You are on page 1of 8

nite 1 Uluslar Aras letmecilie Giri Uluslar Aras letmeciliin Tanm: En knden en byne hemen her ulus, deiik

trde uluslararas iletmeci lik faaliyetlerini yrten iletmelere sahiptir. Dnyann her yerinde retilen ok eitli rn ve hizmetlerin ticaretini yapmak ve bu rn ve hizmetleri yerel pazarlarda hazr bulundurmak yoluyla uluslarn kar salamalar uluslararas iletmecilik faaliyetleri sayesindedir. Uluslararas iletmeciliin olmad bir dnya hayal etmek gtr. Tketilen her ey retilen her ey ve yerine gelitirilen her finansal etkinlik, uluslararas iletmecilik faaliyetlerinden etkilenir. Dnyann her yerinde retilen ok eitli rn ve hizmetlerin ticaretini yapmak bu rn ve hizmetleri yerel pazarlarda hazr bulundurmak yoluyla uluslarn kar salamalar, uluslararas iletmecilik faaliyetleri sayesindedir. Teknolojinin ilerlemesi ve fazla yaylmas, modern ticaretin gelimesine nemli katk salamtr. Karada(Tren) ve deniz tamaclnda (Buharl gemiler) balayan ve daha sonra gnmz teknolojileriyle daha gvenilir ve daha hzl hale gelmitir.(Uak vs ) ve hatta gnmz teknolojisinde artk internet yoluyla ticaretler yaplyor. Uluslararas letmecilik: letmeler tarafndan dzenlenen ulusal snrlarn dnda yrtlen, her trl iletmecilik faaliyetidir. Not: Gittike klen bir lekte olsa da baz uluslararas iletmecilik faaliyetleri politik ve stratejik amalarn gerekletirilmesi iin halen devletler tarafndan yrtlmektedir. Not: Uluslar aras iletmecilik konusunda terminoloji asndan farkl terimler kullanlmaktadr. Bunlar; *International Firms : Uluslararas iletmecilik *Global Firm: Global iletmeler *Transnational Firm: Transnasyonel letmeler *World Business : Dnya iletmesi Not: Bu iletmeler arasnda en nemli fark strateji asndandr. Uluslararas letmecilik faaliyetleri: Uluslararas ticaret ve uluslararas yatrmdr. Not: Bir iletme ana lkesinin dnda iletmecilik faaliyetleri yrtmek amacyla kaynak transfer ettii zaman uluslararas yatrm meydana gelir. Bir iletme rn ve hizmetlerin ihracat ve ithalatyla megul olduu zaman d ticaret gerekleir. Ulusal ve Uluslararas letmeciliin Karlatrlmas: Uluslararas iletmeciliin ulusal iletmecilikten farkllklar Kltr, Finansal ortam, Hukuki evre, Tketici tercihleri faktrleridir. Kltr: letmenin faaliyet gsterdii her lke, kltrel adan farkldr. Baarl olmak iin iletme ev sahibi lke kltrnce belirlenen grg, gelenek, deer ve normlar erevesinde, kltrel adan duyarl bir ekilde faaliyet gstermelidir, kltrel farkllklara sayg gstermeli ve uymaya almaldr. Finansal Ortam: Ulusal snrlarn tesinde iletme ynetmek, farkl para birimlerini kullanmay iletmenin faaliyet zgrln snrlayan farkl devlet yasalarn dikkate almay gerektirir. Hkmetler yerel para biriminin dnyann balca para birimleri cinsinden deerine ilikin gnlk karlardan sabit ya da dalgal kur sistemlerine kadar, farkl dviz kuru politikalar ve sistemleri uygularlar. Hukuki evre: letmelerin faaliyetlerini ve baarsn etkileyebilecek kanun, tzk ve ynetmeliklerle zel duyarllk gstermesini gerektiren hukuki evre, lkeden lkeye farkllk gsterir. Ev sahibi lkenin kanunlarna saygszlk ya da itaatsizlik, iletmenin mali durumuna ve imajna byk lde zarar verebilir. Tketici Tercihleri: Kltrel farkllklardan kaynaklanan talep modelleri, iletmenin maliyetlerini en aza indirecek iletmenin deerini koruyacak uygun retim, tedarik ve pazarlama stratejilerini benimsemesini gerekli klar. Uluslararas letmecilii nemli Klan Gelimeler: Teknoloji, Rekabet, Standardizasyon, evresi, Uluslararas ilemeciliin politik etkisi, ekonomik entegrasyon ve globalleme gibi gelimelerin bir sonucu olarak uluslar aras iletmecilik son yllarda ok fazla nem kazanmtr. Teknoloji: Teknolojik gelimeler dnyann her kesinde uluslararas iletmecilik uygulanmalaryla kazandrlabilir. Bu nakil sadece her gn kullanlan rn ve hizmetler biiminde deil, ayn zamanda ada ynetim, retim, pazarlama, lojistik sistemleri biiminde de gerekleir.

Rekabet: Dnya apnda stn tecrbe, bilgi, teknoloji ve dier ilgili kaynaklara sahip olan uluslararas iletmeler, ou zaman daha dk fiyatta, daha yksek kalitede rn ve hizmetler sunma yeteneine sahiptir. Ksa dnemde etkin biimde rekabet edemeyen yerli iletmeler endstriyi terk etmeye zorlanabilirler. Standardizasyon: Dnya pazarlarnda genellikle geerli olan normlarn ve uygulamalarn benimsenmesini ifade eder. evresi: letme i ve d evresi iinde faaliyet gsterir. * evre: letmenin zerinde nemli lde kontrol sahibi olduu evredir. *D evre: letmenin zerinde ok az kontrol sahibi olduu ya da hibir kontrole sahip bulunmad evredir. Uluslararas letmeciliin Politik Etkisi: Uluslararas iletmecilik faaliyetlerinin gelimesinde ve zendirilmesinde hkmetler nemli bir rol oynar. Hkmetler yabanc (dorudan) yatrmlar lkelerine ekebilmek iin ou zaman komularyla rekabet ederek ok eitli finansal ve finansal olmayan tevikler salar. Uluslararas iletmeciliin bu alandaki balca etkisi, snrlar uluslararas ticaret ve yatrmlara amas, sistem ve yntemleri standartlatrmas, zellikle insan haklar, ocuk i gc konusunda uluslararas anlamda kabul edilebilir deerlerle tutumlar benimsemesi, konularnda demokratik kurulularn gelimesine cesaret vererek hkmetler zerindeki bask olmutur. Ekonomik Entegrasyon ve Globalleme: Uluslararas iletmecilik faaliyetlerinin bymesindeki hzl arta cevap olarak ayr ayr ekonomilerin daha byk ekonomik blgeye karp btnletii blgesel ekonomik entegrasyonu yaratma giriimleri anlaml bir ekilde art gstermitir. Globalleme: Dnya pazarlarndaki mal ve hizmet retiminin birbirine bal ( entegre ) olduu dinamik bir sretir. Uluslararas letmeciliin Tarihsel Geliimi: Uluslararas iletmeciliin tarihsel geliimini 4 ayr srete inceleyebiliriz 1)Ticaret Dnemi (1500-1850) : 1500l yllarn balangcndan 1850lerin Avrupada sanayi devriminin ortaya kna kadar devam etmitir. Bu dnemde sermaye olanaklarnn snrl olmas retim faaliyetlerinin geni apta yaplmasna izin vermiyordu, Bu dnemde lkeleraras ilikilerin yaps ve politik basklar, daha geni apta faaliyetlere olanak salamyordu. Kapitlasyonlar bu dnemde balamt. Bu dnemde ayrca bankaclk nem kazanmaya balamtr. Ticaret dnemi Asya, Afrika ve Latin Amerikada kolonilerin oluturulmasyla bat iletmelerine, Japonya ve in deki baz ayrcalklar tannmasyla sona ermitir. NOT: Kimi bireylerin lke dnda anslarn deneyerek ve d lkelerden satn aldklar mallar Avrupaya gndermek yoluyla byk karlar salad dnemdir. 2)Smrgecilik Dnemi (1850-1914): Sanayi devriminden balayp 1.Dnya savann hemen balangcna kadar devam etmitir. Bu dnemin en belirgin zellii Sanayi devriminin sonucunda byk iletmelerin kurulmu olmasdr. Avrupadaki byk sanayi devrimi sonunda Avrupa iletmelerinin faaliyet konular da

