ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး

သန္႔ျမင့္ဦး ေရးတဲ့

ကိုယ္တိုင္ေရး ျမန္မာ့သမိုင္း အမွားမ်ား

o

ဦးသန္႔ရ႕ဲ ေျမး သမိုင္းအမွန္ကိုေရးနိုင္ရ႕ဲ လား?

o

ဦးသန္႔ရ႕ဲ ေျမး ေရးတဲ့ ရခိုင္အေရး

o

ဦးသန္႔ရ႕ဲ ေျမး ေရးတဲ့ လြတ္လပ္ေရး ၾကိဳးပန္းမွဳအလြဲမ်ား

o

ဘုရင့္ေနာင္အေၾကာင္း ေဇာက္ထိုးမိုးေမွ်ာ္ သမိုင္းအျမင္

ေမာင္ေသြးခ်ြန္ ေ၀ဖန္တင္ျပသည္

အခ်စ္ဟိုတယ္ မွ ေရးသားထုတ္ေ၀သည္
စာျပန္ရိုက၍
္ PDF ျပဳလုပ္သူ၏ ရင္တြင္းစကား

က်ေနာ္ ၂၆၊ ၉၊ ၂၀၁၂ ရက္ေန႔က စာအုပ္အငွားဆိုင္ကေနျပီး ဒီစာအုပ္ေလးကို ငွားလာခဲ့ပါတယ္။ ျပီးေတာ့
စိတ္၀င္စားမိတာက ဒီစာအုပ္ရ႕ဲ မ်က္ႏွာဖံုးေပၚက စာေတြပါပဲ။ ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး ….. ဆိုတာေလးနဲ႔တင္
ေတာ္ေတာ္ေလး

စိတ္၀င္စားစရာေကာင္းေနသလို

စာေရးသူ

ေမာင္ေသြးခ်ြန္

ေ၀ဖန္တင္ျပသည္ဆိုတာေလးကလည္း တမ်ိဳး ဆြဲေဆာင္ပါတယ္။ ေ၀ဖန္ေရး စာအုပ္ေလးတစ္အုပ္ပါ။ ဒါနဲ႔ပဲ
အစာအုပ္ကိုဖြင့္

အမွာစာကို

ဖတ္ၾကည့္လိုက္ေတာ့

ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး

နိုင္ငံျခားတကၠသိုလ္

သမိုင္းဘာသာရပ္န႔ယ
ဲ ူခဲ့တဲ့သူက
ေမာင္ေသြးခ်ြန္က

ေတာ္ေတာ္ေလး

(ကင္းဗရစ္တကၠသိုလ္)

ပိုျပီး
ကေန

ျမန္မာ့သမိုင္းကိုေရးသားထားတာ

ေ၀ဖန္ထားပါတယ္။

တဖန္

ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကိုယ္တိုင္က

စိတ္၀င္စားသြားပါတယ္။

PhD

ပါရဂူဘ႕ြဲ ကို

ရစရာမရွိဘူးလို႔

စာေရးသူ

ျမန္မာ့ဒီမိုကေရစီေခါင္းေဆာင္

ဖတ္သင့္တဲ့စာအုပ္တစ္အုပ္အျဖစ္

ညႊန္းဆိုထားတာ

ဘာေၾကာင့္လဲဆိုတာ သိခ်င္လာပါတယ္။ သိလည္း သိသင့္တယ္လို႔ထင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ Online မွာ
ရွာၾကည့္ျပန္ေတာ့

ရွာလို႔

မေတြ႔ပါဘူး။

ဒါနဲ႔ပဲ

အခုဆရာေမာင္ေသြးခ်ြန္

ေ၀ဖန္ေထာက္ျပထားတဲ့

စာအုပ္ေလးကို Online ေပၚက ညီအကိုေမာင္ႏွမေတြ ဖတ္စိမ့္ေသာ္ငွာ ျပန္လည္ ရိုက္ႏွိပ္ျပီး PDF
ျပဳလုပ္ေပးလိုက္ပါတယ္။ကိုယ္တိုင္ PDF လုပ္တာျဖစ္တဲ့အတြက္ မ်က္ႏွာဖံုးဒီဇိုင္းေတြ၊ စာစီ၊ အတြင္းဖလင္
စတာေတြဟာ

ေအာက္က

က်ေနာ္ပဲျဖစ္သြားပါတယ္။
မူရင္းအတိုင္း

ပံုႏွိပ္မွတ္တမ္းမွာ

ဒါေပမယ့္

ရိုက္ႏွိပ္ေပးလိုက္ပါတယ္။

ေ၀ဖန္ထားတာေတြကလည္း

ေဖၚျပထားတဲ့သူေတြမဟုတ္ေတာ့ဘဲ

မူရင္းစာအုပ္အတိုင္း
ဆရာေမာင္ေသြးခ်ြန္ရ႕ဲ

ဗဟုသုတလည္းျဖစ္ေစ

ရိုက္ေပးလိုတာေၾကာင့္

အဲဒါေတြကို

အခ်က္အလက္က်က်

ေထာက္ျပ

ခိုင္လံုတဲ့အခ်က္အလက္ေတြလည္းျဖစ္ေနတာ

ေတြ႔ရပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္ ဆရာသန္႔ျမင့္ဦးဟာ ျမန္မာ့သမိုင္းကို ဒီလို လိုရာဆြဲေရးခဲ့တယ္ဆိုတာကေတာ့
သူမွတပါး

အျခားဘယ္သူမွ

မသိနိုင္ပါဘူး။

ဆရာသန္႔ျမင့္ဦးလို

ဂုဏ္၊

ျဒပ္၊

သိကၡာ၊

ၾကီးမားတဲ့

လုပ္ငန္းတာ၀န္ေတြ ယူထားတဲ့ သူတစ္ဦးရဲ႕ ျမန္မာ့သမိုင္းအျမင္ေတြကေတာ့ အေတာ္ေလး ကြာဟေနတာ
ေတြ႔ရပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္

စိတ္ၾကိဳက္ျဖစ္တဲ့

ဒီစာအုပ္ေလးကို

အြန္လိုင္းစာေပအျဖစ္

ျဖန္႔ေ၀လိုက္ရပါေၾကာင္း …..
ဆရာေမာင္ေသြးခ်ြန္မွလည္း ဆရာ့စာေပကို ျဖန္႔ေ၀ေပးတဲ့ က်ေနာ့္ကို အျပစ္မျမင္ဘဲ နားလည္ေပးပါလို႔
ေတာင္းပန္အပ္ပါတယ္ခင္ဗ်ာ။

ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး သန္႔ျမင့္ဦး ေရးသားတဲ့ကိုယ္တိုင္ေရးျမန္မာ့သမိုင္း (ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္)အမွားမ်ား

-1-

အခ်စ္ဟိုတယ္ မွ ေရးသားထုတ္ေ၀သည္

မန္းေခ်ာင္းစာေပ
အမွတ(္ ၇၄)၊ သာယာေအးလမ္း၊ (၃)ရပ္ကြက္
မရမ္းကုန္းျမိဳ႕နယ္၊ ရန္ကုန္ျမိဳ႕။
ဖုန္း- ၀၉၇၃၀၄၆၂၂၆၊ ၀၉၄၂၁၀၁၁၀၈၁။

မန္းေခ်ာင္းစာေပ၏ စာအုပ္အစီအစဥ္ ၁၁

ပံုႏွိပ္မွတ္တမ္း
ထုတ္ေ၀ကာလ

-

ပထမအၾကိမ္ ၂၀၁၂ စက္တင္ဘာလ။

အုပ္ေရ

-

၁၀၀၀ အုပ္

မ်က္ႏွာဖံုးဒီဇိုင္း

-

ျငိမ္းခ်မ္းသာ

စာစီ

-

ေဇာ္၀င္းေမာင္

အတြင္းဖလင္

-

ကိုဦးႏွင့္ညီမ်ား

ထုတ္ေ၀သူ

-

ဦးျမင့္စိုး၊ ပန္းစၾကာစာစဥ္

ပံုႏွိပ္

-

ပန္းေရႊၾကာ

မြမ္းမံဖန္တီးမွဳ

-

ျငိမ္းခ်မ္းသာ၊ ဟန္ထူးပိုင္

မ်က္ႏွာဖံုးပန္းခ်ီ

-

ညီညီလြင္

တန္ဖိုး

-

၈၀၀က်ပ္

ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး သန္႔ျမင့္ဦး ေရးသားတဲ့ကိုယ္တိုင္ေရးျမန္မာ့သမိုင္း (ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္)အမွားမ်ား

-2-

အခ်စ္ဟိုတယ္ မွ ေရးသားထုတ္ေ၀သည္

The River of Lost Footsteps
A Personal History of BURMA

Thant Myint – U

ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး သန္႔ျမင့္ဦး ေရးသားတဲ့

ကိုယ္တိုင္ေရးျမန္မာ့သမိုင္း (ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္)
အမွားမ်ား

ေမာင္ေသြးခ်ြန္
ေ၀ဖန္တင္ျပသည္

မန္းေခ်ာင္းစာေပမွ စီစဥ္ထုတ္ေ၀သည္။

ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး သန္႔ျမင့္ဦး ေရးသားတဲ့ကိုယ္တိုင္ေရးျမန္မာ့သမိုင္း (ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္)အမွားမ်ား

-3-

အခ်စ္ဟိုတယ္ မွ ေရးသားထုတ္ေ၀သည္
မာတိကာ

သမိုင္းေၾကြးေပးဆပ္ရမယ္

၅-၈

၁- ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး ေရးတဲ့ ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္ (သို႔မဟုတ္)
ေျခရာလည္းေပ်ာက္ ေရလည္းေနာက္

၁၀-၁၅

၂- ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး ေရးတဲ့ ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္ (သို႔မဟုတ္)
ေျခရာလည္းေပ်ာက္ ေရလည္းေနာက္ (၂)

၁၆-၂၀

၃- ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး ေရးတဲ့ ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္ (သို႔မဟုတ္)
ေျခရာလည္းေပ်ာက္ ေရလည္းေနာက္ (၃)
ဘုရင့္ေနာင္အေၾကာင္း ေဇာက္တိေဇာက္ထိုး သမိုင္းအျမင္

၂၂-၂၆

၄- ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး သမိုင္းအမွန္ကိုေရးနိုင္ရဲ႕လား

၂၉-၃၄

၅- ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး ေရးတဲ့ လြပ္လပ္ေရးၾကိဳးပမ္းမွဳအလြဲမ်ား

၃၅-၃၉

၆- ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး ေရးတဲ့ ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္ (သို႔မဟုတ္)
ေျခရာလည္းေပ်ာက္ ေရလည္းေနာက္ (၄)

၄၁-၄၅

ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမးေရးတဲ့ ရခိုင္အေရး
ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး သန္႔ျမင့္ဦး ေရးသားတဲ့ကိုယ္တိုင္ေရးျမန္မာ့သမိုင္း (ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္)အမွားမ်ား

-4-

အခ်စ္ဟိုတယ္ မွ ေရးသားထုတ္ေ၀သည္

သမိုင္းေၾကြး ေပးဆပ္ရမယ္

သန္႔ျမင့္ဦးရဲ႕

-

ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္

ျမန္မာဘာသာျပန္စာအုပ္အျဖစ္
သန္႔ျမင့္ဦးဟာ

ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး၊

(ကိုယ္တိုင္ေရး

ပံုႏွိပ္ထုတ္ေ၀ျခင္း

ျမန္မာ့သမိုင္း)

မျပဳမီကတည္းက

ဦးသန္႔မ်ိဳးဆက္အေနနဲ႔

စာအုပ္ကို

စိတ္၀င္စားခဲ့ပါတယ္။

သူ႔အဘိုးလိုပဲ

ျမန္မာ့ဂုဏ္ေဆာင္

လူငယ္တစ္ဦး ျဖစ္လာလိမ့္မယ္လို႔ ေမွ်ာ္လင့္မိခဲ့ပါတယ္။ ဦးသန္႔ဆိုတာ ကမာၻ႕ကုလသမဂၢမွာ
အေထြေထြ

အတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္တာ၀န္ကို

ျမန္မာ့ဂုဏ္ေဆာင္ခဲ့တာ

မဟုတ္လား။

ဦးသန္႔ရဲ႕

ႏွစ္ၾကိမ္ဆက္တိုက္ထမ္းေဆာင္ျပီး
အေတြးအျမင္နဲ႔

ေဆာင္ရြက္ခ်က္ေတြကို

က်ေနာ္တို႔ လက္လွမ္းမီသမွ် ဖတ္မွတ္ခဲ့ဖူးၾကပါျပီ။ ယခု ဦးသန္႔ရ႕ဲ ေျမး ဆရာသန္႔ျမင့္ဦးက ျမန္မာ့
သမိုင္းကိုေရးတယ္ဆိုေတာ့ အင္မတန္ စိတ္၀င္စားခဲ့ပါတယ္။
ဒီစာအုပ္ကို

ျမန္မာ့ဒီမိုကေရစီေခါင္းေဆာင္

စာအုပ္တစ္အုပ္အျဖစ္

ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကိုယ္တိုင္က

ညႊန္းဆိုထားေၾကာင္းလည္း

ဂ်ာနယ္တစ္ေစာင္မွာ

ဖတ္သင့္တဲ့

ဖတ္လိုက္ရပါတယ္။

ဒါနဲ႔လွည္းတန္းက “ကိုလြင္ဦးစာေပ” ကိုေရာက္တုန္း ဒီစာအုပ္ကို အခန္႔သင့္ ေတြ႔လိုက္ရပါတယ္။
က်ေနာ္က ေကာက္ယူျပီး စာအျမည္းလုပ္ေနစဥ္ “ေကာင္းတယ္လို႔ေျပာတာပဲဆရာေရ . . . ေဒၚစု
ညႊန္းလိုက္တာနဲ႔ ပိုေရာင္းေကာင္းသြားတယ္”လို႔ ကိုလြင္ဦးက ျပံဳးစစနဲ႔ေျပာပါတယ္။ အဲဒီေန႔က
ျမန္မာစာအုပ္ေတြ

အမ်ားၾကီး၀ယ္ျဖစ္လိုက္တာနဲ႔

သန္႔ျမင့္ဦးရဲ႕

အဂၤလိပ္ဘာသာနဲ႔

ေရးထားတဲ့စာအုပ္ကို မ၀ယ္ျဖစ္ခဲ့ပါဘူး။
သိပ္မၾကာခင္မွာပဲ ဒီစာအုပ္ဟာ ျမန္မာဘာသာျပန္နဲ႔ ထုတ္ေ၀လာတာေတြ႔ရပါတယ္။ “ျမႏွင္းဆီမွ
ဘာသာျပန္ဆိုသည္”
စိတ္ပ်က္သြားမိတယ္။

လိ႔စ
ု ာအုပ္အဖံုးမွာ
“ျမႏွင္းဆီ

ေဖာ္ျပထားတာၾကည့္ျပီး

ဘာသာျပန္ဆိုသည္”

ဆိုရင္

ရုတ္တရက္

ျပီးရက္သားနဲ႔…

မွ

ဘာသာျပန္ဆိုသည္ ဆိုေတာ့ မွ ကပိုေနျပီ။ ထားလိုက္ေတာ့ ျမန္မာစာပ်က္ေဘးၾကံဳေနတာ
ၾကျပီပဲလို႔ ႏွလံုးသြင္းျပီး စိတ္ကိုေျဖလိုက္ပါတယ္။
စာအုပ္ကိုဖတ္ၾကည့္လိုက္ေတာ့

အမွားေတြ

ဘြားကနဲ

ဘြားကနဲ

ဆင့္ကဲဆင့္ကဲ

ေတြ႔လိုက္ရေတာ့ အေတာ္ေလး စိတ္မသက္မသာျဖစ္သြားရတယ္။ “ျမန္မာ့သမိုင္း ရိုင္းခဲ့ေလျပီ”
လို႔လည္း

မွတ္ခ်က္ခ်လိုက္မိရ႕ဲ ။

သန္႔ျမင္းဦးရဲ႕ နိဒါန္းစကား

ဒီစာအုပ္ဟာ “အတိတ္ကာလ

ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး သန္႔ျမင့္ဦး ေရးသားတဲ့ကိုယ္တိုင္ေရးျမန္မာ့သမိုင္း (ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္)အမွားမ်ား

-5-

အခ်စ္ဟိုတယ္ မွ ေရးသားထုတ္ေ၀သည္
လမ္းညႊန္”

လိ႔ဆ
ု ိုထားပါတယ္။

“အတိတ္ကာလအေနျဖင့္

ပစၥဳပၸန္ကာလကို

မည္သည့္

ဉာဏ္အလင္းေရာင္ ရေစနိုင္မည္ကို အာရံုထားျပီး ေရးသားပါသည္” လို႔ဖာ္ျပထားပါတယ္။
သန္႔ျမင့္ဦးရဲ႕

စာအုပ္ကို

ဖတ္အျပီးမွာ

ဘယ္လို

ဉာဏ္အလင္းမ်ိဳးမွ

မရတဲ့အျပင္

က်ေနာ္တို႔ရ႕ဲ

သမိုင္းရာဇ၀င္ၾကီး ေမွာင္ၾကီးက်ခဲ့ေလျပီလို႔ ျမည္တမ္းစုတ္သပ္မိပါတယ္။ ဗုဒၶ၀င္၊ ပုဂံေခတ္၊ အေနာ္ရထာ၊
အေလာင္းစည္သူ၊ ေတာင္ငူေခတ္၊ တပင္ေရႊထီး၊ ဘုရင့္ေနာင္၊ ကုန္းေဘာင္ေခတ္၊ အေလာင္းဘုရားမွ
သီေပါမင္းအထိ၊

ေနာက္ဆံုး

ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္းအထိ

အယူအဆသံုးသပ္ေ၀ဖန္ခ်က္မ်ား

အခ်က္အလက္မ်ား၊

စာအုပ္ရ႕ဲ ေနရာေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား

တင္းၾကမ္းျပည့္ေနတာေတြ႔ရပါတယ္။

အမွားေတြန႔ဲ

ဘာသာျပန္အမွားေတြကလည္း

နာမည္အေခၚအေ၀ၚ

အသံထြက္ကအစ မွန္ေအာင္ မေရးနုိုင္ခဲ့ပါဘူး။
ဒီေလာက္မ်ားျပားတဲ့

အမွားေတြကို

သန္႔ျမင့္ဦးဘာလို႔က်ဴးလြန္ခဲ့ရသလဲ။

သူ႔ပညာအရည္အခ်င္းကို

ေဖာ္ျပထားရာမွာ ကင္းဗရစ္ဂ်္ တကၠသိုလ္က PhD ပါရဂူဘြဲ႕ကို သမိုင္းဘာသာရပ္နဲ႔ ရခဲ့တာလို႔

ေဖာ္ျပထားတယ္။
အုပ္ခ်ဳပ္

“ဘြဲ႕အတြက္

တင္သြင္းေသာက်မ္းအျဖစ္

စိုးစံသည့္လက္ထက္အေၾကာင္း

သူ႕ရဲ႕ဘြဲ႕ယူက်မ္းမွာေကာ

အမွားေတြ

မင္းတုန္းမင္းႏွင့္

သီေပါမင္းတို႔

ျပဳစုသည္”လို႔ေရးထားပါတယ္။

တင္းၾကမ္းျပည့္ေနမွာလားလို႔

ရုိးရိုးသားသား

စိတ္ပူမိျပန္တယ္။
သန္႔ျမင့္ဦး

နိုင္ငံျခားမွာ

ရွိေနစဥ္

စုၾကည္က

က်ေနာ့္အား

အဂၤလန္သို႔

“အျမဲလိုလိုယဥ္ေက်းျပီး

ေက်ာင္းဆရာမဟန္ပန္ရွိသည့္

ေဒါက္တာဘြဲ႕ယူရန္လာဖို႔ႏွင့္

ျမန္မာ့သမိုင္းဘာသာကို

ယူရန္အားေပးသည္” လို႔ စာအုပ္ရဲ႕ေနာက္ပိုင္း စပ္ထိုးစာမွာ ေဖာ္ျပထားျပန္ပါတယ္။ သူကိုယ္တိုင္
ျမန္မာ့သမိုင္းကို အျမဲတမ္းစိတ၀
္ င္စားေၾကာင္းလည္း နိဒါန္းမွာ ေရးခဲ့ျပီးျဖစ္ပါတယ္။ ဒါနဲ႔ေတာင္
ပုဂံေခတ္ကေန ကုန္းေဘာင္ေခတ္အထိ ဘာလို႔ ေမွာက္ေမွာက္မွားမွား ေရးခဲ့ရပါလိမ့္။ မွားလို႔
မွားမွန္းမသိ

အေပၚယံေလာက္သာဖတ္ၾကည့္ျပီး

အေနာက္တိုင္းစာနယ္ဇင္းေတြက

သန္႔ျမင့္ဦးရဲ႕စာအုပ္ကို

ခ်ီးက်ဴးထားတဲ့ေက်ာဖံုးေကာက္စာမ်ားကိုလည္း

တအံ့တၾသ

ေတြ႔ခဲ့ရပါတယ္။
“ထူးျခားေျပာင္ေျမာက္သည္။

ဟန္ခ်က္ညီျပီး

ေစ့စပ္ေသခ်ာကာေလးနက္မွဳ

ရွိသည့္

သမိုင္းတင္ျပခ်က္တစ္ရပ္ျဖစ္သည္”ဆိုတာမ်ိဳး …
သမိုင္းျဖစ္ရပ္အမွန္ေတြ မသိဘဲ ၾကံဳသလို ျပီးစလြယ္ ခ်ီးေျမွာက္တတ္တာ သူတို႔အေနာက္တိုင္း
ယဥ္ေက်းမွဳပဲထင္ပါရဲ႕။

ဒါမွမဟုတ္

ျမန္မာ့သမိုင္းကို

ရိုင္းရိုင္းပ်ပ်

မွားမွားယြင္းယြင္း

ေရးထားတာကိုပဲ သူတို႔ၾသဘာေပးလိုဟန္ရွိပါတယ္။
ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး သန္႔ျမင့္ဦး ေရးသားတဲ့ကိုယ္တိုင္ေရးျမန္မာ့သမိုင္း (ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္)အမွားမ်ား

-6-

အခ်စ္ဟိုတယ္ မွ ေရးသားထုတ္ေ၀သည္
က်ေနာ္ကား ျမန္မာ။ ကိုယ့္သမိုင္းကိုယ္ ေရးခ်င္သည့္ျမန္မာ။ က်ေနာ္တို႔ သမိုင္းကို နိုင္ငံျခားသား
ပညာရွင္တစ္ေယာက္က ၀င္ေရာက္စြက္ဖက္ျပီး ေရးတာမ်ိဳး လံုး၀လက္မခံ။
ကိုလိုနီသမုိင္းဆရာၾကီး ပါေမာကၡ လုစ္ က တေကာင္းရာဇ၀င္နဲ႔ ဆက္စပ္ျပီး …
“မင္းတို႔ဗမာေတြဟာ ေဂါတမဗုဒၶဘုရားနဲ႔ အမ်ိဳးေတာ္ခ်င္လို႔ ဘုရားအမ်ိဳးေတြဆိုျပီး ၾကြား၀ါခ်င္လို႔
တေကာင္းရာဇ၀င္ကို လုပ္ၾကံဖန္တီးခဲ့တာ”လို႔ ျပက္ရယ္ျပဳခဲ့ဖူးပါတယ္။
ေၾသာ္ … သနားစရာ ပါေမာကၡၾကီးပါလား။
ဗုဒၶဘာသာ

ယဥ္ေက်းမွဳအရ

ေခၚတယ္မဟုတ္လား။
ေမတၱာကရုဏာ

ရဟန္းသံဃာေတာ္မ်ားကို

ျမတ္စြာဘုရား

ၾကီးမားလွစြာ

ကိုယ္ေတာ္တိုင္က

ခ်ီးေျမွာက္ခဲ့သည္

“ဘုရားသားေတာ္”လို႔
“ခ်စ္သား၊ခ်စ္သမီး”

မဟုတ္ပါလား။

ဟူ၍

ဘုရားၾသ၀ါဒအတိုင္း

က်င့္ၾကံေနထိုင္သူ မွန္သမွ် ဗုဒၶဘာသာ၀င္ေတြကို “ျမတ္ဗုဒၶရဲ႕ ေရႊရင္ေတာ္အႏွစ္ သားေတာ္အစစ္
သမီးေတာ္အစစ္မ်ား”

လို႔

ေက်းဇူးေတာ္ရွင္

မဟာေဗာဓိျမိဳင္ဆရာေတာ္ၾကီးက

ေမာ္ကြန္းထိုးခ်ီးေျမွာက္ခဲ့ပါတယ္။
ဒါေၾကာင့္ က်ေနာ္တို႔ဟာ ဘုရားနဲ႔ အမ်ိဳးေတာ္ခ်င္လို႔ဆိုတာထက္ ဘုရားအမ်ိဳးစစ္စစ္ေတြလို႔ အခ်ိန္မေရြး
ေနရာမေရြး ေျပရဲရပါလိမ့္မယ္။ လုစ္ရ႕ဲ ၾသဇာခံ ျမန္မာ့သမိုင္းပညာရွင္ ပါေမာကၡေဒါက္တာသန္းထြန္းလည္း
ျမန္မာ့သမိုင္းေတြကို အလြဲလြဲအမွားမွား ေရးသားခဲ့ဖူးေလသမွ် က်ေနာ္တို႔ တံု႔ျပန္ေ၀ဖန္ျပီးခဲ့ေလျပီ။
က်ေနာ့္မွာ

ဇာတိပုည

ဂုဏ္မာနျဖင့္

သမိုင္းအခ်က္အလက္မွားမ်ားကို

ေထာင္ေထာင္လႊားလႊားၾကီး

ညွိႏွိဳင္းေပးျခင္းသာ။

တံု႔ျပန္ေ၀ဖန္ေနျခင္း

အထူးသျဖင့္

မဟုတ္ပါ။

အေနာက္တိုင္းသားတို႔ရ႕ဲ

သမိုင္းအျမင္ဟာ က်ေနာ္တို႔အေပၚမွာ အင္မတန္ ရိုင္းျပေစာ္ကားလွပါတယ္။ မွန္နန္းရာဇ၀င္ေတာ္ၾကီးကို
“မူၾကိဳကေလးငယ္ ပံုျပင္မ်ားကို တည္းျဖတ္ထားသကဲ့သို႔” လိ႔ု မွတ္ခ်က္ေပးထားပါတယ္။ (သန္႔ျမင့္ဦး
ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္၊ စာ ၈၀-ရွဳ)
က်ေနာ္တို႔

သမိုင္းရာဇ၀င္မွာ

မင္းဆိုးမင္းညစ္ေတြ

မင္းေကာင္းမင္းျမတ္ေတြခ်ည္း

ေပၚေပါက္ခဲ့ျပီး

တိုင္းျပည္န႔လ
ဲ ူမ်ိဳး

ေပၚထြက္ခဲ့သည္မဟုတ္ပါ။

ဂုဏ္သိကၡာညွိဳးႏြမ္း

အရွက္ရေအာင္

လုပ္ခဲ့တာေတြလည္းရွိပါတယ္။ မင္ေကာင္းမင္းျမတ္ေတြဆီက ေကာင္းေမြကိုယူျပီး မင္းဆိုးမင္းညစ္မ်ားရဲ႕
ဆိုးေမြကို

