You are on page 1of 224

Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik

Timmen L. Cermak

CZAS NA WYLECZENIE

Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik

Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik

Timmen L. Cermak

CZAS NA WYLECZENIE
Przewodnik
Droga do wyzdrowienia dla dorosłych dzieci alkoholików

Przekład Piotr Żak

KIELCE 2010

Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik

Tytuł oryginału A Time to Heal. The Road to Recovery for Adult Children of Alcoholics Copyright © 1988 by Timmen L. Cermak Polish edition Copyright © 2010 by Charaktery sp. z o.o. Kielce 2010

Redakcja Piotr Żak Redakcja techniczna Adam Cedro Korekta Anna Zdonek, Marta Majewska Projekt okładki Igor Morski / Morski Studio Graficzne ISBN 978-83-931962-0-3 Wydawnictwo Charaktery 25-502 Kielce ul. Paderewskiego 40 tel. 41 343 28 44 fax 41 343 28 49 charaktery@charaktery.com.pl www.charaktery.eu Druk i oprawa: Drukarnia im. A. Półtawskiego www.drukarnia.kielce.pl

Mary i Elisabeth . Cyndie. Rhicie. Lairdowi. George’owi.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik Dedykuję tę książkę Lois.

.................. 19 Rozdział 1........ Czas na uczucia: Stres pourazowy i DDA . 9 Nota od Autora ........................................................................................................................................................................................................................ PRZEWODNIK Spis treści Podziękowania ....................... Czas na separację: Współuzależnienie i DDA .............................. Czas na zrozumienie: Burzenie murów zaprzeczania ............... 135 –6– .................................................................................................. 11 Część I Droga przede mną ................. Czas na szczerość: Powtórna zdrada ............. Czas na przypomnienie: Dzieciństwo w rodzinie alkoholików .................................................................................................................................................................................................... 41 Część II Droga za mną ................................................................. 57 Rozdział 4................................ 83 Rozdział 5.................. 23 Rozdział 2...................... Czas na uzdrowienie: Obietnica nadziei ... 115 Rozdział 6............ 53 Rozdział 3....... 10 Wstęp: Huck i ja ...Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE............................

................... 171 Rozdział 9.. 221 Aneks IV.. National Assotiation for Children of Alcoholics (Krajowe Stowarzyszenie Dzieci Alkoholików) ................... Czas na zaufanie: Droga do wyzdrowienia ...................................................................... Diagnostyczne kryteria współuzależnienia ....................... Specjalne słowa do przyjaciół i krewnych DDA ................................ Czas na wspólnotę: Programy Dwunastu Kroków ........................................... Gdy twoi rodzice wciąż piją ..149 Rozdział 7..................................... 153 Rozdział 8............................................ Czas na odwagę: Leczenie DDA ......................................... 224 –7– .. 193 Posłowie ........... 223 Przydatne adresy ........................................................................... 216 Aneks III................... 213 Aneks II............................................................... 209 Aneks I..........................Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik SpiS treści Część III Podróż.....................................................

czas rozdzierania i czas zszywania. czas zabijania i czas leczenia. Rider’s Digest i Wydawnictwo Pallotynów Pallotinum. czas płaczu i czas śmiechu. czas miłowania i czas nienawiści. czas milczenia i czas mówienia. czas zawodzenia i czas pląsów. czas wojny i czas pokoju. czas burzenia i czas budowania. czas szukania i czas tracenia. Warszawa–Poznań 2009) –8– . 1-8 (za: Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu. czas sadzenia i czas wyrywania tego. czas pieszczot cielesnych i czas wstrzymywania się od nich. czas zachowania i czas wyrzucania. i jest wyznaczona godzina na wszystkie sprawy pod niebem: Jest czas rodzenia i czas umierania.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik Wszystko ma swój czas Wszystko ma swój czas. co zasadzono. czas rzucania kamieni i czas ich zbierania. Księga Koheleta 3.

zaś końcowa redakcja Mary Nadler nadała książce błysk. Mary Brand Cermak (moją koleżankę i żonę) oraz Jeremy’ego Tarchera. Zaufanie i otwartość niezliczonej liczby dorosłych dzieci alkoholików. Bez waszej wrażliwości wciąż tkwiłbym przy błędach popełnionych w pierwszych szkicach. Jego wkład w tę książkę jest nieoceniony. wywarli nieoceniony wpływ na moją książkę. Koledzy. jakie przekazała mi dr Stephanie Brown. że właściwie zinterpretowałem wasze opowieści i zrobiłem wszystko. ponieważ chciałem wzmocnić ich emocjonalną prawdę. Petera Berena. aby uchronić was przed identyfikacją. Jej zdolność do przerzucania mostów nad przepaścią pomiędzy tradycyjnymi formami psychoterapii a uzależnieniami od substancji chemicznych wciąż jest dla mnie inspirująca. Mam nadzieję. –9– . których terapię prowadziłem. Dziękuję więc im wszystkim i wszystkich szanuję. co dobrze zrobiłem. Redaktorska praca Hanka Stine’a była bezcenną wartością przy układaniu i wygładzaniu brudnopisu. W wielu wypadkach łączyłem dwie lub więcej historii. Nie sposób dziś ich zidentyfikować jako autorów konkretnych inspiracji. życzliwie wskazując wszystko.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik Podziękowania Nieustannie doceniam umiejętności pracy z dziećmi alkoholików i alkoholikami. którego w innych okolicznościach z pewnością by nie uzyskała. w ogromnej mierze przyczyniły się do powstania tej książki. Zespół Genesis (z centrum leczenia dorosłych dzieci alkoholików i współuzależnionych w San Francisco) to niewyczerpane źródło stymulacji i zrozumienia. Pomagaliście mi przebrnąć przez momenty trudne i niejasne. z którymi dzieliłem przyjemność zakładania National Assotiation for Children of Alcoholics. Wreszcie wdzięczny jestem za bezcenne komentarze do początkowych szkiców książki. czynione przez Marilyn Meshak.

aby uniemożliwić identyfikację osób. – 10 – . PRZEWODNIK Nota od Autora Wszystkie osobiste historie zaprezentowane w tej książce są emocjonalnie prawdziwe. z którymi zetknąłem się podczas terapii. natomiast pewne fakty zmieniłem. Jestem głęboko wdzięczny tym ludziom za wszystko. Każda opowieść dotyczy życia ludzi. czego mnie nauczyli. żadna nie powstała w wyobraźni autora.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE.

zaraz go pakowali do kozy”*. Krystyna Tarnowska. pilnie się uczyłem i nigdy nawet nie spotkałem przestępcy. jakby był moim bratem bliźniakiem? Gdy jako dorosły ponownie przeczytałem książkę Twaina. Dlaczego więc zawsze reagowałem na niego. w czasach awantur i oszustw. Ja czasami jeździłem na rowerze do szkoły. taką białą. że mdło się robiło na jej widok. – 11 – . a ojciec bił go bez litości. tylko białą. Moja fascynacja Huckiem i poczucie pokrewieństwa wreszcie nabrały sensu: obaj byliśmy dziećmi ojców alkoholików. Matka Hucka nie żyła. Wydawnictwo Iskry. Pił tak dużo. Huck żył w prymitywnej Ameryce przed wojną secesyjną. do szkoły średniej w Ohio. że miał twarz zupełnie pozbawioną koloru – „nie taką bladą. Przygody Hucka. że od samego patrzenia cierpła na człowieku skóra – białą jak brzuch ryby”. tłum. zrozumiałem ten związek. Na pierwszy rzut oka dorastaliśmy w różnych światach. Ja uczęszczałem w lat 50. a jak się upijał. zaraz się upijał. aż miał halucynacje i całkowicie tracił pa* Mark Twain. seria Klasyka Młodych. Warszawa 1973 (wszystkie cytaty pochodzą z tego wydania). Za każdym razem pił dotąd. Z pozoru moje życie dosyć wyraźnie różniło się od jego losów. Przygody Hucka nie pozostawiają wątpliwości co do alkoholizmu pana Finna: „Jak tylko dostał pieniądze. ale zawsze miałem dach nad głową. gdy poznałem go dzięki książkom Marka Twaina. Huck wziął wszystko w swoje ręce i wypłynął tratwą na dziką rzekę Mississippi. jak u innych ludzi.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik Wstęp: Huck i ja Huckleberry Finn fascynował mnie od chwili. a jak wyprawiał hece. zaraz wyprawiał hece w miasteczku. Jako trzynastolatek przeżyłem rozwód moich rodziców.

poprosiła o areszt zapobiegawczy dla pana Finna. żeby uniknąć bicia). Sędzia oznajmił. zanim wzeszło słońce. że jego ciało pokrywało się siniakami. który obwiniał wszystkich dookoła za swoje niepowodzenia. Gdy wdowa. który bił syna tak mocno. Za radosnym entuzjazmem chował się chłopiec. i zniszczył nagrodę. Za każdym razem. kiedy ten nagle powrócił. Był zgorzkniałym mężczyzną. który na tyle dobrze poznał depresję i samotność. Jego brawura ukrywała strach. jeśli nie musi. W pijackim widzeniu świata pan Finn uważał Hucka za swoją osobistą własność. bowiem „widzi” węże. Nieco później tej samej nocy – jak relacjonuje Huck – „gonił mnie po całej izbie z myśliwskim nożem w ręku. sąd odmówił. Zmuszał syna do zarabiania pieniędzy na alkohol (chłopiec oddawał mu wszystkie. pełznące mu po nogach i gryzące go w policzek. złamał rękę w dwóch miejscach i niemal zamarzł na śmierć. żeby go resocjalizować. znanym w mieście pijakiem. gdy Huck próbował być niezależny. kiedy indziej po prostu odchodził. zostawiając syna zamkniętego w ich stojącej na odludziu chacie. nazywał mnie aniołem śmierci i wołał. sturlał się z dachu werandy. który miał Huckowi za złe „szkolne nauki”: przysięgał. ten natychmiast ukradł pieniądze na alkohol. że mnie zabije i że wtedy więcej po niego nie przyjdę”. W pewnym przerażającym epizodzie Huck jest świadkiem. że nie będzie rozdzielał rodziny. Czasami przez całe dnie miał chłopca na oku. jak ojciec krzyczy ze strachu.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. która opiekowała się chłopcem podczas trwającej rok nieobecności rodzica. Jedynym powodem istnienia Hucka było ułatwianie życia ojcu. Był publicznie skompromitowanym. Dzisiaj potraktowalibyśmy pana Finna jako bardzo chorego człowieka. że czasami pragnął śmier– 12 – . PRZEWODNIK mięć. Ojciec Hucka był brutalnym człowiekiem. ojciec traktował go dosłownie jak zakładnika. Gdy nowy sędzia naiwnie zabrał pana Finna do swojego domu. Huckleberry Finn był dzieckiem alkoholika (DA) i to doświadczenie głęboko wpłynęło na jego życie. jaką chłopiec otrzymał w szkole. że da synowi nauczkę za bujanie w obłokach. Był osobnikiem złośliwym i mściwym. Alkoholizm zrujnował mu życie i doprowadził do przedwczesnej śmierci.

Ostatecznie zmorzył chłopca sen. gdy spędzał czas z wdową.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik WSTęP: HuCK I jA ci. dlaczego Huck śpi rozkraczony w drzwiach ze strzelbą opartą na kolanach. Jego doświadczenia są lustrem. kiedy ojciec ganiał go po chacie z nożem. Huck odczuwał znudzenie i zaczynał tęsknić za jakąkolwiek zmianą. życie stawało się nudne. Życiowa strategia Hucka polegała na ucieczce. Tej okropnej nocy. Za każdym razem. stawał się zakładnikiem ojcowskiej brutalności i niepoczytalności. że mówienie prawdy uważał za coś dziwnego. aż ten wytrzeźwieje. Uczęszczał do szkoły. Przy tym ciągle zmagał się z własnym poczuciem niskiej wartości. że powiedzenie prawdy nie jest dobrym – 13 – . Z drugiej strony za każdym razem. uczył się religii. gdy nie działo się nic dramatycznego. W zasadzie skutki bycia wychowywanym przez rodzica alkoholika nie zmieniły się zbytnio przez ostatnie sto lat. Za każdym razem. W każdym dziecku alkoholika jest wiele z Huckleberry Finna. musiał też przestać przeklinać i palić fajkę. niezmordowane dążenie do przetrwania. Dostrzega wreszcie siebie w biegu. Fantazje tak zdominowały jego życie. Można odczuwać z nim więź. próbującego uciec od przeszłości. nie bardzo zdając sobie sprawę z przyczyn takich doznań. i czuł się odpowiedzialny za niepowodzenia innych. Następnego ranka obudził go ojciec. niewspółmiernego do wszystkich jego grzechów. w którym DA może ujrzeć swoje własne głębokie poczucie bycia outsiderem. Na początku powieści Huck popadł w rozterkę. codziennie brał kąpiel. miotając się między dwiema sytuacjami nie do pogodzenia. Huck zerwał ze ściany strzelbę i postanowił trzymać rodzica na muszce. kiedy rodzic znikał na wiele dni. której i tak nie może zostawić za sobą wystarczająco daleko. gdy Huck uciekał od wdowy. pełniącą rolę jego strażniczki. Chłopak błyskawicznie ocenił. życie wydawało się Huckowi puste. Cierpiał z powodu poczucia winy. na trzymaniu się z daleka od sporów i na unikaniu za wszelką cenę głębszego zaangażowania w jakiekolwiek związki czy sprawy. który kompletnie nie pamiętał wydarzeń minionej nocy i domagał się wyjaśnień. Bez dramatu przetrwania pijackich szaleństw ojca i przygód związanych z zapewnieniem sobie jedzenia w okresach.

Wyrwał sobie kilka włosów. Rzeczywistością staje się to. duszenie spraw w sobie: „tak jest lepiej. Zawlókł martwą świnię na brzeg rzeki. zmyślił na poczekaniu. Huck wyczuł. jego sposobem na radzenie sobie z negatywnymi uczuciami było milczenie. jak powinna przebiegać wyprawa tratwą. Potem ruszył w dół Missisipi na poszukiwanie nowych przygód. aby wszyscy uznali. przylepił je do ostrza topora i rzucił go w kąt jako dowód morderstwa. zostawiając wyraźny krwawy ślad. Do takiej decyzji motywuje je przede wszystkim marzenie o ucieczce. więc się na niego zaczaiłem”. Huck upozorował własną śmierć. bo człowiek unika niepotrzebnych kłótni i rozmaitych innych nieprzy– 14 – . ale zbyt często ceną jest współpraca z własną śmiercią – emocjonalną. duchową. Gdy rodzic gdzieś przepadł. Czuł. symbolizuje reakcje charakterystyczne dla większości DA. że nie może być konfliktów. PRZEWODNIK pomysłem. gdy próbują opuścić dom i żyć swoim własnym życiem. Skorzystał zatem z możliwości stworzenia innej wersji rzeczywistości. Większość ludzi. Życiowe kredo Hucka wyraża się w jego myśleniu o tym. co się wydarzyło w nocy (takie epizody określa się mianem „utraty pamięci spowodowanej przez alkohol” albo „czarnej dziury”). co alkoholik jest skłonny zaakceptować jako rzeczywistość. W połowie XIX wieku zwano ją „instynktem rzeki”. który pozostaje poza jego kontrolą i mało o niego dba. jego zdaniem bezpieczniejszej od prawdy. rozpoczynanej przez dzieci alkoholików. nazywana jest „instynktem ulicy”. że jego ciało zostało wrzucone do wody. dbanie o to. żeby się z niczym nie zdradzić. jak nie powodować niepotrzebnego zamieszania.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. wie. zaś jej krew rozsmarował na narzucie i siekierze. pobudzana instynktem przetrwania. a następnie rozbił drzwi chaty siekierą. chłopak przez dziurę wyciętą piłą w podłodze wyniósł z domu cały prowiant. którzy żyją z wymykającym się wszelkiej kontroli alkoholikiem. Wyprawa Hucka to metafora podróży. by zakończyła się sukcesem. Potem zastrzelił dziką świnię. a nawet fizyczną. Dzisiaj taka kreatywność. że ojciec kompletnie nie pamięta. Reakcja Hucka na świat. aby móc uciec z domu i uwolnić się od ojca. „Ktoś majstrował przy drzwiach.

Od tej chwili po prostu jest Tomkiem Sawyerem. Gdy jednak chcieli. sprytnie doprowadza– 15 – . to jednak może także stać się nawykiem. W pewnym momencie ciotka Tomka Sawyera. W trakcie podróży zaprzyjaźnił się z całą galerią różnych typów – od arystokratów z Południa po oszustów. W innej sytuacji naraził się na wielkie niebezpieczeństwo. gdy udaremnił niecny plan pozbawienia spadku trzech niedawno osieroconych dziewczynek. że najlepszym sposobem na ukrycie się jest pozwolić innym ludziom. tylko zwykli wydrwigrosze i szachraje. jakbym się po raz drugi narodził. że najlepszym . czego potrzebował. za kogo uważa go starsza pani. Dzieci alkoholików często ujawniają naturę kameleona. jak on. Gdy ciotka przedstawia Hucka „kuzynom” jako Tomka Sawyera. aby go uwolnić. aby Huck nazywał ich królami i ksią” żętami. chłopak nie miał żadnych obiekcji. Zaprzyjaźnił się ze zbiegłym niewolnikiem i bez zastanowienia podjął ryzyko. W każdej sytuacji potrafił przyjmować cechy otoczenia lub tak się zmieniać. Jako dziecko alkoholika Huck rozumiał. że „to nie żadni tam królowie czy książęta. perfekcyjne odegrał swoją rolę. Gdy na jego tratwę wsiadają dwaj oszuści. aby otrzymywać to. Nauczył się zachowywać jak kameleon za każdym razem. Huck wie. Huck. gdy miał do czynienia z siłami. Choć ta cecha charakteru zazwyczaj jest pożyteczna. choć nawet nie wiedział. kim jestem”. Sally. Taki byłem szczęśliwy. potrzebujący porządnego posiłku. „byleby utrzymać zgodę w rodzinie”. sposobem na dawanie sobie rady z ludźmi takiego rodzaju.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik WSTęP: HuCK I jA jemności” Mówi nam: „Od mojego taty nauczyłem się. których nie był w stanie kontrolować. kogo tylko chcieli.. chłopak doznaje olśnienia: „czułem się tak. Huck przez całe swoje życie należał do społecznie najsłabszych. aby widzieli w nim. który zamienia się w więzienie – tkwiąca w nim prawdziwa tożsamość DA nigdy nie ma szansy na całkowite uwolnienie. kiedy usłyszałem. więc obdarzał sympatią wszystkich do siebie podobnych. który lada moment miał przyjechać na letnie wakacje. jest pozwolić im żyć na ich sposób” . pomyliła go z samym Tomkiem..

aby na zawsze pozostał chłopcem poszukującym nowych doznań. ponieważ – jak oznajmił – słyszał o nim coś nadzwyczajnego. Dla Hucka. Serce Hucka miękło za każdym razem. Choć taka postawa rozgrzewa serce i czytelnik ściska kciuki za Hucka.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. Towarzyszyło mu ono nawet wtedy. Z własnego doświadczenia wiedział. nie ma w tym żadnego wstydu”. Pod koniec książki Huck dowiedział się. uznał. żeby czuć się bezpiecznie. jak łatwo może się to stać. Wydaje mu się. Ucieczka stała się jego sposobem na życie. Nie miał już żadnego powodu. To niemożliwe. że nie powinien już zbliżać się do domu zabitego: „bo miałem takie uczucie. PRZEWODNIK jąc kanciarzy do wzajemnych oskarżeń. że dopóki nikt o jego postępku nie wie. bogatego i satysfakcjonującego dorosłego życia albo trwałych intymnych związków. gdy widział kogoś. Choć mógł zacząć w miarę normalne życie i zgodzić się na adopcję przez ciotkę Tomka Sawyera. więc musiał wciąż uciekać. aby dalej uciekać i mógł bezpiecznie wrócić do Hannibal. ucieczka stała się celem. to jednak pokazuje ona po raz kolejny. podobnie jak dla milionów DA. Życzliwość Hucka wynika także do pewnego stopnia z wyolbrzymionego poczucia winy. tak charakterystycznego dla wielu dorosłych dzieci alkoholików (DDA). Jednak. to jednak postanowił wyruszyć w poszukiwaniu nowej przygody do kraju Indian (prawdopodobnie chodzi o Oklahomę). w jak znacznym stopniu został uformowany przez dorastanie w domu alkoholika. a potem nie chce ponosić skutków. że ojciec nie żyje. człowiek robi coś podłego. Gdy Huck znalazł się pomiędzy dwiema zwaśnionymi rodzinami i widział. co się dzieje w ostatnich akapitach powieści. gdy wiedział. Pod koniec książki wszystkie strategie Hucka okazują się skuteczne. jak jeden z chłopców został zastrzelony. jak – 16 – . kogo opuściło szczęście. także strach popychał go do traktowania ucieczki jako sposobu życia. aby przyjęty przez niego styl radzenia sobie z życiowymi problemami stał się solidnym fundamentem pełnego. wiele mówi nam o Huckleberrym Finnie. ale on sam wciąż pozostaje dzieckiem. jakbym to ja zawinił”. W sercu Hucka nie tylko jasno płonęło pragnienie wolności. że w żaden sposób nie przyczynił się do nieszczęścia: „Zawsze tak bywa. To.

Dwa ostatnie akapity powieści pokazują także. aby przetrwać. jednak do głowy nie przychodziły mu żadne słowa. Na wieść o śmierci ojca nie okazał absolutnie żadnych uczuć. Prowadził podwójną grę. co daje nadzieję. od czego przez te wszystkie lata starał się uciec. Dochodzi także do wniosku. jak bardzo Huck trzyma na dystans niektóre swoje emocje. że został wychowany do tego. Klęknął do modlitwy. że choć rozpoczął od ucieczki od ojca. to jednak pokazują one dokładnie. żeby być słabym. nim Huck pozwoli sobie na jakąś reakcję po stracie ojca.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik WSTęP: HuCK I jA wiele DDA. Być może Huck kiedyś wyleczy rany zadane ojcowską ręką. Był gotów dostrzec własne zaprzeczanie (będzie o tym szerzej w rozdziale 2). Skomplikowane – 17 – . jak może reagować dziecko alkoholika. że nie rozumiał tego. Próbował sam siebie usprawiedliwiać twierdząc. że ostatecznie kiedyś przestanie uciekać. próbował się modlić o coś. Odkryje. zorientował się jednak. co – jak czuł w głębi duszy – było kłamstwem. W interesującym odstępstwie od powieści Twaina. że współpracował ze swoją śmiercią. to jedna z bardziej znaczących cech charakterystycznych DDA. Pozostaje zastanawiać się. to zapewne dlatego. Jeśli Huck nie znalazł sposobu na zatrzymanie się. aby ojciec kiedykolwiek źle go potraktował. co odczuwa. jednak stanie się to wyłącznie dzięki nieugiętej szczerości. Czy rzeczywiście nic już do niego nie czuł? Bardziej prawdopodobne. że może pójść do kościoła i poprawić to. że być może jest w jakiś sposób odpowiedzialny za śmierć rodzica. w pewnym momencie nie będzie miał siły biec dalej i stanie w obliczu tego. aby uciec przed ich konsekwencjami. filmie „Huckleberry Finn” wyprodukowanym przez koncern Public Broadcasting System. Choć tych reakcji nie znajdziemy w oryginale. Huck odkrył. jak wiele lat minie. Żyć tak. W trakcie głębokiego kryzysu duchowego chłopiec został poddany konfrontacji ze swoją skłonnością do ukrywania złych postępków po to. W filmie Huck natychmiast zaprzecza. że „nie można kłamać w modlitwie”. to skończył uciekając od samego siebie. To właśnie wtedy uświadomił sobie swoją najgłębszą skazę. główny bohater dowiaduje się o śmierci ojca znacznie wcześniej niż jego literacki pierwowzór.

że podróżuje z trupą Bufallo Billa albo zarażony gorączką złota wyrusza do Jukonu. Dręczą mnie także koszmary. jak potoczyły się dalsze losy Huckleberry Finna. Mark Twain nie pozostawia nam nawet najmniejszej wskazówki. wie. Lubię sobie wyobrażać. w których pijany i pozbawiony środków do życia Huck leży w jakiejś bocznej uliczce miasteczka Hannibal w stanie Missouri. ciągle samotny. Czas na wyleczenie przygotowuje do zrozumienia tej dyscypliny. Tę wadę można usunąć tylko dzięki uczynieniu z wewnętrznej dyscypliny – niezbędnej do uzdrowienia – elementu codziennego życia. – 18 – . DA zyskują poczucie pewnej kontroli nad swoim życiem. że jego największą wadą jest prowadzenie podwójnej gry z życiem. PRZEWODNIK upozorowanie morderstwa symbolizuje sposób. w którym należy pójść. w jaki DA często uzyskują częściową wolność – poprzez zaakceptowanie swojego nic-nie-znaczenia. „Wolałbym ukąszenie węża od whisky tatki”. Jednak kto z DA nie wygłosił choć raz w swoim życiu podobnej deklaracji? Zmagania DA mogą nas wiele nauczyć o uniwersalnych wartościach. aż do końca kompulsywnie poszukujący nowych przeżyć. aby przyznać. Huck Finn demonstruje taką szczerość. gdy znajduje w sobie dość uczciwości. które w innym wypadku zostanie przejęte przez innych i wtrącone w chaos.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. że zdrowienie rozpoczyna się od szczerości. pomniejszając swoją prawdziwą wartość. wycofując się z otaczającej je rzeczywistości. nakreśla ją i wskazuje kierunek. mówi w pewnym momencie Huck. Najważniejsza jest lekcja o tym. że próbuje modlić się kłamstwem. Tkwiąc w ukryciu.

Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZęśĆ I DROGA PRZEDE MNĄ .

Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik .

To nadzieja. Nie można przyspieszać procesu leczenia. – 21 – . Należy do nich zburzenie muru zaprzeczania. wzniesionego jako ochrona – ochrona przed uczuciami. gdy wyraźnie widoczna stanie się zarówno droga przed nami. A radość z samej podróży będzie możliwa tylko wtedy. przed wspomnieniami przeszłości. Nie wolno też na niego biernie czekać. Bez nadziei na takie zbiory nie ma właściwie po co wyruszać w tak trudną podróż. Trzeba zasiać nasiona i podlać je.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik Ta książka niesie ze sobą obietnicę nadziei. jak i za nami. Cała ta praca jest zobowiązaniem wobec siebie i wobec przyszłości. Część I opowiada o drodze do wyzdrowienia. Chwasty trzeba wyrwać. którą każde DA ma przed sobą. przed ponownym skrzywdzeniem. Gdy tylko zaprzeczanie zniknie. że po chłodzie i mroku zimy przychodzi następna pora – czas na wyleczenie. Rozdział 1 opisuje spodziewane obfite zbiory. które trzeba zrobić. Rozdział 2 nakreśla kroki. Ta gleba musi być uprawiana. możliwe będzie rzetelne spojrzenie na już przebytą drogę. który sięga w głąb ducha. aby dalsza część podróży była możliwa.

Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik .

Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 1. Bez względu jednak na powody. otaczało mnie wielu ludzi. z których każdy mógł pomóc mi to zrozumieć. Albo są zbyt zażenowani. ale wszyscy zachowywali milczenie. Czas na uzdrowienie: Obietnica nadziei Długa i często żmudna była moja podróż do zrozumienia. Powody milczenia są tak liczne i różnorodne. którą odczuwam z Huckleberrym Finnem wynika z faktu. żeby poruszać tę kwestię. że więź. aby zrozumieć. który nastąpił kilka lat później. krewnych czy sąsiadów nie powiedział mi ani słowa o alkoholizmie ojca aż do rozwodu rodziców. jak ludzie. Albo jeszcze nie uświadomili sobie. Zapewne większość DA jest „chroniona” przed prawdą przez przyjaciół i rodzinę – przekonanych. że mają do czynienia z alkoholizmem. iż obaj jesteśmy dziećmi alkoholików. Takie milczenie nie jest czymś niezwykłym. tylko pogorszą sytuację. Utrudniło mi natomiast odkrycie jednego z najważniejszych realiów mojego życia: uzależnienia ojca od alkoholu. aby przerwać milczenie wokół mnie. takie milczenie nie chroniło mnie. że powinienem poznać prawdę. Kiedy byłem dzieckiem. którzy w nim uczestniczą. Żaden z członków rodziny. Z pewnością wiedział – 23 – . że jeśli będą rozmawiać z dziećmi o alkoholizmie ich bliskich. i równie wiele powodów. Nasz lekarz domowy miał wystarczająco dużo możliwości.

gdy miałem sześć lat i cierpiałem z powodu skurczu jelit. Zamiast tego zalecił. żebym luźniej zapinał pasek spodni. Nikt z krewnych. Kiedy zdecydowałem się na karierę psychiatry. Żaden z sąsiadów nawet raz nie rozmawiał ze mną o tym. to żaden z nich nie chciał zrozumieć. jak bardzo alkoholizm wpływa na poszczególnych członków rodziny. boleśnie świadomych choroby mojego ojca. Milczenie było całkowite. Nasz pastor nie powiedział nigdy ani słowa o problemach mojej rodziny. gdy zagrożone są więzi pomiędzy nimi i rodzicami – a tego zagrożenia nie sposób uniknąć. wiedziałem. spowodowanego stresem. że będzie też oznaczało powrót do bolesnych wspomnień o alkoholizmie ojca ani że ostatecznie doprowadzi mnie do pomagania ludziom. jak mocno choroba rodzica ukształtowała moją tożsamość. czy stałbym się bardziej świadomy znaczenia tych wyda– 24 – . choć z powodu panującej w niej sytuacji odwiedzał nas co miesiąc.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. że moją rodzinę dotknęła choroba alkoholowa i na to. Rodzice zabrali mnie do tego lekarza. jeśli go opuści. gdy jeden z rodziców jest alkoholikiem. Czasami oznacza wybór tkwienia w nieświadomości tego. Wydawało mi się. Nie wiem. do mojego dzieciństwa. Nigdy jednak nie przypuszczałem. aby je wyrazić. Zaprzeczałem przed samym sobą temu. Lekarz nie zrobił nic. aby pomóc mi zrozumieć napięcie. a on jej odpowiadał. jakie towarzyszą dzieciom za każdym razem. Kiedy indziej oznacza brak woli zrozumienia intensywności uczuć. że zdołałem uciec od przeszłości. Choć wszyscy ci ludzie działali w najlepszej wierze. Wszyscy w mniejszym lub większym stopniu zaprzeczali rzeczywistości. Wielu ludzi tak robi. nigdy nie wspomniał ani słowem na ten temat. Jak pokaże następny rozdział. zaprzeczanie nie zawsze oznacza brak świadomości alkoholizmu. że dzieci mają silne uczucia i potrzebują zachęty. w jakim przyszło mi żyć. że oznacza to początek podróży wstecz. którzy także dorastali w domach alkoholików. Mogłem spędzić resztę życia nie godząc się na fakt. w jak znacznym stopniu wpłynęła ona na nas wszystkich. Moja matka prosiła go o rady. PRZEWODNIK o alkoholizmie ojca. co naprawdę dzieje się w moim domu. że przyczyni się do śmierci ojca.

W szóstym tygodniu temat zajęć brzmiał „Dzieci alkoholików”. kto pobudził i rozwinął we mnie nową świadomość. Na szczęście nigdy nie jesteśmy zupełnie sami. Przepełniło mnie zdumienie. jakbym kiedyś śnił sen o całym moim życiu. nawet mój terapeuta. Moja podróż rozpoczynała się na poważnie. którego nigdy nikomu nie opowiadałem. jak uczyniła to Stephanie Brown.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 1. Podczas wykładu zorientowałem się. Druga: wiedziałem. moje nastawienie wobec życia i moje nierozwiązane. że z niesamowitą trafnością opisuje ona moje codzienne dziecięce doświadczenia. że moje ukryte przekonania o świecie. CZAS NA uZDROWIENIE: ObIETNICA NADZIEI rzeń. Nie zdawałem sobie sprawy. z którym spotykałem się od ponad roku. że muszę dalej zgłębiać to. co te nowe informacje mogą znaczyć dla mnie osobiście. jakie znaczenie będzie miało dla mnie to spotkanie. że są to częste reakcje dzieci dorastających w rodzinach alkoholowych na życiowe doświadczenia. Dotychczas uważałem. Moje zdeformowane spojrzenie było czymś zrozumiałym i nie wynikało z cech charakteru. a teraz w sali pełnej studentów słuchałem. Podczas praktyk z psychiatrii w Stanford University Medical Center musiałem uczestniczyć w seminarium na temat alkoholizmu. Czułem się tak. Pierwsza: mój obraz samego siebie został poddany gwałtownej rewizji. gdybym był pozostawiony samemu sobie. Niebawem nawiązałem kontakt – na pewno pomogła mi w tym jakaś niewidzialna ręka – z kimś. że słowa dr Brown coraz mocniej przykuwają moją uwagę. W rzeczywistości było ono reakcją na stresujące środowisko. dotyczące przeszłości emocjonalne węzły są czymś wyjątkowym. Nikt. Efektem tego wykładu były dwie sprawy. nie nakreślił mojego wewnętrznego poczucia rzeczywistości z taką precyzją. – 25 – . Przez pięć tygodni kurs nie wzbudzał we mnie szczególnego zainteresowania – uczęszczałem na niego przede wszystkim dla żywego i fachowego sposobu prowadzenia wykładów przez dr Brown. gdy uświadomiłem sobie. że wracają do mnie dawno zapomniane zdarzenia. Byłem zaszokowany. Nagle dowiedziałem się. prowadzonym przez dr Stephanie Brown. jak stojąca przed nami kobieta opowiada go z takimi szczegółami.

Dorosłe dzieci alkoholików do perfekcji opanowały niesłuchanie wewnętrznego dziecka.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. – 26 – . pogrzebanych w najdalszych zakamarkach umysłu. Wymaga to od nas spojrzenia na rany. może spowodować. że warto ją odbyć albo że doprowadzimy ją do końca. dopóty wasz obecny stan psychologiczny pozostanie bez zmian. aby uczynić przeszłość rzeczywistością. Nauczyłem się. Ignorowanie jest w końcu znajomym rozwiązaniem. którym byliśmy. w którym teraz jestem” . Tendencja do radzenia sobie z problemami poprzez zaprzeczanie ich istnieniu albo ich wpływom jest tak powszechna wśród alkoholików i ich rodzin. zaprzeczają nawet jego istnieniu. Często jest on najtrudniejszy ze wszystkich. W innych przypadkach oznacza ślepotę na dręczące nas problemy. że zaczniemy głębiej wierzyć w swoją „normalność”. że potrzebuje ono wysłuchania. Oznacza to nie tylko przywoływanie wydarzeń. Czasami taka akceptacja naszego obecnego życia. zanim podróż w ogóle się rozpocznie. ze wszystkimi jego wadami. jakie rodziny alkoholowe zadają dorastającym dzieciom. Dopóki nie przestaniecie zaprzeczać. ponieważ postawienie go oznacza równocześnie uznanie konieczności odbycia całej podróży – zanim pojawi się jakakolwiek gwarancja. że wreszcie umożliwiamy mu uzasadnienie jego uczuć. Tylko oddanie głosu temu dziecku. PRZEWODNIK OGÓLNY ZARYS PODRÓŻY Cel. Ten akt wiary przeraża nas – wolimy wątpić. jak wiele nauczyłem się w trakcie tej podróży. Każda podróż rozpoczyna się od pierwszego kroku. choć może nie najlepszym. czy taka podróż rzeczywiście jest konieczna. Albo zaprzeczają. nawet po wielu latach. że wymaga osobnej analizy (rozdział 2). Można sobie powiedzieć: „Mimo wszystko nie jest tak źle w miejscu. jest znakiem wielkiej dojrzałości. że znowu mamy kontakt z dzieckiem. gdy mamy w sobie wolę. ale także odtwarzanie towarzyszących im uczuć i przyjmowanie ich w pełnym wymiarze. Ważne. że prawdziwe zdrowienie rozpoczyna się tylko wtedy. to pomoc innym w zrozumieniu siebie i pokazanie im. który mi przyświecał w trakcie pisania Czasu na wyleczenie.

Wiele osobistych cech DA wynika z ich uwięzienia w nawyku przetrwania. Świat ich dzieciństwa zmieniał się zbyt często. zazwyczaj łączona z problemami doświadczanymi przez weteranów wojny w Wietnamie. aby budzić zaufanie. ponieważ nie jest w stanie zaufać światu. które mają pomóc w radzeniu sobie z chaosem i katastrofą. że niemądrze jest zaufać komukolwiek. które często są ukrywane. pomoże nam zrozumieć rany DA. nawet autodestrukcyjnych. Alkoholizm rodziców pozostawia ślady bez względu na to. Strategie. co to jest „normalność” – nigdy jednak nie miały do czynienia ze zdrowymi modelami ról. która rządziła życiem ich rodzin (rozdział 3). Utrata zaufania do świata i do siebie. jak w dzieciństwie krążyły po sąsiedztwie i zaglądały przez okna do innych domów. to rany. aby podejrzeć zwyczajne życie rodzinne. że wiele DDA niezamierzenie obniża jakość swojego życia. Dopiero gdy nauczą się. Dla DA oznacza to uczenie się tych samych nieefektywnych. które mogą boleć przez całe życie (rozdział 4). CZAS NA uZDROWIENIE: ObIETNICA NADZIEI Domy alkoholików nie są normalnymi domami. Moja podróż nauczyła mnie. zaczniecie bardziej realistycznie patrzeć na to. ale też przekazują im potencjalnie niebezpieczne sposoby radzenia sobie z nimi. że nie wiedzą. Termin współuzależniony określa każdego członka rodziny. strategii zmagań z życiem. Dzieci alkoholików często narzekają. a te podpowiadają dzieciom alkoholików. Ludzie uczą się na własnych doświadczeniach. zbyt boleśnie. Dorastanie w bardzo stresującym środowisku rodziny alkoholowej powoduje rany.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 1. że rodziny alkoholików nie tylko zadają rany dzieciom. zbyt gwałtownie. Takie rany powodują. Kiedy zaprzeczanie osłabnie. Słyszałem DDA opowiadające. Koncepcja zespołu stresu pourazowego. tym trudniej odnaleźć ich prawdziwe przyczyny. czy ukryty. gdy już ich nie potrzebujemy. na czym polega normalne funkcjonowanie. co znaczyło być dzieckiem w waszej rodzinie. czy jest jawny. wraz z towarzyszącą jej utratą spontaniczności i zdolności do odprężenia. jakie stosują alkoholicy. który radzi sobie z proble– 27 – . są czymś w rodzaju automatycznego pilota nawet wtedy. Im później wyjdą na jaw. będą mogły zobaczyć niszczycielską dynamikę.

jeśli prawdziwie zaangażują się w proces zdrowienia. To DDA decydują o rozpoczęciu swojej podróży. Późniejsze dojrzewanie ostatecz– 28 – . wskazując drogę do świata. W pewnym momencie podróż doprowadziła mnie do wielkiej nadziei. Jednym z aspektów ludzkiej natury. w którym DA będą żyć pełnią życia. jak możemy zmienić nasze obecne zachowanie po to. co uniwersalne.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. 8 i 9). Inni już ją odbyli i chętnie dzielą się swoimi doświadczeniami z kolejnymi wędrowcami. że obie grupy podążają do wyleczenia podobnymi ścieżkami. Można natomiast zmienić poziom bólu w teraźniejszości (rozdział 6). Jak na ironię. który doświadczenia DDA czynią szczególnie widocznym. Nikt za nie takiego wyboru nie dokona. Zobaczyłem. Prawda jest zupełnie inna: z powodu ekstremalności naszych przeżyć możemy lepiej zrozumieć ludzką naturę. że nie jest się osamotnionym. Jednak świadomość. aby wygoić wiele starych ran. To przynosi ulgę. PRZEWODNIK mami alkoholika i rodziny przede wszystkim poprzez zaprzeczanie ich istnieniu. Zrozumienie. że dla DA istnieje ścieżka do wyleczenia i uzdrowienia (rozdziały 7. nie powinno nikogo dziwić. że oddzielają ich one od reszty ludzi. jest dziecięca skłonność do postrzegania rodziców jako doskonałych. otworzy przed nami możliwości głębokiego i skutecznego uzdrowienia. Większość rodzin alkoholików jest w znacznym stopniu współuzależniona (rozdział 5). Choć wiele ran doskwierających DDA powstało w odległej przeszłości. Przeciwdziała powszechnemu wśród DDA przekonaniu o takiej wyjątkowości osobistych doświadczeń. Obecnie te szlaki są dobrze przetarte i uczęszczane. została ona wytyczona przez ludzi wyleczonych z alkoholizmu. to istnieją określone sposoby na to. Wreszcie. Z lekcji. aby wciąż je rozjątrzać. Staniemy na progu zdrowia. której udziela nam życie DA – ważnej dla wszystkich dzieci – możemy wziąć to. Odkąd DA wiedzą znacznie więcej o swoich postawach wobec samych siebie i wobec świata. zrozumienie skutków dorastania w rodzinie alkoholika nauczyło mnie wiele o istocie bycia człowiekiem. czyni podróż znacznie łatwiejszą. Bolesnych wydarzeń z przeszłości nie można zmienić.

znajdą sposoby na zapuszczenie korzeni. wymagające opieki istoty. zyskujemy cenny wgląd w ludzką naturę. Dzieci alkoholików mają wielkie trudności z tymi zadaniami. które straszą w ogrodzie rodziców. W jej miejsce musi pojawić się prawda o tym. Kroki. A gdy są poniżane – czują nienawiść do samych siebie. doprowadzą one do zdrowia. Wszystkich. że dzieci to żywe. Demony. rozwijają wyłącznie poprzez pozostawanie w relacjach z innymi ludźmi. NIE bęDZIESZ SAM Razem z czasem na uzdrowienie przychodzi też czas na przynależność. Dzięki zrozumieniu procesu zdrowienia DDA zaczynamy pojmować. zarówno fizycznej. którzy są gotowi wykonywać te kroki. jak i emocjonalnej. które DDA muszą zrobić. Jeśli dzieci mają kiedykolwiek dobrze traktować same siebie. Gdy są ignorowane – czują się nieważne. to muszą być szanowane i doceniane. kim nasi rodzice są jako oddzielne. Każdy z nas może stać się częścią społeczności. Coraz więcej DDA godzi się z bólem. pozbycia się dziecięcych złudzeń na temat ich doskonałości oraz rozwijania empatii wobec siebie i wobec rodziców jako zwyczajnych ludzi. równie mocno kiedyś skrzywdzeni. wolności i równowagi. Gdy zawstydza się je albo wprawia w zakłopotanie – czują się mało wartościowe. aby uwolnić się od bycia zakładnikami przeszłości. Jeśli lektura – 29 – . Wszyscy wynosimy z dzieciństwa jakieś rany. również w ogrodzie dzieci. CZAS NA uZDROWIENIE: ObIETNICA NADZIEI nie odziera nas z tej iluzji. rozwijające się. Dzięki zrozumieniu ich przyczyn. Wszyscy ludzie stają w obliczu trudu odseparowania swojej tożsamości od tożsamości rodziców. W zamian za rezygnację z tych złudzeń otrzymujemy możliwość odczuwania większej empatii wobec rodziców i nas samych. Przypominamy sobie. kim są. specyficzne jednostki. którą oni tworzą. w takiej czy innej postaci. Mają ogromną potrzebę bliskości z innymi ludźmi. że ścieżka ku uzdrowieniu ma uniwersalne zastosowanie. mogą także wykorzystywać inni.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 1. strachem oraz chaosem przeszłości i rozpoczyna proces zdrowienia. Poczucie tego.

Jeden na ośmiu Amerykanów jest dzieckiem alkoholika. Choć zapewne czujecie się samotni przez większą część życia. Jeśli chcecie doświadczyć tej więzi. że stanowi ono pierwszy krok na drodze ku uzdrowieniu. gdy rozmawiacie z nimi o ich dzieciństwie. utworzylibyśmy łańcuch z Nowego Jorku przez Seattle oraz Los Angeles do Atlanty i z powrotem do Nowego Jorku. mieszkając z alkoholikiem pod jednym dachem – zdawały się skuteczne przez tak długi czas. Znaczna ich liczba także jest uzależniona od alkoholu czy innych używek. tak dobrze wam znanych. Oni także doświadczyli trudnych do opisania cierpień. jaką jest. miłości. Pogodzenie się z tym. że jesteście DA. W USA macie blisko 27 milionów braci i sióstr. poszukajcie jej w oczach innych DDA. Gdybyśmy stanęli ramię w ramię.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. Zdrowienie to uprawianie wewnętrznej gleby. inne są bezdomne. przygotowanie jej na przyjęcie nasion zdrowia. to ziarna uzdrowienia zostaną zasiane. to należycie do jednej z największych grup społecznych w waszym kraju. Odwagę i dyscyplinę w godzeniu się z przeszłością nazywamy zdrowieniem. Pomiędzy DDA istnieje szczególna więź. Coraz częściej taka ogólna więź istnieje też pomiędzy wyleczonymi DDA. które czyniliście. Bez tego procesu nasiona zdrowia nie będą miały gdzie się zakorzenić. Dzielą się swoimi doświadczeniami i odkrywają sens uwolnienia się od przeszłości. Kompromisy zawierane od najwcześniejszych lat – poczynając od tych. Każde DDA poda kilka dobrych powodów. bez względu na ich aktualne warunki życia. Dorosłe dzieci alkoholików pochodzą ze wszystkich warstw społecznych. bezrobotne lub siedzą w więzieniach. Ta więź wynika z tych samych doświadczeń strachu. aby pozostać taką osobą. Podstawowym powodem szczerego przyjrzenia się wpływowi rodzica alkoholika na wasze życie jest to. aby mogły wyrosnąć i wydać owoce. to początek uprawiania gleby wewnątrz siebie. że wreszcie na stałe ulokowały się – 30 – . PRZEWODNIK tej książki poskutkuje choćby tylko zakończeniem odizolowania. z którym nie sposób się porozumieć i który zajmuje centralną pozycję w życiu DA. wywoływanych przez uzależnionego od alkoholu rodzica. Wiele ukończyło dobre uczelnie i odnosi sukcesy zawodowe. pragnień i nienawiści.

z chronicznym poczuciem wewnętrznej pustki. ciągle w biegu. bywają autodestrukcyjni. Jednak każdy kompromis ogranicza życiowe możliwości. • Przytłoczeni uczuciami. aby ratować innych. to byłoby zdumione. zawsze zawaleni projektami i sprawami. związki schodzą na dalszy plan. apatyczni. cierpią w milczeniu. niezdolni do oddzielenia się od rodziny. tęsknią za związkami z ludźmi. podczas gdy w rzeczywistości polega ono tylko na przetrwaniu. – 31 – . Jednak gdyby każde DDA zdobyło się na uczciwe spojrzenie na siebie samego. • Zaburzone poczucie tożsamości. Wyleczone DDA wiedzą już. angażują się w bolesne sytuacje po to.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 1. przejętym bezpośrednio od rodziców. często nie potrafią pracować efektywnie. boją się bliskości z innymi ludźmi. • Uzależnieni od alkoholu i/lub innych używek. desperacko próbują zmusić innych ludzi do właściwego zachowania. że jego życie pasuje do przynajmniej jednego z najczęściej spotykanych modeli DDA. CZAS NA uZDROWIENIE: ObIETNICA NADZIEI gdzieś w świadomości jako jedyne dobre rozwiązania. z niską samooceną. nie potrafią zadbać o siebie. miotani emocjonalnymi burzami. które „muszą być zrobione”. stałe poczucie bycia atakowanym. zaprzeczają uczuciom. rzadko zadowoleni z osiągnięć. starają się nie ujawniać niczego o sobie. Najczęstsze modele DDA • Pracoholicy. stale usprawiedliwiają błędy innych. że żyjecie pełnią życia. na poziomie emocji niezdolni do otwartości. • Tożsamość ofiary. zawsze przejmują się ocenami innych. • Tożsamość męczennika. że życie to coś więcej niż sztuka przetrwania. • W depresji. nierozumianym. Możecie wierzyć. ignorowanym i zdradzonym – wszystko to ma usprawiedliwiać (w oczach DDA) gniew i roszczeniowe nastawienie wobec innych. ponieważ takie podejście jest czymś przeciwnym do nawyku ignorowania problemów czy zaprzeczania im. chronicznie zagniewani. • Defensywni. tracą poczucie celu w życiu. Pogodzenie się z tym jest trudne.

Niemal natychmiast po urodzeniu trafiły w środek chaosu i szaleństwa. One noszą w sobie obraz świata godnego zaufania.. – 32 – . albo niedziela. w których alkoholizm był już w pełni rozwoju. w jaki sposób ma „uzdrowić” poczucie własnego „ja”. Albo: żyjecie teraz spokojnie. której zbudowanie powinno zakończyć naszą podróż. Jej celem jest postęp. Życie nie jest sprawiedliwe. które pomogą im osiągnąć szczęście i społeczny/emocjonalny sukces. aby dodawać do niego kolejne napięcia. Ono już jest wystarczająco trudne. może się zastanawiać. Podobnie jak miliony DDA. One przyszły na świat w rodzinach. nie uzyskacie wiedzy o tym. który można przywołać i wykorzystać jako drogowskaz w życiu. pomocni i współczujący – aż do upadku. aby się wyleczyć. Dopóki nie będziecie mieli w sobie woli zrozumienia. • Nieustannie poszukują odpowiedzi. kiedy rodzina nie była jeszcze zakładnikiem pijaństwa rodzica. które jest czymś więcej niż zwykłym przetrwaniem. Niektóre DA mają w swoim życiu okres. Bez zdiagnozowania problemu niemożliwe jest żadne leczenie.. Część z nas ma przed sobą podróż dłuższą niż pozostali. za jedyną „właściwą drogę” uznają własne przekonania. to niedobry czas. Uzdrowienie zawsze polega na osiągnięciu wewnętrznej integralności. Inne DA nie mają takiego obrazu świata. skoro go nigdy nie miał. co trzeba zrobić.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. albo sobota. zasad i wskazówek. Albo: żyjecie niemal jak na wakacjach. Nie mają lepszych doświadczeń. jak bardzo alkoholizm rodziców ukształtował wasze życie. po co wszystko psuć? Albo jest piątek. Jeśli ktoś z was jest taką osobą. co oznacza bycie dorosłym dzieckiem alkoholika. PRZEWODNIK • Szlachetni. Pierwszy krok na drodze do uzdrowienia polega na pogodzeniu się z istnieniem w rodzinie alkoholizmu. Takie DDA muszą od zera budować zdrowszy sposób życia. znajdziecie zapewne niezliczone usprawiedliwienia dla uporczywego zaprzeczania temu. a nie doskonałość. niechętnie ufają swoim instynktom. po co kołysać tą łodzią? Albo: pijaństwo rodziców nie było wcale takie złe. Jednak we wszystkich przypadkach kroki są takie same.

aby nie spojrzeć bardziej realistycznie na swoje uzależnienie. Większość z nas słyszała historie o alkoholikach. aby być idealnymi pracownikami. że w ich życiu może jeszcze dojść do jakichś znaczących zmian: „Dlaczego mam się zmuszać do zastosowania jeszcze jednej strategii samopomocy. Być może tak długo ukrywaliście autentyczne uczucia. skoro stosuję je od lat i żaden z moich problemów nie został rozwiązany?”. że teraz nie jesteście w stanie określić. że mogę się zmienić. aby uniknąć konfliktów z innymi. co tak naprawdę czujecie. aby wasze nieudane małżeństwa jakoś funkcjonowały. „Dlaczego akurat teraz mam osiągnąć coś. że z wami rzeczywiście jest coś nie tak. Być może latami wręcz wychodziliście z siebie. Nasze umysły mają zdolność powrotu do zdrowia równie wielką. Prawda jest taka. Proces zdrowienia DDA pokazuje aż nadto wyraźnie. wiem teraz wszystko o sobie i moim dzieciństwie. – 33 – . ale nie osiągnęliście nic poza mętlikiem w głowie i poczuciem. na wczesnych eta. więc dlaczego nie czuję się lepiej? Dlaczego się nie zmieniam?”. „Dlaczego znowu mam przekonywać siebie. że uleczenie i rozwój możliwe są przez całe życie.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 1. Być może poświęciliście szmat życia na to. że jakakolwiek rozmowa z wami o prawdziwym leczeniu wydaje się z góry skazana na porażkę. Być może tak długo. a w zamian nie otrzymaliście żadnej nagrody. czego nigdy nie miałem jako dziecko?” A potem. jak ciała do gojenia skaleczeń i ran. Wszystkie te wysiłki – podejmowane dla poprawienia swego życia – przynosiły wam jedynie czasową ulgę i być może już dawno temu straciliście nadzieję. Stawiane przez DDA przejmujące pytania odkrywają głębokie zwątpienie w to. jednak dokładnie takich samych argumentów używają alkoholicy. a potem przeżyć kolejne rozczarowanie?”. Być może przez ostatnie dziesięć lat kupowaliście każdą książkę na temat pomocy samemu sobie i uczestniczyliście w każdym warsztacie poświęconym osobistemu rozwojowi. Czas na uzdrowienie: obietniCa nadziei Usprawiedliwieniom nie ma końca. że wszystkie one są dobre. tak wytrwale i tak nieskutecznie próbowaliście wszystko sobie poukładać. pach procesu zdrowienia: „No dobrze.

aż wreszcie podjął ryzyko skonfrontowania jej z chorobą. Uzdrowienie przychodzi w najmniej spodziewanych momentach – nawet wtedy. który zachorował na wrzody żołądka niecały rok po otrzymaniu dyplomu uczelni ekonomicznej. 35-letnia pielęgniarka. że wewnętrzna wolność oraz większa samoakceptacja mogą stać się rzeczywistością. Zmiana jest możliwa. 32-letni nauczyciel. Gdy wreszcie zakochała się w kimś. gdy rodzic leżał na łożu śmierci. dzięki czemu wyraźnie poprawił swoje osiągnięcia w pracy. Wielu z tych uzdrowionych alkoholików to DDA. które i was doprowadzą do uleczenia. kto chciał się z nią ożenić. pokonała strach przed tego rodzaju zaangażowaniem i szczęśliwie wyszła za mąż. • Liczący 50 lat Andy nie mówił o alkoholizmie ojca aż do chwili. Nigdy nie odbierajcie nikomu nadziei. a przede wszystkim sobie. szczęśliwe życie dzięki Dwunastu Krokom czy innym programom. • Ron. długo cierpiała z powodu depresji. którzy naprawdę wyzdrowieli. wynikającej z dramatycznych romansów z nieosiągalnymi dla niej mężczyznami. gdy poddajemy się i nie chcemy już iść dalej. • 45-letni Bob pół życia cierpiał w milczeniu z powodu alkoholizmu żony. • Betty. w ostatniej chwili zdecydowali się na leczenie i dzisiaj prowadzą normalne. Widziałem wiele „beznadziejnych przypadków” ludzi. był zdumiony. i wiem. że nie musi już dłużej budować własnej samooceny na umiejętności unikania rozpaczy – 34 – . • 22-letnia Sara przestała wreszcie uważać. aby pokazać mu. PRZEWODNIK którzy cudem uniknęli śmierci. jak bardzo go kocha. zakończył okres próbny i otrzymał wyższe stanowisko. Kiedy wreszcie poruszył ten temat. Nauczył się jednak zdecydowanie oddzielać życie zawodowe od osobistego. W efekcie żona zdecydowanie ograniczyła picie. nauczył się. że musi ignorować demencję ojca. Postawione przez nich kroki są tymi. że ojciec pogodził się z prawdą przedstawioną przez syna i poprosił o wybaczenie.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. • Mark był młodym kierownikiem działu. zaś relacje Boba z dziećmi nagle stały się cieplejsze i bardziej otwarte.

Nie chciałem w żaden sposób przyznać. jak w życiu wielu ludzi przychodzi czas na uzdrowienie – wiem.. Zwyczajne zmuszenie się do zachowania w nowy sposób nie gwarantuje.. Jako DDA możecie zareagować tak: „Świetnie. jak zamierzamy dokonać. jaką musimy zmienić. że to możliwe. Możemy tylko uprawiać wewnętrzną glebę i modlić się o wolę zmiany. Widziałem. W rzeczywistości każda próba zmuszenia kogokolwiek do stania się kim innym tylko blokuje proces zdrowienia. CZAS NA uZDROWIENIE: ObIETNICA NADZIEI z powodu samobójstwa ojca. żeby wyzdrowieć. • Yvonne uwolniła długo tłumione wspomnienia o kazirodztwie. odpowiedziałem. że choć nasze nastawienie musi się zmienić. spowodowanej alkoholizmem. Pierwszą rzeczą. które pomogą nam wyzdrowieć.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 1. Zdrowienie wymaga zaakceptowania paradoksu polegającego na tym. powiedz mi. jak ma „uwolnić się od gniewu”. Na gotowość do wyzdrowienia musimy czekać. nigdy nie osiągniemy wyłącznie siłą woli. ZMIANA NASTAWIENIA: PODRÓŻ W GŁĄb SIEbIE Dla wielu ludzi najtrudniejszą stroną zdrowienia jest konieczność zmiany własnego nastawienia. a ja się dostosuję”. że prawdziwym problemem jest jej pytanie. dokonanego w stanie upojenia alkoholowego. a nie gniew. Jane ma 38 lat. zmiany nastawienia! Postaw. Interesowały ją tylko wskazania. to nie mamy nad tym procesem bezpośredniej kontroli. że dzięki temu będzie w stanie lepiej zapanować nad swoim życiem. Gdy zapytała mnie. Najpierw musiała zaakceptować swój gniew. że nastąpią też zmiany w nastawieniu. jak ma „uwolnić się od gniewu”. – 35 – . które ignorowała w przekonaniu. jakie powinno być moje nastawienie. Przyszła do mnie na terapię po śmierci ojca. jest matką i projektantką mody. Takie podejście nigdy nie będzie skuteczne. jest nasze nastawienie do tego. że jest ono możliwe także dla was.

gdy zaakceptowała gniew jako część tego. Może być wam ciężko pogodzić się z tym. odkryje nowe sposoby reagowania na niego. Zorientowała się wtedy.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. Ostatecznie Jane zaprzestała prób przezwyciężania gniewu i pogodziła się z jego istnieniem. dopóki nie przestanie rozpaczliwie poszukiwać sposobów na „uwolnienie się” od gniewu. Zdrowienie przypomina podejście zen do życia: nie można go wymusić. Jane musiała pogodzić się z tym. wówczas poczuła całą jego moc i mogła spojrzeć na niego z odpowiedniej perspektywy. Dyscyplina polega między innymi na podtrzymywaniu gotowości do uzdrowienia. gdy nasza świadomość ich nie kontroluje. W trakcie procesu zdrowienia Jane zaprzestanie prób pokonania gniewu. – 36 – . aby urosły duże i doskonałe. podobnie jak można zwiększyć prawdopodobieństwo zakwitnięcia kwiatów w ogrodzie. a nie poprzez sarkazm czy pasywny opór. że gniew nie panuje już nad nią z dotychczasową mocą. Są pewne rzeczy. Zmiany nastąpiły dopiero wtedy. że istota zdrowienia tkwi w zmianie nastawienia. czas na niechęć. i zacznie wyrażać go wprost. PRZEWODNIK To newralgiczny punkt i będziemy do niego wiele razy wracać. Znajdzie ludzi. którzy nie będą próbowali „załatwiać” problemu gniewu za nią. że nie macie wpływu na rozpoczęcie procesu zdrowienia. Ponieważ Jane była skłonna pogodzić się ze swoim gniewem tylko po to. Jako DDA możecie poczuć się nieswojo. a nawet czas na nienawiść. że pewne aspekty naszego życia mogą się toczyć zupełnie dobrze nawet wtedy. kim jest. aby szybciej się od niego uwolnić – w jej życiu nic się nie zmieniało. aby wyleczenie stało się bardziej prawdopodobne. można je tylko pielęgnować i wzmacniać. Doskonaląc ją odkryjemy. Nie możecie jednak nic zrobić. że na wszystkie jej uczucia przychodzi pora. że jest czas na gniew. że nowe nastawienie zaczyna wypuszczać pędy i rosnąć. Nie będzie tego potrafiła dopóty. Dopiero gdy zaakceptowała. Zdrowienie oznacza przesiadanie się od czasu do czasu z fotela kierowcy na miejsce pasażera i akceptację. zaczął się dla niej czas leczenia. Wraz ze zmianą nastawienia wobec gniewu. które warto zrobić. kiedy zrozumiecie.

ale nie ujawni swojej leczniczej mocy. planowanie i intelektualne przygotowywania nie dadzą tak wiele jak działanie. że z każdej sytuacji. że wewnętrzny spokój osiągniemy tylko wtedy. który budzi w nas poczucie zagubienia. jest jakieś wyjście. CZAS NA uZDROWIENIE: ObIETNICA NADZIEI Dyscyplinę zdrowienia można roztrząsać teoretycznie. a nie w prędkości jej odbywania czy pokonanej przez nas odległości. aby uzyskać większą kontrolę nad swoim życiem. że zdrowienie to troska o jakość naszej podróży przez życie. już osiągnięte korzyści znikną niewiarygodnie szybko. Niekiedy zdrowienie może przypominać mozolny marsz przez bezkresną pustynię albo zapadanie się w bezdenną otchłań. którego zostaliśmy nauczeni jako dzieci dorastające w domu alkoholika – z naszym przekonaniem. gdy wszystko będziemy mieć pod kontrolą. To przekonanie. Gdy zaniechacie praktyki. że można zrezygnować z dyscypliny. Nastąpi ono tylko wtedy. Jednym z aspektów zdrowienia jest zrozumienie i zaakceptowanie tej prawdy. Podróż możemy rozpocząć z goryczą i strachem albo z godnością. Nie ma takiego celu. Choć korzyści z uzdrowienia są wielkie. W takich momentach powinniśmy pamiętać. jeśli nie zastosujecie jej w praktyce. zabiorą. że potajemnie chcemy wyzdrowieć po to.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 1. Nawet najdłuższe studiowanie. to często dlatego. Wejście z taką motywacją na drogę ku uzdrowieniu nigdy nie doprowadzi do pełnego uleczenia. gdy podejmiemy podróż ze względu na nią samą. – 37 – . Czasami trudno nam to zrozumieć. to czasami z trudem przychodzi utrzymanie odpowiedniego zaangażowania w wykonywanie kolejnych kroków. ponieważ taki punkt widzenia pozostaje w sprzeczności ze sposobem myślenia o świecie. a nie o ostateczny cel. Zdrowienie jest nastawieniem. Nieoficjalnym hymnem National Association for Children of Alcoholics jest popularna piosenka George’a Bensona „The Greatest Love of All” Jeden z jej wersów przypomina nam „nieważne. że naszego . Jeśli zdrowienie zamienia się w bolesny obowiązek. którego osiągnięcie oznacza. Dar uleczenia ma swoje źródło w naszym nastawieniu do podróży. co mi . nawet z pozoru najgorszej. nie mogą zabrać mojej godności” Pamięć o tym.

które osłabiają leczenie. jacy nie jesteście (na przykład piękni. ale nieubłaganie osłabia tę spójność. Aby wytrwać w podróży. którzy przypominają. Wasz dom był zbyt niebezpiecznym miejscem. życie toczy się łatwiej. gdy zaakceptujecie konieczność stania się częścią społeczności lub grupy podążającej drogą ku uzdrowieniu. że jeśli macie kontrolę nad waszą godnością. Zaczną się one zmieniać. W dzieciństwie musieliście milczeć. bogaci albo sławni). to istotna część uzdrowienia. Wasze dotychczasowe próby samotnego zdrowienia dowodzą jedynie. to zapewne również dlatego. nad czym jej nie sprawujecie. – 38 – . czy poprzez przynależność do różnych społeczności. trzeba obdarzyć innych zaufaniem i wiarą. Jeśli trudno wam zrozumieć tę zasadę. że wciąż dominują w was nastawienia. jacy jesteście. a nie o tym. Zgodnie z nim. Na początku myślicie przede wszystkim o tym. których najbardziej kochamy i potrzebujemy. że godność wyrasta z naszego wnętrza. Jednak droga do uzdrowienia daje czas na mówienie. Jedną z części podróży jest przebywanie w otoczeniu ludzi. abyście mogli mówić prawdę albo otwarcie wyrażać uczucia. to nie ma znaczenia. gdy ukrywamy przed innymi nasze obawy i problemy – szczególnie przed tymi. Kroki ku uzdrowieniu mają zbudować w nas stałe przekonanie. Dopiero z czasem będziecie się pełniej identyfikować z tym. Zdrowienie nie może odbywać się w izolacji. jacy jesteście. że jej źródłem jest utrzymywanie wewnętrznej spójności i absolutna uczciwość wobec samego siebie. Trwanie przy zaprzeczaniu alkoholizmowi rodzica i jego stałemu wpływowi na nasze życie. że w ostatecznym rozrachunku powodują zmiany w obrazie samego siebie.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. że zechcą nam pomóc i udzielić wsparcia. Przed rozpoczęciem procesu zdrowienia poczucie nieprzydatności jest dla wielu DDA częścią ich tożsamości. PRZEWODNIK poczucia godności nie jest w stanie naruszyć zachowanie któregokolwiek z otaczających nas ludzi. powoli. Do wyzdrowienia musimy dążyć razem – czy to w trakcie różnych form terapii albo programów Dwunastu Kroków. Prowadzące do uzdrowienia zmiany w nastawieniu sięgają tak głęboko. że pozostaje ona w sprzeczności z wyuczonym w domu alkoholika sposobem myślenia o sobie i o świecie.

że pora już przestać oceniać się niesprawiedliwie i zaakceptować siebie takimi. To zawsze zaskakujące. bowiem znaczą one. że intelekt sprawuje nad naszymi uczuciami znacznie mniejszą kontrolę niż nam się wydaje. służą jedynie pogrzebaniu ich żywcem. Wkrótce jednak zaczniemy akceptować siebie w taki właśnie sposób. Być może powinniście na chwilę odłożyć tę książkę i dla odprężenia spotkać się z przyjaciółmi. Prawda jest taka. niemniej jednak trzeba przejść przez okres znacznego zagubienia. której wszyscy potrzebujemy od rodziców. Ważne. jak wiele spraw kontrolujemy) wymagają dyscypliny oraz czasu i z pewnością momentami będą trudne do zniesienia. To ten rodzaj bezwarunkowej akceptacji. że „intuicyjnie” uznajemy je za właściwe.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 1. być może też z dawno zapomnianą traumą. Choć wraz z postępem zdrowienia przychodzi wolność. CZAS NA uZDROWIENIE: ObIETNICA NADZIEI Wszyscy dosyć mocno przywiązujemy się do naszych wyobrażeń o samych sobie. gniew. dopóty nie nadejdzie dla nas czas na uzdrowienie. trzy czy cztery dekady temu. W trakcie lektury tej książki mogą się w was uwalniać przeróżne emocje. Dopóki jednak nie uznamy. To czas zarówno na żałobę. Nasze koncepcje siebie bardzo szybko stają się jak wygodne. gdy po odsunięciu kamienia z grobowca dawnych uczuć przekonujemy się. Czas sam nie złagodzi emocjonalnego bólu. żebyście zagubili się w przeszłości. Nie chodzi przecież o to. Zmiany w tożsamości (zwłaszcza przekonania o tym. abyście nie blokowali tych uczuć. aby o nich zapomnieć albo odepchnąć jak najdalej. jak i na radość. ale o znalezienie sposobów na stopniowe jej zrozumienie. nawet gdy są one wypaczone i skrajnie niesprawiedliwe. Nasze usilne starania. Nie chodzi o możliwie szybkie prze– 39 – . Zapewne pojawi się smutek. stare buty. jacy jesteśmy. ale na przeszkodzie staje choroba alkoholowa. a nawet strach. To niemal niemożliwe. wszystkie usilne starania zmierzające do kontroli i zmiany naszych uczuć przynoszą niewielki skutek. że są one tak samo intensywne jak dwie. że nawiązaliście kontakt z ukrytymi wspomnieniami. które mieliśmy jako dzieci. I wbrew naszym przekonaniom. aby pozbyć się na zawsze uczuć. lęku i dezorientacji. a ich swojskość powoduje.

Wiemy już. Prawdziwemu wyleczeniu dacie największą szansę. autora). a także o ile lat za długo były przez nas nieświadomie jątrzone. kompulsjami. które wciąż nas bolą. Dzisiaj dzieci alkoholików mogą rozpocząć proces zdrowienia z przekonaniem. lekarstw czy kombinacji wszystkich trzech. Celem jest prawdziwe wyleczenie. aby wykształciło się w was poczucie empatii wobec dziecka. Dzisiaj jednak taką obietnicę otrzymujecie. że Huck Finn symbolizuje nie tylko ból i strach bycia DA. gdy byliście dziećmi. musimy mieć w sobie wolę bardziej realistycznego spojrzenia na rany.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. np. PRZEWODNIK czytanie tej książki. Dzisiaj istnieje nowe rozumienie nadziei. mimo że dorastali w rodzinach zmagających się z problemami innymi niż uzależnienia od substancji chemicznych. że możliwe jest prawdziwe wyleczenie. którzy ulegli wpływowi choroby alkoholowej. przewlekłymi chorobami czy przemocą seksualną. narkotyków. – 40 – . którym byliście. jaką DA posiadają. Nikt nie dał takiej obietnicy Huckowi i nikt nie dał jej wam. gdy okażą się użyteczne (przyp. Musimy zrozumieć. zaburzeniami umysłowymi. gdy będziecie kolejne strony czytać na tyle niespiesznie. towarzyszącej terminowi „dzieci alkoholików” Możemy rozpocząć zdrowienie od skut. Wielu czytelników będzie się identyfikowało z DDA. a potem odłożenie jej na półkę. * W tej książce słowo alkoholizm może oznaczać wszelkie formy uzależnienia od substancji chemicznych: alkoholu. skąd się one wzięły. i wobec wszystkich członków rodziny. ale także siłę. Lekcje wynikające z dróg zdrowienia DDA mają uniwersalną wartość i powinny być wykorzystywane za każdym razem. ków wychowywania przez rodzica uzależnionego od alkoholu albo narkotyków*. Aby tak się stało.

Innych zaintryguje książka. choć przez wiele lat trwały w zaprzeczaniu? Po pierwsze. kto jest DDA. dziecko. budzi się w nich pod wpływem mediów – np. Wiele dzieci alkoholików uświadamia sobie. kiedyś wiadomości było naprawdę niewiele. że mogą być dziećmi alkoholików. Po drugie. gdzie spędza noc. Dlaczego DDA zaczynają zwracać uwagę na takie informacje. stosowane dzisiaj – 41 – . że ich zaprzeczanie słabnie dopiero wtedy. albo okładka reklamowana w mediach. wywiadu z kimś znanym.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 2. brat czy siostra muszą zostać odtruci po przedawkowaniu substancji chemicznych. umiejących mówić o sobie otwarcie. myszkując w księgarni. partner. artykułu o National Association for Children of Alcoholics (Krajowym Stowarzyszeniu Dzieci Alkoholików). Wiele osób napotyka informacje w szpitalu. Czas na zrozumienie: burzenie murów zaprzeczania Zanim rozpoczniecie podróż do uzdrowienia. i zaakceptować jej konieczność. gdy osiągają dorosłość. na którą natknęli się przypadkiem. Rośnie też liczba osób wprowadzanych w temat przez uzdrowionych przyjaciół. ponieważ rodzic. musicie uwierzyć. albo telewizyjnego materiału o przyciągającym coraz więcej osób ruchu samopomocy DDA. Często świadomość. że jest możliwa. Podstawową przeszkodą w rozpoczęciu tej podróży jest zaprzeczanie.

jakie mogą sprawiać na zewnątrz. które najsilniej zaprzeczają – zdaje sobie sprawę z dziwnego rozdźwięku pomiędzy wrażeniem kompetencji. czego jeszcze nie rozumiecie. widzimy każdą reklamę żywności. umożliwia ukrycie wstydliwych elementów osobowości przed sobą samym nawet wtedy. trzeba zrozumieć jego wpływ na ich życie. że mają w sobie wewnętrzne dziecko.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. gdy jesteśmy głodni. Dużą część DDA głęboko porusza świadomość. zdefiniowanie go jest równie trudne. w tym wszystkich dzieci. Ponieważ jednak zaprzeczanie odgrywa tak ważną rolę w życiu każdej rodziny alkoholowej. Taka wzmocniona świadomość. Ponieważ zaprzeczanie jest definiowane negatywnie – to swego rodzaju nieobecność świadomości – trudno przyjrzeć mu się bezpośrednio. że ktoś jeszcze rozumie ich doświadczenia. Choć należy ono do uniwersalnych ludzkich cech. Świadomość istnienia innych dorosłych dzieci alkoholików pozwala im nagle poczuć. oświetlająca każde miejsce. Taka informacja – że są inni ludzie. dopóty będzie ono bardzo osłabiało wysiłki zmierzające do zrobienia choćby jednego kroku na drodze do uzdrowienia. czyni je trudniejszymi do zauważenia. w którym można zdobyć coś do jedzenia. wiele DDA – nawet te. jak opisanie widzenia komuś niewidomemu od urodzenia lub wyjaśnienie trzeźwości komuś ciągle pijanemu. gdy są one – 42 – . Pogrąża w mroku wybrane części świata. którzy mają podobne doświadczenia – rozbudza w nich nadzieję. Wszyscy jesteśmy świadomi nadzwyczajnej wrażliwości na jedzenie. Zaprzeczanie wynika z wewnętrznego pragnienia unikania cierpienia. bowiem rzuca cień. Po trzecie. A trzeba na nią wejść nawet pomimo trudności związanych z pozbywaniem się czegoś. To jakby odwrotność działania lampy błyskowej. której źródłem jest troska o zdobycie pożywienia. to przeciwieństwo zaprzeczania. Głód jest niczym lampa błyskowa. PRZEWODNIK określenie dorosłe dzieci alkoholików ma niezwykłą moc. Zauważamy każdą mijaną piekarnię i każdą restaurację. Dopóki zaprzeczaniu popuszcza się cugli. a głęboko skrywanym poczuciem własnej przegranej.

Mówiąc krótko. nagle została podważona. że jako dzieci wchodziły do pokoju i widziały rodzica pijącego alkohol bezpośrednio z butelki. zaprzeczanie chroni przed dostrzeganiem spraw zbyt niewygodnych. Jeszcze długo możemy wybuchać płaczem w trakcie reklamy proszku do prania. że ktoś zadzwoni i powie: „Na szczęście to wszystko nieprawda”. co widziało dziecko. Wbrew wszelkiej logice. ponieważ ma niezwykłą zdolność do usuwania konkretnych spraw poza obszar naszej świadomości. Możemy nawet odwiedzać ojca leżącego w szpitalu z powodu perforacji wrzodów żołądka. – 43 – . Zaprzeczanie bardzo trudno jest zidentyfikować. jakaś część nas wciąż ma nadzieję. Możemy pozwalać szefowi na obciążanie nas odpowiedzialnością za nierealne projekty i zaprzeczać możliwości odmowy. bo prezentowany w niej obraz rodziny i przyjaciół brutalnie przywołuje rzeczywistość straty. jakie odczuwamy z powodu zaniedbywania naszych własnych potrzeb. jakie ono powoduje. że tak naprawdę to wylał zawartość butelki do zlewu. i wciąż zaprzeczać jego uzależnieniu. bo chroni nas przed potężnym uderzeniem poczucia straty. Niektóre DDA opowiadały mi. Oczywiście. Możemy stawiać na pierwszym miejscu czyjeś żądania i zaprzeczać bólowi oraz gniewowi. zaprzeczanie jest także normalną i wartościową częścią naszego życia. CZAS NA ZROZuMIENIE: buRZENIE MuRÓW ZAPRZECZANIA oczywiste dla wszystkich. Czasami zaprzeczanie zyskuje moc dzięki swojej zuchwałości. Oczywistość tego. które jesteśmy w stanie kolejno przetrawić. świat staje się bardzo niepewnym i dezorientującym miejscem. Potem mówimy: „Wiedziałem. gdy alkoholicy zaprzeczają swojemu uzależnieniu i problemom. że nie żyje. ale wciąż nie mogłem w to uwierzyć”. Jeden z takich ojców zawstydzony tłumaczył dziecku. Takie wykorzystanie zaprzeczania jest zdrowe. Gdy już nie można wierzyć własnym oczom.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 2. Dokładnie tak się dzieje. Dzięki zaprzeczaniu dajemy sobie szansę na rozbicie takich przytłaczających uczuć na mniejsze cząstki. Po śmierci kogoś kochanego często doświadczamy poczucia nierzeczywistości. które powstały na skutek picia alkoholu.

Zaprzeczają temu. że mogą wybuchnąć zaledwie kilka kilometrów od naszego domu. że alkoholizm rodziców ma wielki wpływ na wasze życie. że zaprzeczają. Tak się dzieje. że są ślepi. To dlatego można wejść w dorosłość. że życie. Trudno byłoby snuć jakiekolwiek plany na przyszłość. zaprogramowane tak.). czy sami się nim posługujecie. to poniższa lista pomoże wam rozpoznać. jak bardzo alkoholizm rodzica wpływa na nasze życie. która uniemożliwia dostrzeżenie jego istnienia. bo muszą” itp. Podobnie DDA nie chcą w pełni uświadomić sobie siły alkoholizmu swoich rodziców. • Ukrywanie pijaństwa rodziców przed innymi ludźmi. a to pomaga im utrzymywać złudzenie. Ostrzegawcze znaki zaprzeczania Poziom I: alkoholizm rodziców • Usprawiedliwianie rodziców. że gdzieś na świecie są pociski nuklearne. gdy inni ludzie uświadomią wam ich alkoholizm. bo tak wypada”. nie będąc świadomym. – 44 – . a nawet tożsamość. • Tłumaczenie picia rodziców („Tak ciężko pracują”. osobowość. Choć zaprzeczanie powoduje umysłową ślepotę. Choć zaprzeczanie jest niezbędne w życiu. jest normalne. Kolejne kłamstwa czynią ich niewrażliwymi na własne uczucia. PRZEWODNIK Bez zaprzeczania nasze życie mogłoby zostać sparaliżowane. gdy staje się ono nawykowe i automatyczne. jakie prowadzą. Poziom II: wpływ alkoholizmu rodziców na was • Ucieczka przed uznaniem. gdybyśmy ciągle mieli pełną świadomość. Może nawet samo siebie okryć cieniem nieświadomości. „Są teraz na emeryturze”. Wtedy ludzie stają się ślepi na fakt. „Co innego mogą robić?”). to jednak ciągle istnieje groźba złego wykorzystywania jego mocy.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. Przez większość czasu trzymamy tego rodzaju wiedzę poza świadomością i dzięki temu nie zaburza ona naszego życia. • Posługiwanie się eufemizmami („piją. „piją.

bez względu na to. zaczynają być wykorzystywane w każdym elemencie życia. że jej zaprzeczanie ma . oznacza ignorowanie podstaw całej psychologii i bez wątpienia jest znakiem zaprzeczania. Dziedzictwo rodziny alkoholowej będzie ogromnym ciężarem w dorosłym życiu. nawet gdy są niewłaściwe i niepotrzebne. że przerwanie zaprzeczania byciu DDA niesie ogromne korzyści. wartościami i przekonaniami swoich rodziców albo buntują się przeciw tym obyczajom. Trzy miesiące później sama zrozumiałam. że dorastanie w rodzinach alkoholowych nie kształtuje DDA. że ja też jestem DDA!” W trakcie terapii stało się jasne. ludzie ulegają przemożnemu wpływowi rodzin. Moje doświadczenia osobiste i kliniczne dowodzą.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 2. jak zaprzeczanie może utrudnić DDA wejście na drogę do uzdrowienia. czy rodzice są alkoholikami. w których dorastają. Dlatego pogląd. nieuchronnie zapadając w osobowość i obniżając jakość dorosłego życia. moja była pacjentka. dostarczają umiejętności umożliwiających przetrwanie. czy nie. – 45 – . Wczesne lata życia. jeśli nie zostanie przerwane milczenie na temat przeszłości i pogrzebane uczucia nie zostaną wystawione na światło świadomości. Przytoczę jej własne słowa: „Zidentyfikowałam moją siostrę jako dziecko alkoholika. Gdy jednak staną się one automatycznymi odruchami. jakby alkoholizm rodziców nie istniał. CZAS NA ZROZuMIENIE: buRZENIE MuRÓW ZAPRZECZANIA • Usprawiedliwianie rodziców poprzez przyjmowanie wyłącznej odpowiedzialności za wszystkie problemy. Helen. • Próby wzniesienia się ponad wszystkie problemy. Oczywiście. Wchodzą w dorosłe życie z obyczajami. jest dowodem na to. wartościom i przekonaniom. zaprzeczaniu i strachu. • Przejęcie pełnej kontroli nad własnym życiem. niewyrażone uczucia nawarstwiają się. • Poczucie zwierzchnictwa nad rodzicami. spędzone w chaosie. Poziom III: nadmierne wykorzystywanie siły woli • Zabranianie sobie okazywania gniewu. • Brak jakichkolwiek uczuć wobec alkoholizmu rodziców. które mają źródło w waszym dzieciństwie. Gdy zaprzeczanie jest aktywne.

gdy zauważył. że przestał pić. że w przypadku alkoholizmu zasadniczy problem polega na utracie siły woli. którego nie może odmienić nawet najsilniejsza wola. jego mózg wchodzi w stan. Helen musiała – podobnie jak wszystkie DDA – dowiedzieć się więcej o samym alkoholizmie. Pewien mechanik samochodowy tłumaczył mi kiedyś. że „to problem z gaźnikiem”) i niemożność znalezienia innych rozwiązań. które je adoptowały. gdy była już blisko pogodzenia się z prawdą. jaką zaprzeczanie odgrywa w jej życiu. Niemal wszyscy wierzą. przecież podpowiadał też ludziom. i aby móc zburzyć jego mury. Tak podpowiada zdrowy rozsądek. zaburza koordynację. Gdy człowiek uzależnia się od alkoholu. CHORObA ALKOHOLOWA Alkoholizm jest chorobą. podobnie jak inne uzależnienia od substancji chemicznych. ma trudności z zaakceptowaniem tego faktu. Co najmniej 50 procent alkoholików miało uzależnionych rodziców. gdy – 46 – . to te skutki utrzymują się jeszcze długo. Większość ludzi. w tym liczni alkoholicy i DDA. a nawet ogranicza umiejętności rozwiązywania problemów. pogarsza pamięć. Alkoholizm może być uwarunkowany genetycznie. Opisywał coraz silniejszą skłonność do trzymania się jednej diagnozy (na przykład.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. zaś Helen odczuwała głębokie zawstydzenie i gorycz za każdym razem. na które uzależniony zasłużył z powodu swojej słabości. że Ziemia jest płaska. Co najmniej 25 procent DA uzależnia się od alkoholu lub innych używek bez względu na to. PRZEWODNIK dwa źródła: rodzina uważała zaprzeczanie za normalne zachowanie. AIDS to kara za homoseksualizm. że Słońce krąży wokół Ziemi. Aby zrozumieć rolę. Nawet gdy człowiek przestanie pić. a alkoholizm to nieszczęście. jak bardzo pogorszyła się jego umiejętność radzenia sobie z awariami silników. kto je wychowywał: rodzice alkoholicy czy zdrowe rodziny. Alkohol powoduje zmiany nastroju. ale w tym przypadku myli się.

Objawów alkoholizmu jest tak wiele. które mają świadczyć o tym. alkoholicy nie mają umiejętności postrzegania spraw z różnych stron. Taka racjonalizacja może przybrać absurdalne rozmiary. Szybko potrafią przytoczyć dowody. więc nie są w stanie zauważyć. że nie może być alkoholiczką. Inna kobieta twierdziła. że siadał przy kuchennym stole. że nie jest alkoholikiem. podczas gdy jego praktykanci starali się ustalić inne możliwe źródło kłopotów. Pewien zdrowiejący alkoholik opowiadał. – 47 – . a za moment dowiadywałem się. że nie są alkoholikami. Jakiś mężczyzna przekonywał. Niestety. kto pije więcej od nich – nie kłamią. że zaprzeczają temu. DDA także angażują się w zaprzeczanie alkoholizmowi swoich rodziców. jak musieli kłaść rodziców do łóżka albo zabierać ich z barów. DDA wcześnie uczą się ignorować dowody i koncentrować na tłumaczeniach. jak picie obniża jakość ich życia. które nie są prawdą o nich.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 2. stawiał przed sobą butelkę. że alkoholicy potrafią wskazać rzeczy robione przez „typowych alkoholików”. Zatem naturalne jest. dlaczego rodziców nie można uznać za uzależnionych od alkoholu (przecież mimo wszystko nigdy nie skończyli w przydrożnym rowie). jak i otoczeniem. szklankę i czekał. Niezliczoną ilość razy wysłuchiwałem ich opowieści o tym. Taka fasada normalności to skutek wieloletniego zaprzeczania rzeczywistości zarówno przed samym sobą. że tak naprawdę to oni wątpią. bowiem pije tylko piwo. Alkoholizm charakteryzuje silnie rozwinięte zaprzeczanie i większość alkoholików pokazuje światu fasadę – prezentują siebie. jak zwykli czynić alkoholicy. CZAS NA ZROZuMIENIE: buRZENIE MuRÓW ZAPRZECZANIA pierwszy pomysł okazywał się błędny. Z uporem raz po raz sprawdzał gaźnik. ponieważ nigdy nie pije sama. Właśnie na tym polega zaprzeczanie. że z powodu picia nigdy nie opuściła choćby jednego dnia w pracy. więc z pewnością nie można jej uznać z alkoholiczkę. żeby nie zostali aresztowani. że wszystkie nigdy nie występują u jednej osoby. aż zegar pokaże południe. I gdy definiują alkoholika jako kogoś. Pewna kobieta argumentowała. Według jego przekonania prawdziwi alkoholicy piją od samego rana. czy ich rodzice są prawdziwymi alkoholikami. jakby nie byli uzależnieni.

PRZEWODNIK Gdy picie alkoholu staje się nawykiem. Ich dobre zachowanie i stopnie w szkole są wykorzystywane przez rodzinę do stwarzania pozorów. W takiej sytuacji sami zaczniecie wątpić. Zaprzeczanie jest zaraźliwe. w której są takie wspaniałe córki i tacy świetni synowie? Niepowodzenia innych dzieci i złe stopnie służą za dowód. Wielu członków rodziny alkoholika bez poczucia wstydu współpracuje ze sobą. jakie jest jego zadanie podczas kolejnych przeprowadzek rodziny. której alkoholicy używają do konfrontacji ze światem. rośnie ryzyko. Przyjmuje więc postawę defensywną i próbuje wywołać w was poczucie winy z powodu wysuwania jakichś okropnych oskarżeń pod jego adresem. Robert. Dzieci uczą się tłumaczyć nieobecność rodziców na wywiadówkach. krewnymi. Po przybyciu na nowe miejsce natychmiast znajdował najbliższy sklep budowlany. czy macie rację. Fasada. doskonale wiedział. nie pozwala im na pełny rozwój psychologiczny.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. Każda wasza próba uznania alkoholu za prawdziwy powód pogorszenia relacji odbierana jest przez alkoholika jako atak. że gdy miał 11 lat. Gdy dystansują się wobec siebie. że będzie ono substytutem wewnętrznego rozwoju osobowości. Malował – 48 – . od rozmawiania o niej między sobą. zostaniecie uznani za sprawiających kłopoty. tracą możliwość bliskiego kontaktu z innymi. kupował farbę. szefami czy policją. opowiadał mi z usprawiedliwioną w pewnym stopniu dumą. bowiem były świadkami podobnych tłumaczeń matki czy ojca przed pracodawcami. pędzle i malował fasadę domu. Wywołane alkoholem zachowania „spiskowcy” usprawiedliwiają przed sąsiadami. że wszystko jest w porządku. Jeden z DDA. aby utrzymać fasadę nienaruszoną. łącznie z własnymi dziećmi. a nawet z samym sobą. O piciu się nie dyskutuje. a jeśli ponowicie próbę rozmowy na ten temat. Jak coś złego może dziać się w rodzinie. Zmowa milczenia wokół prawdziwego problemu rozszerza się na całą rodzinę i powstrzymuje wszystkich jej członków od mówienia prawdy w zewnętrznym świecie. W wielu rodzinach to dzieci służą za fasadę. że to w „tamtych” rodzinach dzieje się coś naprawdę niedobrego.

uważane jest za chodzącą doskonałość. Taka taktyka chroni przed odczuwaniem bólu. „pije tylko towarzysko”. ponieważ wiedział. że rodzic jest alkoholikiem. że w jego życiu wszystko jest w porządku. żyjąc za fasadą. przynajmniej u niektórych członków rodziny pojawiają się próby uwolnienia nawet od tęsknoty za nim. Robert zrozumiał. Poziom drugi dotyczy ludzi. „pije dużo. którzy przyjęli do wiadomości alkoholizm rodziców. Jeśli dzieci podzielają krytyczny pogląd rodziny na alkoholizm. Dopóki jednak nie będzie w stanie otwarcie mówić o tych sprawach. że w niewielkim stopniu wpływa on na życie pozostałych członków rodziny. że ktoś oprócz alkoholika uczestniczy w samozniszczeniu. jakie może wzbudzić przyznanie. miał problem z porzuceniem udawania. Poziom pierwszy to zaprzeczanie podstawowemu faktowi – że rodzic jest alkoholikiem. że najdalej za sześć miesięcy rodzina znowu się przeprowadzi. re mówienie o poczuciu braku wartości. z którymi dzieci alkoholików muszą stanąć twarzą w twarz. w odizolowaniu i milczeniu. jak pomóc rodzinie w utrzymaniu fasady. To zaprzeczanie. Jeśli jedno z rodziców nie pije. Jeśli uzależniony od alkoholu rodzic umrze albo odejdzie. CZAS NA ZROZuMIENIE: buRZENIE MuRÓW ZAPRZECZANIA tylko tę część. To całkowite zaprzeczanie temu. aby mówić o czymkolwiek. pozwala bronić się przed negatywnym osądzaniem kogoś kochanego. Taka fasada to fałszywe „ja” Uniemożliwiała ona Robertowi szcze. Zbyt się wstydził. Zakres alternatywnych określeń jest bardzo duży: „pije. które go zadręczało. jest jednak gwałtem – 49 – . ale tylko od czasu do czasu” itd. pozostaną one – podobnie jak w innych DDA – częścią tkanki jego życia. TRZY POZIOMY ZAPRZECZANIA Istnieją trzy poziomy zaprzeczania. Kiedy Robert stał się dorosłym człowiekiem. że reszta rodziny też ma się z czego leczyć.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 2. ale uważają. że ojciec albo matka są uzależnieni. bo ma problemy”. Każde z nich jest próbą złagodzenia prawdy i uniknięcia uczuć. co uważał za oznakę słabości. to zaprzeczanie.

Poziom trzeci zaprzeczania występuje wtedy. To są stłumione namiętności dzieciństwa. z jakim sami byliście traktowani w dzieciństwie przez resztę rodziny. a wtedy nawet najbardziej intensywne poszukiwania możliwości uwolnienia się od niego nie będą miały – 50 – . Jednak żywcem pogrzebane uczucia nie umierają. Gdy zaprzeczycie prawdziwym źródłom waszych uczuć. a mówienie o tej sprawie będzie jak rozdrapywanie starej rany”. jak to tylko możliwe. po prostu nie pozwalając jej na powrót. Aby zrozumieć. że dzięki sile woli potraficie kontrolować to zniszczenie. ale wciąż uważacie. ból stanie się nieokreślony. gorycz. Wszystkie poziomy zaprzeczania niosą ze sobą te same konsekwencje. że można powstrzymać wpływ przeszłości na nasze życie. że uzależnienie wpływa na życie reszty rodziny. Zaprzeczamy naszym uczuciom. Przez długi czas czekały na uwolnienie. Ktoś kiedyś będzie musiał wysłuchać tych uczuć i ocenić je. Większą krzywdę przynosi pozbycie się takiego pragnienia niż pozostawienie go niespełnionego. zaczniecie je traktować z takim samym lekceważeniem. My tylko czujemy się lepiej. Ogromna siła tych porzuconych uczuć często wykorzystywana jest do usprawiedliwiania trwania przy zaprzeczaniu. smutek. PRZEWODNIK zadanym jednej z najbardziej podstawowych ludzkich potrzeb – rodzicielskiej miłości i akceptacji. jak żywotne pozostają tego rodzaju uczucia. wstyd. Jeśli jednak w dalszym ciągu będziecie ignorować te uczucia. jak i fakt.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. Taka postawa ujawnia ukryte przekonanie. Czas wcale nie musi ich osłabić. gdy zaczynacie otwarcie mierzyć się z waszym dzieciństwem: gniew. ukrywając je najgłębiej. gdy przyjmujecie do wiadomości zarówno alkoholizm rodzica. wystarczy zwrócić uwagę na wyzwalane przez nie namiętności. tak jak rodzice zaprzeczali. że alkohol miał wpływ na ich życie. gdy zignorujemy uczucia towarzyszące przeszłości i zapomnimy o niej – nawet o fizycznej czy seksualnej przemocy. Być może to wy sami dacie do tego sygnał. DDA bardzo często zadają pytanie: „Po co znowu mam do tego wszystkiego wracać? Teraz nie sprawia mi to problemu. poczucie opuszczenia i utraty kontroli.

W końcowym rozrachunku mogą bardziej zmagać się z racjonalizowaniem przyczyn bólu niż z jego rzeczywistym powodem.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 2. to racjonalizacja. po której matka już nigdy nie wróci do domu). czającą się tuż za rogiem (w każdej chwili rodzic może „złapać cug”. za wszystkie negatywne konsekwencje picia obwiniają inne czynniki. Niepewność naznaczała wszystko. niezbędnego do ułożenia puzzli. co działo się w waszych domach. W efekcie zostaną uwięzieni za fasadą – fałszywym „ja” – i stracą dostęp do prawdziwego „ja”. ale wciąż nie mogą znaleźć zasadniczego elementu. Jako DDA musicie stanąć twarzą w twarz z niepewnością. Gdy we wczesnych latach życia trzeba ukrywać uczucia. Jedynym wytłumaczeniem trwania przy zaprzeczaniu nawet wtedy. bowiem wszyscy w rodzinie bali się. CZAS NA ZROZuMIENIE: buRZENIE MuRÓW ZAPRZECZANIA szans powodzenia. Byliśmy nawet nagradzani za pomoc w ukrywaniu rodzinnego sekretu. to wejściu w dorosłość towarzyszy obawa przed ujawnianiem praw– 51 – . Aktywnym alkoholikom często towarzyszy również nieokreślone poczucie dyskomfortu. Taki proces dążenia do odkrycia prawdopodobnej przyczyny cierpienia. W dzieciństwie nauczyliśmy się. że sprawy przybiorą zły obrót. gdy ciągle powoduje ono cierpienie. Zaprzeczanie stało się dla wszystkich sposobem na powstrzymywanie lęku przed nieznanym. W tym momencie możecie mieć mnóstwo pytań: „Z jakimi uczuciami przyjdzie mi się zmierzyć? Jak są one mocne? Czy mnie przytłoczą?”. dzisiejsza noc może być tą. jak tolerować poczucie dyskomfortu spowodowane pijaństwem naszych rodziców. która towarzyszy uwolnieniu uczuć od dzieciństwa wypychanych poza granice świadomości. gdy prawdziwy powód ukryty jest za murem zaprzeczania. w której za zdradę uważano mówienie prawdy. jeśli ktokolwiek dowie się o alkoholizmie rodziców. DDA dorastały w poczuciu zagrożenia nieokreśloną katastrofą. jest potężny lęk przed nieznanym. po to aby uniknąć kołysania łodzią i pogorszenia różnych spraw. Ponieważ zaprzeczanie chroni ich przed uznaniem alkoholu za przyczynę problemów. Nasze dzieciństwo przebiegało w atmosferze. Trwające przy zaprzeczaniu dzieci alkoholików próbują nadać sens swoim uczuciom.

Proces zdrowienia wymaga zrozumienia. Częste wśród DDA jest przekonanie. gdy pozbawiamy naszą świadomość faktów niż gdy staniemy z nimi twarzą w twarz – bez względu na to. gdy to przekonanie zostaje odrzucone. We wszystkich przypadkach rzeczywistość nie jest na tyle zła. że choć pogrzebaliście te uczucia żywcem. powodując problemy tylko z pozoru niezwiązane z alkoholizmem rodziców. W przypadku niektórych DDA ta podróż do wnętrza może wręcz uratować im życie.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. one z pewnością wypłyną w różnych momentach waszego życia. jakie to uczucie tkwić w niej jako dziecko. Więcej tracimy. u którego początków leży chęć ukrycia pijaństwa rodziców albo złagodzenia wspomnień z pierwszych lat życia. bez utraty poczucia własnego „ja”. że pewne uczucia łatwiej ujawnić w obecności innych ludzi niż w samotności. kiedy czymś dobrym jest pragnąć obecności kogoś innego. na ostatecznym odrzuceniu zaprzeczania. Czas na wyleczenie bazuje na przekonaniu. Każde DDA skorzysta na uczynieniu przeszłości bardziej realną. gdy nikt nie będzie mógł ich zobaczyć. jak być z kimś w związku. – 52 – . Być może dostrzeżenie tych uczuć było dla nich zbyt bolesne. aby czymś dobrym było zaprzeczanie jej. które mieliście jako dzieci. nie zostało wysłuchanych ani uszanowanych przez waszych rodziców. Pomimo wysiłków zmierzających do utrzymania starych emocji pod kontrolą. nawet przed sobą samym. Przez wiele lat coraz więcej energii poświęcaliście na utrzymywanie tych uczuć w ukryciu. Być może byli zbyt pijani albo po prostu nie było ich w domu. Być może zbytnio koncentrowali się na swoich własnych problemach. PRZEWODNIK dziwych emocji. Inni po prostu odnajdą brakujący element puzzli swego życia. DDA często nie do końca wiedzą. to nie osłabiliście ich intensywności. włącznie z tym. że wiele uczuć. że każde DDA odniesie korzyść. że silne uczucia można ujawnić tylko wtedy. Początek leczenia z najgorszych skutków bycia DDA następuje wtedy. jakie one są. To prawda. Nie mają wyraźnych wskazówek ani punktów odniesienia. stając się bardziej świadomym realiów przeszłości. Końcowy efekt jest taki. a kiedy nie.

Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZęśĆ II DROGA ZA MNĄ .

Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik .

Staniecie się bezbronni wobec wspomnień. gdy będziecie mieli wolę poddania się dyscyplinie uzdrowienia. które napotkacie na swojej drodze. które już pokonały drogę do uzdrowienia. Pierwszym krokiem jest gotowość do odrzucenia zaprzeczania. że taki przypływ nie przeraża. mogą czekać przez całe życie. Jeśli zaakceptujecie. aby odwlekać proces uwalniania się od zaprzeczania. to być może łatwiej przyjmiecie przypływ wiary. – 55 – . Postaram się spojrzeć na nie z perspektywy jak najmniej zaburzonej zaprzeczaniem. Dzięki niej uzyskacie bardziej realistyczne spojrzenie na przeszłość i na to. to jednak nie mogę wam dać żadnego dowodu na to. Otrzymaliście obietnicę uzdrowienia. Zaprzeczeniem będzie udawanie. Aby odrzucić zaprzeczenie. ale spełni się ona tylko wtedy. którzy z odrzuceniem zaprzeczania czekają. jak kształtować teraźniejszość. Staniecie się bezbronni wobec prawdy. że wraz z postępami w leczeniu poczujecie znaczną ulgę i naprawdę zaczniecie zdrowieć. Zaprzeczanie pomagało wam w okresie dzieciństwa i prawdopodobnie będzie pomagać także przez większość dorosłego życia. DDA potrzebują przypływu wiary. co przeczytacie na kolejnych stronach. jeśli będziecie chcieli uczynić przeszłość bardziej realną. poruszy jakieś struny prawdy w waszych wspomnieniach. Istnieje ogromna różnica pomiędzy czytaniem lub myśleniem o odrzuceniu zaprzeczania a zrobieniem tego. Jeśli coś z tego. aby móc pójść dalej. Najsolidniejszą z możliwych gwarancję wyleczenia uzyskacie rozmawiając z DDA. Kolejne rozdziały naszkicują większość problemów. Choć mogę wam obiecać. aż ich strach osłabnie. Staniecie się bezbronni wobec wszystkich uczuć. Odrzucenie go teraz uczyni was bardziej bezradnymi niż byliście. to nie ma właściwie powodu. że ta obietnica zostanie w całości spełniona. Ci.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik Pierwsze dwa rozdziały doprowadziły nas do punktu. że przypływ wiary musi nastąpić pomimo waszego strachu. w którym potrzebny jest przypływ wiary. Następna część książki prezentuje moje osobiste rozumienie doświadczeń DDA z dzieciństwa.

Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik .

Te chwile ojcowskiej aprobaty dawały jej poczucie zadowolenia. co działo się w szkole. kie niezadowolenie z siebie samej. Deborah bardzo rzadko udawało się zyskać jego akceptację. Czas na przypomnienie: Dzieciństwo w rodzinie alkoholików Podczas różnych spotkań często ilustruję emocjonalny ładunek uczuć DDA wobec ich rodzin. Niezmiennie reakcją moich słuchaczy jest mieszanina śmiechu i pomruków. Najczęściej profesor potrzebował zaledwie kilku pytań. profesorem college’u. gdy od początku musiała walczyć o przychylność ojca. – 57 – . Był on centralnym punktem każdego dnia. to właśnie podczas tego rytuału. kiedy zbliżał się czas wieczornego posiłku. Jeśli miewała jakikolwiek kontakt ze swoim ojcem. Dla dzieci alkoholików niewiele jest tak stresujących momentów. że nawet nie czuła się godna tych codziennych przesłuchań. mówiąc tylko jedno słowo: „obiad”. Deborah opowiadała o przerażeniu.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 3. aby razem zjeść posiłek. jak te. zasypując dzieci gradem pytań dotyczących tego. Ojciec dominował przy stole. aby udowodnić córce jej „ignorancję” czym wywoływał w niej gorz. które trwało tylko do następnego wspólnego posiłku. gdy rodzina zasiadała wieczorami do stołu. jakie odczuwała jako mała dziewczynka. Pamiętała poczucie tak wielkiej swojej niedoskonałości. Moim zdaniem to działa.

co mogła czuć przerażona ośmiolatka. Gdy ojciec panował nad piciem po to. Zaczęła sobie wyraźniej przypominać spowodowany napięciem węzeł w żołądku. Stale uważała. PRZEWODNIK Najgorsze były te wieczory. Co więcej. który w fazie upojenia alkoholowego stawał się bardzo brutalny. Zdaniem Deborah. potrafiła nadać swojemu życiu nowy sens.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. w czasie których ojciec – całkowicie wycofany – siedział z ponurą miną i prawie się nie odzywał podczas całego posiłku. Poza tymi okresami był czarującym mężczyzną i uwielbiał bawić się z Alexem całymi godzinami. jej perfekcjonizm i dążenie do osiągnięć intelektualnych kosztem rozwoju emocjonalnego zmniejszyły się po raz pierwszy od bardzo długiego czasu. napięcie pomiędzy nimi narastało dotąd. Jako dziecko kompletnie nie rozumiała przyczyn nastrojów ojca. Zdrowiejąc. gdy rodzic zmuszał ją do zjadania wszystkiego z talerza bez słowa skargi. W trakcie procesu zdrowienia do Deborah bez przerwy wracały wspomnienia wspólnych posiłków. Jego matka alkoholiczka była zamężna z człowiekiem. że zachowanie ojca przy stole było wynikiem jego alkoholizmu. co niemal codziennie prowadziło – 58 – . potrafiła dostrzec związek między jego nastrojami i alkoholizmem. żeby uniknąć krytyki ze strony małżonki. przypomniała też sobie. Matka nerwowo przejmowała obowiązki i próbowała przerwać ciszę nieustannym mówieniem o zwyczajnych sprawach. takich jak szkoła czy kontakty towarzyskie. że ponury nastrój ojca był tak naprawdę znakiem wczesnych etapów jego alkoholizmu i że nie miał nic wspólnego z nią. słownie i fizycznie. ojczym zazwyczaj zaczynał pić podczas obiadu. gdy przestała zaprzeczać. Deborah była w stanie zrozumieć. że to ona jest przyczyną jego podenerwowania albo milczenia. gdy musiała usiąść z ojcem przy jednym stole. który pojawiał się po kolejnym objawie niezadowolenia ze strony ojca. Te wspomnienia pomogły jej dociec przyczyn przewlekłych problemów z układem pokarmowym oraz częstych napadów objadania się słodyczami i łakociami. Alex opowiadał o znacznie bardziej dramatycznych wydarzeniach. Niestety. którą odbyła jako dorosła. W miarę jak Deborah odkrywała. Dopiero podczas terapii. aż przestawał zwracać uwagę na potrzeby rodziny i uciekał w ponure milczenie. jak się czuła. jej matka była bezmyślna i nieustannie przerażona.

więc wziął na siebie przygotowanie specjalnego posiłku. po czym rozpoczęła się między nimi regularna bójka. Jako DDA mogliście wejść w dorosłość. że nie potrafi być trzeźwa na tyle długo. sam poszedł do sklepu spożywczego i zrobił zakupy na obiad. ojczym zaczął ją gromić za to. – 59 – . żeby cieszyć się przygotowanym przez Alexa obiadem. Być może nigdy nie widzieliście rodziny zgodnie siedzącej przy wspólnym posiłku. NIEDOuCZENIE Na dziedzictwo dorastania w rodzinie alkoholowej składa się zarówno to. Przez następne trzydzieści lat życia wciąż ganił siebie za źle wykonaną pracę. nie zdobywając wiedzy o najbardziej podstawowych sprawach. co się zdarzyło. bo matka gniewnie zażądała od syna. Aby obudzić kobietę. Być może nigdy nie zdarzyło się. Zapłakany Alex uciekł z domu. dzięki którym mógł odchodzić od stołu najszybciej. jak i to. W urodziny matki Alex dołożył wszelkich starań. nie mieliście urodzinowego przyjęcia albo nie byliście na rodzinnych wakacjach. Był przekonany. zepchnął ją z krzesła. Alex nakrył stół i przygotował samodzielnie cały obiad. ale zapomniał o postawieniu serwetek. Być może nigdy nie widzieliście świętowania Bożego Narodzenia. Wiedział. aby uczcić swoje urodziny. żeby wasi przyjaciele mogli zostać u was na noc. jak się dało. Być może nigdy nie widzieliście gości przy rodzinnym stole. Kiedy kompletnie pijana matka straciła podczas obiadu przytomność i wpadła twarzą w talerz. sprzątanie domu czy higiena osobista – mogą być poważnie zaniedbane. co się nie zdarzyło. że to on ponosi winę za awanturę. żeby wreszcie podał serwetki. aby ten dzień przebiegł dobrze. Jego siedmioletni umysł przyjął całą winę za koszmar tamtego wieczoru.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 3. Choć był dopiero w drugiej klasie. Nawyki efektywnej pracy są wam całkowicie obce. Alex nauczył się szybko jeść i znajdować wytłumaczenia. CZAS NA PRZYPOMNIENIE: DZIECIńSTWO W RODZINIE ALKOHOLIKÓW do dzikich awantur pod koniec posiłku. że matka zapewne zacznie pić od rana. Nawet podstawowe społeczne umiejętności – przygotowywanie posiłków.

możecie wykorzystać dwanaście poniższych sygnałów do określenia. odnoszący sukcesy jako doradca finansowy. gdy matka alkoholiczka usiłowała nauczyć pięcioletniego syna wiązać buty. gdy młodzieniec uczył go. Gdy DDA wchodzą w świat. podobnie jak zaprzeczanie. co jest „normalne”. w niezliczonych sytuacjach muszą na nowo wymyślać koło. podczas terapii wspominał nadzwyczaj niezręczną sytuację. – 60 – . Ponieważ niedouczenie. aż wreszcie potrafił zawiązać sznurowadła na tyle mocno. że buty nie spadały mu z nóg. Nieustanne zgadywanie. bowiem nie mają żadnych wzorów ani obrazów. Zastanawianie się. po czym spojrzał na niego i zapytał: „Gdzie pan nauczył się tak wiązać sznurowadła?”. gdy kupował buty do nowego garnituru. a potem kazała mu samemu próbować. Dwanaście sygnałów niedouczenia 1. Był ofiarą niedouczenia. Dopiero znacznie później przypomniał sobie scenę. na czym polega normalność. co „powinniście” odczuwać w różnych sytuacjach. w jakiej się znalazł. ale szybko się zniecierpliwiła – trzepnęła go w głowę. PRZEWODNIK lkjlkjk Odpowiedzialność finansowa nigdy nie istniała w waszej rodzinie. że nie jesteś normalny). niespodziewanych luk w życiowym doświadczeniu. Dla każdego DDA taka lista jest inna. że nie umie prawidłowo wiązać butów. Douga zalała fala wstydu. Doug wyszedł przed dom i tak długo próbował. Być może nigdy nie byliście świadkami choćby najprostszego sporu. Doug miał 43 lata i o połowę od niego młodszy sprzedawca sugerował mu. 2. jak mężczyźni zazwyczaj wiążą sznurówki.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. tworzy martwe punkty (skoro nie wiesz. i tak dalej. które pojawiają się u DDA. który kończyłby się rozwiązaniem innym niż przemoc fizyczna. Doug. Sprzedawca z trudem rozwiązał mu buty. czy jesteście ofiarami niedouczenia. Terminu niedouczenie używam na określenie przypadkowych. to skąd masz wiedzieć. Być może nigdy nie widzieliście intymnej bliskości między dwiema osobami… i tak dalej.

obserwując swoich rodziców. Rodziny dzieci alkoholików nie dostarczają im niezbędnych modeli zdrowych zachowań dorosłych. co należy w określonych sytuacjach odczuwać albo robić. które inni wykonują bez wysiłku. Częste przeżywanie zaskoczenia z powodu odkrywania. gdy w życiu zdarzą się jakieś zmiany. 9. DDA często nie wiedzą. 11. 10. Czynienie „wielkiego halo” wokół rzeczy. albo uważają za zbyt zawstydzające pokazanie innym. czego zazwyczaj oczekuje się od dorosłych ludzi. że wszyscy inni wiedzą. 4. że inni zazwyczaj wiedzą. że istnieją proste metody rozwiązywania spraw. Traktowanie obserwacji innych ludzi jako jedynego źródła wiedzy o właściwym zachowaniu. przyjęć itp. z którymi radziliście sobie do tej pory w skomplikowany sposób. 12. – 61 – . Gdy czujecie się jak przybysze w obcym kraju. 6. co robią.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 3. 8. wtedy ciągle obserwujecie innych ludzi. ponieważ mają niekompletny obraz dojrzałych zachowań. że ich wyobrażenia o dojrzałych zachowaniach są niepełne. CZAS NA PRZYPOMNIENIE: DZIECIńSTWO W RODZINIE ALKOHOLIKÓW 3. czym jest normalność. aby dowiedzieć się. Uczucie. że nie bardzo wiedzą. jakbyście mydlili innym oczy. Przekonanie. Nadmierny lęk przed nieznanym. 7. obiadów. Sięganie do książek o samodoskonaleniu za każdym razem. 5. Zaniedbywanie – z powodu niewiedzy – codziennych obowiązków i kontroli finansów. Uczycie się sprawiać wrażenie normalnych. co to tak naprawdę znaczy. Dzieci alkoholików często nie mają świadomości tego. Gdy wizja zdrowia umysłowego zostanie zakłócona. który inni tworzą. bez znajomości panujących w nim obyczajów i zwyczajowych grzeczności. cały czas zakładając. Ciągłe zdawanie się na innych przy planowaniu wakacji. Zbyt często jednak normalność oznacza dla DDA nie mieć problemów. Poczucie zagubienia po ślubie albo po narodzinach pierwszego dziecka.

nikt nie szanował jego uczuć i nikt nie dawał mu jasnych wskazówek w żadnej sprawie. Dopóki będziecie wybierać działania i uczucia odzwierciedlające wasze wyobrażenie o „normalności”. że normalność to zbiór zasad. Jedyną wiedzę o nim czerpał z nierealistycznych telewizyjnych komedii sytuacyjnych. że świat jest kapryśny i niebezpieczny. że nie potraficie się nim cieszyć. że jesteście jakby normalni. Nie nauczył się natomiast niczego o świecie istniejącym poza jego rodziną. że jakoś dacie sobie radę. wiele DA ma ogromne braki w życiowym doświadczeniu. tak długo nie będziecie czuli się w pełni częścią świata. które można odkryć i przyjąć jak komplet nowych ubrań. Fałszywa jest idea. Wzmacniacie samokrytykę. Prowadzi ona DDA do nieustannego szukania wiatru w polu. miotanie się od jednego wybawcy do drugiego po to. który nigdy nie osiągnie celu. przeglądania jednej za drugą książek o samopomocy. dopóty wasze doświadczenie nie wyjdzie poza poczucie. przyjmując postawę samotnego pielgrzyma. Dzięki temu budujecie niemal perfekcyjną fasadę i nawet najbliżsi przyjaciele nie mają prawdopodobnie pojęcia. Jak długo będziecie stwarzać pozory. jak w nim przetrwać. Zaprzeczacie bólowi spowodowanemu zahamowaniem w relacjach z samym sobą i z innymi. PRZEWODNIK wówczas poczucie niezadowolenia z życia nie ma wyraźnego źródła. Alex nauczył się. aby znaleźć prawdę. Wiele DDA uśmierza ból daremnego poszukiwania zasad. gdy nie potraficie zapanować nad nastrojami i cierpicie z powodu życia na pół gwizdka. Zamiast spróbować określić. Innym sposobem rekompensowania braku „normalności” jest przyjęcie pozycji przenikliwego obserwatora i naśladowcy innych ludzi. mając nadzieję. że działacie po prostu jakby.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. „Father Knows Best” i „Leave – 62 – . ale który gotów jest w każdej chwili spakować swój dobytek i wyruszyć w szlachetną podróż. Jego życie rodzinne nie miało żadnej ciągłości i nie dawało bezpieczeństwa. zaczynacie krytykować siebie za to. jak inaczej mogłoby wyglądać wasze życie (co wymaga posiadania wyraźnego obrazu bardziej prawdziwych zachowań). zapisywania się na kolejne kursy doskonalenia rozwoju osobistego. Tak jak Alex. nauczył się też. Próbujecie kompromisów i trzymacie się technik przetrwania.

Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik

3. CZAS NA PRZYPOMNIENIE: DZIECIńSTWO W RODZINIE ALKOHOLIKÓW

It to Beaver”* były serialami, na podstawie których Alex budował swój obraz zdrowego życia rodzinnego, choć oczywiście zakładał, że prezentują one tylko fikcję. Jako dorosły, Alex miał świadomość, że jego sposoby traktowania uczuć własnych i innych ludzi nie sprawdzają się. Zanim jednak stał się zdolny do zbudowania bardziej satysfakcjonującego związku ze swoją dziewczyną, musiał poznać strukturę intymnej relacji. Dopóki tego nie zrobił, próbował żeglować przez życie bez dobrej mapy, która wskazałaby mu właściwą drogę. W najostrzejszych przypadkach niedouczenie może zawężać horyzonty DDA, aż wreszcie ich życie zacznie wymagać napraw poważniejszych niż te, które mogą wykonać samodzielnie. Bez znaczącej pomocy z zewnątrz, wiele DDA nie zdoła odnaleźć upragnionego spokoju umysłu. Na szczęście taka pomoc jest możliwa. Część trzecia tej książki eksploruje typy pomocy, z której możecie skorzystać. Zanim jednak dotrzecie do tego punktu, musicie przygotować się na przyjęcie pełni korzyści z tej pomocy płynących. CHARAKTERYSTYKA ZDROWEj RODZINY Być może najlepszym sposobem na to, aby zrozumieć przeróżne sposoby dogłębnego wpływu alkoholu na życie rodzinne i niszczenia przez niego zaufania, którym dzieci w naturalny sposób obdarzają rodziców, jest przyjrzenie się charakterystyce zdrowej rodziny. Jeśli jesteście DDA, to zapewne nigdy nie mieliście z nią do czynienia. W tabeli na s. 65 znajdziecie wiele cech zdrowej rodziny oraz opis tego, jak są one zniekształcone w rodzinie alkoholowej. Nie ma rodzin, które stale wykazywałyby wszystkie wskazane cechy. Jednakże te zdrowe ujawniają większość z nich, zwłaszcza w okresach stresu. Tym, co pozwala im dobrze funkcjonować, jest
* Popularne w latach 50. i 60. ubiegłego wieku telewizyjne seriale komediowe. Przedstawiały one życie szczęśliwych rodzin, niemal zupełnie pozbawione realnych problemów (przyp. tłum).

– 63 –

Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik

CZAS NA WYLECZENIE. PRZEWODNIK

ich mniejsza – niż rodzin alkoholowych – podatność na działanie stresu. Dzieje się tak, ponieważ potrafią o wiele skuteczniej radzić sobie z problemami wywołującymi stres. Alkoholizm rodziców zawsze ogranicza zdolność rodziny do podtrzymywania zdrowych cech. bezpieczeństwo Gdy dzieci przychodzą na świat, nie są w stanie zadbać o swoje podstawowe potrzeby. Zdrowe rodziny starają się zapewnić im wszystko, co niezbędne, aby czuły się fizycznie i emocjonalnie bezpieczne. Najpierw oznacza to zapewnienie ciepłego i suchego schronienia, zdrowego jedzenia i odpowiedniej higieny. Później – wprowadzenie ograniczeń i wyznaczenie odpowiednich granic, aby zminimalizować wypadki i zdobyć pewność, że dzieci podejmą tylko wyzwania na miarę swoich możliwości. Zapewnienie dzieciom bezpieczeństwa oznacza też danie im względnej pewności, że najbliżsi są emocjonalnie otwarci i pomogą im poradzić sobie z negatywnymi emocjami. Dzieci nie powinny nigdy martwić się, czy rodzice potrafią powstrzymać się od agresywnych lub wrogich zachowań wobec nich. Dzieci alkoholików ciągle się o to martwią. Alkoholizm rodziców stopniowo narusza, a w ostatecznym rozrachunku niszczy u dzieci poczucie bezpieczeństwa. To niemal uniwersalna prawda, że gdy ludzie piją, coraz bardziej koncentrują się na sobie. Na skutek otępiających właściwości używek, po ich zażyciu wszyscy stajemy się mniej wrażliwi na subtelną stymulację, w tym także na sygnały wysyłane przez ludzi, którzy potrzebują naszej uwagi. Dzieci czują się mniej bezpieczne, gdy zaczynają dostrzegać, że rodzice nie potrafią skoncentrować się na żadnej z ich potrzeb. W pewnych przypadkach rodzice uznają, że potrzeby dzieci są takie same jak ich. W innych – mogą ignorować lub wyśmiewać uczucia dzieci albo wycofać się zupełnie z emocjonalnych więzi z nimi. Takie wycofanie może trwać od kilku minut aż do końca życia. Kiedy rodzice przestają być emocjonalnie dostępni, dzieci mają dojmujące poczucie odrzucenia. – 64 –

Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik

3. CZAS NA PRZYPOMNIENIE: DZIECIńSTWO W RODZINIE ALKOHOLIKÓW

Cechy zdrowej rodziny bezpieczeństwo

Zaburzenia spowodowane przez alkoholizm rodziców Emocjonalna nieprzystępność rodzica utrata poczucia bezpieczeństwa Niepowodzenie w chronieniu dziecka przed zagrożeniami bezpośrednia przemoc fizyczna Zachowywanie sekretów, aby zachować spokój utrzymywanie pozorów normalności ukrywanie uczuć Czynienie z dzieci powierników Zła ekonomia Pierwszeństwo dla potrzeb alkoholika Poczucie odpowiedzialności za problemy innych ludzi Role wyznaczane przez potrzeby rodziny Sztywność ról, zwłaszcza w okresie stresu Chaos Arbitralność Rozpad rodziny Narastająca natarczywość rodziców Mylenie sekretów z prywatnością brak szacunku dla różnic indywidualnych Zdeterminowany alkoholizmem, a nie potrzebami dzieci Ograniczona lista dopuszczalnych emocji Niewyrażone emocje ukształtowane przez alkohol

Otwarta komunikacja

Troska o siebie

Podział ról Ciągłość

Szacunek dla prywatności

Celowa uwaga Schemat Jakość

– 65 –

Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik

CZAS NA WYLECZENIE. PRZEWODNIK

Dzieci są bardzo wrażliwe na utratę samokontroli, która zdarza się rodzicom w stanie upojenia alkoholowego. Nie ma chyba dla dziecka nic bardziej przerażającego, niż znajdować się w pobliżu rodzica, który w ogóle nie panuje nad sobą. Alkoholizm oznacza bowiem – niejako z definicji – utratę przez alkoholika kontroli nad piciem. DA żyją w ciągłym zagrożeniu rozbicia ich świata na kawałki. Być może to stwierdzenie brzmi dramatycznie, ale dokładnie tak jest. Przecież większość alkoholików żyje z podobnym strachem, nic więc dziwnego, że podzielają go także ich dzieci. A jeśli weźmiemy pod uwagę, jak często alkoholizm przyczynia się do rozwodów, chorób i przedwczesnych zgonów, to zrozumiałe staje się oczekiwanie DA, że katastrofa czyha dosłownie za rogiem. Pijani rodzice często zaniedbują ochronę dzieci przed codziennymi zagrożeniami. W niewystarczający sposób nadzorują zabawy małych dzieci – jak ojciec alkoholik, który pozwolił swojemu pięcioletniemu synkowi bawić się w basenie koło domu, a on w tym czasie pił przed telewizorem. Wiele DDA wspomina sytuacje, w których w nocy zostawały w domu bez opieki. Carol pamięta posypywane cukrem kanapki, które przygotowywała dla młodszych sióstr, kładzenie ich do łóżeczek i snucie opowieści mających osłabić ich strach. Carol miała wówczas cztery lata, a matka od czasu do czasu znikała z domu nawet na trzy dni. Gdy alkoholizm rodzica nasila się, zaniedbywanie bezpieczeństwa dziecka może przerodzić się w zagrożenie dla jego zdrowia. Rodzic zaniedbuje szczepienia ochronne albo w trakcie choroby nie zapewnia synowi czy córce odpowiedniej opieki lekarskiej. Sam widziałem 13-letnią dziewczynkę z tak zaawansowanym zapaleniem płuc, że potrzebowała respiratora do oddychania – rodzice nie zabrali jej do lekarza, kiedy było to konieczne, ponieważ oboje byli pijani. W najgorszych przypadkach rodzice otwarcie stosują wobec dzieci przemoc: fizyczną lub seksualną, albo obie formy naraz. Przemoc wobec dziecka zdarza się o wiele częściej w rodzinach, w których przynajmniej jedno z rodziców jest uzależnione od alkoholu. Trudno sobie wyobrazić bardziej dojmującą zdradę od tej, – 66 –

Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 3. Uważając siebie za słusznie bitego. CZAS NA PRZYPOMNIENIE: DZIECIńSTWO W RODZINIE ALKOHOLIKÓW gdy dziecko jest bite albo seksualnie wykorzystywane przez ludzi. często ważniejsza jest wiara w nieomylność rodziców niż przekonanie o własnej niewinności. gdy ma się świadomość. Jednym z nielicznych miejsc. daje powód do nadziei. Choć może trudno to zrozumieć. w których mogą się ukryć dzieci-ofiary fizycznej lub seksualnej przemocy. Przyjęcie na siebie winy za agresywne zachowania rodziców jest pożyteczne na dwa sposoby. Historie podobne do opowieści o Hucku Finnie. Po pierwsze. że co jakiś czas przynajmniej jedno z rodziców nagle traci nad sobą kontrolę i bije bez wyraźnego powodu. Kiedy alkohol zmienia rodziców w szaleńców. Dzieci muszą mieć nadzieję. od których zależy jego emocjonalne i fizyczne bezpieczeństwo. i cały wszechświat staje się niebezpieczny. w których można się bezpiecznie ukryć. są ich własne umysły. że być może da się lepiej kontrolować własny los: wystarczy odkryć właściwy sposób postępowania. że w jakiś sposób zasłużyły na przemoc. bowiem budzi w nich uczucie nieprzydatności i ułomności. wciąż można myśleć o rodzicach jako dobrych i kochających. przyjmując założenie. gdy wszyscy jej członkowie wykładają karty na stół – 67 – . które pozostają poza ich możliwościami kontroli. Po drugie. które są ofiarami przemocy domowej. niewiele jest miejsc. domowa przemoc fizyczna i seksualna oddziałuje na tożsamość dzieci. a przemoc ustanie. Podstawowe założenie jest takie. więc skłonne są wziąć na siebie winę za sprawy. Dla dzieci. są aż nazbyt dobrze znane większości DDA. Większość instynktownie broni się przed zbyt bolesną rodzicielską zdradą. aby ratować poczucie. jednak ma to głęboki emocjonalny sens. a bardzo trudno w to uwierzyć. bitym do krwi przez rodzonego ojca. Otwarta komunikacja Członkowie prawidłowo funkcjonujących rodzin rozmawiają ze sobą swobodnie. że jeszcze wszystko będzie dobrze. że rodzina działa właściwie.

Atmosfera. DDA. zanim zdążą się przemienić w głębokie urazy. stara się ochronić dzieci przed prawdą o alkoholizmie ojca czy matki i często nie odczuwa z tego powodu wstydu. Alkoholicy zaczynają proces utrzymywania sekretów od zaniżania poziomu swojego picia. Jeśli drugi rodzic nie pije. ale przekonanie. Kiedy ludzie są nagradzani za swoją otwartość. wówczas problemy wypływają na światło dzienne. istnieje wiele sposobów ich rozwiązania. nieuchronnie powoduje obniżenie samooceny. które dorastały w takiej atmosferze. że ich ujawnienie spowoduje niepotrzebne problemy.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. co więcej. PRZEWODNIK i gdy tolerowane są różne punkty widzenia. Stopniowo skłonność do strzeżenia sekretów przesącza się na inne obszary życia. Przekazują więc dzieciom jasne komunikaty. Szczerość rodzi się w środowisku. że jeśli prawda ujrzy światło dzienne. Rodzice nieco powściągają ją wobec dzieci. konsekwentnie oddala od otwartej komunikacji. że przemilczanie pozwoli zachować bezpieczeństwo. że łamią zasady. rozumiejąc. posługując się zrozumiałymi dla nich pojęciami. Rodzina alkoholowa stopniowo zaczyna działać według innego założenia: wyjawianie sekretów jest niebezpieczne. aż wreszcie wszyscy członkowie rodziny ukrywają swoje uczucia – w przekonaniu. gdzie panuje otwarta komunikacja. Następną fazą jest ukrywanie samego picia. często mają poczucie. Szacunek dla dziecięcej potrzeby bezpieczeństwa powoduje. że rodzice nie oczekują od dzieci radzenia sobie z emocjami w takim samym stopniu. I dochowuje ich w przekonaniu. Rodzinna dynamika koncentruje się bardziej wokół ochrony świętości sekretów niż wokół ochrony integralności rodziny. w której cała rodzina musi coraz mocniej identyfikować się ze swoimi fałszywymi fasadami. że należy uszanować ich poziom pojmowania. dzięki czemu otwartość komunikacji zostaje zachowana. gdy zaczynają otwarcie mówić o swoich – 68 – . jak radzą sobie dorośli. Rodzina staje się zamknięta na wszelkie nowe informacje o sobie. Chronienie własnych dzieci nie może być złe. wówczas konflikty się nasilą albo ktoś odejdzie. wreszcie ukrywają negatywne konsekwencje swojego uzależnienia. Nie czynią dzieci swoimi powiernikami.

Rodzic odrzuca właściwą mu rodzinną rolę. gdy Jack opisał swoją rodzinę. Jack stawał się emocjonalnie nieobecny. z jakimi wewnętrznie musicie sobie poradzić. jak ono się czuje. – 69 – . zatarta zastaje ważna granica między rodzicem i dzieckiem. DDA opowiadają o tym. że nikt nic o nim nie wiedział. Był tak uległy i gotowy do sprawiania przyjemności innym. Paradoksalnie. na którym można się wypłakać.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 3. który przeraża je i równocześnie budzi w nich poczucie wyjątkowej relacji z ojcem czy matką. jak przelewa je na barmana. CZAS NA PRZYPOMNIENIE: DZIECIńSTWO W RODZINIE ALKOHOLIKÓW uczuciach. Podczas ciągów alkoholowych okazują dzieciom zaufanie w sposób. rodzice alkoholicy często tracą poczucie różnic między nimi a ich dziećmi. Nie ma specjalnego znaczenia to. który waszym zdaniem może się komuś nie spodobać. To nie otwarta komunikacja. Jeśli ktoś się nie zgadzał z jego opinią albo naciskał. jakie słyszałem od DDA. Często łatwiej się nie odzywać niż czuć strach płynący z otwartej komunikacji. dziecko jest po prostu traktowane jak ramię. Pijany dorosły przelewa na syna albo córkę swoje życiowe problemy z równą łatwością. Jack odwracał je od siebie i zadawał interesujące pytanie. nagle orientował się. zanim poruszycie w rozmowie temat. brzmiało. Jack Jack ma 32 lata i jako DDA przyszedł do prowadzonej przeze mnie grupy terapeutycznej. że musiały wysłuchiwać szczegółowych zwierzeń pijanych rodziców o ich pragnieniu popełnienia samobójstwa albo o problemach seksualnych. ale całkowita utrata zdolności rozróżniania pomiędzy światem rodzica i światem dziecka. To zachowanie nabrało sensu. Jedno z najbardziej gorzkich stwierdzeń. aby powiedział coś o sobie. gdy słyszy takie rzeczy. Gdy małe dzieci są dopuszczane do konfidencji. że właściwie mówi w próżnię. Gdy zainteresowanie grupy skupiało się na jego sprawach. że tak naprawdę rodzice nigdy nie byli rodzicami. Zapewne znane wam są wszystkie argumenty. dotyczące kogoś innego.

niedostępnym emocjonalnie alkoholikiem. niezależnie od wieku dziecka.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. co tak naprawdę myśli. że niepijący rodzic także może wykorzystywać dziecko w niewłaściwy sposób – jako powiernika. ojciec budził go. bez względu na to. że jedno z rodziców jest aktywnym. Po drugie. kazał mu przychodzić do kuchni. którą partner porzucił. w środku nocy. W skrajnej postaci takie zachowanie prowadzi do emocjonalnego odpowiednika kazirodztwa. Historia Jacka ilustruje dwa ważne momenty. bowiem od czasu do czasu zastępczym partnerem staje się dziecko. Za każdym razem. Fakt. ale musiał siedzieć z matką i zabawiać ją. czy rzeczywiście go ciekawiły. gdy ten nie zwracał uwagi na jego słowa. gdy nie okazywał zainteresowania wywodami matki. Jack wcześnie się nauczył. jak kobieta miota się – od wściekłości na ojca do zalewania się łzami. że rodzina poświęca jednemu z nich więcej uwagi i energii. i że lepiej. Po pierwsze – co już zostało omówione – otwarta dyskusja nie oznacza całkowitej szczerości. że jego rola w życiu polega na okazywaniu zainteresowania opowieściami obojga rodziców. aby żadne z nich nie wiedziało. PRZEWODNIK Przez całe dzieciństwo ojciec miał zwyczaj pozostawania poza domem do północy i picia do upadłego. jak trudno mu wytrzymać z żoną. Widział. ona czuła się głęboko przez niego skrzywdzona. Ojciec po prostu wybuchał i rzucał chłopcem o ścianę. po czym szczegółowo opowiadał synowi o tym. pokazuje. Troska o siebie Rodzina funkcjonuje skuteczniej. gdy jej poszczególni członkowie potrafią aktywnie zadbać o siebie. nie daje pozwolenia drugiemu na zmuszanie dziecka do odgrywania roli. gdy na przykład ojciec lub matka otrzymują propo– 70 – . Później. Tak się dzieje. Każdego wieczoru chłopiec był przerażony. przygotowywał sobie obfity posiłek. Czasami będzie to oznaczać.

pozostali nie obawiają się. którzy chcą odseparować się od szaleństwa na tyle długo. że na zachowanie zdrowia można przeznaczyć tylko określoną ilość energii i jeśli ktoś wykorzysta jej część dla własnych celów – mniej zostanie jej dla innych. czego potrzebuje. Obowiązuje w nich bowiem założenie. to zostanie mniej dla innych. Rodziny. któremu okazywanie miłości przychodzi z coraz większym trudem właśnie z powodu alkoholizmu. Rodziny alkoholowe mogą nawet zniweczyć wysiłki tych swoich członków. że zasoby wszystkiego. że są nieszczęśliwi. Zła ekonomia zakłada. Kiedy jeden z członków rodziny osiągnie swój cel. ponieważ otrzymują zbyt mało miłości i uwagi od pozostałych członków rodziny. że to uniemożliwi im albo utrudni osiągnięcie ich własnych celów.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 3. Ktoś pije. Podobnie jest. co wartościowe i pożyteczne. Kiedy indziej może to oznaczać. Zła ekonomia rodzin alkoholików utrudnia ich członkom właściwe zadbanie o siebie. jego partner alkoholik interpretuje to jako dowód bezduszności. gdy niepijący rodzic postanowi zainwestować więcej energii w utrzymanie własnego zdrowia (na przykład decydując się na spotkania AA). są ograniczone. żeby móc poświęcić się swoim zainteresowaniom muzycznym czy sportowym. chwili samotności. Szczęście traktowane jest jak pizza: jeśli ktoś weźmie kawałek. – 71 – . aby zagłuszyć ból spowodowany „niekochaniem” przez partnera. są przekonane o istnieniu niewyczerpanych zasobów zdrowia i szczęścia. że każdy potrafi odpowiedzialnie określić. CZAS NA PRZYPOMNIENIE: DZIECIńSTWO W RODZINIE ALKOHOLIKÓW zycję lepszej pracy i wszyscy się przeprowadzają. aby zachować zdrowie i kontynuować rozwój. gdy dziecko potrzebuje finansowego i emocjonalnego wsparcia rodziców. aby odzyskać własne zdrowie – rodzina odbiera to jako porzucenie jej. którzy potrafią zadbać o siebie. Na przykład rodzice alkoholicy dochodzą do przekonania. Zakładamy. To częste uzasadnienie picia i łatwo może być wykorzystane do wzmocnienia własnej postawy. Co więcej. które przyjmują takie założenie. przebywaniu w towarzystwie osób spoza rodziny albo poszukiwaniom duchowym – to taka sytuacja nie zagraża reszcie rodziny. że ktoś z rodziny jest dla innych chwilowo mniej dostępny. Jeśli wynika to z potrzeby „doładowania baterii” – dzięki odpoczynkowi.

Taka sytuacja trwała aż do ukończenia przez Alberta 25 lat – podjął wtedy decyzję o porzuceniu rodziny bez względu na konsekwencje. bo będzie się nimi opiekować do końca ich życia. skreślili go całkowicie i żyli tak. więc rodzina musiała przeprowadzać się trzy. Był jedynakiem. Dwa lata później samodzielnie zapewniał rodzinie byt. jakie to może mieć dla rodziców. W ciągu następnych 11 lat rodzice Alberta całkowicie scedowali na niego obowiązek zapewnienia rodzinie dachu nad głową i jedzenia na stole. w którym Albert przejął pełną odpowiedzialność za utrzymanie rodziny. Gdy miał 12 lat. że kogoś mogą obchodzić jego uczucia albo że ktoś może chcieć go wesprzeć w samodziel– 72 – . wychowywanym przez ojca alkoholika i matkę schizofreniczkę. zaczął przynosić do domu tyle samo pieniędzy co ojciec. jego życie w dużej mierze ustabilizowało się – już nigdy nie chodził głodny. Albert pamięta szczególnie straszne chwile. Nie miał podstaw. Kiedy rodzice wreszcie zrozumieli. Już jako ośmiolatek Albert był ekspertem w grzebaniu w śmietnikach na tyłach restauracji i znajdowaniu posiłków dla rodziny. Za każdym razem jednak. jak jego szkolni koledzy opuszczają domy i zakładają własne rodziny. a matka zaczynała krzyczeć. że Albert mieszka teraz o 800 kilometrów od nich. cztery razy w roku. gdy Albert próbował uwolnić się od rodziców. Ojciec nigdy nie potrafił utrzymać dłużej pracy. PRZEWODNIK W rodzinie alkoholowej często mówi się. Od momentu. ojciec znikał i pił do nieprzytomności. Matka często siedziała w domu całymi tygodniami. czasami przez wiele dni w ogóle się nie odzywała. przeprowadzali się znacznie rzadziej.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. aż będą gotowi na jego odejście. Czy może dziwić. że nikt nie może być zdrowszy od jej najbardziej chorego członka. aby wierzyć. Przez lata obserwował. a rodzice szukali nowego mieszkania. Zrozumiał. że nie może dłużej czekać. Ta zasada dominowała w pierwszym ćwierćwieczu życia Alberta. że Albert nie nawiązał w dorosłym życiu bliskich relacji z innymi ludźmi? Jego obsesją stała się samowystarczalność. jakby umarł. ale też był potrzebny każdemu z rodziców. Syn stał się klejem. który nie tylko spajał rodzinę. gdy byli eksmitowani: on samotnie pilnował wyrzuconego na chodnik dobytku. żeby się nie „rozpadli”.

Sharon Wegscheider-Cruse identyfikuje dziecięcą skłonność do odgrywania jednej z następujących ról: bohatera. muszą pozwolić dzieciom na bunt i być na tyle elastyczni. jaką przynosi taka sytuacja. kozła ofiarnego. napotykają opisy ról najczęściej widywanych w rodzinach alkoholików. W przypadku Alberta zdrowienie wymagało przypływu wiary. CZAS NA PRZYPOMNIENIE: DZIECIńSTWO W RODZINIE ALKOHOLIKÓW ności. Gdy jednak rodzice zaniedbują swoje role. role rodziców i dzieci zaczynają się mieszać. aby modyfikować ograniczenia wraz ze wzrastającą odpowiedzialnością dzieci. i choć szybko mogą przyjąć na siebie odpowiedzialność. gdy na spotkaniach poświęconych samopomocy mężczyzna zaczął otwarcie mówić o swoim dojmującym poczuciu samotności i izolacji. przez – 73 – . zagubionego dziecka albo maskotki. Te opisy są szczególnie cenne dla DDA z dwóch powodów: są oknami. kto jest odpowiedzialny za ustanawianie granic.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 3. Ostatecznie dzieci wyrastają z potrzeby posiadania zewnętrznych ograniczeń. Taka sytuacja stawia na głowie przede wszystkim dziecięcy świat. którzy czytają literaturę na temat DDA. gdy przestaje być jasne. łagodzącą albo dziecka. Claudia Black przyglądając się tej samej sprawie. pisze o dzieciach. które przyjmują na siebie rolę: odpowiedzialną. dzieci zbyt wcześnie wchodzą w świat. to płacą za to najwyższą cenę. którą powinni ponosić dorośli. regulacyjną. Wszyscy. to ich sprzeciw jest istotną częścią dojrzewania. Choć początkowo mogą się cieszyć ze swobody. Jest nią odroczenie albo porzucenie dzieciństwa. Za każdym razem. Rodzice mogą pomóc dzieciom w tym procesie poprzez wyraźnie określenie własnych ról. Podział ról W zdrowych rodzinach każde dziecko wypełnia rolę ściśle dostosowaną do jego indywidualnych możliwości i potrzeb. Choć dzieci często buntują się przeciwko ograniczeniom narzucanym przez rodziców. który nastąpił. Aby rodzice mogli skutecznie ustanawiać takie granice.

Oczekują od swoich członków odgrywania określonych ról.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. Indywidualne potrzeby członków są coraz mocniej spychane na dalszy plan przez rozpaczliwe potrzeby rodziny. które generalnie reaguje pozytywnie w sytuacjach kryzysowych. czy też nie. W rodzinie alkoholowej istnieje wewnętrzne poczucie. rodzice oczekują takiej samej postawy. że każde dziecko może wyrazić swoje pozytywne i negatywne odczucia w tej kwestii. Co więcej. Dla przykładu. Kiedy jednak alkoholizm albo inne choroby zaburzają ich wypełnianie. a nie bardziej otwartego reagowania. W sytuacji stresowej nie ma elastyczności – każdy członek rodziny stara się pomóc poprzez odgrywanie znanych ról. co się dzieje w ich dorosłym życiu. role stają się bardzo sztywne i mają swoje źródło w potrzebach rodziny. rośnie. to z biegiem czasu niemożliwe stają się choćby najdrobniejsze odstępstwa od niej. Zdrowe rodziny pozwalają dzieciom na różne reakcje na jakieś wydarzenie. a nie wynikające z ich wewnętrznego rozwoju. które łączą ludzi w rodzinę. raczej nadweręży integralność rodziny niż ją wzmocni. że więzy rodzinne już są napięte ponad granice wytrzymałości. Presja. Zagubione dziecko nie ma – 74 – . Bohater jest niepokonany. bez względu na to. Stopniowo coraz mocniej domaga się ona od dziecka odgrywania określonej roli. członkowie rodziny mogą w bardzo różny sposób reagować na decyzję rodziców o przeprowadzce do innego miasta. kierując się ich indywidualnymi potrzebami. Alkoholizm rodzica w znacznym stopniu narusza więzy. czy ta rola przystaje do jego osobowości. Nawyk odgrywania przydzielonej części dramatu. i pomagają DDA właściwie połączyć doświadczenia z dzieciństwa z tym. Gdy zapada decyzja o przeprowadzce. PRZEWODNIK które mogą dostrzec realia życia w rodzinie alkoholowej. gdy ktoś zostanie już zidentyfikowany z jakąś rolą. aby członkowie rodziny wypełniali role narzucone przez uwarunkowania. zwłaszcza w sytuacjach stresowych. a nie dzieci. natomiast alkoholowe odrzucają taką elastyczność. Podział ról istnieje w prawie każdej rodzinie. Zdrowa rodzina jest na tyle elastyczna. Rodzice wspierają dzieci. wówczas od dziecka.

czy w pracy dostanie awans. Albert natychmiast brał na siebie więcej dodatkowych zajęć. zwykle powracają w najmniej oczekiwanym i niechcianym momencie. że czyni to z wyboru. Sztywność tych ról zniechęca wszystkich do uświadamiania sobie tego. Ciągłość Zdrowa rodzina jest źródłem ciągłości w życiu jej członków. zarówno w realnym życiu. trzymają się jej także w dorosłym życiu. czego przyszłość znacznie wykracza poza czas naszego życia. to jednak nie pozbył się nawyków ukształtowanych. pogrzeby. jak i we wspomnieniach. Choć fizycznie uwolnił się od rodziców. Rodzina to coś znacznie większego i ważniejszego niż którykolwiek z jej członków indywidualnie. należymy do czegoś większego i starszego od na samych. Kiedy należymy do rodziny. sztywno identyfikując się z jedną rolą. Gdy dzieci dorastają. ferie. jak posiłki i rozmowy telefoniczne. a nawet tak proste sprawy. zwykle dzięki niezliczonym formalnym i nieformalnym rytuałom. Kiedy uczucia są sztucznie uśmierzane. Niepokój ojca o to. jutro może stać się powodem kary. CZAS NA PRZYPOMNIENIE: DZIECIńSTWO W RODZINIE ALKOHOLIKÓW uczuć. Maskotka łagodzi problemy. Taka jest prawda o większości DDA. stają się punktami odniesienia. Urodziny.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 3. W efekcie to. Zasady są – 75 – . Dzieci alkoholików widzą nagłe zmiany nastroju i zachowania rodziców. śluby. co naprawdę w danej sytuacji czują. Nie miał poczucia. Za każdym razem. Rodzice alkoholicy tracą ciągłość własnych osobowości i wnoszą ten brak do rodziny jako całości. że musi. kiedy z nimi mieszkał. za co dziecko dzisiaj zostało nagrodzone. weekendy. do których można bez przerwy bezpiecznie wracać. może zniknąć w jednej chwili dzięki kilku porcjom alkoholu. gdy szef spóźniał się z wykonaniem zadania z powodu złego planowania. on po prostu czuł. zadowalania ich i przyjmowania odpowiedzialności za wszystko. Dla Alberta niemal niemożliwe okazało się porzucenie nawyku dostosowywania się do innych. które nie sposób przewidzieć. wakacje.

które narastało wraz z rozwojem awantury. a rodzice zachowują się tak. Bez szacunku dla prywatności nie ma szacunku dla indywidualności. czy nastrój. Zdrowe rodziny uważają indywidualność poszczególnych członków za źródło swojej siły. aby każda osoba mogła odkrywać swoje – 76 – . że kuchnia lśni czystością. nie mógł uwolnić się od napięcia. co robił. przetrwa do następnego spotkania. Jedną z najbardziej uderzających cech terapii. toczonej przez rodziców w sąsiednim pokoju. jakby członkowie grupy na każdej sesji poznawali się od nowa. których osobowości gwałtownie się zmieniają. że awantura naprawdę miała miejsce. co zdarzyło się na wcześniejszym. gdy żyje się pod jednym dachem z rodzicami. aby upewnić samego siebie. W rodzinie Rogera nie było ciągłości. Rano zawsze był zdumiony. była niemożność kontynuacji na następnym spotkaniu tego. Doświadczenia z dzieciństwa nauczyły ich. Taki brak ciągłości ma ogromny wpływ na dzieci. Roger opowiadał. żeby przestali. że relacje między ludźmi mogą mieć jakąkolwiek ciągłość. aby zagłuszyć ich gniewne głosy. Roger chciał krzyczeć z całych sił. DA uczą się. W niektórych domach alkoholików panuje kompletny chaos. jakby nic się nie stało.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. Nigdy nie był pewny. że nie wolno ufać własnemu środowisku i że trzeba być nieustannie czujnym na sygnały świadczące o nadchodzącej zmianie podstawowych zasad. Bez względu na to. by nie wierzyć. PRZEWODNIK nieustannie zmieniane. w jakim przed chwilą byli rodzice. że każdy z jej członków to odrębna osoba. jak okropnie było leżeć w nocy w łóżku i słyszeć odgłosy walki. Wyglądało to tak. którą prowadziłem dla DDA. Taka jest najwłaściwsza strategia. Zdarzyło mu się nawet grzebać w śmietniku w poszukiwaniu kawałków potłuczonych talerzy. Prywatność jest niezbędna. To jednak zła strategia budowania bliskich związków. Kiedy rodzice zaczynali rzucać naczyniami w ściany. Szacunek dla prywatności Jednym z fundamentów zdrowej rodziny jest przekonanie.

Za każdym razem. Wchodzą do łazienki. co pijanemu rodzicowi może wydawać się zabawne. które dziewczęta próbują ukryć.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 3. Przed wejściem do pokoju puka się w zamknięte drzwi. Jedną z najtrwalszych cech rodziny alkoholowej jest nachalność. Rodzice alkoholicy mają szczególną skłonność do wpychania się w cudze życie. że inni go zdominują. Nie było sposobu. że podstawowym problemem Toma jako dorosłego człowieka było uczucie odrętwienia za każdym razem. czy zostali do niego zaproszeni. Bez pukania wpadają do pokoi dzieci. Zawsze dominował. Bał się. nie otwiera się cudzej poczty. gdy ojciec Toma grał w baseball z synem i jego kolegami. który doprowadzał do łez siostrę Toma. Gdy ojciec Toma mówił. czuł. Brak szacunku dla prywatności wynika ze skrajnej koncentracji rodziców na sobie. dokonane przez bandytę. że została pogwałcona jego strefa intymna. nie zwracając uwagi na zażenowanie. To. musiał być miotaczem. Trudno się zatem dziwić. często zamieniają się w żądanie. dziecko odbiera jako wtargnięcie w jego świat. ale niewiele wiedzą o prawdziwej prywatności. CZAS NA PRZYPOMNIENIE: DZIECIńSTWO W RODZINIE ALKOHOLIKÓW wrodzone talenty. więc po prostu nauczył się nie reagować na takie wtargnięcia. aby wytłumaczyć to pijanemu rodzicowi. zwłaszcza gdy są w stanie upojenia albo gdy – 77 – . a wszyscy mogą mieć swoje prywatne sprawy i myśli. zbliżał swoją twarz na kilka centymetrów do twarzy syna i grzmiał tubalnym głosem. Rodziny alkoholowe mają mnóstwo sekretów. w każdej podejmowanej aktywności. Tom czuł się tak. bez względu na to. Pytają nastoletnie córki o ich seksualność. gdy ich nastoletnie dzieci właśnie się kąpią. kiedy tylko pozwoli im zbliżyć się do siebie. która permanentnie występuje między jej członkami. gdy próbował fizycznie lub emocjonalnie zbliżyć się do drugiej osoby. jakby został wzięty do niewoli. Bez niej ludzie nie mogliby odpowiednio zadbać o siebie. Ojciec Toma potrafił być zabawny. ale jego humor często zmierzał w stronę okrutnych żartów albo gorzkiego sarkazmu. Wysiłki alkoholika zmierzające do wspólnej zabawy. żeby załatwić potrzeby fizjologiczne. aby dzieci postawiły go w centrum zainteresowania.

aby dziecko dzieliło z nim tę radość. co sprawnie funkcjonująca rodzina jest w stanie im dać. w których to czynią. aby się rozwijać. aby spełniać ich potrzeby. przewija. Pierwszy plan podporządkowany jest potrzebom dzieci. Te różne schematy celowej uwagi tworzą dzieciom zupełnie odmienne światy dorastania. Jeśli ktoś się o nie troszczy według własnego widzimisię. Ten typ uwagi ma dwa składniki: schemat i jakość. że dzieci istnieją po to. PRZEWODNIK ich myśli zaprząta pijany partner. gdy po powrocie do domu skończył rytuał zaliczenia dwóch drinków i teraz może przywitać się z dziećmi. Dzieci nie potrzebują nieustannej czujności ze strony dorosłych. albo kiedy jest na tyle pijany. albo gdy czuje się samotne. gdy jest głodne. gdy jest najbardziej rozbawione i potrzebuje kogoś. kto podzieliłby z nim radość. jednak zupełnie różne są momenty. Schemat A tworzą te okresy.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. Może ona wręcz zadziałać w sposób zupełnie odwrotny. Schemat Oto dwoje dzieci – każdemu z nich rodzice poświęcają codziennie tyle samo uwagi. wówczas uczą się raczej kontrolować potrze– 78 – . gdy płacze ono ze strachu. Celowa uwaga Koncepcja celowej uwagi sumuje wiele cech widocznych w zdrowych rodzinach. Gdy rodzice uważają. w których rodzic wstaje w nocy do dziecka. zaś drugi ewidentnie zależy od potrzeb rodzica. gdy pielucha jest mokra. Nie mają już żadnej autonomii. bo poprzedniej nocy jego pijackie zachowanie przeraziło dzieci. to celowa uwaga. czego dzieci potrzebują. karmi je. że czuje się radosny i chce. że może przygotować śniadanie. towarzyszy dziecku. To. wówczas nie ma miejsca na prywatność. Do schematu B mogą należeć okresy. albo kiedy zaczyna odczuwać winę. Stają się one dodatkiem do rodziców – małymi aktorami grającymi role w dramacie dorosłych. kiedy rodzic jest na tyle przytomny. Nie potrafią popatrzeć na swoje dzieci jako na odrębne osoby.

CZAS NA PRZYPOMNIENIE: DZIECIńSTWO W RODZINIE ALKOHOLIKÓW by niż je komunikować. Nie boją się być świadomymi swoich potrzeb i komunikować ich – uczą się działać z przekonaniem. Wpływ alkoholu na mózg nieuchronnie ogranicza pełny dostęp do zasobów emocji. Jakość Ogromne znaczenie ma także jakość celowej uwagi. Z kolei jeśli dzieci otrzymują odpowiednią porcję uwagi w chwilach. choć gdzieś w środku niepokoi je mgliste poczucie niezaspokojonych potrzeb. że inni ludzie zauważą je i odpowiednio zareagują.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 3. że światu nie można zaufać i tylko reagują na niego. jak między dwoma wszechświatami: zimnym i wrogim oraz przyjaznym i uporządkowanym. rodzic zwykle okazuje troskę i współczucie. że świat działa w ich najlepiej pojętym interesie. a nie są jego aktywnymi uczestnikami. Gniew trzeźwego i gniew pijanego to dwie różne emocje. że coś tracą w swoich związkach z innymi. dziecięca koncepcja intymnych relacji staje się ułomna. w których najbardziej jej potrzebują. To dzięki nim dziecko uczy się od rodziców zasad komunikacji międzyludzkiej. Te dostępne są zdeformowane przez alkohol. Rodzice alkoholicy z definicji nie mogą wnieść do kontaktów ze swoimi dziećmi pełni ludzkich reakcji emocjonalnych. Wyrażanie miłości przez kogoś pijanego to nie to samo. – 79 – . wówczas zaczynają budować w sobie ufność. której może udzielić pijany rodzic. więc zakładają. Kiedy dziecko płacze. Gdy jest autentyczna. co wyrażanie miłości przez tę samą osobę. do czego mogłyby porównać zachowanie rodziców. Różnica między tymi dwoma schematami jest taka. Jakość uwagi. że jest ono normalne. kiedy jest trzeźwa i świadoma swoich słów. rodzic zazwyczaj odwzajemnia uśmiech. wówczas osoba ma dostęp do pełni ludzkich reakcji emocjonalnych. której udziela rodzic trzeźwy. Jako dorośli DA mogą sobie nawet nie zdawać sprawy. Uczą się. Gdy rodzice są tylko częściowo dostępni emocjonalnie. Gdy dziecko uśmiecha się. ma się nijak do jakości uwagi. W znacznej większości przypadków ludzkie interakcje są nietrudne do przewidzenia i następują w odpowiedzi na określone wydarzenia. Dzieci nie mają nic.

schizoidalne albo nawet psychotyczne. Mogą nawet współzawodniczyć z dziećmi. że stosują oni niespójną dyscyplinę. wiele – 80 – . według których DA mogłyby postępować. W najgorszym wypadku nie ma więzi między rodzicem i dzieckiem. Kiedy alkoholizm rodziców tworzy świat chaotyczny albo nieprzewidywalny. Dlatego wpływ alkoholizmu rodziców na małe dzieci jest inny niż na nastolatki – i prawdopodobnie głębszy. zbyt emocjonalne podchodzą do kontrolowania impulsów (np. że DA często czują. w efekcie czego traci ono zdolność nawiązywania emocjonalnych kontaktów z innymi ludźmi. Aby dziecko mogło je wykształcić.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. Alkoholizm rodziców może zaburzyć rozwój dziecka. Na tym etapie rodzice alkoholicy często odnoszą się do nich w destrukcyjny sposób. gdy życie rodzinne zaczęło się rozpadać. Na każdym etapie rozwoju dziecko powinno osiągnąć określone umiejętności. Dzieci starsze zaczynają kierować energię na zapanowanie nad swoim światem. Na ironię może zakrawać fakt. trening czystości) oraz niechętnie pozwalają dziecku na odrębność i autonomię. PRZEWODNIK Zakres wpływu alkoholizmu rodziców na wasze życie zależy w pewnej mierze od tego. We wszystkich przypadkach znacznej komplikacji ulega dziecięce zadanie odczuwania satysfakcji z powodu osobistego rozwoju. Mogą też wykorzystywać pochwały do tego. aby dzieci jak najszybciej stały się za siebie odpowiedzialne. We wczesnej fazie dorastania dzieci rozwijają świadomość własnej tożsamości. niemowlęta nie potrafią zbudować zaufania do niego. bowiem powoduje. Alkoholizm rodziców w poważnym stopniu hamuje dążenie dziecka do rozwoju własnej tożsamości. Nasze zaufanie do świata rozwija się w okresie niemowlęctwa. Mogą ignorować ich osiągnięcia. Bez dobrych wzorców. jakby ich życie było bardzo podobne do życia rodziców – za fasadą normalności skrywają przerażenie i poczucie utraty kontroli. w jakim wieku byliście. Takie dzieci mogą stać się wycofane. W kolejnym okresie życia dzieci angażują się w budowanie niezależności. otoczenie musi stale tak samo reagować na jego potrzeby.

kiedy wreszcie wyrwą się z rodziny i będą mogły zająć się wyłącznie swoim życiem. według własnego „rozkładu jazdy”. Ponieważ jest dynamiczny.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 3. gdy alkoholizm nasila się. CZAS NA PRZYPOMNIENIE: DZIECIńSTWO W RODZINIE ALKOHOLIKÓW z nich staje się „pseudodorosłymi” – żyją w zawieszeniu. Pewne jest. które na– 81 – . Nawet w najlepszych warunkach separacja od rodziny nie jest łatwa. choćby z powodu wieku. jak alkoholizm rodziców wpłynie na rozwój dziecka. Są jednak rdzeniem kryształu. DA spędzają ostatnie lata w rodzinnych domach na trwaniu oraz oczekiwaniu na chwilę. Gdy rodzina jako całość sprzeciwia się utracie dziecka. na którym życie rodzinne zaczyna być kształtowane przez alkoholizm. że im wcześniejszy etap dzieciństwa. nie sposób dokładnie przewidzieć. które pozostaje na całe życie. Ponieważ dzieciństwo jest czasem ogromnych zmian. wokół którego powstają zewnętrzne. Ten proces formowania tożsamości nigdy nie przebiega bez potknięć. Dla DA jest to skrajnie trudne. DA dręczy dojmujące poczucie winy na myśl o „porzuceniu” domu. w którym są. bardziej świadome warstwy. tym ostrzej wpływa on na rozwój dziecka. że coś może zmieni się na lepsze. licząc. toczy się nieustannie. Czasami skutki są inne dla każdego dziecka w rodzinie. W wieku sześciu lat większość dzieci ma rozwinięte podstawowe poczucie własnego „ja”. które pomagało wiązać koniec z końcem. Wreszcie w okresie dorastania zadanie polega na odseparowaniu się od rodziny i staniu się samodzielnym. Jej najgłębsze i najstarsze części pozostają poza zasięgiem naszej świadomości. KONKLuZjA Nasza tożsamość szybko kształtuje się we wczesnym dzieciństwie. Rodziny alkoholowe mogą w znacznym stopniu przedłużyć – albo nawet przerwać – ten ostatni etap rozwoju dziecka. Zamiast rozwijać się emocjonalnie. po czym powoli rozwija się przez całe życie. Nawet w najbardziej sprzyjających warunkach nasza tożsamość zawiera wiele marzeń i obaw.

Gdy tak się dzieje. tożsamości i zdolności do separacji od otoczenia. Spojrzenie DDA na rodzinę z pozycji dorosłego. Role stają się sztywne. Inni już przeszli na drugą stronę i wrócili. w efekcie czego rodzina nie potrafi bronić się przed zmianami. to przypomnijcie sobie. która prowadzi przez ciemne chmury bólu do światła po drugiej stronie.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. Dzieci alkoholików muszą kształtować swoją tożsamość w warunkach dalekich od optymalnych. Dorosłe życie to wystarczająco długi okres. Nie istnieje poczucie ciągłości. bez klapek zaprzeczania na oczach. autonomii. aby pokazać drogę wam. co prowadzi do zmowy milczenia wokół sekretów. W takim niezdrowym środowisku DA muszą pokonywać etapy rozwoju decydujące dla budowy zaufania. PRZEWODNIK leżały do naszych rodziców. warto przypomnieć sobie. często sprawia im ból. umiejętności. że zdrowienie jest drogą. Komunikację zakłóca zaprzeczanie. Im środowisko nie daje podstawowego poczucia bezpieczeństwa. tak aby wyrastała ona przede wszystkim z naszego wnętrza. . Łatwo zagubić się w żalu i beznadziei. Prywatność nie ma żadnego znaczenia. Jeśli potraficie dostrzec tylko cierpienie. Ich horyzonty są ograniczone z powodu niedouczenia na każdym z etapów rozwoju. żeby wyczyścić z nich własną tożsamość. że nie jesteście sami. Troska o siebie jest mylnie interpretowana jako egoizm.

gdy następuje nieoczekiwany przypływ emocji. Najlepiej udokumentowane przypadki ludzi przytłoczonych nienormalnie silnym stresem znaleziono wśród uczestników zmagań wojennych. Ludzkie reakcje na stres przebiegają według pewnego wzorca. Jeśli zmagamy się ze stresem w zdrowy sposób. jeśli jest zbyt intensywny i trwa zbyt długo. które swobodnie przesuwa się od zaprzeczania uczuciom do ich wtargnięcia do naszej świadomości.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 4. W erze Wietnamu rozumienie długotrwałych skutków udziału w walkach uległo znacznemu pogłębieniu. Te skutki – wcześniej opisywane jako zmęczenie bojowe albo nerwica frontowa – zostały nazwane zespołem stresu pourazowego (ang. wówczas reagujemy szybkim przejściem do zaprzeczenia. wówczas zaprzeczanie pojawia się tylko od czasu do czasu. Kiedy jakieś zdarzenie wywołuje w nas emocje silniejsze niż jesteśmy w stanie znieść. i z powrotem. post-traumatic stress disorder – PTSD). Czas na uczucia: Stres pourazowy i DDA Rolę stresu w kształtowaniu DDA po raz pierwszy uświadomiłem sobie. pracując w szpitalu dla weteranów wojny wietnamskiej. Wiele cech powszechnie spotykanych u DDA jest widocznych także u weteranów wojennych z Wietnamu. Stres może poranić każdego z nas. W rzeczywistości nasze reakcje na stres przypominają wewnętrzne wahadło. Jeśli tylko pozwolimy wahadłu poruszać się – 83 – .

Nieco dalej omówię szczegółowo każdy z nich. Wiadomo. uczestniczących w prowadzonej przeze mnie terapii. co uważane jest za normalne życie. natomiast pojedyncze zdarzenie raczej nie. które posłużą do zilustrowania różnych objawów PTSD – łącznie z tymi. że przedłużająca się seria traumatycznych zdarzeń na pewno spowoduje wystąpienie zespołu stresu pourazowego. Istnieją cztery zasadnicze symptomy zespołu stresu pourazowego: powtarzające się przeżywanie traumy. że więcej symptomów wywołuje stres. Aby PTSD się pojawił. Rodziny alkoholików tworzą wiele rodzajów stresu podobnych do tych. utyka w fazie zaprzeczania albo wtargnięcia emocji. PTSD występuje wtedy. którego członkowie postrzegają reakcję na stres jako dowód słabości. jakie pojawiają się na polu walki. lub gwałtownie buja się między nimi. Wiemy wreszcie.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. Teraz historie dwojga DDA. Często uznawane są za słabe. Deborah Deborah miała 37 lat. żyjąc w zamkniętym systemie społecznym. psychiczne odrętwienie. jeśli doświadcza traumy. gdy zwyczajne mechanizmy psychologiczne staną w obliczu niezwykłego natężenia stresu. a cierpienie w ich życiu powodują inni ludzie. Wiemy też. które z pozoru nie mają z nim nic wspólnego. stres musi być znacznie ostrzejszy od doświadczanego kiedykolwiek przez większość ludzi. kiedy spotkała się ze mną. Wszyscy się zgadzamy. zamiast przesuwać się swobodnie. jeśli nie dają sobie rady ze stresem. że osoba jest bardziej podatna na rozwój PTSD. którego źródłem są inni ludzie. żeby sprawdzić. Wahadło. uniemożliwiającego rozbicie go na łatwiej przyswajalne elementy. Nie każdy stres prowadzi do wystąpienia PTSD. Takie przeżycia wykraczają daleko poza to. Jej świadoma elegancja – 84 – . nadmierna czujność i poczucie winy ocalonego. Traumatyzujące doświadczenia są codziennością DA. to ostatecznie poradzimy sobie ze stresem bez większych problemów. że przeżycia weteranów spełniają ten opis. PRZEWODNIK swobodnie wystarczająco długo. czy terapia może jej pomóc.

nieuleczalnego alkoho– 85 – . jak przeraża ją intymność. gdy pomagała innym rozwiązywać ich problemy. jak ją osiągnąć w związkach z innymi ludźmi. Gdy Deborah była dzieckiem. Istniało tylko silne przekonanie wszystkich. że głęboką zależność matki od ojca komplikowały jej okresowe napady depresji. Jedną z nich było to. Opisała wewnętrzne odrętwienie. Deborah powiedziała mi. która nie miała żadnego życia poza wypełnianiem domowych obowiązków. jej głos brzmiał monotonnie i był pozbawiony jakiejkolwiek modulacji. w jej głosie brzmiał dojmujący smutek. które pojawiało się za każdym razem. Pierwszy epizod depresyjny nastąpił po śmierci ojca matki. Matka była dla niej nikim. Tylko dwie sprawy stanowiły skazę na tym rodzinnym obrazie i nikomu z zewnątrz nie było dane ich zobaczyć.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 4. Dała mi do zrozumienia. życie jej rodziny miało sztywną hierarchię. Wszystko było w niej pod ścisłą kontrolą. Ojciec był wybitnym naukowcem. że sukces nie zaspokaja jej głębszych potrzeb. że będziemy rozmawiali o jej życiu jak lekarz z lekarzem. że dopóki nie znajdzie sposobu. patrzyła mi prosto w oczy. Nawet kiedy opowiadała mi o tym. że jest kobietą sukcesu. Żadne emocje nie przedarły się do tej powolnej i starannie kontrolowanej prezentacji. Córka uwielbiała go i pragnęła. Kiedy opowiadała swoją historię. kobietą bez wykształcenia. gdy ktoś wydawał się jej atrakcyjny. CZAS NA uCZuCIA: STRES POuRAZOWY I DDA i nienaganne maniery świadczyły o tym. Siedziała z mocno splecionymi nogami i skrzyżowanymi rękami. jak została zraniona. było przewidywalne i niemal wyprane z emocji. że stanowią wzór racjonalności i dojrzałych zachowań. ale jednocześnie podkreślała swoją niewiedzę o tym. dopóty nie zazna w życiu prawdziwej bliskości. Mówiła. w czasie których Deborah niemal w całości przejmowała domowe obowiązki. aby poświęcał jej więcej uwagi. aby stać się bardziej swobodna wobec własnych uczuć. Na okazywanie uczuć pozwalała sobie tylko wtedy. W tym domu nie było miejsca na spory. i wszystko poświęcił karierze. profesorem biochemii. Uświadomiła sobie.

– 86 – . uznał picie za nieuzasadnione i natychmiast je przerwał. jak i zdrowie. Choć szybko powrócił do zdrowia i do pracy. W trakcie terapii przypomniała sobie ataki paniki. Stawał się wtedy jeszcze bardziej oschły emocjonalnie i często łajał żonę za jej słabość. Najbardziej było to widać w okresach depresji żony. gdy trzeba było wybrać specjalizację naukową. co potrafiła przywołać z pamięci. ponieważ Deborah miała atak paniki podczas ich nieobecności. ojciec Deborah zaczął snuć plany rozpoczęcia przez nią studiów doktoranckich z biochemii i ataki paniki powróciły z pełną siłą. Po college’u. ale nie zgodził się na żadną terapię ani program leczenia. ponieważ profesor uważał. Drugi niewygodny epizod zdarzył się w początkowym okresie dorastania Deborah. w jaki on przestał pić. a ataki paniki u córki ustąpiły. dodatkowo wzmacniane krótkimi. które zaczęły się. to poczucie bycia outsiderką w trakcie nauki w szkole średniej i w college’u oraz świadoma decyzja o rezygnacji z bliższych związków na rzecz studiów uniwersyteckich. kiedy wypijany codziennie przez ojca koktajl stał się nagle usprawiedliwieniem dla coraz poważniejszego picia. PRZEWODNIK lika. Prawie z nikim o nich nie rozmawiała. ale bardzo intensywnymi. Ucierpiała na tym zarówno jego praca. gdy miała osiem lat. Początkowo Deborah zapamiętała zaledwie kilka charakterystycznych wydarzeń ze swojego dzieciństwa i dorastania. Wszystko. Przez resztę życia powstrzymywał się od alkoholu. że matka Deborah powinna po prostu skończyć z chorobą w taki sam rzeczowy sposób.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. Rodzice prawie w ogóle o tym nie rozmawiali – po prostu zaczęli wychodzić z domu znacznie rzadziej. Gdy lekarze zdiagnozowali u niego poważną chorobę wrzodową układu trawiennego i zalecili odstawienie alkoholu. Gdy miała dziesięć lat. pewnego razu jej opiekunka wezwała rodziców z restauracji do domu. Profesor reagował na napady depresji żony okazywaniem obrzydzenia. które pomogłyby mu lepiej radzić sobie z własnymi emocjami. to jego relacje z żoną stały się jeszcze gorsze i pełne jadu. Zdarzały się zazwyczaj w nocy.

Związek z nim był burzliwy. aby pomóc mu w leczeniu. nie wiedząc właściwie po co. gdy powiedziano jej. życzliwy radiolog namówił ją do powrotu do nauki i Deborah bez reszty poświęciła się badaniom i technikom radiologicznym. i trwała w przekonaniu. – 87 – . co musi zrobić. Żaden z kolegów nie domyślał się. że ich cierpienia zupełnie ją rozstrajają. jakiej jeszcze nie doświadczyła. żeby był silniejszy. że radiologia była właściwym wyborem. Od swojego chłopaka oczekiwała coraz mocniejszego wsparcia. ale wpadała w panikę za każdym razem. Gdy emocjonalne rozchwianie nasiliło się. gdy została przyjęta i mogła zaskoczyć go tą wiadomością. Napisała też pracę teoretyczną.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 4. które dostała. Nim minęło pół roku. Gdy partnerowi dano do wyboru odwyk w centrum leczenia alkoholików albo więzienie za drobne kradzieże. Ich życie seksualne przestało istnieć. że wszystko. a swoje życie społeczne budowała wokół relacji z innymi. to pomóc swojemu partnerowi. Deborah sumiennie wzięła na siebie rodzinną część terapii. miała chłopaka. CZAS NA uCZuCIA: STRES POuRAZOWY I DDA okresami depresji. Odłożyła na półkę wszystkie książki o dzieciach alkoholików. Zaczęła potrzebować ciągłego podkreślania jej wartości. Gdy zaczęła mieć bezpośredni kontakt z pacjentami. Nie powiedziała jednak ojcu ani słowa aż do chwili. pełen rozstań i powrotów. aż wreszcie chłopak ją opuścił. Pewien stary. Pod koniec stażu Deborah znowu zaangażowała się w związek. Jej partner często pił. a w końcu zaczął przed nią ukrywać ilość wypijanego alkoholu. Poczuła się wreszcie wolna od rodziny i jej problemów. że ona także ma problemy. Deborah wpadła w tak głęboką depresję. zaczęła poważnie myśleć o porzuceniu kariery lekarskiej. jaki chaos panował w życiu ich koleżanki. Deborah zaczęła starać się o przyjęcie do szkoły medycznej. Kłótnie stawały się coraz bardziej zaciekłe i coraz częstsze. Pierwsze dwa lata na uczelni medycznej były dla niej dobrym czasem. Była wściekła. gdy wprowadzał do ich związku więcej intymności albo zaangażowania. zorientowała się. która upewniła ją. Zaczęły ją prześladować obrazy śmierci.

Oświadczył. uszanować ją i uświadomić sobie. że w środku takiego kryzysu usiadła tamtego dnia w moim gabinecie doskonale uporządkowana i oczekiwała rozmowy dwojga specjalistów o jej życiu. a sama wyruszała do Reno na szaleństwa. że partner porzucił ją po sześciu miesiącach abstynencji. Trudno mu było skoncentrować się dłużej na jednym temacie. Lektura tak bardzo nią wstrząsnęła. Na urodziny dostała od swojego byłego partnera paczkę – były w niej książki o DDA. życie Alexa od początku było chaotyczne. że jest ona największą przeszkodą na jego drodze do uzdrowienia. Podczas naszego pierwszego spotkania zapadł się w fotel i natychmiast zaczął opowiadać swoją historię. Jednak kilka dni później „jakoś zadzwoniła” do mnie i poprosiła o spotkanie. że dla niego ten związek będzie niezdrowy. Jego matka była kelnerką w taniej restauracji i od czasu do czasu zostawiała dzieci pod opieką krewnych. depresji i myśli samobójczych. potem powstrzymywał łzy i kontynuował chaotyczne opowiadanie o swoim życiu. Było jasne. Zdumiewające. dopóki ona nie rozwiąże własnych problemów. W przeciwieństwie do rodziny Deborah. W moim towarzystwie czuł ogromną ulgę. które kiedyś odłożyła na półkę bez zaglądania. Mnie traktował z mieszaniną szacunku i lekkiego lekceważenia. roztaczał wokół siebie aurę młodzieńczości. że terapia może mu przynieść wiele korzyści. ale najpierw musiał zauważyć swoją niecierpliwość. W kilku momentach bez skrępowania zaczynał płakać. która utrzymywała fasadę przyzwoitości i przewidywalności.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. Niezmiennie podczas każdego takiego wypadu wdawała się w sza– 88 – . mieszając aktualne wydarzenia z odległą przeszłością. ale rozpaczliwie potrzebował praktycznych odpowiedzi i wyraźnie przytłaczały go minione przeżycia. Tego wieczoru zaczęła je czytać. Deborah wpadła w spiralę ataków paniki. że pomyślała o samobójstwie. PRZEWODNIK Do spotkania ze mną popchnęło Deborah to. Alex Choć Alex miał 41 lat.

Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 4. Alex po raz pierwszy uciekł do babki. gdy miał sześć lat. Często opowiadała ludziom. w której byłby choćby ślad czułości. Jaki był jej dom. co jakiś czas zachodziła w ciążę i wtedy partnerzy natychmiast ją porzucali. Babka uwielbiała. Jedyna korzyść z przebywania z babką była taka. Babka często nawet nie zdawała sobie sprawy z jego obecności. bijąc pięściami po brzuchu i kroczu. aby nie stał się takim. zanim zniknęła w barze aż do wieczora. ale była zbyt pijana. Zawsze któraś z nich miała nowego męża. Podczas jej nieobecności Alex często mieszkał z ciotką i babcią. że każdy z „ojczymów” okazywał się alkoholikiem. Choć może to brzmieć nieprawdopodobnie. jemu wystarczało. przychodzącymi bez powodu czy ostrzeżenia. gdy spity do granic możliwości przewrócił się na schodach wiodących z baru do położonego nad nim mieszkania) odziedziczyła interes. po zamknięciu baru. Po śmierci męża (zmarł na skutek masywnego krwawienia w układzie pokarmowym. gdy przybiegał do niej przed czwartą. ponieważ potrzebuje ostrej dyscypliny. że umarła dwa miesiące temu. że Alex nie miał wątpliwości co do jej miłości i akceptacji. Kiedy w dziewiąte urodziny matka pobiła go. uciekł do babki tylko po to. że musi go bić. pełnego marzeń i planów złapania Pana Cudownego. przechodziła nad ciałem męża. inni bili go i poniżali. że po prostu z nią jest. które nastąpiło. Nigdy nie dowiedział się. – 89 – . Tłumaczyła synowi. Gdy matka była z nim. Świat ten był jednak skażony dzikimi napadami gniewu. Niektórzy ignorowali Alexa. Alex pędził ze szkoły prosto do baru. wpychała go do świata swoich fantazji. by zauważyć ogromną kałużę krwi. ale jego drzwi zawsze stały przed nim otworem. życie z babką i ciotką było jeszcze bardziej chaotyczne. żeby dowiedzieć się od ciotki. Babcia wyszła za mąż za wiecznie pijanego właściciela baru. jak to tamtej nocy. Matka dyscyplinowała go. To oczywiste. jak jego ojciec (kimkolwiek był). Alex nie pamiętał żadnej sytuacji. nieuleczalnymi alkoholiczkami. jak umarła ani gdzie jest pochowana. taki był. CZAS NA uCZuCIA: STRES POuRAZOWY I DDA lony romans.

co to znaczy dla dziecka poczuć zapach alkoholu. W każdy weekend trwało niekończące się pijackie przyjęcie. Jako osiemnastolatek Alex został aresztowany za kradzieże w sklepie i żeby uniknąć więzienia. więc niemal natychmiast dostał lekarskie zwolnienie z armii. Alex nigdy nie przyprowadzał do domu kolegów. Alex radził sobie z tym. Tęsknił za bliskością. Alex i jego przyjaciółka zaczęli regularnie chodzić do pobliskiego kościoła. Jej czteroletni syn natychmiast podbił serce Alexa. choć nigdy tego nie lubił. PRZEWODNIK Aby uniknąć kompromitacji. Gdy jego sytuacja stawała się rozpaczliwa – pracował jako męska prostytutka. Przystąpił do gangu chłopców.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. Za sprawą zgromadzenia oraz próśb partnerki. że nie lubi zapachu piwa „w oddechu taty”. Wrócił do San Francisco i zaczął pracować jako taksówkarz. ale przestał w ogóle. że zjechał wojskową ciężarówką z drogi. kiedy chcieli. Pewnego popołudnia wypił tyle. Jako szesnastolatek uciekł z domu i przez dwa lata żebrał na ulicach San Francisco. że jego rodzina nie jest taka jak inne. Pięć lat później spotkał kobietę. Wiedział. Najpierw próbował znacznie ograniczyć picie. W ciągu kolejnych dwóch lat Alex stawał się coraz bardziej zestresowany związkiem z przyjaciółką. wreszcie zaczął chodzić na spotkania AA. Surowa. którzy eksperymentowali z wąchaniem kleju i demolowali. kiedy picie zaczęło mieć wpływ na jego zachowanie. i pił. pełne nieznajomych. wracając do domu najpóźniej. żeby „dać sobie radę”. W wypadku złamał kilka żeber i nogę. kąpali się i grzebali w lodówce. jak się dało. ale sprawiedliwa dyscyplina wojskowa spodobała mu się. ale stała się niemożliwa. wstąpił do armii. którzy wchodzili do mieszkania i wychodzili z niego. Pił tylko po pracy i w weekendy. gdy pasierb oznajmił. Po trzech dniach Alex zamieszkał z nimi i wspierał ich finansowo. co popadło. która niedawno się rozwiodła i miała niewiele pieniędzy. – 90 – . aż wreszcie spędził rok w zakładzie poprawczym. Alex pamiętał. więc zastanawiał się nad karierą w mundurze. Kobieta szybko znalazła pracę w banku i w ciągu dwóch lat awansowała na stanowisko sekretarki dyrektora filii.

Czasami był brutalny wobec partnerki. Historie Deborah i Alexa ilustrują dwa różne style osobowości. Działo się tak. co było dobre między nim i jego partnerką. Niczym niezwykłym byłoby też spotkanie tych przeciwności u jednej osoby. Zawsze przybierał postawę obronną i często opinie inne niż jego traktował jak krytykę. Po jego zakończeniu dowiedział się od uczestników o terapii. Jego umysł był wiecznie zatruty strachem. które ludzie wykorzystują do radzenia sobie z nienormalnym natężeniem stresu. że może się odprężyć i po prostu cieszyć tym. Pierwszy to nadmierne zahamowanie i brak kontaktu z większością emocji. która może pomóc mu poradzić sobie z przypadłościami DDA. i następnego dnia skontaktował się ze mną. Zarówno uczuciowe stępienie Deborah. Nigdy nie poczuł. że wszystko może stracić albo zniszczyć swoimi niedoskonałościami. że ona czuje się nieszczęśliwa i zdradza go. Nieustannie poszukiwał dowodów. drugi to zdanie się na łaskę każdego uczucia. Budził się wcześnie rano i planował. które się pojawi. gdy nie potrafił w inny sposób zakończyć kłótni. podstawowych zasad. Oboje byli dorosłymi dziećmi alkoholików i wychowanie w rodzinach alkoholowych odegrało decydującą rolę w ich doświadczaniu świata. co musi zrobić. Zamiast tego.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 4. Uczuciowe odrętwienie Deborah i towarzyszące Alexowi poczucie przytłoczenia emocjami były dwiema stronami tego samego medalu (psychologia zna mnóstwo takich przypadków). Te zasady są dyktowane przez normalne sposoby. Opiekun w grupie AA zasugerował Alexowi. Nigdy nie umiał wprost powiedzieć jej o swoich lękach. coraz częściej denerwował się i krytykował kobietę nawet wtedy. aby w ciągu dnia uniknąć katastrofy. CZAS NA uCZuCIA: STRES POuRAZOWY I DDA ale równocześnie nie potrafił partnerce zaufać. – 91 – . ponieważ rządził nim strach. jak i emocjonalne przeładowanie Alexa działały według tych samych. aby poszedł na spotkanie poświęcone dorosłym dzieciom alkoholików. gdy nie było ku temu żadnych podstaw.

• tłumienie emocji. obsesyjne myśli. PRZEWODNIK Cztery symptomy PTSD Poniżej podaję kilka charakterystycznych przeżyć. • powracające. • nieprzystawanie do otoczenia. Są raczej długofalowymi skutkami nadzwyczajnych strategii radzenia sobie. to prawdopodobnie jako dzieci przeżyliście poważny stres. choć nawet możecie go nie pamiętać. W wielu przypadkach symptomy nasilają się z wiekiem. które zadał przytłaczający stres. Cztery symptomy PTSD mogą pojawić się w każdym wieku i niekoniecznie w stresie. • poczucie winy bez wyraźnego powodu. Jeśli rozpoznajecie u siebie więcej niż jeden z tych symptomów. • częste reakcje lękowe. – 92 – . wraz ze spadkiem zdolności adaptacyjnych i fizycznej wytrzymałości albo z rosnącym poziomem chronicznego napięcia. • poczucie emocjonalnego znieczulenia.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. • ataki paniki. Te symptomy są bliznami po głębokich ranach. Nadmierna czujność: • niemożność odprężenia się. które przypominają pierwotną traumę. 4. czułości albo seksualności. Ponowne przeżywanie traumy: • nocne koszmary. szczególnie w sytuacjach wymagających intymności. które mogą towarzyszyć czterem głównym symptomom zespołu stresu pourazowego. 3. 2. • nagły powrót zapewniających przetrwanie zachowań w obliczu zdarzeń. 1. Psychiczne odrętwienie: • poczucie depersonalizacji. • chroniczne lęki. niezbędnych do przetrwania stresu. Poczucie winy ocalonego: • chroniczna depresja.

PONOWNE PRZEŻYWANIE TRAuMY Alex jest uderzającym przykładem osoby. które prowadziły do awantur. • przyjmowanie skrajnie defensywnej postawy wobec krytyki. że partnerka może go opuścić. to nasze emocje nie muszą sobie z nimi radzić. albo inna intensywna emocja. że te objawy z upływem czasu miną. aby spojrzeć na rany i na wydarzenia. • reagowanie strachem na czyjś gniew albo na możliwość zerwania relacji. więc dążył do jak najszybszego osłabienia uczuć. że skoro już nie pamiętamy wydarzeń z przeszłości. Wszyscy chcemy wierzyć. pojawiająca się. dopóki nie zostanie podjęte leczenie. gdy w życiu Alexa następowały wydarzenia choć trochę ją przypominające. Był nieustannie zagrożony napływem emocji i przytłoczeniem przez nie. które je zadały. gdy byliście młodsi. W pewnym sensie uczucia związane z pierwotną traumą odnawiały się za każdym razem. Ponownemu doświadczaniu traumy towarzyszą między innymi: • natychmiastowy gniew albo smutek.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 4. niestety. Przyjrzymy się temu procesowi bliżej w następnych rozdziałach. Z powodu pierwotnej traumy porzucenia gwałtownie reagował na najmniejsze podejrzenie. poświęconych leczeniu i zdrowieniu. Jednak czas sam w sobie nie uleczy tego rodzaju ran. Każdy terapeuta miał do czynienia z pacjentami nagle zaskoczonymi intensywnością emocjonalnych reakcji na wydarzenia sprzed pięćdziesięciu i więcej lat. co mogło wyzwolić te intensywne reakcje emocjonalne. Pierwszy krok w każdym procesie zdrowienia polega na pogodzeniu się z istnieniem ran. CZAS NA uCZuCIA: STRES POuRAZOWY I DDA Większość weteranów i większość DDA ma nadzieję. Był zdany na łaskę wszystkiego. Symptomy PTSD utrzymują się. aby nie zostać głęboko zranionym. • reakcje przestrachu na błahe wydarzenia. – 93 – . Tak. gdy w otoczeniu jest ktoś w stanie upojenia alkoholowego. nie jest. Teraz ważne jest. u której wahadło stresu utknęło w niepożądanej fazie.

aby wiedzieć. jaką przyjmuje ponowne przeżywanie traumy. jednak miał w domu zainstalowaną automatyczną sekretarkę. tak samo nie można kontrolować wojennych koszmarów. Niestety. czy rodzicielka postanowiła znowu wtargnąć w jego życie. obsesyjne myśli o tym. aby od zwolnienia z wojska w połowie lat 70. Emocjonalne zerwanie z ro– 94 – . Popularny wśród DDA dowcip opisuje podobne zjawisko: „Rodzice alkoholicy nigdy nie umierają. PRZEWODNIK U weteranów z Wietnamu ponowne przeżywanie traumy przybiera kilka postaci. Wiele DDA uciekało tysiące kilometrów od domu po to tylko. jest gwałtowny nawrót całego wachlarza uczuć. Przeżywane w Wietnamie momenty ogromnego zagrożenia wykształciły w nim nowy odruch. aby odkryć. Po powrocie do cywila wielu z nich skarżyło się na nawracające natrętne myśli. miał w swoim życiu choć jeden dzień. Przeżycia wojenne tego człowieka były tak bolesne. czucie. że nie pamięta. po prostu leżą dwa metry pod ziemią i czekają na ciebie” W przejmujący sposób wyraża on po. W trakcie walki takie zachowanie pozwala przeżyć. że zatracił zdolność rozumienia i integrowania stresu – jego myśli i obrazy związane z Wietnamem były wciąż silnie naładowane emocjonalnie. podobnie jak nie można kontrolować marzeń sennych. Jeden z moich pacjentów nie widział swojej matki przez wiele lat. w którym słowo Wietnam nie pojawiło się w jego myślach przynajmniej raz. że tak naprawdę nie ma ucieczki przed ponownym przeżywaniem traumy. Jego serce natychmiast przyspiesza. Być może najbardziej dramatyczną postacią. Oto weteran spaceruje ulicą i nagle słyszy wybuch petardy albo wystrzał gaźnika samochodu. Jednak w cywilu staje się niepotrzebnym automatycznym odruchem. koszmar wciąż wdzierał się nieproszony do jego umysłu. Chociaż na różne sposoby starał się zapomnieć o tym okresie życia. co się dzieje w domu. obrazy i emocje związane z wojennymi przeżyciami. że powracające. myśli i zachowań w odpowiedzi na sytuacje podobne do pierwotnego zdarzenia. Jeden z moich klientów opowiadał. pada na chodnik i stara się ustalić źródło ostrzału. Często próbowali nauczyć się ignorowania tych natręctw.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. wcale nie osłabły. a dłonie pocą się.

a tym. na ile lat się czuje. że dopilnowała wszystkiego. Na pozór emanowała siłą. choć dopiero zbliżała się do trzydziestki. żeby poinformować ją o wcześniejszym wyjściu. że przestępuje z nogi na nogę. Po upewnieniu się. serce jej waliło. żeby na dwie godziny przejęli jej obowiązki. czy wszystkie lekarskie zalecenia zostaną zastosowane i czy wszyscy pacjenci są w stabilnym stanie. Zapewne dlatego DDA jest znacznie trudniej opuścić emocjonalnie dom niż nie-DDA. Pat musiała wyjść z pracy dwie godziny wcześniej.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 4. zorientowała się. Ona sama była przekonana. że Pat poradzi sobie ze wszystkim. Pat przeszła piętnaście metrów do biura swojej szefowej. Poprosiłem Pat. że szefowa uzna ją za nieodpowiedzialną. która uspokajała innych i dawała im pewność. które symbolicznie przywołują pierwotną traumatyczną sytuację. aby pozwoliła powrócić do świadomości wszystkim emocjom. Najbardziej widoczną wspólną cechą DDA i weteranów z Wietnamu jest gwałtowność. zapytałem ją. jak sama siebie widziała. tym mniej pewnie się czuła. W trakcie terapii Pat odebrała telefon ze szkoły córki z informacją. Szczególnie dramatycznym tego przykładem jest historia Pat. potem dwukrotnie sprawdziła. Gdy ze szczegółami przypomniała sobie wszystko. Terapię rozpoczęła z powodu rosnącej przepaści między tym. Pat natychmiast odpowiedziała: „Na sześć”. ponieważ musiała poprosić innych. żyła w stałym lęku przed nieuchronnie nadciągającą katastrofą. Kręciło jej się głowie i była na granicy paniki. z jaką strategie przetrwania pojawiają się w odpowiedzi na wydarzenia. a głos jej się łamie z emocji. i uważała. Kiedy stała przed zwierzchniczką. Gdy zaczęła mówić. dłonie miała mokre od potu. CZAS NA uCZuCIA: STRES POuRAZOWY I DDA dziną alkoholową jest znacznie trudniejsze niż fizyczne rozstanie. Była bardzo ceniona za umiejętności. Poprosiła kogoś o zastępstwo i przekazanie obowiązków drugiej zmianie. gdy stała przed przełożoną. że jej dziecko ma lekką gorączkę. że po prostu mydli ludziom oczy. Czuła się winna. jak inni ją oceniali. odpowiedzialność i profesjonalizm. siostry przełożonej na oddziale intensywnej terapii. które odczuwała. Im bardziej kompetentne wrażenie sprawiała. Żeby zabrać dziewczynkę do domu. – 95 – .

żeby opowiedziała mi o swoim życiu sześcioletniej dziewczynki. Pomimo stanowczego postanowienia DDA o otwartym mówieniu o swoich uczuciach. DDA często opowiadają. wybrany z tysięcy. PRZEWODNIK Kiedy poprosiłem. gdy w dorosłym życiu musiała mieć do czynienia z kimś posiadającym władzę. kiedy osobiste potrzeby przeszkadzały jej w wypełnianiu codziennych obowiązków i musiała prosić o pomoc swoich zwierzchników. który właśnie w tym okresie zaczął się nasilać. autodestrukcyjny sposób. Doświadczenia wyniesione z dzieciństwa podpowiadały jej. gdy uznacie.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. że osobiste potrzeby nie będą jej przeszkadzać w wypełnianiu obowiązków. może się okazać. Otwarte przyjmowanie postawy obronnej dominuje w waszym zachowaniu zwłaszcza wtedy. Ostatecznie odnalazła w sobie nowy rodzaj rozumienia losu. jak uderzenie kostki lodu o dno szklanki. że nie należy rodzica niepokoić swoimi potrzebami i ujawniać własnych uczuć. aby po chwili zacząć działać w stary. że jesteście celem ataku czy krytyki. na trzecim miejscu wymieniła alkoholizm ojca. Historia Pat to tylko jeden przykład. przeszłość powracała i na moment brała górę nad teraźniejszością. Pat wspominała. a Pat dawno temu przekonała się. mogliśmy pogłębić świadomość jej prawdziwych uczuć w dzieciństwie. bo w ten sposób można uniknąć nagłych wybuchów jego gniewu. Dzięki przeanalizowaniu na terapii reakcji Pat w takich sytuacjach. Dla Pat symbolicznym odpowiednikiem tej sytuacji z dzieciństwa były momenty. Dzięki wręcz obsesyjnemu uporządkowaniu zyskała pewność. – 96 – . Za każdym razem. że stare zasady na nowo umacniają swoje pozycje i uniemożliwiają otwartą rozmowę. że takie prośby mogą być niebezpieczne. Stając się nadzwyczaj kompetentną i odpowiedzialną. że osoby mające władzę nie są w stanie właściwie ocenić jej potrzeb czy docenić wysiłków. że po dwóch latach terapii wystarczyło im wejść do domu rodzinnego w dniu jakiegoś święta. Smutek albo gniew może zostać wyzwolony przez coś tak zwyczajnego. Ludzie uczą się na własnych doświadczeniach. rzadko musiała prosić innych o pomoc. który został jej dany wiele lat temu. jak nauczyła się.

który za każdym razem. Jednak poczucie nieprzystawania było zbyt silne. niemal ciągle był w stanie ponownego przeżywania traumy. gdy miał zaledwie trzy lata. PSYCHICZNE ODRęTWIENIE Weterani wojny wietnamskiej po powrocie do domu często doświadczali poczucia wyobcowania i odseparowania od otaczającego ich świata. którzy wspólnie szli „w tango” i nie wracali do domu przez co najmniej tydzień. Ten człowiek miał rodziców alkoholików. nie potrafił też mówić bez płaczu. Wielu obwiniało o to zmiany. później albo wcześniej niż zwykle wróciła do domu – każde z tych zwyczajnych zdarzeń przywoływało poczucie. Był to oczywisty przykład ponownego przeżywania traumy. a zwłaszcza z utratą babki oraz brakiem jakiejkolwiek informacji o jej śmierci. znieczulał neurologiczne obwody odpowiedzialne za powstawanie lęku i strachu. zaczynał kołysać się na fotelu w tył i w przód. Natychmiast zalewał go strach nie do zniesienia.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 4. Przeżywał takie sytuacje. miały tak dominujący i przytłaczający wpływ na jego wczesne życie. Wystarczyło. by zmiany w kraju uznać za jedyną jego przyczynę. że normalne psychologiczne mechanizmy radzenia sobie ze stresem okazały się nieprzydatne. Pierwszym wypróbowanym przez Alexa sposobem ucieczki przed strachem były eksperymenty biochemiczne. może stracić w jednej chwili. gdy ktoś opuszczał grupę terapeutyczną. Wielu weteranów źle czuło się także w swoich starych społecz– 97 – . że jego partnerka zmarszczyła brwi w nieodpowiednim momencie. Gdy jednak spróbował abstynencji od tych substancji. CZAS NA uCZuCIA: STRES POuRAZOWY I DDA Obserwowałem pewnego mężczyznę. co ma. Przeżycia związane z powtarzającym się porzucaniem przez matkę. stopniowo powrócił do utrzymującego się stanu ciągłego przeżywania lęku przed odrzuceniem. Gdy Alex przyszedł na terapię. że wszystko. Odurzając mózg alkoholem albo marihuaną. jakie zaszły w kraju podczas ich służby w Wietnamie. Jego wahadło stresu utknęło w niepożądanej fazie.

żeby być z nimi w bezpośrednim kontakcie. . jest dobrym przykładem tego. że są ludzie. Rzeczywiście. kiedy najważniejsze jest. Wyglądało to tak. starej pracy. że jeśli uczucia zostaną ujawnione. • strach. że nie są w stanie precyzyjnie rozpoznawać własnych uczuć.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. Pamiętam taki jej przerywany komentarz: „Czasami boję się… zawodowo osiągnęłam… wszystko. pierwotny związek pomiędzy weteranami i światem ich emocji w jakiś sposób został zakłócony. uruchamiany w okresach przytłaczającego stresu. Stała się tak niewrażliwa na swoje uczucia. jak robili to przed wojną. W trakcie terapii okazywało się. że swobodnie i bez jakiejkolwiek widocznej reakcji emocjonalnej mogła opowiedzieć o tym. PRZEWODNIK nościach. Emocjonalne znieczulenie powoduje. odczuwają wewnętrzną pustkę. Deborah. Psychiczne odrętwienie to naturalny mechanizm psychologiczny. że uważa się je za coś normalnego. na co mogłam mieć nadzieję… a mimo to jest dla mnie jasne… że istota tego… co świadczy o człowieczeństwie… pozostaje całkowicie poza moim zasięgiem”. Oto objawy emocjonalnego odrętwienia: • brak jakichkolwiek uczuć w okresach stresu. • „dezorientacja” zamiast uczuć. jak rozwój psychicznego odrętwienia w dzieciństwie może być dziedzictwem. którzy czują w inny sposób. jakby pomiędzy nimi a ich uczuciami istniała jakaś niewidzialna ściana. Choć cierpiący z powodu PTSD mogą tęsknić za intymnością. to jednak za każdym razem. Większość z nich nie potrafi sobie wyobrazić. które ciąży przez całe dorosłe życie. • zaciskanie zębów zamiast ujawniania uczuć. Psychiczne odrętwienie jest tak powszechne wśród DDA. a nawet we własnych rodzinach. gdy potrzeba intymności i delikatności. Prawdopodobieństwo jego wy– 98 – . gdy ktoś chce utrzymywać z nimi bliższe kontakty. • nagłe doświadczanie „ściany” która oddziela od uczuć. jak strach przed intymnością zniszczył jakość jej życia. której historię poznaliście. że nie potrafią „dopasować” swoich emocji w taki sposób. Odrętwienie oraz sztywność emocji pojawiają się szczególnie wtedy. nie będą w stanie ich znieść.

którzy potrafią z niej skorzystać. Ściana z worków wypełnionych piachem uchroniła Luke’a przed odłamkami. Wszystko zmieniło się. gdy zaledwie kilka metrów od niego pocisk eksplodował oślepiającym ogniem i hukiem. co czuł w tamtym momencie. Po przybyciu do Wietnamu zaczął odczuwać pewien strach. Podstawowe szkolenie przypominało całodobowy trening piłkarski. gdy trzeba podjąć jakieś działanie. CZAS NA uCZuCIA: STRES POuRAZOWY I DDA stąpienia jest największe wtedy.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 4. w przeciwnym wy– 99 – . Opisywał. ale poczucie bycia traktowanym po raz pierwszy w życiu jako dorosły wciąż było bardzo pozytywne. i cieszył się z nieustannego poczucia męskiego koleżeństwa. Specjalne szkolenie artyleryjskie dało mu poczucie odpowiedzialności i kompetencji. W trakcie terapii Luke przywołał wszystko. Gdy zza niej wyjrzał. Między Lukiem a jego uczuciami nastąpił rozłam. które wykraczało daleko poza to. Luke Luke dostał powołanie do Wietnamu zaraz po ukończeniu szkoły średniej. jak uczucia wobec umierającego przyjaciela nagle przesunęły się gdzieś na tył głowy i jak dzięki temu mógł natychmiast wziąć udział w akcji. który umierał. Niemniej jednak kiedyś trzeba do tych emocji dotrzeć i poradzić sobie z nimi. W obliczu skrajnie traumatycznych wydarzeń każdy z nas jest w stanie dokonać takiego rozłamu. Luke nigdy nie miał takiej muskulatury jak wtedy. W pewnych okolicznościach to pożyteczna umiejętność – umożliwia przetrwanie. Ludzie. co kiedykolwiek czuł. jakby pomiędzy nim a częścią jego doświadczeń powstała przepaść. jak psychiczne odrętwienie może się rozwijać i dlaczego czasami jest skuteczną strategią. zobaczył swojego najlepszego kumpla. towarzyszących owej strasznej chwili. Wyglądało to tak. znacznie lepiej poradzą sobie z ostrą traumą. odłamek przebił mu kark i rozerwał tchawicę. Od tego dnia Luke stał się nadzwyczaj wrażliwy na zapachy i dźwięki podobne do tamtych. Opowieść Luke’a ilustruje. krztusząc się własną krwią. żeby przetrwać niebezpieczeństwo.

„żeby ugasić pragnienie” . wypijał jeden lub dwa sześciopaki piwa. może nieodwołalnie zmienić osobistą relację ze światem.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. Dzieci nie potrafią powstrzymać rodziców przed biciem ich. pewnego dnia ojciec wezwał go do stodoły. które rodzic powinien zapewnić dziecku. Tom czuł się bardzo niepewnie. żeby nie rozgniewać ojca. Nietrudno zrozumieć. gdy rodzic do niego przemawiał. separują się od swoich doświadczeń. Dlaczego? Wytłumaczeniem jest bezlitosna ukryta przemoc – na przykład brak celowej uwagi (patrz rozdział 3) – która występuje w znacznej większości „zwyczajnych” rodzin alkoholików. ponieważ poprzedniego dnia zostawili traktor unieruchomiony w błotnistej – 100 – . Ojciec nie miał dyżuru w ten weekend. W dorosłym życiu nawet najlepsze perspektywy nie pomogą odzyskać poczucia kontroli nad własnym przeznaczeniem w takim stopniu. dlaczego DA mające za sobą przeżycia fizycznej lub seksualnej przemocy. Faktyczna utrata poczucia bezpieczeństwa. więc pił od rana. Odrętwienie jest ostatnią linią obrony przed całkowitym przytłoczeniem uczuciami. PRZEWODNIK padku będą coraz bardziej doskwierać pod skorupą psychicznego odrętwienia. Ojciec Toma nigdy nie miał kłopotów w pracy z powodu alkoholizmu. nieco nalaną. Tom Gdy Tom miał dziewięć lat. Poniższe wspomnienie pochodzi od syna anestezjologa. ponieważ w stanie upojenia miał zwyczaj stawać bardzo blisko swojego rozmówcy. choć miał nawyk wpadania codziennie na drinka w drodze ze szpitala i szybkiego wypijania dwóch koktajli zaraz po przyjeździe do domu. Psychiczne odrętwienie pojawia się także u tych DDA. Oranie pola w tym dniu nie miało sensu. czerwonawą twarz i ukrywał swoją niechęć. Tom patrzył na wiszącą nad nim. ale przynajmniej mogą odwrócić się od tego. Gdy nie miał dyżuru. które nie mają za sobą doświadczenia przemocy. co czują. w jakim istniało ono przed przemocą. żeby pomógł mu przygotować sprzęt do zaorania pola.

To była sytuacja bez zwycięzców. choć wcześniej uznała go za pomylonego. z twarzą ojca nad głową. Tom znalazł się między nimi jak między młotem i kowadłem: jeśli zgodzi się z ojcem. Jak tłumaczył później. jakby został wzięty w charakterze zakładnika.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 4. że próba przedstawienia ojcu racjonalnej argumentacji będzie jak dolanie benzyny do ognia i przez następne 40 minut przyjdzie mu stać w tym miejscu. że przemowa do syna szybko przestawała dawać satysfakcję – w efekcie po 15 minutach ojciec odchodził! W trakcie terapii Tom uzupełnił obraz: gdy zamykał oczy i przywoływał tę scenę. która zapewniała mu przetrwanie. uśmiechał się. jak to tylko było możliwe. ale jeśli powie ojcu prawdę. aż jej krawędzie stawały się na tyle – 101 – . stawał się zupełnie pusty. dlaczego dzisiaj powinno im pójść lepiej. czas skróci się do 30 minut – ale wtedy będzie musiał iść na pole i zmagać się z unieruchomionym traktorem. zostanie potraktowany jako stronnik matki. ale w taki sposób. czego potrzebował: lekko potakiwał. a potem poszerzać ją dotąd. Gdy ojciec tłumaczył. ponieważ wszystkie uczucia spychał gdzieś w zakamarki umysłu. Pozwalał. Wymagało to wyczucia równowagi. gdy ojciec tego chciał. Tom wyspecjalizował się w jednym ze sposobów Hucka Finna. o co ojcu chodzi: będzie jeszcze raz próbował udowodnić matce. CZAS NA uCZuCIA: STRES POuRAZOWY I DDA ziemi. Jeśli się z nim zgodzi. a w dodatku całą noc padał deszcz. Nauczył się zostawiać swoje uczucia po jednej stronie szczeliny. to matka także jego uzna za pomyleńca. Nauczył się rozdzielać siebie i swoje przeżycia. To pozwalało mu koncentrować się całkowicie na reagowaniu zgodnie z oczekiwaniami ojca. Tom czuł się tak. Tom musiał odsunąć od siebie emocje najdalej. dosłownie widział tył swojej głowy przed twarzą ojca. Tom natychmiast przyjął wyuczoną postawę. Ponieważ podstawowym celem każdego zakładnika jest ucieczka. nigdy jednak nie reagował tak. gdy było to potrzebne. że pole nadaje się do zaorania. Żeby zachowywać się tak jak w powyższej sytuacji. Wiedział. aby ojciec widział w nim wszystko to. Wiedział. żeby ojciec odczytał to jako zachętę z jego strony. ale Tom z czasem osiągnął mistrzostwo.

patrzyliby w górę. Cichą rozpacz łatwo przegapić właśnie dlatego. Inni zerwaliby kontakt wzrokowy. jako dorośli nie potrafią przejmować się własnym losem. że jest cicha. którzy weszli w dorosłość z rozwiniętym psychicznym odrętwieniem. jakby znikała w oddali i zrywała wszelki kontakt na każdym sensownym poziomie. staniemy się świadomi tego. która wygląda na idealną relację między ojcem i synem. a nie na własnych potrzebach. jest nie do zniesienia. Gdy brak empatii w stosunku do samego siebie utrwali się. Aby zrozumieć przeżycia Toma. – 102 – .Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. bez umiejętności wprowadzania się w stan odrętwienia. inni o „wycofaniu” „odpłynięciu”. co w nim zachodziło. Nie sposób dostrzec nadzwyczajne mechanizmy psychologiczne. Jej oczy nieruchomiały. . Ludzie. wewnętrzne dziecko jest skazane na bycie zakładnikiem dopóty. Dopiero gdy spojrzymy na tę scenę oczami Toma. „czarnej dziurze” czy „zatraceniu”. że powyższa sytuacja nie jest czymś wyjątkowym. Jedni mówią o „budowaniu muru”. Obchodzą ich losy innych. Gdybyście zjechali z waszego podjazdu i przejechali obok domu rodziny Toma. Ten proces ma wiele nazw. Związek z takim światem. Poczucie bycia zakładnikiem własnych rodziców przenikało całe dzieciństwo większości dzieci alkoholików. zaczęliby płycej oddychać albo ich twarze stałyby się bardziej nieruchome. zwłaszcza dzieci. gdy po latach przywołał tę scenę w moim gabinecie. Fala łez napłynęła do oczu Toma. W trakcie terapii Deborah zademonstrowała inny aspekt psychicznego odrętwienia: często nagle stawała się „nieobecna”. aby uniknąć napływu uczuć czy zbytniego otwarcia się. zobaczylibyście scenę. aż zostanie odnaleziona droga do uzdrowienia. Zatrzymajmy się na chwilę i spójrzmy na tę scenę z innej perspektywy. natomiast nie poświęcają wystarczająco dużo uwagi sobie i własnym dzieciom. że mógł całą uwagę skoncentrować na ojcu i jego wymaganiach. choć nigdy nie traciła ze mną kontaktu wzrokowego. PRZEWODNIK odległe. Można świadomie manipulować własną uwagą. które gwałtownie zachodziły w Tomie. Wyobraźcie sobie siebie jako sąsiadów. trzeba mieć świadomość.

• tworzenie list wszystkich rzeczy. jeśli chce przeżyć. Hiperczujność może też doprowadzić do licznych fizycznych zaburzeń. że takiej jej dystansowanie się wobec mnie nie było przypadkowe. Na polu walki żołnierz musi być nadzwyczaj czujny. Ich czujnością kierował automatyczny pilot. • ciągłe poczucie. ale pojawiało się zawsze wtedy.in. że jej zaprzeczanie wciąż jest aktywne. że istnieją bezpieczne miejsca. Nie potrafili uwierzyć. zmuszający do nieustannego lustrowania otoczenia w poszukiwaniu ukrytych niebezpieczeństw. Jej chęć do pozbycia się psychicznego odrętwienia i traktowania go jako oznaki zaprzeczania stało się ważnym krokiem na drodze do uzdrowienia.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 4.: • nieustanne sprawdzanie. że „daleko”. Możemy zaprzeczać fizycznym i duchowym kosztom. jak: nadciśnienie. CZAS NA uCZuCIA: STRES POuRAZOWY I DDA Gdy zapytałem Deborah. • przekonanie. Uświadomiła sobie. dokąd odchodzi podczas tych epizodów. jakie ponosimy z powodu – 103 – . O nadmiernej czujności świadczy m. że nawet najdrobniejsze niepowodzenie jest pierwszą oznaką katastrofy. łatwo było ich przestraszyć i nie potrafili się odprężyć jeszcze długo po ustąpieniu traumy walki. migrenowe bóle głowy czy dolegliwości żołądkowo-jelitowe. Ostatecznie w trakcie terapii stała się bardziej wrażliwa na te momenty i informowała mnie o nich. Dokuczał im chroniczny lęk. że pozostają w stanie ciągłej gotowości. że jest jeszcze coś. Po powrocie z Wietnamu wielu weteranów zorientowało się. i zaczęła traktować to zachowanie jako wyraźny znak. które trzeba zrobić. gdy chciała czegoś uniknąć. NADMIERNA CZujNOśĆ Trzecim symptomem zespołu stresu pourazowego jest nadmierna czujność. czy inni właściwie wykonują swoją pracę. potrafiła powiedzieć tylko. zanim będzie można pozwolić sobie na relaks. co trzeba zrobić. powiązanych ze stresem. gdy sam nie zwróciłem na nie uwagi.

matka oddala się. a rodziny alkoholowe są dla dzieci najpotężniejszymi jego źródłami. że tak naprawdę mąż jest kompletnie pijany. ale nie oszukamy naszego organizmu. których nastroje zmieniają się gwałtownie i bez wyjaśnienia. udobruchać rodziców albo schować się pod łóżko. Jeśli ktoś w tłumie uniesie brew i spojrzy z dezaprobatą. Małe dzieci nie są w stanie przewidzieć. Trzeba pamiętać. że najskuteczniejszym sposobem wywoływania lęku u zwierząt jest nagradzanie i karanie bez żadnych zasad. ponieważ nie zdają sobie z sprawy z jego picia albo nie potrafią jeszcze dostrzec związku pomiędzy piciem i zmianami zachowań. PRZEWODNIK chronicznego napięcia. Podczas przygotowywania obiadu matka może być w dobrym nastroju. co to znaczy być nieustannie czujnym. który stopniowo będzie ulegał coraz większemu zużyciu. żeby dostrzec pierwsze oznaki niebezpieczeństwa. jej nastrój gwałtownie się zmienia. Kobieta wie. Nagle. po cichej rozmowie telefonicznej. Behawioryści udowodnili. Laboratoryjne szczury zachorowały na wrzody. gdy – 104 – . co spowodowało to ponure zamknięcie się matki. DDA prawdopodobnie natychmiast to zauważy i postara się z wyprzedzeniem zareagować na przewidywane wydarzenie. którymi bez przerwy sprawdzają świat wokół. tym szybciej można uciec z domu. Na skutek nieustannego zmieniania zasad i zniszczenia normalnego toku życia rodziny przez alkoholizm rodziców. Im wcześniej niebezpieczeństwo zostanie dostrzeżone. co rodzic za chwilę zrobi. ale nie chce tego powiedzieć dziecku. że ojciec zadzwonił z kiepskim wytłumaczeniem spóźnienia się na obiad. czy zrobiło coś. dzieci uczą się.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. Dorastają wśród ludzi. Dziecko nie otrzymuje żadnego wyjaśnienia tej zmiany i na pewno zaczyna się zastanawiać. to wiecie. Jeśli jesteście dziećmi alkoholików. nie tylko alkoholikowi. DDA często mówią. że nieprzewidywalne zmiany nastroju zdarzają się obojgu rodzicom. Brakująca informacja jest taka. Nadmierna czujność jest naturalną ludzką reakcją na sytuacje wywołujące silny lęk. że mają nadzwyczaj wrażliwe czułki. że jedyna droga do zapewnienia sobie bezpieczeństwa to ciągła czujność wobec otaczającego świata.

Koncentrował się na tym. Ojciec siedział na wyściełanym krześle przed telewizorem i czytał wieczorną gazetę. Matka była akurat w dobrym nastroju. jak biegł i tańczył w drodze do domu. więc śmiała się z zielonych plam jako śladu młodzieńczej żywiołowości. Ale gdy już raz wpadła w określony nastrój. że może pójść do kuchni i prawdopodobnie uniknie kłopotów z powodu ominięcia ojca bez powitania. czy uda mu się zniknąć niepostrzeżenie. iż znalazły system otrzymywania nagród. Pamiętał. Teraz Tom spróbował wzbudzić w sobie możliwie dużo entuzjazmu. że zanosi się na awanturę. czy też rodzic zdoła go wziąć jako zakładnika. Gdy tylko dotarł do kuchni. Zamiast wpaść radośnie do domu. Gazeta była nieruchoma. więc skrzyczała Alexa za to. Opatrując skaleczoną dłoń. jak bardzo czujny musiał być w dzieciństwie. Życie Alexa z matką również było pozbawione zasad. że wydawało im się. który jeszcze niedawno odczuwał z powodu celującej oceny. opowiedziała synowi zabawną historyjkę o tym. Alex pamiętał. pozostawała w nim bez względu na to.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 4. jak pewnego dnia przewrócił się. co się wokół niej działo. Nigdy nie potrafił przewidzieć. że ciągle chodzi w brudnych dżinsach. jak konsekwencja. W rodzinach alkoholowych właściwie nie istnieje coś takiego. więc Tom wiedział. Niemal instynktownie wyczuł. natychmiast ocenił sytuację: matka sprawiała wrażenie dosyć zadowolonej. że jego entuzjazm znika. że okazywanie radości może nie być bezpieczne. nie okazując ani odrobiny podniecenia. a chwilę potem były dotkliwie karane. Zwykle takie jego zachowanie o tej porze dnia oznaczało. posępnością czy jeszcze inaczej. Gdy wbiegł po schodach ganku i sięgnął do klamki drzwi wejściowych. W trzeciej klasie dostał pierwszy raz ocenę celującą ze sprawdzianu z ortografii. do awantury jeszcze nie doszło. więc podskakiwał i ma– 105 – . nagle poczuł. spokojnie otworzył drzwi i poszedł do salonu. jak rodzicielka zareaguje na alkohol: dobrym nastrojem. którą pierwszy raz założyła. CZAS NA uCZuCIA: STRES POuRAZOWY I DDA były nagradzane na tyle często. pobrudził trawą nowe spodnie i rozciął rękę. jak sama rozdarła kieszonkę w nowej niedzielnej sukience. ściskając w ręce klasówkę. Ale następnego dnia była już w ponurym nastroju. Tom przeszedł obok ojca. Tom opowiedział przejmującą historię o tym.

Pytanie. Nie zaskakuje też to. Choć nauczyliście się.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. gdy nie udzieli się pomocy ludziom. „Dostałem szóstkę!”. to płacicie wysoką cenę za hiperczujność. – 106 – . • powstrzymywanie się przed odczuwaniem całkowitego zadowolenia. że dla DDA problemem numer jeden są trudności w nawiązywaniu trwalszych relacji. Nie ma znaczenia. ale niezbyt głośno. ponieważ osłabia zdolność do zaufania. dlaczego oni przeżyli. Do oznak poczucia winy ocalonego można zaliczyć: • uznawanie siebie za nieczułego za każdym razem. Nadmierna czujność powoduje jednak. że można kontrolować spontaniczność. a bez niego takie relacje nie są możliwe. Nigdy nie pozwalacie sobie na odprężenie. że wiele DA wchodzi w dorosłość z bagażem lęku i chronicznego przeczuwania nadciągającego nieszczęścia. zwykle poddają się i zaprzestają prób nauki zasad relacji między ludźmi. któremu nie można zaufać. którzy twierdzą. aż znajdzie się jakiś sposób pomocy. żeby nie niepokoić ojca. POCZuCIE WINY OCALONEGO Ocaleni z katastrof często mają obsesyjne poczucie winy. Tom zapamiętał. Oboje przekonali się. Nic dziwnego. wołał. PRZEWODNIK chał klasówką. jak przetrwać w świecie. Niewiele w was miejsca na zabawę czy na własne uczucia. ponieważ nieustannie angażujecie się w kontrolowanie innych ludzi. a nie współdziałania z nim. Kiedy dzieci nie są w stanie przewidzieć reakcji rodziców na podstawie minionych zdarzeń. nie tracąc nic z jej autentycznego blasku. że matka zaczęła cieszyć się razem z nim. Mimo wszystko istnieje i męczy dotąd. że DA uczą się raczej reagowania na świat. a tylu innych straciło życie. Nadmierna czujność narusza fundamenty prawdziwie bliskich związków. że jest ono irracjonalne. może dręczyć ich przez lata. Znacznie skuteczniejsze okazuje się rozwinięcie zmysłu obserwacji. że jej potrzebują (nawet gdy sami sprowokowali swoje kłopoty).

że do tej pory chroniło braci i siostry. poczucia zdrady wobec tych. a inni nie. Taki wszechświat stałby się przeraźliwie bezosobowy. aby uniknąć poczucia winy z powodu ich zerwania. Jak już wspomniałem. Często najstarsze dziecko wie. Naturalnie najstarsze dzieci zastanawiają się. W dodatku rozwojowy charakter alkoholizmu może oznaczać. którzy nie wrócili. – 107 – . Gdy odchodzą. • trwanie w niezdrowych związkach i sytuacjach. w licznych rodzinach alkoholików obowiązuje niewypowiedziana zasada. że czują się zobowiązani do ograniczania własnego szczęścia. u innych pozostaje ciemną chmurą. że pozostawiły młodsze rodzeństwo samo sobie. żeby ocalić kumpli. aby czuć się odpowiedzialnym za czyjeś nieszczęścia i niepowodzenia. ponieważ oni przeżyli. To poczucie pojawia się szczególnie często u najstarszych dzieci w rodzinach alkoholowych. jak bezsilni bywamy wobec życiowych tragedii. Weterani ze stwierdzonym PTSD mówili nawet. że każdy sukces jest znakiem nieczułości wobec tych najbliższych. CZAS NA uCZuCIA: STRES POuRAZOWY I DDA • znajdowanie sposobów na to. Zatem gdy nawet wyrwiecie się z rodziny i zbudujecie własne niezależne życie.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 4. Tak jakby psychika nie była w stanie znieść pogodzenia się z tym. że nikt nie może być zdrowszy niż najsłabszy z jej członków. co mogli zrobić. że życiem i śmiercią wokół nas rządzi ślepy przypadek. żeby prowadzić własne życie. czy mają prawo odejść i cieszyć się własnym życiem. dlaczego oni przeżyli. odczuwają dojmującą winę. może was zadręczać poczucie. a tylu ich kolegów zostało zabitych. ponieważ emocjonalnie przetrwały w rodzinach alkoholowych. U części przybiera ono postać depresji. do pielęgnowania innych uczuć – np. którzy wciąż tkwią w chorobie. Wielu weteranów z Wietnamu zadręcza się poczuciem winy. w których mogliby się w pełni cieszyć życiem. albo gnębią myśli o tym. rzucającą cień na chwile. Dzieci alkoholików mogą odczuwać podobne obsesyjne poczucie winy. podczas gdy innym ich członkom to się nie udało. że najgorsze lata rodzina ma dopiero przed sobą. Czymś niedorzecznym byłoby stwierdzić. Wielu weteranów dręczy pytanie.

Jeden z uczestników terapii opowiadał o przeżywanych katuszach. to prawdopodobnie zostaną eksmitowani. John jeszcze raz pośpieszył matce z pomocą. że po rezygnacji z picia ojciec niepostrzeżenie uzależnił się od leków nasennych. – 108 – . W tym czasie ojciec był w szpitalu z powodu silnego ataku serca. jaki w tamtym okresie miał z matką.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. John został podporą rodziny. W wielu dwudziestu kilku lat stworzył odnoszącą sukcesy firmę maklerską. tym silniejszą odczuwają potrzebę pozostania w rodzinie i podjęcia jeszcze jednej próby „uporządkowania spraw”. Choć jego poczynania stwarzały w firmie rodzinną atmosferę. więc czuł. Wiedział. Gdy z powodu alkoholizmu ojciec musiał zrezygnować z wysokiego stanowiska i pójść na zwolnienie lekarskie. że jeśli tego nie zrobią. John zorientował się. Poza tym już raz wysłał podobną kwotę. PRZEWODNIK W przypadku DDA obowiązuje „paragraf 22”: im bardziej są gotowi rozpocząć własne życie. John John. Z drugiej jednak strony te pięć tysięcy zamierzał przeznaczyć na pierwsze od trzech lat wakacje. aby ratować ich przed podobnym kryzysem. że musi przejąć całkowitą odpowiedzialność za opiekę nad nią. Uważał matkę za słabą i zupełnie zależną od ojca. gdy lekarz powiedział mu. żeby leczyć się w centrum odwykowym. najstarszy z rodzeństwa. John cieszył się nową rolą głowy rodziny i doskonale pamiętał bliski kontakt. ale dławiło go przyjęcie roli „starszego brata” wszystkich pracowników. ponieważ całą sumę przepili. gdy znowu je przepuszczą. po czym okazało się. ale poczuł się zniechęcony i zdradzony. że i tak wylecieli na bruk. Czuł. że właściwie nie ma wyboru: może zatrzymać pieniądze na wakacje i zadręczać się poczuciem winy albo wysłać je rodzicom i mieć do nich urazę. że znowu dźwiga na barkach odpowiedzialność za problemy wszystkich wokół. od najmłodszych lat był przygotowywany do przejęcia odpowiedzialności za rodzinę i nie miał w tej sprawie nic do powiedzenia. gdy rodzice zadzwonili do niego z prośbą o „pożyczenie” pięciu tysięcy dolarów na spłatę zaległego czynszu.

John zdecydował się na terapię grupową. a jego biznes znalazł się w sytuacji „być albo nie być”. Czułby się tak bardzo winny! Historia Johna ilustruje przesadne uczucia winy i odpowiedzialności. Okazało się. John był pewny. że jego młodszy brat zamieszkał okresowo u matki i że dobrze sobie ze wszystkim radzi. słysząc od niego to samo. Potem jednak zaczęły go dręczyć koszmary. ku swojemu zaskoczeniu dowiedział się. gdyby odmówił opieki nad nią. Gdy ponownie zadzwonił do domu. John niedawno kupił dom. że John nie jest tak niezastą– 109 – . Dzięki wsparciu grupy zadzwonił do domu i powiedział. Po roku jej trwania dowiedział się. że nieprędko będzie mógł znowu przyjechać. w efekcie czego jego własny biznes bardzo na tym ucierpiał. John porozmawiał z bratem i był wręcz zszokowany. Często latał do domu. CZAS NA uCZuCIA: STRES POuRAZOWY I DDA Gdy tylko rodzic stanął na nogi. w których był niewdzięcznym synem. że matka załamałaby się. a niektóre przedmioty od ośmiu lat wciąż leżały w pudłach. John przyjechał do domu na dwa miesiące. Choć w San Francisco John założył nową firmę. a rodzina przez niego cierpiała. że ojciec znowu jest uzależniony od środków nasennych. żeby pomagać rodzinie w kryzysowych sytuacjach. co on sam przez wiele lat dusił w sobie. że mógłby nie zgodzić się na opiekę nad rodzicielką. nawet nie przyszło mu do głowy. John sprzedał firmę brokerską i wyprowadził się do miasta oddalonego o ponad trzy tysiące kilometrów. matka dosyć łatwo znalazła kogoś innego. kto zatroszczył się o nią. która także bardzo dobrze prosperowała. wciąż żył na walizkach. Choć czuł się złapany w pułapkę. Brat czuł się zmuszony do opieki nad matką. Jego niewielkie mieszkanie nie było do końca urządzone. Jednak John nie potrafił uwolnić się od poczucia odpowiedzialności za całą rodzinę. żeby zająć się matką.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 4. Kiedy jednak wreszcie zdobył się na taki krok. które są udziałem DDA. Kiedy wkrótce po przejściu na emeryturę ojciec ponownie uzależnił się od środków nasennych. bo uważał ją za słabą i bezwolną.

Dzięki poczuciu winy. mimo upływu lat wyraźnie czuł zapachy i słyszał dźwięki. siedzieliście obok. jak mu się wydawało i że istnieje druga strona medalu zwanego winą. które do was docierały. które były ofiarami fizycznej lub seksualnej przemocy. Wy także możecie mieć żywe wspomnienia zapachów i dźwięków. którzy byli jeńcami wojennymi. a miarą naszego znaczenia dla rodzica jest to. i czekaliście.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. że zaczyna odczuwać sympatię do swoich oprawców. Poczucie winy ocalonych czyni nas więźniami tego pragnienia. żeby ktoś wreszcie wrócił do domu. Zrezygnować z pragnienia bycia kimś ważnym dla rodziców – to bardzo trudne. Wokół niego nie ma nikogo. czy wyzdrowiał. jeśli w ogóle możliwe. Luke. a nie oczami dorosłego. Jego reakcje emocjonalne na zaistniałą sytuację podawane są w wątpliwość. Być może okryliście go kocem. i u tych DDA. kto byłby w stanie nadać sens jego przeżyciom. czy jeszcze żyje. żeby wywołać objawy zespołu stresu pourazowego. Na poziom stresu w przeżyciach DDA należy patrzeć oczami dziecka. weteran wojenny. które do niego docierały. Takie rany można dostrzec u weteranów. gdy klęczał przy swoim najlepszym przyjacielu i widział jego rozerwaną odłamkiem tchawicę. Najgłębsze rany często zadaje nie tylko trauma życia w nieprzewidywalnych i brutalnych warunkach. – 110 – . PRZEWODNIK piony. OCZAMI DZIECKA Udział w wojnie w Wietnamie i bycie jako dziecko zakładnikiem w domu alkoholików są wystarczająco stresujące. gdy klęczeliście na środku salonu obok pijanego rodzica i nasłuchiwaliście jego oddechu. ale także stawanie się zakładnikiem. U żołnierza przetrzymywanego w całkowitej izolacji od towarzyszy broni zaburzeniom ulega znaczna część osobowości. może „identyfikować się z napastnikiem”. zastanawiając się. gdy nie ratują rodziny. W końcu lojalność żołnierza zostaje tak nadwątlona. DDA zachowują poczucie własnej ważności. drżąc ze strachu. wypełniającą się krwią. które pojawia się.

Co dziecko może zrobić. Pojawia się u niego dojmujące poczucie niemocy i bezradności. dziecięcy terapeuci potrafią zrozumieć logikę. u których pojawiły się symptomy PTSD. gdy trafiają na stół operacyjny z powodu wewnętrznych obrażeń spowodowanych okrutnym pobiciem. że nie ma znaczenia. aby stać się ofiarą fizycznej lub seksualnej przemocy. które w dzieciństwie były ofiarami jawnej brutalności.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 4. na rzecz zwiększenia szansy przetrwania. który pomaga im radzić sobie w takich sytuacjach. aby samodzielnie coś zmienić. który żyje w świecie Grzeszników. pogłębiane jeszcze tym. Ten mechanizm polega na poświęceniu realistycznej oceny tego. jak bardzo stara się być dobre. a nawet mogą umrzeć. co się wydarzyło. co się wydarzyło? Napastnik ma przytłaczającą przewagę siły i zapewne nic go nie powstrzymuje. żeby odwrócić to. takie dziecko uważa siebie za Świętego. Dzieci spontanicznie za– 111 – . wówczas potrafi dostrzec swoją niewinność oraz niesprawiedliwość czynienia go zakładnikiem okrutnych pragnień kogoś wielokrotnie od niego większego i silniejszego. że zacznie wierzyć w jej zasadność. co się wydarzyło. Żadne dziecko nie jest w stanie zrobić czegoś wystarczająco strasznego. Spowalniają albo zatrzymują swój rozwój. od kogo jest całkowicie zależne. z jaką dzieci nieświadomie działają. Choć na pierwszy rzut oka może się to wydawać niemożliwe. biorąc na siebie winę za przemoc. Dzieci pozbawione nadziei przestają się dobrze rozwijać. Choć w takim spojrzeniu na przemoc jest trochę prawdy. Gdy ona się pojawia. tym bardziej prawdopodobne. to stwarza ono dziecku poważne problemy. Na szczęście natura dała ludziom mechanizm adaptacyjny. Posługując się uproszczoną dziecięcą terminologią. CZAS NA uCZuCIA: STRES POuRAZOWY I DDA Podobnie jest z dzieckiem: im silniejsza przemoc wobec niego. Jeśli patrzy na przemoc realistycznie. Zrozumienie tej logiki ma żywotne znaczenie nie tylko dla tych DDA. ale także dla tych. spowodowane bardziej ukrytymi formami przemocy. emocje przytłaczają dziecko i rozpaczliwie próbuje ono znaleźć jakiś sens w tym. Dziecko jest zbyt małe i zbyt zależne. Przestają inwestować energię w dorastanie. Stają się apatyczne. W skrajnych przypadkach dzieci przepraszają rodziców nawet wtedy.

wciąż mają nadzieję. PRZEWODNIK czynają patrzeć na siebie jak na Grzeszników. np. wchodzą w dorosłość najbardziej zbuntowane. jak ją wykorzystywać do poprawiania swojego losu. że nie zasłużyły na przemoc. w jakiej się znalazły.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. ale też nadzieja. Jednakże często nie potrafią poradzić sobie ze złudzeniem. Jest w tym nie tylko złudzenie posiadania władzy. Z drugiej jednak strony te DA. że ponoszą odpowiedzialność za sytuację. aby przetrwać. który umacnia w nich przekonanie. dyplomu ukończenia college’u. że zaczną stwarzać coraz poważniejsze problemy. które najlepiej rozumieją to. bowiem daje nadzieję. co wydarzyło się w ich rodzinach. Dzieci świadome tego. Często te DA. Jednak świat nie toleruje takich gniewnych zachowań i za nie karze. Swój gniew kierują w stronę świata i być może mają rację. to jednak jest warta tej ceny – lepiej przetrwać traumatyczne wydarzenia niż dać się im przygnieść. Nieuniknioną reakcją są żal i smutek. Ta nadzieja może je pobudzić do przyspieszonego pokonywania etapów rozwoju. to znaczy. w trakcie tego procesu dziecko podejmie próby zapanowania nad życiowymi zadaniami i możliwie szybkiego osiągnięcia dojrzałości. – 112 – . Później można sobie jakoś poradzić z konsekwencjami tego. Przychodzi im jednak płacić wysoką cenę za zaakceptowanie tej zniekształconej perspektywy – gdy inni je źle traktują. Jednakże takie zafałszowanie ma także dużą wartość. Mogą też atakować świat z taką furią. Powodem ich postawy jest gniew i niemożność zdobycia wiedzy niezbędnej. że ma jakąś władzę. Wielu „klientów” sądów dla młodocianych przestępców to poważnie zaburzone DA. odczuwają wstyd. że rodzic to Święty. Skoro dziecko wywołuje agresję. aby odnosić sukcesy w dorosłym świecie. Utrata iluzji. przypomina wręcz utratę części ciała. Choć nadzieja została zdobyta kosztem realistycznego spojrzenia na świat. żyjących w świecie Świętych. że w końcu nauczy się. które uciekają przed rzeczywistością. Wykorzystują gniew do zdobywania jak największej liczby różnych dokumentów. które będą im potrzebne do poruszania się w dorosłym świecie. co trzeba było zrobić. są bardziej narażone na apatię i stanie się ofiarami. które podtrzymywało ich na duchu przez całe dzieciństwo.

jak i dla jednostek. że niszczycielski wpływ alkoholizmu dotyka wszystkich członków rodziny. stanie się jasne. Gdy przyjrzymy się dokładniej poziomowi stresu. że dochodzenie do zdrowia będzie długim procesem. Najskuteczniejsze podejście do takich utraconych wspomnień opisuje powiedzenie: „Nie ma dymu bez ognia”. Taka sytuacja utrudnia realistyczną ocenę przeżyć z wczesnego okresu życia. że pogwałcone zostało jego prawo do bezpiecznego środowiska. a tych najmłodszych szczególnie – wystarczy zwrócić na nie uwagę. Niekoniecznie jednak trzeba zakładać. Zdobycie wiedzy o szkodliwości alkoholizmu może pomóc dorosłemu dziecku alkoholika złagodzić moralne osądy rodziców. Dla poszczególnych DA wykorzystanie struktury PTSD oznacza. Najwyższy czas. hiperczujności albo poczucia winy ocalonego. że społeczeństwo powinno aktywnie zaangażować się w zapewnienie dzieciom prawa do życia we względnym bezpieczeństwie. które żyje w rodzinie alkoholowej.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 4. że dziecko żyje w rodzinie alkoholowej powinno być równoznaczne z podejrzeniem. Dzięki temu będzie mógł wyjść poza uproszczone widzenie świata jako zamieszkanego przez Świętych albo przez Grzeszników. Istnieją oczywiste dowody na to. to jednak zapomina o jego znaczeniu dla dzieci. CZAS NA uCZuCIA: STRES POuRAZOWY I DDA Nagrodą za pozbycie się tego złudzenia jest wzmocnienie poczucia własnej wartości. to macie podstawę przypuszczać. Możecie mieć bardzo niewiele wspomnień z dzieciństwa. Choć społeczeństwo bez problemu przyjmuje do wiadomości niszczycielski wpływ alkoholizmu na alkoholików. psychicznego odrętwienia. że – 113 – . aby poważnie zastanowić się nad losem każdego dziecka. Jeśli dostrzeżecie u siebie objawy ponownego przeżywania traumy. na jaki naraża dzieci alkoholizm rodziców. że wiele utraconych wspomnień dotyczy stresujących i trudnych czasów. Wykorzystanie zespołu stresu pourazowego jako struktury pozwalającej zrozumieć wiele cech DDA ma duże konsekwencje zarówno dla społeczeństwa. Podejrzenie. Statut National Association for Children of Alcoholic podkreśla prawo wszystkich dzieci do dorastania w bezpiecznym środowisku.

. co przyczyniło się do ich powstania. Następny rozdział pomoże wam zrozumieć. że rodziny alkoholików pogłębiają rany ignorując wszystko. Taka postawa z biegiem czasu zintensyfikuje objawy zespołu stresu pourazowego. PRZEWODNIK rany powstały w przeszłości na skutek jawnej przemocy.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE.

powiązany jest ze stresem. Taka kombinacja odnosi się do osoby zależnej od innych ludzi lub przez nich kontrolowanej. z jednym wyjątkiem – nie piją wcale albo piją niewiele. W słownikach uzależnienie definiowane jest jako „bycie pod czyjąś kontrolą albo czyimś wpływem”. określane terminem współuzależnienie. odnoszącym się do osób. Są niemal we wszystkim podobne do alkoholików. zaś przedrostek współoznacza „wzajemne uzależnienie”. aby podkreślić. jak alkohol. opisany w poprzednim rozdziale. określenie współalkoholik zostało zastąpione pojęciem współuzależnienie. Ci ludzie sami są kontrolowani przez takie siły. naruszają osobowość i poczucie „ja” każdego członka rodziny. Gdy zaczęto stosować termin uzależnienie od substancji chemicznych. które wykazują wiele cech wspólnych ze swoimi uzależnionymi mężami czy żonami. jak kokaina czy heroina. Te strategie. Pierwszy. że alkohol jest takim samym narkotykiem.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 5. Czas na separację: Współuzależnienie i DDA Cechy powszechnie spotykane u DDA są dwojakiego rodzaju. które rodziny alkoholików wykorzystują do zmagań z własnymi problemami – przynoszą one skutek odwrotny do zamierzonego. Słowo współuzależnienie ma swoje źródło w określeniu współalkoholik. na drugi składają się strategie. natręc– 115 – .

Współuzależnionych napędza silne przekonanie. żeby znowu mogły zadziałać. Jednak w ostatecznym rozrachunku strategie te zawsze kończą się przegraną. że wraz z coraz intensywniejszymi staraniami o zadowolenie innych. ale ostatecznie i tak nie są w stanie zbudować prawdziwej intymności. partnerami. i dla współuzależnionych: problemy pogłębiają się. Choć początkowo wydają się skuteczne. że po prostu trzeba wytrwalej pracować. Strategie współuzależnienia przynoszą skutki przeciwne do zamierzonych. które nigdy nie poznały innych sposobów życia. aby zadowolić uzależnionego partnera.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. że te strategie nie sprawdziły się z powodu ich osobistych niedoskonałości. zaś prawdziwe przyczyny cierpienia stają się coraz mniej wyraźne. kto rezygnuje z własnych potrzeb. to jednak tkwią w nich zarodki zniszczenia. jak budować satysfakcjonujące relacje z przyjaciółmi. Zbyt często DDA rozwodzą się. W programach AA nazywane są „strategiami siłowymi”. współuzależnieni dostarczają im nowej energii. i budują poczucie własnej wartości na zdolności do ponownego „uruchomienia” tego typu rozwiązań. kim są. Nie mają wiedzy o tym. – 116 – . a skutki są jednakowe i dla nich. Współuzależnienie powoduje. po czym zawierają kolejne małżeństwa. PRZEWODNIK twa czy chroniczne choroby albo są od nich zależni. Przykładem może być ktoś. ponieważ prowadzi DA do ignorowania ran. Współuzależnienie szczególnie okalecza te DA. którego życie wymknęło się spod kontroli. przysparzających im cierpień. Współuzależnienie ma tak wielką moc niszczenia. Stosowana przez współuzależnionych strategia radzenia sobie z życiowymi problemami polega na ich przemilczaniu i ignorowaniu. DDA stają się coraz mniej świadome tego. lepiej się starać albo przygotować bardziej precyzyjne plany. Nigdy nie kwestionują wartości samych strategii. Uważają. Dokładnie taką samą taktykę stosują aktywni alkoholicy. że teraz na pewno się uda. Gdy przestają się sprawdzać. a nawet z własnymi dziećmi. w które wchodzą z silnym postanowieniem.

Agresywna forma współuzależnienia powiązana jest z przyjmowaniem w życiu roli prześladowcy. to inni też traktowaliby ją lepiej. kto przyjmuje rolę męczennika. Taka osoba akceptuje cierpienie. żeby zadowolić innych. nawet kosztem rezygnacji z własnych pragnień. szczególnie wobec własnych potrzeb i uczuć. Podstawowe oznaki współuzależnienia • Nadmierne poczucie dumy z powodu samokontroli. • Zmienianie siebie. Gdy waszymi poczynaniami kieruje przekonanie o odpowiedzialności za zachowania innych ludzi. • Napędzanie przez zachowania kompulsywne. Gdyby była lepszym człowiekiem. ponieważ uważa je za w jakimś stopniu zasłużone. że większość problemów osobowościowych kryje się na tysiące sposobów za zupełnie innymi za– 117 – . • Poczucie odpowiedzialności za spełnienie potrzeb innych osób. • Poświęcenie swojego prawdziwego „ja”. • Nadużywanie środków odurzających. Nie istnieje jeden obraz zachowań świadczących o współuzależnieniu. • Budowanie poczucia własnej wartości na tym. • Nadmierne wykorzystywanie zaprzeczania. jakiego od nich oczekujecie. • Próby kontrolowania innych za pomocą miłości lub gniewu. • Słabe poczucie własnej wartości. W praktyce klinicznej szybko przekonujemy się. ponieważ zaburzenia stosunku do siły woli i poświęcenia własnej tożsamości mogą przybierać różne formy. • Choroby powiązane ze stresem.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 5. zależne od cech osobowości człowieka. • Poświęcenie własnej tożsamości na rzecz ochrony sekretów. złe traktowanie ze strony innych to kara za jakieś niewidzialne wady. aby utrzymać nienaruszoną fasadę fałszywego „ja”. CZAS NA SEPARACję: WSPÓŁuZALEŻNIENIE I DDA Współuzależnienie może przybierać różne postaci. podejmujecie wysiłki zmuszenia ich do zachowania takiego. Na przykład pasywna forma jest charakterystyczna dla kogoś. czy inni chcą pozostawać w relacjach z wami.

dla których DDA powinny poważnie potraktować przyczyny współuzależnienia. Po pierwsze. Potrzeba wiele czasu i energii. ale też uczycie się takich sposobów zmagania z nim. większość z nas uczy się na podstawie tego. które dźwigacie w sobie od najwcześniejszych lat życia. dla których przysparzają one tak poważnych kłopotów. Bez względu bowiem na to. żeby współuzależnienie pozostało żywe. pozwalające współuzależnieniu istnieć. poczucie odpowiedzialności za spełnianie potrzeb innych. SYMPTOMY WSPÓŁuZALEŻNIENIA Poważnymi oznakami współuzależnienia są: zmiana siebie po to. To jeden z powodów. Współuzależnieni są mistrzami w maskowaniu się oraz ukrywaniu właściwych intencji i prawdziwego „ja” – w ten sposób wymykają się powierzchownym diagnozom. Po drugie. które pogłębiają jego skutki. żeby uwolnić się od jego skutków.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. Są trzy powody. aby zadowolić innych. Zamienia zwykłe problemy w źródła poważnych napięć. Istotnym krokiem na drodze do uzdrowienia jest szczere spojrzenie na wewnętrzne siły. niska samooce– 118 – . nawet kosztem własnych pragnień. co widzi. że pomimo poczucia wewnętrznego chaosu sprawiacie wrażenie kompetentnych i sprawujących kontrolę. PRZEWODNIK burzeniami. współuzależnienie ogranicza zdolność do skutecznego radzenia sobie z codziennymi stresami. Jako DA nie tylko doświadczacie znacznie silniejszego stresu niż ten zazwyczaj towarzyszący dzieciństwu. współuzależnienie powoduje. Na przykład gdy ignorujecie fizyczną przemoc ze strony rodzica. To dlatego staracie się zadowalać innych ludzi zamiast ich kochać. Kontakt z rodziną alkoholową nie jest już potrzebny. Cechy współuzależnienia rodziców stają się częściami składowymi naszych własnych osobowości. Po trzecie. jaką postać przybierze. jako DDA niemal na pewno macie cechy współuzależnienia. nieświadomie także stajecie się bardziej skłonni do stosowania tego wzoru wychowania wobec waszych dzieci. aż w końcu uznajemy je za normalne.

Wiele DA widziało swoich niepijących rodziców. Kobieta entuzjastycznie potwierdziła i sięgnęła po pudełko lodów czekoladowych. zapytał ją. ale bał się jej o tym powiedzieć. ponieważ nie znosił czekolady. jak ich partnerzy alkoholicy. żeby poczuć swoją prawdziwość. nie mają własnych poglądów. Zamiast tego zaczął wewnętrznie spierać się ze swoimi uczuciami i tłumaczyć sobie samemu. aż wreszcie pozostanie po nim tylko poczucie pustki. a połowa niczego to nic” . na której chciał zrobić wrażenie. popadających w tak głębokie współuzależnienie. Nieustannie ją modyfikujecie. CZAS NA SEPARACję: WSPÓŁuZALEŻNIENIE I DDA na. że w ten sposób zadowolicie innych ludzi. czy lubi lody. Zmiana siebie po to. Jako współuzależnieni jesteście rozdarci między dwoma światami: fasadą. oraz chaosem albo pustką waszego prawdziwego życia. Zdolność do zadowalania innych staje się dla nich jedyną możliwością. którą pokazujecie otoczeniu. aby zadowolić innych Współuzależnieni istnieją poprzez relacje z ludźmi. że przecież nie próbował czekolady od wielu lat i może teraz już ją lubi. które za nią ukrywacie i które będzie stopniowo wygasać. Pewna cierpiąca z powodu depresji wdowa opisała współuzależnienie prostym porównaniem: „Kiedyś byłam połową czegoś wspaniałego. jak poszedł do sklepu spożywczego z kobietą. że stawali się równie mocno emocjonalnie zdystansowani. kompetencji i wartościowości. aż wreszcie tracą poczucie „ja”. Gdy doszli do działu mrożonek. Pewien DDA opowiadał. co zadowoli innych. Możecie ją rozbudować do tego stopnia. że raczej spróbuje tych lodów niż narazi się na niezadowolenie z jej strony. bowiem wystarcza im utrzymywanie relacji z innymi ludźmi. – 119 – . Fasada stwarza pozór sprawowania kontroli. jak zazwyczaj czynią to aktywni alkoholicy. że zaczniecie mylić ją z prawdziwym życiem. ponieważ wydaje wam się. zawsze chcą robić coś.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 5. Dlatego współuzależnieni zawsze zgadzają się z otoczeniem. korzystanie z zaprzeczania w taki sam sposób. napędzanie przez kompulsje. co zrobić. Nie wiedział wtedy. Postanowił. Teraz jestem połową niczego.

żeby pod koniec dnia mieć chociaż 10 minut dla siebie. do których mogą przyjść po pomoc i liczyć na to. że w późniejszym życiu nie będą one potrafiły uznać siebie za wartościowych. Wdowa. jesteście bar. że czują się nieszczęśliwi. Jeśli nawet nie wykonujecie zawodów bezpośrednio związanych z pomaganiem innym. Możecie tęsknić za tym. Nie chodzi o zwyczajną wielkoduszność. nawet kosztem własnych pragnień Współuzależnieni są tak nakierowani na otoczenie. ale równocześnie możecie cierpieć. Jednak gdy taka chwila się pojawia. że po stracie partnera jest niczym. ponieważ nie wiecie. PRZEWODNIK Poczucie odpowiedzialności za spełnianie potrzeb innych. zademonstrowała przerażającą utratę – 120 – . Czujecie się popychani ze wszystkich stron. to i tak możecie być w swoim miejscu pracy tymi.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. co robić. Prawdziwa wielkoduszność bierze się z kochania bliźnich tak samo mocno. żebyście pozostali w domu niż własnej potrzeby bycia z nimi. aby poświęcać uwagę dzieciom. a to nie jest niczym innym jako tylko powierzchowną formą miłości – motywuje ją strach. gdy nie spełniają potrzeb innych. Niska samoocena Jeśli rodzice są zbyt pochłonięci własnym piciem lub partnerem alkoholikiem. wiele DDA czuje dyskomfort – po prostu nie wiedzą. Współuzależnieni stają się nadzwyczaj wrażliwi na potrzeby innych. żeby zadowolić innych. jak mówić „nie” Gdy tak się dzieje w waszych rodzinach. coraz mniej uwagi poświęcacie własnym pragnieniom. choć wielu współuzależnionych tak tłumaczy swoje zachowanie. na których wszyscy mogą polegać. dziej świadomi pragnienia ich członków. to jest wielce prawdopodobne. że inni mogą odejść. Nieustannie zmieniając siebie po to. która twierdziła. Taka wrażliwość pomaga w zarabianiu na życie jako pielęgniarka albo nauczyciel. jak siebie samego. gdy własne potrzeby zaspokajają w większym stopniu niż potrzeby innych ludzi. że w kryzysowych sytuacjach zawsze weźmiecie na siebie dodatkową pracę. Współuzależnieni kochają bliźnich znacznie mocniej niż siebie. Zapewne cieszy was takie postrzeganie przez otoczenie.

bowiem uważacie siebie za zbyt mało wartych. Poczuwają się do obowiązku trzymania rodziny razem. która pożycza osobowość od innych i wciąż stara się ich zadowolić. którzy tak myślą o swoich partnerach albo partnerkach. aby przestał pić. W końcu kto zdecyduje się na związek z osobą. mieć co oceniać. wstydu albo egocentryzmu potrzebują kogoś. kompulsywne wydawanie pieniędzy. żeby móc poczuć się wartościową? Dla współuzależnionych tacy partnerzy nie są dobrą inwestycją. kom– 121 – . Po drugie. aby zasługiwać na spełnienie osobistych potrzeb. Wszystkie DA właśnie w taki sposób myślą o swoich rodzicach i większość z nich ma matki albo ojców. że nikt nie będzie chciał być z wami. charakterystyczną dla współuzależnionych. Gdy jesteście współuzależnieni. że często mają zbyt słabe poczucie własnego „ja” aby . Każdy nawrót pijaństwa współuzależniony będzie uważał za oczywisty dowód własnej bezwartościowości. kto się nimi zajmie. żeby uchronić rodzinę i siebie przed wstydem. jeśli przestaniecie służyć innym.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 5. Poczuwają się do obowiązku ukrywania picia. W jego umyśle dochodzi do takiego równania: „Gdybym kochał(a) mojego(ą) partnera(kę) wystarczająco mocno. gdy jeden z członków rozsadza ją swoim piciem. tak długo współuzależniony nie będzie w stanie zadowolić alkoholika na tyle. wdają się w związki z nie w pełni dojrzałymi partnerami. CZAS NA SEPARACję: WSPÓŁuZALEŻNIENIE I DDA poczucia własnej wartości. Napędzanie przez kompulsje Współuzależnieni mają poczucie niewielkich możliwości wyboru. kompulsywne podejmowanie ryzyka. którzy z powodu niedoskonałości. kompulsywne jedzenie. Po pierwsze. to szczególnie złym wyborem jest związanie się z aktywnym alkoholikiem. podporządkowują własną tożsamość innym ludziom w takim stopniu. Jak długo uzależnienie trwa. ponieważ uważacie. zadowalacie ludzi. że musicie zapracować na miłość i zaniedbujecie własne potrzeby. Współuzależnieni z dwóch powodów mają niską samoocenę. Jeśli uzależniacie poczucie własnej wartości od innych ludzi. Poczuwają się do obowiązku picia! Kompulsywna praca. nie pił(a)by”. Wciąż czujecie.

Po drugie. Wiele DDA dorastało z rodzicami. kompulsywny seks. Napięcie pomiędzy osobą a przedmiotem kompulsji może stać się bardzo intensywne i spowodować gwałtowny. Proste aktywności. za każdą z nich stoi ten sam wewnętrzny przymus. czy podejmowana aktywność to praca. ćwiczenia. czy zabawa. na poznanie własnych prawdziwych uczuć wobec rozgrywających się wokół wydarzeń. ekscytujący przypływ adrenaliny. kompulsywna religijność. żeby rodzina wyglądała normalnie. dodają dramatyzmu ich życiu. współuzależnieni nie mają chwili wolnego czasu na głębsze wejrzenie w siebie. Z powodu poczucia obowiązku robienia wszystkiego. gdy zbliża się do granicy swoich możliwości. Jedno z rodziców musi pić. Po pierwsze. Sam rodzaj działania ma drugorzędne znaczenie.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. do których prawdziwych uczuć nie mogły dotrzeć. i stara się odwrócić jego uwagę od picia za każdym razem. ile może on wypić. Skoro poczucie siebie jest nieokreślone. będzie szczęśliwa i przestanie pić”). kompulsywne sprzątanie domu – takich kompulsji nie sposób opanować. że życie staje się pełniejsze. dramatyzm kompulsji od czasu do czasu sprawia. PRZEWODNIK pulsywne oddawanie się hazardowi. co w ich mocy. Kompulsje mają dla współuzależnionych podwójną wartość. Zaprzeczanie współuzależnieniu Współuzależnieni mają skłonność do radzenia sobie z problemami głównie poprzez zaprzeczanie („Jak można uważać go za alkoholika? Przecież nigdy nie stracił pracy”) i wiarę w siłę woli („Gdy tylko dostanę awans i kupimy większy dom. zaś drugie musi starać się utrzymywać pozory dobrej rodziny. Partnerka alkoholika zazwyczaj dokładnie wie. Alkoholikowi może się spodobać ta wzmożona uwaga i przez jakiś czas będzie kontrolował – 122 – . bolesnych emocji. kompulsje zajmują wiele czasu i skutecznie chronią przed zwiększeniem świadomości głębokich. bowiem nieważne jest. Oboje nie chcą przyznać się nawet przed sobą do siły odczuwanego cierpienia. jak praca dająca satysfakcję i dobre zarobki czy kupowanie nowych ubrań urastają do rangi moralnych nakazów.

Zaczął pić jako 16-latek. które tkwią głęboko w osobowości: zniekształcony stosunek do siły woli oraz założenie. zacznie się źle czuć. Paul właśnie rozpoczynał 28-dniowy szpitalny program leczenia z alkoholizmu. którą każdy alkoholik i każde dziecko alkoholika musi przebyć. PODSTAWOWE DYNAMIKI WSPÓŁuZALEŻNIENIA Współuzależnienie ma swoje korzenie w dwóch rodzajach dynamiki. ale on i tak znajdzie kilka nowych miejsc do ukrycia butelek. Paul spojrzał na niego i odpowiedział: „Nie pozwolę. ponieważ wysiłki zmierzające do ograniczenia jego picia nie przynoszą spodziewanego skutku. nie chcę pić”. Gdy partnerka to zauważy. miała takie samo nastawienie do swojego gniewu. całkowicie skoncentrowana na pijącym. Nie pozwolę sobie na picie”. będzie wylewał alkohol do zlewu. Początkowo będzie mieć alkoholika pod kontrolą. – 123 – . Jednak rozmówca domagał się wyraźnej odpowiedzi. Historia Paula i Irene opisuje zniekształcony stosunek do siły woli. oznacza wejście na drogę do uzdrowienia. gdy powróci impuls picia. CZAS NA SEPARACję: WSPÓŁuZALEŻNIENIE I DDA picie. aby tak się stało. To taki rodzaj zaprzeczania. który jest głównym problemem zarówno w aktywnym alkoholizmie. Potem jednak zacznie pić potajemnie. jak i współuzależnieniu. Paul z dumą odpowiedział: „Odkąd zacząłem leczenie. a rodzina rozpaczliwie potrzebuje profesjonalnej pomocy z zewnątrz. Zaprzecza. Zniekształcony stosunek do siły woli Zgłębienie tego. Zapytany. na czym polega zniekształcony stosunek do siły woli. że partner jest uzależniony.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 5. mającego źródło w tym. co zrobi. Współuzależniona. który zmusza współuzależnionego do podejmowania coraz to nowych prób rozwiązania problemu za pomocą siły woli. co zrobi. Jego żona. gdy powróci przymus picia. aby osiągnąć bliskość w związku. aby rzeczywiście uwolnić się od efektów choroby alkoholowej. że trzeba poświęcić własną tożsamość. Irene.

Paul i Irene byli przekonani. jest smutne. jaką każdy z nas może wypić bez uszczerbku dla siebie. że dzięki sile woli będą w stanie nad wszystkim panować. U każdego te granice są inne. Niemożność albo niechęć do pogodzenia się z własnymi ograniczeniami nie przyczyniają się do alkoholizmu. Alkoholizm wynika z wzajemnych zależności między dwoma czynnikami.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. aby nie marnować energii na opór wobec tego. Zgadza się z nimi większość społeczeństwa. u których odporność z czasem się zmniejsza. że żyjemy w erze gloryfikującej siłę woli. są bardziej narażone na chorobę alkoholową. poprzez poczucie własnej wartości i duchowe oświecenie. Warto zgłębić rolę. Niektórzy w ogóle nie dostrzegają u siebie żadnych ograniczeń. jaką niewłaściwy stosunek do siły woli odgrywa w alkoholizmie – dzięki temu można lepiej zrozumieć jego znaczenie dla współuzależnienia. Niemal wszyscy aktywni alkoholicy uważają swoją niemożność picia bez utraty nad nim kontroli za dowód na niedoskonałość silnej woli. która ma swoje źródło w tym. Promowanie pozytywnego myślenia i ludzkiego potencjału często zachęca nas do wiary. że jesteśmy tylko ludźmi. są jednak poważną barierą na drodze do uzdrowienia. oraz te. a nie bogami. czego nie można zmienić. Osoby. Drugi czynnik to różne reakcje na ilość wypijanego alkoholu. po wyleczenie raka. ale nie chcą ich zaakceptować. Bez tej perspektywy – pozwalającej na urealnienie naszej wiary w siłę woli – utracimy pokorę. ale oczywiste. – 124 – . że Paul powróci do picia z powodu poczucia winy” – wyznała w sekrecie. Poza tym gniew może spowodować. zwłaszcza nad życiem emocjonalnym. inni zdają sobie z nich sprawę. nad którym tak naprawdę nikt nie ma bezpośredniej kontroli. łatwo rozpoznającej rzeczywistość ograniczeń i uczącej nas. Niczego nie zmienia. Spostrzeżenie. których mózgi z natury są mało odporne na alkohol. Pierwszy to ograniczona ilość alkoholu. PRZEWODNIK że przez ostatnie 10 lat mąż co jakiś czas ją maltretował: „Po prostu pochowałam przeszłość. że dzięki sile woli jesteśmy w stanie osiągnąć wszystko: od sukcesów finansowych. Jednak tak całkowite zawierzenie sile woli ogranicza przestrzeń dla perspektywy zen. Gniew z jej powodu nie daje nic dobrego.

że porzucenie zaprzeczania staje się trudniejsze. Alkoholizm wciąż jest uważany za efekt psychologicznych albo moralnych defektów i traktowany jako oznaka słabości. Alkohol narusza psychologiczną naturę uzależnionego – daje mu pierwszorzędną możliwość. że nimi nie są. myśl o byciu alkoholikiem zadaje straszny cios obrazowi samego siebie. Pierwszym jest zaprzeczanie. W dodatku to piętno. Większość alkoholików stawia sobie te same pytania i surowo siebie osądza. albo zostają zmuszeni do leczenia. gdy nie potrafi znaleźć dobrych odpowiedzi. tacy albo szybko umierają. Zmieniają pracę albo przeprowadzają się do odległych rejonów kraju („W Nowym Jorku wszyscy piją. wpływ alkoholu na mózg powoduje. jeśli w ten sposób uniknie takiego piętna? Ponieważ alkoholizm prowadzi do stygmatyzacji. pijąc więcej niż są w stanie znieść. Jeśli ktoś zaczy– 125 – . aby od czasu do czasu poczuć się normalnie i odprężyć. Wreszcie. jakie sami sobie wyrządzają. którym naznaczony jest alkoholizm. a dzisiaj AIDS. żeby odzyskać kontrolę. Zaprzeczanie problemom. muszę się stąd wynieść”). Piją jedynie w weekendy albo upijają się raz w miesiącu. zwłaszcza gdy pojawiają się wbrew naszej woli. pozwala alkoholikom utrzymywać poczucie komfortu.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 5. Tylko niewielki odsetek alkoholików nie podejmuje żadnych wysiłków. Nie lubimy stawać w obliczu ograniczeń. jakie stwarza wybór takiej możliwości. Myślą: „Dlaczego są tak głupi?” albo „Jak mogą być tak słabi?”. Kto nie będzie zaprzeczał swojej chorobie. Co więcej. Alkoholicy zaczynają pić piwo zamiast wysokoprocentowych trunków. dlaczego alkoholicy nie są w stanie dostrzec szkód. aktywni alkoholicy wierzą. CZAS NA SEPARACję: WSPÓŁuZALEŻNIENIE I DDA Wiele osób wolnych od uzależnienia od alkoholu głowi się. Alkoholicy z różnych powodów nie chcą sobie uświadomić własnych ograniczeń. Podobną reakcję można zauważyć u cukrzyków – niektórzy z nich po usłyszeniu lekarskiej diagnozy czują się ułomni i gorsi. Zdolność do picia bez utraty kontroli staje się dla nich jedyną prawdziwą miarą własnej wartości. kiedyś naznaczało gruźlicę i raka. że najważniejszy sposób na odzyskanie pewności siebie to udowodnienie.

Alkoholicy są przekonani. alkoholicy są często ogarnięci obsesją jej odzyskania albo zaprzeczania.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. jak gniew Irene. Przekonanie. Ideałem jest dla nich ktoś. Paul i Irene są tego dobrymi przykładami. Żadnej choroby nie można wyeliminować poprzez świadomy wybór. alkoholicy skoncentrują się na tej. Oboje myślą. że to niedoskonałość silnej woli prowadzi do picia ponad miarę. nigdy nie dam rady dźwignąć na przykład nowojorskiego Emipre State Building. jest równie absurdalne. Pomimo powszechnego przekonania o utracie kontroli. Mięśnie i siła woli są narzędziami. co można wzmocnić za pomocą ćwiczeń. że mogę wzmocnić siłę moich ramion. PRZEWODNIK na wiązać swoją samoocenę ze zdolnością do kontrolowanego picia. kto ma na tyle silną wolę. że w jakimś obszarze nie można wszystkiego osiągnąć dzięki sile woli. aby móc dźwigać większe ciężary. która wymaga największej siły woli. Alkoholicy i współuzależnieni często mylą kontrolowanie fasad z normalnością. że zaprzestanie picia dzięki skorzystaniu z programu AA jest mniej wartościowe niż odstawienie alkoholu bez żadnej pomocy. Wielu ludzi uważa siłę woli za umysłowy odpowiednik mięśni. że wzmożona kontrola nad impulsem do picia i próby pozbycia się takich uczuć. jego alkoholizm umacnia się. że może pić bez utraty kontroli. a współuzależnieni partnerzy i przyjaciele umacniają ich w tym poglądzie. że nad alkoholizmem można zapanować dzięki sile woli. aby ich związek wyglądał na normalny. Gdy dostępnych jest dziesięć możliwości rozwiązania problemu. Odrzucenie poglądu. a narzędzi trzeba używać właściwie. jeśli mają być skuteczne. Muszę jednak chcieć narzucić sobie dyscyplinę programu treningowego. Ale mogę zwiększyć swoją siłę tylko do pewnego poziomu. a w konsekwencji za coś. utrudnia skuteczne radzenie sobie z jej ograniczeniami w innych obszarach życia. żeby siłą woli produkował więcej insuliny i kontrolował poziom cukru we krwi. że ją stracili. W przypadku Irene i Paula to przekonanie prowadziło do prób wzajemnego kontrolowania zachowań i uczuć po to. są częścią normalności. Na przykład wielu z nich uważa. jak namawianie cukrzyka. To prawda. – 126 – .

Dla wielu ludzi kompletnym zaskoczeniem jest to. to ma istotne znaczenie. zwiększyć notowań giełdowych czy zmienić biegu wydarzeń na świecie. świat fizyczny Zacznijmy od skrajności: nie jesteśmy w stanie zmienić siłą woli pogody albo odwrócić kierunku działania grawitacji. zamiast podjąć skuteczne działania. według których należałoby postępować. wówczas zdarza się. ponieważ nie ma ściśle określonych reguł. a nawet z nami samymi. z innymi ludźmi. gdy uświadomimy sobie. Sobie można nakazać uprzejme zachowanie po to. że proces zdrowienia otwiera się przed nami tylko wtedy. Inni ludzie Ograniczenia siły woli staną się wyraźniejsze. jaka jest przyczyna niepowodzenia w rozwiązaniu problemu: brak silnej woli czy próba jej wykorzystania w obszarze. gdy uświadomimy sobie swoją bezsilność także w wielu innych dziedzinach. Wszechświat narzuca nam ograniczenia siły woli w zmaganiach ze światem fizycznym. że nie mamy bezpośredniej kontroli nad uczuciami drugiego człowieka. Mimo że rozróżnienie jest subtelne. że pomimo nawet naszych największych wysiłków nie dajemy rady poprawić mu nastroju. Nikt niej jest jednak bardziej zdezorientowany niż aktywni alkoholicy. jak wiele działających na nas sił pozostaje poza naszą kontrolą.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 5. Gdy jednak ktoś jest pogrążony w depresji albo smutku. prawdopodobnie stracimy mnóstwo energii na walenie głową w mur. Siłą woli nie uczynimy go szczęśliwym albo rozgniewanym. w którym nie ma ona znaczenia? Takie rozróżnienie może wywołać pewną dezorientację. współuzależnieni partnerzy albo partnerki i ich dzieci. Wszyscy o tym wiemy i zazwyczaj nie myślimy o tym – stała świadomość tego. CZAS NA SEPARACję: WSPÓŁuZALEŻNIENIE I DDA Skąd wiadomo. aby sprawić komuś przyjemność. Jeśli go nie dostrzeżemy. – 127 – . byłaby nie do zniesienia. Determinacja nie pomoże nam też obniżyć rat kredytu hipotecznego.

gdy chcemy. czy zmiana nastąpi. Z czasem dwie siły – 128 – .Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. żeby przestać gniewać się na naszych rodziców. Nie można zmusić siebie do bycia zmotywowanym do rozpoczęcia leczenia. że rano obudzimy się radośni albo od dzisiaj polubimy lody czekoladowe. Nie zmusimy się do tego. To siła woli ma wpływ na to. możemy kontrolować naszą reakcję na niego. aby nasze dziecko przestało płakać lub poszło spać. Od możliwości siły woli w dużym stopniu zależy nasze zachowanie. Nie ma nic bardziej frustrującego niż coraz bardziej usilne i nieskuteczne próby wzbudzenia w kimś motywacji. możemy zmienić wagę poprzez kontrolowanie tego. My sami Nad własnym ciałem sprawujemy jedynie ograniczoną kontrolę. z rejonów umysłu. Jeśli mamy motywację. ponieważ przeczytaliśmy. PRZEWODNIK Niemożność kontrolowania zachowań innych ludzi jest wyraźnie widoczna za każdym razem. co i ile jemy. choć nigdy za nimi nie przepadaliśmy. gdy uświadomimy sobie. Nie możemy zadecydować. To. Ta frustracja narasta. kiedy zaczynamy akceptować. I podobnie. czy wybierzemy się na spotkanie AA. Zaczynamy odczuwać frustrację. czy pójdziemy do baru. albo gdy usiłujemy zmusić je do nauki. które sięgają do przeszłości poza naszymi możliwościami kontroli. Nie możemy kontrolować działań innych ludzi. że wybaczenie jest konieczne do uleczenia uraz. żeby przestał zabijać siebie alkoholem. gdy usiłujemy zmusić alkoholika do zaprzestania picia za pomocą siły woli. Uczucia i motywacje są narzucane świadomości z głębi naszego wnętrza. czy alkoholik znajdzie w sobie odpowiednio silną motywację. Widać ją też zawsze wtedy. gdy narasta impuls do picia. To dlatego świadomość jest czasami porównywana do jazdy na grzbiecie mustanga. a choć w pewnym stopniu możemy kontrolować wagę. że w zasadzie nie mamy żadnej możliwości kontrolowania uczuć i motywacji. to jednak nie potrafimy dodawać albo ujmować sobie kilogramów tylko za pomocą siły woli. ponieważ nie mamy kontroli nad ich motywacjami. Wzrost i płeć są nam dane. w jak niewielkim stopniu siła woli wpływa na nasze życie. zależy od tego.

Żona może stać się świadoma gniewu na męża za to. problemy z żoną albo mężem. Zanim jednak tak się stanie. oraz o tym. Ponieważ DA wierzą. Choć dla większości ludzi czymś normalnym jest umiejętność rozróżniania pomiędzy tym. a czego nie można. co można osiągnąć siłą woli. wiodący do poszanowania siebie i można ją rozciągnąć na każdy element życia pod warunkiem. aż zostanie w jakiś sposób rozwiązany lub uwolniony. Dla nich oraz dla ich rodziców siła woli to królewski gościniec. jeździec może jedynie zaangażować się w utrzymanie na grzbiecie i nie karać konia za jego niechęć do podporządkowania się. jaki sam sobie wybierze. że są przyczyną alkoholizmu rodziców. niedobra praca. DA stają się współuzależnione. jak inni ludzie działają i co czują. żeby ojciec czy matka przestali pić. CZAS NA SEPARACję: WSPÓŁuZALEŻNIENIE I DDA zaczynają tworzyć zgodny tandem. co ich zdaniem mogą zrobić. jakie ktoś ma wobec świata. Boi się. zaczynają eksperymentować z tym. to dla DA wcale nie jest to oczywiste. ponieważ mąż pracuje cały dzień i po powrocie do domu zasługuje na taki relaks. ponieważ zmuszają ich do tego zewnętrzne okoliczności – brak pieniędzy. siła woli decyduje o uczuciach. W efekcie przyjmują tę samą strategię walki – wszystko albo nic – którą bez efektów wykorzystują alkoholicy. a czego nie można kontrolować. że jej gniew nie ma uzasadnienia. że może on wywołać u niego nieprzyjazne uczucia albo doprowadzić do kłótni czy rozstania. Ten gniew ją przeraża. zmusza więc swoją świadomość do ignorowania gniewu. Będzie on tkwił w nieświadomej części umysłu dotąd. że co wieczór pije. że jest jej wystarczająco dużo. Nakazuje sobie nie gniewać się już więcej. Zgodnie z ich myśleniem. czy zwracamy uwagę na nasze uczucia. Wzorcowa dla tego górnolotnego spojrzenia na siłę woli interakcja zachodzi pomiędzy DA i ich rodzicami. Gdy takie wysiłki spełzną na niczym – uznają.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 5. – 129 – . aby dokonać zmian. Za pomocą siły woli możemy kontrolować to. Dorośli szczerze wierzą. co można. że piją. rozwrzeszczane dzieci. że próbowały z niewystarczającą energią. Podwajają swoją determinację i starają się wyzwolić jeszcze większą siłę woli. DA dorastają w morzu błędnych koncepcji na temat tego. ale to niemożliwe. Aby siebie chronić. uznaje.

i dlatego w tytule mitu umieszcza się zazwyczaj tylko imię młodzieńca). niezdolna do zainicjowania jakiejkolwiek interakcji z innymi. Lekkomyślnie pogardzał wszystkimi. Chodziła więc za nim bez słowa. „Tak długo. Kiedy nimfa zakochała się w Narcyzie. PRZEWODNIK Poświęcenie tożsamości na rzecz bliskości Pożytecznym podejściem do drugiej zasadniczej dynamiki współuzależnienia – poświęcenia tożsamości na rzecz poszukiwania bliskości – jest przyjrzenie się jej przedstawieniu w mitologii klasycznej. która podejrzewała. jak może zwrócić na siebie jego uwagę. Wreszcie taka szansa pojawiła się – gdy usłyszała. Do niej zawsze należało ostatnie słowo. że boginka mogła tylko powtarzać to. co inni już powiedzieli. Jednak pewnego dnia popadła w konflikt z Herą. jego matka odwiedziła wyrocznię w Delfach i zapytała. zagadkowej przepowiedni Narcyz wyrósł na pięknego młodzieńca. Echo mogła tylko reagować. Jednak w oryginalnej przypowieści występuje druga ważna postać – Echo. podczas gdy jej małżonek wymyka się do lasu z urodziwymi nimfami. Gdy Narcyz przyszedł na świat.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. co reprezentuje Narcyz. W gniewie Hera przeklęła Echo i spowodowała. Echo. której rzadko poświęca się uwagę (być może uważana jest za kolejną manifestację tego. najładniejsza spośród nimf. jak długo jej syn będzie żył. nie reagując na ich miłość. że droga do prawdziwego poznania samego siebie wiedzie poprzez pokochanie kogoś i zgodę na bycie kochanym. ukryta za drzewa– 130 – . mit o Narcyzie wykorzystuje się jako symbol egocentryzmu. żoną Zeusa. do którego wzdychały wszystkie panny. i zastanawiała się. jak młodzieniec nawołuje swoich towarzyszy: „Jest ktoś tutaj?”. W cieniu tej . ale nigdy nie mogła odezwać się pierwsza. chora z miłości. On jednak nie zwracał na nie uwagi. Być może instynktownie wyczuwał. że Echo trajkocze po to. Odkąd w 1914 roku Zygmunt Freud po raz pierwszy napisał o narcyzmie. jak długo nie pozna samego siebie” brzmiała odpowiedź. miała dar zabawiania wszystkich swoją beztroską paplaniną. nie mogła mu powiedzieć o swoim uczuciu. aby zaprzątnąć uwagę matki bogów.

który do tej pory nie zadawał sobie najmniejszego trudu. że Narcyz nie miał żadnych problemów z odrzucaniem miłości innych. a mimo to została odrzucona. który można usłyszeć w opuszczonych jaskiniach i wąwozach. powtarzając to słowo. dopóki nie spotkał Echo. Nie mógł go jednak ze sobą zabrać i w ten sposób podzielił los biednej nimfy. kilkoma słowami. Los Echo był równie smutny: po śmierci Narcyza nie potrafiła już cieszyć się życiem i zaczęła mizernieć. „Kimkolwiek jesteś. Dla DDA ważne jest to. CZAS NA SEPARACję: WSPÓŁuZALEŻNIENIE I DDA mi powtórzyła: „Tutaj… tutaj”. zawołał. jak żadna inna dziewczyna. Pozostał tylko głos. mogła także go pożegnać. Nemesis. mówiąc: „Prędzej umrę niż oddam ci władzę nade mną” Boginka odpowiedziała błagalnie tylko . a kości zamieniły się w kamienie. że młodzieniec zobaczył w nieruchomym lustrze sadzawki swoje odbicie i zakochał się w nim. Dlaczego zatem okazał gniew i niechęć. że to błędne rozumienie. aż w końcu umarł. ale nikogo nie zauważył. Zakochanie się w sobie stało się dla Narcyza jego przeznaczeniem. Przesiadywał nad sadzawką.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 5. w którym ludzie są nadmiernie rozkochani w samych sobie. Narcyz rozejrzał się. że nigdy nie odda jej władzy nad – 131 – . aby reagować na miłość pięknych dziewcząt. To czyniło nimfę szczególnie dla niego niebezpieczną. Według powszechnego rozumienia narcyzm to stan. Narcyz stawał się coraz słabszy. tęskniąc za ukochanym. ponieważ upokorzyła się. Narcyz. podejdź do mnie!”. który nim pogardzał. za co zresztą bogowie ukarali Narcyza. Wywarła na nim takie wrażenie. podeszła do Narcyza i powiedziała: „Podejdź do mnie” . że nie chciał reagować na miłość okazywaną mu przez innych ludzi. które mogła powtórzyć: „Oddam ci władzę nade mną”. nimfa poczuła wstyd i zażenowanie. ukarała Narcyza za bezduszność wobec Echo – spowodowała. Jednak głębsza interpretacja mitu pokazuje. był poruszony urodą Echo. bogini sprawiedliwego gniewu. Jej ciało stało się w końcu niewidzialne. Wyszła zza drzew. Gdy odszedł. Echo była koło niego i gdy Narcyz wyszeptał ostatnie „Żegnaj” do swojego wizerunku. krzycząc. więc odwrócił się od niej w gniewie. To była chwila dla Echo. ale Nemesis ukarała go za to.

dopóki nie chcą być tacy jak on. że ludzie patrzą na świat z przeróżnych perspektyw. Nie oznacza to. PRZEWODNIK sobą? Nie wiemy nawet. aby działali tak jak on. co wiąże narcyzm z alkoholizmem. kto chodzi i mówi tak samo jak on. że reaguje na jej miłość wbrew swojej woli. zanika zdolność rozumienia. Jak pokazuje mit. narcyz uznaje siebie samego za idealny wzorzec. Narcyz nie odczuwa żadnej więzi z ludźmi anonimowymi i różniącymi się od niego. Aktywni alkoholicy dotąd redukują relacje interpersonalne. Wraz z utratą przez mózg elastyczności. gdy zauważy kogoś. Mnóstwo ludzi na świecie próbuje nawiązywać kontakty z innymi. narcyz wywiera na nich nacisk. nosi takie same ubrania. Zdaniem wielu. Podobnie jak w przypadku Echo. Uczucia Echo do Narcyza naruszyły jego pancerz i młodzieniec zorientował się. że wszyscy alkoholicy są narcyzami. która trwa dopóty. którzy prezentują podobne postawy i zaprzeczają ich alkoholizmowi. albo wyznaje te same wartości – po prostu naśladuje go. Zmienia się. Prawda jest taka. Chcą przerwać swoje odizolowanie. kogo nie poruszyła druga osoba.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. upodabniając się do nich. Przyjmując cechy innych – osiągają poczucie bliskości. i że narcyzm popycha ich do alkoholizmu. że narcyz nie odczuwa silnej więzi z innymi. Prawda jednak jest taka. że każdy aktywny alkoholik stopniowo staje się coraz większym egocentrykiem. dopóki narcyz nie dostrzeże siebie w drugim człowieku. Właśnie egocentryzm jest tym. Gdy inni nie są wystarczająco do niego podobni. ich ostatecznym przeznaczeniem jest stawać – 132 – . największą wadą narcyzmu jest nie tyle przesadna miłość do siebie – wielu narcystycznych ludzi cierpi z powodu niskiego poczucia własnej wartości – co egocentryzm i niemożność odczuwania głębszej więzi z innymi ludźmi. Tak nie zachowuje się ktoś. przez pryzmat którego ocenia wszystkich dookoła. zanim zaczną pić. Alkoholicy stopniowo odczuwają więź tylko z ludźmi podobnymi do nich. Życie z aktywnym alkoholikiem jest tylko jedną z możliwości stania się współuzależnionym. czy Echo rzeczywiście pragnęła takiej władzy. więc poświęcają własną tożsamość. aż mają kontakt wyłącznie z ludźmi. Dlatego członkowie rodziny alkoholika tak często podzielają los Echo.

zapożyczonym od tego. – 133 – . Nigdy nie nauczą się być sobą. aby zyskać jedynie iluzoryczne poczucie bliskości. z kim akurat pozostają w bliskiej relacji.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 5. ponieważ stale identyfikują się z fałszywym „ja”. Poświęcają własną tożsamość. CZAS NA SEPARACję: WSPÓŁuZALEŻNIENIE I DDA się coraz bardziej przezroczystymi.

Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik .

którzy nigdy nie są pewni tego. w którym ich emocje nie są szanowane i uważane za prawdziwe. jeśli mają kiedykolwiek rozwinąć poczucie własnej wartości. Ich życie emocjonalne nie jest w pełni prawdziwe. Kiedy dzieci dorastają w środowisku. Czas na szczerość: Powtórna zdrada Wiele DDA dokonuje w swoim życiu znaczących zmian. że wyrządzone im szkody nie ograniczają się tylko do przeszłości. ponieważ coraz lepiej pojmują. stają się winne dokładnie takiego – 135 – . zwykle powodują. Pogodzenie się z powtórną zdradą wymaga większej świadomości zaniedbywania siebie.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 6. Na ironię zakrawa fakt. co czują. Ten rozdział pomoże waszej świadomości przerzucić most pomiędzy wydarzeniami z przeszłości (których nie można zmienić) a wydarzeniami teraźniejszymi (które możecie kształtować). nie rozwijają w sobie umiejętności oceny własnych uczuć. które stały się ich udziałem. że gdy DA nie potrafią w dorosłym życiu uzasadnić swoich uczuć. Przeżycia. którego dopuszczacie się w teraźniejszości. To zrozumiałe. Stają się dorosłymi. Zaprzestanie zaprzeczania przeszłości ma związek z pierwotną zdradą. że stare rany wciąż są bolesne. Dzieci potrzebują zewnętrznego potwierdzenia swoich uczuć. Rozwijanie bardziej empatycznego spojrzenia na samego siebie pozwoli wam w pełni wkroczyć na drogę do uzdrowienia.

kto zauważa ich uczucia i właściwie je nazywa. gdy sami jesteście dorośli. Konsekwencje cierpień w dzieciństwie nigdy nie będą tak znaczące. a następnie kształtowania odrębnej tożsamości. w jaki same je zaniedbują jako dorośli. co w dziecku jest niepowtarzalne i odmienne. jeszcze zanim potrafimy dostrzec siebie jako odrębne istoty. Ani aktywny alko– 136 – . zauważając i akceptując to. koniecznie potrzebują kogoś. DDA same siebie zdradzają. ponieważ dzięki temu zdobywamy pewność. co dzieciom szkodzi najdotkliwiej. że te cierpienia nie zostały przez nikogo zauważone. W taki sposób DDA zostają podwójnie zdradzone: pierwsza zdrada wynika z zaniedbywania ich uczuć w dzieciństwie przez rodziców. nie mogą stać się w pełni świadome swoich emocji. PRZEWODNIK samego zaniedbywania siebie. Rodzice powinni ułatwiać ten dwuetapowy proces – stabilizacji rzeczywistości uczuć. W tej fazie potrzebujemy widzieć. Dopóki dzieci nie mają kogoś. jak następstwa zdrady – polegającej na tym. Tak więc gdy nawet pierwotnych zdrajców nie ma już w pobliżu. Będzie tak jednak tylko wtedy. Dzieci są odporne. Dopiero gdy rzeczywistość uczuć stanie się stabilna.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. gdy byliście dziećmi. Poczucie własnej tożsamości zaczynamy rozwijać wcześnie. Sposób. zaś druga ma swoje źródło w sposobie. zwłaszcza na poziomie emocjonalnym. kto potwierdzi tę więź. gdy odseparują swoją tożsamość od ich tożsamości. z kim będą odczuwały więź przez cały okres rozwoju – kogoś. ale nie żyją w próżni. możemy odseparować naszą tożsamość od tożsamości innych. a potem utrzymywać więzi z nimi nawet wtedy. To dzięki takim więzom poznajemy samych siebie. że nasze uśmiechy i łzy wzbudzają reakcje najbliższych. gdy są wystarczająco zdrowi. w jaki rodzice traktowali wasze uczucia. że nasze uczucia są prawdziwe. Bardziej ufamy naszym uczuciom. gdy inni na nie reagują – takiej zachęty oczekujemy przede wszystkim od rodziców. Tym. aby spontanicznie i w oczywisty sposób reagować na uczucia płynące z głębi duszy swych dzieci. stał się waszym sposobem traktowania własnych uczuć teraz. Aby były zdrowe. jest zaniedbywanie. z jakim spotkały się ze strony swoich rodziców. a nie przemoc.

żeby płacić ją we wczesnych etapach życia. wy dzisiaj także zaczynacie im zaprzeczać. jest zdrada samej siebie. że emocje wybuchną z niszczycielską siłą. że Narcyz jest waszym ojcem. że nigdy nie okazujecie gniewu oraz że potraficie znieść każdą niewygodę i każde cierpienie. Gdy rodzice zaprzeczali waszemu cierpieniu i gniewowi.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 6. gdybyście byli dzieckiem Narcyza. egocentryczni rodzice nie są w stanie utrzymać z nimi silnej więzi. Gdy niepijący rodzic jest aktywnie współuzależniony. dopóki wasze uczucia nie upodobniły się do ich – 137 – . Nie tylko spotkacie się z żądaniem ze strony Narcyza. jak to tylko możliwe. może „podbijać” problemy stwarzane przez alkoholika. aby ratować związek z mężem. Wyobraźcie sobie. gdybyście byli jego dokładnym odbiciem. gdy dojdą one do głosu. Być może jesteście dumni z tego. abyście się upodobnili do niego tak bardzo. Jeśli rodzice traktowali wasze uczucia jako oznakę słabości. to jako dorośli będziecie odczuwać strach. Sposób traktowania was przez rodziców będzie widoczny w tym. CZAS NA SZCZEROśĆ: POWTÓRNA ZDRADA holik. a wtedy nie byłoby przy was nikogo. gdy tylko dzieci okażą jakieś osobiste uczucia. jako dorośli będziecie odczuwali wstyd za każdym razem. Nie mielibyście przestrzeni na rozwój własnej osobowości. DA muszą zerwać wszelkie kontakty ze swoimi rodzicami. Odczuwałby więź z wami tylko wtedy. W domach alkoholików. Jedynym wzorem intymności. ani współuzależniony rodzic nie są w stanie właściwie wypełnić tych funkcji. Wyobraźcie sobie. ale zobaczycie także Echo. która poświęca swoją tożsamość. jeśli chcą mieć swoje własne uczucia i rozwinąć się jako unikatowe indywidualności – a to cena zbyt wysoka. jakie byłoby wasze życie. Relacja rodzic-dziecko staje się częścią podstawowej osobowości DDA. Pojawienie się jakichkolwiek różnic oznaczałoby zerwanie przez Narcyza więzi. dawanym przez Echo. Jeśli wasi rodzice nie potrafili odczuwać z wami więzi. kto doceniłby wasze odrębne i prawdziwe „ja”. jak odnosicie się jako dorośli do waszych własnych uczuć. Jeśli w dzieciństwie wasze uczucia przytłaczały i przerażały rodziców. a Echo waszą matką.

jak rodzice zachowywali się wobec nich w dzieciństwie. Cierpienia przysporzy wam uświadomienie sobie. jeśli tylko pozwolicie innym otwarcie was kochać. Muszą się go nauczyć. Najlepszy czas na to jest w tych momentach. gdy uznacie. Takie podstawowe poczucie własnej wartości rodzi się z istnienia więzi z rodzicami. wówczas one uczą się kochać innych bardziej niż siebie. musicie wyjść poza relacje. Oznacza to skuteczne zmierzenie się z częścią strachów i problemów. którzy kochają dziecko równie mocno. DDA mogą zachowywać się wobec samych siebie identycznie. DDA zbyt często usiłują wykorzystać siłę woli do wzbudzenia pozytywnych uczuć wobec siebie albo do prób wyeliminowania negatywnych myśli o sobie. że stajecie się takimi. jakimi jesteście – tu i teraz. jak siebie. że inni ludzie nie podzielają waszych emocji. Nagle okazuje się. że aby zbudować zdrowsze więzi z samym sobą. aż wreszcie sami pokochacie siebie. Przygnębia świadomość. możecie zbudować silniejsze poczucie własnej wartości. Kiedy uświadomicie sobie trud takiej zmiany. abyście pozwolili innym dowiedzieć się. zaczniecie akceptować samych siebie. Pomimo trudnych doświadczeń. Dzieci nie przychodzą na świat z poczuciem własnej wartości. jakimi najbardziej baliście się stać. poczucie własnej wartości zostaje wbudowane w samo serce tożsamości. których nie akceptowaliście u swoich rodziców. jacy jesteście. To może stać się źródłem zarówno wielkiego cierpienia. jako dorośli będziecie odczuwać głęboki niepokój za każdym razem. Najtrudniejszą rzeczą jest mieć na tyle dużo ufności. Kiedy was za to docenią. PRZEWODNIK uczuć. i kochać was. Kiedy tak się dzieje. aby pozwolić innym poznać was dokładnie takimi. Kiedy rodzice mają niską samoocenę i kochają swoje dzieci bardziej niż siebie.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. – 138 – . że powtarzacie wszystkie zachowania. Droga do uzdrowienia wymaga. w których najpierw ujawnia się poczucie własnego „ja”. jak i nowej nadziei. Czasami będą traktować czyjąś miłość jako substytut własnej miłości do samych siebie. zaczniecie lepiej rozumieć rodziców i los. z którym muszą się zmagać. które ich dręczyły. jakie byli w stanie nawiązać z wami rodzice.

Ale możecie też być przekonani. Gdy dzieci alkoholików staną twarzą w twarz ze zdradą samych siebie. Jako dorosłe dzieci alkoholików możecie nawiązać – 139 – . możecie zrozumieć. Można uniknąć zamiany minionego cierpienia w obecną niedolę. ponieważ tego. nie da się zmienić. Dzieci. wsłuchując się mocno jak nigdy dotąd w uczucia. aż przestaniecie być jego ofiarami. Będzie on trwał dotąd. Wciąż pozostawiają je w izolacji i samotności. Wyrażanie tłumionego gniewu oraz smutku może przynieść korzyści i stać się prawdziwym początkiem drogi do uzdrowienia. komu mogłyby opowiedzieć o swoich uczuciach – za kimś. że macie problemy daleko poważniejsze niż podejrzewaliście i że nigdy nie uda się ich rozwiązać. jeśli chce mieć nadzieję na znaczny postęp w zdrowieniu. Można jednak te emocje okazywać przez lata i nie dokonać żadnej poważnej zmiany w życiu. Przeszłości nie można zmienić i wspomnienia o niej zawsze będą wywoływać ból. Wiedzą. wysłuchanie i potwierdzenie ich uczuć. Akceptują swój gniew i smutek jako właściwe reakcje na to. zaczną rozumieć znaczenie zdania: „Cierpienie jest nieuniknione. ale nieszczęścia można uniknąć”. co je spotkało. którymi były. ale zupełnie nie dociera do nich druga zdrada. kiedy dotarliście do tego miejsca książki. dlaczego mają problemy. jak rozwijanie empatii wobec samego siebie. przez które musi przejść każde DDA. Nie wychodzą poza gniew i zgorzkniałość. Wiele DDA jest świadomych pierwszej zdrady. to odwracają się plecami do dzieci. ale nie wierzą. ale wciąż tkwią w pułapce przeszłości. Zacznijcie od zrozumienia dla siebie jako dzieci.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 6. wciąż czekają na dostrzeżenie. Teraz. Gdy DDA mówią. które wciąż potrzebują dowartościowania. że płaczą. kto zauważyłby. że mogą je rozwiązać. co wydarzyło się w przeszłości. Czasami potrzeba czegoś więcej. że nie chcą zgłębiać bolesnych uczuć powiązanych z dorastaniem w rodzinie alkoholowej. z niezaspokojoną tęsknotą za kimś. Pogodzenie się z istnieniem drugiej zdrady – zaniedbywaniem samego siebie – to ucho igielne. którymi byliście. CZAS NA SZCZEROśĆ: POWTÓRNA ZDRADA Zrozumienie rodziców nie jest jednak tak ważne. że wasze obecne problemy wynikają raczej z dziecięcych doświadczeń niż z jakichś istotnych wewnętrznych wad.

rosnąć będzie w was także zdolność odczuwania współczucia dla delikatniejszych. zaletach i nadziejach. W ten sposób możecie stać się opiekunami i strażnikami wewnętrznych dzieci. jak być lepszymi rodzicami dla samych siebie. ale nie mniejsze znaczenie ma utrzymywanie świadomości bycia dorosłym dzieckiem alkoholika. stanie się możliwa zupełnie nowa relacja z samym sobą. że się jest dzieckiem alkoholika. Widziałem. Taka postawa ma wielką moc uzdrawiania i DDA często nadzwyczajnie korzystają na nauczeniu się. jak zdrowiejące DDA nawiązują bliższe relacje z dziećmi. którymi były – chodziły do zoo. aby odnieść korzyść z czyjejś życzliwej uwagi. że gdyby coś wymknęło się spod kontroli. dostrzegają rosnące zaufanie między dojrzałymi i dziecięcymi częściami samych siebie. że mogą traktować się nawzajem w zdrowy sposób. do kina na dziecięce filmy. Następnym krokiem będzie zaprzyjaźnienie się z dziećmi. traktować je z szacunkiem i troską. jest bardzo ważne. Dając sobie takie prezenty. że wreszcie ktoś do nich dotrze. to w pobliżu jest dorosły. Taki jest sens zdrowienia. którymi byliście. Dla wewnętrznego dziecka nigdy nie jest za późno na to. Dzięki grupom wsparcia i terapiom. na którego można liczyć. To wciąż możliwe. ponieważ dziecko wreszcie wie. kiedy podejmą ryzyko otwartego mówienia o swoich przeżyciach. ponieważ w dzieciństwie ani razu nie mogły się cieszyć takimi zdarzeniami. Możecie rozpocząć ten proces od zburzenia muru zaprzeczania i dokładnego przyjrzenia się temu. bardziej spontanicznych i emocjonalnych stron was samych. którymi byliście. Kiedy znajdziecie w sobie wolę wysłuchania ze współczuciem swoich własnych historii. cierpliwie czekają wewnątrz was i nigdy nie porzucają nadziei. co przeżyliście w dzieciństwie. Uczuciowa strona waszej osobowości wreszcie uzyska prawo do ujawnienia się. Pogodzenie się z tym.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. fundowały sobie wielkie porcje lodów. – 140 – . PRZEWODNIK więzi z dziećmi wewnątrz was i przestać zdradzać ich potrzebę bliskości. Dziecięce cechy ujawniają się bardziej swobodnie. Wraz z rozwojem współczucia dla dzieci. DDA odkrywają dzisiaj. ponieważ dzieci. zaakceptowanie ich bez żadnych osądów. którymi byliście.

to dzieci mogą żyć w środowisku. dziecięce lęki wzmagają się.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 6. jeśli pojedyncze wspomnienie wywołuje lawi– 141 – . Żal ma związek z uczuciami. prowadzi dzieci do lękliwego przewidywania sytuacji bardziej niebezpiecznych niż te. Wciąż trzeba chodzić po linie i wciąż trzeba radzić sobie z żalem. które porzuciły wiele lat temu. które rzeczywiście mogą się wydarzyć. spowodowane przewidywaniem katastrofy. Siatka bezpieczeństwa. W takiej sytuacji wspinacz musi skoncentrować się wyłącznie na najbliższym kroku. jakie uczucia ujawnią. ale nie trzeba już obawiać się o własne bezpieczeństwo. ale generalnie będzie im oszczędzone silne poczucie niebezpieczeństwa i lęku związane z przyszłością. Nieustanne pompowanie adrenaliny. że rodzic może w każdej chwili stracić kontrolę nad sobą. który ma do wykonania. podobna do tej rozpiętej pod linoskoczkiem. Nie będzie to możliwe. ochroni je w każdym momencie życia. Jednak jeśli fizyczna lub emocjonalna strata rodzica pojawia się w niezdrowej atmosferze domu alkoholika. tak jak paniczny lęk wysokości może nagle obezwładnić wspinacza skałkowego. jak te dwie emocje współdziałają ze sobą i licznym DDA zamykają drogi do uzdrowienia. Może on sparaliżować cierpiącą z jego powodu osobę. Nie zawsze żal wywołuje uraz psychiczny. aby zrozumieć. Ważne. W takiej atmosferze wciąż odczuwają dojmującą stratę. Groźba. jest szczególne połączenie żalu i urazu psychicznego. Gdy rodzic umiera z powodu przewlekłej choroby. które pojawiają się w odpowiedzi na poważną stratę. które udzieli im wsparcia bez względu na to. dla którego DDA odcinają się od dzieciństwa i wewnętrznej dziecięcej natury. CZAS NA SZCZEROśĆ: POWTÓRNA ZDRADA ŻAL I uRAZ PSYCHICZNY Słabo rozpoznanym powodem. zaś dotknięte traumatycznym żalem DDA muszą przeżywać żałobę małymi etapami. może zaburzyć naturalny żal i zamienić go w żal traumatyczny. Wielu DDA traumatyczny żal przeszkadza w cofnięciu się do dzieciństwa. a nie w całości.

Szalał po domu. Małymi krokami trzeba dojść do poziomu. Alice: początek zdrowienia Gdy Alice miała pięć lat. próbując ukoić ją i jednocześnie uspokoić samą siebie obecnością niewinnego dziecka. żeby mąż nie zaczął się denerwować. matka uznała. a matka nie mogła się zdecydować. że noga ją boli. Po południu był już kompletnie zalany i między rodzicami doszło do okropnej awantury. W niedzielę wszystko się powtórzyło. aby zawozić córkę do szpitala albo niepokoić lekarza telefonem. PRZEWODNIK nę traumatycznych wspomnień. Ponieważ była to sobota. gdy zaczęli obwiniać się o wypadek córki. Pomoże wam ona zastanowić się. ale obudził się w środku nocy. Tej nocy ból obudził Alice i leżała w łóżku pojękując. że jest zbyt późno. żeby zawiózł ją do szpitala. Dziewczynka z całych sił starała się możliwie długo nie narzekać na ból.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. co sami możecie zrobić. Tej nocy dziewczynka prawie w ogóle nie spała. Matka położyła się koło córki i mocno ją przytuliła. Alice pamięta. kto bardziej potrzebuje jej opieki. jak błagała ojca. kopał w ściany i przewracał krzesła. Ojciec padł wczesnym wieczorem. jak można powstrzymać drugą formę zdrady – zaniedbywanie samego siebie. Podała małej szklankę wina w charakterze środka nasennego i sama też poszła do swojego łóżka. złamała nogę i założono jej gips. że złamana noga musi trochę poboleć. nawet w obliczu traumatycznego żalu. aby nie rozjątrzyć kłótni między matką i ojcem. Poniższa historia ilustruje. Następnego dnia rano dziewczynka żaliła się rodzicom. na którym lęk stanie się możliwy do zaakceptowania. której towarzyszy trudny do zniesienia poziom lęku. aby wesprzeć proces waszego zdrowienia. W przeciwnym razie traumatyczne reakcje blokują proces żałoby i żal nie słabnie. on jednak upierał się. wkrótce po wstaniu z łóżka ojciec Alice znowu zaczął pić. Jednak ojciec cierpiał z powodu gigantycznego kaca. Po wielu latach mogła ze szczegółami – 142 – . Kiedy ojciec wreszcie uciszył się i znowu zasnął. Podała córce kilka pastylek aspiryny z kodeiną i skupiła się na tym.

który docierał do niej. W efekcie krew do niej nie napływała i nerwy zaczęły obumierać. więc nie musiała patrzeć. kawałki poczerniałych mięśni przyczepiły się do opatrunku i odchodziły od nogi. że przestała cierpieć. ponieważ dzięki niej pokonywała w życiu wszelkie bariery. noga bolała nieco mniej. Alice pamięta. jak lekarz zdejmował gips. Rodzice pospieszyli z córką do szpitala. Kilka tygodni później rodzina z przerażeniem zauważyła strużkę ciemnego płynu. jakie miała w stosunku do alkoholizmu ojca. wypływającą spod gipsu. Trudno się dziwić. że dopiero w średnim wieku Alice zajęła się rozwiązywaniem uczuć. przeszkadzał w osiąganiu wyznaczonych celów prostymi metodami i uniemożliwiał Alice proszenie innych ludzi o pomoc. musi służyć wyłącznie jej. Nad ranem wreszcie zasnęła. jak cała noga pulsuje z każdym uderzeniem serca. Jako dorosła uznała większą troskę ojca o uczucia specjalisty niż o nią za oczywisty dowód na to. Pielęgniarka pobiegła do ubikacji.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 6. Jednak ten styl życia pozostawiał niewiele przestrzeni na rozrywkę. Alice pamięta. W ciągu następnych dwóch dni całkowicie straciła w niej czucie. Z chorej nogi unosił się okropny zapach. jaki to musi być dla niego trudny przypadek. Nogę zniszczyła zaawansowana gangrena i ostatecznie trzeba było amputować całą kończynę. co osiągnie. Stało się tak. CZAS NA SZCZEROśĆ: POWTÓRNA ZDRADA opisać każdy dźwięk. co oczywiście spowodowało. Do tego czasu jej osobowość zdominowało przekonanie. Po jego usunięciu przeraźliwy smród niemal odebrał wszystkim oddech. ponieważ gips był zbyt ciasno założony i noga spuchła. Taka postawa pomagała jej w karierze. Bardziej interesowała go fasada otaczająca rodzinę niż rzeczywiste życie za nią. gdy się obudziła. gdy jej potrze– 143 – . że jego życie zostało zredukowane do prób wywierania odpowiedniego wrażenia na innych. że ojciec odwrócił się w stronę lekarza i zaczął komentować. Niestety. że przytrzymywał ją ojciec. Alice należała do tej rzeczywistości. że dzięki uporowi oraz determinacji może osiągnąć wszystko i że wszystko. gdy samotnie leżała w nocy w łóżku i czuła.

gdy próbowała posłuchać uczuć tamtej małej dziewczynki. wibrujący gdzieś w głębi jej ciała.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. aby odzyskać uczucia. którzy się o nią troszczyli. które osiągała w walce. PRZEWODNIK bowała. Alice po raz pierwszy w życiu potrafiła przyjrzeć się temu. podczas których mogła otwarcie opowiedzieć swoją historię. że za chwilę eksploduje. Traumatyczna natura żalu Alice nieustannie zakłócała proces żałoby. której celem było odtworzenie rodziny z czasów jej wczesnego dzieciństwa. Na tablicy narysowała drzewo genealogiczne swojej rodziny. Nie była już w stanie zmagać się ze skrajnym przerażeniem i całkowitą samotnością. „Członkowie rodziny” zajęli – 144 – . Warte zachodu były jedynie te rzeczy. brata i ją samą. była pod wrażeniem ich podobieństwa do jej własnego życia. ponieważ jej rodzice zajmowali się swoimi sprawami a nie nią. Kiedy Alice po raz pierwszy zetknęła się z problemami DDA. W trakcie warsztatów dla DDA. W czasie spotkań nie potrafiła mówić bez poczucia. Na szczęście determinacja Alice stała się nieoczekiwaną zaletą w czasie leczenia. Pomimo głębokiego lęku zdecydowała się na takie przeżycie. co to znaczy dorastać w rodzinie alkoholowej. Za każdym razem. jej lęk urastał do niebotycznych rozmiarów. których mieli odtwarzać. Po podjęciu indywidualnej terapii ze specjalistą znającym problemy DDA. którym kiedyś była. które czuła w czasie wydarzeń związanych z amputacją. zaproponowałem Alice udział w psychodramie. Nie potrafiła odczuwać nawet odrobiny empatii wobec dziecka. Gdy tylko pojawiały się uczucia smutku albo gniewu. Była zdeterminowana. siostrę. Uczestniczyła w spotkaniach AA dla dorosłych dzieci alkoholików i zorientowała się. że na przemian odczuwa okropne znudzenie i intensywny lęk. która reprezentowała jej rodziców. natychmiast przytłaczał je intensywny lęk. stopniowo zaczął się wyłaniać obraz rodziny. Gdy „aktorzy” poznali znaczące cechy krewnych Alice. że przetrwała wyłącznie dzięki własnej determinacji. Ze swojego dzieciństwa potrafiła wydobyć jedynie poczucie osamotnienia i braku bezpieczeństwa oraz przekonanie. Spośród uczestników warsztatu wybraliśmy grupę. Z biegiem lat ten model zachowania zaczął wyniszczać Alice i odsuwać ją od ludzi.

Powiedziała ojcu. że Alice pozwoliła ponownie ożywić minioną rzeczywistość swojej rodziny. gdy mąż zaczynał pić. oszczędzał tylko siostrę Alice. że stawał się większy od wszystkich i zaczynał im wygrażać. Ona sama nawet przez chwilę nie pomyślała o sobie jako o odważnej. dreszcz przebiegł jej po plecach. inni uczestnicy warsztatów zaczęli mówić o wrażeniu. teraz ustrzegło ją przed jeszcze bardziej obezwładniającym strachem. widząc całkowite – 145 – . W rogu zajęła miejsce kobieta wybrana przez Alice do reprezentowania jej samej. Siła uwolnionych emocji była tak wielka. starając się za wszelką cenę zadowolić ojca. Leżała w embrionalnej pozycji. na co nigdy nie zdobyła się w realnym świecie. sparaliżowana przez strach i ignorowana właściwie przez całą rodzinę. która jego zdaniem nigdy nie robiła nic złego. aby relacjonowała wszystkie uczucia. w których pił. że Alice odważyła się zmierzyć z tak silnymi uczuciami i wspomnieniami. jak się czuje. CZAS NA SZCZEROśĆ: POWTÓRNA ZDRADA miejsca. Podprowadziłem ją do każdego z członków rodziny i prosiłem. Uświadomienie sobie. Brata Alice przepełniał strach. że nie mogliśmy kontynuować dramy. które symbolicznie oddawały relacje każdego z nich z pozostałymi. domagającej się od swoich dzieci ochrony i pocieszenia za każdym razem. Po zakończeniu psychodramy i powrocie wszystkich jej aktorów do rzeczywistości. walczył z nim. że nie da rady jeszcze raz odizolować się od uczuć. Ojciec ukrywał się za gazetą – z wyjątkiem chwil. żeby sprawdzić. poprosiłem ją. mogła zacząć odczuwać głębokie zrozumienie. Jedynie siostra przyklękała koło niej od czasu do czasu. Aby pogłębić uczucia Alice. co się stało – to był mechanizm obronny i należało go uszanować.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 6. jak wielki gniew czuje – a więc zrobiła to. które się w niej budzą. żeby sama położyła się w rogu w pozycji embrionalnej. Wiedziała tylko. Matka przyjęła postawę słabej i podporządkowanej. W fazie upojenia pęczniał tak. Alice zaczęła się wyciszać i intelektualnie roztrząsać to. Byłem przewodnikiem Alice po tym „obrazie”. że w dzieciństwie właśnie w ten sposób chroniła sama siebie. Dzięki temu. jak bardzo była zaniedbana ta zwinięta w kłębuszek pięciolatka. jakie zrobiło na nich to. Gdy to zrobiła. Obserwatorzy psychodramy odczuwali ogromną wściekłość.

PRZEWODNIK podporządkowanie rodziny alkoholizmowi ojca. co się działo z Alice. Alice nie miała możliwości prawdziwego poznania siebie i odnalezienia prawdziwego spokoju. Żeby skutecznie sobie poradzić z dziedzictwem bycia DDA. którą kiedyś była. że było to bardzo znaczące. Kilka tygodni później Alice miała zaskakujący sen: w swojej gnijącej nodze zaczęła widzieć symbol choroby ojca. gdy słuchała tych reakcji. gdy widział w niej swoje odbicie. którego zawsze jej bardzo brakowało. W dzieciństwie Alice była zakładniczką alkoholizmu ojca. Druga forma zdrady doprowadziła do tego. a nie dowód. Niektórzy szlochali. Ponieważ jej cierpienie i gangrena naruszyły fasadę normalności. jakim córka chciała go obdarzyć. jak traktował ją ojciec. żeby zająć się przerażoną pięcioletnią dziewczynką. że to z nią jest coś nie w porządku. W końcu Alice zaczęła traktować siebie w taki sam sposób. otrzymała dowartościowanie. żeby uniknąć kłopotów. jak nigdy przedtem. W tamtym momencie nikt nie dostrzegł. a jego choroba doprowadziła do tego. jakby były dzieckiem.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. ale potem okazało się. że zdradził zaufanie. gdy mówili o tym. Żeby tego dokonać. a to oznaczało. niemal w ogóle przestał zwracać uwagę na dziewczynkę. Przestała obwiniać siebie za swój los i dzięki temu mogła odczuwać empatię wobec dziewczynki. W gruncie rzeczy zaczęła odnosić się do swoich uczuć tak. spowodowany wcześniejszą zdradą. którzy stanowili część jej teraźniejszości. i nie starczyło im czasu i energii. którą czuł się w obowiązku prezentować światu. przemienił się w przewlekłe cierpienie. – 146 – . że ona też siebie zdradza. Uczyniła znaczący krok na drodze ku uzdrowieniu. Jej dziecięce uczucia zostały dowartościowane tak mocno. które należy ignorować. że ból. dopasowują swoje osobowości do otaczających ich ludzi). Alice musiała odblokować swoje uczucia i spontaniczność. Więź z córką potrafił odczuwać tylko wtedy. współuzależnieni zbyt mocno od niego zależą (jak już wspomniałem. jak bardzo rodzina Alice przypominała im cierpienie i samotność ich własnego dzieciństwa. Powracając do realiów swojego dzieciństwa w towarzystwie ludzi. potrzebowała zewnętrznego dowartościowania. W efekcie dzieciństwo Alice pozostało zakładnikiem również przez większość jej dorosłego życia.

przetrzymywanym przez nią samą w charakterze zakładnika. aby być takimi. Pierwszych sześć rozdziałów tej książki miało za cel umożliwić wam ogólne zrozumienie tego. Musiała przestać podważać zaufanie do samej siebie. Ponieważ znalazła taką grupę. smutek albo gniew. zbyt wiele DDA traktuje to uwolnienie jako zwolnienie z dalszego leczenia. Początkowo może to oznaczać przerażenie. a potem do przytulenia go. możemy wreszcie uwolnić nasze wewnętrzne dziecko. to czasem potrzebowała też powrotu do tych momentów i zdarzeń. samotność. z czego DDA muszą się leczyć. jakimi powinniśmy być. „Wszystko ma swój czas”. którym było. umacniając łączność między nami i naszymi uczuciami. CZAS NA SZCZEROśĆ: POWTÓRNA ZDRADA Alice stanęła więc przed koniecznością znalezienia bardzo specyficznego środowiska. na którym możecie przyjrzeć się samemu procesowi zdrowienia. Musimy dać sobie przyzwolenie na to. jakimi jesteśmy. – 147 – . w których zaczęła współpracować z dzieckiem.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 6. czy DDA potrafi wreszcie wykorzystać dowartościowanie ze strony innych do odbudowania kontaktu z dzieckiem. W tym procesie inni ludzie mogą odgrywać znaczącą rolę. Dzięki temu zrozumieniu dotarliście do poziomu. Niestety. Dopiero wtedy mogła rozpocząć dokonywanie w swoim życiu znaczących zmian. a nie takimi. Ostateczny test polega na sprawdzeniu. które zaakceptowałoby wszystkie ujawniane przez nią emocje. Na koniec Alice musiała przywrócić temu dziecku głos. Wsłuchując się w te uczucia bez osądzania ich.

Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik .

Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZęśĆ III PODRÓŻ .

Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik .

wykonaliście prace przygotowawcze pod założenie pięknego ogrodu. Wstępny etap zdrowienia polega między innymi na przygotowaniu podłoża. trudną drogę.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik Rozpoczęliśmy od obietnicy uzdrowienia. potrzebujecie dyscypliny i cierpliwości. Gdy wspomnienia i uczucia znowu stają się realne. Poznając skutki zaprzeczania. Wiele z naturalnej mądrości zdrowiejących umysłów i serc wydobyły samopomocowe programy Dwunastu Kroków – im poświęcimy uwagę w rozdziale 8. Mimo że psychoterapia sama w sobie nie jest w stanie wyleczyć DDA. Pomoc w zdrowieniu także jest możliwa i rozdział 9 opisuje korzyści płynące z korzystania z profesjonalnej terapii. Wasze leczenie odbywa się poprzez naturalny proces zdrowienia umysłu. Kiedy jednak ogród zacznie rozkwitać. choć możecie tego jeszcze nie wyczuwać. Najlepszy wynik osiągniecie. które obudzą ukryte w was moce. Teraz. stresu i współuzależnienia dla waszego życia. przez które przebiega proces leczenia. jeśli będziecie cieszyć się samą podróżą. Świadomy wysiłek praktykowania tej mądrości w codziennym życiu wzmacnia dyscyplinę zdrowienia. Ten czas jest już blisko. W rozdziale 7 najpierw wskazuję czynniki wspierające zdrowie. Nie możecie też narzucić mu ostatecznego kształtu. pojawia się możliwość wyleczenia. którą pokonaliśmy w dzieciństwie. Decydująca dla zdrowienia jest dobra relacja terapeu– 151 – . a nie koncentrować się na tym. to może ona dostarczyć unikatowych doświadczeń. co waszym zdaniem powinno być jej celem. ale pamiętajcie. aby pozwolić mu na rozwój zgodny z jego naturalnym rytmem. Możecie o niego dbać. będziecie mieli znacznie mniej pracy. a przyniesiona przez nią nadzieja pozwoliła nam spojrzeć wstecz na długą. aby w pełni się na nim skupić. a potem nakreślam etapy. kiedy gotowi jesteście na rozpoczęcie procesu zdrowienia.

aby odnaleźć wolność i równowagę. to jak go rozpoznam?”. PRZEWODNIK tyczna. gdyby doszedł drogą do uzdrowienia wystarczająco daleko.. Ostatnia sprawa: brak wyraźnego wskazania. W posłowiu ponownie odwiedzam Huckleberry Finna. jakie mogłoby być dorosłe życie Hucka. wynikające z posiadania zdrowych relacji ze sobą i z całym światem. Pytają mnie całkiem poważnie: „Jeśli nawet spotkam kogoś wyleczonego. – 152 – . tym skuteczniej możecie ją wykorzystać dla własnego dobra. Pomyślcie. żeby pokazać pewną wizję zdrowienia..Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. pozostawia wielu z nich bez jasnej wizji procesu zdrowienia. Im lepiej zrozumiecie jej znaczenie. że DDA muszą zachowywać się jak zdrowi dorośli.

aby się na to zdecydować. że nie przekaże dziecku tego. Drugą nitkę tworzą rozwijające się metody terapii dla DDA. dzisiejsze dorosłe dzieci alkoholików mają łatwy dostęp do innych DDA oraz do specjalistów. Dla niej czas na uzdrowienie nadszedł. Jedną tworzą organizacje samopomocowe. promujące wyjątkowo skuteczne programy Dwunastu Kroków dla DDA. w dużej mierze dlatego. którzy mogą je wesprzeć i poprowadzić w podróży do osobistego uzdrowienia. gdy przystąpiła do grupy terapeutycznej. Virginia należy do wspólnoty uleczonych DDA. to w trakcie podróży ma wiele możliwości skorzystania z fachowej pomocy. a ona była zbyt przerażona. Virginia przysięgła sobie. większość DDA nie spotykała się z większym niż Huck zrozumieniem swoich potrzeb i stanów. że mąż chciał dzieci. Jednak współczesność dostarcza wielu powodów. co – 153 – . W przeciwieństwie do Hucka Finna. Dwie nitki drogi do uzdrowienia zostały wybrukowane i poszerzone. Choć każde DDA musi samodzielnie przebyć tę drogę. wzorowane na Anonimowych Alkoholikach.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 7. Aż do czasów nam współczesnych. Jej małżeństwo właściwie nie istniało. abyśmy poczuli nadzieję. Czas na zaufanie: Droga do wyzdrowienia W świecie Huckleberry Finna nie ma zrozumienia dla wyjątkowych problemów DDA.

Rod także jest członkiem wspólnoty DDA. Przez – 154 – . że potrafią swobodnie rozmawiać. to po raz pierwszy pojawiła się przestrzeń dla mnie. Po terapii Rod nawiązał bardzo dobre relacje z niektórymi członkami swojej rodziny. Teraz. czy będzie miała dość siły. którą odczuwałam wobec moich rodziców. Kiedy stanął w obliczu swoich autentycznych uczuć. zrozumiał. gdy musi patrzeć. A gdy ostatecznie zniknęli z centrum mojego życia. Po prostu odkryłam. Uświadomiłam sobie. niemniej jednak jedzenie służyło mu jako sposób unikania emocji. Doświadczyła także fizycznej przemocy i nie miała pojęcia. że w jej przypadku jedynym sposobem ochrony dzieci jest po prostu ich nie mieć. i jak bardzo taka sytuacja jest nic niewarta. To jest obietnica uzdrowienia. Matka odwiedzała go z własnej inicjatywy i w czasie tych spotkań oboje przekonali się. Swoją drogę do uzdrowienia i ścieżkę. co czuje. że ojciec znowu popadł w głębokie uzależnienie – od leków. żeby nie maltretować własnego dziecka. jak wielki był jego gniew na rodziców alkoholików. Rod potrafił mu wprost powiedzieć. gdy musiał zmierzyć się ze swoją rodziną. którą potem podążała. że przestają zajmować centralne miejsce w procesie mojego zdrowienia. ale nie pozwalam im zająć miejsca tych spraw. żeby podjąć pracę w firmie Roda. które naprawdę chcę mieć w moim życiu”. Swój czas zdrowienia rozpoczął. gdy piszę tę książkę. które przeniknęły całe jej życie. nie czuję. jak bardzo cierpiałam z powodu goryczy. Virginia ma śliczną dwuletnią córeczkę i chce mieć jeszcze jedno dziecko. że w jakiś sposób ich zatruję. PRZEWODNIK otrzymała od własnych rodziców: utraty wiary w siebie i goryczy. czy to w rzeczywistości.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. Choć wyglądało na to. gdy przystąpił do terapeutycznego programu Dwunastu Kroków dla kompulsywnych obżartuchów. żeby wpuścić męża i dziecko do mojego życia bez obaw. Wiesz. Wciąż nie lubię w sobie mnóstwa rzeczy. Młodszy brat przejechał przez całą Amerykę. że im przebaczyłam. jak naraża się na takie niebezpieczeństwo. opisywała tak: „Wreszcie zrozumiałam. że jestem w porządku – na tyle. Uważała. Rod nigdy nie miał nadwagi. gdy nie ma ojca. czy w myślach. Przez kilka pierwszych lat terapii straszliwie cierpiał za każdym razem.

„Nie jestem w stanie opisać. W grupie jest też Ellen. Potem szczelina zniknęła. to w moim życiu nie zmieniłabym nawet jednego drobiazgu. Chyba najlepiej wyjaśnię tę różnicę tak: gdybym dzisiaj dowiedziała się. Margaret była wyjątkowo dobra w pomaganiu małżonkom w ratowaniu ich związków (albo przynajmniej w zawieraniu ugody i tym samym unikaniu sądowych batalii). że z trudem zwlekała się z łóżka. Dla niej czas zdrowienia rozpoczął się. i ich oczy nawiązały bezpośredni kontakt. jak patrzę dzisiaj” . który mi pozostał tak samo. że także bardzo się boi. żeby dotrzeć do biura przed południem. Jeszcze w trakcie terapii przygotowywała się do złożenia ślubów kapłańskich w kościele episkopalnym. podobnie jak nieosiągalny emocjonalnie był ojciec. Jej prawnicza kariera stała się tylko wspomnieniem: „Czuję prawdziwe powołanie i mogę mu się poświęcać bez poczucia wypalenia. Teraz bez poczucia winy mogę go opuścić”. Była tak zniechęcona do swojej pracy. a potem wybrała terapię indywidualną. jakby jej przeznaczeniem były krótkie związki z nieosiągalnymi dla niej mężczyznami. że za sześć miesięcy umrę. „Choć mój ojciec prawdopo. Jej czas zdrowienia rozpoczął się. Margaret także należy do tej samej wspólnoty. Ojciec wyznał. jak wiele ta chwila dla mnie znaczy” opowiadał potem Rod. To jest obietnica uzdrowienia. bowiem przez całe dzieciństwo czuła się odpowiedzialna za ratowanie małżeństwa swoich rodziców. choć nie pił od ponad 20 lat. że w głębi duszy on wie. że nie oszalałem. Przeszła gruntowny trening. dobnie doprowadzi się do śmierci. CZAS NA ZAufANIE: DROGA DO WYZDROWIENIA krótką chwilę mężczyzna patrzył na syna przez szczelinę w murze zaprzeczania. za którym się ukrywał. To jest obietnica uzdrowienia. to przez krótką chwilę spotkaliśmy się – i powiedział mi. Moje życie jest teraz zupełnie inne. Życie Ellen wyglądało tak. specjalizującej się w sprawach rozwodowych. Nawyk Ellen wdawania się w romanse z żonatymi mężczyznami i zatwar– 155 – .Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 7. Wciąż przychodziłabym na rozmowy z tobą i patrzyłabym na czas. gdy przeczytała książkę o DA. daje jej poczucie spełnienia. czy pełna sukcesów kariera prawniczki. gdy kolega zapytał ją.

Na koniec zrozumiecie. Nie wiem. który rozwija się wraz z postępem zdrowienia. jednak osiągnięty dzięki niej wgląd we własne życie nie wystar– 156 – . nie potrzebują już fasad – odnaleziony spokój wręcz z nich promieniuje. Członkowie wspólnoty zdrowiejących DDA. polega na uznaniu własnych ograniczeń. że być może nigdy nie wyleczą wszystkich ran z dzieciństwa i że tak naprawdę nie ma to znaczenia. że zasługuję na miłość tak samo. których historie przed chwilą przedstawiłem.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. aby samodzielnie przywrócić wam wolność i odbudować waszą wewnętrzną równowagę. że ma on wystarczającą moc. nie będę już nigdy miała wątpliwości. uzyskamy dostęp do całego zestawu nowych strategii radzenia sobie z trudnościami życiowymi. poczujecie się bardziej odpowiedzialni za to. aby ten spokój się pojawił. aby nauczyć się samotnego życia. Wspólną cechą zdrowiejących DDA jest akceptacja tego. Gdy już się z nimi pogodzimy. jak bardzo potrzebuje w swoim życiu intymnych relacji i jak bardzo się ich obawia. jak i od nich samych. jak każdy inny” . To także jest obietnica zdrowienia. Z ich serc wypływa spokój. PRZEWODNIK działymi kawalerami był tak kompulsywny. że potrzebowała terapii. aby zbudować związek z mężczyzną odpowiednim dla niej: „Nigdy nie przypuszczałam. jak ułoży się moje małżeństwo. Ellen zdobyła wystarczająco dużo pewności siebie. Wkrótce po rozpoczęciu terapii zrozumiała. Nauczywszy się chronić siebie przed ciągłymi wtargnięciami ojca w jej życie. Gdy dla was nadejdzie czas zdrowienia. Nie musimy usuwać blizn po nich. Cechą charakterystyczną wielu DDA są wyuczone sposoby reagowania na życiowe wydarzenia. Możemy jednak zdobyć umiejętność odczytywania ich jako sygnałów. W efekcie będziemy umieli znaleźć inne możliwości reagowania. że w naszym obecnym życiu coś uaktywnia przeszłość. Styl rozwiązywania problemów. Nasze leczenie zależy w równej mierze od reakcji na te rany. że będzie trwało. Szczerze wierzę. który udziela się otaczającym ich ludziom. Cokolwiek się jednak stanie. że potrafię się zakochać i że zasługuję na miłość. żeby się od nich uwolnić. Lektura tej książki może być ważną częścią procesu zdrowienia. Niedawno Ellen wróciła ze swojej podróży poślubnej.

Zaangażowanie wymaga czasu. jak i przegrać. CZAS NA ZAufANIE: DROGA DO WYZDROWIENIA czy wam do przeprowadzenia głębokich i trwałych zmian. Na pierwszym z nich. rozszerza się na całe życie. Ponowne poznawanie. a kończy uznaniem konieczności ponownego. rozpoczęte pod koniec poprzedniego etapu. ETAPY ZDROWIENIA W procesie zdrowienia musicie przejść pięć zasadniczych etapów*. * Pragnę wyrazić szczególną wdzięczność Stephanie Brown za opisanie etapów zdrowienia z alkoholizmu oraz Herbertowi Gravitzowi i Julie Bowden za ich pracę nad etapami zdrowienia DDA. które poczucie własnej wartości wspierają.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 7. których potrzebujecie. odrzućcie myśl o samotnej podróży drogą do uzdrowienia. Jeśli naprawdę chcecie się wyleczyć. Następny jest etap ponownej identyfikacji – rozpoczyna się on od zaakceptowania etykiety „dorosłego dziecka alkoholika”. a życie traktujecie w dużej mierze jak walkę. aż w końcu potraficie zrozumieć. które podważały poczucie własnej wartości. na etapie rozwoju do głosu dochodzą duchowe niepokoje – i nabierają nowego znaczenia. rozwiniętych w dzieciństwie. Wreszcie. a nie opinie innych ludzi. którzy także chcą wyzdrowieć. którą można równie dobrze wygrać. zaś życiowym przewodnikiem staje się osobiste poczucie integracji. zostają wyparte przez przekonania. – 157 – . Na kolejnym etapie – integracji – przekonania. Ustalenia tych autorów pomogły mi w przygotowaniu niniejszego rozdziału. Każdy z tych etapów omówię szczegółowo. jakie powinna zająć w waszym życiu siła woli. etapie przetrwania. a jego niezbędnym składnikiem jest rosnąca wrażliwość na innych. wciąż kurczowo trzymacie się zaprzeczania. zaangażowanie w proces tych zmian musi być bardzo zdyscyplinowane. że wasze wysiłki zmierzające do kontrolowania całego wszechświata są tak naprawdę powodem wielu waszych obecnych aktualnych problemów. dogłębnego rozpoznania właściwego miejsca. Trzeci – to etap spraw podstawowych. Z powodu podświadomych nawyków.

nigdy nie doprowadzi do poczucia autentycznej normalności. z którym musicie się zmierzyć na etapie przetrwania. kompulsywną racjonalność czy kompulsywne używanie alkoholu lub narkotyków. Zadaniem. Wysiłki zmierzające do uśmierzenia zaniepokojenia sobą i światem mogą zamienić się w zachowania kompulsywne. jest właściwe określenie. wypełni wewnętrzną pustkę. Dopóki zaprzeczanie zaciemnia obraz rzeczywistości. Zaprzeczanie wydaje się wam niezbędne do przetrwania. trzymacie na wodzy swoje uczucia i spontaniczność. kim nie jesteście. co złagodzi ich cierpienie. kim się jest – to umożliwi wam rozpoznanie prawdziwych źródeł cierpienia. to jesteście na etapie przetrwania. Etap ponownej identyfikacji Gdy zaczniecie identyfikować siebie jako DDA – czy to pod wpływem lektury tej książki. Ponieważ zaprzeczanie czyni ślepym na właściwe źródło cierpienia. że rodzice są alkoholikami i unikacie przyjrzenia się własnym reakcjom na ich uzależnienie. Aby sprawiać wrażenie normalności i uniknąć przytłoczenia przez gniew i smutek. cechą charakterystyczną etapu przetrwania jest poczucie dyskomfortu o nieokreślonym źródle. da im poczucie przynależności. Wówczas leczenie staje się ważniejsze ale i trudniejsze. nieustannie wypróbowywać najmodniejsze metody budowania większej asertywności albo poczucia własnej wartości. czy pod wpływem spotkań z innymi dorosłymi dziećmi alkoholików – rozpoczniecie etap ponownej – 158 – . Na tym etapie DDA poszukują czegoś. PRZEWODNIK Etap przetrwania Jeśli wciąż bezsensownie bronicie się przed faktem. dopóty nie ma szansy na uzdrowienie siebie.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. Negatywna tożsamość nigdy nie będzie źródłem prawdziwego komfortu psychicznego. Możecie uzależnić się od warsztatów samodoskonalenia. Wymagana jest absolutna szczerość. Zasadniczym problemem na etapie przetrwania jest tożsamość: budujecie ją na tym.

Dopóki jednak nie pogodzą się z ogromnymi problemami. Musicie skupić się na swoim najgłębszym „ja”. pozostaje wiele zachowań związanych z alkoholem. Choć ważne jest zrozumienie pierwszej zdrady. żeby nadszedł dla was czas zdrowienia. Istnieje subtelna. napastliwi i że wciąż zaprzeczają. przyjmuje etykietę „alkoholika” i przestaje pić. Drugi aspekt etapu ponownej identyfikacji to prawdziwe ucho igielne. że wciąż są podenerwowani. Zakazują sobie picia – to kłopotliwy stan. która polega na spojrzeniu na siebie jako na dziecko alkoholika. Wiele z nich uznaje swoich rodziców za alkoholików. że wszystko. Oznacza to. arbitralni. kontrolujący. straty i porzucenia. jakie mają ze sprawowaniem kontroli. że nawet trud– 159 – .Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 7. że tak naprawdę jesteście nim wy sami. CZAS NA ZAufANIE: DROGA DO WYZDROWIENIA identyfikacji. które zaburza wasze obecne życie. tracicie możliwość rozpoznania. ale wciąż trwa przy uczuciach wściekłości. Nie dokonując subtelnej. Staniecie w obliczu zadania tak subtelnego. Gdy staniecie twarzą w twarz z wrogiem – odkryjecie. że stosunku do siły woli nauczyliście się od kogoś. Druga część etapu ponownej identyfikacji wymaga uznania. Potem koncentrowaliście ją na sobie – a dokładniej na zdradzie wobec siebie. że jesteście dziećmi alkoholików. Ich proces zdrowienia ulega deformacji. Wielu alkoholików uświadamia sobie swoje zaprzeczanie. ale zasadniczej zmiany. kim jesteście. Mimo że już nie piją. co wiecie o kontroli i sile woli. że zdrowienie rozpoczyna się od zmiany myślenia o tym. musi zostać podważone. Pomocne będzie porównanie DDA z alkoholikami. kto nic na ten temat nie wiedział. proces ich zdrowienia nie postępuje. który wymaga nieustannego utrzymywania kontroli. Początkowo koncentrowaliście uwagę poza wami. ale zasadnicza różnica między pogodzeniem się z alkoholizmem rodziców a pogodzeniem się z tym tym. proces ich zdrowienia będzie tkwił w martwym punkcie. jeśli chcecie. Choć rozpoczęli etap ponownej identyfikacji. bowiem proces zdrowienia jednych i drugich przebiega według identycznych etapów. to jednak ta druga utrzymuje przy życiu dziedzictwo przeszłości. aby podkreślić. DDA też mogą znaleźć się w podobnym stanie. Używam określenia ponowna identyfikacja.

Uchem igielnym jest opozycja „chęci” kontra „upór”. osamotnienia czy porzucenia. Już nie chcą odczuwać gniewu. Oczywiście. próbując zdrowieć według własnego rozkładu jazdy. skutecznie pokonał ostatnie partie etapu ponownej identyfikacji oraz kolejne części procesu zdrowienia. a czasami nie – przed tymi emocjami. to mogę tylko odpowiedzieć. tym więcej lat niedoli. DDA. kto unika udziału w samopomocowych spotkaniach DDA albo rozpoczęcia terapii. jak zareagujecie na problemy z kontrolą. – 160 – . Musicie ograniczyć wysiłki zmierzające do kontrolowania tego. Musicie ich chcieć dlatego. podążając do niego niezliczonymi ścieżkami. Jeśli chcecie ich z jakiejkolwiek innej przyczyny. a mimo to odmawiacie przyjęcia najlepiej poznanych i najskuteczniejszych form pomocy. które uparcie i możliwie jak najszybciej powracały do tych uczuć. PRZEWODNIK no je opisać. Cud uzdrowienia można osiągnąć. że temu zadaniu przypisuję zbyt wielkie znaczenie i trudność. głupotą byłoby przekonywanie. Mają jednak skrytą nadzieję. że są prawdziwe. które tkwią w gniewie oraz poczuciu osamotnienia i porzucenia. Niemożliwe. Im większe zaawansowanie w grze w kontrolowanie. Jeśli uważacie. Same uczucia nie wystarczą. co możecie kontrolować. równocześnie w pewien sposób bronią się – czasami świadomie. że trwając przy nich. Znałem wiele DDA. albo zmusić rodziców do porzucenia alkoholu i wyrażenia skruchy. jak byście chcieli. że dobierałem słowa z najwyższą starannością. Jeśli wasze życie nie przebiega tak. jest to oczywisty dowód. będą mogły w jakiś sposób sprawować nad nimi kontrolę albo odmienić przeszłość.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. W moim przekonaniu wasze emocjonalne. to wciąż tylko po to. z którymi właśnie w tym momencie się spotkacie. żeby manipulować światem. żeby wyzdrowieć. Położenie nacisku na słowo unika umożliwi lepsze zrozumienie pierwszego zdania tego akapitu. że na drodze do uzdrowienia istnieją tylko dwa pasy ruchu. duchowe i nawet fizyczne zdrowie zależy od tego. choć jest ono zasadnicze dla pełnego uleczenia ducha. aby ktoś. że część waszych problemów spowodowana została przez przemożne pragnienie sprawowania kontroli nad procesem zdrowienia.

Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik

7. CZAS NA ZAufANIE: DROGA DO WYZDROWIENIA

Jednak taka kontrola jest nierealna, ponieważ ze zdrowieniem wiąże się dobrowolna rezygnacja z prób (daremnych) kontrolowania wszystkiego, co utrudnia wam obecne życie. Nie przejmujcie się, gdy paradoksy siły woli i kontrolowania, które napotkacie w drugiej części etapu ponownej identyfikacji, wywołają w was poczucie dezorientacji. Wiele osób daremnie próbuje intelektualnie zrozumieć te pojęcia. Taki paradoks istnieje i nie można go rozwiązać za pomocą ćwiczeń umysłowych. Aby go w pełni zrozumieć, trzeba po prostu z nim żyć. Etap spraw podstawowych W pierwszych etapach zdrowienie polega na zakończeniu zaprzeczania alkoholizmowi rodziców i jego wpływowi na wasze życie oraz na zaakceptowaniu tego, że możliwe jest inne podejście do siły woli. Dla wsparcia procesu zdrowienia zasadnicze znaczenie ma przypływ wiary i akceptacja ograniczeń możliwości sprawowania kontroli. Etap spraw podstawowych zaczyna się wraz z uznaniem zdrowienia za stały proces. Jeśli pierwszy przypływ wiary okaże się równocześnie ostatnim, to utkniecie w martwym punkcie. Leczenie będzie postępować tylko wtedy, gdy zechcecie kontynuować tę wyprawę w nieznane. Jeśli to wszystko nieco was przeraża, to przypominam o wypaczonym przekonaniu alkoholików, że abstynencja będzie największym osiągnięciem w ich życiu. Tymczasem to jest dopiero początek podróży, w trakcie której przyjdzie im zmierzyć się z wieloma problemami spowodowanymi alkoholizmem i niewłaściwym stosunkiem do siły woli. Kolejnym podejściem do etapu spraw podstawowych jest potraktowanie go jako okresu, w którym DDA i alkoholicy zaczynają w pełni zmagać się ze współuzależnieniem. Od tego punktu proces leczenia polega na zbadaniu wszystkich sposobów, w jakie zaburzony stosunek do siły woli wpływa na wasze życie. Oznacza odkrywanie, jak upór ogranicza życie i możliwości nawiązywania relacji. Trudności w zaufaniu innym i w okazywaniu spontaniczności, za– 161 –

Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik

CZAS NA WYLECZENIE. PRZEWODNIK

przeczanie własnym potrzebom emocjonalnym i fizycznym, budowanie samooceny na opiniach innych ludzi, poczucie nieustannej odpowiedzialności za innych – to problemy współuzależnionych. Etap spraw podstawowych wykracza poza zmiany w postawie i staje się czasem działania. Zachęca do eksperymentowania z okazywaniem spontaniczności, pozwalania sobie na posiadanie własnych potrzeb oraz zaprzestania działań podejmowanych pod wpływem poczucia winy i odpowiedzialności za innych. Wszystkie lęki, które odczuwaliście na etapie ponownej identyfikacji, będą powracać za każdym razem, gdy staniecie wobec konieczności wykonania skoku w nieznane. Wspominajcie wtedy, jak wykonaliście pierwszy skok – wbrew wszystkim waszym obawom. Etap spraw podstawowych to czas na możliwie częste wkraczanie w nieznane, aż stanie się to waszą drugą naturą. A potem zacznie się nowy rozdział życia. Wasz stary sposób postępowania z powyższymi zaleceniami polegałby na zmuszaniu się do bycia spontanicznym i do ignorowania poczucia zagubienia albo przerażenia. Taka reakcja to jedna z tych niewłaściwych prób sprawowania kontroli, których staracie się pozbyć. Nowy sposób podejścia polega na tym, by zrozumieć, jak to źle nie być spontanicznym – w następstwie pojawi się pragnienie, aby spróbować czegoś nowego. Podobnie stary sposób załatwiania różnych spraw będzie wam podpowiadał, żebyście zmusili się do zaprzestania zadowalania innych ludzi, ignorując przerażenie, które odczuwacie na myśl, że nie będziecie już dłużej mogli wykorzystywać ich opinii jako wskazówek do działania. Nowe podejście podpowiada, żeby przestać zadowalać innych i przekonać się, jak to jest, kiedy ludzie formułują opinie na wasz temat, choć w ogóle się o to nie staracie. Etap spraw podstawowych jest często długim i mozolnym zgłębianiem na nowo tego, co faktycznie pozostaje pod ludzką kontrolą, a co nie. W miarę postępu leczenia na tym etapie wzrośnie liczba obszarów, w których będziecie działać skutecznie. Będziecie tracić coraz mniej energii na próby zmieniania spraw pozostających poza waszą kontrolą. Wasze życie emocjonalne obudzi się i dostosuje do rytmu codzienności. – 162 –

Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik

7. CZAS NA ZAufANIE: DROGA DO WYZDROWIENIA

Większa część pracy na etapie podstawowych problemów koncentruje się na tym, jak wchodzić w relacje z perspektywy waszego prawdziwego „ja” a nie ukrywać się za fasadą „ja” fałszywego. Próby , nawiązania bliskich relacji za pomocą kontrolowania uczuć innych oraz ich opinii o was, są jednym z ważniejszych elementów współuzależnienia. Ukończenie tego etapu zdrowienia zależy od chęci swobodnego, niezależnego wchodzenia w bliskie związki. Relacje z innymi zawierane we wspólnotach zdrowiejących DDA, są dobrymi pretekstem do eksperymentowania z nowymi rodzajami wrażliwości. Celem tego etapu zdrowienia jest trwałe porzucenie charakterystycznego dla współuzależnionych przekonania, że są w stanie samodzielnie zbudować intymne relacje. Etap integracji W miarę postępu na etapie spraw podstawowych, pielęgnowane przez lata przekonania są sprawdzane i odrzucane. Możecie się poczuć jak statek, który zerwał się z cum. Gdzie są przekonania, które mają zastąpić te nieskuteczne i niepotrzebne? One rozwiną się na etapie integracji i ułożą w nowe podejście do życia. Dotychczas wasze podstawowe przekonania systematycznie atakowały wasze poczucie własnej wartości. Każde DDA jest dobrze zaznajomione z „komitetem” w swojej głowie, złożonym z głosów, które tworzą ciągły strumień negatywnych przekonań. Za każdym razem, gdy coś osiągacie, „komitet” przypomina wam, że to wcale nie było trudne lub że mogliście to zrobić szybciej albo lepiej. Za każdym razem, gdy słyszycie pochwały, „komitet” przypomina wam, że tylko mydlicie ludziom oczy albo że nie mają oni zbyt wysokich wymagań. Za każdym razem, gdy jesteście z siebie zadowoleni, „komitet” szybko przypomina wam wszystkie rzeczy, których nie zrobiliście dobrze – oczywiście w trosce o to, żeby wam się nie przewróciło w głowach. „Komitet” wkracza do akcji przy najmniejszym nawet wzroście poczucia własnej wartości. Na etapie integracji rozwija się nowy głos, który potwierdza samoocenę, a nie atakuje ją. Wypływa on z dwóch źródeł: przemiany – 163 –

Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik

CZAS NA WYLECZENIE. PRZEWODNIK

wad w zalety oraz pojawienia się poczucia integralności jako podstawowej zasady zachowania. Oba otrzymujecie w darze. Nie można sprawić, aby pojawiły się, zanim nadejdzie ich czas. Po prostu pojawiają się, gdy praca na etapie podstawowych problemów dobiega końca. Pierwsze z tych źródeł – przemiana wad w zalety – dostarcza nieoczekiwanej odpowiedzi na powszechnie stawiane pytanie: „Jak mam się pozbyć cech DDA?” Otóż nie musicie pozbywać się ich. . Takie działanie to stary sposób radzenia sobie z problemami, bazujący na przekonaniu, że uczynicie swoje życie lepszym, jeśli będziecie sprawować kontrolę nad tym, kim i czym jesteście. Skoro już raz zgodziliście się, że wiele cech DDA ma zasadnicze znaczenie dla przetrwania stresów dzieciństwa, to dlaczego teraz chcecie się ich pozbyć? Pierwsze trzy etapy leczenia uwolniły was od konieczności przetrwania, więc teraz możecie z tych cech korzystać albo nie, w zależności od aktualnych potrzeb. Na przykład nadzwyczajne wyczulenie na uczucia innych może być wielką zaletą dorosłych dzieci alkoholików pracujących w zawodach nastawionych na pomaganie innym, ponieważ takie DDA nie są już więźniami poczucia odpowiedzialności za wszystkich. Hiperczujność często ułatwia poszukiwanie już wyleczonych ludzi, którym można zaufać. Skłonność do kontrolowania wszystkiego może pomóc w dbałości o uporządkowanie ważnych aspektów własnego życia. Wiele cech DDA może stać się zaletami – jeśli pozwolicie im odgrywać właściwą rolę. Nie rezygnujcie z nich, zwłaszcza gdy już was nie męczą. Dotychczas zachowywaliście się w zależności od tego, jak waszym zdaniem inni ludzie będa na was reagować. W trakcie procesu rozbierania muru zaprzeczania pojawia się nowe poczucie: większej integralności. Gdy pogodzicie się z większością realiów przeszłego i obecnego życia, to wasze poczucie integralności wzmocni się. Uświadomicie sobie uczucie większego spokoju, który nadejdzie wraz z pojawieniem się prawdziwego „ja”. Zaakceptujecie swoje uczucia i już nie będziecie uciekać w psychiczne odrętwienie, które czyniło wasze życie mniej realnym. – 164 –

CZAS NA ZAufANIE: DROGA DO WYZDROWIENIA Na etapie integracji włączają się wewnętrzne standardy wyboru stylu bycia w świecie. który wspiera prawo do życia w zgodzie z wewnętrznymi standardami. • Mam prawo powiedzieć „nie” wszystkiemu. • Mam prawo do zakończenia rozmowy z ludźmi. kropka. przyjmuje różne formy. gdy płaczę. nie tylko przetrwania. kogo kocham. • Mam prawo wyznaczyć granice i dbać o siebie. • Mam prawo do popełniania błędów. System przekonań. w jakich się znajduję. Poniższe kwestie są do niego często włączane:* Osobisty projekt praw • Życie powinno dawać możliwości różnych wyborów. • Mam prawo być zdrowszy od całego mojego otoczenia. • Mam prawo do zmiany i rozwoju. Julie Bowden i Jaela Greenleafa. żeby być doskonale szczęśliwym.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 7. • Nie muszę w pełni wyzdrowieć. w zależności od reakcji. • Prawdopodobnie nie jestem winny. żeby być wartościowym człowiekiem. wesoły i rozluźniony. • Mam prawo zadbać o siebie bez względu na okoliczności. • Nie muszę być doskonały. • Mam prawo do wszystkich moich uczuć. którzy mnie poniżają albo obrażają. zatem na etapie integracji trzeba sporządzić osobisty projekt praw. • Życie nie powinno być motywowane strachem. • Nie muszę być doskonały. jakie wywołuje w was każdy z nich. Można wybrać ujawnienie uczuć lub ich ukrycie. • Nikt nie powinien się śmiać. jak również z doświadczeń własnych autora. – 165 – . NIKT NIE JEST! * Kwestie te zostały zaczerpnięte z prac Claudii Black. • Mam prawo być zrelaksowany. co uważam za niewłaściwe lub niebezpieczne. • Mam prawo złościć się na kogoś. Herberta Gravitza.

Stworzenie National Assotiation for Children of Alcoholics (NACoA) jest przykładem działania na wielką skalę na etapie rozwoju. na co możecie mieć wpływ. Jest ona szczególnie głęboka. Duchowość oznacza to. właściwie zastosowana. że nic nie możecie zmienić – 166 – . Duchowość angażuje – poza intelektem – także uczucia. często są zdumieni. których przerażały albo drażniły myśli o duchowości. jakim możemy je nazwać. które po przejściu wcześniejszych etapów leczenia mogą cieszyć się większą siłą. co odczuwamy wobec wszechświata jako całości. że na etapie rozwoju ich duchowość rozkwita i osiąga nową głębię. niepowtarzalnego życia. Przeżywacie ją jako zmianę waszej tożsamości. umacnia i zaczyna przyćmiewać „ja” fałszywe. ale generalnie zawiera on w sobie nowe otwarcie na duchowe aspekty życia. Kiedy staniecie się w pełni świadomi tego. wasz stosunek do wszechświata zmieni się na zawsze. Nadzwyczaj poruszające jest takie osobiste doświadczenie wejścia w całkowicie odmienną od dotychczasowej relację ze światem. Etap rozwoju rozpocznie się tylko wtedy. zaś filozofia oznacza to. W miarę postępu leczenia stosunek do świata ulega gwałtownej zmianie. gdy prawdziwe „ja” ujawnia się. zgodny z waszymi możliwościami. że po raz pierwszy w życiu sami uznają i doceniają duchowe impulsy. zaczniecie działać z nową siłą. widzą teraz.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. Gdy zaczniecie akceptować je jako pełnoprawne uczucia. gdy zauważą. co możecie kontrolować. a nie tylko jego biernymi uczestnikami. co pozostaje poza waszym zasięgiem. PRZEWODNIK Etap rozwoju Każdy człowiek inaczej przechodzi przez etap rozwoju. Ten etap jest prawdziwym początkiem waszego własnego. z niepowtarzalnym stosunkiem do reszty wszechświata. a nie trwonić energię na próby pilnowania tego. pozwoli wam stać się aktywnymi aktorami życia. co naszym zdaniem odczuwamy wobec niego. „Duchowe doświadczenie” to prawdopodobnie najlepszy termin. Wraz z zaakceptowaniem tego. Na etapie rozwoju zaczniecie budować własny świat. gdy będziecie kontrolować to. Świadoma i skoncentrowana siła. Te DDA. Ci.

że skoro między nimi istnieją bliskie więzi. którą możecie zrobić. że tu i teraz są dzieci. Inną znakomitą rzeczą. W samopomocowych programach Dwunastu Kroków tkwi subtelna lecz głęboka mądrość. ponieważ reprezentują one trzy ożywcze działania: szczerość.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 7. jeśli wystarczająco wielu z nas zacznie przemawiać jednym głosem do DA i dawać im w ten sposób do zrozumienia. Leczenie przepływa przez kanały. że nie są sami. Za dogmat uważam to. mogą uwolnić naturalne moce leczenia.in. Na końcowe etapy procesu zdrowienia składa się m. aby wzmocnić leczenie. Całkowite zaangażowanie w szczerość. poczucie zdrowienia i wejście we wspólnotę. że prawdziwe leczenie nie rozpocznie się dopóty. Nie możecie oczekiwać rozpoczęcia prawdziwego zdrowienia. Zaangażowanie w szczerość uwalnia umysł od zaprzeczania. Wszystkie wysiłki. kiedy byliście mali. nie można rozwijać się na ścieżkach. staniecie twarzą w twarz z faktem. dzięki której same mogą się uleczyć. Nie leczymy się w samotności – pod koniec stajemy się odpowiedzialni za trwanie wspólnoty. aby przerwać własną izolację z czasów. tkwiące w umysłach i sercach. która wcześniej wspierała nas na drodze ku uzdrowieniu. to wszystkie inne DA także są w stanie je stworzyć. Gdy te działania są podejmowane w zdyscyplinowany sposób dotąd. To sposób na oddanie darów. jest przerwanie izolacji tych. uznanie własnych relacji z całym światem. które nie istnieją. jeśli wciąż iden– 167 – . dopóki będziecie koncentrować umysły na realiach kształtujących wasze życie. aż staną się integralną częścią życia. które przebiegają wewnątrz struktury umysłu. uczucia i wspólnotę da waszym umysłom pełną wolność. których realia życia można zmienić. także muszą przebiegać przez te kanały. zaburzającego relacje ze światem. rozszerzycie proces zdrowienia na różne pokolenia. Poprzez wsparcie wysiłków NACoA. Połączyłem duchowość z opisem stworzenia NACoA. jakimi szczodrze zostaliśmy obdarowani w trakcie leczenia. Możemy to zrobić. CZAS NA ZAufANIE: DROGA DO WYZDROWIENIA w rzeczywistości waszego dzieciństwa. zmierzających do przemawiania w imieniu DA. ponieważ członkowie stowarzyszenia wierzą. którzy teraz są mali.

DDA często wierzą. kto konsekwentnie tłumi swoje emocje. Podobnie Dwanaście Kroków rozpoczyna się od konfrontacji z zaprzeczaniem temu. oddychające istoty. gdy tylko się pojawią. PRZEWODNIK tyfikujecie się z fałszywym „ja”. Osoba. Podobnie jak żywe. tym bardziej stajecie się ich więźniami. nie odczuwa wcale większego komfortu niż ktoś.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. uczucia zachowują się różnie w zależności od tego. bez zabierania nam energii. w którym naturalny proces zdrowienia umysłu przebiega najskuteczniej. a leczenie uzyskuje poważne wsparcie. że im usilniej próbujecie kontrolować i wypierać uczucia. im mocniej te realia wpływają na obecne życie. Trzeba ją odrzucić w imię partnerstwa. że pozostają w kontakcie ze swoimi uczuciami. bycia częścią czegoś większego. czy są trzymane w zamknięciu. Fałszywe „ja” narzuca uczuciom relację pan – sługa. nabiorą nowych cech i zaczną działać wyłącznie na waszą korzyść. Wspólnota daje poczucie przynależności. Oboje mają ten sam cel: uwolnić się od uczucia najszybciej. a potem narzuca dyscyplinę w ciągłym „inwentaryzowaniu” siebie. ponieważ okazują je i działają pod ich wpływem natychmiast. Przyjmowanie własnych uczuć wymaga gotowości do ich przeżywania. Trzecim dogmatem wiary jest dla mnie – 168 – . Wtedy dopiero zyskają możliwość swobodnego przepływu przez nasze życie. serce i duszę. gdy prawdziwe uczucia są nie tylko odbierane intelektualnie. dotknięcia każdego ich aspektu i pogodzenia się z ich głębią. W trakcie pracy nad tymi krokami szczerość głęboko zakorzenia się w życiu. Drugi dogmat wiary jest moim zdaniem taki: umysł leczy sam siebie najlepiej. że jest się dzieckiem alkoholika. Zaangażowanie w wejście do wspólnoty z innymi i z Siłą Wyższą znacząco przyspieszy proces leczenia. Gdy pozwolicie im swobodnie poruszać się wewnątrz was. ale też przeżywane. jak to tylko możliwe. Pierwsze rozdziały książki opisywały bolesny proces mocniejszego osadzania się w realiach własnego dzieciństwa – tym trudniejszy. która żyje w taki sposób. To dziwny paradoks. Zaangażowanie w przyjmowanie własnych uczuć – czyli tworzenie dla nich miejsca – odnawia umysł. czego nie można osiągnąć w odosobnieniu. czy mogą się poruszać swobodnie.

W pojedynkę każdy z nas jest za słaby. Wspólnota daje życiu dodatkowy wymiar i cel. których nie można w pełni stworzyć wyłącznie własnymi siłami. . że spojrzenie na siebie jako na część większej całości zawsze sprzyja leczeniu. Następne dwa rozdziały – poświęcone samopomocowym grupom Dwunastu Kroków i terapiom – sprawdzają dwie główne możliwości aktywnego rozwoju poczucia wspólnoty z innymi. co oznacza wspólnota. co jest w stanie wnieść do naszego życia wspólnota.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 7. CZAS NA ZAufANIE: DROGA DO WYZDROWIENIA to. Ta książka podsuwa jedynie wskazówkę. aby samodzielnie stworzyć to.

Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik .

czy też bractw DDA). uzależnionych od jedzenia (Anonimowi Żarłocy). Stanowią one trzon skutecznego programu leczenia. aby umożliwić powrót do zdrowia DDA. dwudziestego wieku ułożyło zasady leczenia w serię Dwunastu Kroków. uzależnionym od leków i ich współuzależnionym rodzinom. Teraz są programy skierowane do uzależnionych od narkotyków (Anonimowi Narkomani). Współcześnie także dorosłe dzieci alkoholików odkrywają wartość Dwunastu Kroków i coraz liczniej uczestniczą w spotkaniach samopomocowych (czy to Anonimowych Dorosłych Dzieci Alkoholików. których małżonkowie byli alkoholikami (AA) oraz przez ich nastoletnie dzieci (ang. Czas na wspólnotę: Programy Dwunastu Kroków Współcześnie droga do zdrowienia wiedzie wiele DDA do jednego z licznych samopomocowych programów Dwunastu Kroków. Na pierwszy ogień poszły kłopoty przeżywane przez ludzi. Alateen). Pierwowzorem obecnych programów samopomocowych jest bractwo Anonimowych Alkoholików. który – jak się stopniowo okazywało – może być stosowany także w przypadku wielu podobnych problemów. istniejących po to. – 171 – . alkoholikom. które w połowie lat 30.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 8. uzależnionych od hazardu (Anonimowi Hazardziści) i uzależnionych od wydawania pieniędzy (Anonimowi Dłużnicy).

i mądrością. Krzesła często stoją w kręgu. PRZEWODNIK Aby samopomocowe programy Dwunastu Kroków zadziałały. i nie był w stanie podjąć decyzji. To ogromnie ważne. wystarczy stolik z kawą i herbatą oraz stoisko z literaturą. Pierwszy mityng bez wątpienia wyzwoli w was silne uczucia.000 mityngów dla grup rodzin Al-Anon. Przed świętem spotkałem się z Robertem dwa razy. tłum. obdarz mnie spokojem. że jego matka znowu zacznie pić. abym mógł zaakceptować sprawy. Robert bał się. odwagą. – 172 – . nagromadzonym przez lata frustracji i milczenia. to wciąż obawia się swojej rodziny. czasami wokół stołu. szkoły i kościoły. Zadzwonił do mnie dziesięć dni przed Świętem Dziękczynienia [obchodzonym w czwarty czwartek listopada – przyp. Wreszcie ktoś otwiera spotkanie.]. jeszcze zanim weźmiecie w nim udział. W każdym tygodniu w całych Stanach Zjednoczonych odbywa się ponad 3000 spotkań dla DDA oraz ponad 23. wasze doświadczenia będą zapewne podobne do tych. abym mógł odróżnić jedno od drugiego”. które stały się udziałem Roberta. nadziejach i oczekiwaniach oraz o spodziewanych przeżyciach. Powiedzą wam wiele o waszych lękach. W każdym mityngu uczestniczy od 25 do 40 osób. prosząc wszystkich o powtórzenie Modlitwy o Spokój: „Boże. aby zwrócić baczną uwagę na te uczucia. czy postąpić zgodnie z wcześniejszym planem i odwiedzić ją w czasie wolnych dni świątecznych. których nie mogę zmienić. Robert mówił z napięciem. Na pozór spotkanie nie wymaga wysiłku organizacyjnego. konieczne jest spełnienie dwóch warunków: dyscyplina w przepracowywaniu programu oraz osobisty udział w spotkaniach wspólnoty zdrowiejących. abym zmienił to. W USA w każdej książce telefonicznej są listy stowarzyszeń AA. Gdy zdecydujecie się na udział w spotkaniu. co mogę zmienić. więc wystarczy jeden telefon. Nieustannie sam siebie gromił za to. Typowe spotkanie w ramach programu Dwunastu Kroków trwa od 60 do 90 minut i zwykle odbywa się w pomieszczeniach odnajmowanych za niewielką opłatą przez życzliwe szpitale. Podczas pierwszego spotkania z trudem dochodziłem do głosu. że choć ma 29 lat.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. aby uzyskać informację o spotkaniach na danym obszarze.

było szokiem dla Roberta (to zresztą dość częsta reakcja DA). że nie da sobie z nim rady. Powiedziałem mu. że Robert potrafi wyczuć jego nadejście. zaś Robert próbuje wszystko załagodzić (z wyjątkiem sytuacji. którzy borykają się z podobnymi trudnościami. że chciałbym się z nim spotkać. żeby porozmawiał z ludźmi będącymi w dokładnie takiej samej sytuacji. ojciec przyjmuje pozycję skrajnie defensywną (równocześnie narzeka.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 8. Nie dzieje się nic złego. czy pojechać do domu rodzinnego. co z nią będzie. jak ciężkie jest jego życie z tą moczymordą). Robert wszedł do mojego biura z pełnym zażenowania uśmiechem i. żeby nie spodziewał się jakichkolwiek zmian. co nazywał moim „niebywale napiętym rozkładem dnia”. aby skoncentrował się na uczuciach. Powiedziałem Robertowi. dopóki matka nie zacznie pić. że nie potrafił przestać martwić się tym. ledwo skrywając emocje. Wtedy młodsza siostra Roberta wpada w furię. Bez przerwy usprawiedliwiał się za zamieszanie. i że wspólnie możemy podjąć decyzję dotyczącą Święta Dziękczynienia. Chciałem. CZAS NA WSPÓLNOTę: PROGRAMY DWuNASTu KROKÓW Przypisywał sobie nieskończoną listę ułomności: że nie potrafił powstrzymać matki przed piciem. choć uświadomiłem mu. Gdy spotkaliśmy się ponownie. zanim postanowi. ale nie widział drogi ucieczki. ponieważ za każdym razem wyczuwa wiszące w powietrzu nieznośne napięcie. w których do głosu dochodzi jego sarkazm). że nie potrafił kontrolować swoich uczuć. Istnienie ludzi. jakie pojawią się w nim – zarówno w trakcie spotkań. Wtedy po raz pierwszy w życiu poszukał pomocy. co przerażało go jeszcze mocniej. Robert powiedział mi. Zdesperowany. Przepraszał za to. które spowodował w czymś. Chciał odejść. Cierpienie związane z powrotem do tego wszystkiego stawało się coraz silniejsze i Robert w końcu uznał. że obawia się rodzinnych spotkań. że prawie się przede mną popłakał. jak i w ciągu całego tygodnia. że nie obchodzą mnie jego oceny spotkania. Zdarzenie jest tak przewidywalne. Podkreśliłem. zgodził się na mój plan. że nikt nie rozumie. opowiedział mi następującą historię: – 173 – . i zaproponowałem udział w czterech spotkaniach w ramach samopomocowego programu Dwunastu Kroków.

Poczułem pewną ulgę. Chciałem od razu wyjść. że program nie identyfikuje się z żadnym wyznaniem religijnym. że wszyscy byli dziećmi alkoholików. Byłem do głębi wstrząśnięty i poruszony. Wszyscy wiedzieli. a przewodniczący często prosi. a ja wygadałem się. Wszystkie moje zmysły postawiłem w stan gotowości. że to moje pierwsze spotkanie. że jest w tym więcej religii niż się spodziewałem. PRZEWODNIK Gdy poszedłem na pierwsze spotkanie.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. co mnie czeka. Kilkoro sprawiało wrażenie. byłem zaskoczony swoim zdenerwowaniem. żeby wyglądać normalnie. jakbym wstąpił do jakiejś sekty. Tylko ja jeden nie miałem o niczym pojęcia. jakby byli przyjaciółmi od lat. Jego twarz rozjaśniła się i serdecznie mnie przywitał. że DDA bardzo często przejmują się tym. kiedy usłyszałem chóralną „Modlitwę o Spokój”. zobaczyłem siebie: dokładnie to próbowałem osiągnąć. ale człowiek obok mnie powiedział: „Cześć”. Gdy przeczytałem. Znalazłem więc krzesło i spróbowałem się ukryć. Ponieważ nie wiedziałem. Każdy z każdym witał się tak. Nagle poczułem się. Właśnie wtedy przywitał mnie mężczyzna z sąsiedniego krzesła. Stolik z literaturą był moją pierwszą kryjówką. gdy sekretarz spotkania wyjaśnił. gdy zobaczyłem ponad sto osób zgromadzonych w sali. Dwunastu Kroków. Może pojawić się poczucie uczestnictwa w jakimś dziw– 174 – . zagłębiając się w lekturę jakiejś broszury. Zapłaciłem za nią 50 centów i zająłem miejsce. Wielu ludzi początkowo zniechęca ta powtarzalna formuła powitania. Zacząłem się obawiać. co będą robić w czasie spotkania i czego się po nim spodziewać. Czułem się jak outsider. Po odmówieniu „Modlitwy o Spokój” zazwyczaj następuje odczytanie standardowych pozdrowień. ukryłem się przy nim aż do ostatniej minuty przed rozpoczęciem spotkania. Zafascynowało mnie jednak to. jakby potrzebowali natychmiastowej pomocy. aby wszyscy szybko po kolei podali swoje imiona. Wyglądali zupełnie normalnie – a przynajmniej większość z nich. szperając wśród książek i broszur.

Następnie cała grupa wita każdego uczestnika. bowiem wszystko za bardzo pachnie im sektą. które bractwo musi pielęgnować. Wrażenie robi też na nowicjuszu tradycja przedstawiania się podczas mityngów tylko imieniem (często pada po nim stwierdzenie: „Jestem DDA”). aby każdy uczestnik ocenił. bowiem każdy kolejny mityng ma związek z tymi. w których już brało się udział. To oddziałuje na każdego. kto jest na takim spotkaniu pierwszy raz. Dla wielu ludzi taka lista jest potężnym narzędziem do wyleczenia. – 175 – . która z części spotkania była dla niego wartościowa (sugestia „Bierz. kto chce podyskutować o programie z innym uczestnikiem spotkania. zignorujcie je. – potrzeba. Często krąży lista z numerami telefonów. a bywalcom przypomina o wartościach. że tak wielu ludzi zwraca na nich uwagę. Skoncentrujcie się na wartościowych dla was częściach spotkania. że zechcieli ożywić braterstwo. aby zachować zdrowie. innym podoba się. Wielu ludzi przekazuje listę dalej. Jeśli te zwyczaje sprawiają wam kłopot. że powtarzalność otwarcia ma swoją wartość. co chcesz. Docenia nowicjuszy za to. CZAS NA WSPÓLNOTę: PROGRAMY DWuNASTu KROKÓW nym rytuale. jeszcze inni gotowi są natychmiast wyjść. Niektórych deprymuje myśl. aby spotkać się w małym gronie. krytykowania i wzajemnego analizowania („Nie będzie słownych przepychanek” – to także słychać podczas każdego spotkania). mówiąc „Cześć” i powtarzając jego imię. Wreszcie to powtarzanie staje się źródłem poczucia udziału w czymś znajomym. Wpisuje się na nią każdy. że ich obecność zostaje doceniona. Każdy może spisać nazwiska i numery telefonów. ponieważ oznacza. Może pojawić się kilka ogłoszeń dotyczących przyszłych wydarzeń. jednak w końcu odkrywają.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 8. – zakaz udzielania wskazówek. Wśród powtarzanych ważnych wartości są: – potrzeba zachowania poufności (stąd w trakcie spotkań używane są tylko imiona). w ogóle na nią nie patrząc. resztę zostaw” jest powtarzana w trakcie każdego spotkania). prośba o uporządkowanie stolika z napojami czy podanie daty następnego spotkania. że wystarczy zadzwonić.

że zbawienie nadejdzie z zewnątrz jako dar (pobożność) i że tę „dobrą nowinę” należy radośnie rozgłaszać (ewangelizacja). aktywnego w początkach XX wieku. Dopiero stosunkowo niedawno została doceniona mądrość autorów Dwunastu Kroków w obszarze uzależnień od substancji chemicznych. alkoholicy – tacy jak Bill Wilson i Dr Bob. Istotą ich wyzdrowienia były wolność i ulga. to jednak ich korzenie sięgają znacznie wcześniejszych czasów. Zaproponowane przez nich Dwanaście Kroków jest kondensacją mądrości gromadzonej przez – 176 – . Te dwanaście celów stanowi oś programu zdrowienia.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. Gdy AA zaczęli się łączyć. Wilson korzystał z wielu zasad Grupy Oxfordzkiej – duchowego ruchu. dzięki czemu siły zdrowia mogą swobodniej przez nie przepływać. wynagradzania strat oraz dzielenia się – odzwierciedla unikatowy typ amerykańskiej teologii. Mniej ich ona interesowała niż pragnienie właściwego zapisania tego. które przyszły dzięki zaakceptowaniu prawdy. pogłębia kanały. Pobożna ewangelizacja staje się równoznaczna z przekonaniem. Ich siła tkwi w subtelnej mądrości. Ich „Pięć Zaleceń” – oddania się Bogu. ale także w innych obszarach ich metoda przynosi korzyści tym. którzy podchodzą do niej poważnie. założyciele spróbowali objaśnić proste kroki. Choć zwykle Dwanaście Kroków przypisywanych jest Billowi Wilsonowi i innym założycielom Anonimowych Alkoholików. która rzadko się ujawnia podczas pierwszego spotkania z nimi. pierwsi członkowie ruchu AA – stali się abstynentami. która kryje się za prostym językiem. czego nauczyły ich własne przeżycia. dzięki którym uwolnili się od hegemonii obsesji na punkcie alkoholu. Ta mądrość wprowadza w naturalny proces zdrowienia. że sekretarz spotkania prosi jedną lub kilka osób o odczytanie ich w odpowiednim porządku. gotowości do pomagania. Dzięki poznawaniu i stosowaniu zasad Grupy Oxfordzkiej. toczący się w naszych umysłach. że kontrola nad światem jest ograniczona. PRZEWODNIK Prezentacja Dwunastu Kroków zwykle polega na tym. aby autorzy Dwunastu Kroków rozumieli psychologiczną finezję. Mało prawdopodobne. Członkowie grupy chcieli powrotu do czystości pierwszych chrześcijan. Spisując Dwanaście Kroków. słuchania Bożych wskazówek.

Dążyliśmy poprzez modlitwę i medytację do coraz doskonalszej więzi z Bogiem. sobie i drugiemu człowiekowi istotę naszych błędów. Dwanaście Kroków Anonimowych Alkoholików 1. że jesteśmy bezsilni wobec alkoholu. gdy zraniłoby to ich lub innych.pl (przyp. 9.). aby usunął nasze braki.* Ważne.anonimowi-alkoholicy. Jeśli na pierwszy rzut oka wydają się nieistotne. 6. – 177 – . Prowadziliśmy nadal obrachunek moralny. wobec których było to możliwe. prosząc jedynie o poznanie Jego woli wobec nas oraz o siłę do jej spełnienia. Staliśmy się całkowicie gotowi. Postanowiliśmy powierzyć naszą wolę i nasze życie opiece Boga. Uwierzyliśmy. aby potraktować Kroki jako sugestie. że Siła większa od nas samych może przywrócić nam zdrowie. które skrzywdziliśmy i staliśmy się gotowi. aby Bóg uwolnił nas od wszystkich wad charakteru. natomiast braterstwo z innymi DDA jest cenne. Zrobiliśmy gruntowny i odważny obrachunek moralny. CZAS NA WSPÓLNOTę: PROGRAMY DWuNASTu KROKÓW wieki i dostosowanej do życia zniszczonego przez uzależnienie od alkoholu. Zadośćuczyniliśmy osobiście wszystkim. jakkolwiek Go pojmujemy. tłum. Zwróciliśmy się do Niego w pokorze. jakkolwiek Go pojmujemy. 3. z miejsca przyznając się do popełnianych błędów. 4. 8. 10. 11. Zrobiliśmy listę osób. 12. z wyjątkiem przypadków. Przebudzeni duchowo w rezultacie tych Kroków. Przyznaliśmy.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 8. że przestaliśmy kierować własnym życiem. Wyznaliśmy Bogu. by zadośćuczynić im wszystkim. 2. staraliśmy się nieść posłanie innym alkoholikom i stosować te zasady we wszystkich naszych poczynaniach. 7. 5.org. to trzeba koniecznie odłożyć Dwanaście Kroków na póź* Dwanaście Kroków podane za: www.

a nawet dekad zgłębiania. wiele DDA ma w pamięci długie modlitwy o pomoc. Aż do tego momentu spotkanie prowadzi sekretarz. je również odłóżcie na później i na chwilę o nich zapomnijcie. kto poświęci czas na ich rozważanie. Od mówców oczekuje się. po których nic się nie zmieniało. zazwyczaj nikt nie jest sekretarzem dłużej niż sześć miesięcy. w przypadku DA ten wizerunek raczej nie dodaje otuchy. Ludzie pełniący tę funkcję zmieniają się. Są prostą zachętą do rozważenia. czy rozpoczniecie „przepracowywanie kroków”. Choć prośba o zostanie sekretarzem odbierana jest jako zaszczyt. że Bóg o nich „zapomniał” Z tych powodów propozycja. Odwołanie w Krokach do Boga może niektórych przerażać. nie zawsze jest mile widziana. gdy czujecie się osamotnieni i odizolowani. Niekiedy potrzeba lat. Dzielą się swoimi przeżyciami. Z czasem ujawnią swoje znaczenie każdemu. głos zabiera jeden mówca (w każdym tygodniu mówi kto inny). pamiętajcie o zawartej w nich obietnicy („dobrej nowinie”). Po odczytaniu powitania oraz Dwunastu Kroków. to jednak pełnienie tej funkcji ma niewielkie znaczenie dla procesu zdrowienia. Wiele osób zastępuje pojęcie Bóg określeniem Siła Wyższa. Nie pozwólcie. Bez względu na to. Kroki jednak wprost podkreślają. grupa ludzi gromadząca się na mityngach. która jest niedostępna. Programy Dwunastu Kroków milczą na temat tego. DDA poświęciły swoją wolę i życie Bogu. PRZEWODNIK niej. DDA często mają zdeformowane wyobrażenie o Bogu. Pijaństwo trwało – więc wyglądało na to. Jeśli macie problem z przyjęciem tych idei. swo– 178 – . aby ich wartość ujawniła się w pełni. aby swoje historie przedstawiali według określonej formuły. czy nie. Poza tym. Intencją Kroków nie jest dokonywanie w was przemiany religijnej. żeby zakłóciły wartość pierwszego spotkania z innymi DDA. co widzimy u rodziców.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. Ponieważ Jego pierwotny obraz powstaje jako rozszerzenie tego. że coś – istota duchowa. jakie to rozumienie powinno być. nawet świadomość – może dać cenną pomoc. aby . że powinniście wykorzystywać własne rozumienie Boga. które podjęły trud wyzdrowienia.

a nie na mówcy. Myślałem. że ktokol– 179 – . jak ciągle próbuje je stłumić. albo na poszukiwaniu rozwiązań własnych problemów. Wszystko było takie uporządkowane. O swoich aktualnych wysiłkach. Wiedziałem. jak trudno wytrzymać zainteresowanie ze strony innych po latach unikania go. Zgromadzenie wysłuchuje mniej więcej piętnastominutowego monologu. co usłyszeli. To pierwsze spotkanie było dla mnie idealne. Dwanaście Kroków wyglądało na interesujące. Nigdy nie przypuszczałem. Każdy mówca kładzie nacisk na swoje doświadczenia.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 8. Jednak największe wrażenie zrobiła na mnie szczerość tej kobiety. co powodowało. jak Dwanaście Kroków pomogło im rozwiązać część z tych problemów. mówiła o własnych uczuciach i o tym. a nie na złe uczynki innych ludzi. a ja znieruchomiałem na krześle. że znalazłem się w jakiejś sekcie. ale przedstawili je zbyt szybko. pozostali uczestnicy spotkania mogą krótko wypowiedzieć się na temat tego. żebym zdążył je zrozumieć. czego nie byli w stanie kontrolować. Mówcy szczerze opowiadają o problemach. co uważałem za wyjątkowe w mojej rodzinie. które w przeszłości sami sobie stworzyli – zwykle poprzez próby kontrolowania tego. że na początku odbierałem to spotkanie jako fałsz. gdy czytali powitanie i wszyscy jednym głosem mówili „Cześć” do każdego. W podobnych sytuacjach zachowujemy się tak jak miliony ludzi. o czym mówi. okazało się zwyczajne. kto zabierał głos. Wszystko. aby nauki płynące z Kroków pełniej wprowadzić do swojego życia. O tym. Po wyznaniu głównego mówcy. że nie czułem się zbyt pewnie. CZAS NA WSPÓLNOTę: PROGRAMY DWuNASTu KROKÓW ją siłą i swoimi nadziejami. Potem zabrała głos główna mówczyni. Wszyscy zabierający głos koncentrują się na sobie. Robert tak opisał swoje wrażenia po wysłuchaniu mówcy na pierwszym spotkaniu: Muszę szczerze powiedzieć. Wielu ludzi jest zdumionych i przestraszonych odkryciem. a poza tym było w nich za dużo Boga. Jej opowieść była moją historią. Po opisaniu siebie jako dziecka w rodzinie alkoholowej.

przez co przeszedłem – i oto kobieta dobrowolnie zasiada przed setką ludzi i dokładnie to opisuje. Wszyscy aż jęknęli. PRZEWODNIK wiek będzie rozumiał to. DDA często zdarza się zatracić w swoich uczuciach podczas pierwszego spotkania. Mężczyzna mówił o tym. aż ktoś zabrał głos. jakie wywarł na nim mówca. że może jednak nie jestem szalony. Narastający gniew Roberta nie pozwalał mu skoncentrować się na wyznaniach kolejnych mówców. W czasie strumienia takich krótkich wystąpień każdy mówiący koncentruje się na sobie. gdy jedna osoba za drugą mówiły z całkowitą otwartością o własnych próbach uwolnienia się od rodziny. czy temat wystąpienia dotyczy go osobiście. Pamiętał intensywność swoich uczuć i niektóre wypowiedzi: – 180 – . jak bardzo pochłania mnie mój gniew. jakim koszmarem są dla niego odwiedziny w rodzinnym domu podczas Święta Dziękczynienia. a potem ją otwierają. że przyszedł na spotkanie. co mówiono w ostatniej części spotkania. a nie na innych. co obecnie zachodzi w jego życiu. że wybuchnę. Przez następne 20–30 minut każdy z uczestników spotkania może krótko powiedzieć o wrażeniach. Przez kolejnych 20 minut myślałem. Zacząłem odczuwać taki gniew na moją rodzinę. Po raz pierwszy w życiu pomyślałem. na tym. albo po prostu dzieli się tym.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. ponieważ chciał porozmawiać o tym. Docierało do mnie tylko to. że jego wyleczenie zależy od skoncentrowania się na sobie. że przestałem zwracać uwagę na to. Zaproponowała rozmowę o urazach związanych z różnymi świętami. o tym. ale temat przypomniał mu. Początkowo nie rozumiałem dlaczego. Mówcy często kończą swoje wystąpienia sugestią tematu dyskusji. Ponownie Robert: Oczywiście wybrany przez nią temat dyskusji był doskonały. czy Kroki okazały się pożyteczne w jego życiu. na swoich uczuciach.

Czy to się kiedyś skończy? Robert opowiadał. choć bardzo się staram stworzyć wrażenie. Helen: Nie rozumiem. Kiedy zrozumiem. Wciąż pamiętam o tym. że kiedy Helen zaczęła płakać. siedzący obok uczestnik spotkania objął ją i przytulił. co chce. aby żona dobrze się poczuła. W tamtej sytuacji miałem właśnie powiedzieć. tylko płaczę. choć było to bolesne. Za każdym razem. – 181 – . że w tym roku nie jadę do rodziców. jaką można zrobić. dlaczego trwałam w podłym nastroju. że czasami jedyna rzecz. Kiedy zaczęłam się nad sobą użalać. że pomogę jej uspokoić naszą córeczkę. że Święto Dziękczynienia spędzę samotnie. gdy przyjdę na spotkanie. to „starać się wrócić” w ślepej wierze. że Pierwszy Krok musi osiągać coraz bardziej subtelne poziomy. Nikt z moich przyjaciół nie wie. przypomniało mi się zdanie z programu: „Żadna sytuacja nie jest aż tak zła. która okazała się dla mnie prawdziwym darem. że pokonałem Pierwszy Krok.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 8. więc zjem kolację bez towarzystwa. Od tamtej pory korzystam z niej niemal codziennie i dzięki niej troje z nas spotka się. Sekretarz przypomniał wszystkim. David: Jestem podekscytowany tym. co ją poprawi”. żebym nie mógł zrobić czegoś. ale uświadomiłem sobie. że „to działa”. Po raz pierwszy w życiu skorzystałam z naszej listy telefonów. żeby wspólnie świętować. co w minionym tygodniu w sobie dostrzegłem. jak często moją emocjonalną intencją jest kontrolowanie żony. Pewnie nigdy nie zrozumiem. że tak naprawdę moim jedynym celem jest sprawienie. ale mój przyjaciel wspomniał o idei „emocjonalnej intencji”. że może robić. zanim położymy ją spać. o co chodzi w procesie zdrowienia. Wydawało mi się. Natychmiast zrozumiałem. więc niech więc ona też ma taką możliwość. CZAS NA WSPÓLNOTę: PROGRAMY DWuNASTu KROKÓW Liz: Postanowiłam. zamiast poprosić o pomoc. ale o postęp. że nigdy nie będę mógł tego sprawić? Sam myślę i czuję. W procesie zdrowienia nie chodzi o doskonałość.

do którego mógłby przyjść i poprosić o wsparcie. Za udział w spotkaniach samopomocowych nic się nie płaci. aby przywitać nowych uczestników. Nigdy nie przypuszczałam. jak zareagował na to pierwsze spotkanie: Gdy pod koniec spotkania przyszedł czas na nowicjuszy. że czuje się naprawdę nieszczęśliwy i że nie ma takiego drugiego miejsca. PRZEWODNIK Martin: Helen. jak mój brat jest od tego daleki. Zawsze. że nasz tata jest alkoholikiem. zanim zdążyłem uznać. nawet gdy jest naprawdę zdenerwowany. Odczuwam więc wdzięczność za uświadomienie mi. ale zapowiedział. jak bardzo brakuje mi sił. że powiem coś takiego. sam byłem zaskoczony słowami. brzmiało to dla mnie nienormalnie. Pieniądze pochodzą z dobrowolnych składek. Czułem się tak poruszony tym. Przez większość czasu nie ma pojęcia. podniosłem rękę. Przez pierwsze trzy miesiące spotkań nie byłem w stanie na nich mówić. Między uczestnikami krąży także koszyk na datki.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. wiem. jeśli ktoś po raz pierwszy uczestniczy w mityngu. Jeśli ktoś postanowi milczeć. Pod koniec spotkania często przychodzi czas na nowicjuszy – żeby mogli się wypowiedzieć albo zadać pytania. że jestem DDA i za to. co odczuwa. Wiem. Robert opowiada. że ci wszyscy ludzie poświęcali czas. że urwie mi głowę. które wypowiedziałem: „Mam na imię Robert i jestem dorosłym – 182 – . gdy słyszałam o „wdzięcznych DDA”. Ale wczoraj zobaczyłam. Kiedy udzielono mi głosu. żeby coś zmienić w moim życiu – na przykład zmniejszyć mój wewnętrzny smutek. jak to spotkanie. nikt nie oczekuje od niego zapłacenia składki. nikt nie będzie go zmuszał do mówienia. jak się czujesz. Zaczęło się to zmieniać. To pomogło mi się skupić na Drugim i Trzecim Kroku. gdy mocniej otworzyłem się na Siłę Wyższą. Zasugerowałam mu. żeby spróbował chodzić na mityngi. Shirley: Na imię mam Shirley i jestem wdzięcznym DDA. że takie spotkania pomagają mi lepiej radzić sobie z moim życiem. żeby – jeśli chcą – podzielili się swoimi uczuciami i przeżyciami. jeśli jeszcze raz powiem.

to: „Staraj się wrócić – to działa”. aby mógł tak wybierać. jak i Dwunastu Krokom. że to wszystko jest prawdą. chwytają się za ręce i recytują „Ojcze nasz” Ostatnie słowa. że z każdej strony usłyszałem zgodne: „Cześć. Gdy Kroki są poznawane i stosowane. Już nie musiał zmagać się ze swoimi problemami samotnie. jaką pełni w rodzinie. W trakcie modlitwy Robert zaczął rozglądać się po kręgu. żebym uwierzył. trzymając się za ręce. w zależności od tego. DWANAśCIE KROKÓW I DWANAśCIE TRADYCjI: DYSCYPLINA ZDROWIENIA Programy samopomocy są skuteczne zarówno dzięki bractwom zdrowiejących DDA. że jeśli w domu sytuacja stanie się nie do zniesienia. Do pewnego stopnia wciąż był zakładnikiem swojej rodziny. CZAS NA WSPÓLNOTę: PROGRAMY DWuNASTu KROKÓW dzieckiem alkoholika”. zablokowałem się. Nie mogłem nic powiedzieć. że jeszcze nie czuje. które wypowiadają. czy jego zdaniem ma wybór – pojechać na Święto Dziękczynienia czy nie. Historie. iż może zaufać tym ludziom. Kolejne trzy spotkania pozwoliły Robertowi skoncentrować się na roli. Na koniec spotkania wszyscy wstają.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 8. opowiadały o tak wielu zagrożeniach z jego własnego życia. których wysłuchał w ciągu ostatniej godziny. Byłem ogłuszony tym. a oni po prostu czekali. Gdy usłyszałem swoje imię. co dla niego najlepsze – odpowiedział. żebym mógł zobaczyć możliwości. wciąż . że poczuł. Gdy zapytałem. Robercie”. jakie one oferują. Teraz jednak wiedział. Wreszcie wykrztusiłem tylko. Identyfikując się z ich losami. wypowiedziane zgodnie przez wszystkich zgromadzonych. zaczął na nowo akceptować swoją własną historię. pomagają DDA przechodzić z etapu po– 183 – . Prowadzący spotkanie podziękował mi i zachęcił mnie do wzięcia udziału w sześciu różnych mityngach. będzie mógł wyjść i wziąć udział w mityngu Dwunastu Kroków. że musiałem usłyszeć moje imię.

jakich dokonał w życiu swoim i najbliższych. że nie były wystarczająco sprytne albo silne. to być może powinniście ustalić. Można go poprosić. to opór wobec takiego faktu nic nie da. że po prostu nie można zmusić drugiego człowieka do rezygnacji z alkoholu.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. aby zmusić rodziców do przerwania picia. że dobrowolnie przyjmujecie etykietę „dorosłe dziecko alkoholika”. Pierwszy Krok sugeruje. Co jest złego w byciu zwyczajnym człowiekiem? Pierwsza część Pierwszego Kroku podważa przekonania na temat możliwości sprawowania kontroli nad rodzicem alkoholikiem. Jak należy rozumieć ten Krok? Skoro alkoholicy są bezradni wobec wpływu alkoholu na ich umysły i ciała. dlaczego takie znaczenie ma dla was udowodnienie. PRZEWODNIK nownej identyfikacji do etapów spraw podstawowych. będą czuć się winne. że jesteśmy bezsilni wobec alkoholu. Nigdy nie przyszło im do głowy. Zaprzeczanie kończy się. zasugerować mu to. warto lepiej zrozumieć. a także zaprosić go do wspólnego spędzenia czasu bez alkoholu. Pierwszy Krok wzywa do pogodzenia się z tą bezsilnością. 1. Jeśli będziecie kontynuować opór wobec tego Kroku. to ich dzieci także są bezradne wobec tego. Gdy rodzice są alkoholikami. uzmysłowić mu zniszczenia. jak alkohol wpływa na rodziców. Alkoholicy zostali pokonani przez moc nałogu i nikt nie może zmienić tego faktu. które do tej pory były zablokowane. że jesteście w stanie sprawować kontrolę. Zanim przyjrzymy siębliżej tym późniejszym etapom zdrowienia. unikać jego towarzystwa. – 184 – . co w rzeczywistości równa się zaakceptowaniu alkoholizmu rodzica. żeby przestał pić. Dopóki DDA nie zaakceptują Pierwszego Kroku. jedynie opóźni zdrowienie. integracji i rozwoju. Pierwszy Krok wzywa was jako DDA do pogodzenia się z dwiema rzeczami: że jesteście bezradni wobec alkoholu i że wasze życie wymknęło wam się spod kontroli. Jednak żadna z tych zachęt nie zmusi nikogo do zaprzestania picia. że przestaliśmy kierować własnym życiem. gdy jest pijany. Szczerość wobec siebie i wobec świata otwiera kanały leczenia. gdy staniemy do konfrontacji z realiami naszego życia. jak działa każdy z Kroków. Przyznaliśmy.

CZAS NA WSPÓLNOTę: PROGRAMY DWuNASTu KROKÓW Druga część z kolei kwestionuje wysiłki zmierzające do kontrolowania własnego życia. Jej pozycja na początku listy odzwierciedla mechanizm działania ludzkiego umysłu. że szaleństwem jest przypuszczenie. ale dwa następne nie są łatwiejsze. dlaczego tego rodzaju strategie radzenia sobie przyczyniają się do pogłębiania problemów. gdy staną w obliczu tych części życia. aby „postarać się wrócić”. Trzeci Krok potrzebuje przypływu wiary. których nie są w stanie kontrolować. Dzieci wychowywane w alkoholowych domach dochodzą do przekonania. żadna istota ludzka nie byłaby w stanie tego zrobić. Inni tłumaczą to jako kierowanie się wolą nieświadomości. 2. że moce większe niż twoja własna mogą chcieć działać dla ciebie?”. jakkolwiek Go pojmujemy. Czują się nieswojo za każdym razem. że życie trzeba kontrolować w daleko większym stopniu niż jest to w ogóle możliwe. ale fakt. a nie rozwiązywania ich. Uwierzyliśmy. że w warunkach. iż umysł to najdoskonalszy twór i musi się samotnie mierzyć ze wszystkimi stresami świata. Dla niektórych oznacza to podążanie za wolą grupy samopomocowej.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 8. jednak do konfrontacji z nią konieczna jest wytrwała dyscyplina zdrowienia. ponieważ kierowałeś się swoją wolą. Pierwszy Krok był trudny. Drugi i Trzeci Krok bazują na przekonaniu. a nie własnego. że Siła większa od nas samych może przywrócić nam zdrowie. Pierwszy Krok to tylko sugestia. że jeśli chcemy wyzdrowieć. Wskazują. dla którego nie możecie jej kontrolować. – 185 – . to powinniśmy polegać raczej na sile czyjegoś umysłu. zgodnie z Trzecim – to przekonanie jest fundamentem naszego działania. w jakich przyszło wam żyć. Powodem. Zgodnie z Drugim Krokiem – nie jesteśmy sami. 3. Postanowiliśmy powierzyć naszą wolę i nasze życie opiece Boga. nie są wasze ułomności. Ich proces zdrowienia wymaga między innymi chęci zbadania. Dlaczego nie spróbujesz kierować się przekonaniem. Mówi: „Dotąd nie postępowałeś dobrze.

zawarty w Drugim i Trzecim Kroku. Odzyskana zdolność do przynależenia wpływa na relacje zarówno w świecie wewnętrznym. dla których oznacza to spotkanie z Bogiem i powtórzenie słów: „Nie moja wola. jeśli szczególny nacisk położymy na krzywdy. aby zrobić wrażenie na Sile Wyższej. że jesteśmy mile widziani. minionych i obecnych. Pozwala na wchodzenie w przyjaźnie i poczucie. zwłaszcza gdy przyjdzie do oceny swoich cnót.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. gdy pokażecie go komuś. sobie i drugiemu człowiekowi istotę naszych błędów. Najskuteczniejszym sposobem odtworzenia zdolności do przynależenia jest pragnienie przyjęcia przypływu wiary w Boga. wykorzystywanej przez nas. przywraca poczucie przynależności i odbudowuje emocje – dwie sprawy. Zrobiliśmy gruntowny i odważny obrachunek moralny. Wyznaliśmy Bogu. umożliwia też nawiązanie nowych relacji z emocjami. lecz Twoja niech się stanie!” (Łk 22. Są i tacy. które rozwinęliście w dzieciństwie. że ten spis będzie kompletny tylko wtedy. bez wyolbrzymiania własnych braków czy podkreślania cnót. swoich cnót i dziwactw. 4. Przypływ wiary. w którą wierzycie. PRZEWODNIK aby umożliwić emocjom pełniejsze wyzdrowienie. z którymi DA straciły kontakt we wczesnym dzieciństwie. jak i zewnętrznym. Trzeba sporządzić gruntowny spis swoich zalet i wad. jakie wyrządziliśmy innym ludziom. kto jest bardziej od was zaawansowany w uczestnictwie w programie. Ostateczny cel to stanąć przed swoim Bogiem i zapytać Go o całą prawdę o sobie.42). Te dwa kroki wymagają absolutnej szczerości. Czwarty Krok to ćwiczenie z obiektywności wobec samego siebie. 5. daje nowe poczucie przynależności i większą akceptację własnych uczuć. Piąty Krok sugeruje. Taki nacisk to forma manipulacji. Bliskość z Bogiem czy jakąkolwiek Siłą Wyższą. Wszystko to są wersje tej samej kwestii – uwolnienie się od ograniczeń fałszywego „ja”. ponieważ według przekonania większości proces zdrowienia przebiegnie szybciej. – 186 – .

– 187 – . tak długo nie jesteśmy całkowicie gotowi do uczynienia Siódmego Kroku i poproszenia Boga o usunięcie naszych wad. Nic nie wiem o was. gdy zraniłoby to ich lub innych. Zrobiliśmy listę osób. aby Bóg usunął wszystkie wady naszego charakteru. 9. które skrzywdziliśmy i staliśmy się gotowi zadośćuczynić im wszystkim. pielęgnowania uraz.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 8. Jak długo trwa taka sytuacja. że porzucenie jej na zawsze może być bardzo trudne. którą sami uformowaliśmy. aby usunął nasze braki. Jest on naturalną emocją. nerwowości. Jesteśmy tak przywiązani do zewnętrznej tożsamości. jakie ze sobą niosą. gdy podczas wykonywania któregoś z tych Kroków sparaliżuje nas strach przed nieznanym. Podejrzewam. Przyznanie się do niego przed samym sobą. Przypomnimy sobie. Za każdym razem. 8. kim byłbym bez moich wad: małostkowości. z wyjątkiem przypadków. że Siła Wyższa pomoże nam przez niego przejść. w którym kosztem fałszywego „ja” stajemy się bardziej świadomi swego prawdziwego „ja”. Odnalezienie gotowości do pogodzenia się z tymi wszystkimi rzeczami i rezygnacja z ubocznych korzyści. Staliśmy się całkowicie gotowi. aby Bóg uwolnił nas od wszystkich wad charakteru. Możemy zaufać. wobec których było to możliwe. warto cofnąć się do Pierwszego Kroku. Zadośćuczyniliśmy osobiście wszystkim. że staliśmy się „całkowicie gotowi”. że brakuje nam siły. egoizmu i skłonności do zaniedbywania relacji z Bogiem. Ucieczka od zawierzenia Sile Wyższej to jeden z naszych defektów. 7. Szósty Krok wskazuje. abyśmy mogli wymazać ten strach. oznaczały dla mnie przyjęcie potężnego przypływu wiary. Zwróciliśmy się do Niego w pokorze. ale nie jestem pewny. ale nie musimy zmagać się z nim w samotności. CZAS NA WSPÓLNOTę: PROGRAMY DWuNASTu KROKÓW 6. że to jest właśnie ten moment. aby się od tej wady uwolnić. przed innym człowiekiem i przed Bogiem zapewne zbliży nas nieco do stania się gotowymi na to.

jakkolwiek Go pojmujemy. Dążyliśmy poprzez modlitwę i medytację do coraz doskonalszej więzi z Bogiem. Dziewiąty Krok sugeruje. 11. staraliśmy się nieść posłanie innym alkoholikom i stosować te zasady we wszystkich naszych poczynaniach. którym musimy coś wynagrodzić. Możemy odczuwać silną niepewność i zakłopotanie. z miejsca przyznając się do popełnianych błędów. oraz przyjęli przypływ wiary. przeprosin i naprawienia tego. Jedenasty Krok polega na zaangażowaniu – 188 – . Prowadziliśmy nadal obrachunek moralny. PRZEWODNIK 10. Przebudzeni duchowo w rezultacie tych Kroków. na którym możecie oprzeć poczucie własnej wartości. a tym samym proces zdrowienia. Ostatnie dwa kroki dopełniają wasze życie duchowe. Chęć do szczerego radzenia sobie z samym sobą stanie się podstawowym standardem waszego życia. co jeszcze można naprawić.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. żebyśmy działali zgodnie z naszymi chęciami i oczyścili naszą przeszłość. przemieniają ją w sposób życia i pogłębiają wolę bycia zupełnie szczerym w naszych obecnych relacjach. jeśli wytrwacie w szczerości dotyczącej waszych działań i przyznacie się do każdej wyrządzonej przez was krzywdy. Ósmy Krok podpowiada. czyli na zaangażowanie w pozbycie się dawnych uraz. a poczucie własnej integralności okaże się ważniejsze od opinii innych na wasz temat. Zaległości w usuwaniu krzywd nie będą narastać. Nagrodą dla nas jest uwolnienie się od poczucia winy. kiedy staniemy przed ludźmi. jesteście gotowi na Dziesiąty Krok. abyśmy spisali wszystkie krzywdy. przyznania się do dokonanych zniszczeń. prosząc jedynie o poznanie Jego woli wobec nas. który przychodzi wraz z gotowością do zmierzenia się z konsekwencjami naszych minionych działań. Kolejne trzy kroki kontynuują proces całkowitej szczerości wobec siebie. oraz o siłę do jej spełnienia. 12. Gdy uczciwie poradzicie sobie z przeszłością. jakie uczyniliśmy innym ludziom. Dziesiąty Krok daje wam solidny wewnętrzny fundament.

oni nami nie rządzą. Ta jedność ma pierwszorzędne znaczenie. Tak jak Kroki pielęgnują zdrowie każdego uczestnika. – 189 – . działanie powinno być poprzedzone introspekcją. czy konkretne spotkanie dało wam zdrowie i bezpieczeństwo. strukturę. ażeby problemy finansowe. aby ponieść innym potrzebującym „dobrą nowinę” przemiany w waszym życiu. 2. która poprawia świadomy kontakt z Siłą Wyższą. 3. która utrzymuje jedność celów i formy wszystkich mityngów samopomocowych. Nasi przewodnicy są tylko zaufanymi sługami. Poznanie Tradycji i sposobów wprowadzania ich w życie to cenne narzędzie oceny. CZAS NA WSPÓLNOTę: PROGRAMY DWuNASTu KROKÓW w każdą dyscyplinę duchową. których potrzebujecie w procesie leczenia. 6. programy samopomocowe kierują się też ważnym zestawem Dwunastu Tradycji. jakkolwiek może się On wyrażać w sumieniu każdej grupy. tak Tradycje stoją na straży zdrowia grupy. 5. Nasze wspólne dobro powinno być najważniejsze. które dotyczą innych grup lub AA jako całości. Dwanaście Tradycji Anonimowych Alkoholików 1. Kształtują większą przestrzeń.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 8. Obok Dwunastu Kroków. I znowu. majątkowe lub sprawy ambicjonalne nie odrywały nas od głównego celu. Jedynym warunkiem przynależności do AA jest pragnienie zaprzestania picia. który wciąż jeszcze cierpi. wyzdrowienie każdego z nas zależy bowiem od jedności Anonimowych Alkoholików. bowiem Dwunasty Krok sugeruje. finansować ani użyczać nazwy AA żadnym pokrewnym ośrodkom ani jakimkolwiek przedsięwzięciom. z wyjątkiem tych. 4. Grupa AA nigdy nie powinna popierać. Jedynym i najwyższym autorytetem w naszej wspólnocie jest miłujący Bóg. Każda grupa ma jeden główny cel: nieść posłanie alkoholikowi. Każda grupa powinna być niezależna we wszystkich sprawach. ponieważ osobisty rozwój większości ich uczestników zależy właśnie od niej.

ażeby imię AA nie zostało nigdy uwikłane w publiczne polemiki. 11. które ich nie dotyczą. 12. 9. ponieważ zakazane są potyczki słowne (komentowanie postaw innych członków. Anonimowość stanowi duchową podstawę wszystkich naszych Tradycji. – 190 – . radia i filmu. tłum. W żadnym wypadku nie łączą się z innymi grupami i nie wyrażają opinii o sprawach. a nie na reklamowaniu. Działalność we wspólnocie AA powinna na zawsze pozostać honorowa. którym służą. PRZEWODNIK 7. by utrzymywać poczucie bezpieczeństwa i jedności AA.org. kwestionowanie ich wypowiedzi). Anonimowi Alkoholicy nie powinni nigdy stać się organizacją. nie gromadzą też kosztowności i majątku. dopuszcza się jednak tworzenie służb i komisji bezpośrednio odpowiedzialnych wobec tych. 8. Nasze oddziaływanie na zewnątrz opiera się na przyciąganiu. Każda grupa AA powinna być samowystarczalna i nie powinna przyjmować dotacji z zewnątrz. W trakcie spotkań unika się napięć. aby nie odwróciły one ich uwagi od podstawowego.). przypominając nam zawsze o pierwszeństwie zasad przed osobistymi ambicjami. Ciągłe zmiany przewodnictwa pomagają uniknąć zdominowania grupy przez jedną osobę. 10. * Dwanaście Tradycji podane za: www. dopuszcza się jednak zatrudnianie niezbędnych pracowników w służbach AA. Dzięki temu grupy samopomocowe nie budzą kontrowersji. Decyzje dotyczące spraw grupy zawsze są podejmowane zgodnie z sumieniami jej członków. Anonimowi Alkoholicy nie zajmują stanowiska wobec problemów spoza ich wspólnoty.anonimowi-alkoholicy. zaś jedynymi autorytetami są kochający Bóg (każdy z członków grupy rozumie Go na swój sposób) oraz Dwanaście Tradycji.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE.pl (przyp. musimy zawsze zachowywać osobistą anonimowość wobec prasy.* Większość Tradycji istnieje po to. duchowego celu. Bractwa samopomocowe nigdy nie przyjmują darowizn.

Jest wreszcie Tradycja oddziaływania dzięki atrakcyjności. Anonimowość jest też zachowywana z drugiego. że jest miejsce. że osobista wolność i integralność biorą się z właściwej oceny tego. Tradycja oddziaływania dzięki atrakcyjności – a nie dzięki promocji – w pełni akceptuje to. bractwa tworzą ważne poczucie bezpieczeństwa. Nie używając nazwisk i przypominając członkom o zachowaniu dla siebie wszystkiego. a jedynie do wywierania nacisku na daną osobę. mniej oczywistego.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 8. Publiczne roztrząsanie osobistych żalów jest niemile widziane. co możemy kontrolować. oraz przekonanie się. Taka zasada chroni bractwo przed szkodami spowodowanymi obecnością w nim osoby powszechnie znanej. Znaczna część mądrości programów Dwunastu Kroków tkwi w uświadomieniu sobie. Dzięki zachowaniu anonimowości żaden z członków grupy nie może zostać skojarzony z programem. co usłyszeli na spotkaniu. bowiem na pewno nie doprowadzi do korzystnej wymiany poglądów. i tego. która swoim zachowaniem może nieumyślnie źle wpływać na realizację programu. Po pierwsze. a nie dzięki promocji. co pozostaje poza naszym bezpośrednim wpływem. CZAS NA WSPÓLNOTę: PROGRAMY DWuNASTu KROKÓW a zasady programu stawiane są ponad jednostkami. które skłonią go do poszukiwania nowych sposobów życia. bractwa samopomocowe zachowują anonimowość z dwóch powodów. powodu – stawiania zasad ponad jednostkami. Ponadto ta zasada chroni jednostki przed pokusą poszukiwania korzyści z udziału w programie. że każda istota ludzka obdarzona jest mocą umożliwiającą opór przed poddaniem się dyscyplinie zdrowienia. Jedynym sposobem. że innym ludziom uzdrowienie przyniosło spokój. czy druga osoba chce poddać się leczeniu. Nikt nie ma możliwości skontrolować. – 191 – . Nowicjusze powinni bowiem być pewni. Dwie Tradycje zasługują na szczególne podkreślenie i wyjaśnienie. jest doznanie przez niego takich krzywd. aby pod czyimś wpływem ktoś skorzystał z możliwości leczenia. do którego mogą zawsze przyjść i że ich problemów nie skomplikuje publiczne ujawnienie.

że niczym nie można zastąpić udziału w mityngach Dwunastu Kroków. Osobiste doświadczenie jest o wiele cenniejsze od intelektualnego zrozumienia Dwunastu Kroków. które mogą wam dać moje słowa. Jeśli jesteście choć trochę zainteresowani dalszą wędrówką do uzdrowienia. to zachęcam was do niej. . Ich zrozumienie musi być całkowite. PRZEWODNIK KONKLUZJA Na końcu tego rozdziału warto powtórzyć.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE.

ponieważ jesteście DDA. Zbyt wiele zależy od osobistej sytuacji każdego potrzebującego. Ta etykieta jest jednak nadzwyczaj cenna.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 9. Pamiętajcie. ten rozdział dostarczy wam pożytecznych wskazówek. że wybrany przez was terapeuta ma odpowiednie kwalifikacje? Albo jaki rodzaj terapii będzie najkorzystniejszy? Na te pytania nie ma prostych odpowiedzi. że terapia będzie dla was korzystna? A gdy już zdecydujecie się na nią. Ale skąd wy jako DDA macie wiedzieć. – 193 – . bo koncentruje uwagę na jednym z najpotężniejszych czynników mających wpływ na wasze życie. Każdy jednak poszukuje kuracji z różnych powodów. czego wam potrzeba. którzy uważają. Gdy jednak zdecydujecie się na terapię albo chcecie ocenić tę. jak wybrać kurację. Każdy z was powinien otrzymać terapię dostosowaną do swoich potrzeb. Czas na odwagę: Leczenie DDA Dla DDA programy samopomocowe mogą być potężną siłą terapeutyczną. w której już uczestniczycie. że DDA to tylko etykieta. konieczna jest profesjonalna pomoc. Strzeżcie się terapeutów. dla siebie najlepszą/najskuteczniejszą. że wiedzą. nie diagnoza. Czasami jednak nie wystarczają i aby mogło dojść do wyzdrowienia. to skąd możecie mieć pewność.

Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik

CZAS NA WYLECZENIE. PRZEWODNIK

Czy ta terapia jest dla ciebie? Poniższa lista pytań może się przydać w sprecyzowaniu, czy w leczeniu potrzebujecie większego wsparcia niż mogą wam dać programy Dwunastu Kroków: • Czy zagrożone jest twoje zdrowie lub życie? • Czy jesteś uzależniony od alkoholu albo narkotyków? • Czy intymne relacje wciąż są dla ciebie problemem? • Czy nie masz ochoty na udział w mityngach Dwunastu Kroków? • Czy nie potrafisz się cieszyć jakością życia, jakie prowadzisz? 1. Sytuacje zagrażające życiu mogą być chwilowe albo przewlekłe. Wasze życie znajduje się w chwilowym zagrożeniu, gdy myślicie o samobójstwie, ogarnia was obsesja śmierci albo często ulegacie wypadkom. Chronicznym zagrożeniem dla życia może być zaniedbywanie zdrowia, narażanie się na skrajnie silny stres albo trwanie w niebezpiecznej sytuacji z powodu źle pojętej lojalności. Najczęstszą groźną sytuacją, w której znajdują się DDA, jest bycie zakładnikiem kogoś nadużywającego alkoholu czy narkotyków albo stosującego przemoc fizyczną lub seksualną. Pomoc terapeuty jest zazwyczaj niezbędna do przezwyciężenia takich, głęboko zakorzenionych, układów. 2. Klasycznym problemem DDA jest zbytnia zależność – albo całkowite uzależnienie – od alkoholu lub narkotyków. Jedna piąta dorosłych dzieci alkoholików, które przychodzą do mnie na terapię „z powodu problemów DDA”, zaprzecza własnemu uzależnieniu od substancji chemicznych. Potrzebują leczenia, ale to nie problemy DDA są najważniejsze. To tak, jakby próbować przygotować do maratonu kogoś, kto wciąż pali. Trzeba jak najskuteczniej wykorzystać wszystkie zasoby i zdolności, aby móc oczekiwać jakichkolwiek widocznych zmian. Rzecz podstawowa: gdy odstawicie alkohol oraz narkotyki i chcecie poddać się leczeniu z uzależnienia od substancji chemicznych, to macie szansę na – 194 –

Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik

9. CZAS NA ODWAGę: LECZENIE DDA

rozpoczęcie zmian w tym, jak przeszłość wciąż wpływa na wasze życie. Część DDA odkrywa, że inne kompulsje (np. jedzenie, seks, praca czy wydawanie pieniędzy) mogą przeszkadzać w wyzdrowieniu w równym stopniu, jak aktywne picie. Również w takich przypadkach kompulsywne zachowanie musi być leczone – po to, żeby późniejsza kuracja była skuteczna. 3. Czasem bardzo trudno jest zmienić głęboko zakorzenione nawyki unikania intymności. Na drodze do uzdrowienia DDA często napotykają niemożliwe do pokonania wewnętrzne przeszkody. Psychiczne odrętwienie może być tak głębokie, że nie macie żadnych wspomnień z dzieciństwa i nie pamiętacie traumatyzujących przeżyć, które doprowadziły was do stania się ludźmi, którymi dzisiaj jesteście. Albo wasze współuzależnienie może być tak dominujące, że nie jesteście w stanie zerwać zagrażającego wam, destrukcyjnego związku. Sami też możecie niszczyć intymne relacje brutalnym zachowaniem wobec innych, przede wszystkim wobec dzieci. Nikt nie chce pogodzić się z tym, że wczorajsza ofiara może dzisiaj być gnębicielem, jednak to częsta sytuacja. Jeśli tylko podejrzewacie siebie o emocjonalne, fizyczne albo seksualne znęcanie się nad kimś, natychmiast poszukajcie pomocy. Niemal na pewno przeraża was i zawstydza to, co robicie. I na pewno nie chcecie kontynuować przemocy. Zajęcie się w terapii bezpośrednio tymi sprawami otworzy was na pozytywny wpływ przepracowania Dwunastu Kroków. 4. Jeśli nie chcecie brać udziału w mityngach Dwunastu Kroków, to warto znaleźć terapeutę, który pomoże wam sprawdzić, dlaczego tak się dzieje. Nie mam zamiaru przekonywać, że programy Dwunastu Kroków to papierki lakmusowe waszego zdrowia. Jednak zrozumienie tego, przed czym uciekacie, może okazać się nadzwyczaj przydatnym narzędziem do zgłębiania swojego wewnętrznego świata. 5. Wiele DDA przez kilka lat uczęszcza na terapię, ale nie dlatego, że jest im niezbędna do odnoszenia sukcesów i bycia szczęśliwymi, ale dlatego, że dzięki niej mogą bardziej cieszyć się swoimi osiągnięciami. Ich praca z terapeutą podobna jest do pracy z trenerem; to jeszcze jeden ważny współtwórca jakości ich życia. – 195 –

Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik

CZAS NA WYLECZENIE. PRZEWODNIK

Ostrzeżenie: To ważne, aby zrozumieć, że DDA są narażone na przeróżne problemy psychologiczne. Głęboka depresja, zaburzenia maniakalno-depresyjne czy schizofrenia to częste przypadki wśród nich. Proszę, abyście nie popadli w pułapkę przekonania, że jeśli tylko solidnie przepracujecie problemy związane z waszym dzieciństwem, to rozwiążecie wszystkie problemy psychologiczne. Obszar zdrowia umysłowego ma długą historię „nadprodukcji obietnic”, składanych przez każdą nową terapię. W znacznej mierze dzieje się tak, ponieważ wszyscy – terapeuci i klienci – mamy nadzieję na możliwie duże złagodzenie cierpienia. Leczenie spraw DDA musi być częścią szerszego, głębszego podejścia do zdrowia. jAK WYbRAĆ TERAPEuTę Terapeuci, tak jak inni profesjonaliści, podejmują swoją pracę z wielu powodów. Ogromna większość stara się być jak najbardziej skuteczna i prawa w swojej pracy. Podobnie jak w innych zawodach, większość terapeutów solidnie wykonuje swoją pracę, choć kilku wyraźnie się wybija. Jednak istotna mniejszość zbyt wcześnie albo zbyt późno rozpoczęła karierę, jest niewłaściwie wykształcona, niezdyscyplinowana intelektualnie, nieprzygotowana emocjonalnie albo w inny sposób niezbyt kompetentna. Co jakiś czas terapeuci muszą się dokształcać. Od czasu do czasu otrzymują wsparcie. I czasami muszą zmierzyć się z przeszłością. Najskuteczniejsi terapeuci nie tylko wiedzą, kiedy przychodzi czas na każdą z form waszej terapii, ale mają też wizję tego, na czym powinno polegać pełne wyleczenie. Zaspokoją też wasze najpilniejsze potrzeby w trakcie przygotowań do wejścia na kolejny etap procesu zdrowienia. Oczywiście, żaden terapeuta, nawet najlepiej wykształcony, nie spełni wszystkich waszych potrzeb. Zdrowienie nie zależy wyłącznie od znalezienia terapeuty, który zaspokoi wszystkie wasze potrzeby – on musi tylko zapewnić podstawowe wsparcie naturalnym wewnętrznym siłom zdrowienia. – 196 –

Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik

9. CZAS NA ODWAGę: LECZENIE DDA

Integralną częścią każdej psychoterapii jest pewna ilość przypuszczeń. Terapeuci mają kilka możliwości potwierdzenia swoich wniosków. Nie mogą za pomocą promieni rentgenowskich uzasadnić diagnozy, pozostaje im więc doświadczenie, intuicja, uczciwość, chęć do częstych konsultacji z bezkompromisowymi kolegami, a także oczywiście to, czy pacjenci reagują na zastosowaną przez nich kurację. Najlepsi terapeuci czują się swobodnie wobec dwuznaczności i paradoksów (zmagania z nimi równocześnie doprowadzają ich do szału i intrygują). Są też pewni swojego podejścia i w każdym momencie otwarci na jego zakwestionowanie. Bardzo trudno podejść do wyboru terapeuty tak, jak się podchodzi do robienia niezbędnych zakupów, ale to najbardziej skuteczne nastawienie. Podobnie jak przy wyborze lekarza czy prawnika, rekomendacje przyjaciół albo doradców są najlepszymi sposobami na znalezienie terapeuty, który spełni wasze osobiste oczekiwania. Proponuję rozpoczęcie poszukiwań od uzyskania przynajmniej dwóch lub trzech rekomendacji. Często pożyteczne okazuje się wypytanie możliwie dużej liczby ludzi o to, kto jest najlepszym terapeutą w ich społeczności. Oczywiście, taki specjalista może mieć już wystarczającą liczbę klientów, ale być może zechce polecić wam kogoś równie godnego zaufania. Gdy już ograniczycie listę do dwóch lub trzech specjalistów, umówcie się z nimi na spotkania sprawdzające. Wcześniej poinformujcie każdego, że prosicie o spotkanie, ponieważ chcecie się przekonać, czy spełnia wasze oczekiwania. Większość terapeutów z szacunkiem potraktuje takie podejście. Po spotkaniach dajcie sobie kilka dni na zastanowienie. Gdy już dokonacie wyboru, możecie ocenić terapeutę w trzech obszarach: jego przygotowania, osobistego zdrowia oraz poziomu, do jakiego według was będziecie mogli mu zaufać w trakcie terapii. Przygotowanie Obecnie wśród profesjonalistów leczących DDA dominują ludzie wyspecjalizowani w uzależnieniach od substancji chemicz– 197 –

terapii podejmują się również terapeuci bez doświadczenia w leczeniu uzależnień od substancji chemicznych. jakby miał braki w wykształceniu albo trudności w odpowiadaniu na postawione przez was pytania. więc wiele programów szkoleniowych dla specjalistów od zdrowia umysłowego traktuje go pobieżnie. Z drugiej strony. towarzyszącym chemicznym uzależnieniom. specjaliści od uzależnień od substancji chemicznych nie potrzebują znacznej części umiejętności niezbędnych specjalistom od zdrowia umysłowego. Jednym z waszych pierwszych zadań powinno być znalezienie kogoś posiadającego odpowiednie przygotowanie i umiejętności w obu obszarach: leczenia uzależnień od substancji chemicznych i zdrowia umysłowego. ale nie posiedli wszystkich umiejętności niezbędnych do długoterminowej kuracji. a ta wiedza jest szczególnie ważna w leczeniu DDA. Zwykle specjaliści od zdrowia umysłowego nie mają odpowiedniego przygotowania do leczenia uzależnień od substancji chemicznych. Nie bójcie się zapytać terapeuty. więc zazwyczaj oddychają z ulgą. Mogą skutecznie poradzić sobie z zaprzeczaniem. z którym rozmawiacie. Ich umiejętności są potrzebne w początkowej fazie procesu zdrowienia. czy ten terapeuta sprawia wrażenie. bez konieczności terapeutycznego zmierzenia się z emocjami wczesnego dzieciństwa pacjenta. Po każdym spotkaniu postawcie sobie pytanie. która koncentruje się przede wszystkim na konkretnych sposobach pozostawania trzeźwym dzień po dniu. W efekcie większość terapeutów nie zna dynamiki uzależnień. Obszar uzależnień od substancji chemicznych jest stosunkowo nowy. ponieważ pomiędzy tymi dwoma specjalnościami istnieje rozłam.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. Potrzeb DDA dotyczących leczenia coraz bardziej świadomi stają się też specjaliści od zdrowia umysłowego. – 198 – . którzy rozpoznają szczególne potrzeby dzieci alkoholików. To rzadka kombinacja. kiedy mogą przekazać swoich klientów uzależnionych od alkoholu i narkotyków innym specjalistom. o jego doświadczenie w terapii chemicznych uzależnień i psychoterapii długoterminowej oraz o przygotowanie z zakresu rozwoju dzieci. PRZEWODNIK nych.

że dla terapeuty bardzo ważne jest. Wysoki odsetek terapeutów pochodzi z rodzin nie do końca zdrowych. Jednak nie zawsze tak się dzieje. że spotkacie specjalistę. CZAS NA ODWAGę: LECZENIE DDA Osobiste zdrowie terapeuty Wszyscy lubimy myśleć. Nie mam wątpliwości. więc postąpicie rozważnie. a przecież to na nim macie polegać. których tylko wy możecie dokonać. zamiast zachęcać do wyborów. co wy. że terapeuta. które ma terapeuta. Poczucie – 199 – . że każdy terapeuta potrafi we właściwy sposób radzić sobie z osobistymi problemami. który jeszcze nie pogodził się z własną naturą DDA. poświęcając nieco uwagi osobistemu zdrowiu terapeuty. i prowadzi grupy terapeutyczne. jest tym właściwym. zanim zacznie swoje własne leczenie. jak wielu z nich odkrywa. którego wybraliście. Poziom zaufania Kusi przekonanie. To przerażające. że jest DDA. niezdolnych do przyznania. ponieważ wasz terapeuta zaprzecza tym samym sprawom. Jest więc bardzo prawdopodobne. Zadaniem terapeuty jest ułatwianie klientom rozwoju. które znalazły się w skrajnie trudnej sytuacji z winy terapeutów. że sami nadużywają alkoholu albo leków. Jednak poczucie komfortu ma wiele źródeł i nie ma takiego znaczenia. Każdy lęk lub niesmak terapeuty wywołany przez ludzi uzależnionych od substancji chemicznych. Bardzo trudno wykształcić w sobie nastawienie zdrowsze od tego. często z powodu uzależnienia jednego z rodziców od substancji chemicznych. Jeszcze bardziej przerażające jest widzieć DDA. a nie blokowanie go. Świat to bardzo niedoskonałe miejsce. Albo unika uczuć tak samo jak wy. albo chce wziąć na siebie zbyt dużą odpowiedzialność za wasze życie. z czym klienci pragną dać sobie radę. który zapewnia wam poczucie pełnego komfortu. Możecie się czuć komfortowo. zaburza terapię i może po prostu wzmocnić wszystko to.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 9. aby jeszcze przed podjęciem leczenia dorosłych dzieci alkoholików czuł się swobodnie w kontaktach z alkoholikami i uzależnionymi od substancji chemicznych. jak zaufanie.

która sama ma wystarczającą moc. gdy ktoś otrzymuje niewielki spadek. brzmi: która z niezliczonych odmian terapii najlepiej zaspokoi moje indywidualne potrzeby? Czy warto wybrać psychoanalizę? A może modyfikację zachowań? Bioenergoterapię? Terapię słowem? Gestalt? Psychodramę? Warsztaty? Leczenie stacjonarne? Terapię grupową? Terapię indywidualną? A może jedną z setek pozostałych możliwości? Przypomina to sytuację. Albo ich terapia utyka w martwym punkcie. to zapewne poczujecie niepokój. zamierza go wpłacić na fundusz inwestycyjny i nagle okazuje się. jakie są. PRZEWODNIK komfortu nie jest celem terapii – stanowią go autentyczne uczucia. Jeśli kiedykolwiek znajdziecie się w towarzystwie kogoś. dla którego szczerość ma większe znaczenie niż komfort. kto nie marnuje czasu na fasady i półprawdy. W terapii potrzebujecie kogoś. z których każda zachwalana jest jako najlepsza. że potrzebna jest natychmiastowa kuracja. a wtedy intensywność programu leczenia stacjonarnego staje się cennym narzędziem. Poniższy krótki przegląd głównych form leczenia może pomóc wam w zalezieniu tej najbardziej dla was odpowiedniej. Leczenie stacjonarne Od czasu do czasu DDA znajdują się w takim głębokim kryzysie. że musi wybierać wśród tysięcy ofert. spowodowany wezwaniem was do większej szczerości wobec siebie. Powinien dać wam możliwość zbudowania absolutnej szczerości. Poszukajcie terapeuty. Na szczęście programów leczenia stacjonarne– 200 – . katalizatorem samodzielnego rozwoju. RÓŻNE ODMIANY TERAPII INDYWIDuALNEj I GRuPOWEj Kolejne pytanie. bez względu na to.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. komu będziecie mogli zaufać i kto pomoże wam odkryć prawdę o was samych. aby uwolnić was od przeszłości. które muszą sobie postawić DDA w trakcie poszukiwania zewnętrznej pomocy.

Po pierwsze. Realizacja tych programów trwa na ogół od pięciu dni do czterech tygodni. Integrująca natura takich programów często tworzy tak mocne więzi między uczestnikami. Po – 201 – . na nowo rozbudzającą nadzieję nawet w tych. Kuracja jest zróżnicowana dzięki lekturom. CZAS NA ODWAGę: LECZENIE DDA go dla DDA i współuzależnionych jest coraz więcej. Fakt. Krótsze programy (trwające na ogół od pięciu do ośmiu dni) mają dosyć wyraźny początek. wówczas całe otoczenie staje się źródłem kuracji. pisania dzienników. Wszyscy rozpoczynają program i pokonują go w tym samym czasie. jego długość pozwala na silniejsze niż w trakcie krótkiego programu wzmocnienie przed procesem zdrowienia. ale wykorzystywane w nim programy dają dodatkowo wizję leczenia. Dłuższy program daje więcej czasu na „odtrucie się” z tolerowanych przez lata trudnych sytuacji życiowych. Niektórych spraw nie da się przyspieszyć. że w można do nich przystąpić w każdym momencie. środek i koniec. Dłuższe programy (trwające około czterech tygodni) składają się zazwyczaj z serii wykładów. a czterotygodniowy program to okres wystarczający na refleksję. Gdy ktoś wybierze leczenie stacjonarne. ułożonych w ten sposób. pozwala na dokładniejsze zgranie doświadczeń. Atmosferę sprzyjającą zdrowieniu buduje kombinacja wykładów. Korzyść z udziału w dłuższym programie jest podwójna. Leczenie stacjonarne nie tylko daje schronienie i wytchnienie od warunków. następujących co jakiś czas – dzięki temu możliwe staje się przyjęcie dotychczasowych doświadczeń. którzy stali cię cyniczni albo apatyczni. zadaniom domowym i indywidualnym konsultacjom. że nawiązane przyjaźnie trwają przez całe życie. Taka struktura nie uwzględnia „nagłych wypadków”. ponieważ nie pozwala na przystąpienie do programu w jego trakcie. zadań domowych. których dokonacie po zakończeniu programu. które doprowadziły do kryzysu. aby następne wynikały z poprzednich. zajęć grupowych i ćwiczeń. Całkowicie zanurzacie się w terapii i macie czas na przygotowanie konkretnych planów zmian w życiu. terapii grupowej i eksperymentalnych ćwiczeń. że wszyscy chętni zaczynają program równocześnie. mają też kilka emocjonalnych szczytów. Tematy i ćwiczenia są często ułożone tak.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 9.

może zadowalać jednych. To. Prawdopodobieństwo własnego wyzdrowienia zwiększa się. – 202 – . terapeuci nie zawsze są tak dokładni jak powinni w wyjaśnianiu – nawet samym sobie – który styl zajęć grupowych wykorzystują. którzy go kończą. Zazwyczaj widać w nich nadzieję i siłę. czego terapeuta od nich oczekuje. powinniście zrozumieć. gdy widzicie innych ludzi wyleczonych. W efekcie mieszają różne techniki terapii grupowej – choć każda z nich ma doprowadzić do osiągnięcia określonego celu – i grupa działa znacznie mniej skutecznie niż mogłaby. które rozwinęły się w ciągu czterech tygodni. Niestety. ponieważ jest ich zbyt wielu. Ponieważ DDA są niezwykle wyczulone na najbardziej subtelne sygnały wysyłane przez innych ludzi. że z powodu intensywności przeżyć korzyści z nich płynące będą krótkotrwałe. Dopasowywanie własnych działań i uczuć do potrzeb innych staje się znacznie trudniejsze. Nawyk waszego dostosowywania się do oczekiwań innych rozbija grupę. Nie oczekujcie cudów. żeby mogły stać się jego najlepszymi klientami (które DDA nie chce być klientem najlepszym ze wszystkich?). Jeśli wybierzecie leczenie stacjonarne albo warsztaty dla DDA. dopóki te przeżycia nie staną się częścią ciągłego zaangażowania w dyscyplinę zdrowienia. potrafią z łatwością przewidzieć. Taka sytuacja prowadzi jednak niekiedy do zaprezentowania fałszywego „ja”. zdobytych w trakcie intensywnej fazy leczenia stacjonarnego. Nagle wszystko wymyka się spod kontroli. Najlepsze leczenie stacjonarne zawsze połączone jest z ciągłą terapią. Czasu wymaga zintegrowanie wiedzy i emocji. Każdy styl terapii grupowej ma swoje charakterystyczne wady i zalety. Choć powinienem raczej napisać: nie oczekujcie cudów bez mnóstwa pracy włożonej w pielęgnowanie i utrzymanie ich. Terapia grupowa Właściwie prowadzona terapia grupowa to często najskuteczniejsza z dostępnych form leczenia.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. ale denerwować drugich. dłuższy program już w pierwszych dniach daje możliwość nawiązania kontaktów z tymi. co mówicie. PRZEWODNIK drugie.

ponieważ czuję. istnieją jeszcze co najmniej cztery typy terapii. to mają charakter otwarty. dociera do was. także nieroszczący sobie prawa do bycia terapią grupową. Choć ich spotkania nie są terapią (i zgodnie ze swoją tradycją nie powinny rościć sobie do tego pretensji). które w zasadzie nie są terapią. konsekwentne wprowadzenie do informacji niezbędnych. Drugi typ takich zajęć. aby zaczęły wyrażać myśli i uczucia. dają uporządkowane. Uczestnicząc w wykładach otwartych. że żadna sytuacja nie jest aż tak zła. Dają także uczestnikom wystarczająco dużo czasu na przedyskutowanie i przyjęcie informacji ujawnianych przy okazji każdego tematu. to milczenie przełamują inni. Gdy są dobrze przemyślane. Zaczynacie akceptować swoje cierpienie – spowodowane normalnymi reakcjami na nienormalne sytuacje. Istnieją dwa typy zajęć grupowych.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik 9. po którym można swobodnie wchodzić w publiczną przestrzeń życia. Kiedy widzicie. Nawet gdy macie z tym problem. ale często służą za pomost. Gdy spotykam się z klientami na terapii indywidualnej. Grupy dyskusyjne poruszają sprawy pozostające poza podstawowymi informacjami o DDA. prezentowanymi w trakcie wykładów edu– 203 – . żeby nie można było o niej porozmawiać otwarcie. CZAS NA ODWAGę: LECZENIE DDA Otwarty charakter terapii grupowej (która jest przeciwieństwem terapii indywidualnej. zapewne łatwiejszej do kontrolowania) może wywoływać strach i stawiać różne przeszkody. aby zrozumieć problemy DDA. Trwające od sześciu do ośmiu tygodni spotkania dają różne korzyści. to otwarte wykłady i cykle edukacyjne. często proponowane przez centra leczenia uzależnień od substancji chemicznych oraz oddziały krajowych organizacji do walki z alkoholizmem. ale też macie możliwość znaleźć się w jednym miejscu z innymi DDA. w których DDA prowadzone są ku temu. Najczęściej spotykany to zorientowane na temat grupy dyskusyjne. że wasze reakcje nie są szalone. I być może dostrzeżecie. Pierwszy typ to grupy samopomocy. że w trakcie naszych spotkań nie uzyskają wszystkich potrzebnych informacji. zwykle polecam im taką otwartą edukację. jak reagują na nowe informacje. nie tylko stopniowo pozbywacie się piętna własnej rodziny. Obok mityngów samopomocowych i wykładów.

Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik

CZAS NA WYLECZENIE. PRZEWODNIK

kacyjnych (na przykład „Rodziny alkoholików skrywają sekrety”), koncentrują się na specyfice życia każdego z uczestników („Jakie sekrety przechowuje twoja rodzina?”). Pogłębiają też więzi między DDA, co z kolei osłabia ciągłe poczucie izolacji, dręczące tak wiele dorosłych dzieci alkoholików. Wreszcie, ograniczony czas trwania większości grup dyskusyjnych stwarza możliwość przetestowania różnych form terapeutycznych, bez konieczności długotrwałego angażowania się w którąś z nich. Mniej zorganizowane grupy wsparcia to drugi typ terapii grupowej. Są one podobne do grup dyskusyjnych, ale koncentrują się raczej na aktualnych zdarzeniach w życiu ich członków niż na określonych tematach (na przykład trening asertywności, umiejętności komunikacji czy planowanie procesu zdrowienia). Grupy wsparcia zwykle nie mają określonego czasu trwania. Dyskusja nad bieżącymi sprawami pozwala ich członkom osiągnąć lepszą perspektywę życiową i rozwinąć alternatywne strategie skutecznego radzenia sobie z problemami. Mniejszy nacisk kładzie się na zrozumienie przeszłości, a bardziej akcentuje się zmianę tego, jak jej dziedzictwo wciąż wpływa na teraźniejszość. Trzeci typ – grupy terapii eksperymentalnej – wykorzystuje do odblokowania uczuć techniki, takie jak: wizualizacja, psychodrama, Gestalt, ćwiczenia ruchowe itp. Są one szczególnie wartościowe, gdy terapie bardziej zorientowane na słowo nie mogą dotrzeć do emocji. Można je też włączyć w pracę grup dyskusyjnych i wsparcia, żeby przenieść uczucia do teraźniejszości, w której mogą zostać wyrażone. Jednak siła i emocjonalna intensywność grup eksperymentalnych mogą zaciemnić fakt, że trzeba wykonać dużą pracę, aby uzyskane w ich trakcie spostrzeżenia i przeżycia doprowadziły do ostatecznych zmian. Z kolei DDA cierpiącym z powodu PTSD takie grupy mogą wydawać się zbyt inwazyjne; podobne wrażenie mogą odnieść ci, którzy są na zbyt wczesnym etapie procesu zdrowienia, aby mieć dostęp do swoich uczuć. Kolejnym problemem grup eksperymentalnych może być ustawienie terapeuty w centralnej pozycji. Uczestnicy liczą na to, że podczas każdego spotkania lider da im wskazówki, będzie – 204 –

Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik

9. CZAS NA ODWAGę: LECZENIE DDA

przewodnikiem i skontroluje ćwiczenia; w efekcie czasami rozwija się u niego „mentalność guru” Podsumowując – grupy eksperymentalne . pozwalają na większe osiągnięcia niż grupy wsparcia i dyskusyjne, ale kosztem większego ryzyka w sferze emocjonalnej. Są wreszcie grupy interaktywne, koncentrujące się na spontanicznych wydarzeniach, do których dochodzi w trakcie samych mityngów. Niekiedy uwaga uczestników przesuwa się na wspomnienia z przeszłości albo na bieżące problemy życiowe, pojawiające się poza grupą, zawsze jednak wraca do relacji pomiędzy członkami grupy. W efekcie sesje stają swoistym mikrokosmosem, odzwierciedlającym świat. Jeśli w życiu poza grupą macie skłonność do stawiania na pierwszym miejscu potrzeb innych ludzi, to w niej będziecie postępować tak samo. Jeśli w życiu poza grupą dopuszczacie ludzi do siebie tylko na pewną odległość, a potem budujecie mur, to postąpicie tak samo, gdy jej członkowie spróbują się do was zbliżyć. Uczestnicy grupy interaktywnej uświadomią wam takie zachowania za każdym razem, gdy tylko się ujawnią, i szczerze powiedzą, jak w takich sytuacjach na was reagują. Gdy dwa dni po wydarzeniu uznacie, że powinniście wówczas zachować się inaczej, to ma to zupełnie inny skutek niż zyskanie możliwości właściwego zachowania w samym środku sytuacji. Grupy interaktywne stwarzają możliwość dokonywania wyborów wtedy, kiedy to się najbardziej liczy. Grupy interaktywne działają zazwyczaj długo, bez wyraźnie określonej daty zakończenia pracy. Najwięcej korzyści przynoszą, gdy prowadzą je mieszane zespoły damsko-męskie. Są także bardziej skuteczne, gdy ich członkowie nie szukają ze sobą kontaktów poza spotkaniami i gdy nie podejmują indywidualnej terapii z jednym z prowadzących terapeutów. Chodzi o to, aby uczestnicy nie nawiązywali ze sobą relacji w świecie „za zamkniętymi drzwiami”, w którym tak wiele spraw zagnieździło się w rodzinach alkoholowych. Dzięki tym wskazaniom nie będziecie np. roztrząsać, dlaczego dwaj członkowie grupy zachowują się jak najlepsi przyjaciele, skoro na poprzednim mityngu nie mogli na siebie patrzeć. Gdy jakieś sprawy zagnieżdżą się w życiu, to na pewno zagnieżdżą się też w grupie. Im bardziej rygorystycznie będą przestrzegane te za– 205 –

Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik

CZAS NA WYLECZENIE. PRZEWODNIK

lecenia, tym grupa zyska większą wartość – będzie laboratorium do badania własnych zachowań i warsztatem do wypróbowywania alternatywnych rozwiązań. Terapia indywidualna Często podejmowana jest próba rozstrzygnięcia, która forma terapii jest lepsza: grupowa czy indywidualna. Niektórzy uważają terapię grupową za formę mniej wartościową – sposób na szybkie wyleczenie większej liczby ludzi mniejszym kosztem. Prawda jest taka, że obie formy terapii są nadzwyczaj wartościowe, ale mają odmienne cele. Jednej nie można zastąpić drugą. W terapii indywidualnej cała uwaga skoncentrowana jest na relacji między klientem i jego terapeutą. Taka sytuacja ma zasadnicze znaczenie w leczeniu głębokiego lęku albo depresji, psychicznego odrętwienia, kryzysów wymagających intensywnej pomocy, ostrych zaburzeń myślenia i nadmiernej intelektualizacji, którą DDA wykorzystują do izolowania się od własnych uczuć. Ponadto terapia indywidualna jest potężnym narzędziem badania niedokończonych spraw, które pozostały między wami i rodzicami. W terapii DDA wiele czasu poświęca się na „ponownie wychowanie siebie”. Wiąże się to z traktowaniem wewnętrznego dziecka z szacunkiem i uznaniem, jakich nie otrzymaliście od rodziców, gdy byliście dziećmi. Problem polega na tym, że prawdopodobnie przez całe życie w jakiś sposób siebie wychowywaliście. Terapia indywidualna daje wam możliwość pozwolenia komuś innemu na wychowanie was, choćby tylko symboliczne. W takiej relacji można dokończyć sprawy z własnymi rodzicami – na poziomie emocjonalnym, zgodnie z własnymi kompetencjami, równocześnie jako dorosły i jako dziecko. Nie ma nic lepszego niż móc powiedzieć rodzicom o własnych uczuciach do nich i umożliwić im wysłuchanie was. Osiągnięcie tego jest celem terapii indywidualnej. Może ono okazać się bardzo istotną siłą, sprzyjającą waszemu zdrowieniu. Jednak może to też być nadzwyczaj kłopotliwe, dezorientujące i przerażające doświadczenie. Dlaczego komuś, kto zawsze miał – 206 –

Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik

9. CZAS NA ODWAGę: LECZENIE DDA

nad wami władzę, macie mówić o swoich prawdziwych uczuciach, zwłaszcza wobec niego? Dotychczasowe doświadczenia mówią wam, że to szaleństwo. Od dzieciństwa waszym celem było chronienie siebie przed ludźmi mającymi władzę, a nie stawanie się wobec nich bardziej bezbronnymi. Terapeuci wiedzą, że taki krok wymaga znacznego przypływu wiary. Wiedzą, że nie potrafią wam go dać. Mogą wam jedynie umożliwić szczere przyznanie się do tego, jak wiele cierpienia przysporzyliście sobie i innym, grzebiąc żywcem uczucia, oraz pomóc zrozumieć, że musicie wzbudzić w sobie wiarę, bo w przeciwnym razie utkniecie w martwym punkcie. Różnica między waszym związkiem z rodzicami a relacją z terapeutą polega na tym, że w tej drugiej nie musicie ukrywać swoich uczuć. Możecie je wyrazić, uporządkować i ocenić. Kiedy terapeuta nieustannie koncentruje swoją uwagę na was, wówczas nie ma znaczenia, co wobec niego czujecie, ponieważ przeżywacie coś, co powinno zajść między wami i rodzicami. Zobaczycie, że ta relacja – i wszystkie inne – stopniowo staje się bardziej intensywna i ożywiona. Zobaczycie, że możecie być takimi, jacy naprawdę jesteście, bez strachu przed karą czy odepchnięciem. Taka jest nagroda za przypływ wiary. Przebieg zdrowienia zależy od woli zakończenia waszej części relacji z rodzicami. To, co oni zrobią ze swoją częścią, nie ma żadnego związku z procesem waszego zdrowienia. To mogę obiecać. Karen, 37-letnia pisarka, przez dwa lata przychodziła do mnie na terapię indywidualną. Pod koniec naszych spotkań, popatrzyła na mnie kiedyś i powiedziała: „Nie możesz dla mnie zrobić więcej niż moi rodzice. Nie możesz też sprawić, żebym lepiej poczuła się sama ze sobą”. Zgodziłem się z tym i wytłumaczyłem jej, że czymś naturalnym jest przekonanie dziecka o mocy rodziców, dzięki której mogą sprawić, żeby jego życie było udane. Ostatecznie jednak każdy z nas musi zmierzyć się z faktem, że to iluzja. W zdrowych rodzinach dzieci poznają tę prawdę stopniowo, w ciągu wielu lat. Prawda dociera do nich dopiero wówczas, gdy staną się na tyle dojrzałe, aby stanąć z nią twarzą w twarz. Co więcej, rodzice czują się dobrze, gdy znają granice swoich możliwości dawania dzieciom szczęścia. Gdy – 207 –

żebym przejął władzę nad jej życiem i dał jej wewnętrzny spokój. Kiedy je znajdziemy. wspólnie z rodzicami mogą pogodzić się ze swoimi ograniczeniami. podsuwałem jej odpowiednie kombinacje tego. wówczas często dostrzegamy. Nie wyjaśniałem żadnej sprawy. Wszystkie sposoby. W trakcie „ponownego wychowywania”. KONKLuZjA Rozpoczęcie terapii. dopóki kobieta nie była gotowa do jej zrozumienia. że jako terapeuta jestem w stanie uczynić ją szczęśliwą. Oznacza też nadzieję. może przerażać. Karen przeniosła na mnie swoją iluzję na temat rodziców. PRZEWODNIK dzieci ze zdrowych rodzin dojdą wreszcie do dorosłości. które wypróbowała w relacji z rodzicami. że wciąż ma takie iluzje. wspierałem dojrzewanie mojej klientki do stania się niezależną osobą – dopóki nie obudziły się w niej naturalne moce zdrowienia. starała się zastosować wobec mnie i sprawić. Dałem jej czas na zdobycie odwagi wystarczającej do samodzielnego porzucenia iluzji. że ta druga osoba pomoże DDA odnaleźć wolność i życiową równowagę. że jesteśmy o krok od wejścia na drogę do uzdrowienia. którą powinien odgrywać niepijący rodzic. Nie odrywałem Karen od niej ani nie wykorzystywałem. że zawsze znajdujemy w sobie odwagę do poszukiwania takich pokładów. – 208 – . Po prostu odgrywałem rolę. podobnie jak rozpoczęcie procesu uzdrawiania siebie. czego chciała i czego pragnęła. Nie dyskredytowałem jej za to. Oznacza bowiem przyznanie się przed inną ludzką istotą do własnych potrzeb i do braku kontroli nad pewnymi elementami własnego życia.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. Zaufanie terapeucie wymaga odnalezienia w sobie potężnych pokładów wiary. Głęboko uwierzyła. Cud polega na tym. Po prostu najlepiej jak potrafiłem.

gdy uciekłem z domu. co się działo. że jako uczeń pierwszej klasy uczestniczyłem w szkolnej wycieczce na pokładzie odnowionego parowca „Delta Queen”. Ale o tym. Zapytał. – Co? – moje pytanie wyrwało go z zadumy. że prawda odblokowała się we mnie. można by opowiadać bardzo długo. Stałem przy barierce i patrzyłem na rzekę umykającą w mrok. Pierwsza część tych wydarzeń została opisana w książce – głównie przygody. – Taaa. mamy problemy tego samego rodzaju – odpowiedział. o czym myślę. Ty też uciekasz? – Nie. – 209 – . z niepokojem myśląc o tym. że widzę zarysy myśli przebiegających mu przez głowę. Popatrzył na rzekę. Bardzo stary człowiek postawił obok mnie leżak i usiadł na nim z westchnieniem ulgi. pytasz o to. – Nigdy nie uciekłem z domu. a mnie przez chwilę wydawało się. że resztę życia spędziłem na próbach pogodzenia się z moimi wczesnymi latami. co się działo później..Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik Posłowie W mojej wyobraźni spotkałem się z Huckiem Finnem osobiście. Marzyłem. Bardzo… Powiedzmy. Blask księżyca odbijał się od wody i tańczył na jego twarzy. proszę pana – odparłem przerażony. Być może to emanujący z niego spokój spowodował. – A. – Co się stało? – zapytałem. – Kiedyś uciekłem przed nimi w dół tej rzeki.. które przeżyłem jako dziecko. jak niedobrze pijanemu wracać w taką noc do domu. a ja – ku swemu zaskoczeniu – powiedziałem mu prawdę.

gdy ta wizja się pojawiała. że zgoda sama mnie znalazła. że stary człowiek może być z tego powodu niezadowolony. Mężczyzna z trudem wstał. które chciał usłyszeć. oszuści. Wpatrywałem się w nie bez obawy. Wygląda jednak na to. członkowie ligi abstynenckiej. Rozżarzone drobiny popiołu uleciały w ciemność i zgasły na powierzchni rzeki. Kształty zamieniły się w paradę postaci: indiańska dziewczynka i jej ojciec. jakby pytanie. że wynikły z więzi. – 210 – . to tyle na temat mojego pogodzenia się. że to twarz ojca mojego rozmówcy. PRZEWODNIK – Udało się panu? – wyglądało to tak. stary Murzyn. a też ją znajdziesz. blask księżyca migotał w oczach starca i przebiegał po twarzy jego ojca. Za każdym razem. Nagle zorientowałem się. – Nie wiem. Zamyślił się. Wszystko dzieje się tak nagle. samo wypłynęło z moich ust. Podróżuj ciągle w dół tej rzeki. proszę pana. że płaczę. Skądś wiedziałem. i jaka istnieje między wszystkimi dziećmi alkoholików. Jako dorosły często myślałem o obrazach. które tamtego wieczoru przesuwały się po twarzy Hucka. marynarze rzeczni i orły – mnóstwo orłów. jak pan ma na imię? – Mów do mnie po prostu Huck – odpowiedział i zniknął za sterownią. – Czemu płaczesz. klauni cyrkowi. Jednak w kalejdoskopie tych postaci stale widać było zniszczoną twarz gniewnego mężczyzny. Sam jestem zaskoczony. że były i jednym. – Chciałbym! – krzyknąłem za nim. Pochylił się i postukał fajką z główką z kaczana kukurydzy o barierkę. Nauczyciel Medycznego Koła. Światło tańczące na jego twarzy stopniowo zaczęło przybierać konkretne kształty. Obiecuję ci. czy zapowiedzią mojego? Dzisiaj wiem. kowboje. – A przy okazji.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. po czym powiedział: – Może któregoś dnia uda mi się opowiedzieć ci całą moją historię. Odszedł. synu? – zapytał. Czy były podsumowaniem jego życia. powłócząc nogami. i drugim. poszukiwacze złota. handlarze. – No dobrze. jaka zaistniała między Huckiem i mną.

I pokazują. To doświadczenie przypomina. że dyscyplina zdrowienia jest uniwersalną drogą. ale rodzina jako całość. jak ją pokonać. a zmagania z tożsamością i poczuciem własnej wartości zamieniają się w przeszkody. Dzieci alkoholików udzielają nam lekcji o naturze każdej istoty ludzkiej. którzy cenią samych siebie. którą jest nasza rodzina. Wygląda to niemal tak. Uniwersalną częścią człowieczeństwa jest konieczność leczenia ran zadanych w przeszłości. Życie przepływa od naszych rodziców przez nas do naszych dzieci i choć umrzemy – rodzina będzie trwać. Iluzja doskonałości rodziców musi w końcu ustąpić miejsca prawdzie o tym. że poczucie „ja” wynika z miłości. Od dzieci alkoholików uczymy się. że nagrody w postaci uzdrowienia i rozwoju można otrzymać w każdym momencie życia. które pozostają poza naszymi możliwościami kontroli. pełne życia i energii. a kontakty z innymi ludźmi nietrwałe. Ponieważ witalność DA często jest ignorowana. że poczucie własnej wartości nie jest wrodzone. – 211 – . Przypomina też. ich los jasno odzwierciedla to. kim naprawdę są. Nie tylko pomógł mi poczuć powiązanie z innymi DA. jak niczego na świecie potrzebujące głębokiego związku z innymi ludzkimi istotami. ale na głębszym poziomie jesteśmy tylko kroplami wody w rzece. że osiągnięcie wewnętrznego spokoju zależy od naszej chęci do zaakceptowania tego faktu. lecz ma swoje źródło w docenianiu nas przez ludzi. która łączy dzieci z rodzicami. jakby na ludzki organizm nie składała się pojedyncza osoba. DA pomagają nam zrozumieć. Myślimy o sobie jako o niezależnych i autonomicznych istotach. Życie stawia przed nami wiele spraw. a DA uczą nas. Ich ograniczenia w nieunikniony sposób stają się naszymi. jacy wszyscy jesteśmy. które napotykamy w naszym własnym życiu.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik POSŁOWIE Tamtej nocy Huck nauczył mnie wielu rzeczy i został pierwszym członkiem mojej wspólnoty zdrowiejących. ale także umożliwił nawiązanie kontaktu z moim własnym człowieczeństwem. W jego obecności czułem uniwersalność moich doświadczeń jako DDA. Taki jest ludzki los. Wszyscy zaczynamy życie jako małe zwierzątka.

Niestety. aby pozwolić tym uczuciom powrócić.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. Pozwólmy. zdołacie wykorzystać tylko część oferty. Najwięcej skorzystacie. Pozwólcie trwać waszemu pościgowi za szczerością. ale pojawia się też nienawiść. dzięki której po raz pierwszy w życiu dostrzegłem w moim ojcu bożą iskrę. gdy nie będziemy natychmiast ich osądzać czy działać pod ich wpływem. zanim ta iskra mogła się rozpalić i rozświetlić jego życie. aby w naszych sercach rodziły się wszelkie możliwe uczucia. ale przychodzi też czas na żałobę. ku mojemu wielkiemu smutkowi. godzeniem się z własnymi uczuciami i chęcią przynależności do wspólnoty zdrowiejących. Jeśli jednak skoncentrujecie się na tych jego stronach. które nie spełniają waszych oczekiwań. jakbym znowu przez krótką chwilę mógł dotknąć tę iskrę. W tej książce starałem się podzielić z wami moimi doświadczeniami i moim rozumieniem drogi ku uzdrowieniu. ale nie pod waszą kontrolą. Kiedy jednak otworzyłem się na braterstwo z tymi. które w końcu zapewnią wam bogate zbiory. wówczas zyskamy równowagę i wolność. jeśli zaakceptujecie zdrowienie ze wszystkim. Chcemy wyłącznie kochać naszych rodziców. Chcemy wyłącznie tańczyć. Dzięki temu zasiejecie dużo płodnych nasion. co ono ze sobą niesie. że naszym życiem kierują przypływy i odpływy. była pomoc. poczułem się. Jest czas na stłumienie pewnych uczuć. że w waszym życiu zachodzą poważne zmiany. Najważniejszym darem. to mimo wszystko nie rezygnujcie z dyscypliny zdrowienia. Jeśli nie czujecie. które przychodzą wraz z uzdrowieniem. mogę ją w sobie poczuć. zostaniemy pobłogosławieni darem uleczenia. płacz i rozmowę. Nigdy nie potrafiłem utrzymać z nią kontaktu. śmiać się i milczeć. jaka jest w każdym z nas. Czas na wyleczenie jest teraz w waszych rękach. Ona zawsze wywoływała w nim zakłopotanie i pewnie dlatego tak często przyćmiewał ją alkoholem. Tylko gdy pozwolimy na to. które mogą stanowić dla nas zagrożenie. – 212 – . jaki otrzymałem od Hucka tamtej nocy. by wewnętrzne iskry stały się naszymi przewodnikami na drodze ku uzdrowieniu. którzy odnaleźli spokój w drodze do uzdrowienia. A ponieważ jest we mnie tak wiele mojego ojca. Gdy uznamy zasadność istnienia ich obu. ale jest też czas na to. PRZEWODNIK „Na wszystko jest pora” oznacza. umarł.

abyście się jak najwięcej dowiedzieli o chorobie alkoholowej. Musicie dobrze poznać zarówno jej rozwój. Otwarte wykłady edukacyjne proponuje wiele ośrodków leczenia uzależnień od substancji chemicznych oraz lokalne ośrodki krajowych instytucji zajmujących się zwalczaniem alkoholizmu. całą rodzinę. które możecie zrobić. waszych rodziców. to prawdopodobnie wciąż niepokoi was to. Ich nadmierne picie zapewne jest dla was nieustającym źródłem cierpienia. możecie zadbać o własne uzdrowienie bez względu na to. To uchroni was przed poddaniem się takiemu rodzajowi zaprzeczania. jak silnej presji będziecie poddawani. jeśli są gotowi do zmian. Nigdy nie gódźcie się na udział w zaprzeczaniu alkoholizmowi albo skutkom. jak i symptomy. Jednak nie musicie już dłużej czuć się. co stanie się z waszymi rodzicami. Jak pokazała ta książka. Mityngi Anonimowych Alkoholików są doskonałym źródłem informacji o alkoholizmie i kuracji. aby wpłynąć na nich.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik Aneks I Gdy twoi rodzice wciąż piją Jeśli czytacie ten rozdział. który może zniszczyć was. – 213 – . Ważne. Jeśli przebywanie z rodziną stanie się zbyt bolesne – ograniczcie kontakty z nią na jakiś czas albo w ogóle z nich zrezygnujcie. jakie on ma dla was i całej rodziny – bez względu na to. co się dzieje z waszymi rodzicami. lęku. gniewu i poczucia straty. Dla waszego osobistego zdrowia nie odwracajcie się od prawdy. jak przyłapani na gorącym uczynku. Są jednak rzeczy.

ponieważ rodzice nie byli na nią gotowi. Sprawdzajcie. to i tak możecie wynieść korzyść ze sprawdzenia możliwości takiej interwencji. musicie przypominać sobie. dopóty ważne jest. Nie dajcie się wciągnąć w sytuacje. powiedzcie im. które nie koncentrują się wyłącznie na dorosłych dzieciach alkoholików. Dzięki spotkaniom z ludźmi mającymi podobne problemy. Jeśli rodzice zadzwonią do was pijani. że to nie wy przyczyniliście się do choroby rodziców. a nawet sztywno trzymali się własnych zasad. Bierzcie udział w spotkaniach Al-Anon. żebyście zdecydowanie. to wzmocnią waszą pozycję. Ośrodki leczenia uzależnień od substancji chemicznych oraz zwalczania alkoholizmu powinny polecać specjalistów działających w pobliżu waszego miejsca zamieszkania. żeby się odezwali. Choć takie działania mogą rozkołysać łódź i wywołać wielką wojnę. gdy wytrzeźwieją. aby ich zranić lub zawstydzić. z których nie będziecie mogli się wycofać. wypożyczcie samochód. że fundamentem kontaktów z rodzicami są wasze potrzeby. Choć może to być kosztowne. Spotkania Al-Anon dostarczają także informacji o alkoholizmie. narzućcie pewne ograniczenia. to może też uratować życie waszym rodzicom. Jeśli interwencja pomogła wam. co możecie kontrolować. PRZEWODNIK Sprawujcie kontrolę nad tym. że w waszym domu nie pije się alkoholu. żeby uniknąć odwożenia przez pijanego rodzica.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. szczególnie o jego konsekwencjach dla rodziny. Gdy rodzice was odwiedzają. uczucia i zdrowie. Upewnijcie się. Dzięki temu chronicie siebie przed chorobą rodziców. na przykład takie. Jeśli waszym zdaniem nie okazała się skuteczna. żeby móc utrzymywać z nimi kontakty. Dopóki pijący rodzice nie zaczną szanować waszych granic. Kiedy to tylko możliwe. gdy wybieracie się do rodziców na wolne dni. Sama chęć takiego postępowania może okazać się kolejnym krokiem na drodze do uzdrowienia. Nie postępujecie tak. możecie znaleźć siłę do zmagań z pijącym członkiem rodziny. czy proponowane techniki interwencji są dla was odpowiednie. że nie możecie jej kon– 214 – . robicie tak po to. rodzina nie wspomagała interwencji albo etap waszego zdrowienia nie pozwalał jeszcze na interwencję bez goryczy i gniewu.

cierpienia. Bez względu na to. gniewu i wstydu. jak źle się czujecie. którzy je uznali.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik ANEKS I GDY TWOI RODZICE WCIĄŻ PIjĄ trolować ani wyleczyć. – 215 – . pamiętajcie. Nie ukrywajcie łez. Jeśli nie potraficie zaakceptować tych faktów – poszukajcie ludzi. że nie musicie cierpieć w samotności.

ponieważ martwicie się o kogoś. rodzicom czy dzieciom. zbyt ich się boją albo nie cierpią jeszcze na tyle. komu DDA może zaufać i z kim może poczuć bliskość. – 216 – . to nic z tym nie zrobicie. kto jest DDA. jak w praktyce wykorzystać świeżo zdobytą wiedzę. Przeciwnie. skierowaną do przyjaciół i krewnych DDA. małżonkom. PRZEWODNIK Aneks II Specjalne słowa do przyjaciół i krewnych DDA Jeśli przeczytaliście tę książkę. Poniższą listę TAK i NIE. podobnie jak DDA nie mogą sprawić. Nigdy nie próbował go zmieniać czy osądzać. jaki był naprawdę. żeby być jego przyjacielem. by poczuć konieczność ich przeprowadzenia.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. Jak pomóc przyjaciołom. kim jest. można podsumować takim zdaniem: „Weź pełną odpowiedzialność za własne zdrowie i zaakceptuj to. Tomek zawsze szanował Hucka Finna takim. aby ich rodzice przestali pić”. Tomek był pewny tego. że nie masz mocy zmienienia DDA. a to stwarzało Huckowi wystarczająco dużo miejsca. to możecie się zastanawiać. Jeśli DDA w waszym życiu nie są gotowe na zmiany. zapraszał Hucka. Najlepsze wówczas będzie zaakceptowanie własnych ograniczeń. aby był częścią tworzonych przez Tomka przygód. które są DDA? Mark Twain dał nam w osobie Tomka Sawyera ciepły wizerunek kogoś.

– 217 – . Zaczynam od NIE. Jeśli zorientujecie się. czego potrzebują. abyście dowiedzieli się więcej o tym. odmawiając udziału w czyjejś ślepocie. Co więcej. kogo próbujecie kontrolować. mając w pamięci poniższą listę. Empatia jest trudniejsza niż litość. Jeśli podejmiecie takie próby. działacie przeciw uzdrowieniu DDA. aby stało się inne. tożsamości czy zdrowia! • NIE pozwólcie. żebyście stali się jedynym źródłem wsparcia i pomocy dla DDA. • NIE próbujcie kontrolować DDA. Większość z was nie zachowywałaby się inaczej. możecie nie być w stanie ich kontrolować. gdyby znalazła się w takiej samej sytuacji. • NIE litujcie się nad DDA. Podobnie nie obwiniajcie ich za wszystkie wasze problemy ani nie obciążajcie odpowiedzialnością za wasze uczucia. ponieważ ważne jest. jak oddzielić się od kogoś kochanego. To dla nich poniżające. wasze relacje ucierpią na tym. albo zgodzą się na kontrolę – ale żadna z tych postaw nie pomoże im w zdrowieniu. a co pozostaje pod ich kontrolą. SPECjALNE SŁOWA DO PRZYjACIÓŁ I KREWNYCH DDA Wasza pomoc DDA będzie najskuteczniejsza.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik ANEKS II. To ważne. ale nie obejdzie się bez niej. ponieważ wchodzicie w relację współuzależnienia. • NIE osądzajcie DDA. Albo będą miały wam to za złe. gdy będziecie chcieli pomóc. jeśli przystąpicie do niej. to nawet gdy waszym zdaniem leży to w jego najlepszym interesie. Szczególnie unikajcie podkreślania ich słabości. Odrobina pokory może wydatnie pomóc wam w powstrzymaniu się od wyrażania osądów. • NIE współdziałajcie z DDA w zaprzeczaniu. Proponuję wam udział w mityngach grup rodzinnych Al-Anon. Nie budujcie na innych waszego szczęścia. aby nie zaczynać od krzywdy. abyście mieli zdecydowane rozeznanie w tym. że próbujecie zmusić DDA. a nawet zostaną zniszczone. co możecie kontrolować. • NIE stańcie się współuzależnionymi. • NIE bierzcie na siebie całej winy za problemy innych ani nie przyjmujcie całej odpowiedzialności za ich uczucia. Czasami przyjaciele powinni namącić. Nigdy nie dacie im wszystkiego.

zwłaszcza gdy zmagacie się ze współuzależnieniem czy kompulsjami (na przykład jedzeniem. o terapii. jakie są. że nadużywacie alkoholu czy leków. Nie ma powodu rezygnować z rozrywki tylko dlatego. • POMAGAJCIE przede wszystkim poprzez zachęcanie. powinniście pójść sami). to forma manipulacji. Te uczucia nie muszą się wam podobać. Nie musicie znać szczegółów. by nagrodzić zachęcającego. że czyniąc takie zachęty nie narażacie na szwank własnego dobra. • BIERZCIE odpowiedzialność za wasze własne zdrowie. religią czy wydawaniem pieniędzy) albo gdy macie choć najlżejsze podejrzenie. seksem. • ZAAKCEPTUJCIE rzeczywistość uczuć DDA. i szanujcie te powody. abyście dali DDA do zrozumienia. Nie oczekujcie też zawsze pozytywnych reakcji. że istnieją dobre powody. • PRZYJMIJCIE. że wciąż macie jakieś problemy. Musicie jednak przygotować go sami – próba przejścia przez program zdrowienia tylko po to. jak powinni to zrobić. Ważne jest także. – 218 – . często jest subtelną formą manipulacji i kontroli. że wierzycie. Musicie być pewni. • WSPIERAJCIE DDA w poszukiwaniach jak najskuteczniejszych metod zewnętrznej pomocy i zewnętrznego wsparcia.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. iż pod ich bliznami kryją się bolesne rany. aby pomóc DDA. dążcie do uzdrowienia siebie. jak narkotyki i alkohol mogą wpływać na wasze relacje. Zachęta. aby nauczyć DDA. • BAWCIE SIĘ dużo. PRZEWODNIK TAK rozciągają się od ogólnych zaleceń dotyczących waszego życia po szczegółowe działania. aby bardziej realnie spojrzały na to. Poproście je. dla których DDA są takie. Zaproście DDA do wspólnego udziału w mityngach Dwunastu Kroków (jeśli odmówią. aby DDA przeczytały tę lub inną książkę poruszającą taką problematykę. Najlepszym darem dla DDA będzie model waszego własnego uzdrowienia. która wymusza na drugiej osobie określoną reakcję po to. Zasugerujcie. unikajcie zatem stosowania przymusu. Dzielcie się z nimi krzepiącymi wieściami i informacjami o programach samopomocowych. jeśli DDA nie docenią waszych zachęt. ale nie podważajcie ich istnienia. które możecie podjąć.

jak zachowania DDA oddziałują na was. że uzależnienia od substancji chemicznych nie są chorobą – że możecie z własnej woli przestać być alkoholikami. jak dzieci wciąż cierpią. Jedyną ucieczką był dla nich udział w mityngach Al-Anon i dla nastoletnich alkoholików i dzieci alkoholików. To trudny wybór. Na przykład ważne jest. lekomanami albo narkomanami. ale nie różni się od wyboru. jakie uczucia budzi w was unikanie przez nich bliskości. ale jest niepotrzebna i szkodliwa. Dopóki będziecie traktować wasze dzieci tak. Możecie jedynie szczerze mówić o waszych uczuciach. Często widziałem waszą głęboką troskę i poczucie winy spowodowane oddziaływaniem uzależnienia na wasze dzieci. Szczególnie bolesne jest patrzenie. jest paradoksalny: wróciliście do punktu wyjścia i teraz znacie koszmar. szczególne słowa powinny być skierowane do tych czytelników. choć wy sami cieszycie się uzdrowieniem i odzyskaną wolnością. bowiem dzięki nim zrozumieli. SPECjALNE SŁOWA DO PRZYjACIÓŁ I KREWNYCH DDA • MÓWCIE SZCZERZE o tym. trzeba otwarcie stanąć z tym faktem twarzą w twarz. ale stłumiona wina raczej zaszkodzi relacjom z nimi niż im pomoże. Musicie wykonać Pierwszy Krok Al-Anon tak samo poważnie. Teraz znaleźliście się w podobnej sytuacji wobec własnych dzieci. Jeśli oznacza to czasowe albo całkowite zerwanie takiego związku – trzeba tak zrobić. Przysłowie – 219 – . dopóty będziecie uważać. jak oni to zrobili. może sprawiać wrażenie zupełnie naturalnej. • Przede wszystkim jednak POZWÓLCIE DDA żyć ich własnym życiem. nawet gdy jakieś jego części wymykają się kontroli. Dylemat.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik ANEKS II. którzy są uleczonymi alkoholikami. aby dać im do zrozumienia. Jeśli nie poddają się leczeniu. którą odczuwacie. że nie są w stanie powstrzymać waszego picia. Jeśli pozostawanie w związku z nieuleczonym DDA staje się dla was zbyt bolesne albo groźne. nie zmuszajcie ich. jakiego DDA muszą dokonać wobec swoich rodziców. jakby ona nie istniała. Wina. przed którym stajecie jako uzdrowieni alkoholicy. Będziecie zapewne odczuwać wobec waszych dzieci żal i empatię. Wreszcie. jaki przeżywali członkowie waszych rodzin. lekomanami czy narkomanami.

PRZEWODNIK mówi: „Co rzucisz za siebie. znajdziesz przed sobą”. – 220 – .Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. nie zadbacie w pełni o własne uzdrowienie. Może się okazać. Jeśli w dalszym ciągu będziecie tkwić w poczuciu winy. którzy poważnie potraktowali ich przeżycia. Na koniec: musicie poważnie potraktować doświadczenie waszych dzieci bycia DA. Takie postępowanie może być najważniejszą pomocą z waszej strony. jaki możecie przekazać dzieciom. Model własnego uzdrowienia jest najlepszym darem. że jesteście pierwszymi ludźmi w życiu DDA. ale nie musicie przyjmować odpowiedzialności za ich uzdrowienie.

Stowarzyszenie ma budzić społeczną świadomość istnienia DA i problemów. od początku jasno określoną. aby stworzyć National Assotiation for Children of Alcoholic (NACoA) – niedochodowe stowarzyszenie „założone w duchu jedności. interwencji i konsultacji dla wychowawców. przemawiającym w imieniu DA. Oddziały istnieją w większości amerykańskich stanów oraz w kilku krajach na całym świecie (m. w Wielkiej Brytanii i Francji). Na pierwszym spotkaniu delegatów stanowych. przed jakimi stają. Każdego roku delegaci i członkowie NACoA spotykają się na krajowych mityngach z przedstawicielami społeczeństwa. aby wspólnie ustalić plany na przyszłość. w lutym 1987 roku. jest „wspieranie i służenie radą wszystkim DA. lekarzy i doradców ds. w każdym wieku oraz tym. którzy są w stanie im pomóc” . NACoA jest coraz skuteczniejszym głosem.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik Aneks III National Assotiation for Children of Alcoholic (Krajowe Stowarzyszenie Dzieci Alkoholików) W walentynki 1983 roku grupka specjalistów pracujących z DA zebrała się. sądow– 221 – . aby zapewnić realizację następujących celów: • stałego szkolenia w zakresie diagnostyki. a potem zasiadałem w jego zarządzie. Naszą misją. kształcić specjalistów i liderów społeczności oraz udzielać możliwie szerokiego wsparcia DA. że należy znaleźć wsparcie i finanse.in. NACoA. alkoholizmu. a także duchownych oraz pracowników służb medycznych. współczucia i głębokiej troski o wszystkich dotkniętych alkoholizmem” Mam ten zaszczyt. ustalono. że byłem pierwszym prezesem . NACoA liczy wiele tysięcy członków.

PRZEWODNIK nictwa karnego. interwencji i leczenia dzieci. która będzie tworzyć i rozpowszechniać wiedzę oraz zasady niezbędne do zdefiniowania skutecznych standardów w obszarach diagnostyki. • stworzenie koalicji osób reprezentujących różne dyscypliny. • wdrożenia na każdym etapie edukacji – od przedszkoli do college’ów – programów wczesnej diagnostyki i interwencji oraz systemów wsparcia. zestaw sześciu plakatów adresowanych do DA (każdy dla jednego rocznika). – 222 – . interwencji i leczenia. Choć od powstania NACoA wykonaliśmy wielką pracę. czy chcą oni leczyć się. to jednak wciąż jest to tylko ułamek tego. skierowaną do nauczycieli i szkolnych doradców. wydawanie kwartalnika. przeznaczonych dla dzieci. że NACoA zdoła w pełni urzeczywistnić konkretne zmiany i cele nakreślone w jego statucie. że społeczeństwo wreszcie zaczęło dostrzegać istnienie DA. Pakiet zawiera między innymi publikację CoAs In the School Setting (DA w środowisku szkolnym). służb opieki nad dziećmi i społecznych. których rodzice są uzależnieni od alkoholu i/lub innych substancji chemicznych. egzemplarze komiksu o zaburzeniach emocjonalnych i DA. co jeszcze trzeba zrobić. których rodzice są uzależnieni od alkoholu i/lub innych substancji chemicznych. skierowanych do dzieci. bez względu na to. zajmujących się rozwojowymi oraz psychospołecznymi potrzebami dzieci. których rodzice są uzależnieni od alkoholu i/lub innych substancji chemicznych. NACoA rozsyła pakiety materiałów o DA do każdej szkoły podstawowej w kraju. których rodzice są uzależnieni od alkoholu i/lub innych substancji chemicznych. stanowych i prywatnych programów leczenia uzależnień od alkoholu oraz narkotyków do zapewniania form ochrony. Obecnie do zakresu działalności NACoA należy między innymi: tworzenie biur informacji o DA. musimy zdobyć pewność. przygotowanego przez National Committee for Prevention of Child Abuse we współpracy z Marvell Comics.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik CZAS NA WYLECZENIE. • zobowiązania wszystkich krajowych. składanie sprawozdań przed Kongresem i wdrażanie naszego projektu dla szkół podstawowych. Po początkowej ekscytacji tym.

5.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik Aneks IV Diagnostyczne kryteria współuzależnienia 1. • tłumienie emocji (z nagłymi ich wybuchami). uzależnionymi od substancji chemicznych. • nadużywanie środków odurzających. • pozostawanie przez co najmniej dwa lata w związku z osobą uzależnioną od substancji chemicznych. Ciągłe budowanie poczucia własnej wartości na zdolności do kontrolowania siebie oraz innych w obliczu niekorzystnych konsekwencji. – 223 – . • lęki. 2. • kompulsje. 3. Przyjmowanie odpowiedzialności za spełnianie potrzeb innych ludzi kosztem własnych. spowodowany skrajnie zdeformowanym wyobrażeniem na ich temat. Co najmniej trzy z poniższych czynników: • nadmierne poleganie na zaprzeczaniu. Lęk przed intymnością i separacją. bez poszukiwania pomocy. 4. Wikłanie się w związki z osobami o zaburzonych osobowościach. • depresja. • nadmierna czujność. współuzależnionymi i/lub z innymi zaburzeniami. • choroby powiązane ze stresem. • bycie ofiarą nawracającej przemocy fizycznej lub seksualnej.

Instytut Psychologii Zdrowia prowadzi też specjalistyczne szkolenia dla terapeutów. ul. Informacji udziela także Instytut Psychologii Zdrowia (Warszawa-Włochy.pl). DDA szukający pomocy mogą również skorzystać z terapii w prywatnych gabinetach (muszą je znaleźć na własną rękę). można zgłosić się na profesjonalną psychoterapię.dda. Takie grupy powstają przy klubach AA.psychologia.edu. tel. Po pierwsze. których adresy znajdują się w lokalnych książkach telefonicznych. Większość świadczeń Instytutu również jest bezpłatna. w której nie ma terapeuty. W Internecie istnieje nieoficjalna strona dorosłych dzieci alkoholików – www. Po drugie. można włączyć się w grupę samopomocową.Charaktery Czas na wyleczenie przewodnik Przydatne adresy W Polsce pomoc dla DDA obejmuje dwa nurty. Gęślarska 3. 22 863 42 75. czasem przy poradniach odwykowych. którzy chcieliby pracować z dorosłymi dziećmi alkoholików.pl . Terapia prowadzona pod skrzydłami WOTUW jest bezpłatna. 22 863 87 38. www. ale nie jest ona dostępna we wszystkich województwach. Najlepszym źródłem informacji na ten temat będą wojewódzkie ośrodki terapii uzależnień i współuzależnień.