Uluslararas iletmecilik vize snav ders notlar

Sayfa 1

deimitir. zellikle tarm ve madencilik faaliyetlerine nem verilmitir. Afrikaya yalnzca madencilik alannda yatrm yaplrken Gneydou Asya ve Latin Amerikaya hem tarm hem de madencilik alannda yaplan yatrmlar nemli hale gelmitir. NOT: 1850den 1914e kadar devam etmitir. Sanayi devriminin bir sonucu olarak byk iletmeler kurulmutur. 3)Ayrcalklar Dnemi (1914-1945): 1914 den 1945 e kinci Dnya Savann bitimine kadar devam etmitir. Otomobil sektrnde d lkelere yaplan yatrmlar nem kazanmtr. 1929 da ngiliz Lever deterjan ile Hollandal Unon firmas birleerek ilk uluslararas iletme olan Unilever`i oluturmulardr. Bu dnemde nemli bir olayda 1929 byk dnya buhrandr. zellikle bat lkeleri bu buhrandan ok etkilendiler. ikincisi Avrupada sava dolaysyla Almanyann igali baz iletmelerin igal altnda kalmasna sebep oldu. 4)Uluslararas Dnem (1945- Gnmze) : II. Dnya Savann bitiminden (1945) gnmze kadar gelen dnemdir. letmeler dnya apnda yeni pazarlar ve retici gler aramaya baladklar iin bu yllara (1945-1970) Global genileme yllar ad verilir. 1970li yllarda kaynak ve enerji konusunda daha etkili ve tedbirli davranan Avrupa ve Japon iletmeleri, ABD iletmelerine kar byk stnlkler salamlardr. 1970li yllarda ABD iletmelerinin egemenliini sona erdiren nedenlerden biride kaynak ktl olmutur. Ev sahibi lkeler faaliyetleri denetleyebilmek ve sosyal siyasi dengeleri koruyabilmek iin aadaki snrlamalar getirmilerdir; a-) Tarifeler b-) Fiyatlarla ilgili snrlamalar c-) Vergiler d-) Yneticilerin uyruu ve yerel kaynak kullanm ile ilgili snrlamalar e-) thalat kotalar f-) Sermayenin yatrmc lkeye dnmemesi ile ilgili snrlamalar getirilebilir. nite 2 lke D Faaliyetler lke Dna Alma: lkedeki iletmelerin ar bymesi ve i pazarlarn doymu olmas, iletmeleri lke dnda frsatlar aramaya yneltmektedir. Eldeki sermaye birikimi lke dnda daha fazla kar getirecek alanlara yatrmak iin iletmeler, doan frsatlar deerlendirmek ve yeni pazarlar ele geirmek iin eitli stratejiler uygulamaktadrlar. lke dna karken ilk dnecekleri nokta, lke dna kmak ya da kmamak konusunda karar vermektedir. lke dna kmak elbet yararldr ama lke dna kmak her zaman olumlu sonular vermeyebilir. letmeler lke dna karken baz kavramlara ve koullara uymak zorundadr. Dnyadaki pazara girme biimi nemli bir faktrdr. letme uluslararas aratrma ve gelitirme faaliyetlerini iyi bir ekilde organize ederek d pazarlarda daha ok sansa sahip olabilir. D pazarlarn elde edilmesinde dier nemli faktr de tketiciler hakknda bilgi sahibi olmaktr. lke D Faaliyet Trleri: Uluslararas iletmeler, uluslararas iletmecilikte balca glerdir ve lke d faaliyetlerini temel alanda younlatrmaktadrlar. Bunlar ; hracat, Dorudan yabanc yatrm, Ortaklktr. Uluslararas iletmeleri lke dnda faaliyet gstermeye iten nedenler unlardr; *lke dnda frsatlarn domas *Kar ynnden lke ii tkanklk *lkelerin himayecilikten uzaklamalar *Ticaret engellerinin kaldrlmas *Dnya ticaretini hzlandrmak amacyla kurulan uluslararas kurulular *lkelerin politik dncelerinin deimesi ve yabanc sermayenin tevik edilmesi * Sermaye birikimi *Teknoloji geliim *retim faktrlerinin fiyatlarnn lkeden lkeye farkllk gstermesi hracat: lke d faaliyet biimlerinden en kolay olan ve en sk tercih edileni ihracat faaliyetidir. hracat ayn zamanda uluslararas ticaretin en eski biimidir. *hracat faaliyetinin en nemli zellii lke d faaliyetler iinde riski en dk faaliyet olmasdr. *kinci zellii ise letmenin yapsnda byk deiikliklere ihtiya gstermemesidir. *nc zellii ise D pazarlarn daha iyi tannmasn salayarak, dier faaliyetlerin genilenmesine olanak salamasdr. NOT: hracat faaliyeti dorudan ve dolayl olmak zere ikiye ayrlmaktadr. 1)Dolayl hracat: Yerli firma lkede rettii rn ve hizmetleri, araclar vastasyla ya da bu rnleri, ihra rnleriyle birletiren bir baka yerli imalatya satarak yabanc firmalara satar. Bu nedenle nemli bir uzmanlk gerektirmez. 2)Dorudan hracat: Yerli firma lkede rettii rnleri dorudan yabanc mterilere satar, bylece arac kullanmakszn tm ilgili faaliyetleri kendisi stlenir. nemli ticari engeli bulunmad durumlarda firmann kesin tercihi olmaktadr. Dolayl ve Dorudan hracat Arasndaki Fark: *Dolayl ihracat, dorudan ihracata kyasla daha dk maliyetlidir ve daha az zaman alcdr. *Dolayl ihracat, daha az taahht gerektirir ve daha dk risk ierir; bylece pek ok firmaya, ilk kez uluslararas pazara rekabet girme frsat salar *Dolayl ihracat, yabanc ithalatlarla i ilikisi gelitirme ihtiyac duymakszn satla ilgilenen tepkisel firmalara daha ekici gelir. *Dolayl ihracat yntemleri ounlukla daha sonra denizar ihracat yapacak uluslararas iletmelere girdi reten kk firmalar tarafndan kullanlr. *Dolayl ihracatta yabanc alc, rnlerin olumsuz koullarda, ge ya da aranan zelliklere uymayan biimde olduu iddia ettii zaman dolayl ihracat yapan firma kalite, teslim zaman ve ihracat ileminin dier ynleri zerinde kontrol kaybeder. Dorudan Yabanc Yatrm: Yatrm yapan firmaya ev sahibi lkedeki varlklar mlkiyeti ve yan kurular zerinde kontrol olana salayan bir ticari hak yatrm biimidir. Ortaklk: lke d faaliyet trlerinin ncs ortaklktr. Uluslararas iletme kurma yoluna giderken, seenekleri iyi bir ekilde deerlendirerek, karlarn en yksek seviyeye karabilirler. Bunu salayabilmek iin iletme merkezinin temel ynetim felsefesine uygun hareket ederler. Ancak ortaklk eklinde bir kurulu meydana getirildii zaman, uluslararas iletmenin, yeni iletmeye ortaklk paynn ne olaca sorunu ortaya kar. Bu durumda Mlkiyet Stratejisinin dikkate alnmas nemlidir. Ortak letme Kurarken Mlkiyet Stratejisine Etki Eden Faktrler: Uluslararas iletmelerin, hem genel politikalarnda, hem de her lke iin ayr saptadklar politikalarda baz etkiler dnlr. Uluslararas iletmelerin bir lkede %50den fazla mlkiyette srar ederken bir baka lkede %20-%30 ortakla girdikleri grlmektedir. Bu tercihler baz nedenlere dayanr, Uluslararas iletmelerin mlkiyet stratejisine etki eden faktrleri sralayalm; *Faaliyet gsterilen lkenin Ekonomik Durumu: Dnyann deiik blgelerinde says olduka kabark lkelerde faaliyet gsteren uluslararas iletmeler, mlkiyet stratejilerini lkenin ekonomik durumuna gre dzenlemektedirler. Az gelimi lkelerde eitli ynlerden risklerin fazla olmas ube amay tehlikeli hale sokmaktadr. Ynetim teknikleri ve teknolojik knowhow zayf olan az gelimi lkelere bunlarn transferi olana ancak ortak iletme kurma yoluyla elde edilebilmektedir. Uluslararas iletme, faaliyet gsterecei lkenin ekonomik durumuna gre faaliyet stratejisine karar verir. *Faaliyet Gsterilen lkenin Tutumu: Baz lkeler yabanc sermayeye kar sert tepkiler gsterirken dier lkeler daha esnek bir politika izlemektedirler. eitli lkeler kardklar kanunlarla yabanc iletmelerin faaliyetlerini snrlamlardr. zellikle az gelimi lkelerde yabanc sermaye dmanl uluslararas iletmelerin rahat hareket etmelerini engeller. Bu lkelerde hkmetler uluslararas iletmelerin ube amalarna pek izin vermezler ve ortak iletme kurmalar zerinde srar ederler. ube ama yolunu genel bir ilke olarak benimseyen uluslararas iletmeler, bu tr politik basklar nedeniyle ortak iletme kurmay kabul etmektedirler. *Yerel letmelerin Seimi: Faaliyet gsterilen lkede uygun ortak bulmak olduka zordur. Yerel ortaklarn bulunma durumu, iletmelerin ortaklk stratejisine etki eder. Ortak iletme kurarken ortaklarn davranlar ve kar dnceleri, kurulan iletmenin baarsnda olumsuz sonular yaratabilir. Uluslararas iletmelerin ortak iletme kurarken baz engellerin ortaya kacan nceden kabul etmeleri gerekir. Bugnk koullar iinde baarl bir ortak, ileride iletmenin baarsn nleyen bir etken olabilir. Yaanan tecrbeler gstermitir ki ortak seiminde doru tercihler yapmak olumlu sonular yaratmaktadr.

Uluslararas iletmecilik vize snav ders notlar

Sayfa 2

*st Ynetim Dncesi: Uluslararas iletme st ynetimin yapt genel planlamada hangi koullarda lke dnda faaliyet gstereceini saptar. Bu plan erevesinde ube ama ya da ortak iletme kurma yoluna gidilir. zellikle eitli rnler reten iletmeler baz rnlerin retiminde ube ama yolunu tercih ederken, bazlarnda ise ortaklk yolunu semektedirler. Yararl olacana inandklar zaman ise uluslararas iletmeler %20-30 arasnda ortakla girmektedirler. Burada nemli olan nokta st ynetimin dncesidir. Yerel Ortak Bulma Zorunluluu: Uluslararas iletmeler ortaklk kurmann sakncalar douracana inanmaktadrlar ve bu durum zm zor sorunlar yaratmaktadr. Uluslararas iletmelerin byle dnmelerinin temel nedeni, tam bir denetim salayamama endiesidir. Tam bir denetim salanamazsa, ortaklk kurmak uluslararas iletmenin mit ettii sonular vermeyecektir. Krlarn bln; ynetim, teknoloji ve pazarlama yeteneklerinin yerel ortaklarla paylalmas uluslararas iletmelerin arzu etmedikleri konulardr. Uluslararas iletmelerin kendileriyle ortak olabilecek yerel iletmeleri bulmakta yaadklar zorluklar eitli nedenlere dayanr. Bu nedenleri aadaki gibi sralayabiliriz: *Yerel Ortan Gemiteki alma Sisteminin Yetersizlii: Ortaklk kurulacak yerel iletmenin gemiteki alma sistemi yetersiz olabilir. Gemi yllarda baarl olamayan bir iletmenin gelecek yllarda atlm yapmas olduka zordur. Uzun yllar zarar etmi bir iletmenin kendisini dzeltmesi pek mmkn deildir. zellikle az gelimi lkelerde aile iletmelerinin tercih edilmesi baarszln bir nedeni olmaktadr. Bu tip iletmelerde ynetimin eitli basamaklarna iletme sahibine yaknl olan kiilerin getirilmesi, uluslararas iletmelerin ortaklk kurmakta ekimser olmalarna neden olur. Bu yerel iletmelerin baarszla uramalarnn temel nedeni ynetim becerisinden yoksun olmalardr. letmeye katkda bulunabilecek bilgili yneticiler yerine daha az maala alabilen yneticilerin aranmas sk karlalan durumlardandr. *Yerel Ortaklara Olan Gvenin Azl: Uluslararas iletmeler yerel ortaklara pek gvenmezler; nk iletmenin genel ynetim hedeflerine aykr hareketleri iletmenin baarsn engeller. Sermayenin belli bir yzdesine sahip olan yerel iletme, uluslararas iletmenin genel stratejisine engel olacaktr. st ynetim basamaklarna yabanc yneticiler yerine, yerel yneticilerin yetitirilip getirilmesi zerinde srar edecektir. *Uluslararas letme ile Yerel letmenin karlar Arasndaki eliki: Ortak iletmenin faaliyeti srasnda uluslararas iletme ile yerel ortan karlar ters debilir Bu durum eitli ynetim faaliyetleri srasnda meydana gelebilir. Yerel iletme, bir yandan hammadde tedariki konusunda hammaddenin lke iinden salanmasn isterken, bir yandan da kalite kontrolnde inisiyatifi elinde tutmak isteyebilir. Ayrca iletmenin gelime hz, personel politikas ve fiyatlama gibi konularda iki kar grubu arasnda eliki doabilir. *Serbeste Hareket Etme Yetenei Kazanma: Uluslararas iletmeler iletmenin gelecei ile ilgili karar alrken daha serbest hareket edebilmek iin %100 mlkiyete sahip olmak isterler. letmenin hissedarlarnn ounluu ana iletmeden olunca, herhangi bir konuda karar almak kolaylar. Ancak herhangi bir oranda sermaye ortakl olunca, zt fikirler ortaya kabilir ve kar kmak zorlar. Ortaklarn letme Kurma Nedenleri: Temel amalar kardr. Bu amac gerekletirmek iin bazen ortak iletme kurmak daha yararldr. lke d faaliyetlerin nemli bir yzdesinin ortak iletme faaliyeti olduu hatrlanrsa uluslararas iletmeleri bu ynde uygulamaya iten nemli nedenler bulunmaktadr. Bunlar; *Sermaye le lgili Riskler: Uluslararas iletmelerin lke d faaliyetleri lke iinden ok daha farkldr. lke dndaki koullar ve iletmenin faaliyet gsterdii evrenin zellikleri ok deimekte ve lke d faaliyetlerle baar ans azalmaktadr. Uluslararas iletmeler lke dna karken ube ama yoluna gittii zaman; hammadde tedariki, retim koullar ve sat politikas farkl olduu iin sermayenin tamamn kaybedebilir. Sermayenin bir ksmn yerel evreden salaynca, sermaye ile ilgili risk de azalm olur. *Sermaye htiyac: Uluslararas iletmeler lke dnda daha fazla projelere girmeyi, daha fazla konuda ve blgede almay arzularlar. Ancak sermaye yaplar bu projeleri finanse edecek gte olmayabilir. Bu nedenle, ortak iletme kurmak suretiyle sermaye ihtiyalarn karlayabilirler. *Baar Faktrleri htiyac: Uluslararas iletmenin baar salamas iin baz faktrlere ihtiyac vardr. Bu faktrler gerekli hammadde, yetimi personel, pazarlama yetenei, baarl bir datm sistemi ve yetimi orta ve st basamak yneticileridir. Btn bunlar ancak ortak iletme kurma sonucunda mmkn olabilmektedir. Ayn zamanda teknoloji ve patent haklarna ihtiyac olan yerel yneticiler ounluktadr. Bu haklarn sermaye olarak kabullenilmesi yoluyla bir ortaklk kurmak kolay olmaktadr. Bu birok iletme tarafndan uygulanan bir yoldur, ancak uygulamada ABD iletmelerinden ziyade Avrupa ve Japon iletmelerinin bu yolu setikleri grlmektedir. *Politik Basklar: Uluslararas iletmelerin ortak iletme kurmalarnn bir baka nemli nedeni de politik basklardr. zellikle az gelimi lkelerde bu durum kendini daha fazla hissettirmektedir. Bu lkelerde yabanc sermaye bir fobi olarak grlmekte ve her trl yabanc sermayeye kukuyla baklmaktadr. Birok lke ortak iletme kurmay bir art olarak ileri srmektedir. Bu durumda uluslararas iletmeler ortaklk kurmak zorunda kalmaktadrlar. *Ev Sahibi lke Hkmetiyle yi likiler Kurma htiyac: Uluslararas iletmelerin lke d faaliyetlerinde baarl olabilmeleri ve personel altrma, iletmeyi bytme ve yeni yatrm politikalarn srdrebilmeleri, ev sahibi lke hkmetleriyle iyi ilikiler kurma yoluyla mmkn olmaktadr. Bu ise uzun ve zahmetli bir sreci gerektirmektedir. Bu nedenle, uluslararas iletmeler bu ilikileri zaten kurmu olan gvenilir yerel iletmelerle ortaklk kurmay ekici bulmaktadrlar. Ortaklk Trleri: Uluslararas iletmelerin lke dnda gelitirdikleri ortaklk trleri; Lisans anlamalar, Franchising, Joint Venture, Ynetim szlemesi ve Anahtar teslim projelerdir. *Lisans Anlamas: Lisans veren (LSANSR) ve lisans alan (LSANSYE) ki firmay kapsayan bir yabanc pazara giri yntemidir. Royalte: letme pay. Lisansiyenin satlan her rn iin lisansre dedii para rnein: lisansl futbol maazalarnda satlan her mal iin maaza futbol kulbne para der. Lisans anlamasnn lisansre salad yararlar: *Ortak riskler lisansiye tarafndan stlenilir *lkeye giri riskliyse lisans anlamasnn ekici bir seenei bulunur *Pazara kolay giri salar *Hareketsiz entelektel varlklar hareket kazanr Lisans anlamasnn Lisansr asndan tad sakncalar: *Kendi bana Pazar gelitirmenin frsat maliyetine maruz kalr *Ar kar durumunda ,aksine bir hkm yoksa lisansrn kardan alaca pay royalte kadardr *Entelektel varlklarn kullanlmasnda kstl haklara sahiptir *Lisansiye lisansre rakip olabilir *Lisansiyenin kurallar geerlidir. Franchising: Franchiser, Belirli bir cret karlnda entelektel varlklarnn kullanma iznini franchiseeye verir. Entelektel Varlklar: Ticari marka ad, pazarlama teknii, zel faaliyet sistemi NOT: Franchising Genellikle Fast-Food Restoranlar(Mc Donalds, Pizza Hut) Konaklama otelleri (Hilton Oteli vs)

Uluslararas iletmecilik vize snav ders notlar

Sayfa 3

Franchising in yararlar: *geni kar potansiyeli olan bir endstride byme frsat verir *dnyann en saygn firmalar sizi seer ve prestij salar Francisingin sakncalar: *Franciserin hreti artar *Farncisee rn ya da hizmeti tantmada risk alr *Baz lkelerde franchising szlemesi uygulanamaz *Franchising ar-ge bedeli kabul edilir

Joint Venture: Yabanc bir iletmenin yerli bir iletmeye ve dier ekillerde ortak olarak kurduu yeni iletmedir. Pek ok lkede yzde yz yabanc mlkiyete izin verilmemesi nedeniyle Joint Venture eklindeki uluslararas ortaklklar belirli bir pazara girmenin kolay, hatta bazen tek yolu olmaktadr. Joint Venturenin Uluslararas iletmeye salad yararlar: *Risk paylalr *letmelere ait deerli bilgiler paylalr *Daha nce kurulmu olan ortaklklar yahut i evresinden yararlanlr *Maliyetlerde azalma olur *Teknolojik stnlk salanr *Kaynaklara kolay ulalr *Politik basklar azalr *Yeni pazara girmek kolaylar Jont Venturenin sakncalar: *Kontrol kayb yaanabilir *karlar paylalabilir Ynetim Szlemesi: Ynetim szlemesi bir firma ile bir baka firma arasndaki bir tr lisans anlamasdr. Anlalan cret karlnda, etkin bir proje faaliyeti iin yerel yneticilerin eitiminde, szleme yapan firmann ynetsel uzmanlndan ve ynetim personelinin bir ksmndan yararlanmay olanakl klar. Szleme projenin byklk ve kapsamna bal olarak 3 ya da 5 yla kadar bir sre iindir. Anahtar Teslim Projeler: Bir firmann kendi bana dier firmalarla bir konsorsiyum iinde, ev sahibi lkenin bir zel iletmesini devleti olan sahibine devretmeden(yani anahtar teslim etmeden)nce btn bir retim ya da hizmet tesisini faaliyete geirmek iin tasarm, yapm, donatm ve personel eitimini taahht ettii bir anlamay tanmlamak iin kullanlan bir terimdir. nite 3 Uluslararas letmelerde rgt Yaplar 1)Temel rgt Yaplar: Uluslararas alanda daha etkin bir ekilde rekabet edebilmeleri iin, uluslararas iletmeler deiik biimde rgtlenmeye giderler. Birok olayda, ilemleri kontrol etmek iin, yresel alanda kullanlan tasarmlar ayndr. A)Balang Blm Yaps: Birok firma uluslararas pazara ilk girilerini ya yan kurulu kurarak ya da yresel rn ve hizmetleri ihra ederek yapmaktadr. Yan kurulu rgtsel dzenlemeleri finansal ileri ayarlamak ya da dier ilemler iindir. hracat dzenlemelerinde ilk seim retici firmalardr. Bunlar zellikle teknolojileri gelimi firmalardr.

Uluslararas iletmecilik vize snav ders notlar

Sayfa 4

B)Uluslararas Blm Yaps: Eer uluslararas faaliyetler bymeye devam ederse btn uluslararas faaliyetleri yrten yan firmalar, uluslararas blm yapsnda gruplandrlr.

C)Global Yap Dzenlemeleri: Uluslararas iletmeler uluslararas frsat ve tehlikelere bal olarak, kaynaklarn elde etmede ve datma da global dzenlemelerini dikkate almaya balamlardr. Bu uluslararas gr, ynetim stratejisinde nemli deiiklikleri belirtir ve rgtsel yapda deiiklii destekler. Global yaplar rn, blge ve fonksiyonel olmak zere 3 trdr. *Global rn Blm: lkedeki blmlere, rn gruplar iin dnya apnda sorumluluk verilen bir yapsal dzenlemedir. rn blmnden sorumlu ynetici, rn hattnda global tabanl yetkiye sahiptir. Bu ynetici ayn zamanda rn hattna ilikin fonksiyonel destee de sahiptir. Global rn blmleri Kar merkezleri olarak faaliyet gsterir. Bu rnler rn gelitirme srecinde geliir ve bu yzden ok iyi pazarlama sreci geirmesi lazmdr. Global rn yaps baz yararlar salar, rn dzenlenmesi eitlilii ynetmeye yardm eder. Pazarlama retim ve finansn global temelde rne gre

koordine edilebilmesidir. *Global Blge Blm: Baz uluslararas iletmeler, global rn blm yerine global BLGE blmn tercih ederler Bu yapda global faaliyetler rn tabanl dei corafi alan tabanldr. Bu global blge blm yaps, ounlukla gelimi iletmelerde, limitli retim hatt olan irketlerde kullanlr. Corafi yap, blm

Uluslararas iletmecilik vize snav ders notlar

Sayfa 5

yneticisine yerel pazar tanmasnda yardm eder ve evresel deiikliklerde abuk karar vermesine yardmc olur. Global blge blm yapsndaki en nemli saknca corafik alanlarda ortak yiyeceklere rastlamaktr. *Global Fonksiyonel Blm: Dnya apnda temel olarak fonksiyonel ikinci olarak rnsel faaliyetleri dzenler. Bu yaklam petrol ve madencilik sektrnde uygulanamaz. Global fonksiyonel blmlendirme yapsnn nemli yararlar: -Fonksiyonel alanda uzmanl vurgular. -Sk merkezi kontrol salar Yneticilere dayanr. Global fonksiyonel blmlendirme yapsnn sakncalar: -retim ve pazarlama koordinasyonu zordur. Bir tek ba ynetici kardan sorumlu tutulur. -ok eitli rn retimi ynetmek zor olabilir. Not: Global fonksiyonel sre yaps, retim sreleri, sk merkezi koordinasyonu ve kontrol gerektiren firmalar ile rnlerini, hammaddelerini bir corafik blgeden dierine tayan firmalar iin gereklidir. D)Karma rgt Yaplar: Baz irketler ne global ne rn, ne global blge, ne de global yaklam tatminkar bulurlar. Onlar nn birleimi olan karma rgt yapsn tercih ederler. Karma rgt yapsnn birok yararlar vardr zellikle rgtn ihtiyalarn en iyi biimde karlayacak, zel tasarm trn yaratmasna izin verir. Buna ramen baz sakncalar da vardr. En nemlisi, Matriks yapda personeli koordine etmek herkesi ayn ama altnda almaya ynlendirmek zordur. Karklk yksektir. Bir ok grup kendi kendine i yapar, bu yzden uluslararas iletmelerin bir ou yapy kullanmaz. Basit yaplara ynelir. 2)Geleneksel Olmayan rgtsel Yaklamlar: Son yllarda uluslararas iletmeler faaliyetlerinin bymesinde gemi yllarda kullandklar yntemlerden farkl olanlar kullanmaktadrlar. Bu yeni rgtsel yaklamlar geleneksel hiyerarik yaplar kullanmaz ve bu nedenle ema ile gsterilmez. Bu yaklamlar ele geirme, ortak giriim ve keiretsu dur. A)irket Birlemelerinde rgtsel Yaklamlar (ELE GERME): Uluslararas iletmelerin son zamanlardaki rgtsel yaklam ele geirmedir. B)Ortak Giriimcilikte rgtsel Yaklamlar: Gncel rgtsel geliimlere baka gzel bir rnekte ortak giriimcilik yaklamdr. Korenin en byk uluslararas iletmesi Samsung buna rnektir. Btn ortak giriimciler, her ortaa kendi ilerinin daha etkin ve verimli olabilmesine katkda bulunabilmesi iin ok dikkatli oluturulmu bir yapy gerektirir. Samsung rneinde samsung btn ortaklarna sorumluluklarn aka sylemi ve belli hedeflere ulamada gerekli yetkilerini belirtmilerdir. C)Keiretsu in rgtsel Dzenlemeler: Birlemeye bir baka yeni rnekse, birbirleri ile yakn ibirlii ve alma iinde olan, byk ve dikey olarak birlemi irketler grubu Keiretsudur. Bu yeni rgtsel dzenlemeler irketler arasndaki ibirliini esnek klabilme ihtiyacndan tasarlanmtr. Yan irket Ynetim Kurulu Planlamas: rgtleme ynetim kurulundan balar. Bu kurul irketin geleceinden, bunun yannda dier yneticilerin ynetim kurulunca belirlenen btn politika ve amalar dorultusunda faaliyetleri ynetmelerini salamaktan sorumludur. Bu yeni dzenlemenin kurulmasnn baz nedenleri vardr. En nemlisi uluslararas iletmelerin faaliyet gsterdii d evre, son evre son derece karmak hale gelmi abuk karar alma byk nem kazanmtr. Bu ihtiyaca hzl cevap verebilmek iin yan kurululara, bulunduklar yerde daha ok yetki verilmesi gerekmektedir. Yan irket ynetim kurulu kullanan uluslararas iletmelerin 4 nemli grev aln belirlendi. *Yerel ynetime tavsiyede bulunma *nitelere yerel artlarla almalarnda yardm etme *Stratejik planlamaya yardm etme *Yan irketin etik konulardaki uygulamalarna nezaret etmektir.

Uluslararas letmelerin rgtsel zellikleri: uluslararas iletmelerin rgtsel yaplar benzer olmasna ramen, ileri yapma yntemleri ayn deildir. Bu farkllklar strateji, iveren tutumlar ve tresel koullardan kaynaklanr. rgtsel zellikler biimsellik, uzmanlk ve merkezilemedir. Biimsellik : Karar alma, iletiim ve kontrolde tanmlanm yaplarn ve sitemlerin kullanlmasdr. Birok lke biimsellii dierlerinden daha ok kullanr. Bu rgtn gnlk ilevlerini etkiler. * Bilgi A: Uluslararas yan kurulularla kurulmaldr. *D Bilgi A: Dnyadaki dier firmalarla kurulmaldr. Uzmanlk : Bir rgtsel zellik olarak uzmanlk, kiilerin zel ve tanmlanm grevleridir. Yatay ve dikey olmak zere ikiye ayrlr. Yatay Uzmanlk: Kiilere belli ilevleri yerine getirebilmeleri iin verilmi ilerdir (Pazarlama eitim, m. Hizmetleri) Dikey Uzmanlk: Kiilerin performanstan hep beraber sorumlu oluklar grup ve blmlere verilen ilerdir. Merkezleme: nemli kararlarn st ynetim tarafndan alnd bir ynetim sistemidir. Uluslararas anlamda merkezilemenin deeri yerel evre ve rgtn amalarna baldr. nite 4 Uluslararas letmelerde nsan Kaynaklar Ynetimi Uluslararas iletmeler; uluslararas rekabette varlklarn srdrmek iin maliyetleri en aza indirgemeye, kaliteyi arttrmaya, esneklie ve yenilie nem vermektedirler. Aralarnda fark yaratacak en nemli ge insan kaynaklarna verdikleri nem olacaktr. Uluslararas iletmeler personel seiminde eitiminde performans deerlemede ve cretleme de ortaya koyacaklar politikalarla ne kacaklardr. ster ulusal olsun ister uluslararas btn iletmeler insan kayna ihtiyacn belirlemek, bu ihtiyaca uygun personeli ie almak, isel ve dsal deiime uyum salayabilmeleri iin onlar eitmek, gdlemelerini arttrmak ve personeli elde tutabilmek iin iyi bir cret sistemi kurmak zorundadrlar. Uluslararas letmelerde nsan Kayna ve nsan Kaynaklar Ynetimi: nsan kaynaklar ynetim fonksiyonu, bir iletmenin i grenlerinin bulunmas, yerletirilmesi, deerlendirilmesi, cretlendirilmesi ve gelitirilmesi faaliyetlerini yerine getirmektedir. nsan kaynaklar , letmede en tepeden yer alan yneticiden en alt kademede yer alan personele kadar, tm alanlar kapsamaktadr. Uluslararas iletmelerde insan kaynaklar sreci ; 1)e Alma 2)Eitim ve gelitirme 3)Performans deerleme 4)cret ynetimi 5)i ve i veren ilikileri olmak zere 5 temel faaliyet gerekletirmektedir. *nsan Kaynaklar Havuzu Oluturmak: Boalm pozisyonlara bavurmalar iin nitelikli insanlar belirlemek. *Seme: rgt tarafndan yaplan personel seme srecidir. *Eitim ve gelitirme: ite baar salayabilmek iin gereken bilgi, beceri ve yetenek renme sreci *Performans Deerleme: performansn lmek ve deerlendirmek iin yaplan sistemli almalardr. *cret deme: Finansal dller ve faydalarnn yan sra i gvenlii gibi manevi dllerin toplamn ieren dldr. *alma likileri: alan ile iveren arasndaki srekli ilikidir. Not: Uluslararas iletmeler uluslararas faaliyetlerinde baarl olmak iin deien evre koullarna uyum salamaldr. Bu koullar faaliyet gsterilen lkeye gre deiiklik gsterir.

Uluslararas iletmecilik vize snav ders notlar

Sayfa 6

Uluslararas letmelerde nsan Kayna Salama Politikalar: Yaptrm yapan lke (Ana lkedir) Yaptrm Yaplan lke ise (Ev Sahibi) lkedir. Uluslararas iletmelerdeki insan kaynaklar ynetimi birka farkl eit alan dikkate almak zorundadrlar Bunlar; *Yurtdnda grev yapanlar *Yerel alanlar * Ana ve Ev sahibi lke dnda baka lkelerden gelenler 3.lke vatanda npatriateler: Dardan gelenler anlamnda kullanlan nc bir lkeden gelerek ana lkede alanlardr. Gnmzde Byk letmelerin Baars: *letme iin uygun eleman seebilmek * Seilen eleman uygun yerde altrabilmek *alan, bireysel ve rgtsel ihtiyalar karlayabilecek biimde gelitirebilmeye baldr. Uluslararas iletmelerin insan kayna salamada 4 temel politika uyguladklar grlmektedir Bunlar; *Etnosentrizm *Polisentrizm *Geosentrizm *Refiosentrizmdir. Etnosentrizm: Uluslararas iletmelerin bal kurulularnda ve ana iletmede, ana lkeden ynetici grevlendirmeleri ernosentrizmdir. rnek olarak bir ngiliz iletmesinin Trkiyede ki fabrikalarnda ngiliz ynetici grevlendirmesi verebilir. Etnosentrizm politikalarn uluslararas iletmelere salad yararlar; *Ana merkezin amalarna politikalarna ve uygulamalarna yaknlk *Yeterli teknik ve ynetsel bilgi *Ana merkez personeliyle etkin iletiim *Bal kurulu faaliyetleri zerinde kolay kontrol ve koordinasyondur. Etnosentrizm politikalarn uluslararas iletmelere salad Sakncalar; *Yabanc dile, sosyoekonomik, politik ve yasal ortama uyum zorluluu *lke dna yollanan yneticilerin seimi, eitimi, kendilerinin ve ailelerinin geimlerinin salanmasnn maliyeti oluu *Ynetici ve ailesinin evreye uyum sorunlar, zellikle almayan ynetici elerinin durumudur. Polisentrizm: Uluslararas iletmenin lke d faaliyetlerinde (bal olduu kurulularda) ev sahibi lke uyruklu(yerel) ynetici grevlendirilmesine denir. Polisentrizm politikalarn, uluslararas ,iletmelere salad yararlar; Dil, kltr, sosyoekonomik, politik, yasal evreye ve faaliyette bulunulan lkedeki letmecilik uygulamalarna yatknlk Ev sahibi lkenin isteklerine etkili yantlar verebilme, Yneticilerin iletmeye maliyetinin dk olmas Yerel yneticilere ilerleme olanann salanmas sonucu balln ve motivasyonun Artmasdr. Polisentrizm politikalarn uluslararas iletmeler iin sakncalar Bal kuruluun faaliyetleri zerinde etkili kontrol yaplamamas Ana merkez personeliyle etkili iletiim kurulamamasdr. Geosentrizm: Uluslararas bir iletmenin yneticilerini ana lke ve ev sahibi lke dnda nc bir lkeden salamasna denir. Geosentrizm politikalarn uluslararas iletmelere salad yararlar; Yeterli uzmanla sahip yneticiye ulalmas ie en uygun personelin salanmas Etnosentrik politikaya gre daha az maliyetli olmasdr. Geosentrizmin politikalarn uluslararas iletmeler iin sakncalar: Ev sahibi lke hkmetleri, nc lke kkenli yneticisi yerine yerel yneticileri tercih ederler, nc lke kkenli yneticinin, yerel yneticilerin bal kurulutaki kariyerine ve ykselmesine engel tekil etmesidir.

Regiosentrizm: Uluslararas bir iletmenin bal kurulularn blgesel olarak ele alp, yneticilerini bu blgeden salamasna denir. Regiosentrist politikalarn uluslararas iletmelere salad yararlar; Blge hakknda fazla bilgi sahibi olunmas Dil, kltr, din yaknldr. Regiosentrist politikalarn uluslararas iletmeler iin sakncalar Blgedeki lkeler arasnda geimsizlik bulunmas Bal kuruluun bulunduu lkenin, blgeden seilen ynetici yerine yerel ynetici kullanlmas konusundaki eilimidir. Uluslararas letmelerde Temel nsan Kaynaklar Ynetimi Fonksiyonlar: e Alma: e alma sreci Bulma, Seme ve oryantasyondan oluur. Uluslararas iletmelerde d grevlendirmede baary saplayan unsurlar: Kiisel uyum, Dierlerine Uyum, Alglama Kabiliyeti, Kltrel Zorluklar olarak sralanmaktadr. Yabanc bir lkede grev yapan yneticilerin baarszlklarn 6 faktr ile aklayabiliriz; *Kariyer Engeli *Kltr atmas *Kltrler aras eitim eksiklii *Teknik konular zerine fazla younlamak, *Problem yaratan alanlardan kurtulmak iin alnan uluslararas grevlerdir. Yabanc bir lkede grev yapp Geri dnen Kiilerin karlatklar 4 temel sorun: *Yurt dnda, edindikleri yeteneklere sayg duyulmamas *G Kayb *Eve dnlerinin iyi planlanmamas ve *Ters kltr oku Eitim ve Gelitirme: Personel eitimi insan kaynaklar ynetiminde nemli bir faaliyettir. lerin yaps deitiinde alanlarnn becerileri de deimek zorundadr. alanlarn hangi tip eilimlere ihtiya olduuna, ne zaman ve ne tr eitimler almas gerektiine yneticiler karar verecektir. Eitim; Belirli bir ile ilgili yetenek ve becerileri artrmak iin ynetilen retimdir. Eitim htiyacn Deerleme: Bir iletme anlaml bir eitim ve gelitirme programna balamadan nce, eitim ve gelitirme ihtiyacn tam olarak deerlemelidir. Bu deerleme yneticinin ve alanlarn yapabilecekleriyle onlarn kendi istediklerini yaptklarnda, iletmenin ne hissettii arasndaki fark belirlemeyi ierir. Eitim Yntemleri ve Prosedrleri : Uluslararas iletmelerin, eitim ve gelitirme programlar planlanrken ilk dikkate alnmas gereken konu, standartlam programlar mu yoksa kendi gelitirdii zelletirilmi program m uygulayacadr. Baz eitim trleri, eitim veren kurululardan hazr bir ekilde alnabilir.

Uluslararas iletmecilik vize snav ders notlar

Sayfa 7

lke D Grevli Yneticilere Verilecek Eitimler: lke dnda grevli personel baarszlklarnn temel sebebi , yneticilerin evre uyum zorluklardr. Eitim ynetici ve ailelerine bu sorunla baa kmada yardmc olabilir. Kltrel eitim, Dil eitimi ve pratik eitimin(Uyum) tm, yurt dnda grevli personel baarszlklarn azaltabilir. Performans Deerleme: Performans, belirlenen koullara gre bir iin yerine getirilme dzeyidir. Bir iletmede alanlarn belirli bir dnem iinde, almalarnn ve yetkinliklerinin nceden belirlenmi ltlere gre sistemli olarak llmesi, gelime potansiyellerinin ortaya kmas performans deerlemedir. cret Ynetimi: alanlar, verenlerden yaptklar ie uygun bir cret demelerini beklerler. Etkili ve uygun cret sistemi, insan kaynaklar ynetimi srecinin nemli parasdr. Bu sistem organizasyon grev ve amalarn gerekletirmede yardmc olacak yeterli ve yetenekli bireyleri ie ekmede ve elde tutmada yardmc olacaktr.

ULUSLARARASI LETMECLK VZE DERS NOTU ( hsan NLER)

Uluslararas iletmecilik vize snav ders notlar

Sayfa 8