9 numaraya yerleir. 72 numaral odaya da (4, 5) sayl m-

Bu yerletirmenin bir formln bulabilir misiniz? rnein, (23, 45) sayl mterinin nereye gideceini teker teker saymadan bulabileceiniz bir forml yazabilir misiniz?

Teorem. X herhangi bir kme olsun. Xin altkmeler kmesi (X) ile Xten {0, 1} kmesine giden fonksiyonlar kmesi arasnda bir eleme vardr. Kant: Xten {0, 1} kmesine giden fonksiyonlar kmesi 2X olarak gsterilir. Eer A X ise, A : X {0, 1} u fonksiyon olsun: 1 eer x A ise A(x) = 0 eer x A ise imdi (A) = A olarak tanmlanm : (X) 2X fonksiyonu bir elemedir. Bunun kantn okura brakyoruz.

14