ပယ္လွန္ပစ္ျခင္းဟာ

က်ေနာ္တို႔ရ႕ဲ

သမိုင္းသင္ခန္းစာ၊

က်ေနာ္တို႔ရ႕ဲ

သမိုင္းအသစ္

ျဖစ္ေစရပါမယ္။
သန္႔ျမင္းဦးရဲ႕ သမိုင္းအမွားေတြကို ေထာက္ျပေ၀ဖန္ဖို႔အတြက္ က်ေနာ့္စာအုပ္စင္မွာ အဆင္သင့္ရွိေနတဲ့
ျမန္မာသမိုင္းစာအုပ္မ်ားကို

အားျပဳခဲ့ရပါတယ္။

သူ႔အမွားေတြမ်ားလြန္းလို႔

ေဆာင္းပါးတစ္ပုဒ္န႔ဲ

ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး သန္႔ျမင့္ဦး ေရးသားတဲ့ကိုယ္တိုင္ေရးျမန္မာ့သမိုင္း (ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္)အမွားမ်ား

-7-

အခ်စ္ဟိုတယ္ မွ ေရးသားထုတ္ေ၀သည္
မလံုေလာက္တဲ့အတြက္ ေဆာင္းပါး (၆)ပုဒ္အထိ ေရးျဖစ္သြားပါတယ္။ ေရးစရာေတြ က်န္ေနေသးေပမယ့္
ဒီေလာက္နဲ႔ပဲ ရပ္နားလိုက္ပါတယ္။
က်ေနာ့္ေဆာင္းပါးေတြကို ေဖာ္ျပခဲ့တဲ့ “မႏၲေလးဂ်ာနယ္” နဲ႔ “နံနက္ခင္းဂ်ာနယ္”က အယ္ဒီတာမ်ားကို
ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။ ေစာင့္ဖတ္ျပီး ၾသဘာေပးခဲ့တဲ့ ေလးစားအပ္ေသာ မိတ္ေဆြမ်ား၊ ဆရာသမားမ်ား၊
စာဖတ္သူမ်ားကို

ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။

သမိုင္းပညာရွင္မဟုတ္ဆိုတာပါပဲ။

ေသခ်ာတာကေတာ့

တစ္ခုေျပာခ်င္တာက

က်ေနာ္ဟာ

က်ေနာ္ဟာ

ကိုယ့္လူမ်ိဳး

ကိုယ့္တိုင္းျပည္

ကိုယ့္သမိုင္းကို ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္သူ အညတရ နိုင္ငံသားတစ္ေယာက္မွ်သာျဖစ္တယ္ ဆိုတာပါပဲ။

ေလးစားစြာျဖင့္
ေမာင္ေသြးခ်ြန္
၁၃၇၄ခု ၀ါေခါင္လဆန္း ၄ရက္
၂၀၁၂ခု ၾသဂုတ္လ ၂၁ရက္

ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး သန္႔ျမင့္ဦး ေရးသားတဲ့ကိုယ္တိုင္ေရးျမန္မာ့သမိုင္း (ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္)အမွားမ်ား

-8-

အခ်စ္ဟိုတယ္ မွ ေရးသားထုတ္ေ၀သည္

မွန္နန္းရာဇ၀င္ ျပန္လွန္ရတယ္။

ဆရာညိဳျမရဲ႕ ကုန္းေဘာင္ရွာပံုေတာ္ ကိုျပန္ဖတ္ရတယ္။
ဆရာျမသန္းတင့္ရ႕ဲ
ေတာင္သမန္ေရႊအင္းက ေလညင္းေဆာ္ေတာ့ ကို ျပန္ၾကည့္ရတယ္။

ဒုကၡပိုလာပံုမ်ားေျပာပါတယ္။

ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး သန္႔ျမင့္ဦး ေရးသားတဲ့ကိုယ္တိုင္ေရးျမန္မာ့သမိုင္း (ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္)အမွားမ်ား

-9-

အခ်စ္ဟိုတယ္ မွ ေရးသားထုတ္ေ၀သည္

ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး ေရးတဲ့ ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္
သိ႔မ
ု ဟုတ္
ေျခရာလည္းေပ်ာက္ ေရလည္းေနာက္

စာအုပ္

-

ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္ (ကိုယ္တိုင္ေရးျမန္မာ့သမိ္ုင္း)

မူရင္း

-

The River of Lost Footsteps
(A Personal History of Burma)

ေရးသူ

-

သန္႔ျမင့္ဦး (ဦးသန္႔၏ေျမး)

ဘာသာျပန္သူ -

ျမႏွင္းဆီ

ထုတ္ေ၀ကာလ -

၂၀၁၂ ဇူလိုင္လ (ဒုတိယအၾကိမ္)

စာမူခြင့္ျပဳခ်က္ -

၃၁၀၁၈၇၀၇၁၂

တန္ဖိုး

-

၆၅၀၀က်ပ္

ထုတ/္ ျဖန္႔

-

Myanmar Book Center

ျမန္မာ့ဂုဏ္ေဆာင္ ကမာၻ႕ကုလသမဂၢ အတြင္းေရးမွဴး ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး ဆရာသန္႔ျမင့္ဦးျပဳစုတဲ့ ဒီစာအုပ္ဟာ
အဂၤလိပ္ဘာသာနဲ႔ေရးထားတဲ့

စာအုပ္ဘ၀ကပင္

အေရာင္းသြက္ခဲ့တယ္လို႔သိရပါတယ္။

ျမန္မာေတြ

သမိုင္းဘာသာရပ္ကို စိတ္၀င္စားလာတာ ၀မ္းသာစရာပါပဲ။ အထူးသျဖင့္ ဦးသန္႔ရ႕ဲ ေျမးက ေရးတာဆိုေတာ့
ပိုျပီး စိတ္၀င္စားၾကတယ္။ တစ္ခါ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က ဖတ္သင့္တဲ့စာအုပ္အျဖစ္ ညႊန္းလိုက္ေတာ့
ပိုျပီး

ေရာင္းေကာင္းသြားခဲ့ပါေသးတယ္။

ဒီစာအုပ္ကို

အဂၤလိပ္စာတတ္

ဆရာေတာ္တစ္ပါးက

ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး သန္႔ျမင့္ဦး ေရးသားတဲ့ကိုယ္တိုင္ေရးျမန္မာ့သမိုင္း (ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္)အမွားမ်ား

- 10 -

အခ်စ္ဟိုတယ္ မွ ေရးသားထုတ္ေ၀သည္
ဘာသာျပန္ဖို႔ၾကိဳးစားခဲ့ဖူးပါတယ္။

ဒါေပမယ့္

လက္ေတြ႔ခ်ေရးဖို႔

အခက္အခဲျဖစ္ေနတယ္တဲ့။

“စာေပစိစစ္ေရးက ခြင့္ျပဳမယ္မထင္ဘူး” လို႔ ဆရာေတာ္က မိန္႔ပါတယ္။
“စာအုပ္ရ႕ဲ အခန္း(၂)မွာ ၁၉၈၈ အေရးအခင္းၾကီးကို ေရးထားတယ္။ အဖမ္းခံရတာေတြ၊ ေသဆံုးတာေတြ၊
စစ္တပ္ကျဖိဳခြင္းပံုေတြ ထည့္ေရးထားတယ္။ ေနာက္ အခန္း (၁၃)မွာက ၈၈ ေနာက္ပိုင္း စစ္အစိုးရေခတ္ကို
ပယ္ပယ္နယ္နယ္ ေရးထားတယ္။ နိဂံုးပိုင္းမွာေတာ့ ၂၀၀၇ သံဃာအေရးအခင္းထိ အေတာ္ျပည့္စံုေအာင္
ေရးသြားတယ္။

ဒီအေၾကာင္းအရာေတြကို

သက္ဆိုင္ရာက

ခြင့္ျပဳပါ့မလား”

လို႔

ဆရာေတာ္က

အမိန္႔ရွိပါတယ္။
“အရွင္ဘုရား စိတ္၀င္စားရင္ေတာ့ ဘာသာျပန္ထားသင့္ပါတယ္။ တစ္ေန႔ စာေပလြတ္လပ္ခြင့္ရတဲ့အခ်ိန္
ထုတ္နိုင္တာေပါ့ဘုရား”

လို႔ေလ်ွာက္ထားခဲ့ပါတယ္။

ဒီစာအုပ္အေၾကာင္း

အၾကာမွာပဲ

ျမႏွင္းဆီ

“ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္”

ဆရာမ

ဘာသာျပန္တဲ့

ေျပာဆိုျပီး

၃လေလာက္

စာအုပ္ထြက္လာပါတယ္။

စာအုပ္ထြက္ျပီး ခ်က္ခ်င္းကုန္သြားပံုရပါတယ္။ က်ေနာ္၀ယ္ခဲ့တဲ့ စာအုပ္မွာ ဒုတိယအၾကိမ္လို႔ မ်က္ႏွာဖံုးမွာ
ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ စာမ်က္ႏွာ ၆၇၀ ရွိတဲ့စာအုပ္ၾကီးကို ျမည္းစမ္းဖတ္ၾကည့္ရာကေန မိုးလင္းတဲ့အထိ
အကုန္ဖတ္ပစ္လိုက္ပါတယ္။

(ဘာသာျပန္ေကာင္းလြန္းလို႔ေတာ့

မဟုတ္ပါ။

ဘာသာျပန္အမွားေတြ၊

အခ်က္အလက္အမွားေတြကို သည္းခံျပီး ဖတ္ခဲ့ရတာပါ။) ဘာသာျပန္ညံ့ဖ်င္းမွားယြင္းတာေတြ၊ မူရင္းမွာ
အခ်က္အလက္

လြဲမွားေနတာေတြ

မေဆြးေႏြးခင္

အေရးအခင္းနဲ႔

ေရြးေကာက္ပြဲၾကီးမတိုင္မီ

ဆရာေတာ္

စစ္အစိုးရေခတ္

အာရံုက်ခဲ့တဲ့

လူေျပာမ်ားတဲ့

အေျခအေနမ်ားကို

၈၈

စာေပစိစစ္ေရးက

ခြင့္ျပဳခဲ့တဲ့အတိုင္း စာျမည္းသေဘာ ေကာက္ႏုတ္တင္ျပလိုက္ပါတယ္။
“ဘာလင္တံတိုင္း၊

မျဖိဳခ်မီႏွင့္

စေရာက္သည့္ေနာက္ပိုင္း

ႏွစ္၁၀၀ခန္႔

ဟယ္ရီပရင္းဒါးဂတ္စ္၏
ျဖစ္သည့္

၁၉၈၈ခုႏွစ္၏

ၾကည္းတပ္မ်ား
ေႏြရာသီတြင္

မႏၲေလးသို႔

ျမန္မာလူမ်ိဳးတို႔သည္

ေထာင္ႏွင့္ေသာင္းႏွင့္ခ်ီ၍ လမ္းမ်ားေပၚတြင္ စီတန္းလွည့္လည္ကာ ဆယ္စုႏွစ္မ်ားစြာ အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့သည့္
အာဏာရွင္စစ္အစိုးရကိုလည္းေကာင္း၊ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာတြင္ သီးသန္႔ထီးထီးျဖစ္ျခင္းကိုလည္းေကာင္း
အဆံုးသတ္ရန္ ေတာင္းဆိုၾကသည္”
“ထိုကိစၥသည္

လက္ေရြးစင္

တကၠသိုလ္ျဖစ္သည့္

ရန္ကုန္စက္မွဳတကၠသိုလ္မွ

ေက်ာင္းသားမ်ားျဖင့္

စတင္ခဲ့ျပီး ျမိဳ႕ေတာ္တစ္ျမိဳ႕ေတာ္လံုးသိ႔လ
ု ည္းေကာင္း၊ အထက္ျပည္ရြာသို႔လည္းေကာင္း ျပန္႔ႏွံ႔ခဲ့သည္။
မတ္လတြင္ ရန္ကုန္တကၠသိုလ္နယ္ေျမတ၀ိုက္မွ ဆူပူမွဳမ်ားအတြက္ အဓိကရုဏ္းရဲမ်ားမွ ဒါဇင္မ်ားစြာေသာ
ေက်ာင္းသားမ်ားစြာကို
ရဲေမာ္ေတာ္ယာဥ္ထဲတြင္

ဖမ္းဆီးသည္။

ထိန္းသိမ္းေရးစခန္းသို႔ေခၚသြားစဥ္

ေက်ာင္းသားသံုးဆယ္ေက်ာ္သည္

အသက္ရွဴက်ပ္ျပီး

အလံုပိတ္

ေသဆံုးသြားသည္။

ကန္႔ကြက္ဆႏၵျပမွဳမ်ား တိုးပြားလာသည္။
(စာ -၅၄)

ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး သန္႔ျမင့္ဦး ေရးသားတဲ့ကိုယ္တိုင္ေရးျမန္မာ့သမိုင္း (ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္)အမွားမ်ား

- 11 -

အခ်စ္ဟိုတယ္ မွ ေရးသားထုတ္ေ၀သည္
“ျမိဳ႕ေတာ္ခန္းမေရွ႕တြင္ ယာယီသံုးစကားေျပာ စင္ျမင့္မ်ားကို ခ်ထားသည္။ ေဟာေျပာသူတစ္ဦးျပီး တစ္ဦးမွ
စင္ျမင့္ေပၚတက္ျပီး သူတို႔ကို ေခတ္တစ္ေခတ္မက ဖိႏွိပ္ခ်ဳပ္ခ်ယ္ျပီး ဆင္းရဲမြဲေတေစသည့္ အစိုးရကို
ရွဳတ္ခ်သည္။ လိုအပ္သည့္ ေစ့ေဆာ္မွဳက ရွင္းေနသည္။ ေန၀င္း၏မိန္႔ခြန္းကိုလည္း ပဲ့တင္ထပ္သည္။ ပါတီစံု
အစိုးရစနစ္သို႔ ျပန္သြားရမည္။ ေထာင္ခ်ီေသာလူမ်ားက တစ္မိုင္ခန္႔ေ၀းေသာ ေရႊတိဂံုေစတီေတာ္ဘက္သို႔
သြားၾကသည္။ ထိုေနရာတြင္ အားမာန္ပိုမိုတက္ၾကြေသာ မိန္႔ခြန္းမ်ားကို ေျပာေနၾကသည္။”
(စာ-၅၇)
“ထိုေန႔တစ္ေန႔လံုး

စစ္တပ္က

အနီးမွ

ၾကည့္ရံုသာ

ၾကည့္ေနသည္။

အေၾကာင္းထူးမရွိေသးပါ။

ဆႏၵျပမွဳမ်ားကို စစ္တပ္မွ ခြင့္ျပဳထားသည္။ သို႔ေသာ္ ည ၁၁နာရီ ၃၀ မိနစ္တြင္ ျမိဳ႕ေတာ္ခန္းမတ၀ိုက္၌
ေထာင္ခ်ီေသာ

လူအုပ္ၾကီးက

ျပြတ္ခဲေနသည့္အခါ

ျမိဳ႕လယ္ေခါင္မွ

လွ်ပ္စစ္မီးမ်ားကို

စစ္တပ္မွ

ျဖတ္ေတာက္သည္။

စည္းသတ္ရန္

ေရႊ႕ေျပာင္းနိုင္ေသာ

ဆံုးျဖတ္ခဲ့သည္။

အသံခ်ဲ႕စက္ၾကီးမ်ားျဖင့္

လူအုပ္ခြဲရန္ အမိန္႔ေပးသည္။ မည္သူကမွ် လွဳပ္ပင္မလွဳပ္ပါ။ ထို႔ေနာက္ ထိုေမွာင္မည္းအိုက္စပ္ေနသည့္
ညတြင္

ဘရင္းဂန္းေသနတ္သယ္ေဆာင္သူမ်ား

၀တ္ဆင္ထားျပီး
ျမိဳ႕ေတာ္ခန္းမေရွ႕

စစ္ဆင္ရန္အသင့္ရွိေသာ

စိမ္း၀ါေရာင္တိုက္ပ၀
ြဲ င္၀တ္စံုမ်ားႏွင့္

တပ္ဖ႔မ
ြဲ ်ားကို

ေလးေထာင့္ကြက္ထဲသို႔

သံခေမာက္မ်ား

သယ္ေဆာင္လာသည့္

ဘီးလွိမ့္၀င္လာသည္။

ယာဥ္မ်ားသည္

အသက္ငယ္ရြယ္သူမ်ားေသာ

လူအုပ္စုက မတြန္႔ဆုတ္ပါ။ ျမန္မာနိုင္ငံေတာ္သီခ်င္းကို ေအာ္ဆိုၾကသည္။ စစ္တပ္မွေသနတ္ပစ္သည္။
ေနာက္ေန႔အထိဆက္ပစ္သည္။

ထိုပထမညက

ေသဆံုးသူႏွင့္

ဒဏ္ရာရသူအမ်ားအျပားရွိသည္ကို

သိထားၾကေသာ္လည္း တိက်သည့္အေရအတြက္ကို လံုး၀မသိရွိရပါ။”
(စာ - ၅၈)
အဲဒီေနာက္ စက္တင္ဘာ ၁၈ရက္ စစ္တပ္က အာဏာသိမ္းပံုကို ဒီလို မွတ္တမ္းတင္ထားပါတယ္။
“ရန္ကုန္တစ္ျမိဳ႕တည္းတြင္ ရာႏွင့္ခ်ီေသာ လူမ်ား အသတ္ခံရသည္။ အျခားျမိဳ႕မ်ားတြင္လည္း အမ်ားအျပား
အသတ္ခံရသည္။ ကန္႔ကြက္ဆႏၵျပမွဳမ်ား ျပိဳလဲသည္။ နိုင္ငံသားမ်ား နာက်ည္းသည္။ ယမ္းပံုမီးက်သည္။
ေတာ္လွန္ေရးမ်က္စိတစ္မွိတ္ကာလသည္ ျပီးဆံုးသြားခဲ့သည္။
(စာ-၆၃)
အဲဒီတုန္းက ဆရာသန္႔ျမင့္ဦးရဲ႕အသက္ဟာ ၂၂ ပဲရွိပါေသးတယ္။ နိုင္ငံျခားမွာ ေမြးဖြားၾကီးျပင္းလာရသူမို႔
“ထိုျမန္မာနိုင္ငံကို

က်ေနာ္

အက်ြမ္းတ၀င္မရွိပါ”

လို႔

စာမ်က္ႏွာ

၆၉မွာ၀န္ခံထားပါတယ္။

၈၈

အေရးအခင္းရဲ႕ ေနာက္ပိုင္း အေျခအေနကို ဒီလိုတင္ျပထားပါတယ္။
“အခ်ိဳ႕အတြက္

ျမန္မာနိုင္ငံသည္

ဆန္းျပားမွဳမ်ား

တင္ဆက္မေနပါ။

စစ္အာဏာရွင္

အစိုးရသည္

ဗိုလ္ခ်ဳပ္ၾကီးေန၀င္း၏ လက္ပါးေစျဖစ္သည္။ နိုင္ငံကို ဆင္းရဲမြဲေတေစသျဖင့္ အာဏာမွ ျဖဳတ္ခ်ရမည္။
အျခား

ဘာမွအေရးမၾကီးပါ။

ေသာင္းက်န္းမွဳမ်ား၊

တိုင္းရင္းသားအခ်င္းခ်င္းအၾကား

ပဋိပကၡမ်ား၊

ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး သန္႔ျမင့္ဦး ေရးသားတဲ့ကိုယ္တိုင္ေရးျမန္မာ့သမိုင္း (ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္)အမွားမ်ား

- 12 -

အခ်စ္ဟိုတယ္ မွ ေရးသားထုတ္ေ၀သည္
ရုန္းမထြက္နိုင္ေသာ

ဆင္းရဲမြဲေတမွဳ

စစ္အာဏာရွင္အစိုးရကို

ထိုအရာအားလံုးသည္

ဒီမိုကေရစီအစိုးရျဖင့္

ျပႆနာတစ္ခုထဲမွ

အစားထိုးလွ်င္

အရင္းခံသည္။

စိုေျပလန္းဆန္းေသာ

က႑သစ္စတင္နိုင္မည္။”
“ျမန္မာနိုင္ငံသည္

အဓိကအားျဖင့္

ေျခေျချမစ္ျမစ္ရွိေသာ

အရပ္ေဒသျဖစ္ျပီး

ထိခိုက္နစ္နာေစေသာ

အစိုးရ၏ ဓားစာခံအျဖစ္ အဖမ္းခံထားရသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ၾကိဳးပမ္းမွဳမ်ားအားလံုးအေနျဖင့္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး
အဖြ႔အ
ဲ စည္းကိုဖယ္ရွားပစ္ရန္ ဦးတည္ခ်က္ထားရမည္။ သို႔ေသာ္ အစိုးရကို မည္သို႔ဖယ္ရွားမည္နည္း။
ထိုင္းနယ္စပ္တြင္ စခန္း၀င္ေနေသာ တကၠသိုလ္ေက်ာင္းသားေဟာင္းမ်ား ကဲ့သို႔ေသာ လူနည္းစုတို႔အတြက္
လက္နက္ကိုင္ပုန္ကန္မွဳသည္သာလွ်င္ အထာက်မည္။”
(စာ -၇၀၊ ၇၁)
သံတမန္ ျဖတ္ေတာက္၊ စီးပြားေရးပိတ္ဆို႔၊ လမ္းေပၚထြက္ဆႏၵျပရင္ စစ္တပ္ျပိဳလဲမည္လို႔ ခန္႔မွန္းတြက္ခ်က္
ေရးသားထားပါတယ္။

အက်ဥ္းအက်ပ္ရ႕ဲ ထြက္ေပါက္အျဖစ္

ေရြးေကာက္ပြဲလုပ္ေပးခဲ့ေပမယ့္

ရလဒ္ကို

အသိအမွတ္မျပဳခဲ့တဲ့အတြက္ စစ္အစိုးရကို ဆရာသန္႔ျမင့္ဦးက ေ၀ဖန္ထားပါတယ္။
“၂၀၀၂ခုနွစ္တြင္

ဗိုလ္ခ်ဳပ္ၾကီး

(ေန၀င္း)သည္သူ၏

ကန္ေစာင္းေနအိမ္တြင္

တိတ္ဆိတ္စြာ

ကြယ္လြန္သြာသည္။ ဘာမွျဖစ္မလာပါ။ မ်ိဳးဆက္သစ္ဗိုလ္ၾကီးမ်ားႏွင့္ ဗိုလ္မွဴးၾကီးမ်ားမွ တာ၀န္လႊဲေျပာင္း
ယူျပီး ျဖစ္သည္။”
(စာ-၇၂)
ဗိုလ္ၾကီးနဲ႔

ဗိုလ္မွဴးၾကီးမ်ားအဆင့္က

ဗိုလ္ၾကီးအဆင့္န႔ဲ

တာ၀န္လႊဲေျပာင္းယူခဲ့တာလို႔ေရးရင္

နိုင္ငံေတာ္အာဏာကိုတာ၀န္ခံဖို႔

အေတာ္ေ၀းပါတယ္။

အတိအက်မမွန္ကန္ပါဘူး။
ျပီးေတာ့မရွင္းမလင္းတဲ့

အေရးအသားတစ္ခုကိုလည္းေတြ႔ရပါတယ္။
“ျမန္မာႏွင့္ပတ္သတ္ျပီး ျငင္းခံုေဆြးေႏြးရာတြင္ ထင္ထင္ရွားရွားအျဖစ္ဆံုး လကၡဏာသြင္ျပင္မွာ ၄င္းတြင္
သိမ္ေမြ႔ေသာ

ကြဲျပားခ်က္မရွိျခင္းႏွင့္

တမူထူးျခားစြာ

သမိုင္းမဆန္သည့္

သေဘာသဘာ၀

ရွိျခင္းတို႔ပင္ျဖစ္သည္။”
(စာ-၇၃)
သိမ္ေမြ႔ေသာ

ကြဲျပားခ်က္ဆိုတာ

ဘာလဲလို႔ေမးရပါလိမ့္မယ္။

စီးပြားေရးကြာဟမွဳလား။

နို္င္ငံေရး

အယူအဆလား၊ ျမင္သာတဲ့ ကြဲျပားခ်က္ကိုေတာ့ စာမ်က္ႏွာ ၇၂မွာ ဒီလိုေရးခဲ့ျပီးျဖစ္ပါတယ္။
“သန္းခ်ီေသာ ျပည္သူမ်ား ဆင္းရဲမြဲေတေနသည့္ အရိပ္လကၡဏာမွာ သိသာစြာျမင္သာေနေသာ္လည္း
စစ္အစိုးရကေတာ့ ဆက္လက္ၾကီးထြားလ်က္ရွိသည္” တဲ့။ နိုင္ငံေရးဘက္က ကြဲျပားပံုကိုၾကည့္ရင္လည္း
အေ၀းကပင္

ျမင္နိုင္ပါသည္ဆိုတာမ်ိဳးပါ။

အာဏာရွင္စနစ္န႔ဲ

ဒီမိုကေရစီစနစ္၊

ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး သန္႔ျမင့္ဦး ေရးသားတဲ့ကိုယ္တိုင္ေရးျမန္မာ့သမိုင္း (ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္)အမွားမ်ား

- 13 -

ျပီးေတာ့

အခ်စ္ဟိုတယ္ မွ ေရးသားထုတ္ေ၀သည္
ဒီမိုကေရစီလိုလားသူေတြထဲမွာေတာင္
“သမိုင္းမဆန္သည့္
ျဖစ္ေနပါတယ္။

သေဘာသဘာ၀ရွိျခင္း”

ဘာကိုဆိုလိုမွန္း

“သမိုင္းမဆန္သည့္

ကြဲျပားမွဳေတြ
လိ႔ု

မသိရပါဘူး။

သေဘာသဘာ၀ရွိျခင္း”လို႔

အမ်ားၾကီးရွိေနခဲ့၊

ရွိေနဆဲပါ။

အကဲျဖတ္လိုက္ပံုဟာလည္း
“ကိုယ္တိုင္ေရး

ေရးလိုက္တာ

ဗူးလံုး

ျမန္မာ့သမိုင္း”
အင္မတန္

ျမန္မာနိုင္ငံကို
နားမထြင္း

ကိုေရးေနရင္းက

နားလည္ရခက္ပါတယ္။

ဒါေပမယ့္ “ျမန္မာနိုင္ငံသည္ ထူးကဲဆန္းစံုျပီး ခက္ခဲရွဳပ္ေထြးသည့္ သမိုင္းေၾကာင္းရွိသည့္ ေနရာဌာန
တစ္ခုျဖစ္သည္” လို႔ စာမ်က္ႏွာ ၇၃မွာ ဆက္ေရးလိုက္ပံုဟာလည္း အထက္မွာ ေရးခဲ့တာနဲ႔ ေရွ႕ေနာက္မညီ
ျဖစ္ေနပါတယ္။
ဆရာသန္႔ျမင့္ဦးဟာ

ရွည္ေ၀းတဲ့

ျမန္မာ့အတိတ္

သမိုင္းေၾကာင္း

ျဖစ္ရပ္ေတြဆီ

ေျခရာ

ေကာက္ၾကည့္ခဲ့ပါတယ္။ ပုဂံေခတ္၊ ေတာင္ငူေခတ္၊ သာယာ၀တီေခတ္မွသည္ ကုန္းေဘာင္ေခတ္အထိ
ျပန္ၾကည့္ခဲ့ရာ “အခ်က္အလက္အမွားေတြ” ပါေနတာ ေတြ႔ခဲ့ရပါတယ္။
ဥပမာ “မၾကာမီ တပင္ေရႊထီးသည္ ၄င္း၏ နန္းတြင္းသူ နန္းတြင္းသားမ်ား တစ္နည္းနည္းျဖင့္ ကြပ္မ်က္ျခင္းကို
ခံရသည္။”
(စာ- ၁၂၈)
နန္းတြင္းသူ နန္းတြင္းသားေတြ အမ်ားၾကီးက ၀ိုင္း၀န္းလုပ္ၾကံကြပ္မ်က္လို႔ တပင္ေရႊထီး နတ္ရြာစံရတာ
မဟုတ္ပါ။ “လက္၀ဲဓားမွဴး စစ္ေတာင္းစားက လုပ္ၾကံ၍ မင္းတရားေရႊထီး နတ္ျပည္စံသည္” လိ႔ု ၂၀၀၉
ခုႏွစ္ထုတ္

သမိုင္းသုေတသနဦးစီးက

ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

(မွန္နန္းရာဇ၀င္နဲ႔

ေဖာ္ျပထားပါတယ္)

အဲဒီလို

ထုတ္တဲ့

“ျမန္မာ့ရက္စဥ္သမိုင္း”

အျခားေသာ

အမွားေတြ

မၾကာခဏ

စာမ်က္ႏွာ

၈၇မွာ

သမိုင္းရာဇ၀င္စာအုပ္မ်ားမွာလည္း

ဒီလိုပဲ

ေတြ႔ရပါတယ္။

ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္ထဲမွာ

ျမန္မာ့သမိုင္းဟာ အေတာ္ရုပ္ဆိုးသြားခဲ့ပါေရာလား။
စိတ္ပ်က္စရာေကာင္းတဲ့

ဆရာမျမႏွင္းဆီရ႕ဲ

ဘာသာျပန္ပံုအလြဲေတြကိုလည္း

နမူနာသေဘာေလာက္

ထုတ္ျပပါဦးမယ္။ စာမ်က္ႏွာ ၄၃ မွာၾကည့္ပါ။
မရွိေတာ့ပါ ေရႊထီးေတာ္
မရွိေတာ့ပါ ေရႊနန္းေတာ္
ေရႊျမိဳ႕ေတာ္လည္း မရွိေတာ့ပါ
တကယ္ပင္ ဘာမွ်မရွိသည့္ကာလပါ
က်ြနု္ပ္တို႔ ေသရသည္မွ ေကာင္းဦးမည္။
ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး သန္႔ျမင့္ဦး ေရးသားတဲ့ကိုယ္တိုင္ေရးျမန္မာ့သမိုင္း (ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္)အမွားမ်ား

- 14 -

အခ်စ္ဟိုတယ္ မွ ေရးသားထုတ္ေ၀သည္
ဇီဘနီ ဘုန္းၾကီးေက်ာင္း၏ ေက်ာင္းထိုင္ဆရာေတာ္

ပါေတာ္မူျပီးစ

မႏၲေလးအေျခအေနကိုေဖာ္ျပတဲ့

ကဗ်ာတစ္ပုဒ္ပါ။

ဒီကဗ်ာက

ျမန္မာ့အသည္းစြဲ

ကဗ်ာတစ္ပုဒ္မို႔ က်ေနာ္တို႔ အလြတ္ရေနတဲ့ “ဆီးဘန္းနီ ဆရာေတာ္ၾကီး” ေရးဖြ႔ခ
ဲ ဲ့တဲ့ ကဗ်ာပါ။ ဆီးဘန္းနီကို
“ဇီဘနီ” လုပ္ထားပါတယ္။ ပ်က္တာမွ ျမန္မာ့မ်က္ႏွာကို အိုးမည္းသုတ္လိုက္သလို အရုပ္ဆိုးေအာင္
ပ်က္သြားတာ။ ဆီးဘန္းနီဆရာေတာ္ၾကီး ေရးခဲ့တာက

“ထီးသုဥ္း နန္းသုဥ္း ျမိဳ႕သုဥ္းသုည
သုဥ္းသံုး၀တြင္
လူျဖစ္ရေလ တို႔တေတြသည္
ေသေသာ္မွတည့္ ေၾသာ္ ေကာင္း၏”
လို႔ျဖစ္ပါတယ္။
အလြန္နာမည္ေက်ာ္တဲ့
လုပ္လိုက္ဟလို႔ပဲ

ကဗ်ာထဲက

“ထီးသုဥ္း”

ျမည္တမ္းရေတာ့မယ္။

ကို

“ရေနာင္”

“မရွိေတာ့ပါ
ကို

ေရႊထီးေတာ္”

“ရန္ေအာင္”

လုပ္ထားတယ္။

လို႔ဘာသာျပန္ထားတယ္။

“ေရနန္းစၾက္ာ” ဆိုတဲ့ ဘုရင့္ေလွေတာ္ကို “ေရနံစၾကာ”လို႔ ဘာသာျပန္ထားတယ္။ (စာ-၂၆၀ ရွဳ)။
ပတိမ္းမင္းသားကို

“ပတိမ္မင္းသား”

လို႔လုပ္ထားတယ္။

က်ေနာ့္မွာ

ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္ကိုဖတ္ျပီး

စိတ္ပ်က္မိရာက “မွန္နန္းရာဇ၀င္” ျပန္လွန္ရတယ္။ ဆရာညိဳျမရဲ႕ “ကုန္းေဘာင္ရွာပံုေတာ္”ကို ဖတ္ရတယ္။
ဆရာျမသန္းတင့္ရ႕ဲ

“ေတာင္သမန္ေရႊအင္းက

ေလညင္းေဆာ္ေတာ့”ကို

ျပန္ၾကည့္ရတယ္။

ဒုကၡိုလာပံုမ်ားေျပာပါတယ္။
ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္ထဲက

သမိုင္းပံုရိပ္အခ်ိဳ႕ဟာ

“ေျခရာလည္းေပ်ာက္

ေရလည္းေနာက္”

အေၾကာင္းၾကံဳရင္ ဆက္ေရးပါဦးမယ္။
[၃-၈-၁၂ ထုတ္ မႏၲေလးအလင္းဂ်ာနယ္]

ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး သန္႔ျမင့္ဦး ေရးသားတဲ့ကိုယ္တိုင္ေရးျမန္မာ့သမိုင္း (ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္)အမွားမ်ား

- 15 -

ျဖစ္ရပံုကို

အခ်စ္ဟိုတယ္ မွ ေရးသားထုတ္ေ၀သည္

သန္႔ျမင့္ဦးရဲ႕ ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္
ေျခရာလည္းေပ်ာက္ ေရလည္းေနာက္ (၂)

ဆရာသန္႔ျမင့္ဦးရဲ႕ ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္ (ကိုယ္တိုင္ေရး ျမန္မာ့သမိုင္း)ထဲက အလြဲတခ်ိဳ႕နဲ႔ စိတ္ပ်က္စရာ
ဘာသာျပန္ဆိုပံုမ်ားကို
ကမာၻ႔အေရး

မိတ္ဆက္သေဘာ

ျမန္မာ့အေရးတို႔ကို

တကယ္ေက်းဇူးတင္ထိုက္ပါတယ္။

ေျပာခဲ့ျပီးပါျပီ။

ဆရာသန္႔ျမင့္ဦးဟာ

ေတြးေခၚေျမာ္ျမင္

ဒီေနရာမွာ

ဦးသန္႔ရ႕ဲ ေျမးပီပီ

မွတ္တမ္းတင္ေရးသားခဲ့တဲ့အတြက္

“သန္႔ျမင့္ဦး”

အေၾကာင္းကိုလည္း

သူ႔စာအုပ္ထဲကပဲ

ေျခရာေကာက္ျပီး မိတ္ဆက္ေပးခ်င္ပါေသးတယ္။
“ေဒါက္တာသန္႔ျမင့္ဦးသည္ ဟားဗတ္တကၠသိုလ္မွ ဘီေအဘြ႕ဲ ကို Government & Economics ဘာသာရပ္
ျဖင့္ ရရွိျပီး ကင္းဘရစ္ဂ်္ တကၠသိုလ္မွ Ph.Dဘြဲ႕ကို သမိုင္းဘာသာရပ္ျဖင့္ ရရွိသည္။ ဘြဲ႕အတြက္
တင္သြင္းေသာက်မ္းအျဖစ္

မင္းတုန္းမင္းႏွင့္

ျပဳစုသည္။

ၾတီနီတီေကာလိပ္၏

ကင္းဘရစ္ဂ်္

သီေပါမင္းတို႔ကို
Fellow

အုပ္ခ်ဳပ္စိုးစံသည့္လက္ထက္အေၾကာင္း

အျဖစ္

ေခတ္သစ္

သမိုင္းဘာသာရပ္ကို

ႏွစ္အေတာ္ၾကာ သင္ၾကားပိ႔ခ
ု ်ခဲ့သည္။
သန္႔ျမင့္ဦးသည္ ကေမာၻဒီးယားတြင္လည္းေကာင္း၊ ယခင္ ယူဂိုဆလားဗယားတြင္လည္းေကာင္း၊ ထို႔ျပင္
ေဘာ့စနီးယားစစ္ပြဲကာလတြင္
အျဖစ္လည္းေကာင္း၊

ဆရာေရဗိုဒ္ကုလသမဂၢ၏

ျငိမ္းခ်မ္းမွဳထိန္းသိမ္းေရး

လုပ္ငန္း(၃)ခုတြင္

အၾကီးတန္းေျပာေရးဆိုခြင့္ရွိသူ
တာ၀န္ယူေဆာင္ရြက္ဖူးသည္။

နယူးေယာက္ရွိ ကုလသမဂၢဌာနခ်ဳပ္တြင္လည္း တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ခဲ့ျပီး မ်ားမၾကာမီက နိုင္ငံေရးဌာနတြင္
မူ၀ါဒစီမံခ်က္ ဒါရိုက္တာ Director of Policy Planning အျဖစ္ ထမ္းေဆာင္ခဲ့သည္။
ယခုဘာသာျပန္တဲ့ “ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္” အျပင္ The Making of Modern Burma နဲ႔ Where China
meets India: Burma and the New Crossroads of Asia ဆိုတဲ့စာအုပ္ ၂ အုပ္လည္း
ေရးသားထုတ္ေ၀ျပီး ျဖစ္ပါတယ္။ The New York Times, The Wall Street Journal, The Financial
Times နဲ႔အျခားေသာ စာနယ္ဇင္းေတြမွာလည္း ပါ၀င္ေရးသားလ်က္ရွိတယ္လို႔ သိရပါတယ္။ “သန္႔ျမင့္ဦး
ကို ၄င္း၏အဘိုး ဦးသန္႔ ကုလသမဂၢအေထြေထြ အတြင္းေရးမွဴးအျဖစ္တာ၀န္ထမ္းေဆာင္စဥ္ကာလ ၁၉၆၆
ခုႏွစ္တြင္ နယူးေယာက္ျမိဳ႕၌ ေမြးဖြးခဲ့သည္” လိ႔ေ
ု ဖၚျပထားပါတယ္။
ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္ စာအုပ္ရ႕ဲ နိဒါန္းမွာ ျမန္မာ့သမိုင္းကို အျမဲတမ္းစိတ္၀င္စားခဲ့ေၾကာင္းနဲ႔ “ျမန္မာနိုင္ငံ၏
အတိတ္ကာလသည္

ပစၥဳပၸန္ကို

မည္သို႔လႊမ္းမိုးမွဳရွိသည္ကို

က်ေနာ္

အာရံုထားေတြးေတာသည္”လို႔

ဆိုထားပါတယ္။
ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး သန္႔ျမင့္ဦး ေရးသားတဲ့ကိုယ္တိုင္ေရးျမန္မာ့သမိုင္း (ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္)အမွားမ်ား

- 16 -

အခ်စ္ဟိုတယ္ မွ ေရးသားထုတ္ေ၀သည္
“က်ေနာ့္စာအုပ္ကို

က်ြမ္းက်င္သူ

ပညာရွင္မ်ားအတြက္

အတိတ္ကာလလမ္းညႊန္တစ္ခုအျဖစ္
မ်က္ေမွာက္ျပႆနာမ်ားကို

မရည္ရြယ္ပါ။

ျမန္မာနိုင္ငံ၏

ရည္ရြယ္ပါသည္။အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္

ကမာၻကတိုး၍

တိုး၍

သိလာၾကေသာ္လည္း

၄င္း၏

ဤနို္င္ငံ၏
ေ၀ဆာျမိဳင္ဆိုင္ျပီး

အားမာန္အျပည့္ရွိခဲ့သည့္ စိတ္၀င္စားဖြယ္ရာ သမိုင္းေၾကာင္းကို လံုးလံုးလ်ားလ်ား ေမ့ေပ်ာက္လုနီးနီးရွိ၍
ျဖစ္သည္” လို႔နိဒါန္းေရးထားပါတယ္။
“က်ေနာ္

ဤစာအုပ္ကို

ေရးသားရာတြင္

အတိတ္ကာလအေနျဖင့္

ပစၥဳပၸန္ကာလကို

မည္သည့္

ဉာဏ္အလင္းရေစနိုင္မည္ကို အာရံုထားျပီး ေရးသားပါသည္”
ျမန္မာနိုင္ငံရ႕ဲ

ဒီမိုကေရစီအေရး

ဆန္းစစ္ေ၀ဖန္ၾကရာတြင္

ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမွဳေတြနဲ႔

သမိုင္းေၾကာင္းကို

ပတ္သတ္ျပီး

လ်စ္လ်ဴရွဳသည္မွာ

“ျမန္မာနိုင္ငံကို

တိုက္ဆိုင္မွဳတစ္ခု

မဟုတ္ဟု

က်ေနာ္ျမင္ပါသည္။နိုင္ငံ၏ ပင္ရင္းပညာရွင္မ်ားမွအပ လူနည္းစုကသာ ယေန႔အက်ပ္အတည္းျပႆနာ၏
ဇစ္ျမစ္မွန္ကို အေရးတယူ ထည့္သြင္းစဥ္းစားၾကသည္။ ျမန္မာနိုင္ငံ၏ ကိစၥတြင္သာမဟုုတ္၊ ကမာၻေပၚရွိ
အျခားမ်ားစြာေသာ

က်ဥ္းထဲက်ပ္ထဲ

နိုင္ငံမ်ားတြင္လည္း

သမိုင္းေၾကာင္းကို

ထည့္သြင္းစဥ္းစားရန္

ေဘးျဖစ္ေစေလာက္ေအာင္ ပ်က္ကြက္ၾကသည္ဟု က်ေနာ္ သကၤာမကင္းျဖစ္မိသည္” လို႔ ေရးထားပါတယ္။
နိုင္ငံတစ္နိုင္ငံရ႕ဲ

သမိုင္းေၾကာင္း

ဆရာသန္႔ျမင့္ဦးရဲ႕

အေရးၾကီးပံုကို

သမိုင္းေစတနာ

ဆရာသန္႔ျမင့္ဦးက

ၾကီးမားေပၚလြင္လွပါတယ္။

မီးေမာင္းထိုးျပထားပါတယ္။

သို႔ေသာ္

ဆရာသန္႔ျမင့္ဦးသည္

ျမန္မာ့သမိုင္းေၾကာင္း အခ်က္အလက္မွန္ (၀ါ) သမိုင္းေၾကာင္း အစစ္အမွန္ရေအာင္ ဘယ္ေလာက္ၾကိဳးစား
အားထုတ္ခဲ့ပါသလဲ။ ဆရာသန္႔ျမင့္ဦးဟာ ျမန္မာ့သမိုင္းနဲ႔ ဘယ္ေလာက္နီးစပ္ပါသလဲ။
ပထမျမန္မာနိုင္ငံေတာ္ ပုဂံေခတ္ကို တည္ေထာင္သူအျဖစ္ ထင္ရွားတဲ့ အေနာ္ရထာမင္း (အနုရုဒၶ)နဲ႔
ပတ္သတ္ျပီး ဆရာသန္႔ျမင့္ဦးက ဒီလိုေရးပါတယ္။
“ထို႔ေနာက္

၁၁ရာစုတြင္

ေပၚထြက္လာသည္။

ထူးထူးျခားျခား

အနိရုဒၶါဆိုသူျဖစ္ျပီး

ထိုဆယ္ေက်ာ္သက္အရြယ္က

ကာယဉာဏ

၁၀၄၄ခုႏွစ္တြင္

၄င္း၏အကို၀မ္းကြဲကို

စြမ္းအားရွိလွသည့္

အေမ့နို႔ပင္

ႏွဳတ္ခမ္း၌

တစ္ဦးခ်င္းရင္ဆိုင္တိုက္ပြဲ၌

လူသားတစ္ဦး
မစင္ေသးသည့္

အနိုင္ယူသတ္ပစ္ျပီး

ထီးနန္းကို သိမ္းပိုက္နိုင္ခဲ့သည္။ ၄င္း၏နာမည္သည္ “ထိန္းမရေသာသူ၊ ထင္ရာစိုင္းတတ္ေသာသူ”ဟု
အဓိပၸာယ္ရပါသည္။

ထိုသူသည္

ပုဂံကို

ျမန္မာအင္ပါယာအသစ္စက္စက္၏

ဗဟိုခ်က္ျဖစ္လာေစရန္

စြမ္းေဆာင္မည္ျဖစ္သည္။”
(စာ-၁၀၅)
AD

၁၀၄၄မွာ

အေနာ္ရထာ

နန္းတက္တယ္ဆိုတာ

မွန္ပါတယ္။ဒါေပမယ့္

အဲဒီအခ်ိန္မွာ

အေမ့နို႔နံ႔

မစင္ေသးတဲ့ ဆယ္ေက်ာ္သက္ မဟုတ္ေတာ့ပါဘူး။ အေနာ္ရထာရဲ႕ အသက္အရြယ္ကို ခန္႔မွန္းနိုင္ေအာင္
အေနာ္ရထာ ေမြးဖြားခ်ိန္န႔ဲ ညွိႏွိဳင္းခ်ိန္ကိုက္ၾကည့္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။
ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး သန္႔ျမင့္ဦး ေရးသားတဲ့ကိုယ္တိုင္ေရးျမန္မာ့သမိုင္း (ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္)အမွားမ်ား

- 17 -

အခ်စ္ဟိုတယ္ မွ ေရးသားထုတ္ေ၀သည္
“၉၉၁ ကြမ္းေဆာ္ေၾကာင္ျဖဴမင္း နန္းတက္သည္။ ကြမ္းေဆာ္မင္းျဖစ္ေတာ္မူျပီး မၾကာမီ ေျမာက္ျပင္သည္မွ
အေနာ္ရထာမင္းေစာကို ဖြားသည္ …”
(သမိုင္းသုေတသန္ ဦးစီးဌာနထုတ္ ျမန္မာ့ရက္စဥ္သမိုင္း၊ စာ -၁၈)
ကြမ္းေဆာ္မင္းျဖစ္ျပီး မၾကာမီဆိုတဲ့ အခ်ိန္ကာလ ရည္မွန္းခ်က္ကို ၉၉၄ပဲထားလိုက္ပါဦး။ အေနာ္ရထာ
နန္းတက္တဲ့ ၁၀၄၄ထဲက နုတ္ၾကည့္ရင္ စုကၠေတးနဲ႔ စီးခ်င္းထိုးတဲ့အရြယ္ဟာ အသက္၅၀ ရွိေနပါျပီ။
“စုကၠေတး”ဆိုတဲ့

အမည္ကို

မေဖၚျပနိုင္ခဲ့ဘဲ

“အကို၀မ္းကြ”ဲ လို႔သာေရးထားပါတယ္။

အေနာ္ရထာက

စုကၠေတးကို အနိုင္ရျပီး ထီးနန္းသိမ္းပိုက္ခ်ိန္မွာ အသက္ ငါးဆယ္၀န္းက်င္လို႔ ဆုိရမွာ ျဖစ္တဲ့အတြက္
“ဆယ္ေက်ာ္သက္အရြယ္” လို႔ေရးရင္ ဟာသျဖစ္သြားပါလိမ့္မယ္။
ျပီးေတာ့ အေနာ္ရထာရဲ႕ “အနုရုဒၶါ”အမည္ကို “ထိန္းမရေသာသူ၊ ထင္ရာစိုင္းတတ္သူ”လို႔ အဓိပၸာယ္
ဖြင့္ထားပါတယ္။ ၂၀၀၅ ဇူလိုင္လထုတ္ ေဒါက္တာသန္းထြန္းရဲ႕ “ပုဂံေခတ္ နိုင္ငံေရးသမိုင္း”၊ စာမ်က္ႏွာ ၂၃
မွာ….
ပါဠိလို အနုရုဒၶဘြဲ႕ကို “ႏွစ္သက္သည္၊ မဆန္႔က်င္သည္”လိ႔ု အနက္ေပးတယ္။ သကၠတလို အနုရုဒၶဘြဲ႕
ကိုေတာ့ “မခ်ဳပ္တည္း”၊“မတားဆီးသည္”လို႔ အဓိပၸာယ္ရွိတယ္လို႔ ဖြင့္ျပထားပါတယ္။ ဆရာသန္႔ျမင့္ဦးက
အဂၤလိပ္လို ဘယ္လိုေရးတယ္မသိ၊ ဘာသာျပန္သူ ျမႏွင္းဆီက “ထိန္းမရေသာသူ၊ ထင္ရာစိုင္းတတ္သူ”
လို႔ေရးလိုက္ပံုက

အေနာ္ရထာကို

ဟစ္တလာေလာက္

ရုပ္ဆိုးသြားေစခဲ့ပါတယ္။

တကယ္ေတာ့

အေနာ္ရထာဟာ ရွင္အရဟံရ႕ဲ ဗုဒၶဘာသာ အဆံုးအမအားျဖင့္ ယဥ္ေက်းသိမ္ေမြ႔တဲ့ သာသနာျပဳမင္းတစ္ပါး
ျဖစ္တယ္ဆိုတာ ျမန္မာရာဇ၀င္က်မ္းမ်ားက အခိုင္အမာ မွတ္တမ္းတင္ထားျပီးျဖစ္ပါတယ္။
ပုဂံေခတ္ဦးမွာ ထင္ရွားအားေကာင္းတဲ့ နိုင္ငံေခါင္းေဆာင္ေတြအေၾကာင္းေတြ ေျပာရင္ ထီးလွိဳင္ရွင္ (ခ)
က်န္စစ္သားကို ေမ့ခ်န္ထားခဲ့လို႔ မရပါဘူး။ က်န္စစ္သားမင္းၾကီးလက္ထက္မွာ ပုဂံေရႊျပည္ဟာ ဘာသာ
သာသနာ၊

ယဥ္ေက်းမွဳအနုပညာ၊

စီးပြားေရး၊

လူမွဳေရး၊

ဘက္စံုတိုးတက္ခဲ့ျပီး

ျငိမ္းခ်မ္းေရးေခတ္ကို

တည္ေဆာက္နို္င္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ သန္႔ျမင့္ဦးဟာ က်န္စစ္သားကို ေက်ာ္လႊားျပီး “အေလာင္းစည္သူ”
ကို ကပ်ာကယာခုန္ကူးေရးသားလိုက္ပါတယ္။
“မွတ္တမ္းမ်ား၏အဆိုအရ အနုရုဒၶါ၏ေျမး၊ ပုဂံမင္းတစ္ပါးျဖစ္သူ အေလာင္းစည္သူသည္ ကမာၻတစ္ပတ္
ရြက္လႊင့္သည္။ ဆူမားၾတား၊ ဘဂၤလားႏွင့္ သီဟိုဠ္သို႔ သြားေရာက္သည္။ ကမာၻ႕အလယ္မွ ျမင့္မိုရ္ေတာင္ကို
တက္သည္။ ကမာၻ႕ဆရီးလမ္းအဆံုးတြင္ေပါက္သည့္ အံ့ဖြယ္ဇမၺဴ႕သေျပပင္သို႔ ခရီးဆက္သည္။
(စာ-၁၁၉)
အေလာင္းစည္သူကို
က်န္စစ္သားမင္းၾကီးရဲ႕

အနုရုဒၶါ(အေနာ္ရထာ)ရဲ႕
ေျမးျဖစ္ပါတယ္။

ေျမးလို႔ေရးရင္

မွားပါတယ္။

ျမင့္မိုရ္ေတာင္ကိုတက္သည္

အေလာင္းစည္သူဟာ

ဆိုတာလည္း

မဟုတ္ပါဘူး။

ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး သန္႔ျမင့္ဦး ေရးသားတဲ့ကိုယ္တိုင္ေရးျမန္မာ့သမိုင္း (ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္)အမွားမ်ား

- 18 -

အခ်စ္ဟိုတယ္ မွ ေရးသားထုတ္ေ၀သည္
အေလာင္းစည္သူဟာ

ျမင့္မိုရ္ေတာင္သြားဖို႔

အားထုတ္ခဲ့ေပမယ့္

သိၾကားမင္းက

မျဖစ္နိုင္မွန္းသိလို႔

လွည့္ပတ္တားျမစ္ခဲ့ပါတယ္။
(မွန္နန္း၊ ပတြဲ၊ စာ-၂၉)
“ပုဂံ ၾကီးက်ယ္ခမ္းနားသည့္ ၁၁ရာစုႏွင့္ ၁၂ရာစုႏွစ္မ်ားသည္ အာရွ၏ မ်ားျပားေသာ အစိတ္အပိုင္းတြင္
ဆူပူထၾကြျခင္းႏွင့္

ကေသာင္းကနင္းျဖစ္မွဳတို႔ႏွင့္

တိုက္ဆိုင္သည္။

ဗုဒၶဘာသာ

ယံုၾကည္ခ်က္သည္

ေနရာတိုင္းလိုလိုတြင္ ငုပ္လွ်ိဳးသြားသည္။”
(စာ-၁၀၉)
အာရွရဲ႕

အျခားေသာ

ေနရာေဒသေတြမွာေတာ့

မသိပါ။

ျမန္မာတို႔ရ႕ဲ

ပုဂံေျမမွာေတာ့

ဗုဒၶဘာသာ

ယံုၾကည္ခ်က္ဟာ ပိုျပီးေတာ့ ခိုင္မာအားေကာင္းျပန္႔ပြားစည္ပင္လာပါတယ္။ ရွင္အရဟံန႔ဲ အေနာ္ရထာတို႔ရ႕ဲ
ဦးေဆာင္စိုက္ထူခဲ့တဲ့ ဗုဒၶဘာသာမ႑ိဳင္ၾကီးဟာ ျမန္မာ့ေျမမွာ မယိမ္းမယိုင္၊ ယေန႔တိုင္ ခိုင္မတ္ေနဆဲ
ရွိပါတယ္။
ဆရာသန္႔ျမင့္ဦးဟာ
ဟံသာ၀တီဆီ

ပုဂံေခတ္ကို

ခုန္ပ်ံေက်ာ္လႊား

လွ်ပ္ျပက္လိုက္သလို

ဖ်က္ကနဲသာ

ေရးသားသြားပါတယ္။

ျပလိုက္ျပီး

ဘယ္ေလာက္အထိ

ဘုရင့္ေနာင္ရ႕ဲ
ခုန္ပ်ံေက်ာ္လႊား

သြားသလဲဆိုရင္ ႏွစ္ေပါင္း ေလးရာ (၄၀၀)ေလာက္ သမိုင္းကြင္းဆက္ျပတ္သြားတဲ့အထိလို႔ ဆိုနိုင္ပါတယ္။
ပုဂံေခတ္မွာ သန္႔ျမင့္ဦး နမူနာထုတ္ျပခဲ့တဲ့ အေလာင္းစည္သူမင္းၾကီး (AD ၁၁၆၀ နတ္ရြာစံ)ကေန
ဘုရင့္ေနာင္

(AD

ေမ့ခ်န္ေက်ာ္လႊားျပီး
ႏွစ္ေပါင္း

၁၅၈၁

နတ္ရြာစံ)ဆီသို႔

ခုန္ကူးလိုက္လို႔ပါပဲ။

ေရးလိုက္တဲ့ျမန္မာ့အတိတ္

၄၀၀အတြင္းက

သမိုင္းေၾကာင္းကို

ျမန္မာ့သမိုင္းဇာတ္၀င္ခန္း

ႏွစ္ေပါင္း

၄၀၀

ေက်ာ္ေလာက္

ဘယ္လိုနားလည္ရပါ့မလဲ။

အခင္းအက်င္းေတြဟာလည္း

အဲဒီ

သူ႕ေနရာနဲ႔သူ

အေရးၾကီးတာပါပဲ။
ျမင္စိုင္းပင္းယေခတ္ (AD ၁၂၈၉ မွ ၁၃၆၄)
စစ္ကိုင္းေခတ္ (AD ၁၃၂၂ မွ ၁၃၆၄)
အင္း၀ေခတ္ (AD ၁၃၆၄ မွ ၁၅၅၅)
ရာဇဓိရာဇ္ အေရးေတာ္ပံုၾကီးကို ေမြးဖြားေပးလိုက္တဲ့ အင္း၀နဲ႔ ေခတ္ျပိဳင္ ဗညားဦးတို႔ရ႕ဲ ဟံသာ၀တီ
သမိုင္းပံုရိပ္မ်ားဟာလည္း

ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္ထဲ

ေျခရာေကာက္လို႔

မရခဲ့ပါဘူး။

သမိုင္းေခတ္ေတြကို

မင္းတစ္ပါးခ်င္း အစဥ္လိုက္ေရးရမယ္လို႔ မေတာင္းဆိုခ်င္ပါဘူး။ တစ္ေခတ္မွတစ္ေခတ္ ကူးေျပာင္းသြားပံု
ကြင္းဆက္ကေလးေတြကို

ခ်ိတ္ဆက္ေပးနိုင္ရင္ေတာ့

ပိုေကာင္းပါလိမ့္မယ္။

ဒါမွသာ

“ျမန္မာနိုင္ငံ၏

အတိတ္သည္ ပစၥဳပၸန္ကို မည္သို႔လႊမ္းမိုးမွဳရွိသည္” ဆိုတဲ့ ဆရာသန္႔ျမင့္ဦး ေျပာခ်င္တဲ့ ရည္ရြယ္ခ်က္
ေအာင္ျမင္မွာပါ။
ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး သန္႔ျမင့္ဦး ေရးသားတဲ့ကိုယ္တိုင္ေရးျမန္မာ့သမိုင္း (ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္)အမွားမ်ား

- 19 -

အခ်စ္ဟိုတယ္ မွ ေရးသားထုတ္ေ၀သည္
ကမာၻမွာ ျမန္မာရယ္လို႔ စတင္ခဲ့တဲ့ ပုဂံရုပ္ပံုလႊာဟာ မႈန္မႈန္ေရးေရး။ ရွင္အရဟံန႔ဲ က်န္စစ္သားတို႔ရ႕ဲ
အေရးၾကီးက႑ကို

မိတ္ဆက္သေဘာမွ်

ေဖာ္ျပဖို႔

ေမ့ေလ်ာ့ခဲ့တာဟာလည္း

ေျခရာလည္းေပ်ာက္

ေရလည္းေနာက္လို႔ ဆိုရလိမ့္မယ္။ ဘုရင့္ေနာင္အေၾကာင္း ဆက္ေရးရာမွာေတာ့ ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္ရ႕ဲ
ကိုယ္တိုင္ေရး ျမန္မာ့သမိုင္းဟာ “ရိုင္းခဲ့ေလျပီ”လိ႔ု မွတ္ခ်က္ခ်လိုက္မိပါေတာ့ရ႕ဲ ။
ကိုးကား
-

၂၀၀၉ ခုႏွစ္ သမိုင္းသုေတသနဌာနထုတ္ ျမန္မာ့ရက္စဥ္သမိုင္း (ပ-တြဲ)

-

၂၀၀၅ ဇူလိုင္၊ ေဒါက္တာသန္းထြန္း၊ ပုဂံေခတ္ နိုင္ငံေရးသမိုင္း

[၁၀-၈-၁၂ ထုတ္ မႏၲေလးအလင္းဂ်ာနယ္]

ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး သန္႔ျမင့္ဦး ေရးသားတဲ့ကိုယ္တိုင္ေရးျမန္မာ့သမိုင္း (ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္)အမွားမ်ား

- 20 -

အခ်စ္ဟိုတယ္ မွ ေရးသားထုတ္ေ၀သည္

ေပၚတူဂီ ေၾကးစားစစ္သားမ်ားကိုမွိခိုျပီး

“ဘုရင့္ေနာင္” ျဖစ္လာရတယ္ဆိုရင္

ျမန္မာ့သမိုင္း ရိုင္းခဲ့ေလျပီလို႔ ဆိုရပါလိမ့္မယ္။

အေရွ႕ေတာင္အာရွမွာ ျပိဳင္ဘက္မရွိတဲ့မင္း

စၾကာ၀ေတးမင္းပမာ ဘုန္းလက္ရံုးအာဏာၾကီးမားခဲ့တဲ့

ဘုရင့္ေနာင္ရဲ႕ ဂုဏ္သိကၡာကို ညွိဳးမွိန္ေစပါတယ္။

ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး သန္႔ျမင့္ဦး ေရးသားတဲ့ကိုယ္တိုင္ေရးျမန္မာ့သမိုင္း (ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္)အမွားမ်ား

- 21 -

အခ်စ္ဟိုတယ္ မွ ေရးသားထုတ္ေ၀သည္

သန္႔ျမင့္ဦးရဲ႕ ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္
ေျခရာလည္းေပ်ာက္ ေရလည္းေနာက္ (၃)
ဘုရင့္ေနာင္အေၾကာင္း ေဇာက္တိေဇာက္ထိုး သမိုင္းအျမင္

ဆရာသန္႔ျမင့္ဦးက

ပုဂံေခတ္

အေနာ္ရထာ၊

အေလာင္းစည္သူတို႔ကေန

“ဘုရင့္ေနာင္”အေၾကာင္းကို

ဆက္ေျပာထားရာမွာ ဘယ္ေလာက္အထိပီျပင္သလဲဆိုတာ ဆန္းစစ္ၾကည့္သင့္ပါတယ္။ ဘုရင့္ေနာင္ဆိုတာ
အေရွ႕ေတာင္အာရွမွာ

ၾကီးမားလွတဲ့

သာသနာျပဳမင္းတစ္ပါး
မင္းတရားေရႊထီး

အင္ပါယာၾကီးတစ္ခုကို

မဟုတ္ပါလား။
အေၾကာင္း

အျမႊာညီအကိုထက္ေတာင္

ဘုရင့္ေနာင္အေၾကာင္းေျပာရင္

ခ်န္လွပ္ခဲ့လို႔မရ။

ပိုျပီးေတာ့

တည္ေထာင္နိုင္ခဲ့တဲ့

“တပင္ေရႊထီး”

တပင္ေရႊထီးနဲ႔

အေလးအနက္ရွိၾကတဲ့

တိုင္းျပဳျပည္ျပဳ
(၀ါ)

ဘုရင့္ေနာင္ဆိုတာ

သူငယ္ခ်င္း

သမီးေယာက္ဖ

ျပည္ေထာင္ဖက္မ်ား ျဖစ္ေနလို႔ပါပဲ။ ဆရာသန္႔ျမင့္ဦးက … တပင္ေရႊထီး နတ္ရြာစံ ကံေတာ္ကုန္ပံုကို
“နန္းတြင္းသူ နန္းတြင္းသားမ်ား၏ တနည္းနည္းျဖင့္ ကြပ္မ်က္ျခင္းကို ခံရသည္”လိ႔ု ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္၊ စာ၁၂၈

မွာေရးခဲ့ပါတယ္။

“လက္၀ဲဓားမွဴး

စစ္ေတာင္းစား

လုပ္ၾကံ၍

နတ္ျပည္စံရေၾကာင္း”

က်ေနာ့္ရဲ႕ေဆာင္းပါး အမွတ္ (၁)မွာ အမွန္ကို ေရးျပခဲ့ျပီးပါျပီ။
တပင္ေရႊထီး

နတ္ရြာစံပံုကို

“တပင္ေရႊထီးမွ

သန္႔ျမင့္ဦးက

ပေဟဠိဆန္စြာ

ႏွစ္ၾကိမ္ႏွစ္ခါ

နတ္ရြာစံသြားေသာအခါတြင္

ေဖာ္ျပခဲ့ပါတယ္။

စာမ်က္ႏွာ-၁၂၁မွာ

”လို႔ေရးပါတယ္။

ေနာက္ပိုင္းမွာ

“နန္းတြင္းသူ နန္းတြင္းသားေတြ လုပ္ၾကံကြပ္မ်က္တယ္”လို႔ေရးပါတယ္။ ေရွ႕ေနာက္ မညီျဖစ္ေနပါတယ္။
တပင္ေရႊထီးဟာ

ပေဟဠိဆန္စြာ

နတ္ရြာစံရတာမဟုတ္ပါဘူး။

အရက္မူးေနစဥ္

လက္၀ဲဓားမွဴးက

ေခါင္းျပတ္ေအာင္ ခုတ္သတ္လိုက္တာပါ။ ပေဟဠိမဆန္တဲ့ အလြန္ရွင္းလင္းတဲ့ လုပ္ၾကံခံရပံုမ်ိဳးပါ။
တပင္ေရႊထီးအေၾကာင္း မွန္ေအာင္မေရးနိုင္သလို “ဘုရင့္ေနာင္”အေၾကာင္း ေရးရာမွာလည္း အမွားမွား
အယြင္းယြင္းပါပဲ။
“ဘုရင့္ေနာင္သည္ ၄င္း၏ စစ္ဆင္ေရးမ်ားအတြက္ ၄င္း၏ ေပၚတူဂီေၾကးစားစစ္သားမ်ားအေပၚ မွီခိုသည္။
ထိုသူတို႔က ထူပ်စ္ေသာ မုတ္ဆိတ္ေမႊးႏွင့္ ပြေယာင္းေသာ ေဘာင္းဘီမ်ားကို ၀တ္ဆင္ၾကသည္။ …
၄င္းတို႔ကို

ဦးေဆာင္သူမွာ

ဘုရင့္ေနာင္၏

မိတ္ေဆြေဟာင္းႏွင့္

ရဲဘက္ျဖစ္သူ

“ဂါလီစီယန္”

ဟု

လူသိမ်ားသည့္ “ဒီေယဂို ဆိုးရက္ဇ္ ဒီမဲလိုး” ျဖစ္သည္။ သူသည္ အေစာပိုင္းႏွစ္မ်ားက အေရွ႕အရပ္သို႔
လာခဲ့ျပီး

၁၅၄၀ျပည့္လြန္

ႏွစ္မ်ားက

မိုဇမ္ဘစ္ပင္လယ္ျပင္အနီး

တ၀ိုက္တြင္

ပင္လယ္ဓားျပအျဖစ္

နာမည္တြင္သည္”
ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး သန္႔ျမင့္ဦး ေရးသားတဲ့ကိုယ္တိုင္ေရးျမန္မာ့သမိုင္း (ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္)အမွားမ်ား

- 22 -

အခ်စ္ဟိုတယ္ မွ ေရးသားထုတ္ေ၀သည္
(စာ -၁၂၉)
ေပၚတူဂီေၾကးစားစစ္သားမ်ားကို မွီခိုျပီး “ဘုရင့္ေနာင္” ျဖစ္လာရတယ္ဆိုရင္ ျမန္မာ့သမိုင္း ရိုင္းခဲ့ေလျပီလို႔
ဆိုရပါလိမ့္မယ္။ အေရွ႕ေတာင္အာရွမွာ ျပိဳင္ဘက္မရွိတဲ့မင္း၊ စၾကာ၀ေတးမင္းပမာ ဘုန္းလက္ရံုးအာဏာ
ၾကီးမားခဲ့တဲ့

ဘုရင့္ေနာင္ရ႕ဲ ဂုဏ္သိကၡာကို

ယံုၾကည္ျပီး

ေပၚတူဂီတစ္ေကာင္တျမီးမွ

ညွိဳးမွိန္ေစပါတယ္။
မပါ၀င္ဘဲ

ဘုရင့္ေနာင္ဟာ

ကိုယ့္အားကိုယ္ကိုး

ကိုယ့္အင္အားကိုယ္

တိုက္ခဲ့တာျဖစ္ေၾကာင္း

“ေနာင္ရိုးတိုက္ပ”ြဲ က သက္ေသျပေနပါတယ္။
ဘုရင့္ေနာင္တို႔ရဲ႕ ေတာင္ငူ(ေကတုမတီ)နဲ႔ အျပိဳင္ အင္အားၾကီးျမိဳ႕ျပနိုင္ငံျဖစ္တဲ့ ပဲခူး(ဟံသာ၀တီ)ကို
သိမ္းယူပံုန႔ဲ ပတ္သတ္ျပီးေတာ့လည္း ေရွ႕ေနာက္ညီေအာင္ မေရးနိုင္ခဲ့ပါဘူး။
“လက္နက္သံုးသည့္နည္းမဟုတ္ဘဲ မရိုးသားသည့္လွည့္ကြက္အရျဖစ္သည္”
(စာ-၁၂၄)
“ပထမဆံုး သိမ္းယူမည့္ေနရာမွာ ၾကီးမားေသာ ပဲခူးဆိပ္ကမ္းျဖစ္သည္။ ပဲခူးျမိဳ႕သည္ ဘုရင့္ေနာင္၏
ေၾကာက္မက္ဖြယ္ဆင္တပ္ႏွင့္

ဂါလီစီယန္၏

အိုက္ေဘးရီးယန္း

ေသနတ္သမားမ်ား၏

ပူးေပါင္းတိုက္ခိုက္မွဳတြင္ က်ဆံုးသည္”
(စာ-၁၂၉)
ဒီမွာလည္း

ေပၚတူဂီန႔ဲ

တပ္မေတာ္ၾကီးမွာ

အိုက္ေဘးရီးယန္းေတြ

နိုင္ငံျခားသားတပ္ေတြ

ပါလာျပန္ပါတယ္။

ပါလာတယ္လို႔

တပင္ေရႊထီးနဲ႕

သမိုင္းပါေမာကၡ

ဘုရင့္ေနာင္တို႔ရ႕ဲ

ေဒါက္တာတိုးလွေရးတဲ့

“ဘုရင့္ေနာင္မင္းတရားၾကီး” စာအုပ္မွာ မေတြ႔ခဲ့ရပါဘူး။ ျပီးေတာ့ ပဲခူးက်ဆံုးရပံုန႔ဲ ပတ္သတ္ျပီးေတာ့လည္း
သမိုင္းအခ်က္အလက္ လြဲမွားေနပါတယ္။ ပဲခူးကို ဦးေဆာင္ျပီးတိုက္တာ တပင္ေရႊထီးျဖစ္ပါတယ္။
ပဲခူးကို AD ၁၅၃၄ မွာတစ္ၾကိမ္၊ AD ၁၅၃၅နဲ႔ ၁၅၃၆တိ႔မ
ု ွာ ႏွစ္စဥ္ အင္အားျဖည့္ျပီး အျပင္းအထန္
တိုက္ခဲ့ရပါတယ္။ သံုးႏွစ္ သံုးၾကိမ္ ဆက္တိုက္ ထုန႔ဲ ထည္န႔တ
ဲ ိုက္ခဲ့ေပမယ့္ ပဲခူးကို မေအာင္နိုင္ခဲ့ပါဘူး။
ဘုရင့္ေနာင္တို႔ဘက္မွာ ေပၚတူဂီ စတဲ့ေၾကးစားစစ္သားေတြ မပါဘဲ ပဲခူးဘက္ကသာ… “နိုင္ငံျခားသား
ေၾကားစားကုလား

ပန္းေသးတို႔ကို

အသံုးခ်လာခဲ့ျခင္းပင္ျဖစ္သည္”လို႔

ေဒါက္တာတိုးလွရဲ႕

ဘုရင့္ေနာင္စာအုပ္ စာမ်က္ႏွာ၆၄ မွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ အဲဒီမွာ ကုလားဟူသည္ ေပၚတူဂီျဖစ္ျပီး
ပန္းေသးဆိုတာ

မူဆလင္

အာရပ္ေတြျဖစ္မည္လို႔

ေဒါက္တာတိုးလွက

သံုးသပ္ထားပါတယ္။

ေပၚတူဂီေတြဟာ ဘုရင့္ေနာင္တို႔ဘက္က ၀င္တိုက္ခဲ့တာ မဟုတ္ဘဲ ပဲခူးဘုရင္ဘက္က ၀င္တိုက္ခဲ့တာ
ျဖစ္ပါတယ္။
ပဲခူးဘုရင္ သုရွင္တကာရြတ္ပိမွာ အင္မတန္ေတာ္တဲ့ စစ္ဗိုလ္ခ်ဳပ္အမတ္ၾကီးႏွစ္ေယာက္ ( ဗညားေလာနဲ႔
ဗညားက်န္း )တို႔ ရွိေနတဲ့အတြက္ ပဲခူးကို ဘယ္ေလာက္တိုက္တိုက္ သိမ္းပိုက္လို႔မရနိုင္ခဲ့ပါ။ ဒါေၾကာင့္ အဲဒီ
ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး သန္႔ျမင့္ဦး ေရးသားတဲ့ကိုယ္တိုင္ေရးျမန္မာ့သမိုင္း (ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္)အမွားမ်ား

- 23 -

အခ်စ္ဟိုတယ္ မွ ေရးသားထုတ္ေ၀သည္
အမတ္ၾကီးႏွစ္ေယာက္ကို တပင္ေရႊထီးက (ေဘဒဥပါယ္)နဲ႔ ဖယ္ရွားလိုက္ပါတယ္။ အေရးေတာ္ပံုေအာင္ရင္
မုတၲမနဲ႔ ဟံသာ၀တီ(ပဲခူး)ကို အမတ္ၾကီးႏွစ္ေယာက္ကို စားေစမယ္ဆိုတဲ့ တပင္ေရႊထီးရဲ႕စာ ပဲခူးဘုရင္
လက္ထဲ

ေရာက္သြားပါတယ္။

သူ႔လူအမတ္ႏွစ္ေယာက္ကို

သစၥာေဖာက္တယ္ထင္ျပီး

သတ္ပစ္လိုက္ပါေတာ့တယ္။ ဒီလိုနဲ႔ ပဲခူးဟာ စစ္ေရးဦးေဆာင္မႈ ကင္းမဲ့သြားခ်ိန္ တပင္ေရႊထီးနဲ႔ ဘုရင့္ေနာင္
တို႔လာေရာက္တိုက္ခိုက္ရာတြင္

ပဲခူးဘုရင္ထြက္ေျပးလို႔

ပဲခူးကို

ဒီတစ္ၾကိမ္မွာ

အလြယ္တကူ

သိမ္းပိုက္နိုင္ခဲ့တယ္လို႔ ဆိုနိုင္ပါတယ္။
ဒါေပမယ့္ ဆရာသန္႔ျမင့္ဦးက ပဲခူးက ခုခံေလဟန္ ေရာေထြးေရးသားခဲ့ပါတယ္။
“ပဲခူးမွ

မာန္မခ်ေသာ

မွဴးမတ္မ်ိဳးႏြယ္မ်ားက

ေနာက္ဆံုးခုခံတိုက္ခိုက္ရန္

ၾကိဳးစားေသးသည္။

ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ကင္းမဲ့စြာျဖင့္ ပဲခူးဘုရင္ သမိန္ေထာမွ ကိုယ္တိုင္ထြက္လာျပီး ဘုရင့္ေနာင္ကို တစ္ဦးခ်င္း
စစ္ထိုးရန္ စိန္ေခၚသည္။ ႏွစ္ဦးစလံုး ဆင္ေတာ္မ်ားေပၚတြင္ျဖစ္သည္။ ဘုရင့္ေနာင္သည္ တိုက္ခိုက္ရန္
အခြင့္အေရးတစ္ခုကို လက္လႊတ္ခံသူတစ္ဦး မဟုတ္ေလရာ ၄င္းပင္ ေအာင္နိုင္သည္။
(ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္၊ စာ -၁၂၉)
တပင္ေရႊထီးနဲ႔ ဘုရင့္ေနာင္တို႔ ပဲခူးကို သိမ္းျပီးခ်ိန္မွာ သမိန္ေထာက ထြက္တိုက္တာ မဟုတ္ပါ။ ပဲခူးကို AD
၁၅၃၇ မွာ သိမ္းျပီးတဲ့ေနာက္ တပင္ေရႊထီး နတ္ရြာစံျပီးတဲ့ေနာက္ AD ၁၅၅၂ မွာ သမိန္ေထာနဲ႔ ဘုရင့္ေနာင္
တိုက္ၾကျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ ပဲခူးကိုသိမ္းျပီး ၁၅ႏွစ္ၾကာမွ သမိန္ေထာ ပုန္ကန္လို႔ တိုက္ရတဲ့စစ္ပြဲျဖစ္ပါတယ္။
တစ္ဦးခ်င္း စီးခ်င္းထိုးပြဲလည္း မဟုတ္ပါ။ စစ္ေျမျပင္မွာ အလံုးလံုး အေထြးေထြးနဲ႔ တိုက္ၾကတာပါ။
ဘုရင့္ေနာင္ကို

သမိန္ေထာသာမက

..

သမိန္ဇိတ္ျပဲ၊

သမိန္အဲနရဲတို႔ကပါ ဆင္န႔၀
ဲ င္တိုက္ၾကတာပါ။

ဘုရင့္ေနာင္ဘက္ကလည္း ညီေတာ္ မင္းရဲေက်ာ္ထင္ ၀င္တိုက္ပါတယ္။ ဆင္ငါးေကာင္ေလာက္ လံုးေထြးျပီး
တိုက္ၾကရာ သမိန္ေထာ တပ္ပ်က္ျပီး ထြက္ေျပးရပါတယ္။
(မွန္နန္း၊ ဒုတြဲ၊ စာ -၂၇၂)
“သမိန္ေထာက ေတာထဲသ႔ို ထြက္ေျပးျပီး လမ်ားစြာ ပုန္းေနခဲ့သည္။”
(သန္႔ျမင့္ဦး၊ စာ -၁၂၉)
ဒါလည္းမဟုတ္ပါ။

သမိန္ေထာ

(သမိန္ေထာရာမ)ဟာ

ဓနုျဖဴကတဆင့္

ပုသိမ္ကိုေျပးပါတယ္။

ဘုရင့္ေနာင္ရ႕ဲ တပ္ေတြ လိုက္လာရာ သမိန္ေထာလည္း ဒလကိုေျပးျပန္ပါတယ္။ ဒလမွ မုတၱမ၊ ကေ၀ါ၊
တိုက္ကုလား၊ တစ္ေနရာျပီး တစ္ေနရာ တေျပးတည္း ေျပးခဲ့ရပါတယ္။ ဆရာသန္႔ျမင့္ဦး ေရးသလို
ေတာထဲမွာ

ပုန္းေနခဲ့တာ

တိက်ေသခ်ာျခင္းလည္း

မဟုတ္ပါဘူး။
မရွိပါဘူး။

ဆရာသန္႔ျမင့္ဦး

မိုးေကာင္းနယ္ကို

သမိုင္းေရးပံုက

ေရာေထြးေနရံုမွ်မက

သိမ္းပိုက္ရာမွာလည္း

အမွတ္မွားတဲ့

အေရးအသားေတြပဲ ေတြ႔ခဲ့ရပါတယ္။
ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး သန္႔ျမင့္ဦး ေရးသားတဲ့ကိုယ္တိုင္ေရးျမန္မာ့သမိုင္း (ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္)အမွားမ်ား

- 24 -

အခ်စ္ဟိုတယ္ မွ ေရးသားထုတ္ေ၀သည္
“ၾကံ့ၾကံ့ခံနိုင္ေသာ မိုးေကာင္းနယ္ပယ္ကို ၁၅၆၂ မွ ၁၅၇၆ခုႏွစ္အထိ ဘုရင့္ေနာင္မွ ၾကိမ္ေရမ်ားစြာ
စစ္ဆင္သည္။

ရွည္လ်ားေသာ

မ်ိဳးႏြယ္ဆင္းသက္မွဳရွိသည့္

မိုးေကာင္းမင္းသားမွ

ေနာက္ဆံုးတြင္

ရွံဳးနိမ့္သြားေသာအခါ ၄င္းကို ပဲခူးဂိတ္တံခါး၀တြင္ သံၾကိဳးျဖင့္ ရက္သတၱပတ္တိတိ ခ်ည္ထားျပီးေနာက္
အေရွ႕ဘဂၤလား၏ က်ြန္ေစ်းမ်ားတြင္ ၄င္းႏွင့္ ၄င္း၏အၾကီးအကဲမ်ားကို ေရာင္းစားလိုက္သည္။”
(သန္႔ျမင့္ဦး၊ စာ-၁၃၀)
မိုးေကာင္းကို ၁၅၆၂ မွ ၁၅၇၆ အထိ ၁၄ႏွစ္တိုင္တိုင္ တိုက္ခဲ့ရသတဲ့လား။ ယိုးဒယားလိုနိုင္ငံမ်ိဳးကိုေတာင္
အဲဒီေလာက္ၾကာေအာင္

မတိုက္ခဲ့ရပါ။

မိုးေကာင္း၊မိုးညွင္းေဒသေတြကို

ဘုရင့္ေနာင္သိမ္းသြင္းခဲ့တာ

၁၅၅၇ခုႏွစ္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေနာင္ရိုးတိုက္ပြဲေလာက္ေတာင္ မျပင္းထန္ဘဲ မိုးေကာင္း၊ မိုးညွင္းကို ရခဲ့တာပါ။
သန္႔ျမင့္ဦးေျပာတဲ့ ၁၅၆၂မွာ ဘုရင့္ေနာင္ တနသၤာရီကိုေရာက္ေနျပီး ထား၀ယ္ျမိဳ႕ကို တည္ေပးခဲ့တယ္လို႔
ျမန္မာ့ရက္စဥ္သမိုင္းမွာ

ေတြ႔ရပါတယ္။

၁၅၇၆မွာ

ဘုရင့္ေနာင္

မိုးေကာင္းကိုေနာက္တစ္ေခါက္

ျပန္သြားခဲ့ရတာက ေဒသတည္ျငိမ္ေအးခ်မ္းေရးအတြက္ ျဖစ္ပါတယ္။
မိုးေကာင္းမင္းသားနဲ႔ အေပါင္းအပါမ်ားကို က်ြန္အျဖစ္ ေရာင္းစားလိုက္တယ္ဆိုတာကေတာ့ ဘုရင့္ေနာင္ကို
အၾကီးအက်ယ္ ေစာ္ကားလုိက္တာပါပဲ။
“မိုးေကာင္းေစာ္ဘြား ကိုယ္ကစ၍ အမွဴးအမတ္ အေပါင္းတို႔ကို သစၥာေတာ္ေပးျပီးလွ်င္ မိုးေကာင္းေစာ္ဘြား
ကိုပင္

တံဆိပ္လက္ရာႏွင့္တကြ

သမီးတစ္ေယာက္၊

မိုးေကာင္းျမိဳ႕ကို

ေျမးေယာက္်ားတစ္ေယာက္၊

ေပးေတာ္မူသည္။

ေစာ္ဘြားသားႏွစ္ေယာက္၊

ေျမးမိန္းမတစ္ေယာက္ကိုမူကား

ယူေတာ္မူ၍

ေျခေတာ္ရင္းတြင္ ျမဲရသည္။”
(မွန္နန္း၊ ဒုတြဲ။ စာ -၃၁၂)
ဘုရင့္ေနာင္ဟာ အနိုင္ရလိုျခင္း တစ္ခုတည္းအတြက္ စစ္တိုက္တာ မဟုတ္ပါဘူး။ စည္းရံုးေရးစြမ္းရည္
သိပ္ျပီးေတာ့

ထက္ျမက္ပါတယ္။

သတ္ပစ္ျခင္းမရွိဘဲ
သဘာမထားဘဲ

သူ႔ကို

ရာထူးအာဏာ

ျပန္တိုက္တဲ့သူေတြကိုေတာင္

ျပန္ေပးေလ့ရွိပါတယ္။

လြတ္လပ္စြာေနေစျပီး

အရွင္ဖမ္းမိပါလ်က္

ဖမ္းမိသူေတြကိုလည္း

သံု႔ပန္းရယ္လို႔

အထိုက္အေလ်ာက္ခ်ီးေျမွာက္ခဲ့တာခ်ည္းပါပဲ။

(သမိန္ေထာလို

အၾကိမ္ၾကိမ္ ပုန္ကန္သူကိုသာ သတ္မိန္႔ေပးခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။)
မိုးေကာင္း၊

မိုးညွင္းေဒသ

စတဲ့

ရွမ္းကိုးျပည္ေထာင္မွာ

မိစာၧဒိ႒ိ

အစား

သမၼာဒိ႒ိ

ဗုဒၶအယူ၀ါဒ

ထြန္းကားေအာင္ အစားထိုးေပးခဲ့တယ္။ ပိဋိကတ္သံုးပံု ေရးကူးေပးပို႔၊ ဘုရားတည္၊ ေက်ာင္းေဆာက္၊
သံဃာေတာ္မ်ားေစလႊတ္န႔ဲ
ပုန္ကန္ရာ

သာသနာျပဳခဲ့တာပါ။

ဘုရင့္ေနာင္ကိုယ္တိုင္

လင္းဇင္းသို႔

ႏွိမ္နင္းခဲ့ရပါတယ္။

စစ္ခ်ီရာမွာေတာ့

ပုန္ကန္မွဳေတြ

မိုးေကာင္းေစာ္ဘြား

ႏွိမ္နင္းေအာင္ျမင္ျပီးေနာက္

ေနျပည္ေတာ္ ဗိုလ္ရွဳသဘင္အလယ္မွာ မိုးေကာင္းေစာ္ဘြားငယ္ကို ၾသ၀ါဒစကား ဆိုမိန္႔ေတာ္မူပါတယ္။

ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး သန္႔ျမင့္ဦး ေရးသားတဲ့ကိုယ္တိုင္ေရးျမန္မာ့သမိုင္း (ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္)အမွားမ်ား

- 25 -

အခ်စ္ဟိုတယ္ မွ ေရးသားထုတ္ေ၀သည္
“မိုးေကာင္းကို ငါ အထက္က လုပ္ၾကံေတာ္မူ၍ ရေတာ္မူလွ်င္ သင့္ဖ မိုးေကာင္းစားလည္း သင္ဆယ္ႏွစ္
အရြယ္ကို ငါ့ကိုဆက္၍ အပါးေတာ္တြင္ ေန႔ညည့္ျမဲေစသည္။ စာေပလည္း ငါသင္ေတာ္မူသည္။ ငါ
စားေေတာ္ေခၚလ်ွင္ ေရႊခြက္ႏွင့္ ငါ့လက္ေတာ္ထည့္၍ စားေစသည္။ အ၀တ္ကိုလည္း ငါ့လက္ေတာ္ႏွင့္
ရာထား၍ ၀တ္ေစသည္။ … မင္းေျမွာက္တန္ဆာ ငါးပါးႏွင့္တကြ ငါ သူေကာင္းျပဳေတာ္မူသည္။”
(ေဒါက္တာတိုးလွ၊ ဘုရင့္ေနာင္။ စာ -၁၄၅)
ဘုရင့္ေနာင္ဘက္က ဒီေလာက္ေကာင္းခဲ့ပါလ်က္
ျဖစ္ပါတယ္။

ယိုးဒယားက

ဒါေၾကာင့္လည္း

သစၥာေဖာက္

ယိုးဒယားသမိုင္းမွာ

ပုန္ကန္ျခင္းနဲ႔

ပုန္ကန္တာကိုလည္း

ဘုရင့္ေနာင္ကို

ယေန႔ထိ

ပတ္သက္ျပီး

၀မ္းနည္းစကားဆိုျခင္း

ဘုရင့္ေနာင္က

ခြင့္လႊတ္ခဲ့ပါတယ္။

ခ်စ္ခင္ၾကည္ညိဳ

ေလးစားေနၾကတာ

ျဖစ္ပါတယ္။ ဘုရင့္ေနာင္ကို အၾကိမ္ၾကိမ္ လုပ္ၾကံခဲ့တဲ့ မြန္အမတ္ၾကီး ဗညားဒလိကုေတာင္ အေရးယူ
အျပစ္ေပးျခင္းမရွိ၊

ရာထူးကလည္း

မဖယ္ရွားဘဲ

ခြင့္လႊတ္နိုင္ခဲ့တာဟာ

ဘုရင့္ေနာင္ကလြဲျပီး

အျခားမင္းမ်ားပင္ က်င့္ၾကံနိုင္မည္ မထင္ပါ။
ဒါေၾကာင့္ ဆရာသန္႔ျမင့္ဦးက “မိုးေကာင္းမင္းသားကို ႏွိပ္စက္ျပီး က်ြန္အျဖစ္ ေရာင္းစားပစ္တယ္”ဆိုတာ
လံုး၀

မခိုင္လံုေၾကာင္း

တိရစာၧန္ေတြကို

ျငင္းဆိုတင္ျပလိုက္ရပါတယ္။

သတ္ျဖတ္ျပီး

“၀န္ထမ္းမ်ားသည္

ယဇ္ပူေဇာ္တာ၊

ျမိဳ႕ရြာျပည္သူတို႔အေပၚ

နတ္

ဘုရင့္ေနာင္ဟာ
ပသ,

အနိုင္အထက္

လူေတြကို

တာကိုေတာင္

မဆိုထားနဲ႔၊

တားျမစ္ခဲ့ပါတယ္။

လုယက္လုစားမျပဳေစႏွင့္”

လို႔လည္း

ဆံုးမခဲ့ပါတယ္။ “ငါ့သား ဥပရာဇ္သည္ ငါ့ကိုခ်စ္လွ်င္ ျပည္သူကို ခ်စ္ရလိမ့္မည္။ ငါ့အက်ိဳးေတာ္ကို လိုလွ်င္
ျပည္သူတကာတို႔ အက်ိဳးစီးပြားကို လိုရလိမ့္မည္။” လိ႔ု ၁၅၇၄ လင္းဇင္းအေရးမွာ မိန္႔ေတာ္မူခဲ့ပါတယ္။
(ေဒါက္တာတိုးလွ၊ ဘုရင့္ေနာင္၊ စာ -၁၅၈)
ဆရာသန္႔ျမင့္ဦးရဲ႕

ကိုယ္တိုင္ေရး

ျမန္မာ့သမိုင္းမွာ

ဘုရင့္ေနာင္အေၾကာင္းေရးထားသမွ်ဟာ

အခ်က္အလက္လည္း လြဲမွား၊ ရွဳျမင္သံုးသပ္ခ်က္ေတြလည္း မွားယြင္းေနတဲ့အတြက္ “ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္”
ထဲမွာ ေရလည္းေနာက္ခဲ့ျပီး ဂုဏ္ယူဖြယ္ ျမန္မာ့သမိုင္းပံုရိပ္မ်ားဟာ အရုပ္ဆိုး အက်ည္းတန္ခဲ့ရပါေၾကာင္း
တင္ျပလိုက္ရပါတယ္။

ကိုးကား
-

၁၉၉၂ နို၀င္ဘာလထုတ္ မွန္နန္းမဟာ ရာဇ၀င္ေတာ္ၾကီး (ဒု-တြဲ)

-

၂၀၀၉ ခုႏွစ္ထုတ္ သမိုင္းသုေတသန ဦးစီးဌာနထုတ္ ျမန္မာ့ရက္စဥ္သမိုင္း (ပ-တြဲ)

-

၂၀၁၀ ခုႏွစ္ထုတ္ ေဒါက္တာတိုးလွ၏ ဘုရင့္ေနာင္မင္းတရားၾကီး

ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး သန္႔ျမင့္ဦး ေရးသားတဲ့ကိုယ္တိုင္ေရးျမန္မာ့သမိုင္း (ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္)အမွားမ်ား

- 26 -

အခ်စ္ဟိုတယ္ မွ ေရးသားထုတ္ေ၀သည္
[၁၇-၈-၁၂ ထုတ္ မႏၲေလးအလင္းဂ်ာနယ္]

ေခတ္ျပိဳင္မွတ္တမ္းမ်ားေလာက္သာ ဖတ္ခ်င္စရာ ျဖစ္ခဲ့ျပီး

“ျမန္မာနိုင္ငံ၏ အတိတ္ကာလလမ္းညႊန္”လို႔ ဆိုတဲ့

ဒီသမိုင္းက်မ္းဟာ အားကိုးေလာက္တဲ့စာအုပ္ မဟုတ္ဘူးလို႔

ေျပာခ်င္ပါတယ္။

ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး သန္႔ျမင့္ဦး ေရးသားတဲ့ကိုယ္တိုင္ေရးျမန္မာ့သမိုင္း (ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္)အမွားမ်ား

- 27 -

အခ်စ္ဟိုတယ္ မွ ေရးသားထုတ္ေ၀သည္

ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး သမိုင္းအမွန္ ေရးနိုင္ရဲ႕လား

စာအုပ္

-

ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္(ကိုယ္တိုင္ေရးျမန္မာ့သမိုင္း)

မူရင္း

-

The River of Lost Footsteps
(A Personal History of Burma)

ေရးသူ

-

သန္႔ျမင့္ဦး

ဘာသာျပန္သူ

-

ျမႏွင္းဆီ

ထုတ္ေ၀ကာလ

-

၂၀၁၂ ဇူလိုင္လ (ဒုတိယအၾကိမ္)

စာမူခြင့္ျပဳခ်က္

-

၃၁၀၁၈၇၀၇၁၂

တန္ဖိုး

-

၆၅၀၀ က်ပ္

ျဖန္႔ခ်ိ

-

Myanmar Book Center

ကမာၻ႕ကုလသမဂၢအဖြဲ႔ၾကီးရဲ႕ အေထြေထြ အတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္တာ၀န္ကို ႏွစ္ၾကိမ္တိုင္ ထမ္းေဆာင္ခဲ့ဖူးတဲ့
ျမန္မာ့ဂုဏ္ေဆာင္ ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး ဆရာသန္႔ျမင့္ဦး ေရးတဲ့ “ကိုယ္တိုင္ေရး ျမန္မာ့သမိုင္း” စာအုပ္ဟာ
စိတ္၀င္စားစရာ ေကာင္းသေလာက္ တံု႔ျပန္ေဆြးေႏြးစရာေတြလည္း အမ်ားၾကီးပါေနတာ ေတြ႔ရပါတယ္။
ဒီစာအုပ္မွာ ပုဂံေခတ္ကေန ကုန္းေဘာင္ေခတ္အထိ ျမန္မာ့သမိုင္းရာဇ၀င္ေၾကာင္းမ်ား ပါ၀င္သလို ၁၉၈၈
အေရးအခင္းၾကီးကေန

၂၀၀၇

ထင္ဟပ္မွတ္တမ္းတင္ထားပါတယ္။

သံဃာအေရးအခင္းအထိ
ေခတ္ျပိဳင္မွတ္တမ္းမ်ားအတြက္

နိုင္ငံေရးပံုရိပ္မ်ားကို
ေက်းဇူးတင္ရေသာ္လည္း

အတိတ္သမိုင္းေၾကာင္း လြဲမွားမႈမ်ားအတြက္ စိတ္မေကာင္းျဖစ္ရပါတယ္။ အတိတ္သမိုင္းေၾကာင္းမ်ားကို
တင္ျပရာမွာ “ဦးသန္႔မ်ိဳးဆက္ မိသားစုအေၾကာင္း”မ်ားလည္း ၾကားေဖာက္ေရးသားထားတာ ေတြ႔ရပါတယ္။
ဦးသန္႔မ်ိဳးဆက္ကို

က်ေနာ္တို႔

စိတ္၀င္စားပါတယ္။

ဒါေပမယ့္

ဦးသန္႔ရ႕ဲ ဘ၀နဲ႔

ၾကိဳးပမ္းလုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြကို စာတစ္ေစာင္ ေပတစ္ဖ႔ြဲ သီးသန္႔ေရးရင္ ပိုေကာင္းမယ္လို႔ထင္ပါတယ္။
ယခု ျမန္မာ့သမိုင္းေၾကာင္း အခ်က္အလက္ေတြၾကားမွာ ဦးသန္႔ရ႕ဲ ရုပ္ပံုလႊာ ထူးထူးျခားျခားေပၚလြင္ျခင္း
မရွိဘဲ ေရာပါေမ်ာပါသြားသလို ျဖစ္ေနပါတယ္။
ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး သန္႔ျမင့္ဦး ေရးသားတဲ့ကိုယ္တိုင္ေရးျမန္မာ့သမိုင္း (ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္)အမွားမ်ား

- 28 -

အခ်စ္ဟိုတယ္ မွ ေရးသားထုတ္ေ၀သည္
ျမန္မာ့အတိတ္သမိုင္းေၾကာင္းမ်ားကို
ဟိုေရာက္

ဒီေရာက္

ေဖာ္ျပရာမွာလည္း

ဆန္စင္ရာ

ေခတ္အလိုက္

က်ည္ေပြ႕လိုက္ေရးသလို

ဆစ္ဆစ္ပိုင္းပိုင္း

ျဖစ္ေနတာေတြ႕ရပါတယ္။

မဟုတ္ဘဲ

အခန္း

(၁)

“ျမန္မာ့ထီးနန္းျပိဳလဲျခင္း” ေခါင္းစဥ္ေအာက္မွာ ပါေတာ္မူခါနီး သီေပါမင္းေခတ္ အေျခအေနမ်ားကေန
အခန္း(၂)

“ခ်ီတံုခ်တံု

ျမန္မာနိုင္ငံ”

ေခါင္းစဥ္ေအာက္မွာေတာ့

ရွစ္ေလးလံုး

အေရးေတာ္ပံုန႔ဲ

ပစ္ခတ္ႏွိမ္နင္းမွဳေတြ၊ စစ္တပ္က အာဏာသိမ္းခဲ့ပံုေတြကို ေပၚလြင္ေအာင္ မွတ္တမ္းတင္ထားခဲ့ပါတယ္။
သီေပါမင္းကေန ဒီဘက္မွာေခတ္ စစ္အစိုးရေခတ္ဆီ ခုန္ကူးေရးသားလိုက္သလို အတိတ္အေၾကာင္းကို
ျပဆိုရာမွာလည္း အေနာ္ရထာမင္းၾကီးကေန ဘုရင့္ေနာင္အထိ ခုန္ပ်ံေက်ာ္လႊား ေရးသားသြားပါတယ္။
သီေပါမင္းပါေတာ္မူျပီး သူ႔က်ြန္ဘ၀ ကိုလိုနီေခတ္သမိုင္းနဲ႔ လြတ္လပ္ေရးၾကိဳးပမ္းမွဳတိုက္ပြဲမ်ားအေၾကာင္း
ဆက္တိုက္မေရးဘဲ

ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္းတို႔ရ႕ဲ

ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

ေျပာရရင္ေတာ့

ေရးသားနည္းေၾကာင့္

သမိုင္း၀ကၤပါထဲ

လုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ားကို

ဒီစာအုပ္ဟာ

ေနာက္ပိုင္းမွာသာ

ဟိုေရာက္ဒီေရာက္

မ်က္စိလည္ေနရသလိုျဖစ္ကာ

ရာဇ၀င္အူေပါက္

သမိုင္းေျခရာေကာက္လို႔မရဘဲ

ေျခရာေပ်ာက္သလို္ေတာင္ ျဖစ္ခဲ့ရပါတယ္။
ဆရာသန္႔ျမင့္ဦးက “ျမန္မာနိုင္ငံ၏ အတိတ္သည္ ပစၥဳပၸန္ကို မည္သို႔လႊမ္းမိုးမႈရွိသည္ကို အာရံုထားျပီး
ေရးသားပါသည္”လို႔

နိဒါန္းမွာ

ဆိုထားပါတယ္။

ဆရာသန္႔ျမင့္ဦးက

“က်ေနာ္

ျမန္မာ့သမိုင္းကို

စိတ္၀င္စားခဲ့သည့္အေလ်ာက္ က်ေနာ့္စာတမ္းအေၾကာင္းအရာအျဖစ္ ျမန္မာနိုင္ငံ၏ ၁၉ရာစုအခ်ိန္တြင္
ယီးတီးယိုင္တိုင္

ျဖစ္ေနခဲ့ျပီး

၀ိတိုရိယဘုရင္မ၏

အားမာန္ပါေသာ

အဂၤလိပ္စစ္တပ္မ်ားက

ႏွိမ္နင္းခဲ့သည့္ကာလျဖစ္သည္။ ျမန္မာနိုင္ငံ၏ အတိတ္တြင္ ထိုက်ဥ္းထဲက်ပ္ထဲ ေရာက္သည့္ကာလကို
က်ေနာ္ အထူးစိတ္၀င္စားသည္”လို႔ နိဒါန္းေရးထားပါတယ္။ ဒီစာအုပ္ဟာ “ျမန္မာနိုင္ငံ၏ အတိတ္ကာလ

လမ္းညႊန္”လို႔လည္း ဆိုထားပါတယ္။ ဘယ္ေလာက္အထိ မွန္မွန္ကန္ကန္ လမ္းညႊန္နိုင္သလဲဆိုတာ
ဆန္းစစ္ၾကည့္သင့္ပါတယ္။
သီေပါမင္းဟာ

ကုန္းေဘာင္ေခတ္ရ႕ဲ

အေလာင္းဘုရား

(၀ါ)

သီေပါမင္းေခတ္ကို

ေနာက္ဆံုးမင္းဆက္ျဖစ္ပါတယ္။

အေလာင္းမင္းတရားၾကီး
သံုးသပ္နိုင္ဖို႔အတြက္

ကုန္းေဘာင္ေခတ္ကို

ဦးေအာင္ေဇယ်က

တည္ေထာင္ခဲ့ပါတယ္။

ဆရာသန္႔ျမင့္ဦးဟာ

ကုန္းေဘာင္ေခတ္ၾကီးကို

ျဖန္႔က်က္ရွဳျမင္ခဲ့ပါတယ္။ အခန္း(၁)မွာ သီေပါမင္းေခတ္ အေျခအေနကို စာမ်က္ႏွာ ၅၂ အထိေရးခဲ့ျပီးမွ
ခုန္ပ်ံေက်ာ္လႊားကာ

စာမ်က္ႏွာ

၁၆၃

အခန္း(၅)မွာ

“ကုန္းေဘာင္ေခတ္”အေၾကာင္း

ျပန္အစေကာက္ပါတယ္။
ဒါေပမယ့္ “ကုန္းေဘာင္ေခတ္” အေၾကာင္းကို ေလးေလးနက္နက္ အဓိပၸာယ္ဖင
ြ ့္နိုင္ျခင္း မရွိခဲ့ပါ။ “ေနာက္
ႏွစ္၅၀တြင္

အေလာင္းဘုရား၏

ထီးနန္းအရိုက္အရာကို
ျမန္မာ့သမိုင္းတြင္

၄င္း၏

ကုန္းေဘာင္(ေရႊဘိုတ၀ိုက္နယ္ေျမကို
သားေတာ္သံုးပါးႏွင့္

အျပင္းျပဆံုး

စစ္ေရးစစ္ရာ

ကုန္းေဘာင္ဟုေခၚသည္)

ေျမးေတာ္တစ္ပါးတို႔မွ

ဆက္ခံမည္ျဖစ္သည္။

ရည္မွန္းခ်က္ႏွင့္

နယ္ခ်ဲ႕ေရး၀ါဒမ်ား

ခ်မွတ္က်င့္သံုးသည့္ကာလမ်ားျဖစ္သည္”
ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး သန္႔ျမင့္ဦး ေရးသားတဲ့ကိုယ္တိုင္ေရးျမန္မာ့သမိုင္း (ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္)အမွားမ်ား

- 29 -

အခ်စ္ဟိုတယ္ မွ ေရးသားထုတ္ေ၀သည္
(စာ - ၁၈၁၊၁၈၂)
ေရႊဘိုတ၀ိုက္

နယ္ေျမကြက္ကြက္ကေလးကိုသာ

“ကုန္းေဘာင္”လို႔ေခၚရင္

ရာႏွဳန္းျပည့္

မမွန္ပါဘူး။

ေရႊဘိုဟာ ကုန္းေဘာင္ရ႕ဲ အစပဲ ရွိပါေသးတယ္။ ျမန္မာသကၠရာဇ္ ၁၁၁၅ခုႏွစ္မွာ ဦးေအာင္ေဇယ်ဟာ
ရန္သူေတြကို

သုတ္သင္ရွင္းလင္း

တမၸဒီပနယ္ေျမ

အားလံုးကို

ေအာင္ျမင္ျပီးတဲ့ေနာက္

ပိုင္ဆိုင္ခဲ့ျပီ

ျဖစ္ပါတယ္။

ခ်င္းတြင္းျမစ္န႔ဲ

ဒါေၾကာင့္

ဧရာ၀တီျမစ္ၾကားရွိ

ျမိဳ႕သစ္နန္းသစ္

တည္ေထာင္ဖို႔

ပညာရွိမ်ားနဲ႔ တိုင္ပင္ပါတယ္။ ျမိဳ႕ေတာ္သစ္ကို ဘယ္လို အမည္နာမ ေပးမည္လဲ။

“ကုန္းေဘာင္”

ဟုသမုတ္ေသာ္

ဘုန္းေတာ္ၾကီး၍

ေျမးေတာ္အဆက္

ဧကရာဇ္ခ်ည္းျဖစ္မည္ဟူေသာ

ေလွ်ာက္တယ္။

အေၾကာင္းျပခ်က္ကေတာ့

သက္ေတာ္ရွည္မည္။

ၾသဘာနမိတ္ရပါသည္ဘုရား”
“အရွင့္ဘိုးေတာ္

သားေတာ္အစဥ္
လိ႔ု

သုခမိန္က

ဘီေတာ္အဆက္အႏြယ္ကား

အေလာင္းေတာ္မဟာသမၼတမင္းမွစ၍ ေရႊလက္ထက္တိုင္ အာဒိစၥ၀ံသ ခတၲိယႏြယ္လာ သာကီ၀င္မင္းတို႔၏
အဆက္အႏြယ္ေတာ္ျဖစ္ေလသည္။

ထိုမင္းဆက္ကို

ဟံသာ၀တီမင္းတို႔

သက်နန္းရိုး

ျပတ္ေလသည္။

ယင္းသည္တြင္

သတိုးအႏြယ္ေတာ္

ေရႏွင့္တူေလသည္။ထိုေရကို
သတိုးအႏြယ္ေတာ္ကို

ျဖတ္သန္းလႊမ္းမိုး၍

ျပန္ဆက္သည္ျဖစ္၍

ဖ်က္ေလျပန္ေသာေၾကာင့္
ဟံသာ၀တီ

အရွင့္ေရႊဘုန္းေတာ္ျဖင့္

ဘ၀ရွင္မင္းတရားကား

မြန္မင္းတို႔ကား

အထက္ကသက်နန္းရိုး

“ကုန္းေဘာင္”ႏွင့္တူေလသည္။

အရွင့္သားေတာ္ ေျမးေတာ္တို႔ကား ေနာင္ေသာ္ “ကုန္းေဘာင္မင္းဆက္”ဟု ဇမၺဴဒီပါ လက္ယာေျမျပင္တြင္
ေနအသြင္ လအသြင္ ထင္ရွားေတာ္မူမည္မွာ မလြဲပါဘုရား...”
(ညိဳျမ၏ ကုန္းေဘာင္ရွာပံုေတာ္၊ စာ -၁၆)
ျပီးေတာ့ “ကုန္းေဘာင္”ဆိုတာ အေလာင္မင္းတရားၾကီးရဲ႕ နံေတာ္ဓာတ္ရကိန္းျဖစ္တာမို႔ ထီးနန္းအတြက္
အေရးၾကီးေၾကာင္းလည္း
ေရႊဘိုနယ္တ၀ိုက္ကို

သုခမိန္က
ရည္ညႊန္းတဲ့

ေလွ်ာက္ထားပါတယ္။

ပထ၀ီ၀င္အသံုးအႏွဳန္း

ဒါေၾကာင့္ကုန္းေဘာင္ဆိုတာ

မဟုတ္ဘဲ

ရန္ေအာင္လႊမ္းမိုးျခင္းနဲ႔

ေနာက္မင္းဆက္မ်ားကိုပါ ရည္ညႊန္းေၾကာင္း ထင္ရွားပါတယ္။ အေလာင္းဘုရားကစျပီး သီေပါမင္းအထိကို
“ကုန္းေဘာင္ဆက္” “ကုန္းေဘာင္ေခတ္”လိ႔ု ေခၚပါတယ္။
ကုန္းေဘာင္န႔ပ
ဲ တ္သက္ျပီး ဆရာသန္႔ျမင့္ဦးဟာ ေနာက္တစ္ၾကိမ္ အမွားတစ္ခုကို က်ဴးလြန္ေရးသားခဲ့
ျပန္ပါတယ္။
“မင္းတုန္းမင္းသည္ ကုန္းေဘာင္မင္းဆက္ကို အစပ်ိဳးျပီး ေနာင္မႏၲေလးျမိဳ႕ေတာ္ကို တည္ေထာင္မည္”
(စာ -၂၄၆)
ေအာက္ျမန္မာျပည္တစ္ခုလံုး

အဂၤလိပ္လက္ထဲ

ေရာက္သြားကာမွ

ကုန္းေဘာင္မင္းဆက္က

အစပ်ိဳးတုန္းလား။ တကယ္ေတာ့ မင္းတုန္းမင္းဟာ ကုန္းေဘာင္ေခတ္ေႏွာင္းမင္းၾကီးသာ ျဖစ္ပါတယ္။
ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး သန္႔ျမင့္ဦး ေရးသားတဲ့ကိုယ္တိုင္ေရးျမန္မာ့သမိုင္း (ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္)အမွားမ်ား

- 30 -

အခ်စ္ဟိုတယ္ မွ ေရးသားထုတ္ေ၀သည္
ကုန္းေဘာင္မင္းဆက္ကို အေလာင္းဘုရားက အစပ်ိဳးခဲ့ေၾကာင္း အထက္မွာ တင္ျပခဲ့ပါျပီ။ မင္းတုန္းမင္းကို
ဆက္ခံတဲ့ သီေပါမင္းဟာ ကုန္းေဘာင္မင္းဆက္ရ႕ဲ ေနာက္ဆံုးမင္းျဖစ္ပါတယ္။
ဆရာသန္႔ျမင့္ဦးရဲ႕ ကုန္းေဘာင္ေခတ္ အမွားေတြဟာ ကုန္းေဘာင္ေခတ္စတင္ထုူေထာင္ခ်ိန္ကတည္းက
လြဲလြဲမွားမွား ေဖာ္ျပေရးသားခဲ့တာပါ။ အေလာင္ဘုရား ဦးေအာင္ေဇယ် စစ္ေရးျပင္ဆင္ပံုန႔ဲ ပတ္သက္ျပီး
ဒီလိုေရးခဲ့ပါတယ္။
“၄င္းက ခ်က္ခ်င္းပင္ စတင္လႈပ္ရွားေတာ့သည္။ အနီးအနားမွ ရြာမ်ားကို စည္းရံုးသည္။ အုန္းပင္မ်ားကို

ခုတ္လွဲျပီး ပင္စည္မ်ားကို ခံတပ္နံရံမ်ား အခိုင္အမာျပဳ . . .”
(စာ -၁၆၈)
ဆရာသန္႔ျမင့္ဦးဟာ

အုန္းပင္န႔ဲ

ထန္းပင္

ျမိဳ႕ရိုးတည္ေဆာက္နိုင္ေလာက္ေအာင္

လြဲမွားခဲ့ပါတယ္။

အုန္းပင္ေတြ

အညာေဒသ

ေရႊဘို(မုဆိုးဘို)မွာ

ဒီေန႔ထိ

ေမွ်ာ္ၾကည့္ေလရာ

မေပါမ်ား။

ထန္းပင္ထန္းေတာၾကီးေတြကိုပဲ ေတြ႕ျမင္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။
“အေလာင္းမင္းတရားၾကီးလည္း မုဆိုးဘိုျမိဳ႕ကို ပတ္၀ိုက္ျပီးလွ်င္ တာ၄၇၀ ရွိေသာ ထန္းလံုးတပ္ကို ပစၥင္၊
ရင္ေလွ်ာက္၊ ကတုတ္၊ ရင္တား၊ က်ံဳး၊ ေျမာင္းႏွင့္တကြ အနီးအစပ္ ၄၆ရပ္ေက်းရြာမ်ားတြင္ လက္နက္
ကိရိယာ ဆင္ျမင္း လူသူ မ်ိဳးရိကၡာတို႔ကို တပ္တြင္းသို႔ခ်ည္း သြင္းေတာ္မူ၍ . . .”
(၁၉၆၇ ဒု-အၾကိမ္ထုတ္ နဂါးဗိုလ္ထိပ္တင္ေထြး၏ ကုန္းေဘာင္ဆက္ မဟာရာဇ၀င္အက်ဥ္း၊ စာ -၃၀)
မုဆိုးဘို(ေရႊဘို)ျမိဳ႕ကို

“ထန္းလံုးသစ္တပ္”ကာရံခဲ့တာ

ထင္ရွားပါတယ္။

အုန္းပင္န႔ဲ

ထန္းပင္

ဘာသာျပန္အမွားလည္း မျဖစ္နိုင္ပါ။ ဘာသာျပန္အမွားေတြလည္း စိတ္ပ်က္ဖြယ္ ေတြ႔ခဲ့ရလို႔ သံသယစကား
ဆိုရတာပါ။ ဥပမာ- ဘုရင့္ေလွေတာ္ “ေရနန္းစၾကာ”ကို “ေရနံစၾကာ” လို႔ဘာသာျပန္ထားပံုမ်ိဳးအလြဲေတြ
ဖတ္ခဲ့ရပါတယ္။

ဘာသာျပန္သူက

ဘုရင့္ေလွေတာ္ၾကီးကို

ေရနံသုတ္ထားတဲ့ေလွလို႔မ်ား

ထင္မွားေလေရာ့သလား။
အေရးၾကီးတဲ့ သမိုင္းျဖစ္ရပ္ အလြဲၾကီးကေတာ့ “သန္လ်င္တိုက္ပ”ြဲ ျဖစ္ပါတယ္။ သန္႔ျမင့္ဦးက “သန္လ်င္ႏွင့္
ခုႏွစ္ႏွစ္စစ္ပ”ြဲ လိ႔ု

ေခါင္းစဥ္ငယ္တစ္ခုေပးျပီး

အက်ယ္တ၀င့္ေရးပါတယ္။

အဘယ္က်မ္းစာအုပ္ေတြကို

ကိုးကားျပီး ခုႏွစ္ႏွစ္စစ္ပြဲလို႔ ေရးတယ္မသိပါ။ အေတာ္စိတ္ပ်က္စရာ ေကာင္းပါတယ္။ အေလာင္ဘုရား
ထီးနန္းစိုးစံခဲ့တာ ရွစ္ႏွစ္မွ်သာ။ ရွစ္ႏွစ္မွာ သန္လ်င္ကို ခုႏွစ္ႏွစ္တိုက္ေနရတယ္ဆိုရင္ ဘယ္လိုမွ အဓိပၸာယ္
မရွိေတာ့ပါဘူး။ ရန္ကုန္-ပဲခူး-မုတၱမတို႔သာမက ယိုးဒယားအထိ ရွစ္ႏွစ္အတြင္း ခ်ီတက္တိုက္ခိုက္တာပါ။
“အေလာင္းဘုရား လက္ေအာက္မွ ျမန္မာတို႔ သိမ္းပိုက္ရန္ ႏွစ္ေနရာက်န္သည္။ သန္လ်င္ႏွင့္ ပဲခူးပင္
ျဖစ္သည္။ ၁၇၅၅ ခုႏွစ္က ပထမအၾကိမ္ သံလ်င္ကို သိမ္းရန္ ၾကိဳးစားျခင္းသည္ မေအာင္ျမင္ခဲ့ပါ။”

ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး သန္႔ျမင့္ဦး ေရးသားတဲ့ကိုယ္တိုင္ေရးျမန္မာ့သမိုင္း (ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္)အမွားမ်ား

- 31 -

အခ်စ္ဟိုတယ္ မွ ေရးသားထုတ္ေ၀သည္
(စာ -၁၇၄)
သမိုင္းသုေတသနဦးစီးဌာနထုတ္ ျမန္မာ့ရက္စဥ္သမိုင္း (ပထမတြဲ)၊ စာမ်က္ႏွာ ၁၆၂ မွာ“၁၀- ဇူလိုင္လ ၁၇၅၆ -အေလာင္းမင္းတရား၏တပ္မ်ား သန္လ်င္ကို သိမ္းပိုက္သည္”လိ႔ု ေတြ႔ရပါတယ္။
၁၇၅၅ ရက္စြဲေတြကို လိုက္ရွာၾကည့္ေတာ့ သန္လ်င္ကိုတိုက္တာ မေတြ႔ရပါ။ သန္လ်င္ကို ခက္ခက္ခဲခဲ
တိုက္ရတာ

မွန္ေသာ္လည္း

အေလာင္းဘုရားဟာ

(၇)ႏွစ္ၾကာေအာင္

အေသခံတပ္သား

မတိုက္ခဲ့ရပါ။

၉၃ေယာက္

သန္လ်င္ကို

ေရြးခ်ယ္ျပီး

သိမ္းပိုက္ရရွိဖို႔အတြက္

ျမိဳ႕ရိုးျဖိဳဖ်က္ျပီး

ျမိဳ႕သိမ္းတိုက္ပြဲ

ဆင္ႏႊဲခဲ့ရပါတယ္။ ၉၃ေယာက္ အနက္ ၈ေယာက္က်ဆံုးေၾကာင္း... “ကုန္းေဘာင္ဆက္ မဟာရာဇ၀င္”
မွာေရာ၊

၁၉၉၇-ဇန္န၀ါရီလထုတ္

“ေရႊဘိုနိဒါန္း”

စာအုပ္မွာေရာ

တညီတညြတ္တည္း

ေရးသား

ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ သန္႔ျမင့္ဦး စာအုပ္မွာေတာ့ ... “အသက္ရွင္က်န္ရစ္သူ ႏွစ္ဆယ္ႏွင့္ ေသဆံုးသူ ၇၃ ဦး”
လို႔ စာမ်က္ႏွာ ၁၇၉မွာ ေရးထားပါတယ္။ တိုက္ပြဲက် ေသဆံုးသူ ၈ဦးႏွင့္ ၇၃ဦး ကြာျခားလြန္းလွပါတယ္။
ဆရာသန္႕ျမင့္ဦးဟာ သမိုင္းအမွားသာမက ပထ၀ီ၀င္အမွားကိုလည္း ေဖာ္ျပခဲ့ပါတယ္။ စာမ်က္ႏွာ ၁၇၉ မွာ
“သန္လ်င္ျမိဳ႕သည္ ပင္လယ္ျပင္မွ မိုင္မ်ားစြာ ေ၀းကြာသည္”လိ႔ု ေရးခဲ့ပါတယ္။ သန္လ်င္ဟာ ပင္လယ္၀မွာ
ရွိပါတယ္။ ေျမပံုကို ၾကည့္ပါ။ ေအာက္ပါေကာက္ႏႈတ္ခ်က္မ်ားကိုလည္း ဖတ္ၾကည့္ပါဦး။
“သန္လ်င္ျမိဳ႕တြင္းမွ ပင္လယ္ဘက္သို႔ ထြက္လာေသာ ေရတပ္ကိုလည္း နိုင္ေအာင္တိုက္နိုင္ခဲ့၏” လို႔
ေရႊဘိုနိဒါန္းမွာ

စာမ်က္ႏွာ

၆၅မွာ

မွတ္တမ္းတင္ထားပါတယ္။

သန္လ်င္ဟာ

ပင္လယ္န႔ဲ

နီးနီးေလးမွာရွိေၾကာင္း သိသာလွပါတယ္။
ဆရာသန္႔ျမင့္ဦးဟာ

ျမန္မာနိုင္ငံရ႕ဲ

ကုန္းေဘာင္ေခတ္ေႏွာင္းပိုင္းကာလကို

စိတ္၀င္တစား

ေရြးခ်ယ္

ေရးသားခဲ့သည္ဆိုေသာ္လည္း အမွားမ်ားကိုပဲ ေတြ႔ခဲ့ရပါတယ္။ မွားတာမွ “အင္း၀နန္းေတာ္” နဲ႕ “အမရပူရ
ေရႊနန္းေတာ္” ကိုခြဲျခားသိျမင္ျပီး မွန္ေအာင္မေရးနိုင္ခဲ့တာ ေတြ႔ရပါတယ္။
“ဘိုးေတာ္ဘုရား၏ လက္ထက္တြင္ အင္း၀နန္းေတာ္သည္ ထူးျခား ဆန္းျပားလာသည္”
(စာ -၁၉၅)
ဘိုးေတာ္ဘုရားလက္ထက္မွာ
“ကုန္းေဘာင္ရွာပံုေတာ္”

အမရပူရေရႊနန္းေတာ္သို႔

စာမ်က္ႏွာ

၂၁မွာ

ေျပာင္းေရႊ႕စံျမန္းေၾကာင္း

ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

ဆရာညိဳျမရဲ႕

အမရပူရေရႊနန္းေတာ္ၾကီးကေန

ရတနာပံုေရႊနန္းေတာ္ၾကီးဆီ ထီးနန္းေရႊ႕သြားပံုကိုလည္း သန္႔ျမင့္ဦး မသိခဲ့ပါ။ သူ႕ခမ်ာ အင္း၀နန္းေတာ္
ကိုပဲ ပံုေသစြဲလန္းေနတုန္း။
“စုဘုရားလတ္သည္ ပညာရွင္တစ္ဦးမဟုတ္ေသာ္လည္း ထိုအရြယ္ကပင္ အင္း၀နန္းတြင္း ၾသဇာအာဏာ
သက္ေရာက္မႈသေဘာကို နားလည္ကြ်မ္းက်င္နားလည္ျပီးေသာ မင္းသမီးတစ္ပါးျဖစ္သည္”
(စာ -၂၈၅)
ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး သန္႔ျမင့္ဦး ေရးသားတဲ့ကိုယ္တိုင္ေရးျမန္မာ့သမိုင္း (ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္)အမွားမ်ား

- 32 -

အခ်စ္ဟိုတယ္ မွ ေရးသားထုတ္ေ၀သည္
သီေပါမင္းနဲ႔ စုဘုရားလတ္တို႔ေခတ္မွာ အခ်ဳပ္အျခာအာဏာဟာ မႏၲေလးနန္းေတာ္ၾကီးထဲ ေရာက္ေနပါျပီ။
အဂၤလိပ္ေတြ ခ်ီတက္သိမ္းပိုက္ခဲ့တာလည္း “မႏၲေလး”ပဲဆိုတာ ဆရာသန္႔ျမင့္ဦး ကို္ယ္တိုင္ေရးခဲ့တာပဲေလ။
ဒါနဲ႔ေတာင္ စုဘုရားလတ္ကို အင္း၀နန္းတြင္းဆီ ျပန္ပို႔လိုက္တာလည္း သမိုင္းဆရာတစ္ေယာက္အေနနဲ႔
ေပါ့ဆတဲ့ အမွားတစ္ခုကို က်ဴးလြန္လိုက္တာပါပဲ။
ဆရာသန္႔ျမင့္ဦးဟာ ... ကင္းဘရစ္ခ်္တကၠသိုလ္မွ Ph.D ဘြဲ႕ကို သမိုင္းဘာသာျဖင့္ ရရွိသည္။ ဘြဲ႕အတြက္
တင္သြင္းေသာက်မ္းအျဖစ္

မင္းတုန္းမင္းႏွင့္

သီေပါမင္းတို႔

အုပ္ခ်ဳပ္စိုးစံသည့္

လက္ထက္အေၾကာင္း

ျပဳစုသည္ လို႔ စာအုပ္အဆံုးမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ သမိုင္းေဒါက္တာဘြဲ႕ရ ဦးသန္႔ရ႕ဲ ေျမး သန္႔ျမင့္ဦးဟာ
သမိုင္းအမွားေတြ ေရးသလား။
အခုထုတ္ေ၀ဘာသာျပန္လိုက္တဲ့ ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္မွာေတာင္ အမွားေတြ တင္းၾကမ္းျပည့္ေနတာေတာင္
မင္းတုန္းနဲ႔ သီေပါေခတ္အေၾကာင္း ဘြဲ႕ယူက်မ္းမွာေရာ အမွားကင္းေအာင္ ဘယ္ေလာက္ေရးနိုင္မွာလဲ။
“ေရွးျမန္မာမင္းမ်ား အုပ္ခ်ဳပ္သည့္ နိုင္ငံသည္ ၄င္း၏ေနာက္ဆံုးအခ်ိန္တြင္ ယီးတီးယိုင္တိုင္ ျဖစ္ေနခဲ့ျပီး…”
လို႔

နိဒါန္းေရးခဲ့တဲ့

ယီးတီးယိုင္တုိင္ပဲလို႔

ဆရာသန္႔ျမင့္ဦးရဲ႕
ေျပာခ်င္ပါတယ္။

မွတ္တမ္းမ်ားေလာက္သာ

“ကိုယ္တိုင္ေရး
၁၉၈၈

ဖတ္ခ်င္စရာျဖစ္ခဲ့ျပီး

မွ

ျမန္မာ့သမိုင္း”ဟာလည္း

၂၀၀၇

“ျမန္မာနိုင္ငံ၏

အထိ

အမွားေတြန႔ဲ

ေဖာ္ျပခဲ့တဲ့

ေခတ္ျပိဳင္

အတိတ္ကာလလမ္းညႊန္”လို႔

ဒီသမိုင္းက်မ္းဟာ အားကိုးေလာက္တဲ့စာအုပ္မဟုတ္ဘူးလို႔ ေျပာခ်င္ပါတယ္။

ဆိုတဲ့

ကိုးကား
-

၁၉၆၇၊

ဒီဇင္ဘာထုတ္

နဂါးဗိုလ္ထိပ္တင္ေထြး၏

ကုန္းေဘာင္ဆက္

မဟာရာဇ၀င္အက်ဥ္း

(ဒုတိယအၾကိမ္)
-

၂၀၀၃၊ ဒီဇင္ဘာထုတ္ ညိဳျမ၏ ကုန္းေဘာင္ရွာပံုေတာ္ (သတၱမအၾကိမ္)

-

၁၉၉၇၊ ဇန္န၀ါရီထုတ္ ေရႊဘိုနိဒါန္း

-

၂၀၀၉ ထုတ္ သမိုင္းသုေတသန ဦးစီးဌာနထုတ္ ျမန္မာ့ရက္စဥ္သမိုင္း (ပထမတြ)ဲ

[၁၅-၈-၁၂ ထုတ္ နံနက္ခင္းဂ်ာနယ္]

ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး သန္႔ျမင့္ဦး ေရးသားတဲ့ကိုယ္တိုင္ေရးျမန္မာ့သမိုင္း (ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္)အမွားမ်ား

- 33 -

အခ်စ္ဟိုတယ္ မွ ေရးသားထုတ္ေ၀သည္

ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး ေရးတဲ့ လြပ္လပ္ေရးၾကိဳးပမ္းမႈ အလြဲမ်ား

ဆရာသန္႔ျမင့္ဦးရဲ႕
ရာဇ၀င္ထဲက

ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္(ကိုယ္တိုင္ေရး

ျမန္မာ့သမိုင္း)

အခ်က္အလက္လြဲမွားေနတာေတြ၊

ဘာသာျပန္စာအုပ္မွာ

အေကာက္အယူလြဲမွားေနတာေတြ

သမိုင္း
က်ေနာ္

ေထာက္ျပေဆြးေႏြးျပီးခဲ့ပါျပီ။ ပုဂံေခတ္မွသည္ ကုန္းေဘာင္ေခတ္အထိ ေခတ္အဆက္ဆက္ အမွားဖက္ျပီး
ေရးခဲ့တာေတြက
ကိုလိုနီေခတ္

ျမန္မာ့သမိုင္းကို

အင္မတန္

လြပ္လပ္ေရးၾကိဳးပမ္းမႈသမိုင္းကို

အက်ည္းတန္ေစခဲ့ပါတယ္။
ေရးရာမွာလည္း

ကုန္းေဘာင္ေခတ္အလြန္

လြဲမွားေဖာ္ျပခ်က္ေတြ

အမ်ားၾကီး

ေတြ႔ခဲ့ရပါတယ္။
ျမန္မာ့လြပ္လပ္ေရးရဲ႕

ဖခင္ၾကီးအျဖစ္

ကမၸည္းေမာ္ကြန္း

ေရးထိုးရတဲ့

ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္းရဲ႕

ငယ္စဥ္ဘ၀ကို ေရးတာကစျပီး ကြဲလြဲခ်က္ ေတြ႔ခဲ့ရပါတယ္။
“ေအာင္ဆန္းကို လူအမ်ားက အူတူတူဟု ထင္ၾကေသာ္လည္း ထူးျခားသည့္ဆြဲေဆာင္မႈေတာ့ရွိသည္။
ကေလးဘ၀က အသက္(၈)ႏွစ္အထိ စကားမေျပာပါ။”
(စာ -၃၉၅)
ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္းအေၾကာင္းဆိုေတာ့

၀ါက်တိုင္းဟာ

အေရးၾကီးပါတယ္။

“အသက္(၈)ႏွစ္အထိ

စကားမေျပာပါ” လို႔ သန္႔ျမင့္ဦးက ေရးလိုက္ေတာ့ အံ့ၾသျခင္းႏွင့္အတူ သံသယ၀င္သြားျပီး ဗိုလ္ခ်ဳပ္အကို
ဦးေအာင္သန္းေရးတဲ့ “ေအာင္ဆန္း” စာအုပ္ကို ျပန္ဖတ္ၾကည့္ခဲ့ရပါတယ္။
“က်ေနာ့္မိခင္သည္

အလြန္ပညာလိုလားရကား

က်ေနာ္တို႔

ငါးႏွစ္၊

ေျခာက္ႏွစ္အရြယ္ေရာက္လွ်င္

ေက်ာင္းထားပါသည္။ ေအာင္ဆန္းသည္ ေက်ာင္းေနရမွာ ေၾကာက္သျဖင့္ “အမေနမွ ေနမယ္”ဟု မိခင္ကို
ေျပာပါသည္။(က်ေနာ္တို႔မိခင္ကို က်ေနာ္တို႔က “အမ”ဟုေခၚၾကပါသည္)”
(ေအာင္ဆန္း၊ စာ -၁၉)
ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္းမွာ ဦးေအာင္သန္းထက္ သံုးႏွစ္ေက်ာ္ ငယ္ပါတယ္။ ေက်ာင္းထားခ်ိန္ အသက္(၈)ႏွစ္
မတိုင္မီ ကတည္းက ဗိုလ္ခ်ဳပ္ဟာ စကားေျပာတတ္ခဲ့ျပီျဖစ္ေၾကာင္း ထင္ရွားပါတယ္။ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ရဲ႕ ဘ၀ျဖစ္စဥ္
အဆင့္ဆင့္ဟာ အေရးၾကီးတဲ့အတြက္ အခ်က္အလက္မွန္မွန္န႔ဲ ေဖာ္ျပဖို႔ လိုပါလိမ့္မယ္။

ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး သန္႔ျမင့္ဦး ေရးသားတဲ့ကိုယ္တိုင္ေရးျမန္မာ့သမိုင္း (ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္)အမွားမ်ား

- 34 -

အခ်စ္ဟိုတယ္ မွ ေရးသားထုတ္ေ၀သည္
ျမန္မာ့လြပ္လပ္ေရး ၾကိဳးပမ္းမႈသမိုင္းမွာ အေရးၾကီးလွတဲ့ … “ဒ႔ိုဗမာအစည္းအရံုးကို ၁၉၃၅ ခုႏွစ္တြင္
ဖြဲ႕စည္းသည္” လို႔ စာမ်က္ႏွာ ၃၉၆မွာ ေရးထားပါတယ္။ (သီးသန္႔ထုတ္ေ၀ထားေသာ ဒို႔ဗမာ အစည္းအရံုး
သမိုင္းစာအုပ္ၾကီးအေၾကာင္း အက်ယ္မေျပာသာေတာ့ပါ။) စာမ်က္ႏွာငဲ့ျပီး အက်ဥး္ခ်ဳပ္ေဖာ္ျပလိုက္ပါတယ္။
“၃၀ ေမ ၁၉၃၀။

တို႔ဗမာအစည္းအရံုးက

ျမန္မာျပည္သူလူထုကို

တပ္လွန္႔

လႈံ႕ေဆာ္လိုက္သည့္ နိုင္ငံျပဳစာစဥ္ အမွတ္ -၁ကို ထုတ္ေ၀၍ စတင္လႈပ္ရွားသည္။ ထိ႔ေ
ု ၾကာင့္ တိ႔ဗ
ု မာ
အစည္းအရံုး စတင္ထူေထာင္ေသာေန႔ကို ၃၀ ေမ ၁၉၃၀ ဟု အသိအမွတ္ျပဳခဲ့ၾကသည္။”
(ျမန္မာ့ရက္စဥ္သမိုင္း၊ ပတြဲ၊ စာ -၂၅၇)
ဆရာသန္႔ျမင့္ဦးက တို႔ဗမာအစည္းအရံုးသမိုင္းကို ၁၉၃၅မွာ ဖြဲ႔စည္းသည္ဆိုတာနဲ႔ ၅ႏွစ္ၾကီးမ်ားေတာင္
ကြဲလြဲေနပါတယ္။
“၄င္းတို႔၏ အယူ၀ါဒအျဖစ္ အႏၲရယ္ၾကားတြင္ ေနထိုင္ရန္ ႏွင့္ အမ်ိဳးသားေရးဦးတည္ခ်က္မ်ားေအာက္မွ
တစ္ကိုယ္ေရ အခြင့္အေရးမယူရန္ျဖစ္သည္။”
(စာ -၃၉၆)
အႏၲရာယ္ၾကားတြင္ ေနထိုင္ရန္ဆိုတာ အယူ၀ါဒ တစ္ခုလား။ ဘာသာျပန္လြဲမွားေလေရာ့သလား။ ဒို႔ဗမာ
အစည္းအရံုးရဲ႕ ေၾကြးေၾကာ္သံမူ၀ါဒဟာ “ဗမာျပည္သည္ တို႔ျပည္၊ ဗမာစာသည္ တိုိ႔စာ၊ ဗမာစကားသည္
တို႔စကား” လို႔ပဲ မွတ္သားခဲ့ဖူးပါတယ္။ ဗမာျပည္ကို ခ်စ္ပါ။ ဗမာစာကို ခ်ီးျမွင့္ပါ။ ဗမာစကားကို ေလးစားပါ
စတဲ့

ေဖာ္ျပခ်က္မ်ားဟာ

အဂၤလိပ္

အုပ္စိုးမႈကို

ဆန္႔က်င္တဲ့

၀ံသာနုရကိၡတ

တရားမ်ားကို

ႏႈိးေဆာ္ေဖာ္ေဆာင္ျခင္းသာလွ်င္ ဒို႔ဗမာ အစည္းအရံုးရဲ႕ အယူ၀ါျဖစ္ပါတယ္။
ေနာက္တစ္ခါ

လြပ္လပ္ေရးၾကိဳးပမ္းမႈသမိုင္းမွာ

ဗိုလ္ေအာင္ေက်ာ္

ရဲ႕အမည္ကို

အလြန္အေရးပါတဲ့

လံုး၀ေဖာ္ျပျခင္းမရွိဘဲ

၁၉၃၈

ေက်ာင္းသားသပိတ္

“ဆႏၵျပသူတစ္ဦး”လို႔

သာမန္ကာလွ်ံကာ

ေရးသားသြားပံုဟာလည္း ေက်ာင္းသားေခါင္းေဆာင္ အာဇာနည္တစ္ဦးကို မေထမဲ့ျမင္(မထီမဲ့ျမင္) ျပဳရာ
ေရာက္ေနပါတယ္။
“အဆိုပါ ဆႏၵျပမႈသည္ ျပင္းထန္လာျပီး ေနာက္ပိုင္း လံုးေထြးသတ္ပုတ္မႈတြင္ ရဲသားတစ္ဦးမွ ၄င္း၏
တင္းပုတ္ကို

ဆႏၵျပသူတစ္ဦး၏

ဦးေခါင္းကိုရုိက္ရင္း

က်ိဳးသြားသည္။

ေနာက္ေတာ့

ေက်ာင္းသား

ေသဆံုးသြားသည္။ ေက်ာင္းသားမ်ားအတြက္ ပထမဦးဆံုး အာဇာနည္ကို ရလိုက္သည္။”
(စာ -၄၀၁)
ျပီးေတာ့ ၁၉၃၉ “မႏၲေလးအာဇာနည္ ၁၇ဦး အေရးေတာ္ပံု” ၾကီးကိုလည္း … “ဆႏၵျပသူ ၁၄ဦး
ေသဆံုးသည္” လိ႔ု ေရးထားပါတယ္။ မႏၲေလးမွာ လူထုႏွစ္သိန္းေက်ာ္ ဆႏၵျပရာ ျဗိတိသွ်အစိုးရက
အၾကမ္းဖက္ ျဖိဳခြင္းတဲ့အတြက္ သံဃာေတာ္ (၇)ပါး၊ ေက်ာင္းသား (၃)ဦး၊ အရပ္သား (၇)ဦး၊ ေပါင္း (၁၇)ဦး
ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး သန္႔ျမင့္ဦး ေရးသားတဲ့ကိုယ္တိုင္ေရးျမန္မာ့သမိုင္း (ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္)အမွားမ်ား

- 35 -

အခ်စ္ဟိုတယ္ မွ ေရးသားထုတ္ေ၀သည္
က်ဆံုးတဲ့အတြက္ မႏၲေလးအာဇာနည္ ၁၇ ဦးလို႔ ယေန႔တိုင္ သမိုင္းတြင္ေနျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ ဆရာ
သန္႔ျမင့္ဦးက

၃ဦးေလွ်ာ့ျပီး

၁၄ဦး

လုပ္ထားပါေရာလား။

(အက်ယ္ကို

ဒို႔ဗမာ

အစည္းအရံုးသမိုင္း၊

ဒုတိယတြဲမွာ ၾကည့္ပါ)
ျပီးေတာ့ သခင္ေအာင္ဆန္းတို႔ အဂၤလိပ္ကို တိုက္ထုတ္ဖို႔ နိုင္ငံျခားအဆက္အသြယ္ရွာစဥ္ တရုတ္ျပည္
အမြိဳင္ျမိဳ႕သို႔သြားတဲ့အေၾကာင္း

ေရးရာမွာ

“ျမန္မာလူငယ္ႏွစ္ဦး၊

တစ္ဦးမွာ

ေက်ာင္းသား

ခါင္းေဆာင္ေဟာင္း ေအာင္ဆန္း ျဖစ္သည္။” လို႔ ေရးပါတယ္။ က်န္တစ္ဦးရဲ႕ အမည္ကို ဘာေၾကာင့္
မေဖာ္ျပခဲ့တာလဲ။ သူ႕အမည္မွာ သခင္လွျမိဳင္ (ဗိုလ္ရန္ေအာင္) ျဖစ္ေၾကာင္း ရဲေဘာ္သံုးက်ိပ္အေၾကာင္း
ေရးတဲ့ ေဆာင္းပါးေတြမွာ အလြယ္တကူ ေတြ႔ရွိနိုင္ပါလ်က္ သူ႔နာမည္ကို ေမ့ခ်န္ခဲ့တဲ့ သမိုင္းဘာသာ
ပါရဂူဘ႕ြဲ ရ ဆရာသန္႔ျမင့္ဦးကို အံ့ၾသမိပါတယ္။
ဗမာ့လြပ္လပ္ေရးတပ္မေတာ္
ဗိုလ္မိုးၾကိဳး

အေၾကာင္း

(ဘီအိုင္ေအ)ကို

ဖြဲ႔စည္းရာမွာ

အဓိပၸာယ္ဖြင့္ဆိုပံုဟာလည္း

ဦးေဆာင္ပါ၀င္လာတဲ့

ဘာသာျပန္ပံု

ဗလံုးပေထြး

ဆူဇူကီး(ေခၚ)

နိုင္လွတာေၾကာင့္

ရႈပ္ေထြးေ၀၀ါး ေစခဲ့ပါတယ္။
“ဆူဇူကီးကိုယ္တိုင္

ဗိုလ္မိုးၾကိဳးဆိုသည့္

နာမည္၀ွက္ကို

ယူသည္။

ထိုနာမည္သည္

(ျဗိတိသွ်ဟု

အဓိပၸာယ္ရသည္) ထီးသည္ အဆံုးသတ္တြင္ မိုးၾကိဳးပစ္ခ်ခံရလိမ့္မည္ဆိုသည့္ ေဒသခံ ေရွးေဟာကိန္း
တစ္ခုကို အေျခခံထားသည့္ လာဘ္ျမင္ေသာ ေရြးခ်ယ္မႈတစ္ခု ျဖစ္သည္။”
(စာ -၄၂၅)
ဗိုလ္မိုးၾကိဳးဆိုတာ ျဗိတိသွ်လို႔ အဓိပၸာယ္ရပါသလား။ အေတာ္လြဲမွားေနပါျပီ။ အမွန္မွာ ျမန္မာ့ေရွးထံုး
တေဘာင္အရ
မုဆိုးကို ထီးရိုးရိုက္မည္
ထီးရိုးကို

မိုးၾကိဳးပစ္မည္

ဆိုတဲ့တေဘာင္စကား

အရ

ဗိုလ္မိုးၾကိဳးဘြ႕ဲ ခံလိုက္ျခင္း

ျဖစ္ပါတယ္။

ရွင္းပါဦးမယ္။ မုဆိုးဆိုတာ မုဆိုးဘို(ေရႊဘို) ကုန္းေဘာင္ဆက္ သီေပါမင္းကို ထီးရိုးဆိုတဲ့စေနနံ အဂၤလိပ္က
ရိုက္မယ္(၀ါ) တိုက္ခိုက္သိမ္းယူမယ္။ အဲလိုသိမ္းယူတဲ့အခါ ထီးရိုးဆိုတဲ့ စေနနံ အဂၤလိပ္ကို မိုးၾကိဳးက
အနိုင္ယူမယ္ဆိုတဲ့ အဓိပၸာယ္ျဖစ္ပါတယ္။ ဆရာသန္႔ျမင့္ဦးမွာ ျမန္မာ့ယဥ္ေက်းမႈန႔လ
ဲ ည္း ေ၀းကြာေနခဲ့ျပီး
ေလ့လာျခင္းလည္း မရွိတဲ့အတြက္ ဗလံုးပေထြး အဓိပၸာယ္ဖြင့္ဆိုလိုက္ျခင္းလို႔ ယူဆပါတယ္။
ေနာက္တစ္ခါ

“ျပည္သူ႕ရဲေဘာ္”ကို

“ျပည္သူ႕အေပ်ာ္တမ္းစစ္တပ္”

လို႔ေရးထားျပန္တယ္။

ျပည္သူ႕ရဲေဘာ္ပါတီ ဆိုတာ အလံနီန႔ဲ ဗကပတို႔န႔ဲ အျပိဳင္အားေကာင္းခဲ့တဲ့ လက္၀ဲလႈပ္ရွားမႈေတြထဲက
ထင္ရွားအားေကာင္းတဲ့ပါတီ၊

လက္နက္ကိုင္အဖြ႔အ
ဲ စည္းတစ္ခု

ျဖစ္တဲ့အတြက္

အမည္မွန္ေအာင္

ၾကိဳးစားေဖာ္ျပသင့္ပါတယ္။ (စာ -၄၇၇၊ စာ -၄၇၉ တို႔မွာလည္း ျပည္သူ႕ရဲေဘာ္ကို မွန္ေအာင္မေရးနိုင္ခဲ့ပါ)
ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး သန္႔ျမင့္ဦး ေရးသားတဲ့ကိုယ္တိုင္ေရးျမန္မာ့သမိုင္း (ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္)အမွားမ်ား

- 36 -

အခ်စ္ဟိုတယ္ မွ ေရးသားထုတ္ေ၀သည္
အဲဒီလို

အမည္မွားေရးတာေတြ

ဖတ္ရွဳနိုင္ပါေသးတယ္။

ထင္ရွားတဲ့

ရွမ္းအမ်ိဳးသားေခါင္းေဆာင္

“စပ္စံထြန္း” ကို “ေစာစံထြန္း” လို႔ေရးထားပါတယ္။
(စာ -၄၆၉ ရွဳ)
“၀ရမ္းေျပး ကခ်င္တပ္မွဴး ေနာ္ဆန္း ဦးေဆာင္ေသာ တပ္သား ႏွစ္ေထာင္ပါေသာ စစ္ေၾကာင္းသည္ … ”
(စာ -၄၈၇)
အဲဒီမွာလည္း “ေနာ္ဆန္း” မဟုတ္ပါ။ “ေနာ္ဆိုင္း” ျဖစ္ပါတယ္။
(ဘာသာျပန္သူရဲ႕အမွား ျဖစ္နိုင္ပါတယ္)
ျမန္မာ့သမိုင္းစာအုပ္မ်ားနဲ႔

တိုက္ဆိုင္စစ္ေဆးျပီး

ဘာသာျပန္မယ္ဆိုရင္

အသံထြက္၊

အမည္၊

စာလံုးေပါင္းေတြ မွားစရာမရွိပါ။ ထင္ရွားတဲ့ပုဂၢိဳလ္ေတြရ႕ဲ အမည္ကို မွားေရးလို႔မရပါ။ စပ္စံထြန္းဆိုတာ
ဗိုလ္ခ်ဳပ္တို႔နဲ႔အတူ က်ဆံုးခဲ့တဲ့ ေခါင္းေဆာင္ၾကီးပါ။ ေစာစံထြန္းလို႔ မွားလို႔မရပါ။ ဦးသန္႔ကို ဦးသန္း
လိ႔ုမွားေရးရင္ အဓိပၸာယ္ မရွိနိုင္ေတာ့ပါဘူး။
ဆရာသန္႔ျမင့္ဦးရဲ႕ ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္ထဲမွာ “ဆရာစံေတာင္သူလယ္သမားအေရးေတာ္ပံုၾကီး” ကိုလည္း
ေသးေသးသိမ္သိမ္ ျမင္ခဲ့ရပါတယ္။
“ထိုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာ ၂၂ရက္ေန႔တြင္ နယ္လွည့္တစ္ဦးျဖစ္သည့္ ဆရာစံ ဆိုသူသည္ ရန္ကုန္မွ သိပ္မေ၀းသည့္
သာယာ၀တီခရိုင္၏

ေတာတြင္းလဟာတစ္ေနရာတြင္

သူ႕ကိုယ္သူ

ျမန္မာဘုရင္ဟုေၾကညာျပီး

သူ၏

ပုန္ကန္မႈကို အထူးေရြးခ်ယ္ထားသည့္ မဂၤလာအခ်ိန္အရ ည ၁၁း၃၃နာရီတြင္ အစပ်ဳိးသည္။ သူက
သုပဏၰက ဂဠဳန္ရာဇာဘြဲ႕ကို ခံယူသည္”
(စာ -၃၈၆)
“.. ျမန္မာနိုင္ငံ၌ ဘုရင္ဟန္ေဆာင္သူကိုေထာက္ခံသည့္ ထိုးကြင္းထိုးထားသူမ်ားကို မ်က္လွည့္ဆရာမ်ားက
ေသြးထိုးေပးလ်က္ရွိသည္”
(စာ -၃၈၇)
ဆရာသန္႔ျမင့္ဦးဟာ

ဆရာစံ

ေတာင္သူလယ္သမား

အေရးေတာ္ပံုၾကီးကို

နယ္ခ်ဲ႕တိ႔ရ
ု ဲ႕

မ်က္လံုးနဲ႔

ရွဳျမင္ေရးသားခဲ့တယ္လို႔ ဆိုရပါလိမ့္မယ္။ ဘယ္သူေတြကို “မ်က္လွည့္ဆရာ” လို႔ေခၚတာလဲ။ ဆရာစံ
ေတာ္လွန္ေရးၾကီး ေပၚေပါက္လာေစတဲ့ ျဗိတိသွ်ေခတ္ ျမန္မာ့စီးပြားေရး ဖြတ္ေၾကာျပာစု ျဖစ္ခဲ့ရပံုေတြကို
ေလ့လာေစခ်င္ပါတယ္။ ဆရာစံေတာ္လွန္ေရးကို ျပက္ရယ္ျပဳ ခ်ိဳးႏွိမ္ေရးသားခဲ့တဲ့ ပါေမာကၡခ်ဳပ္ ေမာင္သင္း
ကိုလည္း က်ေနာ္တံု႔ျပန္ေ၀ဖန္ခဲ့ျပီး ျဖစ္ပါတယ္။ ဆရာစံအေၾကာင္း တခမ္းတနား ေရးဖြ႔ဂ
ဲ ုဏ္ျပဳထားတဲ့
ျမန္မာစာအုပ္ေတြ ေလးငါးအုပ္ရွိပါတယ္။ ရွာဖတ္ၾကည့္ပါဦး။
ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး သန္႔ျမင့္ဦး ေရးသားတဲ့ကိုယ္တိုင္ေရးျမန္မာ့သမိုင္း (ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္)အမွားမ်ား

- 37 -

အခ်စ္ဟိုတယ္ မွ ေရးသားထုတ္ေ၀သည္
ဆရာစံေတာ္လွန္ေရးကို ျဗိတိသွ်အစိုးရက ဘယ္လို အင္အားသံုးႏွိမ္နင္းခဲ့ရသလဲ။ သန္႔ျမင့္ဦးကိုယ္တိုင္
ဒီလို ေရးထားပါတယ္။
“၁၉၃၁ ဇြန္လတြင္ အစိုးရမွ တပ္သား ရွစ္ေထာင္ကို တပ္ျဖန္႔ရသည္။ ထိုႏွစ္ေႏြရာသီတြင္ အိႏၵိယတပ္ ၆ခု၊
ျဗိတိသွ်တပ္ ၁ခုတို႔ပါ၀င္သည့္ တပ္ရင္း ၇ခုကို ထပ္ျဖည့္သည္။”
(စာ -၃၈၇)
ဒီေလာက္ၾကီးမားတဲ့

စစ္အင္အားနဲ႔

ထိုးစစ္ဆင္ခဲ့ရတာကို

ၾကည့္ရင္

ဆရာစံအေရးေတာ္ပံုၾကီးဟာ

မ်က္လွည့္ဆရာေတြ ေသြးထိုးေပးလို႔ ျဖစ္ေပၚလာတာမဟုတ္ေၾကာင္း ထင္ရွားပါတယ္။
ဆရာသန္႔ျမင့္ဦးရဲ႕ ကိုယ္တိုင္ေရး ျမန္မာ့သမိုင္းဟာ အခ်က္အလက္ေတြ လြဲမွားေနရံုမက သမိုင္းဒႆန
သမိုင္းအျမင္အားျဖင့္လည္း ပါစင္ေအာင္ လြဲေနတာ ေတြ႔ခဲ့ရပါတယ္။ ဒီမွာဘက္ေခတ္ ၁၉၉၀ ျပည့္လြန္
ႏွစ္ကာလမ်ားကို မွတ္တမ္းတင္ရာမွာလည္း ... “အားကစားကိုလည္း အသစ္တဖန္အသားေပးသည္။
မၾကာမီ ေဘာလံုးအသင္း ေျခာက္ရာေက်ာ္ႏွင့္ ေဘာလံုးကစားသမား ႏွစ္ေသာင္းခန္႔ ရွိလာသည္” လိ႔ု
စာမ်က္ႏွာ

၆၀၇မွာ

ေဘာလံုးအသင္းနဲ႔

ေရးထားတာလည္း

ငိုအားထက္

ကစားသမားေတြကို

ရယ္အားသန္စရာ။

ေဘာလံုးဂ်ာနယ္ေတြက

ဒီေလာက္မ်ားတဲ့
သုေတသနျပဳျပီး

သမိုင္းမွတ္တမ္းတင္သင့္တာပ။
ျမန္မာ့ဂုဏ္ေဆာင္

ဦးသန္႔ရ႕ဲ

ေျမးတစ္ေယာက္

ဟုတ္တိုင္းမွန္ရာ

ေရးနိုင္ေအာင္

ယခုပိုျပီး

အေနနဲ႕

ဆရာသန္႔ျမင့္ဦးဟာ

ၾကိဳးစားအားထုတ္သင့္ပါတယ္။

ျမန္မာ့သမိုင္းကို
ကိုးကားထားတဲ့

က်မ္းညႊန္းစာညႊန္းေတြကခ်ည္း ၁၄ မ်က္ႏွာခြဲရွိပါတယ္။ ျမန္မာလို တစ္လံုးမွ မပါ။ အဂၤလိပ္ဘာသာနဲ႔
ေရးထားတာေတြခ်ည္း။ ဒီေလာက္ကိုးကားျပီး ျမန္မာ့သမိုင္းကို ရွဳျမင္ေရးသားထားေလသမွ် အလြဲလြဲ
အမွားမွား။
ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္ထဲ ေျခရာလည္းေပ်ာက္ ေရလည္း ေနာက္ခဲ့ေလျပီလို႔ ဆိုရပါလိမ့္မယ္။

ကိုးကား
-

၂၀၀၉ခုႏွစ္ထုတ္ သမိုင္းသုေတသန ဦးစီးဌာနထုတ္ ျမန္မာ့ရက္စဥ္သမိုင္း (ပ-တြဲ)

-

၁၉၆၅ ဇူလိုင္ထုတ္ ေအာင္သန္း၏ ေအာင္ဆန္း

[၂၂-၈-၁၂ ထုတ္ နံနက္ခင္းဂ်ာနယ္]

ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး သန္႔ျမင့္ဦး ေရးသားတဲ့ကိုယ္တိုင္ေရးျမန္မာ့သမိုင္း (ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္)အမွားမ်ား

- 38 -

အခ်စ္ဟိုတယ္ မွ ေရးသားထုတ္ေ၀သည္

ပံုျပင္ ဒဏၰာရီထိုးဇာတ္မဟုတ္ပါ။ သမိုင္းအေထာက္အထား

ခိုင္မာစြာျပနိုင္တဲ့ ၀ိ၀ါဒကြဲစရာမရွိတဲ့

အေၾကာင္းအခ်က္အလက္ျဖစ္ပါတယ္။

ဗုဒ၀င္ရဲ႕အစ တစ္၀ါက်ေလာက္ေတာင္

မွန္ေအာင္မေရးနိုင္တာလည္း ၀မ္းနည္းစရာပါပဲ

ဆရာသန္ျမင့္ဦးေရ . . . ။
ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး သန္႔ျမင့္ဦး ေရးသားတဲ့ကိုယ္တိုင္ေရးျမန္မာ့သမိုင္း (ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္)အမွားမ်ား

- 39 -

အခ်စ္ဟိုတယ္ မွ ေရးသားထုတ္ေ၀သည္

ေျခရာလည္းေပ်ာက္ ေရလည္းေနာက္ (၄)
ဦးသန္ရဲ႕ေျမး ေရးတဲ့ ရခိုင္အေရး

ဆရာသန္ျမင့္ဦးဟာ

ဘုရင့္ေနာင္အေၾကာင္း

အမွားေပါင္းမ်ားစြာနဲ႔

အနားသတ္နိဂံုးခ်ဳပ္ျပီးတဲ့ေနာက္

ရခိုင္သမိုင္းကို ဆက္ေရးပါတယ္။ သမိုင္းရာဇ၀င္ အစဥ္အလာၾကီးမားတဲ့ ရခိုင္သမိုင္းကို ရခိုင္သမိုင္းဆရာ
တိုကသာ

ျပည့္ျပည့္စံုစံု

မွန္မွန္ကန္ကန္

ေျပာနိုင္လိမ့္မယ္ထင္ပါတယ္။

ဒါမွသာ

သမိုင္းရာဇ၀င္ရ႕ဲ

“အတြင္းသံ”ကို ပီပီသသ ၾကားရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာသမိုင္းစာအုပ္ေတြကလည္း ျမန္မာအေၾကာင္းကိုပဲ
ေဇာင္းေပးေရးသားၾကတာဆိုေတာ့ ရခိုင္၊ မြန္ စတဲ့ သမိုင္းရုပ္ပံုလႊာေတြကို အနုစိပ္မျခယ္မႈန္းနိုင္ပါဘူး။
“ကိုယ့္သမိုင္းကိုယ္ေရး” ျခင္းကသာလွ်င္ သမိုင္းေပးတာ၀န္ကို ေက်ပြန္စြာ ထမ္းေဆာင္ျခင္းျဖစ္တယ္လို႔
ဆိုရပါလိမ့္မယ္။
ဆရာသန္ျမင့္ဦးက ရခိုင္သမိုင္းအဖြင့္မွာပင္ အမွားကင္းစင္ေအာင္ ေရးခဲ့တာမေတြ႔ရပါဘူး။ “ေခတ္သစ္
ျမန္မာ့သမိုင္းတြင္

လူမ်ိဳးစြဲ

နိုင္ငံစြဲမရွိ

အေတြအၾကံဳ

အက်ယ္ျပန္ဆံုးနန္းေတာ္ျဖစ္သည္။

ရခိုင္၏

တသီးတျခားျဖစ္မႈသည္ ယခုမွ အသစ္အဆန္းတစ္ခု ျဖစ္သည္”
(စာ -၁၃၄)
လူမ်ိဳးစြဲ နိုင္ငံစြဲဆိုတာကေတာ့ လူမ်ိဳးတိုင္း နိုင္ငံတိုင္းမွာရွိပါတယ္။ ဒီေန႔ ကမာၻရြာေခတ္ၾကီးမွာေတာင္
လူမ်ိဳးတိုင္း နိုင္ငံတိုင္းမွာ “ကိုယ္ပိုင္အမ်ိဳးသားေရးလကၡဏာ”ေတြ ကိုယ္စီရွိေနၾကပါတယ္။ အေမရိကန္လို
နိုင္ငံၾကီးေတာင္မွ အမ်ိဳးသားလံုျခံဳေရးဆိုတဲ့စကားကို ခပ္မာမာေျပာျပီး အမ်ိဳးသားေရးသတိ နိုးၾကားမႈ
အျပည့္ရွိေနပါတယ္။

တရုတ္၊

အိႏၵိယ၊

ဂ်ပန္၊

ကိုရီးယားကေန

ဆူဒန္အထိ

ကိုယ့္တိုင္းျပည္

ကိုယ့္လူမ်ိဳးဆိုတဲ့ အမွတ္လကၡဏာ စြဲစြဲျမဲျမဲ ခိုင္ခိုင္မာမာ ရွိေနပါတယ္။ ကုလသမဂၢလို အာဆီယံလို
အဖြဲ႕အစည္းေတြမွာ

ဘံုအက်ိဳးစီးပြားအတြက္

လုပ္ေဆာင္ၾကရာမွာေတာင္

အမ်ိဳးသားေရးလကၡဏာကို

စြန္႔ပစ္ခဲ့ျခင္းမရွိပါဘူး။
ဒီေန႔ “ျပည္ေထာင္စု ျမန္မာနိုင္ငံေတာ္”ဆိုတာလည္း ရွမ္း၊ ကရင္၊ ကခ်င္၊ မြန္၊ ရခိုင္၊ ခ်င္း စသည္ျဖင့္
တိုင္းရင္းသား

လူမ်ိဳးေပါင္းစံုတို႔

စုစည္းေနထိုင္ရာ

မဟုတ္ပါလား။

နိုင္ငံတစ္ခုတည္းမွာေတာင္

တိုင္းရင္းသားမ်ားရဲ႕ ထူးျခားတဲ့ ကိုယ္ပိုင္ အမွတ္လကၡဏာ ဓေလ့ထံုးစံ ယဥ္ေက်းမႈေတြ ရွိေနပါတယ္။
ရခိုင္ဆိုရင္ ပထ၀ီအေနအထားအရ သီးျခားလိုျဖစ္ေနတာေၾကာင့္ သူ႕ယဥ္ေက်းမႈက ပိုျပီးေတာ့ေတာင္
ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး သန္႔ျမင့္ဦး ေရးသားတဲ့ကိုယ္တိုင္ေရးျမန္မာ့သမိုင္း (ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္)အမွားမ်ား

- 40 -

အခ်စ္ဟိုတယ္ မွ ေရးသားထုတ္ေ၀သည္
တသီးတျခား အားေကာင္းေနပါေသးတယ္။ ရခိုင္ယဥ္ေက်းမႈဆိုတာလည္း ေရွးအစဥ္အလာကတည္းက
ဗုဒၶဘာသာ

ယဥ္ေက်းမႈပဲ

ျဖစ္ပါတယ္။

ဗုဒၶဘုရားရွင္

သက္ေတာ္ထင္ရွားရွိစဥ္ကတည္းက

စႏၵသူရိယမင္းၾကီး လက္ထက္မွာ ရခိုင္ျပည္သို႔ ၾကြခ်ီေတာ္မူလာျပီး သာသနာ့အေမြ ေပးေတာ္မူခဲ့တာ
မဟုတ္ပါလား။ (အက်ယ္ကို ဆရာဦးေမာင္ေမာင္တင္ မဟာ၀ိဇၨာရဲ႕ မဟာျမတ္မုနိဘုရားၾကီးသမိုင္းမွာ ရွဳ)
ဒါေၾကာင့္ ရခိုင္သမိုင္း၊ ရခိုင္ယဥ္ေက်းမႈဟာ ဗုဒၶျမတ္စြာဘုရားပြင့္ေတာ္မူစဥ္ သက္ေတာ္ထင္ရွား ရွိစဥ္
ကတည္းကပင္ ထင္ရွားအားေကာင္းျပီးျဖစ္တာမို႔ ဒီေန႔ေခတ္အထိဆိုရင္ ႏွစ္ေပါင္း ႏွစ္ေထာင္ေက်ာ္ခဲ့ျပီလို႔
ဆိုနိုင္ပါတယ္။
ပ်ဴ၊ ျမန္မာ၊ မြန္၊ ရခိုင္တို႔အေၾကာင္းေျပာရင္ ဗုဒၶဘာသာယဥ္ေက်းမႈကို လံုး၀ဥပကၡာျပဳလို႔မရ၊ အဓိက
ပင္မအသက္ေသြးေၾကာအျဖစ္ ေလ့လာေျပာဆိုေနရပါတယ္။ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းတစ္ခုမွာ ကိုးကြယ္ရာဘာသာ
သာသနာယဥ္ေက်းမႈေတြ လႊမ္းမိုးေနတတ္ျပီး ဒီလူ႔အဖြဲ႔အစည္း မျပိဳကြဲေအာင္ ဘာသာ သာသနာကပဲ
ထိန္းေက်ာင္း

ပဲ့ျပင္သြားေလ့

ဒီၾကိဳးကေလး

ျပတ္သြားရင္

ရွိပါတယ္။

ေျပာရရင္

လူသားပန္းပြင့္ေတြ

ဘာသာ

ဖရိုဖရဲ

သာသနာဆိုတာ

ျပန္႔ၾကဲသြားရမွာပါ။

ပန္းသီတဲ့ၾကိဳးပါပဲ။

အသက္ခႏၶာေၾကြတာနဲ႔

မျခားပါပဲ။
ရခိုင္ယဥ္ေက်းမႈရ႕ဲ အေျခခံျဖစ္တဲ့ ဗုဒၶဘာသာအေပၚမွာလည္း ဆရာသန္႔ျမင့္ဦးရဲ႕ ေရးသားခ်က္ေတြက
ကေလးကလားဆန္ေနပါတယ္

(၀ါ)

ေလးေလးနက္နက္မရွိဘူးလို႔

ဆိုနိုင္ပါတယ္။

ဆရာသန္႔ျမင့္ဦး

ကိုယ္တိုင္လည္း အသက္ ၁၄ ႏွစ္အရြယ္မွာ အေမရိကားက ျပန္လာျပီး ျမန္မာျပည္မွာ ဗုဒၶဘာသာ
ဓေလ့ထံုးတမ္းအရ ကိုရင္၀တ္ခဲ့ေၾကာင္း စာမ်က္ႏွာ ၆၇ မွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဗုဒၶ၀င္
ယဥ္ေက်းမႈကို မွန္မွန္ကန္ကန္ တင္ျပနိုင္ခဲ့ျခင္း မရွိခဲ့ပါ။
“ဘာသာတည္ေထာင္သူ

သိဒၶတၳေဂါတမကို

ဟိမ၀ႏၲာေတာင္ေျခရွိ

ေသးငယ္ေသာ

မ်ိဳးႏြယ္စု

အၾကီးအကဲတစ္ဦး၏ အေမြစားအေမြခံအျဖစ္ ေမြးဖြားခဲ့သည္။”
(စာ -၈၇)
အေလာင္းေတာ္ သိဒၶတၳမင္းသားဟာ ေသးငယ္ေသာ မ်ိဳးႏြယ္စု အၾကီးအကဲတစ္ဦး၏ သားမဟုတ္ပါ။
ကပၸိလ၀တ္ေရႊျပည္ေတာ္ၾကီးကို အစိုးရတဲ့ ဘုရင္ၾကီး သုေဒၶါဒနနဲ႔ မယ္ေတာ္မာယာတို႔က ေမြးဖြားခဲ့တဲ့
သာကီ၀င္မင္းသားတစ္ပါးျဖစ္ပါတယ္။ က်ီးသဲေလးထပ္ ဆရာေတာ္ၾကီးနဲ႔ မင္းကြန္းဆရာေတာ္ၾကီးတို႔ရဲ႕
ဗုဒၶ၀င္စာအုပ္ၾကီးေတြမွာ သိဒၶတၳမင္းသားအေၾကာင္း အလြန္ခမ္းနားစြာ ေရးဖြ႔ပ
ဲ ူေဇာ္ထားပါတယ္။ ကမာၻ႕
၀ိပႆနာတရားျပဆရာၾကီး ဦးဂိုအင္ကာေရးတဲ့ “ရုပ္ျပဗုဒၶ၀င္” စာအုပ္မွာလည္း သိဒၶတၳရဲ႕ ခမည္းေတာ္ကို
“မဟာသုေဒၶါဒနမင္းၾကီး”လို႔ မဟာတပ္ျပီးေရးပါတယ္။ ေသးငယ္ေသာ မ်ိဳးႏြယ္စုရ႕ဲ သာမန္မည္ကမတၱ
အၾကီးအကဲ

မဟုတ္ပါဘူး။

ဒဏၰာရီထိုးဇာတ္

မဟုတ္ပါ။

အေလာင္းေတာ္

သိဒၶတၳမင္းသားရဲ႕

သမိုင္းအေထာက္အထား

ခိုင္မာစြာ

ဘ၀ဇာတ္ေၾကာင္းဟာ

ျပနိုင္တဲ့

၀ိ၀ါဒ

ကြဲျပားစရာမရွိတဲ့

ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး သန္႔ျမင့္ဦး ေရးသားတဲ့ကိုယ္တိုင္ေရးျမန္မာ့သမိုင္း (ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္)အမွားမ်ား

- 41 -

ပံုျပင္

အခ်စ္ဟိုတယ္ မွ ေရးသားထုတ္ေ၀သည္
အေၾကာင္းအခ်က္အလက္ျဖစ္ပါတယ္။

ဗုဒၶ၀င္ရ႕ဲ အစ

တစ္၀ါက်ေလာက္ေတာင္

မွန္ေအာင္

မေရးနိုင္တာလည္း ၀မ္းနည္းစရာပါပဲ ဆရာသန္႔ျမင့္ဦးေရ . . . ။
ဆရာသန္႔ျမင့္ဦးဟာ

ရခိုင္သမုိင္းကိုေရးသားရင္း

ဗုဒၶ၀င္အေၾကာင္းအရာမ်ားကို

ဆက္လက္တင္ျပခဲ့ရာ

မွာလည္း လြဲျပီးရင္းလြဲေနတာ ေတြ႔ခဲ့ရပါတယ္။
“ဒဏၰာရီလာအရ

လြန္ခဲ့ေသာ

ႏွစ္ေပါင္းေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာက

ျမတ္စြာဘုရားပင္

ပထမဦးဆံုး

တရားေဒသနာကို သာ၀တၳိရွိ သမင္ဥယ်ာဥ္တြင္ မေဟာရေသးမီက ပန္ခ်လာဘုရင္သည္ . . .”
(စာ -၇၈)
အဲဒီမွာလည္း “ဗုဒၶ၀င္”ကို “ဒဏၰာရီ”လို႔ေရးတာ မွားပါတယ္။ “လြန္ခဲ့သည့္ႏွစ္ေပါင္း ေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာက”
ဆိုတဲ့ အခ်ိန္ကာလ ရည္ညႊန္းခ်က္လည္း မွားပါတယ္။ ႏွစ္ေပါင္း ႏွစ္ေထာင္ေက်ာ္ပဲ ရွိပါေသးတယ္။
သာ၀တၳိရွိ သမင္ဥယ်ာဥ္ဆိုတဲ့ ေနရာဌာန ရည္ညႊန္းခ်က္လည္း မွားေနပါတယ္။ ျမတ္စြာဘုရား တရားဦး
ဓမၼစၾကာေဟာတဲ့ မိဂဒါ၀ုန္ေတာၾကီးဟာ ဗာရာဏသီျမိဳ႕နဲ႔ ေျခာက္မိုင္အကြာမွာ ရွိပါတယ္။ ဆရာသန္႔ျမင့္ဦး
ေျပာတဲ့

သာ၀တၳိမွာ

မဟုတ္ပါဘူး။

သာ၀တၳိန႔ဲ

ဗာရာဏသီ

မိုင္ရာခ်ီေ၀းပါတယ္။

သန္႔ျမင့္ဦးဟာ

အဂၤလိပ္ဘာသာ အျပင္ ဘာသာေပါင္းစံုန႔ေ
ဲ ရးထားတဲ့ ခိုင္မာတဲ့ ဗုဒၶ၀င္ကိုပင္ မွန္ေအာင္ မေရးနိုင္ဘဲ
ရခိုင္သမိုင္းေၾကာင္းကို မတိမ္းမေစာင္းေအာင္ ဘယ္လို ေရးမွာလဲ။
“၁၄၀၄ ခုႏွစ္တြင္ အင္း၀ထီးနန္းက ရခိုင္ကို က်ဴးေက်ာ္တိုက္ခိုက္သည့္အခါ ထိုစဥ္က ဘုရင္ နရမိႆလ
သည္ အေနာက္ဘက္ရွိ ဘဂၤလားေနျပည္ေတာ္ ေဂါသို႔ ထြက္ေျပးသည္။ ဘုရင္သည္ ထိုနယ္ေျမတြင္
ႏွစ္မ်ားစြာ ေနထိုင္သည္။ ထိုကာလတေလွ်ာက္ အေရွ႕တိုင္း အစၥလာမ္၏ ရည္မြန္ေသာ ေလာကကို
ေလ့က်က္မွတ္သားသည္။ ထို႔ေနာက္ ဌာေနျပန္ျပီး ၄င္း၏ ထီးနန္းကို ျပန္လည္သိမ္းပိုက္သည္။”
(စာ -၁၃၅)
“ယင္းသည္

ဤနိုင္ငံအတြက္

ကာလတစ္ခုျဖစ္သည္။

ေရႊေရာင္ေခတ္သစ္အစျဖစ္သည္။

မွတ္သားေလာက္သည့္

ဗုဒၶဘာသာႏွင့္

ၾသဇာရွိျပီးႏွင့္

ခ်မ္းသာ၀ေျပာသည့္

အစၥလာမ္ႏွစ္မ်ိဳးစပ္

နန္းတြင္းကို

ဖန္တီးသည္။ ပါရွားႏွင့္ အိႏၵိယမွ အစဥ္အလာမ်ားကိုလည္းေကာင္း၊ အေရွ႕ဘက္မွ ဗုဒၶ၀ါဒကိုလည္းေကာင္း
ေပါင္းစပ္သည္။ ၄င္း၏ ျမိဳ႕ေတာ္ေဟာင္းကို စြန္႔ပယ္ျပီး ျမိဳ႕ေတာ္သစ္ကို တည္ေထာင္သည္။ ထိုျမိဳ႕ေတာ္ကို
ေျမာက္ဦးဟုေခၚတြင္သည္။”
(စာ -၁၃၆)
အင္း၀က တိုက္လို႔ ဘဂၤလားနယ္ထဲ ထြက္ေျပးရတဲ့ ရခိုင္မင္းရဲ႕အမည္ကို ရခိုင္ရာဇ၀င္ စာအုပ္ေတြထဲမွာ
မင္းေစာမြန္လို႔ ေတြ႔ရပါတယ္။
(၁၉၁၀ ခုႏွစ္ထုတ္ ဦးပ႑ိ၏ ဓည၀တီရာဇ၀င္သစ္၊ ရွဳ)
ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး သန္႔ျမင့္ဦး ေရးသားတဲ့ကိုယ္တိုင္ေရးျမန္မာ့သမိုင္း (ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္)အမွားမ်ား

- 42 -

အခ်စ္ဟိုတယ္ မွ ေရးသားထုတ္ေ၀သည္
သန္႔ျမင့္ဦးေရးတဲ့

“နရမိႆလ”

ဆိုတဲ့

အမည္မေတြ႔ရပါ။

ရခိုင္ဘုရင္ဟာ

၁၄၃၃

မွာေျမာက္ဦးသို႔

ေျပာင္းေရႊ႕ စံျမန္းတယ္လို႔ သန္႔ျမင့္ဦးကေရးျပီး ဓည၀တီရဇ၀င္သစ္က ၁၄၃၀လို႔ ေရးပါတယ္။ အဓိက
ျပႆနာကေတာ့ ေျမာက္ဦးနန္းတြင္းမွာ ဗုဒၶဘာသာနဲ႔ အစၥလာမ္ဘာသာ ႏွစ္မ်ိဳးစပ္ထြန္းကားခဲ့တယ္ဆိုတဲ့
ေဖာ္ျပခ်က္ပါပဲ။ ႏွစ္မ်ိဳးစပ္ဆိုတဲ့ အဓိပၸာယ္ ေပၚလြင္ေအာင္လည္း သာဓက မျပနိုင္ခဲ့ပါ။
“ေျမာက္ဦးေခတ္ အေစာပိုင္းမင္းမ်ားသည္ ဘေဂၤါနယ္ကို ပိုင္ဆိုင္ထားသျဖင့္ အရွင္ဘ႕ြဲ ကို မြတ္ဆလင္
ဘြဲ႔အမည္မ်ား သံုးခဲ့တာ ရွိပါတယ္။ ဥပမာ - မင္းခရီရ႕ဲ မြတ္ဆလင္ဘ႕ြဲ ဟာ “အလီခင္”ဆိုတာမ်ိဳး။ အဲဒါက
သိမ္းပိုက္ခံ

မြတ္ဆလင္ေတြရ႕ဲ

ေထာက္ခံမႈရေအာင္

စည္းရံုးေရးလုပ္ခဲ့တာလို႔

၁၉၆၇

ခုႏွစ္ထုတ္

ျမန္မာမင္းမ်ား အေရးေတာ္ပံု စာမ်က္ႏွာ ၃၆မွာ ရွင္းလင္းထားပါတယ္။ မြတ္ဆလင္အမည္ “အလီခင္”ဘြဲ႕ခံ
မင္းခရီ (ခ) နာရနုမင္း (၁၄၃၃ - ၁၄၅၉)ဟာ အင္း၀ဘုရင္ထံပါးေသာ သ၀ဏ္လႊာတြင္ ရတနာျမတ္သံုးပါး၏
ဂုဏ္ေတာ္မ်ားကို

ဦးထိပ္ပန္ဆင္ေရးသားထားေသာေၾကာင့္

အလီခင္သည္

မြတ္ဆလင္မဟုတ္ဘဲ

ဗုဒၶဘာသာ၀င္ျဖစ္ေၾကာင္း ထင္ရွားပါတယ္။ သံတြဲမိဖုရားထံ ေပးပို႔တဲ့ ေမတၱာစာမွာလည္း … “သရဏာပြင့္
ပန္းသံုးဆင့္ကို မယ္ႏွင့္ဓိ႒ာန္ ပန္ရေစ” လို႔ထည့္သြင္း စပ္ဆိုခဲ့တာကို ၾကည့္ရင္ အလီခင္ဟာ ဗုဒၶဘာသာ
မင္းတရားျဖစ္ေၾကာင္း ထင္ရွားပါတယ္။ ေနာင္ေတာ္ မင္းေစာမြန္တည္ခဲ့တဲ့ ေလးမ်က္ႏွာဘုရား အနီးမွာ
“ညီေတာ္” ေစတီတည္ခဲ့ေၾကာင္းလည္း မွတ္သားရပါတယ္။
(၁၉၂၇ ထုတ္ ရခိုင္မဟာရာဇ၀င္ၾကီး - ရွဳ)
မင္းေစာမြန္ ဘဂၤလားက ျပန္လာျပီး ျမိဳ႕ေတာ္ေျမာက္ဦးကို တည္ထားစိုးစံရာမွာ အစၥလာမ္(မြတ္ဆလင္)မ်ား
လိုက္ပါလာျပီး ရခိုင္လူထုအတြင္း ၄င္းတို႕ဘာသာ ျပန္႔ပြားေအာင္ ၾကိဳးစားခဲ့ေပမယ့္ မေအာင္ျမင္ခဲ့ပါ။ ရခိုင္
ပညာရွိ

ဆရာျမ၀ါ

ဆိုသူက

“ေရႊမ်ိဳင္းဓမၼသတ္က်မ္း”

ကိုျပဳစုျပီး

ခုခံကာကြယ္နိုင္ခဲ့ပါတယ္။

ေရႊမ်ိဳင္းဓမၼသတ္ဟာ “ဘုရားေဟာ မဂၤလသုတ္”ကို အေျခခံေရးသားထားျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ ရခိုင္သူျမတ္
ေရးခဲ့တဲ့ “ေလာကသာရပ်ိဳ႕” နဲ႔လည္း အေၾကာင္းအရာတူပါတယ္။ (ေလာကသာရပ်ိဳ႕မွာ ေက်ာင္းသံုးသင္ရိုး
ျဖစ္ခဲ့ဖူးျပီး

ဆရာၾကီးမင္းသု၀ဏ္က

၁၉၅၅မွာ

ေလာကသာရပ်ိဳ႕

အေျဖအဘိဓာန္ကို

အနက္ဖြင့္ေရးေပးခဲ့ပါတယ္)
ေရႊမ်ိဳင္းဓမၼသတ္မွာ အခ်က္ ၄၈ခ်က္ပါ၀င္ျပီး ရခိုင္တ႔ရ
ို ဲ႕ “ဖြဲ႕စည္းအုပ္ခ်ဳပ္ပံု အေျခခံဥပေဒ” လိ႔ေ
ု တာင္
ပညာရွင္မ်ားက

တင္စားခဲ့ရပါတယ္။

မဂၤလသုတ္တြင္

“အမိအဘကို

လုပ္ေက်ြး

ေမြးျမဴျခင္းသည္

မဂၤလာတစ္ပါး” လို႔ ေဟာေတာ္မူသကဲ့သို႔ . . .
“မိခင္ ဖခင္ ေက်းဇူးရွင္ကို ခ်စ္ခင္ျမတ္နိုး ဂူပုထိုးသို႔ ရွိခိုးဦးတင္ ၾကည္လင္ျမတ္ေလး သိမ္းျမန္းေမြး၍၊
လုပ္ေက်ြးခယ ရိုတုပ္ကြလ်က္ ... ” ဟုေလာကသာရပ်ိဳ႕က ဖြဲ႔ႏြဲ႕ပါတယ္။ ေရႊမ်ိဳင္းဓမၼသတ္မွာလည္း
ဒီသေဘာကိုပဲ ထပ္တူ စကားေျပနဲ႔ ေရးထားပါတယ္။ ေရႊမ်ိဳင္းဓမၼသတ္ရ႕ဲ ေက်းဇူးေၾကာင့္ ရခိုင္မွန္သမွ်
ဗုဒၶဘာသာ၀င္အျဖစ္မွ မပ်က္ယြင္းခဲ့ၾကပါ။ ဒါေၾကာင့္ “ရခိုင္မွန္လွ်င္ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ျဖစ္သည္” ဆိုတဲ့
ဆိုရိုးစကား ယေန႔တိုင္ ထင္ရွားတည္တန္႔ေနဆဲျဖစ္ပါတယ္။
ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး သန္႔ျမင့္ဦး ေရးသားတဲ့ကိုယ္တိုင္ေရးျမန္မာ့သမိုင္း (ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္)အမွားမ်ား

- 43 -

အခ်စ္ဟိုတယ္ မွ ေရးသားထုတ္ေ၀သည္
သန္႔ျမင့္ဦးက ေျမာက္ဦးေခတ္ကို ရည္ညႊန္းရာမွာ “ဤလူမ်ိဳးစြဲ ဘာသာစြဲ မရွိသည့္ နန္းတြင္းသည္
ဘဂၤါလီႏွင့္ ရခိုင္စာေပ၏ ထူးကဲေသာ အားေပးမႈျဖစ္လာသည္” လို႔ ေရးပါတယ္ ။

(စာ -၁၃၇)

လူထုၾကားမွာ အစၥလာမ္ယဥ္ေက်းမႈ ျပန္႔ႏွံ႔ခဲ့ေလဟန္လည္း ေဖာ္ျပခဲ့ပါတယ္။ ဒီေဖာ္ျပခ်က္ကို အထက္မွာ
တင္ျပခဲ့တဲ့ “ေရႊမ်ိဳင္းဓမၼသတ္က်မ္း” အားျဖင့္ ပယ္ဖ်က္လိုက္ျပီ ျဖစ္ပါတယ္။ “ႏွစ္ေပါင္း တစ္ရာခန္႔
ရခိုင္သည္

၄င္းထက္စြမ္းအားပိုၾကီးေသာ

လက္တက္အျဖစ္

တည္ရွိခဲ့သည္”

အိမ္နီးခ်င္းျဖစ္သည့္

ဆိုတဲ့ေဖာ္ျပခ်က္ကေတာ့

ဘဂၤလားပသီဘုရင္
သန္႔ျမင့္ဦးရဲ႕

နယ္ပယ္၏

မဟာအမွားၾကီးပဲ

ျဖစ္ပါလိမ့္မယ္။
အဘိုး ဦးသန္႔ဟာ ကုလသမဂၢရ႕ဲ အတြင္းေရးမွဴးၾကီးအျဖစ္ ႏွစ္ၾကိမ္တိုင္ ေဆာင္ရြက္ျပီး ျမန္မာ့ဂုဏ္ကို
ေဆာင္နိုင္ခဲ့ေပမယ့္

ေျမးျဖစ္သူ

သန္႔ျမင့္ဦးကေတာ့

ျမန္မာ့သမိုင္းနဲ႔

ရခိုင္သမိုင္းမ်ားကို

အရုပ္ဆိုး

အက်ည္းတန္ေအာင္ လြဲလြဲမွားမွား ေရးသားခဲ့ပါတယ္။ အျခားေသာ ဗုဒၶ၀င္၊ ရာဇ၀င္န႔ဲ သမိုင္းအျမင္
အမွားမွား

က်န္ရွိေနေသးေပမယ့္

ဒီေလာက္န႔ပ
ဲ ဲ

နိဌိတံလိုက္ပါျပီ။

ေျခရာလည္းေပ်ာက္

ေရလည္းေနာက္ခဲ့တဲ့ ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္ထဲမွာ အမွားေတြ စီးေမ်ာေနဆဲ ... ၊ ဘယ္အထိ စီးေမ်ာသြားမွာလဲ
...။ .... ။

ညႊန္း
-

သန္႔ျမင့္ဦးေရး၍ ျမႏွင္းဆီ ဘာသာျပန္ ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္ ကိုယ္တိုင္ေရး ျမန္မာ့သမိုင္း
(၂၀၁၂ ဇူလိုင္ (ဒု -အၾကိမ္) စာမူခြင့္ျပဳခ်က္ - ၃၁၀၁၈၇၀၇၁၂)

ကိုးကား
-

၁၉၁၀ ခုႏွစ္ထုတ္ ဦးပ႑ိ၏ ဓည၀တီ ရာဇ၀င္သစ္

-

၁၉၂၇၊ ဦးသာထြန္းေအာင္၏ ရခိုင္မဟာ ရာဇ၀င္ၾကီး

-

၁၉၅၅၊ ဆရာၾကီး မင္းသု၀ဏ္၏ ေလာကသာရပ်ိဳ႕အေျဖ

-

၁၉၆၇ ထုတ္၊ ျမန္မာမင္းမ်ား အေရးေတာ္ပံု

-

၂၀၁၁ မတ္လထုတ္၊ ဆရာၾကီး ဦးဂိုအင္ကာ၏ ရုပ္ျပဗုဒၶ၀င္

[၂၄-၈-၂၀၁၂ ထုတ္ မႏၲေလးအလင္းဂ်ာနယ္]

ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး သန္႔ျမင့္ဦး ေရးသားတဲ့ကိုယ္တိုင္ေရးျမန္မာ့သမိုင္း (ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္)အမွားမ်ား

- 44 -

အခ်စ္ဟိုတယ္ မွ ေရးသားထုတ္ေ၀သည္

ေဖာ္ျပခဲ့ေသာ ဂ်ာနယ္အညႊန္း

၁- ဦးသန္႔ရ႕ဲ ေျမး ေရးတဲ့ ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္ (သို႔မဟုတ္)
ေျခရာလည္းေပ်ာက္ ေရလည္းေနာက္
[၃-၈-၂၀၁၂ ထုတ္ မႏၲေလးအလင္းဂ်ာနယ္]
၂- ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး ေရးတဲ့ ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္ (သို႔မဟုတ္)
ေျခရာလည္းေပ်ာက္ ေရလည္းေနာက္ (၂)
[၁၀-၈-၂၀၁၂ ထုတ္ မႏၲေလးအလင္းဂ်ာနယ္]
၃- ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး ေရးတဲ့ ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္ (သို႔မဟုတ္)
ေျခရာလည္းေပ်ာက္ ေရလည္းေနာက္ (၃)
ဘုရင့္ေနာင္အေၾကာင္း ေဇာက္တိေဇာက္ထိုး သမိုင္းအျမင္
[၁၇-၈-၂၀၁၂ ထုတ္ မႏၲေလးအလင္းဂ်ာနယ္]
၄- ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး သမိုင္းအမွန္ကိုေရးနိုင္ရဲ႕လား
[၁၅-၈-၂၀၁၂ ထုတ္ နံနက္ခင္္းဂ်ာနယ္]
၅- ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး ေရးတဲ့ လြပ္လပ္ေရးၾကိဳးပမ္းမွဳအလြဲမ်ား
[၂၂-၈-၂၀၁၂ ထုတ္ နံနက္ခင္းဂ်ာနယ္]
၆- ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး ေရးတဲ့ ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္ (သို႔မဟုတ္)
ေျခရာလည္းေပ်ာက္ ေရလည္းေနာက္ (၄)
[၂၄-၈-၂၀၁၂ ထုတ္ မႏၲေလးအလင္းဂ်ာနယ္]

ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး သန္႔ျမင့္ဦး ေရးသားတဲ့ကိုယ္တိုင္ေရးျမန္မာ့သမိုင္း (ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္)အမွားမ်ား

- 45 -

အခ်စ္ဟိုတယ္ မွ ေရးသားထုတ္ေ၀သည္

ကိုးကား စာအုပ္စာတမ္းမ်ား
၁။ ၂၀၀၉ ခုႏွစ္ သမိုင္းသုေတသန ဦးစီးဌာနထုတ္ ျမန္မာ့ရက္စဥ္သမိုင္း၊ (ပ တြဲ)
၂။ ၂၀၀၅ ဇူလိုင္၊ ေဒါက္တာသန္းထြန္း၊ ပုဂံေခတ္ နိုင္ငံေရးသမိုင္း
၃။ ၁၉၉၂ နို၀င္ဘာထုတ္ မွန္နန္းမဟာ ရာဇ၀င္ေတာ္ၾကီး (ဒု တြဲ)
၄။ ၂၀၁၀ ခုႏွစ္ထုတ္ ေဒါက္တာတိုးလွ၏ ဘုရင့္ေနာင္မင္းတရားၾကီး
၅။ ၁၉၁၀ ခုႏွစ္ထုတ္ ဦးပ႑ိတ၏ ဓည၀တီရာဇ၀င္သစ္
၆။ ၁၉၂၇၊ ဦးသာထြန္းေအာင္၏ ရခိုင္မဟာ ရာဇ၀င္ၾကီး
၇။ ၁၉၅၅၊ ဆရာၾကီး မင္းသု၀ဏ္၏ ေလာကသာရပ်ိဳ႕အေျဖ
၈။ ၁၉၆၇ ထုတ္၊ ျမန္မာမင္းမ်ား အေရးေတာ္ပံု
၉။ ၂၀၁၁ မတ္လထုတ္၊ ဆရာၾကီး ဦးဂိုအင္ကာ၏ ရုပ္ျပဗုဒၶ၀င္
၁၀။ ၁၉၆၅ ဇူလိုင္ထုတ္၊ ေအာင္သန္း၏ ေအာင္ဆန္း
၁၁။ ၁၉၆၇၊ ဒီဇင္ဘာလထုတ္ နဂါးဗိုလ္ထိပ္တင္ေထြး၏ ကုန္းေဘာင္ဆက္မဟာရာဇ၀င္အက်ဥ္း (ဒု ၾကိမ္)
၁၂။ ၂၀၀၃ ဒီဇင္ဘာထုတ္ ညိဳျမ၏ ကုန္းေဘာင္ရွာပံုေတာ္ (သတၱမအၾကိမ)္
၁၃။ ၁၉၉၇ ဇန္န၀ါရီထုတ္ ေရႊဘိုနိဒါန္း

ဦးသန္႔ရဲ႕ေျမး သန္႔ျမင့္ဦး ေရးသားတဲ့ကိုယ္တိုင္ေရးျမန္မာ့သမိုင္း (ေျခရာေပ်ာက္ျမစ္)အမွားမ်ား

- 46 -

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful