" AVRUPA 'NIN İNTİHARI" VE İKİNCİ DÜNYASA VAŞı SONRASINDA TEMEL SORUNLAR

çağrı ERHAN.

1- Savaş Sonrası Avrupa ve A.B.D.
İnsanlık tarihinin en büyük felaketlerinden birisi olan İkinci Dünya Savaşı, 5 Mayıs 1945'de Hitler'in halefi Amiral Dönitz'in, Almanya'nın kayıtsız şartsız teslim olduğuna ilişkin belgeyi imzalamasıyla, başladığı yer olan Avrupa'da sona erdi. Savaşın tUm cephelerde sona ermesi ise, Hiroşima ve Nagazaki'ye atılan atom bombalanndan sonra, Japonya'nın 14 Ağustos 1945'de Almanya'nın kabul ettiğininkine benzer şartlarda teslim olmasıyla gcrçeklcşti. . Savaş Avrupa'da her açıdan büyük tahribata yol açmıştı. Hcrşeydcn önce beş buçuk yıl süren savaşta ölen 40 milyondan fazla insanın yansından çoğu Avrupa'da hayatlanm kaybetmişlerdi. cari kaybı açısından ilk sırada Sovyetler Birliği gelmektcydi. Sovyetlerin kaybı 20 milyon asker ve siviidi. Buna, 4.3 milyon Polonyalı, 4.2 milyon Alman, 1.7 milyon Yugoslav, 600 bin Fransız 410 bin İtalyan, 390 bin İngiliz ve sayılan tam olarak bilinmemekle birlikte 6 milyon olarak tahmin edilen Yahudi, Çingene, Macar ve diğcr halkların can kayıplan eklendiğinde ortaya korkunç bir manzara çıkmaktaydı.1 Bu tablo Avrupa'nın ekonomik, sosyal ve siyasi yapısını alt üst etmeye tek başına yeterliydi. Ancak sacaşın getirdiği yıkım insanlann ölmesi ve sakat kalmasıyla sınırlı değildi. Savaş, uzun yıllann ürünü olan altyapıyı ortadan kaldırmıştı. Özcllikle kıta Avrupa'sında, köprüler, yollar vc su kanaııannın büyük bölümü tahrip edilmişili. Zirai alanlar patlamamış mermiler veya mayınlarla doluydu. Fabrikalann çoğu yok edilmiş, sağlam kalanlar ise kalifiye işgücü yokluğundan çalışamaz durumdaydı. Savaş insanları yerlerinden göç ettirmişli. Ülkeler mültecilerle dolup taşmaktaydı.2 İngiliz ve Fransız hükümetlerinin aksi yöneki tüm çabalanna rağmen, ekonomik ve siyasi anlamda, "Avrupa Çağı"nın geçtiğinc hiç şüphe yoktu. Avrupa ekonomileri

• A.O. Siyasal Bilgiler Fakilitesi, Araştırma Görevlisi. 1Charles L. Mee, The Marshall Plan: The Launchlng or the. Pax Amerlcana, New York, Simon and Schuster, 1984, s. 17. 2Ora1 Sander, Siyasi Tarıh 1918-1994, Ankara, Imge, 1994, s. 176

clt. Aslında savaşın gerçek anlamda sadece iki galibi vardı. çoğu ülkede sigara. Savaştan sonra Avrupa'daki güç dengesi.: Birtane Karanakçı) 6Council on Foreign Relations.. savaş öncesindekinden tamamen farklıydı. 1946'da elde edilen buğday ve patates miktarı 1938'in ancak %70'i düzeyindeydi. Doğu Avrupa'nın savaş sonrasında.6 Ekonomik ve sosyal buhranlann yanısıra Avrupa siyasi olarak da çok güç günler geçirmekteydi. op.S. Büyük Güçlerin Yükseliş ve Düşüşlerı. savaş boyunca toprak ihmal edildiğinden zirai üretimde verimlilik azalmıştı. 432. onları Alman işgalinden' "kurtaran" Sovyetler Birliği'nin etkisine girmesiyle.8 Hitler ortak tehlikesine karşı işbirliği yapan A.' . s.D. 19. 419. 52.5 Tarım aletleri yetersiz ve azdı. 5ldem. Mee. Savaş sırasında. Avrupa ülkelerinin toplam Gayri Safi Milli Hasılası (G. Mesela ıtalya'da fiyatlar savaş öncesine göre 35 kat artmıştı ve artmaya devam ediyordu. (çev. clt. Birçok ülkede ekmek karneye bağlandı. "Avrupa'nın'lntiharı" bu bölgede doldurolamaz bir uluslararası ilişkiler boşluğu doğurmuştu.gKennedy.260 ÇAORIERHAN gerçek bir çöküş ile karşı karşıyaydılar. Harper and Brothers. savaş malzemesi üretecek biçimde düzenlenmişti. kısa süre sonra bir de "dolar krizi" ile yüz yü?-e kaldılar. Avusturya ve Doğu Avrupa'da had safhaya ulaştı. ve Sovyetler Birliği. In World Arralrs 1947- ?Mee.. Istanbul. Avrupa'nın toplam 'dünya imalat verimi içindekipayı 19.B. s. bu tehlike bertaraf edildikten hemen sonra.) ortalama %25 oranında düşmüştü.larım kaybetme sürecine girmişti.M. sağlam kalabilmiş fabrikalar. bu para birimi ortadan kalktı. Gıda sıkıntısı özellikle. Macaristan'da 1 dolar II trilyon pengos olunca. Savaştan önce Batı Avrupa ürettiğinden 2 milyar dolar fazla mal ve hizmet tüketmekteydi.. Iş Bankası Yayınlan. Ülkelerarası ilişkilerin yürütüleceği siyasi blı temel kalmamıştı.4 Tüm ülkelerde.3 Avrupa'da savaş sonrasında. Almanya'mn Avrupa egemenliği için yaptığı girişim çöküntüye uğramıştı. op. Batı Avrupa ülkeleri kısa vadeli bazı yatınmlarla gıda üretimlerini artırmayı hedeflemekteydiler. bunların tekrar eski üretim biçimlerine dönüştürülebilmesi için gerekli olan parasal kaynak yoktu. yüzyılın başından beri tüm zamanlarda elde edilen payın altındaydı. Büyük Britanya İmparatorluğu. ıtalya. . savaştan galip çıkmalarına rağmen (İtalya taraf değiştirdiği için galip devletler arasında sayılabilir) dünya çapında siyasal güçlerini kaybetmişlerdi. Ancak sert geçen 19461947 kışı tarım konusundaki iyimser yaklaşımları ortadan kaldırdı. üzerinde güneşin batmadığı toprak. olağanüstü bir enflasyon yaşanmaktaydı. et fiyatları oLağanüstü artış gösterdi. The United States 1948. 1948. s. Öte yandan. Batı Avrupa mal ve hizmet satarak karşılığında Doğu Avrupa ülkelerinden gıda maddeleri alma imkanı yitirdi. Almanya'ya karşı kazanılan zaferin ihtişamını sergilemek istercesine Prusya'nın kraliyet merkezi olan Potsdam'da 4 . op. clt. 1989. 18.? Fransa ve ıtalya. New York. 1945 Temmuz'unda. s. bu bölgeden sağlanan gıda maddelirinin miktarında önemli ölçüde bir düşüş yaşandı. 3paul Kennedy. kahve ve çikolata paradan daha geçerli değişim araçlanydı. s. Gıda sıkıntısının üstesinden gelmek için tüm paralarını gıda ithalatına yatıran ülkeler.H.

Savaşın getirdiği büyük yıkım en çok ekonomide görülüyordu. kabine içinde yer almalarına rağmen bu uzlaşmayı bozan komünistlerin. savaşın getirdiği güçlüklerin toplumsal dayanışma ve uzlaşma anlayışı içinde aşılabileceği düşüncesiyle. 9 . Fransa Fransa savaşın galip devletlerindendi. 1 Ancak. böylece geniş taban lı bir "Milli Mutakabat" hükümeti kurmuş oluyordu. 10Mee. Savaş sonrasının karışık siyasalortamında. Bu iki eksiklik fabrikaların yeniden çalışmalarını engellemekteydi. beş Cumhuriyetçi Halkçı Hareket'çiye ve iki Bağımsız Cumhuriyet'çiye Öer verdi.. birbirini izleyen grevleri kışkırunaları. ya da yaygın adıyla "Soğuk Savaş". Avrupa'nın 1990 yılına kadar bir demir perde ile ikiye bölünmesi sonucunu doğurdu. Ancak gerçek neden yükselişte olan komünistlerin hızını kesmekti. ülke içinde ulaşırnın sağlanamaması ve kömür yetersizliğiydi. Komünist Parti'nin arkasındaki en büyük destek Fransa'daki işçi sendikalarıydı. tki ülke de savaşın getirdiği yıkımı ortadan kaldırmayı ve Avrupa'nın yeniden inşasını istemekteydi. Ancak bu galibiyetin maliyeti çok ağır olmuştu. Fransa'daki ekonomik durumun kötülüğü. s. Başbakan Ramadier. Ramadier'in bu hareketini yaparken ileri sürdüğü neden.1945 yılında Fransız dış ticaret hacmi sıfıra yakındı. Sovyetler Birliği ile organik bağlar kurduğunu inkar etmeyen Komünist Parti'nin giderek güçlenmesi sonucunu doğurdu. "Hala acil tamiratları gerçekleştiremedik" diyerek durumun kömlüğüne işaret eunekteydi. op. Komünistlerin uzaklaştınlması Fransa'da siyasi istikrarı sağlamadı. Başbakan Ramadier 4 Mayıs 1947'de kabineden komünistleri uzaklaştırdı. Milli gelir 1938 yılındakinin ancak yansı düzeyindeydi. cU. 1945 yılında 1 dolar 119 frank iken. özellikle artan enflasyon.. s. . Cumhuriyeti'nin ilk kabinesi ocak i947'de Paul Ramadier tarafından kuruldu. ancak savundukları ideolojilerin farklılığı onları bu ortak hedefe ulaşmada işbirliğine değil çatışmaya sevk etti. beş Cumhuriyetçi Birlik'çiye. 429. birkaç yıl sonra frankın değeri dolar karşısında üç kat daha azalacaktırY Mart 1945'de Fransa Üretim Bakanı. hemen hemen tüm siyasal kesimleri kucaklayarak kabinesinde. Ülkedeki en büyük iki eksiklik. Ibid.AVRUPA NIN 1NTtHARI 261 toplanan konferansta. Bu çatışma. Hükümet. işsizlik ve ticari durgunluk. komünistlerle enflasyonla mücadele ve ücret politikalarını oluştururken anlaşmazlığa düşmesiydi. bu arada buğday stoğunun 'azalmasıyla beliren açlık tehlikesi karşısında ekmeğin kameye bağlanması ve böylece komünistlerin daha da güç kazanabilecekleri bir ortamın doğması karşısında. 117. artık birbirlerine mesafeli davranacaklarının ilk işaretlerini verdiler. Döviz stokları tükenmişti. beş Komüniste. Fransa'nın 4. Renault fabrikasının ürettiği kamyonlar ise lastik üretimi durduğu için yola çıkarnıyorlardı. Bu genel bilgilerden sonra savaşın baş aktörlerinin savaş sonrası durumunu tek tek ele almaya geçebiliriz. benzer şartlardaki tüm Avrupa ülkelerinde görüldüğü gibi.

İtalya 1943'de "Mihver"den ayrılıp taraf değiştirmesine ve dolayısıyla galiplerin safına geçmesine rağmen İtalya'nın ekonomik geleceği çok karanlıktı. 31 Mayıs 1947'de kurulan yeni De Gasperi Hükümeti'nde ise artık komünistler ve sosyalistler yoktu. A. Mussolini'ye ve faşistlere duyulan büyük nefret de yukarıda sayılan olumsuzluklara eklendiğinde. Heineman. Bunların başında da Almanya sorunu gelmekteydi.'sı ancak 1911'deki düzeyine eşitti. n Tüm hükümet üyeleri Hıristiyan Demokrat Parti'li üyelerden oluşmaktaydı. Almanya konusunda Fransa ile müttefikleri arasında yaşanan sorunlar. Habesiştan ve Libya gibi sömürgelerden dönenlerle nüfus artmış. komünistlerin iktidar ortaklığı tıpkı Fransa'da olduğu gibi oldukça kısa sürdü. A vrupa'nın çok önemli bir parçasının Sovyet etkisi altına girebileceği endişesine itti. 11 Herbert L. bu da işsizliğin çoğalması sonucunu doğurmuştu. IIMayıs 1947'de Başbakan Alcide De Gasperi komünistler ve onların sosyalist müttefıkleriyle anlaşamadığını ileri sürerek istifa elli.sırasında ıtalyan sanayisinin %80'i yok olmuştu. s. (Bkz.11 Siyasi istikrar bir türlü sağlanamazken. S. Bu konuya aşağıda ayrıntılarıyla değinilecektir. 429. C:XXIII. Oxford. / . 'nin bu ülkelerdeki büyükelçilerinin etkin rolü olduğu iddia edilmektedir. et. Türkkaya Ataöv. Bu bombardıman . Hıristiyan Demokratlar ve radikallerin katılımıyla oluşturulan koalisyonlar arasında gidip geldi. Komünistlerin Batı Avrupa üİkelerindeki hükümetlerden dışlanmasında A. Hatta o yıl yapılanseçimlerde iktidarı. Savaşta verilen insan kayıplarına rağmen. Ekonomi 1938'e oranla %40 küçülmüştü. şarap gibi maddelerin takası aldı.D.B.. 12Kennedy.D. Gerçek ücretler 1913'deki düzeyin %26. 1982 (seventh edition).F.S. Fransız devlet adamaları bir yandan da bir dizi dış sorunla karşı karşıyaydı. Komünistlerin bu artan gücü. Korkunç enflasyon sonucunda paranın yerini. Amerikalılar komünistlere karşı Hıristiyan Demokratlara destek verdiler. Fransa'nın "Dördüncü Cumhuriyet"i sürekli sallantıdaydı. Hıristiyan Demokraı'larla paylaştılar. ekmek. birkaç yıl içinde A vrupa'nın çehresini değiştirecek ekonomik kalkınmaya yol açacak bir sistemin doğmasının sağlayan nedenlerden birisi olmuştur.'ni. tıpkı Fransa'da olduğu gibi komünistler 1946'dan itibaren çok önemli bir siyasi güç haline geldiler. Bu desteğe rağmen komünistler hükümeııe yer almayı başardılar.262 ÇAGRIERHAN Sosyalistler. s. "Marshall Planı'ndan NATO'nun Kuruluşuna Kadar Soguk Harp". 1948 seçimlerinde %40 oy alarak birinci parti olan De Gasperi'yi.H. Dergisi. op.12 Yaşam düzeyinin son derece düşük olduğu ıtalya'da açlık tehlikesi de baş göstermişti.M. zeytinyağı. Ancak. No: 3 (1968). tipik bir Akdeniz meyvası olan portakal bile daha pahalıydı. Peacock. Zira. Merkez ve sağdaki diğer partilerin desteği olmadan bu "geçiş hükümeti"nin iktidarda kalması mümkün gözükmüyordu.a.B. Sıradan bir devlet memurunun maaşı 30 dolar civarındaydı ki. 1945'de ıtalya'nın G. clt. A History of Modern Europe 1789-1981. 13Fransa ve ıtalya komünistelerin Mayıs 1947'de hükümetten uzaklaştınlmasından önce 1 Mart 1947'de Lüksemburg'da ve 11 Mart 1947'de Belçika'da komünistler hükümetten uzaklaştırıldı.7'sine inmişti.B. 368. Müttefik güçler yarımadada iki yıl boyunca bombalanmadık yer bırakmamışlardı. A.

Amerikan yardımına. Amerikan HükUmeti'nden ekonomik yardım talebinde bulundu. 14 Aslında İtalya'nın talebinin A. Her ne kadar yardımın adı bir "ödünç verme"den bahsediyorsa da İngiltere borcunu hiçbir zaman tamamen ödemedi. clt. bu büyük desteği. Ancak. Kongresi'nin II Mart 1941 'de kabul ettiği Ödünç Verme ve Kiralama Yasası çerçevesinde bu ülkeye verilen yaklaşık 31 milyar dolarlık yardımla ayakta durabildi. 673. 1971. Sovyeller Birliği'ne Ilmilyar. Fransa'ya 3 milyar ve Çin'e 1. "dünyanın merkezinde" değildi. 1917 Bolşevik Devrimi'nden sonra Rusya'da yapılana benzer şekilde tarımsal arazinin kurulacak "toprak komiteleri"nce yönetileceği vaadini vererek sağlamışlardı.D. s. Çünkü. Komünistler. savaşın zaferle sonuçlanmasını sağlarken kendilerini son derece zorlamışlar. altın ve dolar rezervlerini tüketmişler. ayakta kalabilmek için Amerika'dan gelen yardıma giderek daha fazla bağımlı olmuşlardı Savaş sonrasında da bu bağmlılık aynen devam ediyordu.D. Bu noktada De Gasperi.B. ülke içindeki sanayiyi yıpratmışlar. s. İkinci Dünya Savaşı'nın başından sonuna kadar savaşan tek devlet olan İngiltere.16 Ancak. İngiltere HükUmeti.AVRUPA NIN İNTİHARI 263 i %33 oyalan komünistler saHamaktaydı. op. savaş sonrası dönemde. Truman'ın yardımı kesmesi İngilizleri büyük endişe içine düşürdü. gerçi 1945 Ağustos'unda Hong Kong da dahil olmak üzere tüm sömürgelerini koruyordu ama.B. 1938'dekinin %31'i kadardı. 369. op. New York. diğer Avrupa ülkelerinde olduğu gibi İngiliz ekonomisi de savaştan büyük zarar görmüştU. Amerikalılar sadece İtalya'ya değil ama tüm Avrupa ülkelerine yönelik bir ekonomik yardım paketi Uzerinde çalışmaktaydılar. 17Kennedy. Komünistleri durdurmanın bir tek yolu vardı: dış yardım. karşılıksız yardım Amerikan ekonomisine çok bUyük yük olmaktaydı.B.5 milyar dolar tutarıl)da yardıin yapılan Ödünç Verme ve Kiralama Yasası'nı yürürlükten kaldırdı. Ülke artık ekonomik ve siyasi olarak..D. .şı içine girdi.5 milyar dolarlık yardım yapmışlır. büyük ölçüde A. İngiltere'nin dışarıdan gelen ürünlere ihtiyacı arttıkça. ihracatı giderek düştü.B.'ne ulaştığı günlerde. güney İtalya'daki köylülere. savaştakinden daha şiddetli bir ihtiyaç duyduğundan. ileride ele alacağımız gibi ekonomik 14peacock. İngiltere Sava~ boyunca 'İngiltere. Ticaret açığı savaş öncesinin üç katına çıkmıştı. clt.D. 431.15 Japonya'nın Pasifik'te teslim olmasından sadece 1 hafta sonra A. Bu yardım ise öncelikle ekonomik olumsuzluklann giderilmesi yönünde atılacak somut adımlarla sağlanabilirdi. s..I7 İngiltere.. Başkanı Harry Truman o güne kadar 48. Başlangıçıa borç olarak verilen bu paralar daha sonra hibeye dönüşıürülmüşıür. A History of American Foreign Policy. Charles Scribner's Sons. 1945'de ihracat. ' 16 Alexander De Conde. Zira. Amerikan yardımının kesilmesi İngiltere'yi çok güç durumda bıraktı.. 15 Aynı yasa çerçevesinde A. 1945 Eylül'ünde WaShington'a bir heyet göndererek hibe ya <ta çok düşük faizi i kredi arayı.

Savaş sırasında Muhafazakar Parti'nin lideri ve Başbakan Wiston Churchill'in. İngiltere'nin. 1971. Birkaç sene sonra en büyük sömürgesi Hindistan'ı kaybedince yeniden Batı'daki büyük kuzenine bakmaya başladı. Kongre üyelerini ikna etmeye çalıştılar. anlaşma Temmuz 1946'da onaylanarak yürürlüğe girdi. İngilizler bu krediye karşılık olarak egemenlikleri altındaki toprakıardaki ticari şartları. New York. s. Commonweallh ülkeleri arasında oluşturduğu "Sterling Bloğu"nu kınnak zorunda kaldı. Bu da A. 22 Haziran 1941'de başlayan Almanların "Barbarossa Harekatı" ile kendisini eski müttefiki ile savaşır durumda bulan Sovyetler.B. A. kıtadaki siyasalortamdan daha istikrarlı bir ortam oluşturmuştu.4 milyar dolarlık bir kredi açtı. Potsdam Konferansı sürerken İngiltere'de yapılan seçimleri "ulusal kahraman" Churchill kaybetmiş. A. Atice yeni İngiliz başbakanı olmuştu. bu anlaşmanın bir yardım ya da bir mükafat değil. Yaklaşık üç ay süren bir müzakere dönemi sonuna 6 Aralık 1945'de iki ülke arasında bir kredi anlaşması imzalandı. Fakat İngilizler o kadar zor durumdaydılar ki. Amerikan Kongresi'nin bu anlaşmayı onaylaması hiç de kolayolmadı.B. clt. MeGraw-HilI. İngiltere'ye eşit 15 taksitte ve %2 faizle ödenmek üzere 14. Ancak Stalin'in Batılı devletlerden beklediği.B. yöneticileri bu isteği geri çevirdi. The Orlglns of Economlc D1sorder. 3 yıl boyunca Batılı devletlerin de ekonomik yardımıyla.'nin baskılarına dayanamayıp. 182.D. 73.264 ÇAGRIERHAN durgunluğun eşiğine gelen ve bundan nasıl kurtulabileceği ni o gün için hesaplamayan A. ve İngiltere biraz da bilinçli olarak bu cepheyi 1944 Haziran'ına kadar açmadılar.D.D. Bu gecikme de daha çok can ve mal kaybına ve ekonominin daha çok bozulmasına yol açtı. 1II . ekonomik yardımdan çok. Anlaşmanın imzalanmasından itibaren yedi ay boyunca Truman yönetimi. Dolayısıyla faiz oranları otomatikman %1. Aslına bakılırsa. . Sovyetler Birliği Yukarıda da belirtildiği gibi savaşta en çok can kaybını KıZılordu ve sivil Sovyet halkı vennişti. üzerindeki Alman yükünühafifletecck-ikinci bir cephenin açılmasıydı. op. gelenekSel "Anglo-Sakson Dayanışması" ruhu içinde ısrarla yardım istemeye devam ettiler . kurduğu kabipede muhalefetteki İşçi Partisi Başkanı Clement Atlce'ye de yer vermiş olması.D. içeriden yükselen güçIU bir komünist akımın olmamasıydı. lehine kolayIaştıracaklardı. belki de İngiltere bu anlaşma ile kazandıklarından daha çoğunu kaybetti. Dışişleri Bakanlığı Müsteşarı Dean Acheson'un Kongre'de yaptığı konuşmada. 19Sander. Almanları Doğu Cephesinde durdurdu. 18Frank Bloek.D.. ile ilişkileri gerginleşmedi.B. 19 İktidar değişikliğine rağmen İngiltere'nin A. savaş sonrasında kıta Avrupası devletleririden belki de en büyük farkı.'nin Avrupa'ya dönük ekonomik planlarını. Çünkü.D.63'e düşüyordu. Buna göre. Savaşın bitmesinden sonra. A.. s. A.B.B.B. Kredinin ilk 5 yılı geri ödemesi'l ve faizsiz olacaktı.D. ileride Amerika'nın Avrupa'daki çıkarlarının en üst düzeye ulaşmasına yardımcı olacak bir "yatınm" olduğunu söylemesi Uzerine. İngiltere üzerinden yücütmesi geleneğinin başlangıcını oluşturdu.

23 Bu "yağma"dan sanatsal ve tarihi eserler de payını almış.89-90. iç politikalarında Sovyetlcrce desteklenen komünist partilerinin meydan okumalarıyla karşı karşıyaydllar. 5. bu Batı Avrupa devletlerinde bir ticaret sıkıntısı yarattı. dışarıdan mal almamaya başlayınca. kurtanldıkları andan itibaren Moskova için çalıştırılmaya başladı. 20"Sam Amca" labirine karşılık olarak Stalin için de "Joe Amca" tabiri geliştirilmişıi. Polonya'daki kömür madenieri ve çelik tesisleri. Fiziki ve psikolojik olarak tükenmiş olan Doğu Avrupa ülkeleri. Kızılordu'nun işgali altında olan Almanya'da Sovyetler. . daha önce olduğu gibi. işgal edilen Finlandiya topraklarından kereste ve nikel sağlanıyordu. Ekonorrti)çin ise aynı istikrardan söz etmek mümkün değildi. 1965. fabrika demirbaşını. 24Jan Librach. clt. Savaş öncesinde çok üst düzeyde olan Batı-Doğu Avrupa ticari ilişkileri. clt.'nin. Ayrıca.24 Sovyetlerin Avrupa'ya. Josef Stalin ya da savaş sırasında Amerikan kamuoyunun taktığı ismiyle "Unele Joe"20. op. yani dünya ticareti için çok önemli bir pazara ve yatınm merkezine yönelik bu tehditleri.. muhaliflerini iktidara geldiği ilk yıllardan beri acımasızca sindinnekteydi. New York.. tüm . Fmnsa ve İtalya başta olmak üzere Batı Avrupa ülkeleri. 5. Avrupa'ya ekonomik ve daha sonm da askeri güvenceler vermesine yol açmıştır. Bu baskının bir boyutu ekonomik unsurlar içeriyordu. Sovyetlerin bu kaynak aktarma operasyonundan en büyük zararı.vletleri üzerinde büyük bir baskı oluşturuyordu. op. tank. Praeger. Baskının diğer bir boyutu da politikti. Batı Avrupa de. 424. aralarında Truva hazinelerinin de bulunduğu pekçok değerli eser Sovyetler Birliği'ne aktarılmıştı. Sovyetlerin Doğu Avrupa'da "demokratik" bir "ilerlemeye" geçmelerine yol açtı.D. • 22Kennedy. Sovyet ideolojisinin yayılması için yeterli elverişliliğe sahipti. 173-174.22 Ancak. Sovyet gücünün Doğu Avrupa'ya yayılması ve buradaki ekonomik yapının s'osyalist biçime dönüştürülmesi. Batı Avrupa'dakine benzer bir siyasal istikrarsızlık yaşanmadı. Doğu Avrupa ülkelerinin dış ticaretlerini kendi aralarında yapmaya ve dışarıya mal satıp. Doğusu. tren. uçak. tahmin edilebileceği gibi Almanya gördü. Romanya petrolü de Sovyetler Birliği'ne akıtılıyordu. 5. Yukarıda da değinildiği gibi. otomobil artıklarını ve hatta demiryollarını söküp kendi ülkelerine taşıdılar. savaş sonrasında belki de tekrar.21 Sovyetler "kurtadıkları" Doğu Avrupa ülkelerinde sadece ideolojilerini yaymak ve kendilerine bağlı "uydu" hükümetleri iktidara getirmekle kalmadılar. şavaş ın ekonomilerine getirdiği yıkımı da bu ülkelerden sağlayacakları kaynaklarla telafi etmeye çalıştılar. Ekonomideki bozukluk ve müttefiklere karşı giderek artan güvensizlik.taşınabilir değerleri.AVRUPA'NIN İNTİHARI 265 Savaş bittiğinde Sovyetler Birliği'nde. "kabuğuna çekilecek" olan AB. The RIse or the Soviet Empireı A Study of Soviet Foreign Policy. 23ldem. 21 Mee.

. Yıkımı çok büyük olan bir savaştan sonra gelen mağlubiyet. Nisan 1946'da "Sosyalist Birlik Partisi" kuruldu. Batılılar ise. bu .2S Reich'ın başkentinde kurulan "Müttefik Devletim Konseyi". kendi ortak çıkarları çerçevesinde yönetmek için oluşturulmuştu. Hür Alman Gençliği. sosyal demokratlarla komünıstler arasındaki bölünmenin. psikolojik olarak da olumsuz etkilemişti. 27peacock. Sovyetlerin. kendi işgal bölgelerinde ele geçirdikleri her türlü malzemeyi söküp ülkelerine taşıması ve başta Südetler olmak üzere. Sovyet işgal bölgesinde. Amerikalıların da desteğiyle buna karşı çıkmaktayddarP Siyasal alana gelince.D. Serbest seçimler Amerikan işgal bölgesinde Ocak 1946'da. c1t. 1973. Sovyet işgal bölgesinde hemen hemen Batı'daki ile aynı isimleri taşıyan partiler kurulmuştu. Bu partinin propagandası. dolayısıyla tüm sol güçlerin birarada hareket etmesi gerektiği temeline dayanıyordu. Hem Fransızlar hem de Sovyetler. Ryder. s. Ancak bu partilerin programları Batı'daki benzerlerininkilerden tamamen farklıydı. 25Sander. Komünistler. s. Bunların önde gelenleri. bölgelerdeki temel partiler. arasında dört işgal bölgesine aynıırken. 26A. Fransa. op. Almanlar. Bu partiye üye olanlar arasında çok sayıda eski Nazi de bulunmaktaydı. 369. siyasal partilere.J. 1933 'de Nazileri iktidara getirdiği. halkı kendi partilerinde örgütlemek için kitle örgütlerini kullanmaktaydılar. New York. ülkeyi.. Ancak daha başlangıçtan itibaren Müttefikler arasında aşılması zor gerginlikler çıkmaya başladı. elleri kolları bağlı bekler durumdaydılar. Almanya'nın kömür ve çelik kaynaklarının hangi şekilde kullanılacağı. ancak İngilizler. Sovyetlerin desteğiyle. Üçüncü güçlü parti ise. Almanya İngiltere. Ruhr bölgesinin geleceği de bir başka anlaşmazlık noktası teşkil ediyordu. Berlin de dörde bölünmüştü. kendi işgal bölgelerinde oldukça sınırlı haklar tanımışlar ve onları daha ziyade yerel düzeyde tutma çabası içine girmişlerdi.B.266 Almanya ÇAGRIERHAN Almanya 1945 Mayıs'nda tam anlamıyla bir harebe görüntüsündeydi. s. akıbetIerinin ne olacağını. c1t. İngiliz işgal bölgesinde yer alan Ruhr'un kaynaklarından yararlanmak istemekte. Sovyetler Birliği ve A. Sovyetlerce kurtarılan Doğu Avrupa 26 topraklarından sürülen Almanların işsiz ve aç olarak Almanya'yı doldunnasıydı. İzin verilen "burjuva" partileri ancak çizilen çerçeveler içinde faaliyet gösterebilmekteydiler. 459-460. Demokratik Kadınlar Ligi ve Hür Alman İşçi Sendikaları Birliği'ydi. . Hıristiyan Demokrat Parti. yıllar süren baskılardan sonra tekrar güç kazanmaya başlayan Sosyal Demokratlar ve Bavyera Halk Partisi'nin devamı niteliğini taşıyan Hıristiyan Demokratlar'dı. op. fiziki açıdan ağır kayıplara uğrayan Alman halkını. Columbia University Press.. Twentleth Century Germany From BIsmarck to Brant. işadamlarıyla sanayiciler arasında oluşturulan bir ittifaka dayanan Hür Demokrat Parti'ydi. En büyük anlaşmazlık noktaları. Sosyal Demokrat Parti ve Komünist Parti'nin birleştirilmesiyle. 1933 öncesi Almanya'nın önde gelen komünist liderlerinden Walter Ulbricht'in önderliğinde. Hıristiyan öğretisi ile demokratik ilkelerin bir terkibini oluşturmayı amaçlaması bakımından Fransa ve İtalya'daki isimdaşlarına benzemekteydi.183.

B.D. 461-462. %60 artmıştı ama bununyanında. 5. A. A.ştı. toplam G. Yeni süpergüç haline geldikten sonra A. bu toplam dünya rezervinin 2/3'sini oluşturuyordu. zİrai üretim %20.421.76. hesaplamalara göre 3 milyar dolara kadar düşecekti.B. büyük güçler arasında yoksullaşmak yerine zenginleşen tek ülkeydi. op. Bu işsiz milyonlara bir de. Amerikan sanayi üretimi %30 azaldı.7 milyona çıktı. 371.D. 1945'de Washington'un 20 milyar dolarlık altın rezervi vardı ki.2 A.B. İşsiz sayısı 500 binden 2. ekonomide görülen ve Roosevelt'in "New Deal" politikasıyla aşılamayan gevşeklik nihayet ortadan kaldın1mış. Çünkü açıkça görülmekteydi ki. Aynca. op.31 Çizdiğimiz bu sanki "mükemmele yakın" bir durumun varlığını sergileyen tablo. op. Asya ve Pasifik'te 26 tümeni varken. yüzyılın ilk 40 yılında oldu~ gibi kendi kabu~na sıkışıp kalması söz konusu olamazdı. cU. 1940'da 61 milyar dolar olan iç borç 1945'de 253 milyar dolara.M. clt.B.B. Üç yıl içinde bu sayının 10 milyona 28 Ryder. savaş sırasında yılda 15 milyar dolara kadar yükselen ihracat gelirleri. Gerçi. bölünmenin gelece~e dönük kuvvetli işaretlerini vennekteydi.'nin ekonomisi.AVRUPA'NIN tNTLLiARI 267 Sovyet işgal bölgesinde ise Eylül 1946'da yapıldı.. 5. dünyadaki di~er tüm ülkelerin aksine.B. o zamana kadar hiç görülmeyen bir biçimde yılda %15 büyümüştü.S. işsizlik ve durgunluk anlamına gelmekteydi.'nin. 5. Amerika için en büyük pazar olma özelliğini taşıyan Avrupa devletlerinin dolar stokları erimişti. kaynaklardan ve insan gücünden etkin biçimde yararlanılmıştı. 30 Savaş sırasında. doğrudan do~ruya ekonominin küçülmesi.D. Savaşta geleneksel büyük güçler gerileyince.'nin Avrupa'da 69.'nin yayıldı~ı bu geniş coğrafyada rahatça hareket etmesini engelleyen bazı sorunları vardı. Amerikan yönetimi ve ekonomi ve siyaset uzmanlan. 1940'da 20 milyar dolar olan devlet harcamaları ise yine 1945'00 98 milyar dolara çıkmıştı. 29 Kennedy. ülkedeki üretim donanımının boyutları %50. fiziksel mal verimi ise %50'nin üzerinde artmıştı. Amerikan gücünün ve nüfuzunun böyle dışarıya do~ yayılmasının başlıca sebebi savaşınkendisiydi. 1946'da. 1940-1944 döneminde A. clt. savaşın sona ennesiyle yerini endişeye ve kararsızlığa bıraktı. A. onların bıraktı~ı yeri doldunnak durumunda kaldı. 5. 20. savaş ülkelerin alım gUcünüde sıfırlamı. op. Seçimlerin tüm ülke ça~ında yapılmamış olması.29 Ancak.D. clt.. kendi kıtasında hiç tümeni yoktu. savaşın sona ennesinden sadece bİr yıl sonra..D.B. 1945'de savaş sona erdiğinde A. bu tablodan da anlaşılaca~ı üzere.D. Amerikan ihracatının azalması. 30Mee. Bu dönemde. savaş araç gereci üreten fabrikaların dunnasıyla milyonlarca insanın işsiz kalaca~ını bildikleri için endişelenmekteydiler. . 31 Peacock. Beş yıl boyunca..H.D. A.D. Nitekim.'nde sanayi üretimi %90. enflasyonun artması.B. ordudan terhis olan yüzbinlerce işsiz genç eklenecekti.

.. siyasal gücünü arttırmak. Dış ilişkilerimiz ister istemez.D. Bu ekonomik düzen ise Adam Smith'in geliştirdiği. 1956. böylece herkesin satın alma gücünün artacağını"ileri süren teorisinden kök almaktaydı.'ndeki istihdamı etkileyecektir.'nin elindeki para. Üçüncüsü. Sterling-Oollar Olplomacy In the Reconstructionof Multilateral Trade..B.D.D. yöneticileri savaş sonrası ekonomi politikalannı oluşwrurken.B. dünya ekonomik yapısında kendi lehine bazı değişiklikler yapması gerekmekteydi.B. verimliliğin her yerde yükseleceğini.T. bunu başarabilecek güçteydi:33 A.B.F. Sürekli bir banş..D. s. 195. Kendi ekonomik sorunlanmlZl başarılı bir biçimde yönetebildiğimiz ölçüde.B.268 ÇAGRIERHAN Çıkacağı tahmin ediliyordu. gibi uluslararası ekonomik düzenlemeler yapıldı. önce 32Richard Gardner. Oxford Cooperatlan Unıversiy Press.32 1930'lu yıllardaki büyük ekonomikbunalımın etkisinden hala kurtulamamış olan A. 33Sander. s.D. 34lbld.'nin yaranna ve rekabet için az donanımları olan ülkelerin (savaştan büyük zarar gönnüş devletlerin) zaranna çalışmaktaydı. ıkincisi.T. savaşın getirdiği toplu yıkım la başa çıkmak için yetersizdi. yeryüzünün her bölgesinde kendi ilkelerimize taraftar sağlayabiliriz. A.D.D.B.B. Eğer.B.'nin bu durumunu koruması için. Bu anlayış çerçevesinde. cU. I. . ekonomik gilç kullanarak. G.D.'nin öncülüğünde. A. Anglo-Amerlcan Oxford. yani A. Bu bağlamda A."34 A. Bir kere. ithalat ve ihracatın serbestçe akması gerekli v~önemliydi. 1942-1946 döneminde. bu ilkeleri kabul etmeyen ideolojilerle çatışma halindedir. dış ticaretin doğal akışmı engellemiş ve sonunda ıkinci Dünya Savaşı'na varan siyasal çatışmalara yol açmıştı. Ancak.. dünyada yine bir buhran yaşanmasının önüne geçmeyi amaçlıyorlardı. savaş sırasında diğer sanayi devlerinden farklı olarak ekonomisini büyüten A. her ne kadar. en çok rekabet yeteneği olan ülkenin.. s.D. 1930'lardaki yüksek gümrük duvarlan ve bölgesel ticaret bloklan. Yeryüzünün birçok ülkesinde siyasal ve ekonomik ilkelerimiz. ıkincisi. A. böylece kendi istediği ekonomik düzeni empoze etmek istiyordu. Amerikalılar dünyayı ekonomik açıdan tek bir pazar haline getirmek için yola çıktılarsa da.'nin bu yeni politikası en güzel ifadesini Dışişleri Bakanı James Bymes'in şu sözlerinde buldu: "Uluslararası politikamiz ve iç politikamız birbirinden ayrılamaz.220.D.B. banş kurulacak ve sÜfdürülecekse.A.. A. Kısaca Avrupa'nın ekonomik iflası Amerika'nın da ekonomik iflasını hazırlamaktaydı.'nin savaş sonrası politikasının dayandığı iki temel varsayım vardı: Birincisi. Amerika'nın savaş sonrası dünya için uygulamak istediği ekonomik sistem bazı temel sorunlan da beraberinde getirmekteydi. "engellenmeyen ticaret sayesinde kaynaklann daha etkili bir biçimde dağılacağını..B. Dünya Bankası.M. op. dışa kapalı bloklar ve ekonomik savaş temelinde kurulamaz . "Iaissez-faire"e dayanan bir ekonomik sistem kaçınılmaz olarak. 194.

Almanya üzerinde müttefik güçler m-asında çıkan anlaşmazlığın çözülmesi gerekmekteydi. bir dizi planın uygulanmasıyla başarıyla gerçekleştirecektir. s184. Nazizm ortadan kalkarsa. Üçüncüsü. clt. militarizm de kalkar.D. Müttefikler kendi aralarında bir denge kurmalı ve Almanya'nın gelecekteki stalüsünü bir antlaşmayla belirlemeliydi. ekonomik hedeflerinin 'bir kısmından vazgeçrnek ve bir kısmına da öncelik vermek durumunda kaldı. Avrupa ve dünyada barışın tam anlamıyla sağlanabilmesi için.35 ve arkasından Çin'in buna pek Bu noktada. op.. 37Sander.AVRUPANIN İNTİHARI 269 yanaşmayacaklarını hesap Sovyetler Birliği edememişlerdi. II-Almanya Sorunu İkinci Dünya Savaşı sona ermesine rağmen. ülkeyi Nazilerden temizlemek için önce savaş suçlulularını cezalandırmaya karar verdiler. op. Bu işlemi A. A. Balılıların işgali altındaki 35 Kennedy. Müttefikler. Almanya'nın silahsızlandınlmasında yapılacak şey. .B. 422. Amerikan ekonomisi için can daman olan Avrupa pazannın diriltilmesiydi. demokratik düzene geçilir ve silaha gerek kalmazdı. Almanya'nın bir daha silahlanmasına engelolmaku. Batı'nın ve Sovyetler Birliği'nin ileride.. Almanya'nın Nazilerden anndınlması ile silahlardan temizlenmesi elki-tepki içindeydi. 80 milyonluk nüfusu ve büyük sanayi alt yapısı ile Avrupa'nın kalbinde yaşayan Almanlar tekrar savaşa yol açmayacağı garanti aluna alınmalıydı. cU. Müuefikler. Almanya'nın ekonomik dirilişine ne ölçüde izin verileceği ile Almanya'dan kaynaklanan tehdidin tekrar ortaya çıkmaması için alınmakta olan önlemler arasında bir denge kurmak durumundaydı..60. Çünkü.. Müuefikler Almanya'nın gelecekte doğurabileceği tehlikeleri ortadan kaldırmalıydı. Bu federasyon. Her ne kadar Avrupa'nın bu savaş makinası büyük ölçüde tahrip ediIdiyse de. s.. cU. En öncelikli hedefi ise. op. gençleri demokrasiye alıştırmak gerekiyordu.• 5. Böyle bir antlaşma olmadıkça. Bu da Nürenberg Mahkemesi 'nde gerçekleşti. bunun için de Almanya'nın daha bir süre işgal alUnda kalması şartlı.D. askerlerin ellerinden silahlannı almak ve Birinci DünyaSavaşı'nın verdiği dersten yararlanarak. Almanya'yı kendi yörüngelerine çekmek için çalışacaklan kuvvetle muhtemeldi. Almanya Avrupa sanayisi ve ekonomisi için bir "motor" rolündeydi.B. 36CounciI.36 Bütün bu sorunlan önce Postdam'da tarUşıldı. yerel özerkliğe sahip devletlerden kurulu' bir federasyon kurulmasına karar verildi. İkincisi. Nazizmi ortadan kaldırmak için bir de eğilim sistemini kökünden değiştirip.. 37 Postdam'da tüm Almanya'yı kapsayan. Tarihin en büyük zaferinden sonra Temmuz i945'de toplanan Potsdam Konferansı'nda önce Almanya'nın Nazilikten ve askerlikten anndınlması konusu ele alındı. Sorunun temelolarak üç yönü vardı: Birincisi.

13 Eylül 1945'de Londra'da yaptığı toplantıda Bidault tarafından ayrıntılanyla dile getirildi. Sovyetler Birliği'nin Almanya'dan istediği tamirat parasının nasıl tahsil edileceği konusunda çıktı. 607. komşu ülkelerdeki ekonomik. kendi işgalleri altına olmayan Ruhr bölgesinden makina ve teçhizat götürmek istiyorlardı. işgal ülkenin bütünlüğünün korunması için gerekiliydi. Dışişleri Bakanlığı. .3 Fransa. Postdam Konferansı'ndan sonra Müttefik Denetim Konseyi. Ancak. Postdam'da en büyük sorun. Sovyetler Birliği arasında Almanya konusunda tam bir anlaşma sa~lanamadı. Bu yüzden. Amerikan ordusu. 1970. Sonuçta konferansta. Ortaya çıkabilecek pürüzlerin. kültürel ve sosyal standartları belirleyecek ve Almanya'nın içinde kalacağı sınırları tespit edecekti. kendi bölgelerindeki tüm endüstriyi trenlere yükleyip. dış ticaret ve bunun gibi konular federalizm kapsamına alınmayarak. bu isteklerden vazgeçirilmesi ve Müttefik Denetim Komisyonu'nun işleyişine engel olmaması için. Tam aksine. Saar bölgesinin Fransa'ya verilmesini ve Ruhr ve Rhineland'ın Almanya toprağı olmaktan çıkanlmasını istediler. müttefıklerin temsilcilerinde oluşan dörtlü Denetim Konseyi'ne bırakildı. De Gaulle'nin sözünü ettiği istekler. Denetim Konseyi. Ancak Fransa için benzer bir düzenleme ya~ılmamıştı. Batılı müttefikler buna şiddetle karŞı çıktılar ve Sovyet işgal bölgesindeki teçhizatın sökülmesi işleminin de bazı şartlara bağlanmasını istediler. Almanya'ya komşu ülkelerin hayat standartlannın ortalamalannı geçmeyecek biçimde sabitlenmesi kararlaştınldı. Alman işgali sırasında yakılıp yıkılan sanayi merkezlerine karşılık olarak Sovyetler. Bu standardın. Ancak bu konuda 38William Hardy McNeill. Almanya'daki hayat standardı konusunda bazı kararlar aldılar. De Gaulle Truman'a. Polonya'ya savaş tazminatı olarak Doğu Almanya'dan bir toprak parçası verilmişti. Sovyet işgal bölgesinde. Fr~sa'ya ekonomik ve siyasi baskı uygulanmasını istedi. New York. 39ldem. merkeziyetçi ve komünist bir yönetim kurulmuştur. Amerlca Brltaln and Russla. A. Konferans'tan hemen sonra. 23-24 Ağustos 1945'de Washington'u ziyaret ederek Başkan Truman'la görüşen General De Gaulle ve Dışişleri Bakanı Bidault. Ruhr'dan yararlanamayan Sovyetler. Dışişleri Bakanları Konseyi'nin. Batılı müttefiklerle.38 Postdam'da Batı ile Sovyetler Birliği arasında ortaya çıkan anlaşmazlık. ülkenin parçalanması anlamına gelmiyordu. Bu yumuşak yol 19~7'de ortaya atılan Marshall Planı olacaktır. Thelr Co-operatlon and Conntct (1914-1946).D. Dışişleri Bakanlan Konseyi'nin yapacağı periyodik toplantılarda ele alınması kararlaştınldı. "Halk Demokrasisi" denilen Konferans'ta alınan kararlara göre.B. ilerleyen günlerde de bu taleplerinden vazgeçmeyince. tarihin kendisini tekrar edeceğini ve Almanya'nın yine Fransa'ya saldıracağını söyledi. Amerikalılardan. s. Rhineland ve Ruhr'u kapsayacak biçimde Westphalia Fransa'ya verilmeliydi.270 ÇAGRIERHAN bölgelerde gerçekleşmişse de. sorunun daha yumuşak bir yolla çözülebileceğine inanmaktaydı. Ancak. Fransa'ya güvenlik konusunda güvenceler verilmezse. ülkelerine götürdüler. Almanya'nın işgal bölgelerine aynıması. Johnson Reprint Corporation. kısa süre sonra Batılı müttefiklerin kendi aralannda da belirdi. Bidault'ya göre. maliye.

yıııık ödemeler dengesi açı~ı 81. Alman savaş sanayiinin ortadan kaldırılması ve bu sanayinin imkanlarının başka alanlara aktarılmasıydı. böylece iç kullanım da artırılmalıydı. Washington'da Dışişleri Bakanlı~ı bünyesinde kurulan komisyon ise üç aşamalı bir plfut önermekteydi: tlk aşamada.8 milyon dolar olarak sabitlenmeliydi. tamirat borcunun gerektirdiği miktarda parayı kazanabilmesini sağlamayı. s. 41lbld. dört müttefik arasında. Üçüncü aşamada da Almanya'daki hayat standardı komşularındakiyle eşitlenecekti. Dört farklı çıkarı savunan ülkelerin delegelerinin uzun müzakereleri sonucu alınan bu karar sağlam bir temele dayanmamaktaydı. yıllık çelik üretiminin 5. Böylece. Amerikan ordusu böyle sorunları çözebilmek için Berlin ve Washington'da iki komisyon kurdu. hangileri savaşçı sayılacaktı? Bir lastik fabrikası her ikisinin kapsamına da girebilirdi. Petrol. kimyevi maddeler gibi ürünlerin ihraç miktarının 1936'dakinin %40'ına indirilmesi. _Almanya'nın sanayisinin 1938'deki düzeyinin yarısına indirilmesi..40 - Almanya'daki hayat standardının ayarlanması için izlenecek plana ilişkin karar. 26 Mart 1 946'da kabul edilebildi. Almanya'nın ihracatı ile ithalatı arasındaki açık yavaş yavaş ortadan kaldınlmalıydı. i946 baharına kadar Almanya. 67. daha hızlı yapılacaktı. Almanya'nın tamirinin gecikmesi bahasına. .. s. 1949'da dış ticaret hacminin 3 milyor dolar olarak gerçekleşmesi.Almanya'nın hayat standardı 1932 düzeyine indirilmeliydi. Almanya'nın tek ve bütünleşmiş ekonomik bir birim olması fikri üzerine bina edilmişti. tarımı ve barışçıl sanayileri geliştirmeyi de hedeflemekteydi. buna karşılık kömür ihracatının i936'dakinin % i22'sine çıkarılması düşünülüyordu. Planın temel amacı. işgalden kurtarılan alanların tamiri için azami katkıda bulunmalıydı.8 milyon ton düzeyinde tutulması. Sanayi Düzeyi Planı-adı verilen bu planla. tık rapor Berlin'de. Almanya'da savaşın getirdi~i yıkım peyderpey tamir edilmeliydi.41 1946 Nisan'ında uygulanmaya başlanan planın birçok zayıf yÖnü vardı. Postdam'da öngörülen tarihten ancak iki ay sonra. tkinci aşamada. 2. Almanya'dan yoğun kömür ihracı devam ettirilmeli. Bu esas olarak kömür ihracı yoluyla sa~lanmalıydı. elektrik malzemesi.A VRUPA'NIN İNTİHARI 271 kıstaslar belirlemenin bazı pratik zorlukları vardı: Almanya'daki hangi sanayiler barışçı. 78. ulaşım ve hammadde ihtiyaçları karşılanmalıydı. Durnham Üniversitesi ekonomi profesörlerinden Calvin Hoover başkanlı~ında kurulan komisyondan geldi. ancak azıltıımalı. Ancak bunlardan birisi planın akıbetini etkileyecek ölçüde etkili olmuştu: Plan. ~una göre: 1. işgalden kurtarılan yerlerin tamiri.Postdam düzeninde. Bu aşamadan sonra Almanlar kentli ekonomilerinin denetimini tekrar ele geçirmeliydi. 1946 baharından 1948 Şubat'ına kadar. metal ürünleri. 3~ Almanya dış ekonomik yardım almadan ayakta duramamalıydı. Ayrıca. Almanya'nın 40lbıd. Almanya'nın yeniden silahlanmasının önüne geçilmesi.

Girişilen çabalar sonuçsuz kalınca. 10 Şubat 1947'de müttefiklerle.D.alanmıştı. s. Temmuz 1946'da A. Amerikalılar. bu ülkede merkezi bir siyasal sistemin yeniden kurulmasını savunurken. Hoover raporunda önerilenler hemen uygulamaya komrlamadı. Fransa ve Sovyetler Birliği bunu kabul euneyince.D..B. Savaş Bakanı Petterson'un ricasıyla Almanya konusunda bir rapor hazırlayan Herbert Hoover şu sonuçları ortaya koyuyordu: 1-Silah sanayii ve militarizme yol açabilecek sanayiinin üzerindeki sınırlandırmalar kaldırılmalıydı. Bu ikinci antlaşmada Almanya'nın adı anılmaml~tır. Bu bölgeye Bizonia adı verildi.43 . Romanya.B. çünkü 1947 yılında A.481. Fransız ve Sovyet işgal bölgelirnin tamiri için kullanmayı durdurmalı. cit. ı 948 Martı'nda Benelux ülkeleri de katılacaklardır.44 Bu antlaşmadan yaklaşık bir ay önce. ve İngiltere bu bölgede kendi istedikleri biçimde merkezi siyasal birim oluşturma çalışması içine girdiler. Almanya sorununun kesin bir çözüme kavuşturulması için atağa geçti. Temmuz i946'dan beri süren görüşmelerden sonra.. _ 43lbld. 1947 Mart'ında İngiliz ve Fransızlar.B. A. Mayıs ayından itibaren müttefikler arasında yeni bir sorun ortaya çıktı. Ancak raporda getirilen öneriler müttefikler arasında tartışıldığında Fransa ve Sovyetler Birliği'nin yine soğuk bir tavır aldıkları görüldü. 42Ryder. Almanya'nın tamiri için büyük önem taşığıdını iddia ederek. 477-480.B.D.272 önce fiilen ve ardından hukuken ÇAGRIERHAN bölünmesiyle bu plan geçerliliğini kaybeuniştir..D. .B. İtalya. op. Ancak. Bizonia'da yardıma ihtiyaç duymayan. Alman 2-Fabrika ve üretim alanlarının taşınması ve tahribi durdurulmalıydı. henüz Almanya konusunda başına buyruk hareket edebilecek konumda değildi. 4-Alman sanayiinin ve ekonomisinin kalbi olan Ruhr ve Rhineland Almanya'da bırakılrıialıydı. Birleşik bir Almanya bulunmadığ için.42 1947 yılının başından itibaren A. Almanya için geliştirilen ihracat-ithalat programına Almanların da temsilcileriyle katılması gerektiğini savunarak. 5-A. o tarihte saldırmasından çekinilen devlet Sovyetler Birliği değil Almanya'dır. 23 Mayıs 1946'da Amerikan işgal bölgesinden Fransız ve Sovyet işgal bölgelerine yapılan her türlü yardım sevkiyatı durduruldu. bu devletle savaş durumunu sona erdiren bir antlaşma ise yapılamamıştı Paris Antlaşmalarından bir ay sonra 10 Mart 1947'de Moskova'da bir araya gelen dört müttefık ülkenin dışişleri bakanları. Bundan böyle A. Fransa ve Sovyetler Birliği buna karşı çıkmaktaydı.D.B. merkezi yönetim kurulması için ısrar ettiler. Finlandiya. kendi vegi mükelleflerinden topladığı paraları. kendi kendine yeten bir ekonomik yapı oluşturulmalıydı. Bu arada..D. s. Macaristan ve Bulgaritan arasında Paris barış antlaşmaları im7. 44Bu pakta daha sonra. bir Alman saldırısı karşısında birbirlerine yardımı taahhüt ettikleri Dunkirk Antlaşmasını imzaladılar. yan sanayiler hariç. Almanya konusunda da bir nihai karar almayı amaçlamaktaydılar. kendi işgal bölgesini İngiltere'ninkiyle birleştirdi. 3-Sovyet yönetici generallerinin keyfi davranışlarına son verilmelidir.

D.. bu konunun ileriki bir tarihte yine dörtlü görüşmeler yoluyla çözülmesi fikri benimsemli. Batı Avrupa'nın yeniden imarında önemli bir aşama olan Marshall Planı'nın uygulanmasına giden süreci hızlandırmış olmasıdır.D. Ingiltere ve A. Bu davranışla.B. s.45 Demokratikleşme konusunda başarısızlıkla sonuçlanan iki haftalık müzakerelerden sonra. Almanya'dil Sovyetlerin önerdiği tipte bir "demokratikleşme"ye karşı çıkıyorlardı. Zira. cu . Almanya ekonomik birlikten iyice uzaklaşmış. ekonomik konularda da bir anlaşmaya varılamadı. de bu ülkelerin işgal bölgelerine malzeme sevkiyatını durdurmuştu. ile Sovyetler Birliği arasındaki anlaşmazlıklar nedeniyle tıkandı. Batılılar ise buna karşı çıkmakla kalmadı. Görüşmelerde kesin bir sonuca varılamamakla birlikte. 61. .B. Fransız işgal bölgeleri ve Bizonia'ydı..B. 1946'da. 12 Mart 1947'de ilan edilen Truman Doktrini. 45Council. Moskova.'nin Avrupa'ya yönelik "bağımsız" planlar yapmak için başlatmış olduğu girişimleri hızlandırdı.B. müttefikler arasındaki işbirliğinin devamını en fazla etkileyecek bir konu olan. Almanya'nın ekonomik bir birim olarak kalabilmesi için merkezi bir siyasi yapının kurulmasını önerdiğinde. Bu arada. A. Bu bölgeler.D.. Fransa ve Sovyetler Birliği buna karşı çıkmış. 65. A. Ancak böyle bir çözüm hiçbir zaman gerçekleşmedi. Sovyet. Moskova görilşmelerinin belki de tek "olumlu" sonucu.D. uzun süren Paris barış antlaşmaları sürecinde demokratikleşme konusunda bir anlaşmaya varılamamıştı. Almanya'nın sınırları sorunuydu. Çünkü. Postdam'ın ekonomik yönleri ele alındı. op. ve Sovyet temsilcileri arasında soğuk rüzgarlar esmesine yol açtı. A. A. Sovyetler. Moskova'da A.D... görüşmelerinin yapıldığı tarihlerde ise.. s. fiilen üç ekonomik birime ayrılmış durumdaydı.AVRUPA NIN İNTİHARI 273 Moskova görüşmeleri kısa sürede. görüşmeler devam ederken kendi aralarında 19 Nisan'da yaptıkları bir anlaşmayla Ruhr ve Saar bölgelerinden Fransa'ya yapılan kömür sevkiyatını günde 280 bin tona çıkardılar. 46Ibld.B. daha fazla tazminat istiyor ve Bizonia'daki Ruhr sanayi bölgesinin idaresinin dörtlü bir komisyona geçmesini talep ediyordu. Moskova görüşmelerinde iyice açığa çıkan anlaşmazlıklar.D. Bu anlamda.B.46 Moskova'da görüştilen bir diğer konu ise.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful