You are on page 1of 115

(j

Tadeusz Kasperczyk, Stanisław Kmak

MASAŻ PUNKTOWY l INNE


METODY REFLEKSOTERAPII

KRAKÓW 1998
SPIS TREŚCI

Copyright © by Tadeusz Kasperczyk, Stanisław Kmak NI w « > n f ................................................... 5


Wydanie II
Rysunki w tekście: Jadwiga Wsołek HUtoryi sny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
U fffidel c /yli w Chinach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
Projekt okładki: Jan Kmak W INiUir ................................................. II
Redakcja techniczna: Jerzy Kościelny iMMlfiill II
PMNllWY nin/ofii medycyny chińskiej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13
Wydawca: Firma Handlowo-Usługowa „KASPER" s.c. Tw» .................................................. 13
Kraków, ul. Szyllinga 30 i jej formy yang i yin . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16
o pięciu elementów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20
Druk: Zakład Graficzny „Golone!" s.c. Kraków, ul. Dąbrowskiego 11 Meriduiny główne i dodatkowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27
Skład komputerowy: KSP „COMTEX" s.c. Kraków, tel. 423-02-33 MUllkly chińskie i metody ich lokalizacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29
III
ISBN: 83-901977-1-5 mrridiiinów, położenie punktów
iiTupeutyc/nc . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34
Mcndian pluć . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34
Mcrulian jclila grubego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37
Mcndiun /oładka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42
Mcrulian <lcd/iony i tr/ustki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 51
Mcndian serca . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56
Mcridian jclila cienkiego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 59
Mcndian p^chcnea moczowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63
Mcndian nerek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

73
Mcridian osierdzia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

79
Mcndian potrójnego ogrzewacza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

82
Mcridian pęcherzyka żółciowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

87
Mcndian wajroby . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

94
Główny regulator tylny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

99
SPIS l 'R l iŚ

Olówny regulator pr/edni . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103


Punkty po/ameridianowe dodatkowe i „nowe" . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 107
Rozdział IV
Podstawy diagnostyki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 109
Diagnostyka kliniczna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 109
Diagnostyka stanów chorobowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 111
Diagnostyka narządowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 112
Diagnostyka meridian . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 115
Pojęcie „recepty punktowej",
podział punktów pod względem funkcji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 119
Punkty źródłowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 120
Punkty zgodności (przychylności) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 120
Punkty przepustowe (Luo) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 121
Punkty tonizujące . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 122
Punkty sedatywne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 122
Punkty zgodności przedniej (alarmowe) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 122
Punkty zgodności tylnej (alarmowe) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 123
Punkty Hua Tuo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126
Punkty pozostałe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126
Ko/d/iał V
Akupresura i inne metody refleksoterapii . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 127
Akupresura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 127
Akupunktura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 131
Pr/yżeganie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 132
Hlektroakupunktura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 132
Sonopunktura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 132
liłektropunktui a . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 132
Magnctopimktura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 134
Lascropunkttira . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 136
Rozdział VI
Recepty punktowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 138
Wyka/ recept punktowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 138
Wskazania i przeciwwskazania w stosowaniu akupresury . . . . . . . . . . . . 139
Recepty punktowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 140
Punkty samodzielne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 197
Najczęściej stosowane punkty w praktyce sportowej . . . . . . . . . . . . . . . . 204
Bibliografia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 211
Załącznik I . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 213
Załącznik II . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 214
SŁOWO WSTĘPNE

Ytotlui o /uchowanie własnego zdrowia staje się współcześnie córa/.


Hfvhwo|s/a. Do wielu z nas dotarła świadomość, że przeciwdziałanie
Mc lo nic to samo co leczenie jej samej. Szukamy więc takich sposobów
.i, klórc chronią nas od chorób.
ii /m- miejsce w systemie profilaktyki chorób przypada na odnowę
momuiyc/ną.
psychiki i odnowa biologiczna to działanie polegające na przylaniu
naturalnych procesów wypoczynkowych i regeneracji organizmu. •ffkly Ic
osiągnąć należy poznać odpowiednie techniki stosowane w tym l Ich
tcorctyc/nc uzasadnienie. Ogromną rolę w tym względzie odgrywają iy
profilaktyczne i terapeutyczne zbudowane na podstawie filozofii
wschodu, np. joga, Zeń, Qłgong i inne.
ramach studiów na kierunku rekreacji w Akademii Wychowania Fizyczna
Krakowie realizowana jest specjalizacja z odnowy psychosomatycz-Ni
program tej specjalizacji składają się między innymi takie działy jak:
Manyc/.ny i punktowy, refleksoterapia, odnowa biologiczna i psychiczna,
/drowotny i dietetyka.
Aulor/y adresują tę książkę głównie do studentów wspomnianego kierunku
juko podręcznik do masażu punktowego. Zakładamy, że będzie ona ti
lak/e w zawodzie: lekarza, fizjoterapeuty, masażysty i innych osób
owanych zagadnieniami zdrowotnymi.
Oaoby bez pr/ygotowania metodycznego, które zechcą skorzystać z niej
fdawać sobie sprawę, że wiadomości głównie w zakresie anatomii l
JNMofl/Jologii, należy uzupełnić we własnym zakresie.
NlnicJN/.y podręcznik poświęcony jest przede wszystkim akupresurze.
akuprcsurc ro/umiemy taką formę terapii, w której działając bodźcem w
formie ucisku palcem (lub pałeczką) na określony punkt lub wvwołuiemv
reulcrie nroimi-/mn
ShOWO WSTIjPNE
l SłOWOWSTI-PNH

Akupresura wykonywana na punktach chińskich bywa nazywana masażem Zrezygnowano z umieszczenia treści dotyczących objaśnienia biologi-
punktowym. Pojęciem szerszym od akupresury jest refleksoterapia. W refle- cznych mechanizmów działania akupresury. Tym razem przyjęliśmy
ksoterapii wykorzystuje się różne postacie bodźców: energię prądu elektrycz- /ałożenie, że książka w całości napisana będzie w konwencji tradycyjnej
nego, ciepła, stałego i zmiennego pola magnetycznego, światła, itp. filozofii medycyny wschodu. Jakkolwiek wiele zagadnień z zakresu
W tej książce, obok akupresury wykonywanej na punktach chińskich tradycyjnej medycyny wschodu znalazło objaśnienie na gruncie nauk
omawiamy najpopularniejsze metody refleksoterapii tj. elektropunkturę, mag- medycznych, to istnieją jeszcze takie obszary, których w stopniu zada-
netopunkture i laseropunkturę. walającym na gruncie medycyny konwencjonalnej nie sposób wyjaśnić. Z
Pierwowzorem tej publikacji jest nasza pierwsza książka z tego zakresu pt: kolei szersze zaprezentowanie tej problematyki wykraczałoby po/a
„Lcc/.nic/.y masa/, punktowy"*. Szybkie wyczerpanie się nakładu książki ramy tego wydawnictwa. Czytelników których te zagadnienia bardzo
/ucheciło nas do dalszego doskonalenia jej merytorycznej strony, a także interesują odsyłamy do pozycji książkowych, których wykaz podano w
s/cregu zmian redakcyjnych. „Bibliografii".
Najistotniejsze różnice pomiędzy „Leczniczym masażem punktowym" a Z metod refleksoterapeutycznych szerzej omówiono wykorzystanie prądu
„Masażem punktowym i innymi metodami refleksoterapii" dotyczą: stałego (elektropunktura), stałego pola magnetycznego (magnetopunktura) i
1. Szerszego potraktowania zagadnień teoretycznych podstaw masażu światła laserowego (laseropunktura).
punktowego, a w szczególności filozofii taoistycznej i prawa pięciu W tym miejscu pragniemy podziękować wszystkim tym, którzy podzielili
elementów w medycynie naturalnej. się z nami swoimi uwagami i opiniami na temat „Leczniczego masażu
2. Włączenia do rozdziału „Podstawy diagnostyki" oprócz diagnostyki punktowego". Mamy nadzieję, że i tym razem będzie podobnie. Prosimy o
stanów chorobowych i diagnostyki narządowej, także diagnostyki klini- uwagi i spostrzeżenia Państwa na adres autorów.
cznej i diagnostyki meridian. Pomimo szerszego potraktowania proble-
matyki rozpoznania, ciągle aktualne, pozostaje założenie, że odbiorca tej
książki będzie korzystał z gotowych „recept punktowych". Postawienie Tadeusz Kasperczyk, Stanisław Kmak
diagnozy w konwencji tradycyjnej medycyny chińskiej jest sprawą bardzo Katedra Teorii
trudną i wymaga wszechstronnej wiedzy medycznej, a zatem i lat Rekreacji i Sportów Wodnych
studiów koniecznych do jej zdobycia i zastosowania w praktyce. AL Jana Pawła II 78 AWF
3. Poszerzenia zakresu wykorzystania „punktów samodzielnych" o punkty 31-571 KRAKÓW.
wykorzystywane w odnowie biologicznej sportowców.
4. Wszystkie punkty wchodzące w skład „recepty punktowej" a także
„punkty samodzielne" zilustrowano rycinami niezależnie od podania w
tekście lokalizacji punktów.
W tym miejscu zwracamy uwagę czytelnika, że metodyka lokalizacji
punktów nakazuje postępować według następującego toku: W pierwszej
kolejności wykorzystujemy rysunek, który ukazuje topografię punktu,
następnie należy zapoznać się z opisem jego położenia a ostatecznym
potwierdzeniem właściwej lokalizacji jest efekt de-Qi.
Rozdział l RYS
HISTORYCZNY

Ten rys historyczny, wbrew pozorom, w większości poświęcony jest nie


dokonaniom w sferze akupresury, lecz akupunktury, którą potocznie zwie się
Mars/ą „siostrą" masażu punktowego. Wynika to z trudności jakie napotyka MC
ju/. na wstępie dociekań mających na celu określenie historii akupresury. Aby
wiarygodnie przedstawić problem należałoby przeprowadzić gruntowne khuiia
materiałów dotyczących chińskiej medycyny. Nie to jednak jest leniałem
niniejszego opracowania. Poniższy rys historyczny nie pretenduje do roli
wszechstronnego opracowania rozwoju tej dziedziny medycyny chińskiej w
ujęciu historycznym. Celem tego rozdziału jest podanie w formie kalendarium
najważniejszych dat i faktów dotyczących rozwoju akupunktury i przyże-fttmu,
które traktujemy jako minimum niezbędnej wiedzy w tym zakresie.
Szersze omówienie historii rozwoju akupunktury znajdzie zainteresowany
Czytelnik w podręcznikach autorów polskich i zagranicznych, których duży
icstuw zamieszczono na końcu książki.

U źródeł, czyli w Chinach


Początki akupunktury, za kolebkę której uznajemy Chiny, sięgają około
5(XX) lat p.n.e. Nazwy Zhen - tzn. nakłuwanie i Tsju - tzn. przyżeganie
pochodzą z czasów starożytnych. Żyjący około 3000 lat p.n.e. cesarz Chin,
nazwany w przekazach historycznych Żółtym Cesarzem - Huang Ti, nakazał
lekarzom zaniechania leczenia tradycyjnego, tj. w rozumieniu współczesnym
farmakologicznego, a zalecił leczenie nakłuwaniami za pomocą cienkich igieł,
klóre kierują przepływem energii życiowej (Qi) i w ten sposób przywracają
/drowie. Z tego wynika, że wówczas metoda ta musiała być już dość
powszechnie znana, a filozofia związana z uzasadnieniem jej skuteczności
10 KYS HISTORYCZNY K Y S HISTORYCZNY

Jednym z najstarszych opracowań poświęconych akupunkturze jest dzieło pt. Powtórnie /ostały odlane modele z brązu, tym razem trzy: mężczyzny, kobiety t
„Huangdi-Nei-Jing", czyli „Przyroda i życie", nazwane także „Kanonem il/icc-ka. Modele te służyły głównie celom szkoleniowym.
Medycyny Wewnętrznej". Prawdopodobnie dzieło to powstało w latach 475- W ro/woju akupunktury w Chinach nastąpił pewien regres. W XVIII w. w
221 p.n.e. Jest pracą zbiorową składającą się z 10 tomów w 2 częściach, z Chinach powstały wyższe uczelnie na wzór europejski. Wielu lekar/y
których druga część poświęcona jest akupunkturze i przyżeganiu (Ling snu powróciło z Europy po okresie studiów i stali się oni przeciwnikami tradycyjne)
-Kanon Akupunktury). W dziele tym zamieszczono mapę z topografią 295 chińskiej medycyny uznając ją za nienaukową. Zastój ten przypadł na lata !(»<>• l
punktów, w tym 25 nieparzystych. Znajdziemy tam omówienie teorii pięciu 1930.
elementów (drzewo-ogień-ziemia-metal-woda) oraz poglądy na energię życiową W latach wojen, jakie z przerwami toczyły się w Chinach od 1924 r. aż do
Qi i jej formy yang i yin. końca II wojny światowej akupunktura była wykorzystywana do leczenia
Żyjący w latach 141-208 n.e. lekarz - uważany za pioniera chirurgii i,innych żołnierzy i to sprawiło, że nastąpił jej powtórny rozkwit i pełna
chińskiej - Hua Tuo jako pierwszy wykorzystał akupunkturę do znieczulenia ifhabilitacja. Ponownie metoda ta została zrównana z innymi metodami U-
przed zabiegiem chirurgicznym. c/cnia. Z Chin akupunktura rozprzestrzeniła się na cały Daleki Wschód i
W latach 215-282 n.e. żył lekarz chiński - Huang Fou-Mi, który w 285 r. lam, /. pewnymi zmianami, była szeroko stosowana.
ogłosił dzieło pt. „Kia-yi-king", co w tłumaczeniu na język polski znaczy:
„O akupunkturze i przyżeganiu" (te sposoby w Chinach rozwijały się jedno-
cześnie). Autor opisał już 649 punktów: 300 parzystych i 49 nieparzystych. W Polsce
Inny wybitny lekarz - Souen Ssen-Mo (581-682) napisał dzieło, złożone z 30
Je/cli nie brać pod uwagę udziału Michała Boyma* w dziele popu l ary /.ac j i
tomów, pt. „Tsien-kin-fang", czyli „Tysiąc Złotych Recept". Dwa z owych 30
akupunktury w Europie, to pierwsze dokumenty, świadczące o zainteresowaniu
tomów poświęcone są akupunkturze i przyżeganiu. Podręcznik ten przez
się lekarzy tą metodą leczenia w Polsce, pochodzą z lat 1828 i 1830. Data IK2K
długie lata służył do nauki akupunktury i przyżegania nie tylko lekarzom
wiąże się z uzyskaniem przez lekarza Antoniego Baranowskiego stopniu tloktnra
chińskim, ale także koreańskim i wietnamskim.
medycyny na Uniwersytecie Wileńskim za pracę napisaną po łacinie, a
W okresie 618-907 powstały w Chinach szkoły akupunktury jako wydziały
poświęconą japońskiej moksie (przyżeganiu). Tytuł rozprawy po łacinie
szkół medycznych. To dla celów szkoleniowych w 1027 r. na polecenie
hr/.mi: „De moxa japonica ac sinensi dissertatio inauguralis chirurgico-practica t|
Cesarza Chin, lekarz Wang-Wei-Jin zlecił odlanie z brązu modeli naturalnej
iiam in Caesarea Litteraturum Universitate Vilnensi ad gradum doctoris
wielkości ludzkich postaci, pustych w środku. Na powierzchni każdej z dwóch
mcilicinae vito obfinendum publice defendet Antonius Baranowski Lithauanus
figur (odlano tylko 2 modele zwane Tang-Jen) zaznaczono przebieg 12 meri-
Mcdicinae Magister".
dian i 649 punktów. Wspomniany lekarz jest autorem podręcznika pt. „Ilustro-
W dwa lata później inny Polak - Józef Domaszewski na Uniwersytecie
wany podręcznik o punktach akupunktury i przyżegania na odlanym modelu z
Jagiellońskim bronił rozprawę doktorską częściowo poświęconą akupunkturze;
brązu".
t ytuł rozprawy: „De Hydrocephale interno chronice item de acupunctura.
Kolejny krok w rozwoju metody leczenia akupunkturą przypadł na rok
Dissertatio inauguralis medico-chirurgica".
1303. To z tego roku pochodzi zapis autorstwa lekarza Hu-Te-Pina o kolejnych
2 kanałach (meridianach): głównym tylnym i głównym przednim. Łącznie
mamy już w XIV wieku 14 meridianów i 693 punkty. Od tamtego -jakże * Michał Boym (1612-1659). Polski jezuita, urodzony we Lwowie, jako misjonarz wyjechał do
odległego czasu - nie zmieniła się liczba kanałów, dodaje się jedynie nowe Chin (1644 r.). Pobyt w Chinach, obok działalności misyjnej, M. Boym poświęcił na
studiowanie medycyny chińskiej. Miał ku temu dobre podstawy wyniesione jeszcze z domu
punkty. rodzinnego - ojciec Michała, Paweł Boym, był nadwornym lekarzem Zygmunta III Wazy.
Czasy renesansu przyniosły dalszy rozwój metod leczenia i nowe dzieła Poza tym znajomość języka chińskiego pozwalała mu na szybkie zgłębienie tajemnic
chińskich ksiąg medycznych i tłumaczenie ich na język łaciński. Pozostawił po sobie dzieła:
naukowe. W 1601 roku ukazało się „Kompendium akupunktury i przyżegania" - Flora Sinesis (Flora Chin), wydane w 1656 r. w Wiedniu. Clavis Medica ad Chinarium
dzieło porządkujące posiadaną na ten temat wiedzę ówczesnych. Znajdujemy w Dociorinam de Pulsibus (Klucz medyczny), wydane w 1686 r. w Norymberdze; ponadto
nim opis dziewięciu igieł oraz terapeutyczne właściwości kanałów i punktów. rękopisy prac Chiński medyk i Księgi chińskich receptur, wydane już po śmierci przez
12 RYS HISTORYCZNY

Jako ciekawostkę podajemy, że ta część pracy, która została poświęcona


akupunkturze zawiera zaledwie 9 stron druku, ma charakter pracy poglądowej i
oparta była na 12 współczesnych publikacjach zagranicznych. Niemniej
zawarto w niej zadziwiająco dużo treści: rys historyczny akupunktury, opis
igieł, objaśnienia mechanizmu działania nakłuwań, zastosowanie i wartości
lecznicze tej metody.
Pomiędzy rokiem 1830 a poniżej sporządzonym wykazem dat ważniej-
szych wydarzeń dotyczących akupunktury istnieje olbrzymia przepaść. Wydaje Rozdział II PODSTAWY FILOZOFII
się, że jest to niemożliwe, aby przez całe dziesięciolecia w Polsce nie znano,
bądź nie interesowano się akupunkturą. Jeżeli podręczniki z tego okresu nic na
MEDYCYNY CHIŃSKIEJ
ten temat nie mówią, to oprócz hipotezy, że rzeczywiście nic istotnego w tym
zakresie się nie działo można także przypuszczać, że nie odkryto i nie opisano
jeszcze tych co się tym zagadnieniem interesowali. Tuo
Uznajemy zatem, że historię polskiej akupunktury, którą możemy zaliczyć (hnowienie zagadnienia dotyczącego pojęcia Tao wymaga odniesienia się
do młodych dziedzin medycyny, wyznaczają następujące daty: ilo t l ą historyczno - filozoficznego okresu w którym się ono pojawiło za
1972 - powstała w Gliwicach Poradnia zwalczania Bólu (za sprawą dr «|w<iw;| chińskiego lekarza i filozofa nazwiskiem Lao-Tsy (lub Lao-Tzu), czyli
med. Bolesława Rutkowskiego), w której stosowano głównie akupunkturę i •LUN mistrz". Powstaje w tym czasie utwór filozoficzny pt. „Tao - te King"
elektroakupunkturę. t IV albo I I I w. p.n.e.). To w nim opisane jest po raz pierwszy pojęcie Tao.
1978 - w Warszawie utworzono pierwszą w Polsce instytucję mającą 1'i/c/. Tao rozumie się - drogę, metodę, sposób w jaki wszechświat
nazwę akupunktura w swoim szyldzie: Poradnia Akupunktury. liiitldujc się w ciągłym ruchu, zasady dotyczące regularności pewnych zjawisk w
1981 - rozpoczęła pracę Sekcja Refleksoterapii przy ZG Polskiego Towa- mm występujących, inaczej mówiąc wszelkie prawidłowości świata przyrody »
r/ystwa Lekarskiego. praw nim rządzących.
1983 - uka/ało się czasopismo „Akupunktura polska". /aklacla się, że koncepcja Tao zrodziła się głównie z obserwacji corocznego
1985 - powołano Krajowego Specjalistę do spraw Akupunktury. n*%lqx>wania po sobie pór roku, prowadzącego do rozwoju, odnowy i rozkładu.
1987 - uiwor/.ono samodzielną organizację: Polskie Towarzystwo Aku- Olowiek często zastanawiał się nad potęgą przyrody i zdawał sobie sprawę ze
punktury (w miejsce wspomnianej Sekcji Refleksoterapii). twe) l>c/.względnej od niej zależności. W ten sposób zrodziło się w ludziach
1988 - powstało Stołeczne Centrum Akupunktury. pr/rkonanic, że aby istnieć i żyć we względnej szczęśliwości, powinni
1982 i 1984 - odbyły się krajowe konferencje akupunktury. pmlcpować zgodnie z zasadami natury - przystosować się do jej praw. Gdyby
Przy omawianiu historii akupunktury w Polsce i jej osiągnięć doby współ- *7yny c/łowieka były w jakimś momencie niezgodne z wszechmocnym Tao,
czesnej nie sposób nie wspomnieć o roli i zasługach jakie na tym polu położył w<Vwc/as z pewnością nastąpiłby konflikt, w którym strona zdecydowanie
Prof. dr med. Zbigniew Garnuszewski, którego uznaje się powszechnie za ojca tlnln/a - czyli człowiek musiałby ponieść porażkę. Tego rodzaju rozważania
polskiej akupunktury. jwowacl/iły ludzi do badania i odkrywania prawidłowości Tao oraz kształtowania w
oparciu o nie swojego postępowania. Innymi słowy, człowiek pojmując
w%/cchświat jako coś ożywionego, zmuszającego go do bezwzględnego posłu-
wrrtsiwa. starał się poznawać jego rolę by móc właściwie ją wypełnić.
Taoi/m jako system filozoficzno-religijny powstał w epoce Chou (XI - III w
p.n.c.), w tej samej w której żył inny wybitny filozof tej epoki Konfucjusz ^51-
479 r. p.n.e.). Filozof ten wywarł ogromny wpływ na myśl filozoficzną
i Kiv>łf*<'7nit f<»i
14 PODSTAWY Ml O/Ol II Ml DYCYNY CHINSKII-J h>l>STAWY HI.O/OHI MI-DYCYNY CHIŃSKII-J 15

Należy nadmienić, że w epoce tej w Chinach panuje jeszcze system Starożytna filozofia chińska uważała, że człowiek jest maleńkim ws/ech-
patriarchalny - władzę sprawuje król, a ziemia i ludzie ją uprawiający pozostają <*i.tirm, /budowanym z tych samych elementarnych cząstek materialnych na
jego własnością. Wtedy jeszcze uznawano, że obok Tao nieba i ziemi istnieje ohiii/ i podobieństwo wszechświata. Żyje i działa pod wpływem tych samych
jeszcze Tao - droga króla. Tak rozumiano sposób postępowania nieba i króla. Ml, które r/ądzą przyrodą i podlega tym samym regułom. Człowiek wyróżnia MV
Król co jakiś czas schodził z nieba na ziemię przebywał w poszczególnych irdnak posiadaniem rozumu, zdolnością odczuwania i poznawania otacza-JUte^o
komnatach pałacu - świątyni. Miał on głównie za zadanie kierować ładem świata. Lekarze chińscy wychodząc z tych ogólnych założeń filozoficznych
społecznym. Bez wątpienia poglądy te miały służyć zachowaniu określonego odpowiednio interpretowali zgromadzone wiadomości z anatomii, patologii i
ładu społecznego i norm moralnych, a więc pozwolić rządzić ludem bez fizjologii oraz ustalali zasady teorii naukowych i metody postępowania, które
zakłóceń. Konfucjusz jakkolwiek w wielu kwestiach wyrażał światły pogląd, w uległy stopniowej przemianie ewolucyjnej.
tych trzyma się tradycyjnych poglądów i akceptuje istniejące stosunki Miniowa człowieka i procesy życiowe przebiegają według zasad sił yin i
społeczne. ywiiK. oraz reguł 5 elementów. Aktywność człowieka to jest yang, jego sen to
Zarówno Konfucjusz (który jednakże nie napisał żadnego dzieła) jak i yłn, tfoina połowa ciała - yang, dolna - yin, ramiona - yang, nogi yin. Tzw.
żyjący po nim wspomniany już Lao-Tsy znali teorię pięciu elementów. l»mie nar/ądy systemu trawiennego: jelita, żołądek są aktywnymi producentami
Została ona opisana w rozdziale „Wielki Kanon" w utworze „Księga pism" i rwigu i dlatego są yang.
zakłada się, że została napisana w pierwszej połowie pierwszego tysiąclecia Ko/winięcie teorii yin-yang zawarto na dalszych stronach książki. Nie
p.n.e. (a więc przed urodzeniem się obu filozofów). Lao-Tsy wyklucza już w wtlapic się w dalsze rozwlekłe opisy pojęcia Tao, przedstawiamy 7 twierdzeń
swoich założeniach o Tao ingerencję czynnika ludzkiego w prawa natury i uniwersalnych i 12 zasad względności, które wystarczająco szczegółowo
wszechświata. Głosi pogląd, że Tao wszechświata składało się z 2 zasadniczych »IJMHI|,| istotę zagadnienia. (Królicki 1994)
części: Tao nieba (Chien-tao) oraz Tao ziemi (Kun-tao). Twierdzenia te i zasady stwarzają dobrą okazję do refleksji i medytacji l
Tao nieba było otoczone większą czcią niż Tao ziemi. Uważano, że dzięki jako takie są podstawą kontemplacji w zakresie różnego rodzaju praktyk
ciepłu i dcs/.c/.om jakie niebo zsyłało na bierną, ciemną i suchą ziemię mógł §nyi hoterapeutycznych wywodzących się z myśli taoistycznej.
następować proces twor/cnia. W związku z tym niebo było największym
bóstwem, a coroc/.ne odradzanie się życia w przyrodzie było uważane za
sponlanic/nc działanie nieba i /iemi w oparciu o odwieczne zasady Tao. Siedem twierdzeń uniwersalnych
Równolegle do Tao wszechświata istniało Tao człowieka. Człowiek winien
l Wszystko jest rezultatem zróżnicowania. Nieskończoności.
kierować się w swoim życiu jednostkowym i społecznym porządkiem obowią-
L Wszystko podlega ustawicznym zmianom.
zującym w świecie natury. W myśl tej filozofii ktoś kto jest zdrowy jest
V Każda rzecz i każde zjawisko posiada swoje przeciwieństwo.
człowiekiem znającym swą wewnętrzną naturę, widzącym siebie w swoim
4. Każda rzecz i każde zjawisko ma dwa oblicza.
wnętrzu. Człowiek taki uważany jest za zdrowego, ponieważ zna swój umysł. A
5. Nie istnieje identyczność.
więc zdrowie nie może być w żaden sposób oddzielone od duchowego
rozwoju. Rozważając problem pożywienia wiadomo, że jeśli nie będzie ono 6. Im mocniejsza jest cecha danej rzeczy, tym większe jest przeciwieństwo
tej cechy.
odpowiednie może doprowadzić do tego, że człowiek zacznie zachowywać się
7. Cokolwiek ma początek musi dobiec końca.
neurotycznie. Wspierając swoje własne zdrowie poprzez dbałość o wszystko co
jest wokół nas, o bezpieczeństwo innych ludzi, rozwijając w ten sposób swoje
otoczenie - powodujemy, że to wraca do nas niejako podtrzymując nasze Dwanaście zasad względności
zdrowie. Kiedy pracujecie nad swoim umysłem, starajcie się o to by panować
nad swoimi negatywnymi uczuciami, nad emocjami, gniewem, niechęcią, a l. Jedna jedyna Nieskończoność manifestuje się ciągłą przemianą dopeł-
wówczas staniecie się zdrowsi. niających i antagonistycznych tendencji yin i yang.
16 PODSTAWY HLO/OFII MHDYCYNY CHIŃSKIEJ I-ODSTAWY FII.O/OFII MliDYCYNY CHINSKIIJ 17

2. Yin i yang przejawiają się nieustannie we wszystkim dzięki odwiecznemu o prwncj umowności tego znaczenia, a już na pewno unikać jego fizycznych
ruchowi nieskończonego Tao. interpretacji.
3. Yin reprezentuje siłę odśrodkową, yang siłę dośrodkową i wspólnie Cała medycyna chińska to w zasadzie studiowanie i analiza energii Qi i jej
tworzą energię Qi i wszystkie zjawiska. nxl/;i|ów. Zachodzi pytanie skąd ta energia się bierze. Źródłem jej są rodzice l jest
4. Yin przyciąga yang, yang przyciąga yin. to energia odziedziczana. Przez całe swoje życie człowiek uzupełnia l wydatkuje
5. Yin odpycha yin, yang odpycha yang. swoją Qi. Uzupełnienie następuje poprzez oddychanie i czerpanie jej / powietrza
6. Łączone w różnych proporcjach yin i yang tworzą różne zjawiska, które są jak też poprzez spożywanie pokarmów. Qi jest też pobierana i kosmosu poprzez
do siebie podobne. skórę. Człowiekowi są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania różne
Zachodzący pomiędzy rzeczami i zjawiskami objaw przyciągania i od- rodzaje Qi - typu yang z kosmosu, typu yin z ziemi / po/.ywicnia i oddychania, ta
pychania jest wprost proporcjonalny do zawartych w nich sił yin i yang. odziedziczona, i różne inne nabywane innymi tpmohami. Łączą się one
7. Wszystkie zjawiska są zmienne, nieprzerwanie zmieniają, swoją konsty- przenikając wzajemnie, tworząc w ciele człowieka .,wrwn<;tr/.ne Qi" lub „małe
Qi" uważane za podstawowy czynnik życiowy.
tucję stanowiącą złożenie sił yin i yang. Yin ulega przemianie w yang,
/ istnieniem wielkiej ilości Qi, lub jej wyczerpywaniem się, wiązano po/iom
yang przemianie w yin.
aktywności życiowej człowieka. Wewnętrzne Qi było tym, co decydowało o
8. Nic nie składa się wyłącznie z yin lub wyłącznie z yang. Wszystko
powodzeniu danej działalności, nie metoda działania była najważniejsza, tot/ ilość
stanowi komponent obydwu tendencji o zróżnicowanym stopniu nasy- Qi, której człowiek mógł użyć do wykonywania określonej czynności, liliergia la w
cenia. trakcie pracy wyczerpuje się ale podlega bardzo szybko odnowieniu. Much energii
9. Nie istnieje neutralne, w każdym zjawisku przeważa yin lub yang. jest ciągły i wielostronny. Nawiązuje do tego następujący ohftt/owy opis: każde
10. Wielkie yin przyciąga małe - yin, wielkie yang przyciąga małe yang. działanie powinno być jak woda, która najpierw spływa po /.boć/.uch gór
11. Skrajne yin wytwarza yang, skrajne yang wytwarza yin. strumieniami w doliny, a potem w postaci mgieł i chmur Ultmi siv* ponad
12. Wszystkie reakcje fi/.yc/.ne są natury yang w swym wnętrzu, natury yin na szczyty gór, by spaść na nie w postaci deszczu i spłynąć l powrotem po ich
powierzchni. zboczach. Często podkreśla się, że woda zatrzymana W twoim biegu zarasta
zielskiem, zamula się i zmienia w niezdrowe bagno, wytlurc/y jednak umożliwić
jej dalszy ruch, by stała się znów przejrzysta l fdrowa. Każda aktywność jeżeli
Kncmła Qi i jej formy yang i yin tylko nie jest zbyt jednostronna powoduje puenty w Qi, stwarzając pomyślne
Jednym / podstawowych pojęć chińskiej filozofii medycyny jest pojęcie warunki zarówno dla podejmującego ją, jak l dla jego otoczenia. Aktywność
energii Qi. powoduje również gromadzenie się energii Ql Niebezpieczny jest zarówno zastój
energii, jak i jej gwałtowne wyczerpa-
Wszystkie procesy, stany, zdrowie rozpatruje się w kategoriach braku,
nie się. Utrata kontroli i brak możliwości regeneracji
nadmiaru lub równowagi Qi. zapasów Qi grozi chorobą, a w skrajnych stanach
Qi - jest to niewidzialna energia - siła życiowa, która istnieje i krąży w śmiercią. Z rozważań nad Tao wiemy, że yang i yin
każdym organizmie żywym, a nawet każdej materii posiadającej strukturę to dwie formy energii Qi (ryć. l).
chemiczną warunkując jego prawidłowe funkcjonowanie. Formy te są przeciwstawne sobie, to dwa bieguny,
Każda komórka i narząd mają większy lub mniejszy zasób Qi. Suma które istnieją tylko razem, (nie mogą istnieć samo-
wszystkich Qi stanowi o potencji życiowej całego organizmu. Krążenie owej dzielnie). Egzystują we wzajemnym powiązaniu
energii ma charakter ciągły i odbywa się ustalonymi szlakami, które nazywamy -harmonii. Zachwianie równowagi między nimi ma
kanałami, południkami lub meridianami. wpływ na równowagę ustroju, na jego zdolność do
Należy jednak podkreślić, że jednoznaczne tłumaczenie Qi przy pomocy Hyc i. Znak Tao. symbol samoregulacji. W pojęciach starochińskiego systemu energii
słowa „energia" w kręgach cywilizacji europejskiej może prowadzić do wielu Qi - yang i yin. filozoficznego nie ma we wszechświecie organizmu,
mylnych interpretacji. Dzieje się tak dlatego, że pojęcie energii jest na gruncie
nauk przyrodniczych ściśle zdefiniowane. Dlatego powinniśmy pamiętać
18 PODSTAWY HI.O/OFII MHDYCYNY CHIŃSKIEJ hiDSTAWYMl.O/OHI MEDYCYNY CHIŃSKI!,! l')

gdzie nie byłoby konkurencji i walki przeciwieństw. Dlatego też formy energii Serce Śledziona-trzustka
yang i yin określa się jako prawo jedności lub walki przeciwieństw. Te obie 11°°-13°° 900-1100
formy energii zmieniają się i zachodzą na siebie. Przedstawia to najlepiej
monada chińska gdzie kolor jasny to yang, a ciemny - yin. W ciemnym jest Jelito cienkie Żołądek
cząstka jasnego i odwrotnie (małe yang i małe yin). Według tej filozofii
wszystko co nas otacza, a także jest w nas, daje się zaliczyć do yang, lub yin.
Ppcherz moczowy
Yang to: światło, słońce, niebo, ogień, ciepło, dzień, lato, rodzaj męski, ruch,
radość, czerwień, opadanie i inne. Yin to: ciemność, noc, księżyc, zimno,
woda, rodzaj żeński, stałość, smutek, bezruch, purpura, przestrzeń, wznoszenie
się i inne. Nerki
17°°-1900
Z faktu, że coś jest yang a coś yin nie wynika, że coś jest lepsze a coś
gorsze. W przyrodzie nie występuje pojęcie dobra i zła i nie stosuje też ona Osierdzie
Wątroba
takiego wartościowania. Jest to wytwór intelektualny człowieka dobry i słuszny 19°°-2100
tylko w sferze, wytworzonych przez niego zasad moralnych. Dla przyrody
zarówno to co złe, np.: drapieżnik, jak i to co dobre np.: Jagnie, są potrzebne i . Jelito

^^ ^^
grube 500.700
równie ważne dla niezakłóconego jej stanu. ———— NAR7ĄDY —— Płuca
Rozważania o istocie prawa jedności, lub walki przeciwieństw mają DZIENNO-NOCNE
ogromne znaczenie praktyczne. W życiu codziennym w sposobie pracy i czasie
wolnym, przy wyborze towarzystwa lub partnerów, przy dobieraniu właściwej \
diety czy leku, najważniejsze jest łączenie pierwiastków na zasadzie
przeciwieństw i pamiętanie, że cały otaczający nas świat zawsze dąży do
Potrójny ogrzewacz Pęcherzyk żółciowy
równowagi i pełnej homeostazy. W dalszych rozważaniach dotyczących energii Qi 21°°-2300 23°°-100
i jej form skupimy uwagę na tych wiadomościach, które wykorzystane będą dla
omówieniu mechuni/mu akupresury. Ryć. 2. Dobowy cykl krążenia energii Qi w organizmie człowieka.
Wspomniano te/, powyżej, że energia Qi w organizmie krąży nieustannie
swoimi utartymi szlakami czyli meridianami. Nur/.i|dy dzienne - maksimum energii występuje w nich w godzinach od 1
Jeden cykl krążenia energii Qi trwa dobę (24 godz.) i rozpoczyna się od OOilo 15.00, są to: l /oładek
serca -i do serca wraca. ,ł sled/.iona z trzustką (śledziona i trzustka w tradycyjnej medycynie chiń-
Wysokość fali przepływu energii w danym meridianie zależy od poziomu Qi skiej, uważane są za jeden narząd) l serce
w meridianie przed nim leżącym. •l jelito cienkie
Jeżeli z przyczyn chorobowych poziom Qi w danym narządzie związanym z Nur/ł|dy dzienno-nocne: godz. 15.00-19.00 i 3.00-7.00, są to:
meridianem jest niski to fala płynąca do narządu następnego będzie również l płuca
niska. Zadziałanie na przykład poprzez ucisk (akupresurę) lub nakłucie igłami .ł jelito grube
(akupunkturę), lub inną techniką na określone punkty meridianu chorego V pęcherz moczowy
narządu - czyli osłabionego energetycznie - wyrównuje w nim poziom energii, •l, nerki
a przez to podnosi falę płynącą do narządu następnego. Narządy ciała ludzkiego
wykazują różny stopień aktywności w ciągu doby, co daje podstawy do podziału Nurządy nocne: od 19.00 do 3.00, są to:
ich na narządy: dzienne, dzienno-nocne i nocne (ryć. 2). l osierdzie
1. potrójny ogrzewacz
V pęcherzyk żółciowy
4, wątroba

/lirowym jest ten człowiek, u którego energia Qi cyrkuluje w organizmie w


*posób niezakłócony.
PODSTAWY HLO/OH1 MHDYCYNY CIUNSKIBJ ••ODSTAWY rll.O/.OHI MHDYCYNY CHiNSKII-j 21
20

Istota leczenia w medycynie starochińskiej, polega na udrożnieniu przepływu


» M|xiwiedniki DRZEWO OGIEŃ ZIEMIA METAL WODA
energii Qi w ustroju, by ta przepływała w sposób niezakłócony. W tym celu
stosuje się różne techniki oddziaływania na punkty chińskie leżące na
I V, M ) k . l
mięśnie, ścięgna, cera ciało -mięśnie, skóra, włosy kości, mó/.£.
paznokcie -ukrwienie, tkanka łączna ciała włosy głowy
przebiegu meridianu. naczynia
tętnicze
Wy.hlmy łzy pot ślina śluz moc/
Prawo pięciu elementów < Holmwość spokojny aktywny zrównoważony prawy, nieugięty ruchliwy
Według tradycyjnej filozofii medycyny chińskiej u podstaw organizacji I ^ I I M K |f gniew, złość, radość troska, smutek strach, depresja
wszechświata leży cykliczność. Przyjęto, że sposób organizacji wszechświata nienawiść zmartwienie,
jest uniwersalny, tzn. że elementy owej organizacji w takim samym stopniu współczucie
dotyczą całości (wszechświata) jak i składowych części tej całości, np. istot HMniitinsi' do wzywania - do śmiechu do śpiewu do płaczu do stękania
żywych oraz każdej fizjologicznej funkcji. krzyku
W ten sposób podporządkowano wszystkie zjawiska pięciu elementom. ^ v» / o p u j e nadużycie oczu obserwacja, siedzenie leżenie stanic
działanie
Teoria ta tłumaczy materialne zjawiska i procesy zachodzące w tkankach, także poznawcze
stany psychiki, oraz wszelkie zależności między fizjologią, patologią] i /4ł|>,»t li
zjełczały spalenizna przyjemny gryzący zgniły
środowiskiem. HlM.lk
kwaśny gorzki słodki ostry słony
M< >SMl 'l |
urodzenie wzrost dojrzałość starzenie się zejście -śmierć
Te pięć elementów (pierwiastków) to:
1. drzewo (D) Koi... zielony czerwony żółty, złoty biały, srebrny czarny, niebieski
2. ogień (O) V
/.iemia ('/) 4, metal MIC*" kura (drób) baranina wołowina konina wieprzowina,
(M) .V woda (W) ryby
/i<Mtł«
pszenica żyto kukurydza owies, ryż fasola
Pomiycl/.y tymi elementami zachodzą relacje, które można określić ogólni< MriiKl.i Fermentacja, wędzenie w cukrze w ostrych solenie,
jako prawa pr/.emiany i istnienia. Tak więc przez prawo pięciu elementów Wul iiMitriwacji kiszenie przyprawach, w zamrażanie
próżni
Sing ro/.umie się symbole pod które podstawia się równoważniki odnoszącej
%|M»*rih krótkie pieczenie duszenie pod pod ciśnieniem, gotować w dużej
się do człowieka, jego otoczenia, a także do świata przyrody (tab. 1). fiMnw.mia zaparzanie bez (ruszt), przykryciem w kuchnia ilości wody,
przykrycia na smażenie z małej ilości elektryczna mieszać
* ogniu z drzewa obracaniem wody, tłuszczu
nie mieszać,
Tab. 1. Odpowiedniki pięciu elementów piec węglowy

Odpowiedniki DRZEWO OGIEŃ ZIEMIA METAL WODA


wątroba serce osierdzie śledziona płuca nerka h»«i dnia rano południe po południu wieczór noc
Narząd pełny pęcherzyk jelito cień. (Ntfii toku wiosna lato późne lato jesień zima
Narząd pusty żółciowy potrójny
ogrzewacz żołądek jelito gr. pęcherz Wpływ wiatr gorąco wilgoć sucho zimno
moczowy Noklimatu
Huonii świata wschód południe środek zachód północ

Zmysł oczy - wzrok język - mowa wargi nos - węch ucho - słuch
-śluzówka
dotyk
PODSTAWY l-ll O/Ol II MI-IWYNY CHIŃSKIHJ I-ODSTAWY RLO/OHI MliDYCYNY CHIŃSKIM

Istnieją wzajemne więzi między tymi pięcioma elementami. Są to: 1'utologia między pięcioma elementami
1. Więź twórczo-pobudzająca (odżywcza)
Drzewo pobudza (w znaczeniu rodzi) ogień, ogień pobudza (ogrzewa) /tlrowie zawdzięczamy energii Qi, która sprawia, że organizm dysponuje
ziemię, ziemia daje metal, metal daje wodę, woda żywi drzewo (ryć. 3). iHl|X)wiednimi siłami obronnymi zarówno przed patogennymi czynnikami
Nadmiar pobudzania jednego z 5 elementów prowadzi do zaburzenia równo-
/rwnetr/nymi jak i wewnętrznymi. Mechanizmy obronne ustroju, dzięki
dynamicznej równowadze pomiędzy yang i yin naszego ciała zachowują stan
wagi pomiędzy nimi.
rdinwiu. Utrzymuje się on dopóki silny czynnik atakując nie naruszy tego
2. Więź destrukcyjno-hamująca iłami lub będąc słabym nie natrafi na obniżoną niewydolną wewnętrzną siłę
Drzewo hamuje (podrywa korzeniami) ziemię, ziemia wypija wodę, woda fwiK,u patogennej. Czynnikiem atakującym może być nagłe pogorszenie się |
y.asi ogień, ogień topi metal, metal tnie drzewo (ryć. 3). *»|ł«><ly jak np. przenikliwe zimno i jeżeli natrafi na obniżoną odporność na ten
Je/cli określony element np. woda wykazuje słabość, to inny np. ogień /,u Ł/yitmk może dojść do choroby. Choroba może trwać krótko przy dobrych
/yna dominować, pr/ybiera formę ataku aż do jego całkowitego zniszczenia. •li*1 h obronnych ustroju, wytwarza się podwyższona ciepłota (gorączka) l |
wzajemne pobudzanie
wzajemna akcja destrukcyjna *łly, które przeciwdziałają atakowi agresji. Jeżeli organizm na skutek
przeciwdziałanie liMócenia energii yang-yin nie upora się z atakiem w krótkim czasie, to
ihoioba przewleka się.
W tradycyjnej chińskiej medycynie istnieje pojęcie pełności gdy nadmiar
Ryć. 3. Schemat przedstawiający
prawo pięciu elementów. jNMogcnnego czynnika atakuje powierzchnię odpornego organizmu (Pincel |
9M4) Objawami pełności jest nagły początek choroby, ostry jej przebieg,
Z powyższych więzi ttryttnka gorączka, poty, szybkie tętno. Jest to tzw. zespół wewnętrzny Jfatty
wywodzi się jedno z nadmiar czyli Shi.
prawideł recepty Długie pojęcie to pustość, jest ona przy słabej obronności organizmu |
punktowej nazwane wniknięciu głębiej czynnika szkodliwego. Objawami pustości są: przewlekanie Ul
prawidłem „matka-córka", choroby, brak gorączki i zwolnione tętno. Stan ten to zespół wewnętrzny yin
(lub „ojciec-syn"). Element niedobór czyli Xu.
drzewa, który ma związek
l xc/.c nie ma wzmocnić stan niedoboru lub osłabić nadmiar.
/c w/.ględu na pochodzenie czynnika patogennego dzieli sieje na:
z wątrobą jest „matką" elementu, ognia. Ogień ma związek z sercem. W
I. Patogenne czynniki zewnętrzne; zimno, ciepło, wiatr, susza, wilgoć,
przypadku chorej wątroby nie jest ona w stanie dostarczyć energii Qi sercu i serce
wpływy kosmiczne, urazy i zakażenia.
wykazuje niesprawność.
2 1'atogenne czynniki wewnętrzne; złość, troska, smutek, strach, radość,
Do wykorzystania w praktyce tego prawidła będziemy powracać jeszcze na| pr/.eciążenie pracą narządów wewnętrznych, błędy w odżywianiu i inne.
dalszych stronach książki.

Merldiany i punkty związane z elementami


Mcridiany główne czyli narządowe posiadają odpowiedni równoważnik w
/ikręsię elementów i tworzą bardzo ciekawy układ, którego cechami
tic/cgólnymi są: występowanie tego samego elementu w parze jaką tworzą
pot/c/cgólne meridiany typu yang (narządy puste) i yin (narządy pełne).
/.miana elementu występuje zawsze bądź przy układzie yang-yang, bądź
yln-ym Element ognia występuje 4-krotnie, a pozostałe tylko po 2 razy.
24 PODSTAWY FILOZOFII MEDYCYNY CHIŃSKIEJ I-ODSTAWY FILOZOFII MEDYCYNY CHIŃSKIEJ

6 para XII wątroba (yin) I płuco (yin) l l para Str/.ułki łączące duże południki wskazują wzajemne oddziaływania na
Mcbic dużych południków.
XI pęcherzyk II jelito f *-*
grube (yang) J Ka/cla para w ten sposób jest w stanie wyrównać powstające w wyniku
żółciowy (yang)
III żołądek (yang) -j 2 para <l/miiiń powyższych czynników zaburzenia.
5 para
t Pi/ykład: atak zimna na powierzchnię ciała zadziała na leżący zewnętrznie

;
T S- fo
X potrójny dii/y południk Tai yang. Tai yang tworzą meridian jelita cienkiego (ciepło) l
IV śledziona f ^
ogrzewacz (yang) pc<'hcr/.a moczowego (zimno). Podczas ataku zimna na południk pęcherza
[ IX osierdzie
sierdzi*(yin) trzustka (yin) J
m«K /owego będzie dążność ze strony jelita cienkiego do wyrównania zimna
t
VIII nerka (yin)
l twoim ogniem.
4 para V serce (yin) l 3 para
J t
^ > (Q)
l*r/y ataku suszy na Yang Ming ratunek nastąpi przy pomocy wilgoci ze
Hinny /ołądka.
\ VII pęcherz l VI jelito /^ v-y
moczowy (yang) •<- l nk wyrównane są między innymi codzienne wahania klimatyczne. Poja-
cienkie (yang) J
wienie się deficytu energii w wyrównującym składniku utrudnia likwidację
w kółku podano element (D -drzewo) •toku patogennego czynnika prowadzącego do zaburzenia.
W pierwszym przykładzie atak zimna dotknie południk Tai yang, a w drugim
Ryć. 4. Schemat obrazujący powiązania pomiędzy meridianami a pięcioma elementami. MKhou, południk Yang Ming.
Oprócz obiegu energii w meridianach tworzących pary (ryć. 4) i mających /ahur/cnie równowagi w tych podwójnych, dużych południkach niezlikwi-w
połączenia pomiędzy sobą poprzez punkty przepustowe (Luo) istnieją też ich obrębie, może być wyrównane, jak wskazują strzałki, przez
połączenia, które określamy jako duże południki. Wyodrębniamy trzy duże |l du/y południk współpracujący. I tak Tai yang otrzyma pomoc ze strony
południki typu yang; i trzy typu yin. In Shao yin rozpraszającego zimno, a Yang Ming od Tai yin dostarczyciela
tui /ależności te są wzajemne, tzn. że jeżeli wewnętrzny ogień będzie )
Duże południki typu yang tworzą: Shao yin, wtedy Tai yang dostarczy zimna.
1. jelito cienkie (meridian ręczny) i pęcherz moczowy (meridian nożny) W Icrapii gdy zimno uszkodzi Tai yang, trzeba użyć punktu Luo południka
-Tui yang JajMa cienkiego dla zaopatrzenia go w ogień od serca z równoczesnym
2. potrójny ogrzewacz (meridian ręczny) i pęcherzyk żółciowy (meridian »*/.cmcm punktu źródła na południku serca.
no/.ny) - Shao yang 1. jelito grube (meridian ręczny) i żołądek (meridian Takie postępowanie na początku choroby może wspomóc zlikwidowanie
nożny ) - Yang Ming llwego zimna na południku Tai yang.
Duże południki typu yin tworzą: Jtk widać z tego, duże południki mają ważne praktyczne znaczenie (Pincel
1. płuco (meridian ręczny) i śledziona-trzustka (meridian nożny) - Tai yin UW).
2. osierdzie (meridian ręczny) i wątroba (meridian nożny) - Yueh yin
3. serce (meridian ręczny) i nerka (meridian nożny) - Shao yin

Duże południki i ich funkcje możemy przedstawić w następujący sposób: Tai


yang - zimno Shao yang - ciepło Yang Ming - suchość Tai yin -
wilgoć Yueh yin - wiatr Shao vin - ogień

C
26 PODSTAWY FILOZOFII MHDYCYNY CHIŃSKIEJ PODSTAWY HIX)y.OI;II MliDYCYNY CHINSKII-J 27

Punkty chińskie i ich połączenie z pięcioma elementami Meridiany główne i dodatkowe


Każdy z punktów zgodności (Shu) związany jest z odpowiednim elementem, S,l to s/laki przepływu energii Qi. Biegną one przeważnie wzdłuż ciała.
(stąd inna ich nazwa - „punkty-elementy") i tak: Chkh«Hl/;|ce od nich odgałęzienia (kolaterale) łączą określone punkty na
powiri/.chni ciała z odpowiednimi narządami wewnętrznymi. Punkty te są
Punkty dla meridianów yang: Punkty dla meridianów yin:
znane jako: punkty chińskie (PCH), punkty akupunktury (PA),
- drzewo (D) aktywne punkty (BAP).
- metal - (M)
woda - (W) I - ogień N,t obwodzie meridianów kończyn, tak górnej (poniżej stawu łokciowego), »
- ziemia dolnej (poniżej stawu kolanowego), meridiany łączą się ze sobą. Te łączące
drzewo - (D)
- metal nazywamy Luo (czyt. lo). Meridian yang łączy się z meridia-ftftii v w i tym
ogień - (0) samym daje to swobodne krążenie energii Qi w całym ustroju. |)l,i uniknięcia
- woda
ziemia (Z) nieporozumień, których przyczyną może być stosowanie fftin Y f 11 nazw,
źródełko (Ting) postanowiono oznaczać meridiany cyframi rzymskimi (od I do XIV), przyjmując
za I meridian płuc.
II strumyczek (Yang) (O)
III strumień (Shu) osobna. Więź twórczo-pobudzająca wyraża
(Z)
IV rzeka (King) (M) Mrridiany główne :
V morze (Ho) (W) Wydaje się, że najlepszym rozwiązaniem jest stosowanie obok nazw
Tab. 2. Punkty elementy
fml/imych - nazw łacińskich. Chińczycy współcześni także stosują ten system.
się tym, że chcąc pobudzić serce] C,8.
Meridiany Elementy Meridiany Elementy
(ogień), należy działać na C9. (drzewo). NAZWA ŁACIŃSKA
Yang M W D O Z Yin D O Z M W
W więzi hamującej serce C.8.1 (ogień) Pulmones P Intestinum
VF 44 43 41 38 34 H 1 2 3 4 8
IT 1 2 3 5 8 C 9 8 7 4 3
należy działać na C.3. (woda). Prawo - crassum IC Gaster G
SJ 1 2 3 6 10 PC 9 8 7 5 3
teoria pięciu elementowi tłumaczy w Lien - Pankreas LP
G 45 44 43 41 36 LP 1 2 3 5 9 sposób, który można uznać za naukowy,
Cór C
IC 1 2 3 5 11 P 11 10 9 8 5 obieg energii w naturze) i stanowi kanon
medycyny naturalnej. Intestinum tenue IT
VI) 67 66 65 60 40 R 1 2 3 7 10
Yesica urinaria VU
lit/.by wygruhionc - „punki element w elemencie"
Ren R
Punkty ic wykorzystuje się przede wszystkim do oddziaływania na określonej Pericardium PC
nur/i|dy. Szczególnie dotyczy to „punktów elementów" (lub element w ele-j przyjęto z chin. S J (San
mcncic). Jiao) Yesica fellea VF
Punkty te w tab. 2 wygrubiono. Punkt leżący na lewo od niego ma Hepar H
działanie pobudzające, a leżący na prawo uspakajające (hamujące).
Z zagadnieniem tym wiąże się pojęcie prawidła określanego jako „matka-
córka" lub „ojciec-syn". To co przedstawiono przy omawianiu rodzaju więzi
pomiędzy pięcioma elementami (ryć. 3) odnosi się także do każdego meridianu j z
NAZWA POLSKA
I Meridian płuc P
II Meridian jelita grubego JG
III Meridian żołądka Ż
IV Meridian śledziony - trzustki ST
V Meridian serca S
VI Meridian jelita cienkiego JC
VII Meridian pęcherza moczowego PM
VIII Meridian nerki N
IX Meridian osierdzia O
X Meridian potrójnego ogrzewacza PO

XI Meridian pęcherzyka żółciowego PŻ


XII Meridian wątroby W
28 PODSTAWY FILOZOFII MHDYCYNY CHIŃSKIEJ h»l>VI AWY I-1I.O/OHI MI-DYCYNY CHlŃSKIliJ

Meridiany dodatkowe Punkty chińskie i metody ich lokalizacji


XIII Meridian środkowy tylny (ST), czyli przyjęto z chin. TM 1'unkly chińskie są to miejsca na ciele o szczególnych właściwościach.
główny regulator tylny (GRT) (Tu Mai) Iłom h nakłucie, ucisk lub inny sposób pobudzenia są podstawą leczniczego
XIV XIV Meridian środkowy przedni przyjęto z chin. JM mM/ialywania na organizm. W przebiegu wyżej wymienionych meridianów
(SP), czyli główny regulator przedni (Jen Mai) Ifly fi/0 punktów:
(GRP) = 309 x 2 (parzyste) =618 +
l, Mriulianów głównych Mrntlian
28 +
Są to meridiany niesymetryczne. główny regulator tylny Mriitli.ii)
Meridiany mają dwie części: zewnętrzną, biegnącą po powierzchni ciała 24
główny regulator przedni
wzdłuż punktów, i wewnętrzną, zmierzającą do odpowiadających im narządów. RAZEM:
Zewnętrzne części meridianów mają charakterystyczny przebieg. Wszystkie 670 punktów
zaczynają się lub kończą na palcach rąk i nóg. Tylko meridian nerki zaczyna
się na podeszwowej części stopy. W przeważającej swojej długości biegną one f tyióiY. tych punktów opisano około 800 dodatkowych, tzw. Extra. Punkty H
przez kończyny górne lub dolne, dlatego dzielimy je na meridiany górne - tj. *««|»!u),| się na skórze człowieka od urodzenia i mają jednakową lokalizację •
rąk, i dolne - tj. nóg. k*/<lt>',n Ich wielkość u ludzi zdrowych waha się od 2 do 5 mm (średnica), i w t
Do meridianów rąk należą: m. płuc, m. jelita grubego, m. osierdzia, m. /.IMI- choroby narządu mogą się powiększać do 10 mm.
potrójnego ogrzewacza, m. serca, m. jelita cienkiego. Pozostałe to meridiany nóg. (tuneli* ki lka sposobów lokalizacji punktów. Poniżej podajemy niektóre l
T. Mann, omawiając przebieg meridianów po powierzchni ciała, podajej HK li
następujący opis: jeśli człowiek wyprostuje się w taki sposób, że jego ramiona] są 1 Według informacji dotyczących miejsc anatomicznych ciała, na przy-
uniesione w stronę nieba, a jego stopy spoczywają na ziemi, to zauważamy, że kład: (J.45. znajduje się po stronie strzałkowej drugiego palca u nogi, ł
meridiany yang idą od nieba do ziemi, a yin od ziemi do nieba. Jest to;! zgodne mm od rogu paznokcia. Tą metodą będziemy się posługiwać najczęściej.
ze starożytną tradycją, według której, energia yang pochodzi z kosmosu, j a yin z
ziemi. 2 Metoda cuna indywidualnego. Cun jest to jednostka, która nie odpowiada
Obok 12 meridianów głównych istnieje 8 meridianów dodatkowych. Dwa] z /mlncj /.nanej dotychczas jednostce pomiarowej. Od tysięcy lat stoso-
nich mają szczególne znaczenie i zostaną omówione podobnie jak główne. Są wany jest w akupunkturze, służąc do lokalizacji punktów. W akupun-
to: meridian środkowy tylny (TM) i środkowy przedni (JM). Oba meridiany klur/e s/erokość kciuka uznajemy za l cun. Także odległości między
dodatkowe mają połączenia z meridianami głównymi typu yang i yin, i zarządzają tlwnma fałdami na środkowym paliczku III palca ręki (u kobiet prawej, u
nimi. TM zarządza typem yang, a JM typem yin. Według starych ksiąg me/c/.y/n lewej) określa l cun indywidualny (ryć. 5).
chińskich, meridiany te stanowią zbiorniki energii Qi i są zlewiskiem tej
energii, dlatego nazywamy je meridianami zarządzającymi, lub głównymi 1 Metoda cuna proporcjonalnego. Chińczycy podzielili poszczególne
regulatorami. okolice ciała wzdłuż i wszerz na różne odcinki, tzw. proporcjonalne
Punkty kolejne meridianu podano cyfrą arabską i odnoszą się one wyłącz-j jednostki cun. W metodzie tej l cun na czole nie jest równy l cunowi na
nie do danego meridianu (bywają systemy numeracji łącznej punktów). Liczbę klatce piersiowej. Mierzony w jednostkach układu SI w każdej okolicy
punktów w danym meridianie oraz jego typ podano przy charakterystyce] ciula będzie miał inną długość. Zawsze jednak odległość od punktu
ogólnej przebiegu meridianu (patrz rozdział III). Kairu l, tj. leżącego u nasady nosa w środku między brwiami - do
pr/cdmcj linii włosów, niezależnie od tego, czy będzie to kobieta czy
mętezy/na, dorosły czy dziecko, o wysokim czy niskim czole -wynosić
będzie 3 cuny. Inne przykłady: odległość między brodawkami
30 PODSTAWY I-II.O/OFII MHDYCYNY CHIŃSKIEJ h)|)SI AWY ni.O/OI-Il MI-DYCYNY CHIŃSK1IU
Ryć. 5. Cun indywidualny.
l
sutkowymi wynosić będzie 8 cunów*, odległość od górnego brzegu
spojenia łonowego do pępka - 5 cunów (ryć. 6).

4. Metoda palpacyjna - szczególnie przydatna w stanach chorobowych,


kiedy punkt jest powiększony i bolesny.

5. Lokalizacja za pomocą punktoskopu. Punktoskop jest to aparat, którego|


działanie opiera się na wykorzystaniu niższego oporu elektryczneg<
punktu od otaczającej go skóry. Inaczej mówiąc, punktoskop jest t<
bardzo czuły omomierz (ryć. 7).

* U kobiet między liniami środkowoobojczykowymi.


Ryć. 6. Cun proporcjonalny.
32 PODSTAWY FIl.O/OHI Mi-DYCYNY CHIŃSKIEJ H>I>STAWY PILOZOI-II MHDYCYNY C I I I Ń S K I I - J

Ryć. 8b

1 - elektroda czynna,
2 - elektroda bierna,
\ 3 - potencjometr,
4 - sygnalizator optyczny,
5 - pokrywa pojemnika baterii.
Ryć. 8c

Ryć. 7. Punktoskop (omomierz).

6. Lokalizacja punktów przez odpowiednie ułożenie ciała lub przyjęci<


odpowiedniej pozycji. Przykład: punkt VF.31. (Fengshi) można zlokali-
zować, przyjmując pozycję wyprostną („na baczność") z przyłożenie! rąk
do ud. Koniec palca środkowego wskazuje ten punkt. Sposób ten
wykorzystuje się najczęściej dla wyznaczenia punktów:
a) YF.31.,
b) LP.10.,
c) IC.4.,
Ryć. 8e
d) P.7.,
Ryć. 8d Ryć. 8. Przykłady sposobów
e) R. 1. (ryć. 8).
lokalizacji punktów.
I*K/I •lill-CMI-KIDIANÓW...

Rozdział III
PRZEBIEG MERIDIANÓW, POŁOŻENIE PUNKTÓW l
WSKAZANIA TERAPEUTYCZNE

MERIDIAN PŁUC (ŁAC. PULMONES - P)


Przebieg meridianu
Wswoim przebiegu zewnętrznym rozpoczyna się w punkcie P.I., tj. na
powierzchni klatki piersiowej, na wysokości pierwszej przestrzeni międzyże-
browej, 6 cunów od linii środkowej ciała. Dalej biegnie w górę i na zewnątrzj -
punkt P.2., stąd zstępuje w dół po przyśrodkowej powierzchni ramienia] i
dochód/i do stawu łokciowego. Od stawu łokciowego biegnie po stronie
promieniowej przedramienia, przez nadgarstek przechodzi na tętnicę promie-
niowi) i osiąga koniuszek kciuka - 3 mm od promieniowego kąta macierzyj
pu/.nokcia (P. 11.).

Ogólna charakterystyka meridianu:


Typ meridianu: yin, związany z elementem Metal, tworzy parę z meridia-1 nem
jelita grubego. Ważniejsze punkty:
- źródłowy P.9.
- przychylności „Snu" P. l L, P. 10., P.9., P.8., P.5.
- tonizujący P. 9.
- sedatywny P.5.
- przepustowe P.7., (P.9.)
- alarmowy przedni P. l.
- alarmowy tylni YU.13.
- samodzielne P.7., P. 11.
Ogółem punktów: 11, czas największej aktywności 3.00-5.00.

Ryć. 9. Meridian płuc.

punktów: P.l. Zhongfa (zwykły pałacyk) Piptatenic: na


powierzchni klatki piersiowej, na wysokości pierwszej
ifli micdzVŻehrOWei 6 CliruSu/ r»H l i n i i trriA\t/\\u»i r>i»ła
1'RZBBIEG MERIDIANÓW... Hl/l WHJMl-RIDIANÓW.

Wskazania: dychawica oskrzelowa, choroby płuc, obrzęk twarzy i kończyn, Wska/ania: tiki i przykurczę mięśni mimicznych, zapalenie nerwu twar/o-n i
ból w okolicy klatki piersiowej. nerwu trójdzielnego, bóle zębów, dychawica oskrzelowa, nieżyt krtani,
P.2. Yunmen (drzwi obłoków) migdałków podniebiennych, bóle głowy w okolicy potylicznej, iia.
-Położenie: we wgłębieniu, pod wewnętrznym brzegiem obojczyka (w odle- s/c/.ególnie z towarzyszącymi wymiotami, schorzenia rąk. IMł. Jini;qu
głości 1/3 od barkowego końca obojczyka). (dolny kanał lub spływ kanału) |N»lo/onic: przy promieniowej stronie
Wskazania: takie same . mięśnia zginacza ręki, l cun nad
P.3. Tianfu (niebiański pałac) pi omieniowo-nadgarstkowym. W%ka/ania: zapalenie migdałków
Położenie: na środkowej górnej powierzchni ramienia, 3 cuny poniżej
podniebiennych, dychawica oskrzelowa,
przebiegu dołu pachowego, po promieniowej stronie mięśnia dwugłowego
ramienia. . c/kawka, zapalenie nerwu promieniowego. ,V. Tuiyuan (wielkie źródło) * |
*olo/cnie: przy promieniowym brzegu ścięgna mięśnia promieniowego /a
Wskazania: choroby narządów oddechowych, ból w okolicy łopatki, barku i
ivki, na dolnym fałdzie stawu promieniowo-nadgarstkowego. ka/ania:
stawu barkowego, nerwice, zawroty głowy.
rozedma płuc, angina, nerwoból międzyżebrowy, ból przedrą-la. /apalenie
P.4. Xiabai (szlachetny świat)
spojówek, zapalenie rogówki, bezsenność, depresja. Wyka-•prc|alnc
Położenie: na środkowej powierzchni ramienia, po promieniowej stronie
oddziaływanie na tętnice, podnosi ciśnienie tętnicze itp. IUO, Yuji (spotkanie
mięśnia dwugłowego, l cun poniżej P.3.
ryby)
Wskazania: neurogenne choroby serca, częstoskurcz napadowy, mdłości,]
ból w piersiach. iie: na dłoniowej powierzchni kłębu, w środku pierwszej falangi
P.5. Chize (staw łokcia)
Położenie: we wgłębieniu stawu łokciowego, po stronie promieniowej! Wftkit/ania: bóle głowy, zawroty głowy, nadmierne wydzielanie potu,
""""lic migdałków podniebiennych.
ścięgna mięśnia dwugłowego ramienia (ułatwia lokalizację pozycja zgięcia]
l, Shuoshang (młody kupiec) IHtfWo/CMie: po promieniowej stronie
przedramienia z dłonią zwróconą ku górze - można wtedy zauważyć nieznaczne
kciuka, 3 mm od rogu paznokcia Tiswwy punkt).
wgłębienie, w którym leży ten punkt).
Wskazania: choroby narządów oddechowych i układu nerwowego (nerwice,! Wtka/ania: omdlenia, choroby jamy ustnej, gardła, przełyku, bezsenność,
stany reaktywne, nietrzymanie moczu, drgawki u dzieci, ból w okolicy łopatki,] "*"rkl u d/.ieci, punkt znieczulenia skóry podczas zabiegów chirurgicznych.
niedowłady, zapalenie splotu nerwowego).
P.6. Kongzui (większy otwór) MRRIDIAN JELITA GRUBEGO
Położenie: po odwróceniu dłoni ku górze punkt ten znajduje się po;
promieniowej stronie przedramienia, w odległości 5 cunów poniżej zgięcia] iC. INTESTINUM CRASSUM - IC)
łokciowego, a 7 cunów powyżej poprzecznego zgięcia nadgarstka. meridianu
Wskazania: ostre choroby układu oddechowego, wysoka temperatura, w górę od punktu IC.l., który znajduje się 3 mm w bok (po stronie
kaszel, chrypka, nieżyt krtani, zapalenie gardła, ból w okolicy ramienia i niowej) od rogu paznokcia palca II, poprzez nadgarstek, przedramię, do
stawów rąk. przedniego brzegu wyrostka barkowego łopatki (acromion), od tego
P.7. Lieąue (niedostatek przechylenia) ftkręcu na przednią powierzchnię klatki piersiowej do dołka nadoboj-
Położenie: przy dłoni zwróconej ku górze punkt ten leży po promieniowej cgo. Slłjcl wznosi się ku górze i biegnie przez środek trzonu żuchwy, k,
stronie, powyżej wyrostka rylcowatego, !."> cuna od zgięcia poprzecznegc do wargi górnej. Kończy się na górnym brzegu bocznej bruzdy
nadgarstka. ka nosa (IC.20.).

* Prze/, stwierdzenie ..takie same" należy rozumieć wskazanie iak dla ounkiu oonrzedniecm
3K PR/l-BIHCi MHR1DIANÓW... Ul/Will*; MKRIDIANÓW

Ogólna charakterystyka meridianu:


Typ meridianu: yang, związany z elementem Metal, tworzy parę z meridia-
nem płuc.
Ważniejsze punkty:
- źródłowy IC.4.
-przychylności „Shu" IC.L, IC.2., IC.3., IC.5., IC.l 1.
- toni żujący IC.l l.
- sedatywny IC.2.
-przepustowe IC.6., (IC.4.)
- alarmowy przedni G.25.
- alarmowy tylni YU.25.
- samodzielny IC.4., IC.l 1.
Ogółem punktów: 20, czas najwyższej aktywności 5.00-7.00.

Wykaz punktów:
IC.l. Shangyang (kupiec yang)
4
Położenie: po stronie promieniowej palca wskazującego, 3 mm w bok kąta
macierzy paznokcia.
Wskazania: choroba jamy ustnej (zapalenie migdałków podniebiennych,
jamy ustnej, krtani, bóle zębów), szum w uszach, choroby narządu oddechu
wego; udzielenie nagłej pomocy w omdleniach.
IC.2. Krjian (drugi interwał)
' Poło/enie: po promieniowej stronie, nieco dystalnie od stawu śródręczno-j
palic/.kowcgo palca wska/ującego. Punkt ten lokalizuje się przy dłoni zaciśi
niętcj w pieść.
Wskazania: choroba jamy ustnej i nosa (zapalenie krtani i migdałkó>
podniebiennych, krwawienia z nosa, ból zębów); zwężenie przełyku, kruczenk w
jelitach, rozwolnienia itp., choroby skóry (trądzik pospolity), itp.
IC.3. Sanian (trzeci interwał) • Położenie: na promieniowym brzegu II kości
śródręcza (w tył od jej głowi wyczuwa się zagłębienie). 1?
Wskazania: takie same.
IC.4. Hequ (złącza kości) 11 10
Położenie: w połowie długości II kości śródręcza po stronie promieniowej
Przy odwiedzeniu od siebie kciuka i palca wskazującego punkt ten lei w
środku linii łączącej miejsce połączenia I i II kości śródręcza i środl krawędzi
Ryć. 10. Meridian jelita grubego.
błony międzypalcowej (płetwy).
Wiluizania: bóle głowy (twarzy, nosa, oczu, uszu), narządu oddechowego, *tt,
bezsenność, nocne pocenie się, brak miesiączki, nerwica neurasteniczna, 11
niedowład kończyn górnych, zespoły bólowe w górnej połowie tułowia.
40 PR/HHII-Ki MI-RIDIANÓW... -Ci MHRIDIANÓW... 41

IC.5. Yangxi (potok yang) id/y/ebrowy, neurastenia, niedokrwistość, choroby skóry, przewlekłe zapa-
Położenie: na grzbietowej stronie nadgarstka. Gdy kciuk jest odwiedziony w oktc/nicy.
bok i ku górze, to punkt ten znajduje się w powstałym wgłębieniu między K M 2. /houliao (jamka stawu łokciowego)
ścięgnami mięśni prostowników długiego i krótkiego kciuka, w popularnej ifNłło/cnie: na bocznej powierzchni ramienia, l cun powyżej zewnętrznego
„anatomicznej tabakierce". /gięcia łokciowego, pośrodku między fałdem łokciowym a zewnętrz-Mykcicm
Wskazania: bóle głowy, szum w uszach, zapalenie migdałków podniebien- (przy zgiętym stawie łokciowym). Wftka/ania: choroby kończyn górnych. |< M 3.
nych, ból zębów, choroby stawu promieniowo-nadgarstkowego. Shouwuli (pięć odległości na ręce) L*4|Mo/cnic: na zewnętrznym brzegu
IC.6. Pianli (pochylone przejście) y kości promieniowej, 3 cuny nad
Położenie: 3 cuny powyżej IC.5. łokciowym.
Wskazania: takie same. Wtkii/ania: zapalenie płuc, gościec, zaburzenia czynności ruchowej i czu-i)
IC.7. Wenliu (ciepły strumyk) kończyn górnych, senność, gruźlicze zapalenie węzłów chłonnych •Aułu
w
Położenie: nad kością promieniową, pośrodku odległości między stawem] y s/yi, fobie. KM4. Binao (mięsień ręki)
promieniowo-nadgarstkowym a zgięciem łokciowym. lo/cnic: na bocznej powierzchni ramienia, tuż nad przyczepem mięśnia
Wskazania: choroby jamy ustnej, żołądka, jelit, bóle rąk. lennego do kości ramieniowej. Wftkit/unia: takie same. KM5. Jianyu (koniec
IC.8. Xialian (dolna wyniosłość ręki) kąta ramienia)
Położenie: 4 cuny poniżej zewnętrznego zgięcia łokciowego, pośrodku lo/cme: nad stawem ramiennym, między barkowym wyrostkiem łopatki ikw
między fałdem łokciowym a zewnętrznym kłykciem (przy zgiętym stawie większym kości ramieniowej. Odpowiada zagłębieniu powstałemu
łokciowym). podniesieniu ręki.
Wskazania: porażenie zwieraczy pęcherza moczowego, kruczenie w jeli- folui/.aniu: choroba nadciśnieniowa, porażenie połowicze, kręcz szyi, ból
tach, ból w okolicy serca, dychawica oskrzelowa, nieżyt oskrzeli, zapalenie lity ramienia. M6. Jugu (wielka kość)
opłucnej, gruźlica płuc, zapalenie gruczołu sutkowego. Lenie: w zagłębieniu między końcem barkowym obojczyka a grzebie-i
IC.9. Shanglian (górna wyniosłość ręki) •' Położenie: 3 cuny poniżej łopat k i
zewnętrznego zgięcia łokciowego pośrodku) micd/.y fałdem łokciowym a i/.mmi: drgawki u dzieci, bóle zębów, żuchwy, zapalenie splotu lf o,
zewnętrznym kłykciem (przy zgiętym stawiej łokciowym). zapalenie okołostawowe ramienno-łopatkowe. i!7, Tianding (naczynie
Wskazania: takie same. niebios)
IC.10. Shousanli (trzy odległości na ręce) enic: na tylnym brzegu mięśnia mostkowo-obojczykowo-sutkowego,
Położenie: 2 cuny poniżej zewnętrznego zgięcia łokciowego, pośrodki lolci dolnego brzegu chrząstki tarczowej.
między fałdem łokciowym a zewnętrznym kłykciem (przy zgiętym stawie flkaxania: zapalenie migdałków podniebiennych, zapalenie gardła, trudna
łokciowym), na linii łączącej IC.5. z IC.6. połykaniu.
Wskazania: bóle zębów, zapalenie jamy ustnej, ból w okolicy łokcii i Neck-Futu (boczne uwypuklenie)
ramienia, porażenia połowicze, udar mózgu, nerwoból nerwu promieniowego^ mię: w środku mięśnia mostkowo-obojczykowo-sutkowego, na ;i
zapalenie gruczołu sutkowego, zapalenie ślinianki przyusznej, grypa, prze- górnego brzegu chrząstki tarczowej.
wlekłe zapalenie okrężnicy. Wlfcaumia: kaszel, dusznica, nadmierne lub zbyt skąpe wydzielanie śliny, i
IC.11. Quchi (zgięty staw) Cfynnościowa, zbyt niskie ciśnienie tętnicze.
Położenie: na zewnętrznym brzegu zgięcia łokciowego, pośrodku międl
fałdem łokciowym a zewnętrznym kłykciem (przy zgiętym stawie łokciowym).
Wskazania: zapalenie migdałków podniebiennych, ból w okolicy ramienif
łopatki i łokcia, bóle głowy, porażenie połowicze, zapalenie opłucnej, nerwobój
;
42 I»R/.I .WI-:(;MKRIDIANÓ> '1111 (iMl-RIDIANÓW... 43

IC.19. Nose-Heliao (maleńka j amka) ^Położenie: 15 mm poniżej Wyka/ punktów:


skrzydełka nosa (na wysokości 1/3 w* górnej). l*,l. Chengqi (zbiornik łez)
Wskazania: ostry i przewlekły nieżyt nosa, czyrak nosa, zapalenie ner tMo/cnie: na dolnym brzegu oczodołu, prostopadle do źrenicy oka.
twarzowego, tik i przykurcz mięśni twarzy, nerwoból nerwu trójdzielnego. Wik.i/aiiia: choroby oczu, tiki i przykurcz mięśni okrężnych ust i oczu.
IC.20. Yingxiang (powitanie wonności) 11,2. Sibai (czterokrotna światłość)
Położenie: w połowie fałdu wargowego, tuż obok skrzydełka nosa (pi iMo/iMiie: 0,7 cuna poniżej dolnego brzegu oczodołu prostopadle do
końcowy). ty oka. W%k.»/ania: nerwoból nerwu trójdzielnego, choroby oczu, ból
Wskazania: ostry nieżyt nosa, osłabienie powonienia, krwawienie z nc głowy,
zapalenie nerwu twarzowego itp. i»i\ )-Jowy, zapalenie zatok szczękowych, nieżyt nosa, zapalenie nerwu
•rgo, przykurcz mięśni mimicznych, zaburzenia mowy.
(ł,.V I''ace-Juliao (duża kość)
MERIDIAN ŻOŁĄDKA (ŁAC. GASTER - G) ^Mo/i-iiie: na wysokości skrzydełka nosa, w linii G.2. W»k,i/ania: zapalenie
nerwu twarzowego, tiki i przykurczę mięśni mimicz-
Przebieg meridianu ^ ' , nnwoból nerwu trójdzielnego, zapalenie rogówki, jaskra, krótkowzrocz-
Rozpoczyna się w punkcie G.I., tj. na dolnym brzegu oczodołu, prostopa do . /.ipalcnie zatok szczękowych, bóle zębów, choroby warg i policzków. 11,4.
źrenicy oka. Stąd biegnie w dół, okala wargi i dalej wzdłuż dolnej C2 Dicang (spichlerz ziemi) iMo/i-nie: 0,4 cuna (ok. l cm) z boku kącika ust.
żuchwy do jej kąta, dzieląc się po drodze na dwie odnogi. Jedna ( W%k,i/.ania: zapalenie nerwu twarzowego, tiki i przykurczę mięśni okręż-
skierowana pionowo do góry, do kąta czoła (punkt G.8.). Druga zstępuje dół tisi i oczu, nerwoból nerwu trójdzielnego, zaburzenia mowy itp.
po szyi, klatce piersiowej, brzuchu, pachwinie, przedniej powierzchni tł,S. Daying (wielkie przejście)
podudzia i po grzbietowej części stopy i kończy się na palcu drugim st 3 >/cMiie: ku przodowi i górze od kąta żuchwy, na dolnym brzegu mięśnia .
mm od rogu paznokcia, po stronie strzałkowej (G.45.). w miejscu, w którym wyczuwa się tętnicę żuchwową. Przy ustalaniu
tu usta winny być zamknięte. Wika/ania: obrzęk twarzy, tiki i przykurczę
Ogólna charakterystyka meridianu: mięśni okrężnych ust, mięśni
Typ meridianu: yang, związany z elementem Ziemia, tworzy parę z me wy i mięśni szyi oraz oczu, zaburzenia mowy, ból zębów. 0,6. Jiache
danem śledziony i trzustki. Ważniejsze punkty: (rydwan szczęki) fMo/enie: ok. 0,5 cuna do przodu i ku górze od kąta
- źródłowy G.42. żuchwy (we
- przychylności „Snu" G.45., G.44., G.42., G.41., G.36. tcniu).
- tonizujący G.42. Wnka/.ania: zapalenie nerwu twarzowego, tiki i przykurczę mięśni mimicz-
- sedatywny G.45. ncrwoból nerwu trójdzielnego, chrypka, bóle zębów (w żuchwie),
- przepustowy G.40. (G.42.) Irnic jamy ustnej, bóle, tiki i przykurczę mięśni szyi, rozciągnięcie
- alarmowy przedni JM.12. mk«l w okolicy szyjno-potylicznej, porażenie połowicze, porażenie 4
- alarmowy tylni YU.21. /yn, zaburzenia mowy. CJ.7. Xiaguan (dolna granica) 4 IMo/cnie: w przód i w
- samodzielny G.36., G.44. dół od wyrostka stawowego żuchwy; przy zamknię-
Ogółem punktów: 45, czas najwyższej aktywności 7.00-9.00. ustach miejsce to jest nieznacznie wgłębione, a gdy usta są otwarte,
cc. w którym ten punkt leży, jest uwypuklone. Wska/ania: zapalenie nerwu
twarzowego, zawroty głowy, szum w uszach,
icnic słuchu, bóle zębów (w szczęce).
44 PRZliBIBG MBRIDIANÓW. Ul/1 MII*; MI-RIDIANÓW

32

1
2
1

30
-31

Ryć. 11. Meridian żołądka (część górna).


46 IMt/l-HlItti MHR1DIANÓW... WI I I Ki MI - R lD l AN Ó W 47

G.8. Touwei (zmęczona głowa) ^ Położenie: nieznacznie powyżej kąta czoła, (•,16 Yingchuang (sokole oko) >4lMo/n)ie: w trzecim
0,5 cuna od przedniej linii] włosów; 4,5 cuna od linii środkowej głowy. międzyżebrzu, pod G.15. W«k.i/ania: takie same.
Wskazania: ból w okolicy czołowej, migrena, zapalenie spojówki, osłabienie 11,17, Ku/hong (środek klatki piersiowej) i^nlo/onie:
wzroku, łzawienie, zapalenie nerwu twarzowego, nerwoból nerwu trój- w środku sutka. W«kii/ania: takie same. Cl,IM. Kugcn
dzielnego. (trzon piersi)
G.9. Renying (przyjęcie człowieka) c: w piątym międzyżebrzu, na dolnym brzegu gruczołu sutkowego, ia:
* Położenie: na przednim brzegu mięśnia mostkowo-obojczykowo-sutkowegoj na procesy zapalne gruczołu sutkowego, niedostateczna laktacja, opłucnej,
wysokości górnego brzegu chrząstki tarczowej. nerwoból międzyżebrowy. IV. liurong (zakazane wejścia)
Wskazania: nieżyt krtani, zapalenie migdałków podniebiennych, chorób] : 2 cuny w bok od linii pośrodkowej brzucha, 6 cunów powyżej
płuc, choroba nadciśnieniowa.
G. 10. Shuitu (wodospad) ia: choroby serca, żołądka, wątroby, zaburzenie czynności rucho-
Położenie: na przednim brzegu mięśnia mostkowo-obojczykowo-sutkowegc w j w okolicy łopatki i barku, nerwoból międzyżebrowy. ,
bok od dolnego brzegu chrząstki tarczowej. Chengman (poczucie pełności)
Wskazania: zapalenie migdałków podniebiennych, zapalenie oskrzeli i/rtnc: 2 cuny w bok od linii pośrodkowej brzucha, 5 cunów nad
dusznica, nieżyt krtani, krztusiec. I •• r• v ( '
G.ll. Qishe (domek oddechu) u/unia: kaszel, krwawe wymioty, utrudnione połykanie, osłabienie
Położenie: na górnym brzegu dośrodkowego końca obojczyka, między w/dccic brzucha, biegunka, kruczenie w jelitach, zapalenie otrzewnej, ,
główkami mięśnia mostkowo-obojczykowo-sutkowego. fckurc/ przepony. I, l Jungmen (wrota skrzyżowania) enie: 2 cuny w bok
Wskazania: takie same. od linii pośrodkowej brzucha, 4 cuny nad
G.12 Quepen (rozbity puchar) ' ' "" . , '
Położenie: na tylnym brzegu mięśnia mostkowo-obojczykowo-sutkowegc w i/mna: choroby żołądka, a szczególnie nieżyt, choroba wrzodowa, lic
środku jamki nadobojczykowej. apetytu, niestrawność itp. i Gtmnmcn (pograniczne wrota)
Wskazania: dychawica, zapalenie opłucnej, zapalenie mięśni szyi i barki wic: 2 cuny w bok od linii pośrodkowej brzucha, 3 cuny nad
nerwoból nerwów międzyżebrowych, zapalenie migdałków podniebiennyd:
gruźlicze zapalenie węzłów chłonnych. laianiu: takie same. , Talyl (wielka monada) wic: 2 cuny w bok od linii
G.13. Qihu (dom oddechu) pośrodkowej brzucha, 2 cuny nad
- Położenie: pod obojczykiem, 4 cuny w bok od linii pośrodkowej klat
piersiowej. lania: takie same.
Wskazania: choroby układu oddechowego, skurcz przepony, czkawki i Huaroumen (śliskie, nasmarowane wrota) lenie: 2 cuny w bok od linii
krztusiec. pośrpdkowej brzucha, l cun nad pępkiem, iianiu: padaczka, zapalenie
G.14. Kufang (skarbiec) języka, przewlekłe zapalenie żołądka wodobrzusze, zapalenie nerek,
Położenie: w pierwszym międzyżebrzu, 4 cuny w bok od linii pośrodkow< zapalenie błony śluzowej macicy, tlą cyklu miesiączkowego.
klatki piersiowej.
Wskazania: choroby płuc.
G.15. Wayi (pokojowy parawan)
Położenie: w drugim międzyżebrzu, pod G.14.
Wskazania: takie same.
PRZKB1KG MKR1DIANÓW... Ht/l Hll-Cr MHKIDIANÓW...
48

G.25. Tianshu (niebiańska kolumna) U,33. Yinshi (zacieniony bazar)


"Położenie: 2 cuny w bok od linii pośrodkowej brzucha, na wysokość^ 4
1'olo/enie: w zagłębieniu, 3 cuny powyżej górno-bocznej krawędzi r/cpki.
pępka. "' f J Wska/ania: takie same. f »,34. Liangąiu (szczyt wzgórza)
Wskazania: choroby żołądka i jelit, zapalenie pęcherzyka żółciowegc • t»olo/enie: w zagłębieniu, 2 cuny powyżej górno-bocznej krawędzi r/epki.
nerek, błony śluzowej macicy, zaburzenia cyklu miesiączkowego. Wtka/.ania: zapalenie stawu biodrowego, ból krzyża, zapalenie gruczołu
G.26. Wailing (zewnętrzne wzgórze) Iłowego, ból i słabość kończyn dolnych. <»,35. Dubi (nos cielaka) iNiln/cnie:
Położenie: 2 cuny w bok od linii pośrodkowej brzucha, l cun pod pępkiei przy zgiętym kolanie punkt ten leży we wgłębieniu na zewnątrz
Wskazania: ból w dolnej części brzucha, kolka jelitowa, bolesność pi ta r/epki, na poziomie dolnego brzegu rzepki, tzw. oko tygrysa.
Wftka/.ania: zaburzenia czynności stawu kolanowego. U,3fi. /usanli (trzy
dniej ściany brzucha. ^ c.
odległości na nodze). Punkt przez Chińc/yków
G.27. Daju (wielka władza) „wielkim lekarzem nóg". iMo/cnic: 3 cuny poniżej dolnego brzegu
Położenie: 2 cuny w bok od linii pośrodkowej brzucha, 2 cuny ponis rzepki i 1,5 cuna w bok od Hrnią kości piszczelowej. Lokalizacja punktu
pępka. /• (.>.'".; ;..v>- • • • - r j t- przez odpowiednie ułożenie ciula: przy zgiętym stawie kolanowym (90°)
Wskazania: bezsenność, kolka jelitowa, zaparcia, zatrzymanie moczlj układamy dłoń z ro/wartymi łanu w taki sposób, że dolny brzeg rzepki
niemoc ogólna (astenia). pokrywa się z linia, stawów i^kowo-śródręcznych. Palec środkowy
G.28. Shuidao (szlak wodny) przebiega wzdłuż grzebienia kości F/clowej, a koniec palca IV wskazuje punkt
Położenie: 2 cuny w bok od linii pośrodkowej brzucha, 3 cuny poni; G.36. Prawą dłonią wyznaczamy II na prawej nodze, lewą zaś na lewej.
pępka. f Wika/ania: choroby układu trawiennego, kończyn dolnych, wyczerpanie j,
choroby jamy ustnej, zatrzymanie moczu, choroba nadciśnieniowa, ból f,
Wskazania: zapalenie nerek i pęcherza moczowego, zatrzymanie mocj
nawroty głowy, choroby oczu. (1*37. Shangjuxu (górna, ogromna pustka)
zapalenie najądrza i rdzenia, kolka jelitowa, wypadanie odbytnicy, chorol
lpplo/.cnie: 3 cuny poniżej G.36., na brzuścu mięśnia piszczelowego.
macicy i jajników. Wika/.ania: ból krzyża, zaburzenia czynności czuciowej i ruchowej koń-i
G.29. Guilai (powrót) dolnych, zapalenie stawu kolanowego, choroby żołądkowo-jelitowe. )*JS,
Położenie: 2 cuny w bok od linii pośrodkowej brzucha, 4 cuny ponii Tiaokou (pokryte zmarszczkami usta)
pępka. łożenie: między kością piszczelową i kością strzałkową, 8 cunów nad
Wskazania: zaburzenia moczowo-płciowe. krawędzią kostki bocznej. Wiku/ania: choroby żołądkowo-jelitowe i choroby
G.30. Qichong (uderzenie oddechu) kończyn dolnych. G J9. Xiajuxu (dolna, ogromna pustka)
Położenie: 2 cuny w bok od linii pośrodkowej brzucha, na wysokc nic: między kością piszczelową i kością strzałkową, 7 cunów nad
wzgórka kości łonowej. krawędzią kostki bocznej. Wlki/ania: zaburzenia czynności czuciowych i
Wskazania: choroby narządów płciowych męskich i żeńskich, ból krzyżi ruchowych kończyn dol-hólc fantomowe, ból głowy, nerwoból
G.31. Biguan (granica biodra) międzyżebrowy, zapalenie lów podniebiennych, ślinotok, zapalenie gruczołu
Położenie: między mięśniem krawieckim a mięśniem napinającym powij sutkowego.
szeroką uda. Na skrzyżowaniu linii prowadzących przez kolec biodro!
przedni, górny i linii horyzontalnej przechodzącej przez dolny brzeg spojei
łonowego.
Wskazania: ból krzyża, zaburzenia czynności ruchowych i czynne
ruchowych kończyn dolnych, zapalenie pachwinowych węzłów chłonnych*
G.32. Femur-Futu (boczne uwypuklenie)
Położenie: na brzuścu mięśnia prostego uda, 6 cunów powyżej gonu
brzegu rzepki.
Wskazania: takie same.
50 l'R/1-WHJ MHRID1ANÓW... <; Mh RII)l AN() W.

G.40. Fenglong (bogata pełność) v Położenie: na przedniej krawędzi kości


strzałkowej, 8 cunów nad górną krawędzią kostki bocznej. MI«:KIDIAN ŚLEDZIONY i TRZUSTKI
Wskazania: zaburzenia czynności czuciowych i ruchowych kończyn do-J <|,A< . LIEN-PANCREAS - LP)
Inych, ból głowy, zaparcia, zatrzymanie moczu, choroby wątroby, kaszel, z meridianu
plwociną. fHłli.m ślcd/iony i trzustki rozpoczyna się w punkcie LP. 1., tj. 3 mm do MMII/
G.41. Jiexi (rozerwany potok) od macierzy paznokcia palucha. Następnie biegnie po przy środkowe j Mfi/1'hni
Położenie: w poprzecznym zgięciu grzbietu stopy, między ścięgnem mięśnia stopy, podudzia, uda, bocznej powierzchni brzucha (gdzie wiclo-i hod/i do jamy
prostownika palców długiego a ścięgnem mięśnia prostownika palucha. brzusznej) i dalej w górę do drugiego międzyżebr/a § 4 UMÓW od linii
Wskazania: choroby kończyn dolnych, obrzęk twarzy, zawroty głowy, środkowej ciała. Stąd kieruje się w dół do drugiej Hi /cm międzyżebrowej,
padaczka, zaparcia, wzdęcia brzucha. gdzie kończy się punktem LP.21., tj. w środku i pm ho we j, w szóstym
G.42. Chongyang (wartki yang) międzyżebrzu.
Położenie: na najwyższym miejscu grzbietu stopy, na zewnętrznym brzegi
ścięgna prostownika długiego palca, między II a III kością śródstopia. Ogólna charakterystyka meridianu:
Wskazania: zaburzenia czynności czuciowej i ruchowej kończyn dolnycl typ wcrulianu: yin, związany z elementem Ziemia, tworzy parę /. nicridia
stany zapalne stawów kończyn dolnych, ból zębów, zapalenie dziąseł, pa(" czka,
wymioty, wzdęcia brzucha, brak łaknienia. j s/c punkty:
G.43. Xiangu (obniżający się pagórek) • fiołllowy LP.3.
Położenie: między II a III kością śródstopia, w najszerszym miejscu. • IW / YI hylności „Shu" LP.l., LP.2., LP.3., LP.5., LP.9. » |
Wskazania: obrzęk twarzy, przekrwienie spojówki, kruczenie w jelitacl ow/u|.|cy LP.2. m tfdalywny LP.5.
kolka jelitowa, choroby z gorączką, pocenie się nocne. • pr/cpustowe LP.4. (LP.3.)
G.44. Neiting (wewnętrzny dziedziniec) •Im mowy przedni H. 13.
Położenie: na grzbietowej powierzchni stopy, między główkami II i kości •laimowy tylni YU.20.
śródstopia, w odległości 0,5 cuna od brzegu płetwy. Miiiod/.iclny LP.6.
Wskazania: gorączka przerywana, obrzęk twarzy, zapalenie dziąseł, skurc punktów: 21, czas najwyższej aktywności 9.00-11.00.
więzadeł głosowych, kolka jelitowa, skurcze przepony.
G.45. Lidui (straszna zapłata) punktów:
- Położenie: po stronie strzałkowej drugiego palca u nogi, 3 mm od rój M, Ylnhai (tajemnicze światło)
paznokcia (końcowy punkt). o/cnic: 3 mm do wewnątrz od macierzy paznokcia palucha stopy. flkn/ania:
Wskazania: choroba narządów jamy ustnej, ból głowy, psychozy, /apaść, ostre zapalenie jelita cienkiego i okrężnicy, wzdęcia i, /ahur/cnia
kończyn dolnych i okolicy pachwinowej, wzdęcia brzucha. cyklu miesiączkowego, drgawki u dzieci, choroby psychi-W okresie ciąży
działanie na ten punkt jest przeciwwskazane.
Dudu (wielkie miasto)
lenie: na wewnętrznej powierzchni palucha, u podstaw falangi palucha,
dolnym bfzcgu. Mm/ania: takie same.
. Tiilbai (najwyższa światłość)
o/c mc: na wewnętrznej stronie stopy, na tylno-dolnym brzegu główki
(tródstopia.
,
c ---u
54 Ht/l limOMI-RlDIANÓW...

Wskazania: choroby żołądkowo-jelitowe, ból krzyża, zaburzenia czynność^ Wska/ania: krwotok macicy, zapalenie błony śluzowej macicy, zapalenie
ruchowej i czuciowej kończyn dolnych, padaczka. Mj4tli/a, /aburzenia cyklu miesiączkowego, wyprysk (egzema), wrzody na
LP.4. Gongsun (wnuk księcia) " Położenie: na wewnętrznej powierzchni stopy, InAc/ynach dolnych, zmazy nocne.
na przednio-dolnym brze^ podstawy I kości śródstopia. MM I. Jimen (siódme wrota)
Wskazania: choroby żołądkowo-jelitowe, zapalenie mięśnia sercoweg( •1'olo/enie: przy przyśrodkowej krawędzi mięśnia czworogłowego uda,
choroba wieńcowa, zapalenie opłucnej, obrzęki głowy i twarzy, padaczka domów nad górną krawędzią rzepki.
krwotok z macicy, poronienie nawykowe. Wska/ania: zaburzenia czynności pęcherza moczowego, pachwinowe zapalnie
LP.5. Shangąiu (wzgórze narad) wc/.łów chłonnych.
Położenie: we wgłębieniu, nieco z przodu i poniżej kostki przy środkowej. MM 2. Chongmen (wrota ataku)
Wskazania: choroby żołądkowo-jelitowe (wzdęcia brzucha, kruczenie w j( * 1'olo/cnie: przy dolnej krawędzi środka więzadła pachwinowego, 4 cuny i
litach, ból języka i dolnej części brzucha, wymioty, zaparcia i hemoroidy] bnk »ul linii pośrodkowej ciała.
Choroby żył i kości. Wsk.i/ania: zapalenie najądrza, nerwoból nerwu powrózka nasiennego.
LP.6. Sanyinjiao (punkt spotkania trzech yin) ilrnic błony śluzowej macicy, rozdęcie brzucha, kurczowy ból żołądka,
Położenie: na wewnętrznej powierzchni łydki, 3 cuny powyżej środl ilrtuc gruczołu sutkowego.
kostki przy środkowej, bezpośrednio z tyłu krawędzi kości piszczelowej. MM 3. Fushe (wielki pałac)
Wskazania: choroby układu moczowo-płciowego (brak miesiączkowanii |*olo/cnie: l cun nad wzgórkiem łonowym, 4 cuny w bok od linii
krwotok maciczny, bóle w okolicy prącia, polucje), zaburzenia czynnoś« Mulkowej ciała.
c/uciowych i ruchowych kończyn dolnych, nieżyt jelita cienkiego i okrężnicj W%ka/.ania: powiększenie śledziony, zatrucia ołowiem, zaparcia.
krwawienie / żylaków odbytu, bezsenność, zespoły neurasteniczne. MM 4. Fujie (szew brzucha)
LP.7. Lougu (odsłonięty pagórek) iMo/cme: 3,5 cuna nad wzgórkiem łonowym, 4 cuny w bok od linii
Poło/enic: 6 cunów nad górnym brzegiem kostki przy środków ej, 15 w Kulkowej ciała.
lył ot! kości pis/.c/elowcj. Wftka/.ania: kolka jelitowa, czerwonka, impotencja.
Wska/ania: choroby układu trawiennego. MM 5. Daheng (wielki zakręt) 'flulo/cnic: na wysokości pępka, 4 cuny w bok
LP.K. Dlji (organ /icmi) od linii pośrodkowej ciała.
Poło/cnie: 8 cunów nad kostką przyśrodkową, przy tylnym brzegu Wftka/.ania: choroby jelita cienkiego i grubego.
pis/c/elowej. MM 6. Fuai (ból brzucha)
Wskazania: bóle krzyża, osłabienie. PMo/cnic: K5 cuna nad pępkiem, 4 cuny w bok od linii pośrodkowej ciała.
LP.9. \inlingquan (źródło na wzgórzu) Wftka/.ania: choroby żołądka.
Położenie: na wewnętrznej stronie łydki, przy zgiętym kolanie we wgłębił LP.I7. Shidou (otwór pożywienia)
niu na dolnym brzegu kłykcia przy środkowego piszczeli. Pfelo/cnic: w piątym międzyżebrzu, 6 cunów w bok od linii pośrodkowej fc
LP.IO. Xuehai (morze krwi) Wftku/.ania: zapalenie płuc i oskrzeli, nerwoból międzyżebrowy, choroby
Położenie: na wewnętrznej powierzchni uda, przy zgiętym kolanie 2 cui
powyżej górnego brzegu rzepki i przy środkowego kłykcia kości udowej. .18. Tlanxi (niebiański potok) Wotenic: w czwartym międzyżebrzu, 6
Wskazówka praktyczna: pacjent siedzi, a masażysta kładzie swoją pra\ cunów w bok od linii pośrodkowej
dłoń na jego lewym kolanie, tak aby dłoń znajdowała się nad rzepką
koniuszek kciuka wskazuje punkt LP.IO. Punkt ten nazywamy „punktem II Wikn/ania: zapalenie oskrzeli, nerwoból międzyżebrowy, zmniejszona
swędzeń". Mina mleka, zapalenie gruczołu sutkowego.
MKRIDIANÓW... Wltll-GMKRIDIANÓW.
56

LP.19. Xiongxiang (okolica piersi)


••ł Położenie: w trzecim międzyżebrzu, 6 cunów od linii pośrodkowej ciała.
Wskazania: bóle w klatce piersiowej i plecach, utrudnione połykanie,
zapalenie oskrzeli.
LP.20. Zhourong (otaczający przepych)
Położenie: w drugim międzyżebrzu, 6 cunów od linii pośrodkowej ciała.
Wskazania: takie same.
LP.21. Dabao (wielki wynalazca)
Położenie: w środku linii pachowej, w szóstym międzyżebrzu (końcowy
punkt).
Wskazania: nerwoból międzyżebrowy, choroby wątroby.

MERIDIAN SERCA (ŁAC. CÓR - C)


Przebieg meridianów
Rozpoczyna się pod pachą w punkcie C.I., tj. przy dolnym brzegu mięśni*
piersiowego większego i wewnętrznym brzegu mięśnia dwugłowego ramienia.1
Stąd biegnie wzdłuż łokciowego brzegu wewnętrznej powierzchni ramienia,]
stawu łokciowego, przedramienia nadgarstka i dalej przez dłoń i promieniowr
powierzchnię V palca ręki, po stronie grzbietowej, 3 mm od wewnętrznegc
kąta paznokcia (punkt C.9.).

Ogólna charakterystyka meridianu: Ryć. 15. Meridian serca.


Typ meridianu; yin, związany z elementem Ogień, tworzy parę z meridia-i nem ffcaz punktów: J. Jłquan
jelita cienkiego. Ważniejsze punkty: (najwyższe źródło)
- źródłowy C.7. >lcnic: na wysokości dołu pachowego, przy dolnym brzegu mięśnia
- przychylności „Snu", C.9., C.8., C.7., C.4., C.3. •go większego i wewnętrznym brzegu mięśnia dwugłowego ramienia,
- tonizujący C.9. (•/unia: choroby serca, histeria, nerwoból międzyżebrowy, zapalenie
- sedatywny C.7. nerwowego, mdłości, choroba Raynauda. (Jlngling (młoda dusza) >tcnie:
- przepustowe C.5. (C.7.) na wewnętrznym brzegu mięśnia dwugłowego ramienia, 3 cuny
- alarmowy przedni JM.14. ;icm łokciowym, lizania:
- alarmowy tylni YU.15. te same. Shaohai (małe
- samodzielny C.7., C.9. morze)
Ogółem punktów: 9, czas najwyższej aktywności 11.00-13.00. :nic: na brzegu łokciowym przedramienia, w odległości 12 cunów od
poprzecznego nadgarstka.
58 PR/l-HIIKiMI-RIDIANÓW..] HllC.MI-RIDIANÓW..

Wskazania: częstoskurcz napadowy, zapalenie węzłów chłonnych szyjny cl i MKRIDIAN JELITA CIENKIEGO
pachowych, psychozy, bóle zębów, zawroty głowy, nerwoból nerwu trójj (I,A(\ INTESTINUM TENUE - IT)
dzielnego, kurcze mięśni kończyn górnych, choroba Raynauda.
C.4. Lingdao (droga ducha) l*r/i'bk'g meridianu
Położenie: na dłoniowej powierzchni przedramienia, po promieniow< /iic/ynn się na V palcu ręki, 3 mm od zewnętrznego kąta podstawy
stronie ścięgna mięśnia zginacza nadgarstka łokciowego, 1,5 cuna powyż< tokuu (punkt IT.L). Następnie biegnie wzdłuż łokciowego brzegu lego « i
bruzdy poprzecznej nadgarstka. ivki, przechodzi na tylną powierzchnię nadgarstka, skąd po stronic łowej
Wskazania: choroby czynnościowe serca, histeria, mdłości, ból w okolic w/.nosi się na bark. Z barku (po stronie grzbietowej) przechod/.i na kimije
stawu łokciowego, porażenie nerwu łokciowego. się w okolicę kąta żuchwy, policzka, zewnętrznego k ąt a oka /N MV w
C.5. Tongli (więź ze światem wewnętrznym) okolicy skrawka ucha w punkcie IT.19.
Położenie: między ścięgnem łokciowym zginacza ręki a powierzchniowyi
zginaczem palców, l cun nad fałdem nadgarstkowym. Ogólna charakterystyka meridianu:
Wskazania: bóle głowy, zawroty głowy, częstoskurcz pochodzenia wego, Typ meridianu: yang, związany z elementem Ognia, twor/.y parę / mcrulia H
przekrwienie spojówki, kurcze mięśni kończyn górnych, nerwic M«Ka. Wu/nicjs/e punkty:
nadciśnienie tętnicze. /lotllowy IT.4.
C.6. Yinxi (granica yin) pimhylności „Snu" IT.L, IT.2., IT.3., IT.5., IT.8.
Położenie: między ścięgnem łokciowego zginacza ręki a powierzchnio\ * lom/ujący IT.3.
zginaczem palców, 0,5 cuna nad fałdem nadgarstkowym. * tctlatywny IT.8.
Wskazania: bóle głowy, zawroty głowy, krwotoki z nosa, częstoski * pi/cpustowe IT.7., (IT.4.)
napadowy, zapalenie migdałków podniebiennych, histeria, wrzody żołądl * tlui mowy przedni JM.4.
astemia u ludzi w podeszłym wieku. * ilitrmowy tylni YU.27.
C.7. Shenmen (boskie drzwi) * »inmul/.ielny IT. l ., IT.2.
Położenie: w bruździe poprzec/nej nadgarstka po stronie dłoniowej, na lii fljólcm punktów: 19, czas najwyższej aktywności 13.00-15.00.
łączącej C.4., C.5. i C.6.
Wskazania: bezsenność, nerwice, psychozy i neurogenne choroby ser( punktów: IT.ł.
nadczynność gruczołu tarczowego, choroba nadciśnieniowa, utrata krwi Shaoze (mały staw)
porodzie itp. ic: ok. 3 mm od zewnętrznego kąta podstawy paznokcia V palca
C.8. Shaofu (mały obszar)
Położenie: między IV a V kością śródręcza, w szerokiej przestrzeni dzy • Wtkn/ania: kaszel, bóle głowy, zapalenie migdałków podniebiennych, ^
kostnej. y c/.ynnościowe serca, ból przedramienia, tiki i przykurczę mięśni X
Wskazania: nerwoból międzyżebrowy, zatrzymanie lub nietrzymanie mc */yjno-poty licznej, niedostateczna laktacja, zapalenie gruczołu sutko-falrucia
okresowe obfite krwawienia miesiączkowe, świąd w okolicy zewnęt pokarmowe. M. (Jiangu (przednia dolina)
narządów płciowych, częstoskurcz napadowy, ból ramienia. tenic: w zagłębieniu przednim od główki paliczka V palca. Wskazania:
C.9. Shaochong (mniejszy potok) szum w uszach, bóle przedramienia, niedostateczna laktacja, ' 'lnic gruczołu
Położenie: po promieniowej stronie koniuszka V palca, 3 mm od sutkowego, padaczka, czkawka.
podstawy paznokcia (końcowy punkt).
Wskazania: astemia po chorobach z gorączką, nerwoból międzyżebrcn
częstoskurcz neurogenny, kurcze mięśni kończyn górnych, zapalenie gi
nerwice z zespołem strachu, smutku, tęsknoty, amnezja itp.
PRZEBlliG MliRIDIANÓW. fH/l'H!l'(i MliRIDIANÓW... 61

IT.J. Houxi (tylny wąwóz)


* 1'olo/enie: w stawie śródręczno-paliczkowym V palca ręki, tuż za głowa, V i
snklręcza. Punkt ten najłatwiej wyznaczyć wówczas, gdy ręka jest
;iinivta w pięść. Wtedy to znajduje się on na szczycie zgięcia dłoni t
tlAwach śródręczno-paliczkowych.
Wska/ania: przykurcz mięśni okolicy szyjno-potylicznej, przedramienia
finwma, padaczka, krwotok z nosa, osłabienie słuchu, zapalenie powiek, lir
nic korzeni nerwowych szyjnych. IT.4. Hand-Wangu (kość nadgarstka)
|N»lo/cnic: na łokciowym brzegu dłoni, we wgłębieniu między podstawy ;ł
śi odroczą a kością trój grani as tą. Wtka/.ania: takie same. IT.5. Yanggu
(słoneczna okolica)
enie: w zagłębieniu między wyrostkiem rylcowatym kości łokciowej LI
^rochowatą, po stronie łokciowej nadgarstka. WtLi/uniu: zawroty głowy,
szum w uszach, osłabienie słuchu, puduc/ka. fiut- jamy ustnej, bóle
przedramienia.
Yanglao (troska starości)
lo/rnic: na grzbiecie nadgarstka po stronie promieniowej wyrostku
ralrgo kości łokciowej.
fikji/.ania: zaburzenia czynności czuciowej i ruchowej w okolicy ramienia
Ilu, pr/.ekrwienia spojówki, osłabienie wzroku. t*7, /hinheng (prosta gałąź)
o/r nic: 5 cunów powyżej bruzdy poprzecznej nadgarstka, na linii
IT.5. •/. IT.8. flliM/ania: choroby psychiczne, zespoły neurasteniczne,
zawroty głowy,
owy i ręki. M. Xlaohai (niewielkie
morze)
Renie: na tylnej powierzchni stawu łokciowego, w rowku między
rkcicin łokciowym kości ramieniowej a wyrostkiem łokciowym kości

i/ama: przykurczę mięśni ramienia i stawu łokciowego, nerwoból


łokciowego, zapalenie dziąseł, pląsawica, padaczka, bóle w dolnej l
Jamy brzusznej. , Janzhen (czystość kamienia)
Kenie: w tył i w dół od stawu ramiennego, między kością ramienną |,
na tej samej linii pionowej co dół pachowy, inia: szum w uszach, bóle
głowy, bóle w okolicy łopatki, pleców kończyn górnych.

M<»riHian iHita cienlcłCBO.


62 l'K/i:Ull;.C. MI-RIDIANÓW... OMI-RIDIANÓW...

IT.10. Naoshu (punkt ramienia) II', l M. Tinggong (pałac słuchu)


Położenie: na tylnej powierzchni stawu ramiennego, na tylnej linii pionowej failo/cnie: we wgłębieniu przed skrawkiem ucha. Uciskając ten punkt,
przechodzącej przez dół pachowy. i>Limy przewód słuchowy zewnętrzny. Lokalizację ułatwia otwarcie ust
Wskazania: bóle ramienia i łopatki, stawu ramieniowego, bóle w okolicy! <»\vv pu n kt) .
szyjno-szczękowej. W«k.i/;mia: osłabienie słuchu, zapalenie zewnętrznego przewodu słucho-o,
IT.ll. Tianzong (niebiańscy przodkowie) t-hiypku, afazja, jąkanie.
* Położenie: w centrum dołu podgrzebieniowego, na wysokości Th.5. i Th.61
Wskazania: zaburzenia czuciowe i ruchowe w okolicy ramienno-łopatk< wej,
zapalenie splotu nerwowego. IT.12. Bingfeng (twarz wiatru) MKKIDIAN PĘCHERZA MOCZOWEGO
Położenie: w centrum dołu nadgrzbietowego łopatki, we wgłębieniu. <I,A< . YESICA URINARIA - VU)
Wskazania: takie same. IT.13. Quyuan (zgięta ściana) meridianu *
•* Położenie: na górnym brzegu kolca łopatki.
HO/PIK'/y na się w punkcie VU.l., tj. 3 mm od wewnętrznego kąta oka, stąd M MV
Wskazania: takie same.
na czoło i po szczycie głowy biegnie na potylicę. Tu (VU. 10.) llrla siv na
IT.14. Jianwaishu (zewnętrzna strona ramienia)
2 gałęzie.
Położenie: na przyśrodkowym brzegu łopatki, na wysokości I a II kręj
M gałąź biegnie dokładnie wzdłuż kręgosłupa, w odległości 1,5 cuna III
piersiowego. Modkowej ciała, do miejsca nieco powyżej fałdu pośladkowego, skąd *ilu
Wskazania: zaburzenia czuciowe i ruchowe ręki, zapalenie płuc, zesj VI 1.35. przechodzi przez pośladek na tylną (środkową) powierzchnię HU /y
neurasteniczne, zbyt niskie ciśnienie tętnicze. się w dole podkolanowym.
IT.15. Jianzhongshu (środek ramienia) (ii gałąź biegnie od gałęzi pierwszej, wzdłuż wewnętrznego brzegu <lo
Położenie: 2 cuny w bok od wyrostka kolczystego VII kręgu szyjnego. ilołu podkolanowego, gdzie łączy się z gałęzią pierwszą w punkcie
Wskazania: choroby układu oddechowego, bóle w okolicy szyjnej i potyli
cznej, osłabienie wzroku. w/dłuż tylnej powierzchni goleni, skręca za kostką zewnętrzną,
IT.16. Tianchuang (niebiańskie okno) ixl/j|c na zewnętrzny brzeg stopy do V palca i w odległości 3 mm od
Położenie: na tylnym brzegu mięśnia mostkowo-obojczykowo-sutkoweg< tf/ncgo kąta podstawy paznokcia kończy swój przebieg (VU.67.).
na wysokości górnego brzegu chrząstki tarczowej.
Wskazania: nerwoból nerwów międzyżebrowych, zapalenie jamy ustne MM charakterystyka meridianu:
bóle w okolicy szyi i łopatki, szum w uszach, zapalenie dziąseł. meridianu: yang, związany z elementem Woda, tworzy parę z meridia-ki
IT.17. Tianrong (niebiańska postać) ilrjsze punkty:
Położenie: w miejscu przyczepienia mięśnia mostkowo-obojczykowo-s\ VU.64.
kowego do wyrostka sutkowatego (nieco w górę i w tył od kąta żuchwy). priychylnosci „Shu" VU.67„ VU.66., VU.60., VU.40.
Wskazania: nerwoból nerwów międzyżebrowych, bóle w okolicy szyjn< Jmt/ujący VU.67. INatywny VU.65. pwcpustowe VU.58.
potylicznej, szum w uszach, zapalenie dziąseł, tiki i przykurczę mięśni piec i (VU.64.) lliiwowy przedni JM.3. Ikwmowy tylni VU.28.
klatki piersiowej. VU.60. m punktów: 67, czas najwyższej aktywności
IT.18. Quanliao (zagłębienie kości jarzmowej) 15.00-17.00.
Położenie: w zagłębieniu poniżej kości jarzmowej.
Wskazania: zapalenie nerwu twarzowego, tiki i przykurczę mięśni mimi<
nvch. bóle szczeki.
l>K/HBIH(i MHRID1ANÓW. MERIDIANÓW...
64

62
63 6U
65 66
Ryć. 18. Meridian
pęcherza
moczowego
(część dolna).
36

Ryć. 17. Meridian pęcherza moczowego (część góma).


66 l»K/.l-:iilH(i MKRIDIANÓW. IHIK; MI-RIDIANÓW ... 67

Wykaz punktów: VlMO. Tianzhu (niebiańska kolumna)


VU.l. Jingming (Jing - oko, ming - światłość) do/r nic: na bocznej powierzchni mięśnia czworobocznego, na granicy
Położenie: 3 mm od wewnętrznego kąta oka. lont*) c/.c-ści karku, l 1/3 cuna od linii pośrodkowej ciała, tka/ania: bóle
Wskazania: choroby oczu, nieżyt nosa. głowy, tiki i przykurczę mięśni karku oraz okolicy i łopatkowej, kręcz
VU.2. Zanzhu (przewiercony bambus) karku, zapalenie krtani, choroby nosa, zespoły
Położenie: na wewnętrznym brzegu (nad VU.l.). irnu/ne, choroby oczu; działanie na autonomiczny układ nerowy.
Wskazania: choroby oczu, zawroty głowy, bóle przedniej części głowj M l . Dashu (wielki krąg)
zapalenie nerwu twarzowego, nerwoból nerwu trójdzielnego. O/CMK-: l ,5 cuna w bok od dolnego brzegu wyrostka kolczystego. Th. l.
VU.3. Meichong (przejście brwi) Li/ania: zapalenie oskrzeli, bóle głowy, padaczka, zapalenie kor/cni vi
Położenie: 0,5 cuna w części owłosionej czoła. li s/yjno-piersiowych, choroby układu oporowo-ruchowego.
Wskazania: takie same. M 2. Tengrnen (wrota wiatru)
VU.4. Quchai (skrzywiony sługa) o/rnie: 1,5 cuna w bok od dolnego brzegu wyrostka kolczystego Th.2.
Położenie: nad wewnętrznym kątem oka, na linii włosów, nad czołem. »lui/ania: choroby układu oddechowego, zapalenie korzeni nerwowych
Wskazania: bóle głowy, zapalenie nerwu twarzowego, nerwoból nen piersiowych, senność, wymioty, zapobieganie grypie.
trójdzielnego, osłabienie wzroku, niedrożność nosa, krwotoki z nosa, polij 5,1.ł. Fcishu (snu płuca)
nosa, nieżyt nosa. lo/onie: 1,5 cuna w bok od dolnego brzegu wyrostka kolczystego Th.3.
VU.5. Wuchu (piąte miejsce) 'ik.t/.wia: choroby narządów oddechowych, żółtaczka, świąd skóry, bóle
Położenie: 0,5 cuna nad wewnętrznym kątem oka, na linii włosów, ni u v pleców oraz lędźwi.
czołem. ,14. Jueyinshu (shu osierdzia)
Wskazania: padaczka, ból głowy, zawroty głowy, osłabienie wzroku, bój w Urnie: l ,5 cuna w bok od dolnego brzegu wyrostka kolczystego Th.4.
okolicy ramion i pleców. kn/ania: choroby serca, płuc, czkawka, wymioty.
VU.6. Chengguang (zbiornik światła) ,15. Xinshu (shu serca)
Położenie: 2 cuny powyżej linii włosów, 1,5 cuna od linii pośrodkowij .Urnie: 1,5 cuna w bok od dolnego brzegu wyrostka kolczystego Th.5.
ciała. lui/ania: choroby serca, żołądka, zwężenie przełyku, zaburzenia emo->
Wskazania: bóle głowy, zawroty głowy, choroby nosa. wolicjonalne.
VU.7. Tongtian (przenikające niebo) ,16. Dushu (shu Du-Mai)
Położenie: na wierzchołku głowy, 4 cuny nad linią włosów, 1,5 cuna linii Urnie: 1,5 cuna w bok od dolnego brzegu wyrostka kolczystego Th.6,
pośrodkowej ciała. llui/ama: takie same.
Wskazania: choroby nosa, przykurczę i tiki mięśnia okrężnego ust, nerw< ,17. (tcshu (shu przepony)
ból nerwu trójdzielnego. Ifl/rnie: 1,5 cuna w bok od dolnego brzegu wyrostka kolczystego Th.7.
VU.8. Luoque (niepełne połączenie) ka/ania: choroby serca i płuc (kołatanie serca, zapalenie opłucnej,
Położenie: 5,5 cuna nad linią włojsów, 1,5 cuna od linii pośrodkowej ciał ICH oskrzelowa, zapalenie oskrzeli), nieżyt żołądka, niestrawność
Wskazania: toniczne napięcie mięśni okolicy szyjno-potylicznej, jasl l, dla zwiększenia czynności krwiotwórczych.
szum w uszach, psychozy. .18. (ianshu (shu wątroby)
VU.9. Yuzhen (nefrytowa poduszka) cnie: 1,5 cuna w bok od dolnego brzegu wyrostka kolczystego, Th.9.
Położenie: na bocznej powierzchni górnego brzegu guzowatości potylicznej, W»ktt/ania: żółtaczka, choroby żołądka i jelit, zawroty głowy po chorobach
1/3 cuna od linii pośrodkowej ciała. łka., l/awienie, psychozy, zapalenie oskrzeli, nerwoból międzyżebrowy,
Wskazania: nerwoból nerwu trójdzielnego, zawroty głowy, bóle gło\ jcowatość dwunastnicy (choroba tęgoryjcowa, hakowica).
krótkowzroczność, osłabienie węchu, nadmierne wydzielanie potu.
PK/I-HII.(l MI-RIDIANÓW.J fUt/l-HII-OMI-RIDlANÓW.
68

YU.19. Danshu (shu pęcherzyka żółciowego) Położenie: 1,5 cuna w bok od VI .28. Pangguangshu (shu pęcherza moczowego)
dolnego brzegu wyrostka kolczystego, Th.l< Wskazania: gorączka, dreszcze, bóle 1'olo/i'iiic: 1,5 cuna w bok od dolnego brzegu wyrostka kolczystego, na
głowy, choroba pęcherzyka żółciowegc żółtaczka, wymioty, zwężenie przełyku, tokosci drugiego tylnego otworu krzyżowego.
nieżyt krtani, zapalenie opłucnej! nadciśnienie tętnicze. Wska/ania: choroby układu moczowo-płciowego, bóle lędźwiowo-krzyżowe.
YU.20. Pishu (shu śledziony) VI'.29. Zhonglushu (shu środka palców)
Położenie: l ,5 cuna w bok od dolnego brzegu wyrostka kolczystego, Th. l 1'olo/enic: 1,5 cuna w bok od dolnego brzegu wyrostka kolczystego, na
Wskazania: choroby układu trawiennego, cukrzyca. YU.21. Weishu (shu Nonur ir/.eciego otworu kości krzyżowej.
żołądka) Położenie: 1,5 cuna w bok od dolnego brzegu wyrostka kolczystego, Wska/ania: cukrzyca, nieżyt jelita cienkiego i okrężnicy, bóle krzyża. VI
Th.M Wskazania: choroby żołądka, wątroby, osłabienie wzroku. YU.22. JO. Baihuanshu (shu zwieracza)
Sanjiaoshu (shu potrójnego ogrzewacza) Położenie: 1,5 cuna w bok od dolnego failo/iMiie: 1,5 cuna w bok od dolnego brzegu wyrostka kolczystego, na
brzegu wyrostka kolczystego L.l. Wskazania: choroby żołądka, zapalenie Mount- c/.wartego otworu kości krzyżowej.
korzeni nerwowych lędźwiowi krzyżowych, zespoły neurasteniczne, Wska/ania: bóle lędźwiowo-krzyżowe, choroby odbytnicy, zatrzymanie
nietrzymanie moczu. YU.23. Shenshu (shu nerki) Położenie: l ,5 cuna w bok od tui, /apalenie błony śluzowej macicy. VI Ul. Shangliao (górna jamka)
dolnego brzegu wyrostka kolczystego, L.2. Wskazania: choroby układu fMoAMiie: odpowiada pierwszemu tylnemu otworowi krzyżowemu.
moczowo-płciowego (zapalenie nerek, skurt zwieraczy pęcherza moczowego, W»ka/ania: choroby układu moczowo-płciowego, bóle lędźwiowo-krzyżowe,
nietrzymanie moczu, brak nasienia (asp< mia). zmazy nocne (polucje), iHtmly.
zaburzenia cyklu miesiączkowego, bóle krzyżj Y U.24. Qihaishu (shu morza VI f,.12. Ciliao (następna jamka)
oddechu) iNiloA-iłic: odpowiada drugiemu tylnemu otworowi krzyżowemu.
Położenie: 1,5 cuna w bok od dolnego brzegu wyrostka kolczystego, L.- W»ka/ania: takie same.
Wska/ania: bóle kr/y/a - lumbagia, hemoroidy, nadciśnienie tętnicze. ',.W. /hongliao (środkowa jamka)
YU.25. Dachnugshu (shu jelita grubego) lo/.cnic: odpowiada trzeciemu otworowi tylnemu kości krzyżowej.
Położenie: 1,5 cuna w bok od dolnego brzegu wyrostka kolczystego," W»ka/ania: takie same. VlJ,.W. Xialiao (jamka dolna)
Wskazania: bóle lędźwiowo-krzyżowe, choroby jelita grubego (ws brzucha, n/cnie: odpowiada czwartemu otworowi tylnemu kości krzyżowej. ||
nieżyt jelita grubego i okrężnicy, kruczenie w brzuchu, rozwolniei lub tytlui/ama: takie same. f¥tJtJ5. Huiyang (krocze)
zaparcia), nietrzymanie moczu, choroba nadciśnieniowa. YU.26. Guanyuanshu n/cnie: na dolnym brzegu kości guzicznej, między mięśniami poślad-
(shu początku granicy) li fiktt/ania: choroby odbytnicy i odbytu, świąd skóry i świerzbiączka
Położenie: 1,5 cuna w bok od dolnego brzegu wyrostka kolczystego, L.! lic y krocza.
Wskazania: bóle lędźwiowo-krzyżowe, choroba nadciśnieniowa, zatrzynu lub ).J6. Chengfu (podtrzymanie oparcia)
nietrzymanie moczu. lo/cnie: w środku fałdu pośladkowego, w miejscu spotkania trzech
YU.27. Xiaochangshu (shu jelita cienkiego) Położenie: 1,5 cuna w bok od l; pośladkowego wielkiego, dwugłowego uda i półścięgnistego. ftkii/ania:
dolnego brzegu wyrostka kolczystego, S\ (w zagłębieniu pomiędzy kolcem bóle lędźwiowo-krzyżowe, hemoroidy, zatrzymanie moczu. %U*37. Ylnmen
biodrowym tylnym a kością krzyżową). (wrota rozkwitu) i$Blt>/cmc: w środku tylnej powierzchni uda, między
Wskazania: nieżyt jelita cienkiego i ok. ,:nicy, hemoroidy, bóle lędźwi mięśniem dwugło-
• mięśniem półścięgnistym, 6 cunów poniżej YU.36.
wo-krzyżowe, zapalenie błony śluzowej macicy.
W»k«/amn: takie same.
70 PRZHBIHCi MI-K11MANÓW. Ifll/MMI-Ci MHRIDIANÓW... 71

VU.38. Fuxi (płytka dolina) VI 1.46. Geguan (granica przepony)


Położenie: na wewnętrznym brzegu mięśnia dwugłowego uda, l cun ni 1'oło/enie: 3 cuny w bok od dolnego brzegu wyrostka kolczystego, Th.7.
dołem podkolanowym (lokalizować przy zgiętym stawie kolanowym). Wskazania: nerwoból międzyżebrowy, choroby przełyku, przepony, czkali,
Wskazania: wymioty, rozwolnienie, zapalenie pęcherza moczowej slmntoki.
zatrzymanie moczu, zapalenie nerwu sutkowego, zapalenie korzeni rdzenie VI 1.47. Hunmen (wrota duszy)
wych lędźwiowo-krzyżowych. l'olo/enie: 3 cuny w bok od dolnego brzegu wyrostka kolczystego, Th.9.
YU.39. Weiyang (skupisko yang) Wska/ania: choroby wątroby, żołądka, przełyku. VI 1.48. Yanggang
Położenie: na zewnętrznym brzegu dołu podkolanowego, z zewnętrzr (połączenia yang)
strony ścięgna mięśnia dwugłowego uda. Mo/enie: 3 cuny w bok od dolnego brzegu wyrostka kolczystego, Th.lO.
Wskazania: zapalenie korzeni rdzeniowych lędźwiowo-krzyżowych, zesj Wska/.ania: takie same. VI 1.49. Yishe (miejsce uczuć)
Guillaina-Barrego, padaczka, stany gorączkowe. f* |»olo/enie: 3 cuny w bok od dolnego brzegu wyrostka kolczystego, Th. 11.
VU.40. Weizhong (środek wydający rozkazy) Wska/ania: takie same. VIl.50. Weicang (zbiornik żołądka)
Położenie: w środku dołu podkolanowego, w bok od tętnicy podkolanow^ IWo/cnie 3 cuny w bok od dolnego brzegu wyrostka kolczystego, Th.12.
Wskazania: zapalenie korzeni rdzeniowych lędźwiowo-krzyżowych, gryj W«kka/.ania: choroby żołądka i jelit. VI 1.51. Huangmen (wrota ośrodków
/upalenie stawu kolanowego, udar mózgu, brak wydzielania potu w chorób* /. życia)
gorac/ką, wypadanie włosów i brwi, krwawienie z żylaków odbytu, krwott /. IMo/enie: 3 cuny w bok od dolnego brzegu wyrostka kolczystego, L.l.
nosa, choroby skóry (dermatozy), choroby żołądkowo-jelitowe, choi W«ka/.ania: przewlekłe choroby narządów wewnętrznych, zapalenie gru-
nadciśnicniowa. Milkowego. VI).52. /hishi
YU.41. Fufen (część dopełniająca) (miejsce walki)
Punkt rozpoczyna drugie odgałęzienie.
Wenie: 3 cuny w bok od dolnego brzegu wyrostka kolczystego, S.2.
Położenie: 3 cuny w bok od dolnego brzegu wyrostka kolczystego, Th.2|
•Wtka/ania: choroby narządu moczowo-płciowego i jelit. VU.53. Baohuang
Wskazania: choroba narządów oddechowych, zapalenie korzeni rdzei
(łożysko życiowe centrum) }Pblo/.cnie: 3 cuny bocznie w linii środkowej
wych szyjno-piersiowych.
tylnej, na wysokości drugiego
YU.42. Pohu (siedziba duszy)
Położenie: 3 cuny w bok od dolnego brzegu wyrostka kolczystego, Th.3| kr/.yżowego.
Wskazania: takie same. i Wtku/ania: nieżyt jelita cienkiego i okrężnicy, zaparcia, zatrzymanie moczu,
Ulic najądrza, zapalenie korzeni rdzeniowych lędźwiowo-krzyżowych. .54.
VU.43. Gaohuang (centrum życia)
Zhibian (składany kraj)
Położenie: 3 cuny w bok od dolnego brzegu wyrostka kolczystego, Th>
Wskazania: choroby przewlekłe (gruźlica płuc, zapalenie oskrzeli, chór 4o/cnie: na wysokości czwartego otworu krzyżowego, 3 cuny bocznie od i
wrzodowa żołądkowa), zespoły neurasteniczne, zmazy (polucje). W staroi środkowej ciała. Wtka/unia: zapalenie pęcherza moczowego, hemoroidy, bóle
ności uważano, że działanie na ten punkt umożliwia leczenie „stu choi i krzyża, rwa
wpływa na organizm zapobiegawczo. , choroba kończyn dolnych. 1.55.
VU.44. Shentang (sala ducha) Heyang (punkt spotkania yang).
Położenie: 3 cuny w bok od dolnego brzegu wyrostka kolczystego, Th.i źcnic: 2 cuny poniżej poprzecznej linii dołu podkolanowego. Wftkazania:
Wskazania: choroby serca, narządów oddechowych, bóle pleców w okolj zapalenie korzeni rdzeniowych lędźwiowo-krzyżowych i zespół ""ilna-Barrego,
ramienia. krwotok z macicy, zapalenie błony śluzowej macicy.
VU.45. Yixi (krzyk bólu)
Położenie: 3 cuny w bok od dolnego brzegu wyrostka kolczystego, Th.(
chorohv serca, zaoalenie korzeni rdzeniowych piersiowych.
PRZEBU-G MHRiniANÓW... i MHRIDIANÓW...
72

YU.56. Chengjin (podtrzymywacz mięśni) V Położenie: 5 cunów poniżej VI 1.64. Jinggu (główna kość)
dołu podkolanowego, między główkami mięśnia brzuchatego łydki. 1'oio/enie: na zewnętrznym brzegu stopy, poniżej i do przodu guzowatości V
Wskazania: takie same. kości śródstopia, w miejscu połączenia „czerwonej i białej" skóry
VU.57. Chengshan (podparcie góry)
- Położenie: na dolnym brzegu mięśnia brzuchatego łydki, między jegoj Wska/ania: bóle głowy, bóle lędźwiowo-krzyżowe, padaczka, drgawki
głową boczną a przyśrodkową. itfrirt-i. przykurczę mięśni, łzawienie. VI
Wskazania: zapalenie korzeni rdzeniowych lędźwiowo-krzyżowych, kura 1.65. Shugu (zbiór kości)
mięśnia brzuchatego łydki, wymioty, rozwolnienia, drgawki u dzieci, hemoroidy,| 1'olo/cnie: na zewnętrznym brzegu stopy, z tyłu i poniżej główki V kości
YU.58. Feiyang (pobudka) fcltiopia, w miejscu połączenia „czerwonej i białej" skóry stopy. Wska/ania:
bóle głowy, zawroty głowy, osłabienie słuchu, zapalenie Mic.tr/.nego
* kąta oka, łzawienie, bóle w okolicy ciemieniowej i szyjno-po-,/nri. bóle
Położenie: w miejscu przejścia zewnętrznego brzuśćca mięśnia brzuchategc lędźwi i pleców, przykurczę mięśnia brzuchatego łydki, czyraki i|lif
łydki w ścięgno piętowe, 7 cunów nad kostką boczną. (karbunkuły) i czyraki (furunkuły), wągry pospolite. VI'.66. Foot-Tonggu
(przejście doliną)
Wskazania: takie same.
ipolo/cnie: w zagłębieniu przednim od główki V kości śródstopia. W*ka/.ania:
VU.59. Fuyang (yang kości nogi)
bóle głowy, krwotok z nosa, bóle szyi i karku. VI'.67. Zhiyin (krańcowy yin) 1%
Położenie: 3 cuny powyżej kostki bocznej, na zewnątrz brzegu ściegi
t*oło/cnie: na końcu V palca stopy, 3 mm od zewnętrznego kąta podstawy Utolu
piętowego. ta (końcowy punkt). W«ka/ania: bóle głowy, przekrwienie spojówki,
Wskazania: pr/ykurcz miejscowy, zapalenie nerwu twarzowego, nerwoł zatrzymanie moczu, bóle
nerwu trójdzielnego, bóle w okolicy uda i bóle lędźwiowo-krzyżowe. IHiWłich kończyn dolnych.
YU.60. Kunlun (nazwa góry w Tybecie)
Położenie: w zagłębieniu, w środku linii łączącej ścięgno Achillesa z nym
brzegiem kostki zewnętrznej, na wysokości szczytu kostki. MFRIDIAN NEREK (ŁAC. REN - R)
Wskazania: bóle głowy i inne zespoły bólowe, choroba nadciśnieniowl
meridianu
zawroty głowy, krwotoki z nosa, krwawienie z żylaków odbytu, rwa kulszowi
Mrruli.m rozpoczyna się na podeszwie stopy w punkcie R.I., tj. w zagłę-
zapalenie stawu skokowo-goleniowego, zapalenie sromu, zatrzymanie odejści
ini^d/.y II a III kością śródstopia. Stąd wznosi się w kierunku pięty i po B*c
łożyska.
n ni koła (pętli) w okolicy kostki przyśrodkowej biegnie w górę po "
YU.61. Pushen (pomoc robotnicom)
mikowej stronie goleni i uda. Między narządami płciowymi a odbytem do
Położenie: w zagłębieniu po bocznej stronie kostki piętowej, na pogrania miednicy, aby wyłonić się w punkcie na górnym brzegu spojenia ego, w
skóry „białej" i „czerwonej". odległości 0,5 cuna od linii środkowej ciała (punkt R. 1 1.). Dalej it xic. i na
Wskazania: zapalenie nerwu kolanowego, słabość mięśnia brzuchatej wysokości między zagłębieniem pierwszego żebra a obojczy-2 cuny w bok
łydki i mięśnia podeszwowego. od linii środkowej ciała, w punkcie R.27. kończy swój
VU.62. Shenmai (wysunięty pałac)
Położenie: 0,5 cuna poniżej dolnego brzegu zewnętrznej kostki stopy.
Wskazania: bóle przedniej części głowy, bóle dolnej części brzucl Ofólnu charakterystyka meridianu:
przeczulica w okolicy stawu kolanowego, wymioty, padaczka, drgawki u dzif ~ fyp meridianu: yin, związany z elementem Woda, tworzy parę z meridia-pgt
YU.63. Jinmen (złote wrota) hcr/a moczowego.
Położenie: ku przodowi i w dół od YU.62., w zagłębieniu tylnym
guzowatości V kości śródstopia.
Wskazania: bóle przedniej części głowy, bóle dolnej części brzucl orzeczulica
w okolicy stawu kolanowego, wymioty, padaczka, drgawki u dzif
74 PRZEBIEG MER1DIANÓW 9M/.I IimCJMERIDIANÓW...

Ryć. 19. Meridian nerek (część dolna). Ryć. 20. Meridian nerek (cześć górna).
76 PRZEBIliCi MliRIDIANÓW. l/l HII-GMl-RIDIANÓW.. 77

Ważniejsze punkty: M.5. Shuiguan (źródło wody)


- źródłowy R.3. 1'olo/enic: l cun poniżej zagłębienia pomiędzy kostką przyśrodkową
- przychylności „Shu" R.I., R.2., R.3., R.7., R.10. MVK|l%m Achillesa, w linii pionowej.
- tonizujący R.7. Wska/ania: brak miesiączki, skąpe krwawienie miesiączkowe, nadmierne
- sedatywny R. 1. i R. 12. tlal.mic moczu.
- przepustowe R.4. (R.3.) N.6. /haohai (świecące się morze)
- alarmowy przedni YF.25. Mo/cnie: w zagłębieniu, l cun poniżej dolnego brzegu kostki przyśrodkowej.
- alarmowy tylni YU.23. Wska/ania: suchość błony śluzowej w jamie ustnej, ogólna słabość, zapale-
- samodzielny R.I., R.3. iiu^tlałków podniebiennych, kolka jelitowa, zaburzenia cyklu miesiączko-|n.
Ogółem punktów: 27, czas najwyższej aktywności 17.00-19.00. łxvsenność, zwiotczenie żył, otyłość. K,7. Fuliu (powracający potok)
-nie: 2 cuny powyżej zagłębienia pomiędzy kostką przyśrodkową m
Wykaz punktów: Achillesa, na jego przednim brzegu. Wnka/ania: zapalenie rdzenia,
R.l. Yongąuan (większe tryskające źródło) choroba narządów moczowo-płciowych, IM- pocenie się, bóle lędźwiowe,
Położenie: we wgłębieniu, na podeszwie stopy, między II a III stawe bóle zębów, krwawienie z żylaków tu. /byt niskie ciśnienie tętnicze. R,H. ,|
śródstopowo-paliczkowym, przy zgiętych palcach stopy. ao\im (zmienne zaufanie)
Wskazania: afazja histeryczna, ochrypłość głosu, afonia, kaszel, ost na tylnym brzegu kości piszczelowej, dwa cuny powyżej brzegu kostki
zapalenie migdałków podniebiennych, bezpłodność, opadnięcie macicy, ni przyśrodkowej. Wtka/.ania: choroby narządów moczowo-płciowych. R«9.
trzymanie lub zatrzymanie moczu, kurcz mięśni kończyn dolnych, drgawj u /hubin (budująca się zapora)
dzieci, padaczka. lo/cnic: w miejscu przejścia mięśnia brzuchatego łydki w ścięgno
R.2. Rangu (dolina prób) illrsa
Położenie: na przyśrodkowej powierzchni stopy, we wgłębieniu z pn i W»ka/.ania: padaczka, skurcz mięśnia brzuchatego łydki, zapalenie języka,
poniżej guzowatości kości łódkowej, w połowie długości łączącej koni<| •cja.
palucha z tylnym brzegiem pięty. 10. Yingu (dolina yin)
Wskazania: nieżyt krtani, zapalenie migdałków podniebiennych, ślinott lo/cnic: na przyśrodkowej linii poprzecznej kolana, między ścięgnem l
wymioty, choroby układu moczowo-płciowego (zapalenie pęcherza moczowe pólścięgnistego i pół błoniaste go. '•ku/ania: bóle wewnętrznej powierzchni
zapalenie najądrza, nietrzymanie moczu, bezpłodność, zaburzenia cyklu uda, zapalenie stawu kolanowego,
siączkowego, świąd sromu), drgawki u dzieci. y nar/ądów moczowo-płciowych.
R.3. Taixi (wielki potok) (.II. llenggu (poprzeczna kość)
Położenie: w połowie odległości między szczytem kostki przyśrodko> a lo/cnic: na wysokości wzgórka łonowego, 0,5 cuna w bok od linii
ścięgnem Achillesa (bezpośrednio po przeciwnej stronie znajduje się pul ciała, 'ikn/ania: nietrzymanie moczu, częstoskurcz, zmazy
YU.60.). (polucje), prze-
Wskazania: choroby narządu oddechowego, jamy brzusznej, kurcz trzewi łc spojówki, zapalenie rogówki, zespoły bólowe miednicy mniejszej.
bóle w okolicy serca. •,12, Dane (wielki blask) :
R.4. Dazhong (wielki puchar) ^lo/cnic: l cun nad wzgórkiem łonowym, 0,5 cuna od linii pośrodkowej
Położenie: 0,5 cuna w dół i nieco do tyłu od zagłębienia pomiędzy kosi
przyśrodkową a ścięgnem Achillesa.
Wskazania: częstoskurcz napadowy, psychozy, zapalenie jamy usti
wymioty, zaparcia, nadmierne krwawienie miesiączkowe, bóle lędźwiowe.
PRZEBlHCi Ml-RMMANÓW.J l/l Mll-r, MI-R1DIANÓW. 79
78

Wskazania: impotencja, ból w okolicy prącia, aspermia (brak nasienia), K. 24. Lingxu (pustka duchowa)
przewlekłe zapalenie pochwy, przekrwienie spojówki, zapalenie rogówki. ' 1'olo/enie: w trzecim międzyżebrzu, 2 cuny od linii pośrodkowej ciała.
R.13. Qixue (punkt energii) Położenie: 2 cuny nad wzgórkiem łonowym, 0,5 cuna Wska/.ania: nerwoból międzyżebrowy, choroby narządów oddechowych,
od linii pośrodkow< htrnic węchu, zapalenie gruczołu sutkowego, zaburzenia nerwicowe u kobiet.
ciała. H, 25. Shencang (zbiornik ducha)
Wskazania: takie same. |*olo/enic: w drugim międzyżebrzu, 2 cuny od linii pośrodkowej ciała.
R.14. Siman (czterokrotna pełność) Wska/.ania: takie same.
Położenie: 3 cuny nad wzgórkiem łonowym, 0,5 cuna od linii pośrodkow< M, 26. Yuzhong (w zwątpieniu)
IMo/enie: w pierwszym międzyżebrzu, 2 cuny od linii pośrodkowej ciała.
ciała.
Wska/ania: choroby narządów oddechowych.
Wskazania: choroby jelit i narządów moczowo-płciowych.
H.27. Shufu (warsztat zgodności)
R.15. Abdomen-Zhongzhu (środkowa rzeka) h*lo/.cnie: w dole podobojczykowym, tuż poniżej dolnego brzegu obojczyka,
Położenie: 4 cuny nad wzgórkiem łonowym, 0,5 cuna od linii pośrodkow< lny na /.cwnątrz od linii środkowej mostka (końcowy punkt).
ciała. Wska/ania: zapalenie oskrzeli, czkawka, wymioty, ślinotok.
Wskazania: takie same.
R.16. Huangshu (punkt zgodności centrów życiowych)
Położenie: na wysokości pępka, 0,5 cuna od linii środkowej ciała. OSIERDZIA (ŁAC. PERICARDIUM - PC)
Wskazania: choroby żołądka i jelit.
R.17. Shangąu (melodia kupca) meridianu
Położenie: 2 cuny nad pępkiem, 0,5 cuna od linii pośrodkowej ciała. JMrrulian osierdzia należy do meridianów rąk. Rozpoczyna się w punkcie ii
, 1) w czwartej przestrzeni międzyżebrowej, l cun na zewnątrz od |wkt
Wskazania: takie same.
R.18 Shinguan (kamienna granica) sutkowej (5 cunów od linii środkowej ciała). Stąd wznosi się nieco m nad
Położenie: 3 cuny nad pępkiem, 0,5 cuna od linii pośrodkowej ciała. dołem pachowym) i przechodzi na przednią powierzchnię ramie-hrgnąc
środkiem ramienia, między głowami mięśnia dwugłowego, lnu staw
Wskazania: takie same.
łokciowy do wewnątrz od ścięgna tego mięśnia. Na przedramie-Iridiunu
R.19. Yindu (stolica yin)
biegnie dalej pośrodku, przecina staw nadgarstkowy i kieruje się ;n
Położenie: 4 cuny nad pępkiem, 0,5 cuna od linii pośrodkowej ciała.
środkowego III, gdzie w odległości 3 mm po wewnętrznej stronie Klawy
Wskazania: choroby narządów oddechowych, żołądka i jelit.
paznokcia kończy swój bieg.
R.20. Abdomen-Tonggu (przenikająca dolina)
Położenie: 5 cunów nad pępkiem, 0,5 cuna od linii pośrodkowej ciała. Ina charakterystyka meridianu:
Wskazania: takie same. meridianu: yin, związany z elementem Ogień, tworzy parę z meridia-!
R.21. Youmen (wrota ciemności) potrójnego ogrzewacza. ralnicjsze punkty: IWWIowe PC.7.
Położenie: 6 cunów nad pępkiem, 0,5 cuna od linii pośrodkowej ciała. pnychylności „Shu" PC.9., PC.8., PC.7., PC.5., PC.3.
Wskazania: odbijanie się z żołądka, ślinotok, choroby wątroby. loni/ujący PC.9. Hdulywny PC.7. przepustowe PC.6. (PC.7.)
R.22. Bulang (spacerowy korytarz) alarmowy przedni JM.17.
Położenie: w piątym międzyżebrzu, 2 cuny w bok od linii środkowej cii tvlni VI 1.14.
Wskazania: choroby narządów oddechowych, przełyku, żołądka.
R.23. Shonfeng (pieczęć ducha)
Położenie: w czwartym międzyżebrzu, 2 cuny od linii środkowej ciała.
Wskazania: takie same.
82 PRZliBIliO MhKIDlANÓW. Ht/Hłll-CiMIiRIDlANÓW.

Wskazania: choroby serca, nerwoból międzyżebrowy, hydroadenit, zapaU


nie migdałków podniebiennych, bóle głowy, choroba nadciśnieniowa, bezsei
ność, psychozy, kurcz pisarski, zapalenie splotu nerwowego.
PC.8. Laogong (pałac pracy)
Położenie: w środku dłoni, między III a IV kością śródręcza.
Wskazania: choroba nadciśnieniowa, zapalenie jamy ustnej, żółtaczl
krwotoki z nosa, parastezje koniuszków palców, nadmierne wydzielanie p(
psychozy reaktywne, histeria, punkt „nagłej pomocy".
PC.9. Zhongchong (środkowe urwisko)
Położenie: na koniuszku III palca ręki, 3 mm od wewnętrznego ke
podstawy paznokcia (końcowy punkt).
Wskazania: choroby serca, bóle głowy, choroby gorączkowe z braku
wydzielania potu. Punkt „nagłej pomocy".

MERIDIAN POTRÓJNEGO OGRZEWACZA (ŁAC.


CARDINALIS TRICALORI; Z CHIN. - SJ)
Przebieg meridianu
Meridian potrójnego ogrzewacza zaczyna się na palcu serdecznym (pz IV)
ręki, przy macierzy paznokcia (SJ.l.). Dalej biegnie przez grzbieto^ część
ręki, przedramię, ramię i dochodzi do tylnej doliny barku, skąd przecl dzi na
szyję, okrąża od góry ucho i kończy swój bieg w punkcie SJ.23., tj.
zewnętrznym brzegu brwi.

Ogólna charakterystyka meridianu;


Typ meridianu: yang, związany z elementem Ogień, tworzy parę z meri<
nem osierdzia. Ważniejsze punkty:
- źródłowy SJ.4.
-przychylności „Shu", SJ.l., SJ.2., SJ.3., SJ.6., SJ.ll.
- tonizujący SJ.3.
- sedatywny S J. 10.
- przepustowe SJ.5. (SJ.4.)
- alarmowy przedni JM.5.
- alarmowy tylni VU.22.
- samodzielny SJ.5.
Ogółem punktów: 23, czas największej aktywności 21.00-23.00.
PRZEB1I-G MHKIDIANÓWJ -Ci MHRIDIANOW... K.S
84

Wykaz punków S J.9. Sidu (cztery zasuwy)


SJ.l. Guanchong (pograniczny punkt ataku) Położenie: między kością łokciową a promieniową, 5 cunów poniżej f|
Położenie: 3 mm w bok - po stronie łokciowej, obok macierzy paznol Kvia łokciowego.
IV palca ręki. Wskazania: takie same. SJ.10. Tianjing
Wskazania: stany gorączkowe, mdłości, bóle głowy, osłabienie łaknienl (niebiańskie źródło)
niestrawności u dzieci, punkt „nagłej pomocy". Położenie: na tylnej powierzchni stawu łokciowego, w odległości l cuna m
SJ.2. Yemen (wrota płynów) v/e j szczytu wyrostka łokciowego. Przy zgiętym stawie łokciowym nm-jscu
Położenie: na łokciowym brzegu paliczka bliższego IV palca. tym powstaje wgłębienie.
Wskazania: bóle i zawroty głowy, osłabienie słuchu, szum w uszi Wskazania: choroby narządu oddechowego, psychozy, głuchota, zapalenie
zapalenie dziąseł, choroby oczu, bóle w okolicy stawu łokciowego i przeć iiwu-k, bóle w okolicy szyi i karku, kręcz szyi. SJ.l 1. Qinglengyuan (czysta
mienia, psychozy reaktywne. chłodna otchłań)
SJ.3. Hand-Zhongzhu (środkowa wyspa) Położenie: na tylnej powierzchni ramienia, 2 cuny nad wyrostkiem
Położenie: na grzbietowej stronie ręki między IV a V kością śródręcza, za uiowym.
stawem śródręczno-paliczkowym. Wskazania: bóle kończyn górnych. S J. 12.
Wskazania: stany gorączkowe, niskie ciśnienie tętnicze. \iaoluo (odprowadzenie zastoju wody)
SJ.4. Yangchi (zbiornik wody yang) l'ułożenie: na tylnej powierzchni ramienia, 5 cunów nad stawem łokciowym.
Położenie: na grzbietowej powierzchni ręki, w zagłębieniu grzbietow< Wskazania: bóle głowy, nerwoból nerwów potylicznych, padaczka, gośćcowe
zgięcia nadgarstka, po łokciowej stronie ścięgna mięśnia prostownika wsj i-nic tętnic, bóle rąk. SJ.l3. Naohui
nego palców. (spotkanie ramienia)
Wskazania: cukrzyca, zapalenie stawu promieniowo-nadgarstkowego, 1'olożcnie: na dolnym brzegu mięśnia naramiennego, na wysokości dołu
gościec, bóle przedramienia. i'ho w c go.
SJ.5. Waiguan (zewnętrzne wrota) Wskazania: bóle kończyn górnych i w okolicy szyi oraz karku.
Położenie: 2 cuny powyżej stawu promieniowo-nadgarstkowego. Punkt NJ.14. Jianliao (jamka ramienia)
należy do najczęściej wykorzystywanych w akupunkturze. 1'nlożcnie: w tył i w dół od wyrostka barkowego łopatki. Podczas odwie-lia
Wskazania: osłabienie słuchu, ból w stawach kończyny górnej, bóle zęt ramienia w miejscu tego punktu tworzy się jamka. Wskazania: zapalenie
choroby oczu, ogólna słabość, bezsenność, grypa. splotu nerwowego ramienia. ij.15. Tianliao (boski dołek) Poło/enie: w
SJ.6. Zhigou (rozwidlenie rowu) środku odległości między punktem VF.21. a górnym brze-
Położenie: 3 cuny nad stawem promieniowym nadgarstka, między koi kolca łopatki.
promieniową a łokciową. Wskazania: zapalenie korzeni rdzeniowych szyjno-piersiowych, zapalenie lii
Wskazania: choroby płuc i serca, bóle rąk, wymioty, zapaść po porodzi nerwowego ramienia. UJ. 16. Tianyou (boskie okno)
SJ.7. Huizong (spotkane źródło) Położenie: w tył i w dół od wyrostka sutkowego, w miejscu przyczepienia
Położenie: w środku linii poprzecznej nadgarstka pomiędzy ścięj lo brzegu mięśnia mostkowo-obojczykowo-sutkowego (pod punktem 1 2 )
mięśni zginacza promieniowego nadgarstka i mięśnia długiego dłoni. Wskazania: bóle okolicy szyjno-potylicznej, nieżyt krtani, szum w uszach,
Wskazania: pląsawica, bóle ramienia i przedramienia. pHolu, przekrwienie oka, obrzęki twarzy, bezsenność.
SJ.8. Sanyangluo (Luo 3 yang)
Położenie: 4 cuny nad stawem promieniowo-nadgarstkowym,
kością łokciową a kością promieniową.
Wskazania: głuchota, bóle zębów żuchwy, choroby oczu, bóle ramu
86 PRZEBIKG MHRIDIANÓW. BIHGMHRIDIANÓW... K7

SJ.17. Yifeng (ochrona przed wiatrem) MKRIDIAN PĘCHERZYKA ŻÓŁCIOWEGO (l


Położenie: w zagłębieniu, w tył od podstawy płatka ucha, między kątel AC. YESICA FELLEA - VF)
żuchwy a wyrostkiem sutkowym, nieco poniżej i do przodu od wyrost
sutkowego. Lokalizację punktu ułatwia otwarcie ust. l'r/.cbieg meridianu
Wskazania: szum w uszach, głuchota, zapalenie nerwu twarzowego, zaf Mcridian ten swój kręty przebieg rozpoczyna od zewnętrznego kąta oka |
lenie jamy ustnej. VI l »; na samej głowie posiada aż 20 punktów. W odcinkach dołu nadoboj-
SJ.18. Qimai (pulsująca żyła) tiNknwcgo schodzi po przednio-bocznej stronie tułowia, uda, goleni i stopy do |V
Położenie: na tylnym brzegu podstawy małżowiny usznej, na tej s* paka stopy - 3 mm od zewnętrznego kąta podstawy paznokcia (YF.44.).
wysokości co otwór przewodu słuchowego zewnętrznego.
Wskazania: bóle głowy, szum w uszach, zapalenie tęczówki, drga> u () gól na charakterystyka meridianu;
dzieci, wymioty, padaczka, biegunka. l v p meridianu: yang, związany z elementem Drzewo, tworzą parę z meri-m-
SJ.19. Luxi (oparcie czaszki) m wątroby. Ważniejsze punkty:
Położenie: na tylnym brzegu podstawy małżowiny usznej, (w śroc /iodłowy YF.40.
odległości między punktem SJ.20. a punktem SJ.18.). pi/ychylności „Snu" YF.44., YF.43., YF.41., YF.38., YF.34.
Wskazania: szum w uszach, bóle głowy, padaczka, lęki. Jonizujący YF.43.
SJ.20. Jiaosim (kąt ucha) si-ilatywny YF.38.
Położenie: przy podstawie górnego brzegu małżowiny usznej. pi/.cpustowe YF.37. (YF.40.)
Wskazania: zaburzenia podwzgórza, tiki, przykurczę mięśni okolicy alarmowy przedni YF.24.
zapalenie jamy ustnej, słabość mięśni żwaczy, wymioty, choroby oca alarmowy tylni YU.19.
powiększenie gruczołu tarczowego. samodzielny - brak Ogółem punktów: 44, czas największej
SJ.21. Ermen (brama ucha) aktywności 23.00-1.00.
Położenie: w przód i w górę od skrawka ucha, na tylnym brzegu wyrost
stawowego żuchwy. Wykaz punktów:
Wskazania: szum w uszach, głuchota, zapalenie ucha, bóle zębów szcs Vłt'.l.Tongziliao (kość zagłębienia ocznego)
przykurcz mięśnia okrężnego ust. Potnienie: ok. 6 mm w bok od zewnętrznego kąta oka.
SJ.22. Ear-Heliao (jamka skroniowa) Wska/ania: choroby narządu wzroku, nerwoból nerwu trójdzielnego, zapalić
Położenie: na przednio-górnym brzegu podstawy małżowiny usznej, (l/iąseł, porażenie nerwu twarzowego, przykurcz mięśni mimicznych,
podstawą wyrostka jarzmowego kości skroniowej. (fena.
Wskazania: bóle głowy, nerwobóle nerwu trójdzielnego i jego powikh Vl«'.2. Tinghui (zbieracz słuchu)
nieżyt nosa, zapalenie przewodu słuchowego. Położenie: poniżej skrawka ucha (trages), z przodu, na wysokości wcięcia
SJ.23. Sizhukong (jedwabny bambus) iwka. Przy otwartych ustach powstaje w tym miejscu dołek.
Położenie: na zewnętrznym brzegu brwi (końcowy punkt). Wska/ania: zapalenie zewnętrznego przewodu słuchowego, szum w uszach,
Wskazania: choroby oczu, bóle głowy, zawroty głowy, porażenie nc jholu, porażenie nerwu tarczowego, tiki, ból zębów.
twarzowego, drgawki u dzieci. VI*. J. Shangguan (górne wrota)
Położenie: na przecięciu granicy owłosionej części skroni i górnego brzegu
tu jitr/.mowego.
Wskazania: migrena, zawroty głowy, szum w uszach, głuchota, porażenie ^
tarczowego, tiki, bóle zębów, przykurcz mięśnia okrężnego ust.
PRZEBIEG MERIDIANÓW.., Ift/MlIHG MERIDIANÓW.

15 16
\ 417 18

10
12

21

2
5
227

44
Rvc. 23. Meridian Dccherzyka tółcioweflo (ctc^ flóma). Ryć. 24. Meridian oecher/vka
PRZEBIEG MERIDIANÓW, 'K/I.BIHCJMHRIDIANÓW...
90

VF.4. Hanyan (zamknięcie szczęki) VI'M3. Benshen (korzeń ducha)


Położenie: na granicy górnej trzeciej części odległości między punktar Położenie: na linii zewnętrznego brzegu oka, ok. 0,5 cuna w części
G.8. a VF.6. owłosionej czoła.
Wskazania: takie same. Wskazania: padaczka, bóle głowy, zawroty głowy, tiki, przykurcz mięśni
VF.5. Xuanlu (daszek czoła) %/> ino-potylicznych.
Położenie: na 1/3 górnej linii łączącej VF.4. z VF.7. VT'.14. Yangbai (rozkwit światłości)
Wskazania: takie same. Położenie: na czole, pionowo nad źrenicą oka, w odległości l cuna od brwi.
VF.6. Xuanli (zawieszony ciężar) Wskazania: choroby oczu, nerwoból nerwu trójdzielnego, porażenie nerwu l*
Położenie: na linii łączącej VF.4. z VF.7. w 1/3 dolnej części. .u/owego, przykurcz mięśni mimicznych.
Wskazania: zespoły neurasteniczne, migrena, obrzęki twarzy, bóle zębó> VI''. 15. Head-Lingi (spływ łez)
VF.7. Qubin (zgięty kąt skroni) Położenie: u pacjenta patrzącego na wprost, punkt ten leży w części
Położenie: na skrzyżowaniu linii poziomej i pionowej, przechodząc} owłosionej czoła, 0,5 cuna ku tyłowi od czoła, na linii źrenicy oka.
przez górny i przedni brzeg ucha. Wskazania: choroby oczu, padaczka.
VI1 .16. Muchuang (okno oka)
Wskazania: bóle w okolicy ciemieniowej, skroniowej i szyjnej, migrei
Poło/enie: leży w części owłosionej czoła, 1,5 cuna ku tyłowi od czoła, na
choroby oczu. [Ilitii /icnicy oka.
VF.8. Shuaigu (koniec doliny) Wska/ania: zapalenie spojówki, osłabienie wzroku, obrzęki twarzy, zawroty
Położenie: nad wierzchołkiem małżowiny usznej, 1,5 cuna w części sionej imv. stany gorączkowe.
(w miejscu szwu kostnego ciemieniowego i skroniowego). V l-. 17. Zhengying (pionowe yin)
Wskazania: bóle w okolicy ciemieniowej i szyjno-potylicznej, mij 1'oło/enie: leży w części owłosionej czoła, 2,5 cuna ku tyłowi od czoła, na )
wymioty, nietrzeźwość, pragnienie. bocznej linii głowy.
VF.9. Tianchong (punkt niebiański) Wska/ania: zawroty głowy, bóle zębów, zanik nerwu wzrokowego.
Położenie: 0,5 cuna ku tyłowi od VF.8., powyżej i do tyłu od ucha, 2 ci w Vl(t. 18. Chengling (spotkanie ducha)
części owłosionej. |'oło/cnie: w części owłosionej czoła, 4 cuny ku tyłowi od czoła, w linii
Wskazania: padaczka, bóle głowy, bóle w okolicy szyjno-potylicznej. 17.
VF.10. Fubai (napływająca światłość) Wska/ania: krwawienie z nosa, grypa.
Położenie: ok l cuna poniżej od VF.9. VI'. 19. Naokong (obszar mózgu)
Wskazania: szum w uszach, głuchota, bóle zębów, zapalenie migdał! Poło/.enie: l cun nad zagłębieniem pomiędzy mięśniem mostkowo-sutko-
podniebiennych, niedowład kończyn, bóle w okolicy szyjno-potylicznej. Mibojc/ykowym i czworobocznym (nad YF.20.).
VF.11. Head-Qisoyin (początek yin) Wska/ania: krwawienie z nosa, duszność, bóle głowy, przykurcz mięśni
licy ramiennej i szyjnej, częstoskurcz.
Położenie: miejsce połączenia wyrostka sutkowatego kości skronu i Vl'.20. Fengchi (zbiornik wodny na wietrze)
kości potylicznej. Polo/.cnie: na dolnym brzegu potylicy, we wgłębieniu między przyczepami
Wskazania: nerwoból nerwu trójdzielnego, przykurcz mięśni końc (ma c/.worobocznego i mostkowo-obojczykowo-sutkowego.
czkawka, szum w uszach. Wnka/ania: choroby mózgu, oczu, nosa, zaburzenia czuciowe nerwu
YF.12. Head-Watigu (ostatnia kość) Incgo i dodatkowego, porażenie połowiczne, zespoły neurasteniczne, cho-
Położenie: we wgłębieniu z tyłu i poniżej wyrostka sutkowego miUciśnieniowa.
skroniowej.
Wskazania: obrzęki twarzy, afazje, zapalenie dziąseł, ucha, migdj
podniebiennych, migrena, bezsenność.
92 PRZEB1HG MliRlUIANOW... l ł K/l-:BIIi(iMHRII)IANÓW...

YF.21. Jianjing (studnia ramienia) YF.30. Huantiao (skakać w koło)


Położenie: W połowie odległości pomiędzy wyrostkiem barkowym łopatl a Położenie: na bocznym zagłębieniu pośladka, powyżej najwyższego s/c/.y-iii
C.7. lub w linii środkowej obojczyka na krawędzi mięśnia czworobocznegOi krętarza wielkiego, w 1/3 odległości od kości krzyżowej.
Wskazania: bóle w obręczy kończyny górnej i okolicy szyjno-potylicznej, Wskazania: zapalenie korzeni rdzeniowych, choroba nadciśnieniowa, cho-
porażenie połowiczne, bóle głowy, krwawienie poporodowe, zawroty głowy. n»lw skóry.
VF.22. Yuanye (wzburzone źródło) VF.31. Fengshi (rynek wiatru)
Położenie: w czwartym międzyżebrzu, w środku linii pachowej. Położenie: na bocznej powierzchni uda; gdy stoi się z rękami opuszczonymi
Wskazania: nerwoból międzyżebrowy. w/.dłuż ud, koniuszek palca środkowego dokładnie wskazuje ten punkt.
VF.23. Zhejin (mięsień boczny) Wskazania: zapalenie stawów, choroba Rotha.
Położenie: w czwartym międzyżebrzu, 6 cunów w bok od środkowej lii VF.32. Femur-Zhongdu (środkowy rów)
ciała. Położenie: na bocznej powierzchni uda, 4 cuny nad rzepką.
Wskazania: choroby żołądka, zespoły neurasteniczne. Wskazania: takie same.
VF.24. Riyue (słońce i księżyc) VF.33. Xiyangguan (granica yang)
Położenie: w siódmym międzyżebrzu, na linii środkowoobojczykowej. Położenie: w zagłębieniu górnym w stosunku do nadkłykcia bocznego
Wskazania: choroby żołądka i wątroby, skurcz przepony, kolka jelitowi kosi-i udowej, l cun ponad dolny brzeg rzepki.
wzdęcie brzucha. Wskazania: takie same.
YF.25. Jingmen (wrota stolicy) VF.34. Yanglingquan (wolne źródło yang)
Położenie: na dolnym brzegu końca XII żebra, na bocznej powierzchl Położenie: 2 cuny poniżej dolnego brzegu rzepki, w zagłębieniu bezpośrednio
brzucha. poniżej i z przodu główki kości strzałkowej.
Wskazania: wymioty, kolka jelitowa, bóle lędźwiowe, nadciśnienie tęti cze, Wskazania: zapalenie stawów, nerwoból nerwu udowego, obrzęki twarzy,
nerwoból nerwów międzyżebrowych. lap.udu nawykowe, porażenie lub niedowład nerwu strzałkowego.
VF.26. Daimai (naczynie do pasa) YF.35. Yangjiao (skrzyżowanie yang)
Położenie: na wysokości pępka, poniżej wolnego końca XI żebra. Położenie: na tylnym brzegu kości strzałkowej, 7 cunów nad górnym
Wskazania: choroby ginekologiczne, bóle lędźwiowe. to/?}•, i c m kostki bocznej.
VF.27. Wushu (pięć centralnych kolumn) Wskazania: porażenie lub niedowład nerwu strzałkowego, rwa kulszowa,
Położenie: nad kolcem biodrowym górnym przednim, na wysokości 3 cui| 0hi/vki twarzy.
poniżej pępka. V F.36. Waiqiu (pozorny pagórek)
Wskazania: choroby narządu moczowo-płciowego, choroby żołądka i jel Położenie: na przednim brzegu kości strzałki, 7 cunów nad górnym /fgicm
bóle lędźwiowe. kostki bocznej.
VF.28. Weidao (łącząca droga) Wskazania: takie same.
Położenie: na górnym brzegu kolca biodrowego przedniego górnego, VF.37. Guangming (jaskrawe światło)
wysokości 3,5 cuna poniżej pępka. Położenie: 5 cunów powyżej szczytu kostki bocznej, na bocznej powierzchni
Wskazania: takie same. '•pmlud/iu, na przednim brzegu kości strzałkowej.
VF.29. Femur-Juliao (jamka spokoju) Wskazania: choroby kończyn dolnych, psychozy reaktywne, migrena.
Położenie: pośrodku, między kolcem biodrowym przednim górnym a VF.38. Yangfu (oparcie yang)
wyższym punktem krętarza wielkiego (lokalizować w pozycji siedzącej Poło/cnie: 4 cuny nad kostką boczną, na przednim brzegu kości strzałkowej.
leżącej na boku). Wskazania: bóle lędźwiowe, zapalenie stawu kolanowego, bóle wędrujące,
Wskazania: bóle lędźwiowe, choroby narządu moczowo-płciowego. fipiilcnic migdałków podniebiennych, choroby żył.
94 PRZEBIliCJ MHRIDIANÓW... I'K/I HII-G MHRID1ANÓW...

VF.39. Xuanzhong (zawieszony dzwon) |mnv hr/usznej, a następnie do wątroby. Powierzchniowa część - gałą/
Położenie: 3 cuny nad kostką boczną, na przednim brzegu kości strzałkowej. -l»nTiiie po przednio-zewnętrznej stronie ściany brzucha i kończy się w VI
Wskazania: bóle kończyn dolnych, porażenie połowiczne, zapalenie mig« ittiol/y/cbrzu, w nnii sutkowej punktem Qimen (H.14.).
dałków podniebiennych, krwawienie z nosa, nieżyt nosa, stwardnienie tętnicj
zespoły neurasteniczne. < >K<)lna charakterystyka meridianu:
VF.40. Qiuxu (wzgórze - rynek) ! \ p meridianu: yin, związany z elementem Drzewo, tworzą parę z meridia-m
Położenie: w przód i poniżej od kostki bocznej (w górę i w tył od koś< pęcherzyka żółciowego. Ważniejsze punkty:
sześciennej). /iodłowy H.3.
Wskazania: skurcz mięśnia brzuchatego łydki, zapalenie opłucnej, duś] pr/ychylności „Shu" H.I., H.2., H.3., H.4., H.8.
ność, kolka jelitowa, zapalenie pęcherzyka żółciowego, obrzęk i bóle w okolic lonizujący H.8.
pachowej, choroby oczu. salatywny H.2.
VF.41. Foot-Linqi (spływ łez) pt/.epustowe H.5., (H.3.)
Położenie: w najwyższym miejscu, między IV a V kością śródstopii w alarmowy przedni H. 14.
którym wyczuwa się zagłębienie. alarmowy tylni VU.18.
Wskazania: bóle kończyn, stawów, twarzy, bóle wędrujące, zawroty gło> samodzielny - brak <>}'<>łem punktów: 14, czas największej
zaburzenia cyklu miesiączkowego, zapalenie gruczołu sutkowego. aktywności 1.00-3.00.
VF.42. Diwuhui (pięć spotkań ziemi)
Położenie; między IV a V kością śródstopia, l cun do przodu od VF.41. Wykaz punktów:
Wskazania: bóle w okolicy pachowej, zapalenie gruczołu sutkoweg< 11.1. Dadun (wielka szczerość)
gościec, bóle stopy, gruźlica płuc. 1'olo/enie: 3 mm od macierzy paznokcia, na zewnętrznej stronie palucha.
VF.43. Xiaxi (ścieśniona dolina) Wska/ania: choroby przewodu pokarmowego, nietrzymanie moczu, ból M.
Położenie: w szczelinie między głowami IV i V kości śródstopia. cukrzyca, brak miesiączkowania.
Wskazania: osłabienie słuchu, bóle głowy, słabość kończyn dolnycl 11.2. Xingjian (rejon ruchu)
duszność, krwioplucie, zapalenie gruczołu sutkowego, skurcz tętnicy siatkówki.1 lo/.cnie: między I a II palcem stopy, z przodu stawu śródstopno-palicz-n.
VF,44. Foot-Qiaoyin (końcowe yin) Wska/ania: choroby narządu moczowo-płciowego, wątroby, przewodu
Położenie: 3 mm od kąta podstawy paznokcia, po stronie zewnętrzi kalinowego, choroby serca, cukrzyca, ból zębów, bezsenność, pocenie się,
czwartego palca stopy (końcowy punkt). iwoból międzyżebrowy, bóle pięty.
Wskazania: choroby serca i narządu oddechowego, czkawka, bóle gk» 11.3. Taichong (wielki potok)
suchość w ustach, głuchota, ból w okolicy oczu, punkt „nagłej pomocy". |łoło/.enie: między I a II kością śródstopia, u podstawy kości śródstopia.
Wskazania: ból mięśni, nerwoból międzyżebrowy, niedostateczne skurcze
i?!cy po porodzie, skurcz jelita cienkiego i narządów miednicy mniejszej.
MERIDIAN WĄTROBY (ŁAC. HEPAR - H) 11.4. Zhongfeng (środkowa pieczęć)
Przebieg meridianu h»ło/enie: l cun ku przodowi od szczytu kostki wewnętrznej, w Zagłębie-1,
Meridian wątroby należy do meridianów nóg. Rozpoczyna się punkt H.I., pr/yśrodkowo od mięśnia piszczelowego przedniego. Wskazania: choroby
tj. 3 mm od kąta podstawy paznokcia - od strony zewnętrznej I stopy. narządów moczowo-płciowych i kończyn dolnych.
Następnie przechodzi na grzbiet stopy i biegnie w górę po wewnęti powierzchni
goleni i uda (między meridianem nerki i śledziony-trzustki). wysokości
grzebienia kości biodrowej meridian ten ro/galc/in się doch<
96 PRZEBIEG MERIDIANÓW., l'K/1-BIEG MERIDIANÓW. 97

13
98 PRZEBIEG MER1DIANÓW. HIHr. MHRIDIANÓW...

H.5. Ligou (końcowa bruzda) H. 1 4. Qimen (drzwi czasu)


Położenie: na tylnej krawędzi kości piszczelowej, 5 cunów powyżej kost Położenie: na linii sutkowej, w VI przestrzeni międzyżebrowej (końcowy
przy środkowej.
Wskazania: kolka jelitowa, częstoskurcz napadowy, choroby narządó\ Wskazania: takie same.
moczowo-płciowych, choroby mózgu i rdzenia, świąd.
H.6. Tibia (środkowa stolica)
Położenie: na tylnej krawędzi kości piszczelowej, 7 cunów powyżej kost <; ŁOWNY REGULATOR TYLNY
przy środkowej. (LAĆ. SINARTERIA REGENS; Z CHIN. - TM)
Wskazania: choroby stawów kończyn dolnych i narządów moczowi
l'i /.ebieg meridianu
płciowych.
Mrridian rozpoczyna się w narządach rodnych, w jamie miednicy, schod/i
H.7. Xiguan (wrota kolana)
kierunku krocza do wierzchołka kości łonowej - do pkt. TM.l., tj .
Położenie: w tył i w dół od kłykcia kości piszczelowej, 2 cuny ponij
^ołowie odległości między kością ogonową a odbytem. Dalej wznosi się
dolnego brzegu rzepki. ilłu/ linii wyrostków kolczystych, przechodzi przez głowę, środek czoła, I»M
Wskazania: zapalenie stawu kolanowego, bóle kończyn dolnych. t kończy się na wewnętrznej powierzchni wargi górnej, w środku jej
H.8. Quguan (zgięte źródło) Hl/ulcłka - w punkcie TM.28. Meridian G.R.T. jest kanałem zbiorczym
Położenie: za przy środkowy m nadkłykciem kości udowej, przed miejsc* kanałów yang. Inna jego nazwa: „guwerner".
przyczepu mięśni półbłoniastego i półścięgnistego.
Wskazania: choroby narządu moczowo-płciowego i kończyn dolnycl Ogólna charakterystyka meridianu:
świąd, obrzęk i ból narządów płciowych. l \ P meridianu: yang.
H.9. Yinbao (otoczka yin) Ważniejsze punkty:
Położenie: 4 cuny nad górnym brzegiem rzepki, na przednim brzej samodzielny TM. 3., TM.12., TM.26.
mięśnia półbłoniastego. Ogółem punktów: 28.
Wskazania: drgawki, zatrzymanie moczu, zaburzenia cyklu miesiączkowej
H.10. Femur-Wuli (noga pięć li) Wyka/ punktów:
Położenie: l cun poniżej krocza, na zewnętrznym brzegu mięśnia przyw< TM.l. Changqiang (zwiększenie siły)
dziciela długiego. 1'olo/cnie: w środku odległości między odbytem a końcem kości ogonowej.
Wskazania: ogólna potliwość, bezsenność, wyprysk na mosznie. ttukdc lokalizacji wskazana pozycja z kolanami przy klatce piersiowej.
H.ll. Yinlian (kąt yin) Wskazania: choroba odbytnicy i tylnego kanału odbytowego.
Położenie: na wysokości krocza, na przednim brzegu mięśnia przywodzicu TM.2. Yaoshu (shu lędźwi)
Wskazania: ból ściągający w biodrze, upławy, świąd, zaburzenia cyl Molo/.enie: w środku połączenia krzyżowo-ogonowego.
miesiączkowego, bezpłodność. Wskazania: zapalenie korzeni lędźwiowo-krzyżowych, choroby narządu
H.12. Jimai (bystry puls) f/.owo-płciowego i odbytnicy.
Położenie: w bok i w dół od guzka łonowego. TM.3. Yaoyangguan (yao - lędźwie, wrota yang)
Wskazania: takie same. 1'olożenie: między wyrostkami kolczystymi kręgów L4-L5.
H.13. Zhangmen (wrota praw) Wskazania: zapalenie korzeni lędźwiowo-krzyżowych, choroby narządu
Położenie: na wolnym końcu XI żebra, na bocznej powierzchni brzucha. ;/owo-płciowego i jelita grubego.
Wskazania: choroby narządu oddechowego, przewodu pokarmowej TM.4. Mingmen (wrota życia)
wątroby, pęcherza żółciowego, zarobaczenie, bóle lędźwiowe. Polo/.enie: w linii środkowej ciała, między wyrostkami kolczystymi L2-L3.
PRZEBIliCi MHKIDIANÓW.,
I'K/I HII-CiMIiRIDIANÓW... 101

Wska/ania: bóle głowy, zapalenie opon mózgowych u dzieci, kolka jelitowa,


K>lr w okolicy lędźwiowej, hemoroidy, upławy, zmazy, impotencja, be/sen-
m>sc. s/.um w uszach, zespoły asteniczne.
T M.5. Xuanshu (wisząca kolumna)
Położenie: w linii środkowej ciała, między wyrostkami kolczystymi L1-L2.
Wska/ania: bóle lędźwiowe, choroby żołądka i jelit.
l M.6. Jizhong (środek kręgosłupa)
Położenie: w linii środkowej ciała, między wyrostkami kolczystymi Thl 1-

Wska/ania: padaczka, choroby jelit, wypadnięcie odbytnicy u dzieci.


IM.7. Zhongshu (środkowa oś)
Położenie: w linii środkowej ciała, między wyrostkami kolczystymi ThlO-
II
Wska/ania: bóle lędźwiowe, osłabienie wzroku.
TM.8. Jinsuo (ściągnięty mięsień)
Położenie: w linii środkowej ciała, między wyrostkami kolczystymi Th9-

Wska/ania: padaczka, bóle lędźwiowe, choroba żołądka, zespoły neuraste-

TM.9. Zhiyang (krańcowe yang)


Poło/cnie: w linii środkowej ciała, między wyrostkami kolczystymi Th7-Th8.
Wska/ania: bóle lędźwiowe, choroby wątroby i żołądka.
TM.10. Lingtai (taras duchów)
l Wożenie: w linii środkowej ciała, między wyrostkami kolczystymi Th6-Th7.
Wska/ania: choroby narządów oddechowych, zapobieganie grypie.
TM.l 1. Shendao (boska droga)
fNitożcnie: w linii środkowej ciała, między wyrostkami kolczystymi Th5-Th6.
Wska/ania: choroby serca, narządów oddechowych, bóle głowy, zespoły
mskMiiczne, zapalenie jamy ustnej.
TM.l2. Shenzhu (kręgosłup)
|N»!o/ciiie: w linii środkowej ciała, między wyrostkami kolczystymi Th3-Th4.
Wtka/unia: choroby mózgu i rdzenia, padaczka, lęki nocne, krwawienie

TM.l3. Taodao (droga przemian)


|Mo>.cnie: w linii środkowej ciała, między wyrostkami kolczystymi Thl-Th2.
Wska/ania: zapalenie korzeni rdzeniowych, szyjno-piersiowych, migren,
/y reaktywne, choroby z gorączką. TM.I4. Dazhui (wielki krąg) hdo/cnic:
w linii środkowej ciała, między wyrostkami kolczvstvmi C7-THI
102 PK/HBII-Ci MI-RID1ANÓW. MKRIDIANÓW... KM

Wskazania: grypa, malaria, choroby płuc, krwotoki z nosa.


TM.15. Yamen (wrota milczenia)
Położenie: w linii środkowej ciała, między wyrostkami kolczystymi Cl-< 3,5
cuna od Cl.
Wskazania: bóle głowy, szum w uszach, zaburzenia mowy, zapalenie oj
mózgowo-rdzeniowych, krwawienie z nosa.
TM.16. Fengfu (rejon wiatru)
Położenie: we wgłębieniu, bezpośrednio poniżej wypukłości zewnętrzr
potylicy.
Wskazania: bóle głowy, krwawienie z nosa, zapalenie krtani, psychoz|
następstwa wylewu krwi do mózgu, żółtaczka, zanik nerwu wzrokowego.
TM.17. Naohu (drzwi mózgu)
Położenie: na górnym brzegu guzowatości potylicznej, 5 cunów nad Cl.
Wskazania: bóle głowy, zawroty głowy, zespoły neurasteniczne, chorot
oczu.
TM.18. Qiangjian (miejsce siły)
Położenie: 3 cuny ponad TM. 16.
Wskazania: bóle głowy, zawroty głowy, wymioty, drgawki u dzi<
bezsenność, zespoły neurasteniczne.
TM.19. Houding (tylne wzgórze głowy)
Położenie: 4,5 cuna ku przodowi od TM.16.
Wskazania: bóle głowy, zawroty głowy, migrena, tiki, przykurczę mied
okolicy szyjno-potylicznej.
TM.20. Baihui (sto spotkań)
Położenie: w linii środkowej głowy,na wysokości łączącej oba wierzchc
małżowin usznych.
Wskazania: bóle głowy, zawroty głowy, zespoły neurasteniczne, nie
krwienie mózgu, wypadnięcie odbytnicy, hemoroidy.
TM.21. Qianding (przednie wzgórze)
Położenie: 1,5 cuna ku przodowi od wysokości łączącej oba wierzchc
małżowin usznych, w linii środkowej głowy.
Wskazania: bóle głowy, zawroty głowy, krwawienie z nosa, drga\ u
dzieci, padaczka.
TM.22. Xinhui (zespolenie czaszki)
Położenie: 3 cuny ku przodowi od wysokości łączącej oba wierzchc
małżowin usznych, w linii środkowej głowy.
Wskazania: bóle głowy, zawroty głowy, krwawienie z nosa, senne
niestrawność.
TM.23. Shangxing (górna gwiazda)
Położenie: 4 cuny ku przodowi od wysokości łączącej oba wicr/chołki
m.ił/owin usznych lub 4 cuny nad gładzizną między brwiami, w linii środku
w r | głowy.
Wskazania: bóle czołowej części głowy, zawroty głowy, krwawienie /
nosa, choroby oczu.
1M.24. Shenting (boski dwór)
Położenie: 0,5 cuna powyżej przedniej owłosionej granicy głowy.
Wskazania: bóle czołowej części głowy, zawroty głowy, ostry nieżyt nosa.
/.ipalenie gruczołu łzowego, wymioty, kołatanie serca, chwiejność emocjonalna.
TM.25. Suliao (podstawowa kość)
Położenie: na czubku nosa.
Wskazania: polipy nosa, nieżyt nosa, łzawienie, krwawienie z nosa, trad/.ik
* okolicy nosa, zapaść.
TM.26. Renzhong (środek człowieka)
Położenie: w rynience nosa, w odległości 2/3 od dolnego brzegu wargi
UHMICJ.
Wskazania: nagła pomoc w przypadku utraty świadomości, padac/.ka.
/.ilnirzenia psychiczne, nadkrwistość mózgu, tiki, obrzęk twarzy, cukrzyca.
TM.27. Duiduan (górna obwódka wargi)
Położenie: bezpośrednio nad wargą górną, w miejscu przejścia skóry
* błonę śluzową.
Wskazania: takie same, dodatkowo żółtaczka, krwawienie z dziąseł.
TM.28. Yinjiao-Head (skrzyżowanie dziąseł) Położenie: w środku
wędzidełka wargi górnej (końcowy punkt). Wskazania: takie same.

GŁÓWNY REGULATOR PRZEDNI


(ŁAC. SINARTERIA RESPONDENS; Z CHIN. - JM)
Przebieg meridianu
Punkt JM.l., dający początek zewnętrznej gałęzi kanału, znajduje się w
połowie odległości między zewnętrznymi narządami płciowymi a odbytem.
Biegnie środkiem przedniej powierzchni ciała przez brzuch, klatkę piersiową,
gardło i żuchwę, kończąc się w punkcie JM.24., w środku bruzdy wargowo-
bnklkowej. Jest odpowiedzialny za wszystkie kanały yin.
104 PKZBBII-C MKRIDIANÓW... MERIDIANÓW... 105

Ogólna charakterystyka meridianu:


Typ meridianu: yin.
Ważniejsze punkty:
- samodzielny JM.6., JM.17.
Ogółem punktów: 24.

Wykaz punktów:
JM.l. Huiyin (punkt płciowy) 24
Położenie: w centrum krocza, między odbytem a moszną u mężczyzr
i sromem u kobiet.
Wskazania: nadmierne wydzielanie potu i zapalenie skóry w okolicy kr<
cza, zatrzymywanie moczu, zaparcia, brak miesiączki, impotencja, chorobj
odbytnicy.
JM.2. Qugu (zgięta kość)
Położenie: pośrodku na górnym brzegu spojenia łonowego.
Wskazania: choroby narządów płciowych.
JM.3. Zhongji (środkowy punkt szczytu)
Położenie: l cun powyżej górnego spojenia łonowego.
Wskazania: takie same.
JM.4. Guanyuan (wrota źródła)
Położenie: 2 cuny nad wzgórkiem łonowym (3 cuny poniżej pępka).
Wskazania: choroby jelita cienkiego i narządów moczowo-płciowycl
stany depresyjne.
JM.5. Shimen (kamienne wrota)
Położenie: 2 cuny poniżej pępka.
Wskazania: takie same.
JM.6. Qihai (morze energii)
Położenie: 1,5 cuna poniżej pępka.
Wskazania: takie same.
JM.7. Yinjiao-Abdomen (skrzyżowanie yin)
Położenie: l cun poniżej pępka.
Wskazania: choroby narządów moczowo-płciowych i jelit.
JM.8. Shenąue (boska granica)
Położenie: w centrum pępka.
Wskazania: biegunka, wodobrzusze, kruczenie w jelitach, wypadnięć!
odbytu.
JM.9. Shuifen (rozdzielacz wody)
Położenie: l cun nad pępkiem. Ryć. 28. Meridiun głównego regulatora przedniego.
Wskazania: wodobrzusze, choroby jelit.
106 PRZEBIliCi MHRIDIANÓWJ •K/l-HIHCi MHKIDIANOW. 107

JM.10. Xiawan (dolny kanał) Wskazania: dychawica oskr/clowa, zapalenie migdałków podniebiennych,
Położenie: 2 cuny nad pępkiem. «>ht/eki krtani, choroby przełyku i żołądka.
Wskazania: choroby jelit. JM.22. Tiantu (niebiańska ścieżka)
JM.ll. Jianli (opuszczone miejsce li) Położenie: na wewnętrznej krawędzi wcięcia szyjnego rękojeści mostka.
Położenie: 3 cuny nad pępkiem. Wskazania: dychawica oskrzelowa, skurcz mięśni krtani, nieżyt gardła,
Wskazania: choroby żołądka, wodobrzusze, skurcz przepony. /.jjulcnie migdałków podniebiennych, zaburzenia mowy, skurcz przełyku.
JM.12. Zhongwan (środkowy kanał) JM.23. Lianquan (boczne źródło)
Położenie: w środku linii łączącej pępek z wyrostkiem mieczykowatym. Położenie: w środku szyi, między chrząstką tarczową i bródką.
Wskazania: takie same. Wskazania: zapalenie oskrzeli, dychawica, nieżyt gardła, wymioty, zapalenie
JM.13. Shangwan (górny kanał) K/vka, ślinotok.
Położenie: 5 cunów nad pępkiem. JM.24. Chengjiang (zbiornik płynu)
Wskazania: takie same. Położenie: w środku bruzdy wargowo-bródkowej, we wgłębieniu (końcowy
JM.14. Juąue (granica siły) (Minki).
Położenie: 6 cunów nad pępkiem. Wskazania: następstwa wylewu krwi do mózgu, zapalenie nerwu twarzo-
Wskazania: choroby żołądka, serca i płuc, stan trwogi i lęku, stany manii Hi-j',0, opadanie powieki górnej, obrzęki twarzy, cukrzyca, bóle zębów,
kalne, padaczka. p.uliiczka, zapaść.
JM.15. Jiuwei (ogon gołębia)
Położenie: na końcu wyrostka mieczykowatego.
Wskazania: psychozy reaktywne, choroby żołądka, serca i płuc. PUNKTY POZAMERIDIANOWE
JM.16. Zhongting (środkowy dwór) DODATKOWE I „NOWE"
Położenie: na granicy połączenia trzonu mostka z wyrostkiem miecj
kowatym. ()prócz opisanych powyżej punktów, które stanowią około l /3 wszystkich
Wskazania: choroby płuc i przełyku. punktów akupunkturowych, istnieją jeszcze punkty leżące poza meridianami
JM.17. Shanzhong lub Tanzhong (środek piersi) (po/niej odkryte i stąd nie uwzględnione w przebiegu meridianów). Punkty le
Położenie: w linii środkowej mostka, na wysokości IV przestrzeni mięć «ii/ywamy też dodatkowymi, nowymi, punktami ekstra itp. W niniejszej pracy
żebrowej. ogtuniczono się tylko do liczbowego zestawienia tych punktów.
Wskazania: takie same. Jeżeli podana „receptura punktowa" będzie uwzględniała któryś z tych
JM.18. Yutang (nefrytowy pokój) punktów, to w dolnej części strony zostanie zamieszczony opis jego lokalizacji.
Położenie: na wysokości wcięcia stawowego IV żebra, na mostku.
Wskazania: takie same. Liczbowe zestawienie punktów:
JM.19. Zigong (purpurowy pałac) 1. Meridian regulator energii yin (punktów - 7),
Położenie: na linii środkowej, na wysokości II międzyżebrza. 2. Meridian regulator energii yang (punktów - 5), 1.
Wskazania: takie same. Meridian regulator ruchowy yin (punktów - 3),
JM.20. Huagai (wspaniała osłona) 4. Meridian regulator ruchowy yang (punktów -12),
Położenie: w miejscu połączenia rękojeści i trzonu mostka. 5. Meridian kanał strefowy - opasujący (punktów - 3),
Wskazania: choroby narządu oddechowego. 6. Meridian kanał życia (punktów -14),
JM.21. Xuanji (perłowy nefryt) 7. Punkty dodatkowe - Extra (Ex): na głowie i szyi
Położenie: w centrum rękojeści mostka. (punktów - 31), na przedniej powierzchni tułowia
(punktów - 10),
108 PK/HBlhCiMhKIDIANÓW.

- na tylnej powierzchni tułowia (punktów - 35),


- na kończynie górnej (punktów - 44),
- na kończynie dolnej (punktów - 42), 8.
Punkty dodatkowe - Extra nowe (ExN):
- na głowie i szyi (punktów - 35),
- na przedniej powierzchni tułowia (punktów - 6),
- na tylnej powierzchni tułowia (punktów -18),
- na kończynie górnej (punktów -15),
- na kończynie dolnej (punktów - 36).
Rozdział IV
PODSTAWY DIAGNOSTYKI
W niniejszej książce przyjęto założenie, że czytelnik będzie się posługiwał
potowymi receptami punktowymi, a więc nie będzie samodzielnie dokonywał
io/poznania stanu organizmu. Dlatego problematykę tę omawiamy w dużym
tktocie jedynie dla zrozumienia istoty problemu diagnostyki w ogóle.

Diagnostykę w medycynie chińskiej można podzielić na 4 grupy:

A. Diagnostykę kliniczną
H. Diagnostykę stanów chorobowych
(\ Diagnostykę narządową
I). Diagnostykę meridian

A. DIAGNOSTYKA KLINICZNA
Podstawę do dalszego różnicowania zespołów chorobowych stanowi wy-
wi.icl chorobowy, objawy kliniczne i fakty uzyskane czterema sposobami tj.
oglądaniem, osłuchiwaniem, wąchaniem i obmacywaniem. Każdy z tych czte-
irdi sposobów odgrywa specyficzną rolę w diagnostyce chorób i jedynie
luc/enie tych sposobów razem pozwala szczegółowo i dokładnie zrozumieć
chorobę i uzyskać poprawną diagnozę, a równocześnie sposób leczenia.

l. Oglądanie
Oglądanie jest sposobem, w którym ocenę diagnostyczną dokonuje się.
w/rokiem. Obserwuje się wymowę, barwę i wygląd języka. Wymowa jest
irwnctrzną manifestacją życiowej aktywności. W dobrym zdrowiu wymowa
jfsi normalną, z błyskiem w oczach, ciętą odpowiedzią i dobrym kontaktem
10 PODSTAWY DIAGNOSTYKI! I-ODSTAWY DIAGNOSTYKI
III

z lekarzem. Jeżeli chory jest osłabiony, jest obojętny w rozmowie, ma mgliste, Wypytywanie chorego lub otoczenia o warunki choroby pozwala /.ro/.u-
bez połysku oczy, utrudnioną odpowiedź i nie współpracuje z lekarzem, iimr proces patologiczny. Słucha się głównych skarg chorego, a następnie
Barwę koloru skóry zaleca się obserwować przy świetle dziennym, poniewat Hypytuje o początek choroby, jej przebieg oraz historię poprzedzającą. Systc-
prawdziwa barwa jest trudna do ustalenia przy świetle lampy. Obserwuje kolor in.it yczne pytania zadaje się zależnie od wiedzy, jaka jest konieczna do
skóry, oczu, śluzo wek i wydzielin (śluz nosa, plwocina, stolec, mocą upławy). /m/.nicowania zespołu chorobowego.
Obserwuje się wygląd pacjenta, budowę organizmu, oraz sposót leżenia,
siedzenia lub poruszania się. Ustalanie charakteru choroby powinni
rozpoczynać się od obserwacji języka, jego wielkości, kształtu, barwy, B. DIAGNOSTYKA STANÓW CHOROBOWYCH
nawilżania, nalotu i ruchomości.
Rozróżnia się 8 stanów chorobowych, połączonych w przeciwstawne tl.my:
l hamowanie - pobudzanie .!.
2. Osłuchiwanie zimno - gorąco ł. wewnętrzny -
zewnętrzny •ł. yin - yang
Osłuchuje się mowę, oddech i kaszel. Mowa słaba o niskim tonie wskazuj na
zespół niedoboru, a mowa mocna na zespół nadmiaru. Plątanie się słowi lub
krańcowa gadatliwość wskazują na zaburzenie umysłowe. Słaby oddc z 1. Hamowanie - pobudzanie
towarzyszącym krótkim wdechem i poceniem wysiłkowym przemawiają
zespołem niedoboru. Ciężki oddech towarzyszy astmie oskrzelowej. Kasa o Każdą chorobę można zakwalifikować do zespołu pobudzania lub hamo-
*unia.
grubym głosie wskazuje na inwazję płuc przez zimny wiatr lub nagromadź nie
zimnej flegmy w płucach, a kaszel o cienkim głosie przemawia za inwazj{ Objawy hamowania: choroby przewlekłe, osłabienie, łagodny ból, zimne
wiatru gorącego. Kaszel suchy z niewielką ilością plwociny jest częs pirty. osłabiony system nerwowy, stolce luźne, brzuch miękki, tętno słabe.
spowodowany inwazją patologicznej suchości lub przez niedobór yin płuc.
/asada leczenia w hamowaniu - pobudzanie.
Objawy pobudzania: stan ogólny dobry, silne bóle (ból nasila się przy
3. Wąchanie iriskti), brak potu, zaparcie; wzdęcia, tętno pobudzone, /asada leczenia w
pobudzaniu - hamowanie.
Intensywny zapach wykrztusin lub wydalin wskazuje na zespół gorąc a
mdły odór na zespół zimna. Skąpy, intensywnie żółty mocz z zapache
wskazuje na wilgoć z gorącem w pęcherzu moczowym, a mocz jasny 2. Zimno - gorąco
zapachu wskazuje na zimno w pęcherzu moczowym. Smrodliwy wyde
wskazuje na gorąco w żołądku. Objawy ustala się na podstawie reaktywności organizmu: zimno: twarz ila.
kończyny zimne, suchość w ustach, mocz przezroczysty (obfity), /asada
leczenia w objawach zimna - hamowanie.
4. Obmacywanie Gorąco: gorączka, twarz czerwona, suchość w jamie ustnej, mocz ciemny py),
wydzielina śluzowa żółta, tętno podwyższone, /asada leczenia w objawach
Obmacywanie skóry, tkanki podskórnej, mięśni, ścięgien, kości ot gorąca - pobudzanie.
zgrubień lub wyrośli może wskazać rodzaj czynnika chorobotwórczej
Nadzwyczaj ważne było badanie tętna na obu przegubach rąk, co informowj o
stanie narządów Zang-Fu.
112 PODSTAWY DIAGNOSTYI PODSTAWY DIAGNOSTYKI lH

3. Wewnętrzny - zewnętrzny określa zespoły gorąca i zimna oraz nadmiaru i niedoboru serca. Język blady
wskazuje na niedobór, a intensywnie czerwony - na „nadmiar serca".
Objawy wewnętrzne i zewnętrzne określa się na podstawie umiejscowier
choroby i czasu jej trwania. W objawach wewnętrznych czas choroby j< Wątroba. Funkcje wątroby to: magazynowanie krwi, utrzymywanie prze-
krótki. pływu energii Qi, kontrola ścięgien i wzmacnianie oczu. Wątroba, niezależnie
Objawy wewnętrzne: gorączka, ucisk i ból w klatce piersiowej i brzucł <M! serca, zaopatruje tkanki w krew i wpływa na menstruację u kobiet. Wątroba HM
suchość w gardle, zaparcie, mocz obfity (żółtociemny), tętno zapadające się, wpływ na żółć, jej ilość w pęcherzyku żółciowym i dozowanie do jelit. W.(t
tobą zaopatruje ścięgna w krew i energię yin, a przez to są one mocne i
Objawy zewnętrzne: ból głowy, dreszcze z podwyższoną temperati elastyczne. Meridian wątroby w prostej linii dociera do oka i wpływa na
„łamanie w kościach", język blady. funkcję oczu, tj. na zdolność widzenia i ruchu gałek ocznych; stąd powied/e-iuc
/.c „oczy to zwierciadło wątroby". W leczeniu chorób oczu wykorzystujemy »/csio
punkty meridianu wątroby.
4. Yin - yang
Śledziona pełni funkcję w trawieniu pokarmu i przyswajaniu podstawo-
Jest to podstawowa zasada diagnostyki, której istota została omówiona, wych substancji. Dostarcza części płynu energetycznego do serca i płuc, skąd
wcześniej (Rozd. II). jrsi on rozprowadzany po całym ciele. Śledziona łączy się z trzustką, która
(Nigry wa znaczną rolę w trawieniu. Śledziona jest magazynem krwi, „cmenta-
i/yskiem" starych krwinek. Bierze ona udział w „odmładzaniu" krwi.
C. DIAGNOSTYKA NARZĄDOWA Stan śledziony łączy się z wyglądem ust. Wargi blade przemawiają /.a
Metoda wykorzystuje podział narządów na tzw. Zang i Fu .Do nan Zang chorobą śledziony, a różowe i błyszczące - za jej normalnym stanem.
zalicza się: serce, wątrobę, śledzionę, nerki, płuca i osierdzie. Są narządy Płuca. Fizjologiczna funkcja płuc to zarządzanie energią Qi i kontrola
miąższowe i należą do układu yin. Ich główną fizjologiczną funl jest mldcchu, regulacja gospodarki wodnej oraz sprawowanie kontroli nad skórą l
produkcja i magazynowanie substancji zawierających energię życiową krew i włosami.
płyny ustrojowe, Płuca mają połączenie z nosem, który jest „furtką" oddechu. Niezakłócony
Do narządów Fu zalicza się: jelito grube, jelito cienkie, potrójny oj mlilcch i wrażliwe powonienie świadczą o prawidłowej pracy płuc.
wacz, żołądek, pęcherzyk żółciowy i pęcherz moczowy. Są to tzw. m puste
i należą do układu yang. Ich głównym zadaniem jest przyjmowi i Nerki pełnią następujące funkcje: magazynowanie substancji życiowych l
trawienie pożywienia, przyswajanie substancji życiowych oraz transj w odpowiedzialność za rozmnażanie człowieka, jego wzrost i rozwój. Ponadto
przyswajaniu i wydalaniu z organizmu. Są jeszcze dwa dodatkowe nai Fu: magazynują energię niezbędną do produkcji szpiku kostnego, do funkcjonowania
mózg i macica. nl/cnia kręgowego i mózgu, a także nadzorują przemianę wodną i przyjmowanie
Qi z powietrza. Nerki posiadają kontakt z uchem. Głuchota w podeszłym wieku
Narządy Zang (pełne): jest głównie spowodowana brakiem Qi nerek.
Serce kontroluje naczynia krwionośne, a przez to zarządza krążeniem Osierdzie. Osierdzia nie uważa się za osobny narząd, lecz za podorgan
całego organizmu. Każdy narząd Zang wiąże się z odpowiednim orgs terca. Główną funkcją osierdzia jest ochrona serca.
zmysłowym. Dlatego że narząd ten zaopatruje w krew mózg, jest nar
zarządzającym umysłem. Od pracy serca zależą: intelekt, świadomość, par Narządy Fu (puste):
myślenie, sen. Serce ma również powiązanie z językiem. Język pośi Jelito cienkie. Główną funkcją jelita cienkiego jest przyjmowanie i czasowe
pc/cehowywanie częściowo nadtrawionego przez żołądek pokarmu, dalsze
14 PODSTAWY DIAGNOSTYKI! l'< JDSTAWY DIAGNOSTYKI

i
trawienie pożywienia i przyswajanie substancji życiowych oraz części wodyj I). DIAGNOSTYKA MERIDIAN
z pożywienia. Pozostały pokarm przekazywany jest do jelita grubego.
Diagnostyka meridian zostanie omówiona głównie w kontekście objawów
Pęcherzyk żółciowy. Zadaniem pęcherzyka żółciowego jest magazynowanie litologicznych towarzyszących zaburzeniu w poszczególnych 12 meridianach
żółci i stałe wydzielanie jej do jelit w celu ułatwienia trawienia. Funkcji ^łownych i 2 „cudownych".
pęcherzyka żółciowego jest związana z funkcją wątroby w kierowaniu energii
życiową. I. (P) Meridian Płuc
Objawy chorobowe:
Żołądek. Głównym zadaniem żołądka jest rozkładanie pożywienia. Przyj*
kaszel,
muje i przechowuje masę pokarmową, trawi ją i przesyła do jelita cienkiegc
astma,
Żołądek i śledziona współpracują ze sobą i one ponoszą główną odpowiedzialność
przekrwienie i ból gardła, - ból w
za trawienie.
dole nadobojczykowym,
Jelito grube przejmuje od jelita cienkiego masę pokarmową częściowy uczucie rozpierania klatki piersiowej,
przetrawioną, przyswaja zawarte w niej substancje pokarmowe, głównie ptynyj i ból przyśrodkowej powierzchni ramienia.
przesuwa ową masę do odbytnicy.
II. (IC) Meridian Jelita Grubego
Pęcherz moczowy odpowiada głównie za magazynowanie i wydalani ()bjawy chorobowe:
moczu. Czynność tę pęcherz moczowy wykonuje za pomocą energii Qi nerel krwawienie z nosa,
Potrójny ogrzewacz nie jest jakimś konkretnym narządem organicznyi Pod katar nosa, ból
pojęciem tym kryje się czynność narządów klatki piersiowej (set i płuca), zębów,
jamy brzusznej (śledziona, żołądek, nerki, pęcherz moczowy) i nar dów jamy przekrwienie i ból gardła, ból
czaszki. karku,
ból przedniej powierzchni barku i przedniego brzegu powierzchni
Mózg. Organy postrzegania, a więc oczy, uszy, usta, nos, umieszczone na wyprostnej kończyny górnej, kruczenie i ból brzucha, rozwolnienie,
głowie w pobliżu mózgu. Dzięki temu korzystnemu położeniu mój postrzegać biegunka.
obiekty, które znajdują odbicie w mózgu. Dawna medycyna chh ska głosi, że
działalność umysłowa jest zdominowana pracą różnych m dów, wśród których III. (G) Meridian Żołądka
serce jest najważniejsze. Objawy chorobowe:
kruczenie i wzdęcie brzucha,
Macica. Funkcją macicy jest udział w menstruacji i odżywianiu płc Z
obrzęki,
macicą współdziałają nerki i wątroba. Gdy energia nerek jest wystarczaji to cykl
ból nadbrzusza,
miesiączkowy jest regularny i możliwe jest zapłodnienie. Wąt reguluje ilość
wymioty,
krwi krążącej i w ten sposób wpływa na miesiączkę. Meridil „główny regulator
uczucie głodu,
przedni" i meridian życia biorą początek w macicy, i krew z tych meridianów
krwawienie z nosa,
przechodzą do macicy, wpływając na przebł miesiączki i jej cykl.
niedowład oczu i ust,
przekrwienie i ból gardła,
ból w klatce piersiowej,
ból brzucha,
16 PODSTAWY DIAGNOSTYKI PODSTAWY DIAGNOSTYKI
117

- ból bocznej powierzchni kończyny dolnej,


VII. (VU) Meridian Pęcherza Moczowego
- gorączka,
Objawy chorobowe: zatrzymanie
- zaburzenie umysłu.
moczu, moczenie nocne,
zaburzenie umysłowe,
IV. (LP) Meridian Śledziony-Trzustki zaburzenie wzroku, łzawienie
Objawy chorobowe: na wietrze, zatkanie nosa,
- odbijanie się, bekanie, nieżyt i krwawienie z nosa, ból
- wymioty, głowy,
- ból nadbrzusza,
- wzdęcie brzucha, ból karku, górnego i dolnego odcinka kręgosłupa, pośladków i tylnej
powierzchni kończyny dolnej.
- luźne stolce,
- żółtaczka,
VIII. (R) Meridian Nerek
- ospałość i ogólne złe samopoczucie,
()bjawy chorobowe:
- odrętwienie i ból gardła oraz języka,
bezwiedne moczenie,
- obrzęk i zimno w przyśrodkowej powierzchni uda i kolana.
częste oddawanie moczu,
moczenie nocne,
V. (C) Meridian Serca
impotencja,
Objawy chorobowe:
- ból i kołatanie serca, nieregularne miesiączki,
- ból hypochondryczny, astma,
- bezsenność, krwioplucie,
- poty nocne, suchość języka,
- suchość gardła, przekrwienie i ból gardła,
- pragnienie, obrzęk,
- ból w środkowej powierzchni kończyny górnej, lumbago,
- zaczerwienienie dłoni. ból wzdłuż kręgosłupa i środkowej powierzchni uda,
osłabienie kończyny dolnej,
VI. (IT) Meridian Jelita Cienkiego uczucie gorączki w mięśniu płaszczkowatym.
Objawy chorobowe:
- głuchota, IX. (PC) Meridia Osierdzia
- zażółcenia twardówek, ()bjawy chorobowe: pobolewanie serca,
- zapalenie gardła, kołatanie serca, niepokój umysłowy,
- obrzęk policzka, uczucie napięcia w klatce piersiowej,
- rozpieranie i ból w dole brzucha, /.aczerwienienie twarzy, obrzęk pod pachą,
- częste oddawanie moczu, /.aburzenie umysłowe,
- ból wzdłuż tylnego brzegu bocznej po>. ^rzchni barku i ramienia.
118 PODSTAWY DIAGNOSTY! PODSTAWY DIAGNOSTYKI

- kurcze w kończynie górnej, zaburzenie oddawania moczu,


- uczucie gorączki w mięśniu płaszczkowatym. zaburzenia umysłowe.

X. (SJ) Meridian Potrójnego Ogrzewacza PATOLOGIA 2 „CUDOWNYCH" MERIDIANÓW (TM)


Objawy chorobowe: Meridian Głównego Regulatora Tylnego
- wzdęcie brzucha, Objawy chorobowe:
- obrzęki, sztywność i ból kręgosłupa,
- bezwiedne moczenie, kurcz tężcowy z przegięciem do tyłu,
- zaburzenie oddawania moczu, ból głowy.
- głuchota,
- dzwonienie w uszach, (JM) Meridian Głównego Regulatora Przedniego
- ból zewnętrznego kąta oka, Objawy chorobowe:
- obrzęk policzka, upławy,
- przekrwienie i ból gardła, nieregularne miesiączki,
- ból za uchem, przepuklina,
- ból karku i bocznej powierzchni ramienia i łokcia. bezwiedne moczenie,
zatrzymanie moczu,
XI. (VF) Meridian Pęcherzyka Żółciowego ból w dole brzucha.
Objawy chorobowe:
- ból głowy,
- ból zewnętrznego kąta oka, Pojęcie „recepty punktowej",
- ból żuchwy, Podział punktów pod względem funkcji
- mroczki przed oczami,
- gorzki smak w ustach, 1'rzez „receptę punktową" rozumiemy zestaw punktów aktywnych biologi-
- obrzęk i ból w dole nadobojczykowym, ból pachy, rznie, które są wykorzystywane do oddziaływania profilaktycznego lub
- ból wzdłuż bocznej powierzchni klatki piersiowej, Irczniczego w akupresurze.
- ból w podbrzuszu, udzie i kończynie dolnej. W doborze punktów wchodzących w skład „recepty punktowej" kierujemy się z
jednej strony diagnozą, z drugiej zaś funkcjami, jakie pełnią określone punkty.
XII. (H) Meridian Wątroby Punkty pod względem funkcji dzielimy na:
Objawy chorobowe: źródłowe (korzeniowe),
- ból lędźwi i krzyża, - zgodności (przychylności),
- uczucie pełności w klatce piersiowej, - przepustowe,
- ból w dole brzucha, - tonizujące,
- przepuklina, - sedatywne,
- ból szczytu głowy, zgodności przedniej (alarmowe),
- suchość gardła, zgodności tylnej (alarmowe),
- czkawka, - Hua Tuo,
- bezwiedne moczenie, - pozostałe.
120 PODSTAWY DIAGNOSTY1 I-ODSTAWY DIAGNOSTYKI 121

Punkty źródłowe (korzeniowe) Tab. 3. Zestawienie punktów zgodności (Shu)


*
Meridian I źródełko II strumyczek III IV rzeka V mor /.c
Punkty te reprezentują narząd danego meridianu, a więc jest ich 12. Pi te potok
punkty przelewa się energia Qi. I-P P.ll. P.10. P.9. P.8. P.5.
II-IC IC.l. IC.2. IC.3. IC.5. IC.ll.
Istnieje określona prawidłowość w położeniu tych punktów, a mianowicie dla III-G G.45. G.44. G.42. G.41. G.36.
meridianu typu yin, znajdują się one zawsze na 3 miejscu od obwodowej końca 1Y-LP LP.l. LP.2. LP.3. LP.5. LP.9.
meridianu, a dla meridianu typu yang - na 4 miejscu (z jednyi wyjątkiem). V-C C.9. C.8. C.7. C.4. C.3.
Tylko dla meridianu pęcherzyka żółciowego (VF) punkt źródło znajduje się na 5 YI-IT IT.l. IT.2. IT.3. IT.5. IT.8.
VII-VU YU.67. YU.66. YU.65. YU.60. YU.40.
miejscu od obwodu. YIII-R R.l. R.2. R.3. R.7. R. K).
IX-PC PC.9. PC.8. PC.7. PC.5. PC.3.
Zestawienie punktów źródłowych X-SJ SJ.l. SJ.2. SJ.3. SJ.6. SJ.II.
XI-VF YF.44. YF.43. YF.41. YF.38. YF.34.
P.9.; IC.4.; G.42.; LP.3.; C.7.; IT.4.; YU.64.; R.3.; PC.7.; SJ.4.; VF.40| XII-H H.l. H.2. H.3. H.4. H.8.
H.3.
Oddziaływanie na punkt źródłowy może mieć charakter pobudzaj}
(tonizujący) - przy niedoczynności narządu, lub uspokajający (sedatywny) Punkty przepustowe (Luo)
przy nadczynności. Są to punkty-połączenia między meridianami typu yang i yin, umożliwiające
W celu określenia stanu czynnościowego narządu należy zbadać oporne pi/epływ energii Qi. Także główny regulator tylny i przedni posiadają punkty
elektryczną na wszystkich symetrycznych punktach źródłowych. Jeżeli oj ność przepustowe; jest ich 19. Działając na punkt przepustowy, wpływa sic
elektryczna spada, świadczy to o wzroście pobudzenia i należy stosowi ucisk o Miówno na meridian, na którym on leży, jak i na ten, z którym tworzy parę.
charakterze uspokajającym. (lab. 4)

Tab. 4. Zestawienie punktów przepustowych (Luo)


Punkty zgodności (przychylności) Para Meridian Punkty - kanały poprzeczne
Na każdym z dwunastu głównych meridianów, idąc od obwodu, znajdi się I Płuc - jelita grubego P.7. (IC.4.)
5 specyficznych punktów (nie zawsze umiejscowionych po kolei). Specj ta (P.9.) IC.6.
dotyczy wzrostu siły oddziaływania każdego punktu poprzedzającej w II Żołądka - śledziony-trzustki G.40. (LP.3.)
stosunku do następnego. (G.42.) LP.4.
Bardziej obrazowo można to wyrazić przez porównanie ich do przepływ III Serca - jelita cienkiego C.5. (IT.4.)
wody w naturze, i tak: punkt pierwszy od obwodu przyrównuje się (C.7.) IT.7.
IV Pęcherza moczowego - nerek YU.58. (R.3.)
źródełka, a ostatni do morza. (tab. 3) (VU.64.) R.4.
Z punktami tymi wiąże się jedno z prawideł „recepty punktowej", V Osierdzia - potrójnego ogrzewacza PC.6. (SJ.4.)
prawidło „matka-syn" (najczęstsze prawidło). W wypadku niedoboru en< Qi (PC.7.) SJ.5.
działamy na „matkę", a w razie nadmiaru - na „syna". „Matka" znajduje w VI Pęcherzyka żółciowego - wątroby YF.37. (H.3.)
środku między dwoma punktami (np. IC.4.). Ten powyżej -(np. IC.5.) jest (YF.40.) H.5.
pobudzający, a leżący niżej (IC.3.) jest uspokajający. Objaśnienie:
W nawiasach podano punkty źródłowe, pozostałe to są punkty Luo.
hinkty Luo - grupowe: SJ.8.; YF.39.; PC.5.; LP.6.
122 PODSTAWY DIAGNOSTYI IM )DSTAWY DIAGNOSTYKI 123

Punkty tonizujące (pobudzające) Tab. 5. Punkty zgodności przedniej (alarmowe)

1. Narząd Punkty alarmowe


Każdy meridian główny ma po jednym punkcie, którego ucisk wykorzystuj!
się w celu pobudzenia narządu i meridianu. Większość tych punktów leży n| Płuca P.l.
stopie lub na ręce.
2V Jelito grube Żołądek Śledziona-tzrustka G.25. JM.12. H. 13.
Zestawienie punktów tonizujących 4.

5. Serce JM.14.
P.9.; IC.11.; G.41.; LP.2.; C.9.; IT.3.; YU.67.; R.7.; PC.9.; SJ.3.; YF.43. 6. Jelito cienkie JM.4.
H.8. 7. S. Pęcherz moczowy Nerki JM.3.
YF.25.
'). Osierdzie JM.17.
Punkty sedatywne (uspokajające) K). 1 Potrójny ogrzewacz Pęcherzyk żółciowy JM.5. YF.24. H. 14.
1. Wątroba
Podobnie jak w przypadku punktów tonizujących, każdy meridian ma 12.
jednym punkcie sedatywnym, oprócz meridianu nerki, który posiada dwa taki<
punkty. Punkty te są wykorzystywane w stanach nadmiaru energii.
Punkty zgodności tylnej (Shu) (alarmowe)
Zestawienie punktów sedatywnych
Punkty te nazywane są też punktami tylnymi Shu. Jest ich również 12.
P.5.; IC.2.; G.45.; LP.5.; C.7.; IT.8.; YU.65.; R.l. i 12.; PC.7.; SJ.ll /iKijdują się one na tylnej powierzchni ciała (yang) - na pierwszej linii
jHTherza moczowego (gałąź przyśrodkowa - patrz: meridian VII, VU). Pełniłj
YF.38.; H.2.
one taką samą rolę jak punkty zgodności przedniej. Każdy punkt jest związany /
jednym narządem i położony jest niemal nad tym narządem. Punkty zgodno-sv.i
Punkty zgodności przedniej (Mu) (alarmowe) tylnej stosowane są w leczeniu chorób, którym towarzyszy nadczynność
M.u/ądu (tab. 6, ryć. 30).
Każdy z dwunastu narządów ma własny punkt alarmowy, który sygnalizi o
złym stanie narządów. Bolesność dotykowa takiego punktu jest wyraźna, Tab. 6. Zestawienie punktów zgodności tylnej (alarmowe)
stąd też punkty te bywają nazywane „punktami trwogi" (chorej narządu). Narząd Punkty alarmowe
Punkty te zlokalizowane są na przedniej powierzchni ciała -powierzchni Płuca YU.13. (1)
yin - i dlatego są wykorzystywane w leczeniu chorób, któr towarzyszy 1.
1 Jelito grube YU.25. (10)
niedoczynność narządu (tab. 5, ryć. 29).
.}. Żołądek YU.21. (7)
Wszystkie punkty zgodności są wykorzystywane w leczeniu wymienU 4. Śledziona-tzrustka YU.20. (6)
nych narządów. S. Serce YU.15. (3)
6. Jelito cienkie YU.27. (11)
7. Pęcherz moczowy YU.28. (12)
K. Nerki YU.23. (9)
9. Osierdzie YU.14. (2)
K). Potrójny ogrzewacz YU.22. (8)
11. Pęcherzyk żółciowy YU.19. (5)
12. Wątroba YU.18. (4)
Uwaga! w nawiasie podano kolejność* polo/.cnia punktów od góry.
124 PODSTAWY DIAGNOSTY! 'ODSTAWY DIAGNOSTYKI 125

P.1

VU.13
VU.1
4
JM.17

H.14
VU.1
YF.24 8
VU.1
9 VII,
r H.13 20
VU.21
VU.2
2 VU.
23
VU.
25
126 PODSTAWY DIAGNOSTYKI

Punkty Hua Tuo


i

Punkty Hua Tuo (od nazwiska lekarza chińskiego z II w. n.e., któryj


pierwszy je opisał) znajdują się w odległości 0,5 cuna od linii wyrostków
kolczystych (czyli od linii meridianu GRT) na odcinku od kręgu Th.l do L.4J na
wysokości odpowiadających im punktów meridianu pęcherza moczowego,!
Punkty te wykorzystuje się w leczeniu schorzeń narządów wewnętrznycł i
kręgosłupa, najczęściej z punktami meridianu pęcherza moczowego.
Rozdział V AKUPRESURA l INNE
Drobner (1994) masaż tego pasma nazywa „masażem 7 linii". Tworzą j< METODY REFLEKSOTERAPII
gałąź bliższa i dalsza pęcherza moczowego ( 2 x 2 = 4), linia pośrodkowi
(GRT) oraz 2 linie punktów Hua Tuo. Razem 7 linii.
Być może doskonałe rezultaty w leczeniu dolegliwości kręgosłupa jakil Akupresura
uzyskujemy przy pomocy masażu bankowego bądź klasycznego zawdzięcs my
tej szczególnej strefie akupresurowej (łącznie występuje tu ok. 100 pkt. W Akupresura, czyli masaż punktowy, polega na stosowaniu różnych form m
przypadku „masażu 7 linii" a więc i GRT Drobner (1994) radzi łączyć to isku na punkty biologiczne aktywne w celu uzyskania efektu profilaktycznego lub
stymulacją tzw. punktu kardynalnego* odgrywającego rolę „włącznika", który terapeutycznego. Bardzo często masaż punktowy jest uzupełniany masa-/rin
w tym przypadku uznajemy punkt P.7. klasycznym - najczęściej jako faza wstępna zabiegu i jako forma jego
/akończenia. W fazie wstępnej dominują techniki masażu klasycznego w formie
głaskania i rozcierania, a w fazie końcowej w formie oklepywania, wstrząsania i
Punkty pozostałe wibracji.
Prawidłowo wykonany ucisk na punkty aktywne, wchodzące w skład
W wielu opracowaniach naukowych z zakresu tradycyjnej medycyi tra-pty punktowej, wyzwala u masowanego zjawisko określane terminem ile
chińskiej autorzy wyszczególniają, oprócz wyżej omówionych punktów spec] Qi*.
ficznych, jeszcze kilka innych, które także bywają wykorzystywane żarowi do I)c-Qi to reakcja sensoryczna ustroju na bodziec działający na punkt iktywny.
diagnostyki, jak i terapii. Są to: punkty kluczowe (Xi), punkty wpływoi punkty De-Qi może przybierać różne postacie: od odczucia przyjemnego ciepła i
„dolnego morza" zarządzające narządami pustymi (Fu), punkty kardj nalne, rozluźnienia, w pierwszej fazie ucisku na punkt, do mrowienia, twcd/.enia,
punkty spotkania i inne. drętwienia, przepływu prądu elektrycznego w końcowej fazie ucisku.
Odczucie to zależy między innymi od: lokalizacji punktu, sposobu tiosku,
rodzaju dysfunkcji, indywidualnej wrażliwości na bodziec.
I)e-Qi może występować w miejscu bezpośredniego oddziaływania na
punkt, przenikając w głąb ciała, ale także promieniować na dużej powierzchni
ciuła, a nawet do miejsc odległych od punktu.
lifckty masażu są ściśle związane z objawami de-Qi i są tym lepsze, im
wlc/ucia są silniejsze. Jeżeli nie wystąpią wyżej opisane objawy, to może to
o/naczać, że niedokładnie zlokalizowano punkt, lub że nie dobrano właściwej
tlly bodźca.

* Punkty kardynalne łączą meridiany „cudowne" z meridianami narodowymi. Jest ich łąca
IT> t IV f. Cl

C/.vtai: ..de-czi".
128 AKUPRESURA I INNE METODY REFLEKSOTERAPII AKUPRESURA I INNE METODY RI-H.I-KSOTI-RAPII

Technika uciskowa Może być to dotyk, bądź lekki lub głęboki ucisk. W żadnym wypadku nic
wolno naruszać ciągłości skóry, wywoływać ostrego bólu czy krwotoku.
Ucisk punktu może być wykonany dowolnym palcem ręki lub specjalnym
M. i O. Domańscy* - cytat.: uciski przeważnie są mocne. Już z tego
pręcikiem (ryć. 31). O wyborze decydują przede wszystkim położenie punktu i
nieprecyzyjnego przecież opisu wynika, że sprawa jest bardzo trudna do
wskazania dotyczące siły ucisku.
jednoznacznego określenia. Głęboka wiedza teoretyczna i doświadczenie /
Na przykład punkty położone w okolicy macierzy j
czasem pozwolą na optymalne dobranie siły bodźca.
paznokcia lub punkty w okolicy oka, nosa itp. będziemy
Ze względu na sposób pobudzania punktów, tj. stopień intensywności
uciskać za pomocą pręcika (lub małego palca),]
bodźca i czas jego trwania, wyodrębnia się dwie metody masażu punktowego:
natomiast punkty położone na goleni czy plecach
- masaż metodą uspokajającą,
najłatwiej uciskać kciukiem. W trakcie praktyki rrw
- masaż metodą pobudzającą.
sażysta swobodnie będzie wybierał optymalny niego
sposób ucisku. Dla celów szkoleniowych uwa ględniono Masaż metodą uspokajającą (sedatywny) charakteryzuje się lekkim
kilka rodzajów ucisku. uciskiem punktów ze stopniowym narastaniem siły, z kombinacją nieprzerwa-
nych ruchów horyzontalnych lub obrotowych w nakazanym kierunku (np. w
górę, w bok na zewnątrz, w kierunku stawu itp).
Rodzaje ucisków - ruchów w masażu punktowyi
- ucisk punktowy; jest to ucisk punktu bez oc Czas trwania ucisku od 30 sekund do l minuty bez odrywania palca.
wania palca od miejsca ucisku i bez wykonywani ('/ynność tę powtarza się 3-4 razy, tak że „opracowanie" jednego punktu
wynosi ok. 3-5 minut. Czas trwania zabiegu zależy od liczby punktów w
jakichkolwiek ruchów; palec (pręcik) może być ust
recepcie.
wiony pod kątem 45°-90°;
- ucisk połączony z ruchem posuwisto-zwrotnj w Masaż metodą pobudzającą (tonizujący). Cechą charakterystyczną tej
przód i w tył, na boki; odmiany masażu punktowego jest silny, szybki ucisk z oderwaniem palca od
punktu. Czas ucisku - do 10 sekund, przerwa ok. 10 sekund i tak powtarzać
- ucisk punktowy (stały lub zmienny) połać? z
ł 3 razy. ,? ^
ruchem okrężnym w prawo (zgodnie z ruch*
wskazówek zegara);
Ryć. 31. Pręcik do aku- - ucisk połączony z ruchem spiralnym - od nątrz Ordynacja (zalecenie) masażu punktowego
presury. w lewo (odwrotnie do ruchów wskazówek zef ra) do
środka (stosować przy pobudzeniu); Masaż punktowy zaleca się 2-3 razy w tygodniu, w serii do 20 zabiegów.
- ucisk połączony z ruchem spiralnym - od śrc w C/as trwania zabiegu nie powinien przekroczyć 30 minut. Przeciętnie czas
prawo na zewnątrz (stosować przy hamowaniu). ftihicgu wynosi 10-15 minut, w zależności od liczby masowanych punktów.
Minimalna liczba punktów, która tworzy „receptę punktową" (poza punktami
W praktyce masażu punktowego możliwe są kombinacje powyższj
.samodzielnymi"**, wynosi 2-3. W związku z tym, że często zachodzi potrzeba
sposobów ucisku. W masażu w ogóle, a w akupresurze w szczególności ist
połączenia masażu punktowego z innymi formami masażu, postanowiliśmy
sprawą jest wielkość siły ucisku. Trudno jednoznacznie określić wielkość z jaką
pokrótce omówić podstawowe techniki masażu klasycznego oraz specyfiką
należy wykonać masaż. W tym miejscu zostaną przytoczone spotyl w literaturze
masażu stawowego.
poglądy na ten temat.
Według W. S. Ibrahimowej* - cytat: siła ucisku ma być taka, by było
ją zastosować na gałki oczne, nie wywołując nieprzyjemnych

rv———< ——
130 AKUPRESURA I INNE METODY RI-l-LIiKSOTERAPH \KUPRIiSURA I INNl-MHTODY K I J U KS< W K A I M I

Techniki masażu klasycznego Reakcja ustroju: uspokojenie, rozluźnienie.


Po wstrząsaniu wykonujemy wibracje.
Głaskanie
Polega na wykonywaniu ruchów posuwistych z różną siłą nacisku na ciało. W Wibracje
zależności od tego wyodrębniamy głaskanie lekkie (powierzchowne) lub silne Są to ruchy drgające o dużej częstotliwości (stąd częste zastosowanie
(głębokie). Można głaskać wzdłuż, w poprzek lub okrężnie. specjalnych aparatów).
Tempo ruchów: 25/min. Tempo ruchów: duże (trudne do oceny). Reakcja ustroju:
Reakcja ustroju: wyzwala łagodne bodźce (działanie uspokajające). Po] działanie uspokajające. Technika wibracji kończy zabiegi
głaskaniu wykonujemy rozcieranie. masażu klasycznego.
Rozcieranie Masaż klasyczny stawów
Są to ruchy półkoliste lub koliste połączone z uciskiem skóry (skóra] Masaż stawów inaczej określamy jako masaż dostawowy lub centryfugalny 11
powinna być sfałdowana). Rozcieranie może być wykonywane także w odmianie ul słów w jęz. niem., gdzie „fuga" znaczy szpara, szczelina lub fiigcn
lekkiej i silnej. -dołączyć, spajać). Oznacza to, że wszystkie ruchy wykonujemy z obwodu.
Tempo ruchów: 60-100/min. s/pary stawowej (centrum stawu).
Reakcja ustroju: sprzyja miejscowemu ociepleniu tkanek. Po rozcierani! Posługujemy się głównie technikami: głaskania, rozcierania i ugniatania.
wykonujemy ugniatanie lub uciskanie punktowe. Masaż wykonujemy „na mokro", tj. z użyciem środka poślizgowego typu
oliwka, żel, krem, itp.
Ugniatanie Jeżeli stosujemy skojarzone formy masażu - klasyczny i punktowy stawów IM
Polega na uniesieniu mięśnia i jego uciśnięciu (wygnieceniu lub wyciśni< akupresura ma miejsce, podobnie jak w innych sytuacjach, po wstępnej v/cści
ciu) ze znaczną siłą. Technika ta posiada kilkanaście odmian, między innyi masażu klasycznego.
wałkowanie, zwijanie, piłowanie itp. Czas trwania zabiegu: ok 10-15 min.
Tempo ruchów: nieco wolniejsze niż przy rozcieraniu, tj. ok. 40 Masaż centryfugalny ma zastosowanie w stanach pourazowych stawów, w
chów/min. naciągnięciu mięśni, ścięgien, wiązadeł, torebki stawowej, także w stłuc/c-
Reakcja ustroju: wyzwala pubudzenie głównie mięśni. m.ich okołostawnych, skręceniach, zwichnięciach itp.
Po ugniataniu (lub uciskaniu punktowym) wykonujemy oklepywanie H
wstrząsanie (tę ostatnią technikę w sytuacji, gdy pomijamy oklepywanie).
Oklepywanie Akupunktura
Są to ruchy szybkie, krótkie (z bliskiej odległości), polegające na uderzał Jest to nakłuwanie igłami w celach leczniczych. Nazwa pochodzi od słów
ciała. łacińskich „acus" - igła i „punktum" - punkt, „puncture "- nakłuwanie. Igły są
Tempo ruchów: oklepywanie wolne (ok. 200 uderzeń/min) i oklepywai wykonane ze złota, srebra lub stali. Igła składa się z trzonu i rękojeści, na
szybkie (250-300 uderzeń/min). końcu rękojeści znajduje się oczko, które służy do liczenia obrotów igły
Reakcja ustroju: pobudzenie mięśni i nerwów. podczas stymulacji, a także do ewentualnego podłączenia prądu, a nade
Technika niewskazana przy podniesionym napięciu mięśniowym. Po okl ws/ystko ułatwia pracę igłą w ogóle. Długość igieł - od 1,5 cm do 13 cm,
pywaniu wykonujemy wstrząsanie. grubość - od O, 26 - O, 45 mm.
Wstrząsanie
Polega na wykonywaniu ruchów o charakterze drgań o niedużej częstot
wości.
Tempo ruchów: umiarkowane.
132 AKUPRESURA I INNE METODY KEH.liKSOTERAPIli \KUPRIiSURA I IN N I- METODY R l-l l I.KS() T I. KA IM I

Przyżeganie Uorych zaliczyć należy: reakcje elektrochemiczne, elektrokinetycznc, elektro-i< i


iniczne oraz reakcje nerwów i mięśni.
Technika ta polega na działaniu na punkty chińskie ciepłem. Opróc] W celu praktycznego wykorzystania tych fizjologicznych zjawisk, gdy
określenia przyżeganie, stosuje się takie jak: fitotermopunktura, przypiekaniet a stoimy na gruncie nauk medycznych, a regulacji przepływu energii Qi, gdy
w Europie często - moksa. Dlatego moksa, że najczęściej używanyi po/ostajemy przy założeniach medycyny chińskiej - produkuje się specjalne
materiałem w postaci cygara do przypiekania jest roślina - moksa. Jest .iparaty do elektroakupunktury (w tej technice igły są podłączone do prądu) i
chińska odmiana piołunu. Oprócz ciepła moksa wydziela także związel rlektropunktury (ryć. 32).
chemiczny o nazwie mokaina, który daje przyjemny zapach, i wnikając prz< 1 - elektroda czynna,
skórę, działa stymulujące na punkty aktywne. 2 - elektroda bierna,
Przyżeganie może być z blizną (bezpośrednio na skórze), lub bez blizr (jest 3 i 8 - potencjometr,
to sposób pośredni - na przykład przez plasterek czosnku lub chrzanu) Może 4 i 6 - sygnalizator funkcji,
być stosowana kombinacja akupunktury i przyżegania (ogrzewani przez 5 - przełąe/.nik
igłę). funkcji,
7 - optyc/ny sygnalizator
punkloskopu,
Elektroakupunktura 9 - włącznik - wyłuc/nik,
Jest to oddziaływanie prądem poprzez igłę na punkty biologiczne aktywi 10 - gniazdo elektrod
Wykorzystuje się prądy: stały i impulsowy o różnej wartości natężenia i C2
stotliwości impulsów.
Problematyka leczenia prądami należy do działu rehabilitacji leczniczej,
fizykoterapii.

Sonopunktura
Polega na oddziaływaniu na punkty chińskie wiązką ultradźwięków, kU
kieruje się na punkt za pomocą specjalnych urządzeń.

Elektropunktura Ryć. 32. Aparat do elektropunktury „Zeń" z punktoskopem.

Elektropunkturą nazywamy sposób oddziaływania na PA przy pom< Aparaty te często posiadają dwojakie funkcje. Oprócz tego, że wytwarzają
prądu elektrycznego zarówno stałego jak i zmiennego. W niniejszym rozdzil pi;|d, to także posiadają czułe omomierze (punktoskopy) do lokalizacji PA.
opisane zostanie tylko wykorzystanie prądu stałego (inaczej galwanicznej Wykrycie PA sygnalizowane jest światłem lub sygnałem dźwiękowym.
czyli takiego, który w czasie przepływu nic zmienia kierunku ani w< Aparaty do indywidualnej elektropunktury posiadają jedną elektrodę czynną
natężenia. (jest to katoda lub anoda) i jedną elektrodę bierną - celem zamknięcia obwodu
Nie wdając się w szczegółowe opisy mt izmów objaśniających reakcje pi/epływu prądu.
ustroju na prąd elektryczny, pociMcślić należy, że przepływ< prądu stałego /akłada się, że katoda jako elektroda czynna ma działanie powodujące
przez tkanki towarzyszą złożone reakcje fizjologiczne, podwyższenie pobudliwości tkanek, a anoda, zmniejsza pobudliwość i bywa
134 AKUPRESURA I INNE METODY REH.EKSOTERAPII AKUPRESURA l INNE METODY KI-M.I-KSOTI-KAIMl

wykorzystywana do stymulacji w stanach patologicznych, którym towarzyszy


ból. Producent aparatu określa elektrodę czynną i jest nią najczęściej anoda.
Parametry aparatów:
- napięcie od 5 do 12 V,
- natężenie od 10 do 500 A.

Różnice pomiędzy techniką tonizującą, a sedatywną w elektropunktm


wyraża się natężeniem prądu i czasem działania. Krótki czas działania i sili
bodźce cechują technikę tonizującą (do jednej minuty na punkt).
Częstość zabiegów i wskazania: jak w klasycznej akupunkturze i akupresur
Przeciwwskazania: nowotwory, ciąża, rozrusznik serca lub inne inplant
elektroniczne.

Magnetopunktura
Magnetopunktura to oddziaływanie na energetykę organizmu stałym polei
magnetycznym (SPM) poprzez PA. Jest to dział magnetoterapii wykorzystując
leczniczy wpływ magnesów. Czynnik jakim jest SPM zdobywa coraz więksi
uznanie świata medycznego. Szczególnie małe magnesy są wykorzystywał w
refleksoterapii. Sprawia to fakt, że pole magnetyczne przenika prz<
wszystkie struktury ustroju, podczas gdy inne postacie energii ulegają pochł<
nięciu do określonej głębokości tkanek. Zasadniczo tkanki ustroju ludzkiej
wykazują właściwości diamagnetyczne. W wielu jednak różnorodnych st
kturach biologicznych występują właściwości paramagnetyczne . Oddziaływi
nie zewnętrznego pola magnetycznego zmienia ich stan energetyczny (SPI1 co
zapewne wpływa na realizowane funkcje biologiczne.
W magnetopunkturze wykorzystuje się statyczne pole magnetyczne pr o
użycie magnesów ferrytowych. Produkowane są także aparaty wytwarzaji
stałe pole magnetyczne. Magnesy ferrytowe przyklejane do skóry na PA mi
natężenie od 300 do 1000 Gs (ryć. 33).
C)
Jednostką pomiarową natężenia PM jest ersted (Oe). Ale jest też stosowi
gaus (Gs) lub tesla (T). Gaus jest jednostką indukcji magnetycznej mniejszą i Ryć. 33. Przykład wykorzystania magnesów ferrytowych.
tesli (T).

l Gs = O, 001 T = O, l mT
* Paramagnetykiem nazywa się pierwiastek, który posiada różny od zera sumaryczny mor
magnetyczny, co powoduje, że pierwiastki takie są wciągane w zewnętrzne
magnetyczne. Ukształtowanie atomów paramagnetyka w określone struktury krystalic Magnesy nakładane na PA są zwrócone przeważnie biegunem południowym
zwane domenami tworzy ferromagnetyk. Ciała o właściwościach ferromagnetycznych (s) do skóry. Chociaż mogą być specjalne wskazania kiedy to stonuje nie
zdolności silnego namagnesowania się w zewnętrznym polu mii)inciyc/.nym wg okreśU
odwrotną polaryzację. Przypadki te wymagają konsultacji z lekar/em.

Do biostymulacji magnetycznej zaliczyć należy także stosowanie opasek,


bransolet, klipsów, pasów, naszyjników magnetycznych, których coraz więcej
/najduje się w sprzedaży. Zaleca sieje zarówno w celach profilaktycznych dla
ic^eneracji sił i polepszenia samopoczucia, jak i w leczeniu. Szczególnie dobre
rezultaty odnotowano w nadciśnieniu, astmie, nerwobólach, przy gojeniu się
ropni i zrostach kostnych, a także wszelkich bólach.
Magnesy zaleca się stosować jako zabiegi krótkotrwałe (kilka, lub kilkanaście
godzin) w celach profilaktycznych i długotrwałe (do 10 dni) w stanach
chorobowych. Ich użycie nie jest kłopotliwe, gdyż nie uwierają ciała, nie są
widoczne i mogą być używane wielokrotnie.
136 AKUPRESURA I INNE METODY REFLEKSOTERAPII •\KUPRBSURA l INNii METODY RI-I-I.I-KSOTI KAI'11 137

Stosowane też bywają plastry magnetyczne (kilka lub kilkanaście magnesów


na jednym plastrze) w celu stymulacji większych powierzchni ciała (stref).
Spotykamy także próby wykorzystania różnych metali w postaci płytek,
kulek wykonanych z miedzi, srebra, złota i innych metali dla celów terapii
stymulacyjnej.
Przeciwwskazania do zastosowania magnesów: niskie ciśnienie krwi,
zawał mięśnia sercowego, choroby krwi, osteomyelitis, rozrusznik serca, lub
inne implanty elektroniczne.

Laseropunktura
Technika ta polega na działaniu wiązki światła laserowego na PA.
Laser jest skrótem angielskiego terminu „light amplification by stimulated
emission of radiation" - co oznacza: „wzmocnienie światła przez stymulowaną
emisję promieniowania".
Laser to urządzenie emitujące promienie laserowe. Ze względu na ograni-
czoną objętość książki nie sposób objaśnić tu zjawisk fizycznych leżących u
podstaw wykorzystywania i budowy laserów. Ryć. 34. Przykład laseru.
Czytelnik zainteresowany tą problematyką zmuszony będzie sięgnąć
Promienie tych laserów wnikają w głąb na głębokość ok. K) mm w pr/.y-
uzupełniającej literatury z tego zakresu (w tym miejscu podana zostanie tylkc
p.ulku laserów HeNe i do 30 mm w przypadku laserów IR.
charakterystyka promieniowania laserowego). Cechuje go:
Natężenie uzyskiwane przy użyciu tych laserów waha się od 15-.'(X)
1. spójność (zwana również koherentnością wiązki światła),
mW/cm2 w czasie ekspozycji od 30 sekund do 10 minut.
2. monochromatyczność (światło jednobarwne),
Punkty aktywne naświetla się w odległości 0-2 mm prze/.
3. równoległość (kąt rozbieżności wiązki światła jest bardzo mały),
c/as nie krótszy jak 15 sekund do 2 minut na punkt.
4. intensywność (wypadkowa powyższych cech).
/abiegi zaleca się stosować codziennie lub co drugi dzień, seriami do 10
obiegów.
Lasery dzielimy* na lasery gazowe, półprzewodnikowe, cieczowe, 01 z
Wskazania: jak w akupresurze i elektropunkturze.
zastosowaniem ciał stałych. Przeciwwskazania: jedynie zaleca się ostrożność przy chorobach nowotwo-
W interesującej nas dziedzinie biostymulacji wykorzystuje się lasery maU rowych.
mocy. Energia laserów małej mocy wynosi kilka J/cm2, a moc do ok(" 50 UWAGA! Jakkolwiek lasery produkowane dla potrzeb biostymulacji nic
mW. wymagają specjalnych zabezpieczeń, to zwraca się uwagę na potrzebę
Promieniowanie laserowe o podanych parametrach nie wywołuje podwj pr/cstrzegania zaleceń producenta w tym zakresie. W Polsce produkuje się
ższenia temperatury tkanek większego niż 0,1-0,5°C. Z tego powodu h takie serię laserów małej mocy.*
określa się jako zimne. Do laseropunktury wykorzystuje się najczęści lasery
He-Ne (helowo-neonowe), które emitują promieniowanie czenv< (K =
632,8 nm), lub lasery przewodnikowe z diodą arsenowo-galową (Gi emitującą
bliską podczerwień - IR (k = 904 nm).

* Prrvlnr<»nr Wvlu/<Srnin Anarnlurv Medvcznei ..WAMRD". Wnrs/awn. ul. Odmwnła Q


KliCHPTY PUNKTOWI-: 139

27 Dolegliwości po porażeniu mózgowym (uszkodzenie kończyn


Rozdział VI
dolnych)
RECEPTY PUNKTOWE 28. Bóle kolan (w następstwie przeciążenia)
29. Reumatyczne bóle ramion
30. Dolegliwości na tle reumatycznym
Wykaz recept punktowych 31. Lumbago (postrzał)
32. Rwa kulszowa
1. Profilaktyczny masaż zdrowotny 33. Bóle pleców i barków (także przy złej postawie ciała)
2. Przeciwdziałanie zmęczeniu (głównie kończyn dolnych) 34. Bóle stawowe kończyn dolnych
3. Przeciwdziałanie zmęczeniu (głównie tułowia) 35. Bóle kręgosłupa szyjnego
4. Poprawienie ogólnej kondycji 36. Bóle kręgosłupa piersiowego
5. Bóle głowy (spowodowane zmianami pogody) 37. Bóle stawu ramieniowego
6. Bóle głowy (spowodowane zmianami w kręgosłupie szyjnym) 38. Bóle stawu łokciowego
7. Bóle zębów (wersja I) 39. Łokieć tenisisty
8. Bóle zębów (wersja II) 40. Bóle żołądka (na tle wrzodowym)
9. Migrena 41. Osłabienie i mdłości
10. Bóle zębów (przy bólach głowy) 42. Dolegliwości przewodu pokarmowego
11. Bóle zębów (przy bólach zębów)
12. Bóle głowy (wszelkie bóle głowy)
13. Bóle twarzy (ból nerwu trójdzielnego) Wskazania i przeciwskazania w stosowaniu akupresury
14. Bolesne menstruacje
15. Klimakterium (przekwitanie u kobiet)
16. Masaż kosmetyczny twarzy Wskazania
17. Zaburzenia snu Ze względu na objętość książki nie sposób opisać wszystkich przypadków
18. Wzmocnienie serca klinicznych, w których zaleca się stosowanie w celach terapeutycznych, lub
19. Chrapanie profilaktycznych masażu punktowego (szerzej refleksoterapii). Należy nad-
20. Nadciśnienie tętnicze (wersja I) mienić, że jeżeli nie zabrania się stosowania akupresury, to jest ona dopusz-
21. Nadciśnienie tętnicze (wersja II) c/alna (wskazana).
!

22. Krótkowzroczność u dzieci Przeciwskazania


23. Katar
24. Kaszel Przeciwwskazania do masażu punktowego podzielono na bezwzględne i
25. Dolegliwości psychiczne, sercowe, lub bezsenność względne.
26. Dolegliwości po porażeniu mózgowym (uszkodzenie kończyn górnych)
Przeciwwskazania bezwzględne:
- nowotwory (wszystkie postacie),
- ostry stan chorobowy (z gorączką),
- choroby zakaźne,
- gruźlica (aktywna postać gruźlicy),
140 KHC'1'ITY PUNKTOWI* KI-CKPTY PUNKTOWI-! 141

- choroby krwi, Pi/.edstawiono również nie/.bcdiic wska/ówki metodyczne i propozycje aulorów co


- stany depresyjne, stany silnego zdenerwowania, do techniki wykonywania zabiegu.
- choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy, Ilustracje przedstawiające w przybliżeniu lokalizację punktów na ciele
- schizofrenia, c/.łowieka, mają pomóc zainteresowanemu w łatwiejszej i szybszej dentyllkacji
- przypadki chirurgiczne, punktów podczas korzystania z recepty punktowej. Zwraca się uwagę, i/ /.c
- zmiany skórne i żylaki. względów technicznych nie wszystkie punkty symetryczne zostały na rysunkach
Przeciwwskazania względne: pokazane w całości, tj. pokazano tylko jeden z nich. Dokładny opis poło/.eniu
- ciąża (nie pobudzać punktów wpływających na czynności hormonów), punktów zamieszczono w rozdziale III.
- w okresie menstruacji, Przypomina się o konieczności dokładnego lokalizowania punktów w oparciu o
- w miejsca mocno bolące, zamieszczony opis położenia i inne dostępne sposoby ich lokalizacji (np.
- w stanach silnego zmęczenia fizycznego. punktoskopu), a także o tym, że przed przystąpieniem do zabiegów masa/.u
punktowego pacjent musi mieć ścisłą diagnozę lekarską. Uwaga ta nie dotyc/.y
Ponadto nie zaleca się stosowania akupresury: recept o charakterze profilaktycznym.
- tuż po obfitym posiłku, ale także na czczo,
- w stanach po spożyciu alkocholu, 1. Profilaktyczny masaż zdrowotny.
- przy gwałtownych zmianach ciśnienia atmosferycznego,
- w okolicach szczególnie czułych. 1. G.36. Zusanli, 2. YU.43. Gaohuang, 3. LP.6. Sanyinjiao, 4. YF.39.
\uanzhong, 5. LP.2. Dadu.
Uwagi dodatkowe
1. Niektóre zespoły chorobowe wymagają stosowania zabiegów leczni-
czych wieczorem (np. bezsenność, zapalenie korzeni nerwowych itp.), a inne w 35
godzinach rannych (np. astma oskrzelowa).
2. Przeprowadzenie zabiegów terapeutycznych powinno być uzależnione od
cykli fizjologicznych, np. niektóre postacie migreny u kobiet winno się leczyć
stosując refleksoterapię na kilka dni przed okresem miesiączkowania.
3. W ostrych zespołach chorobowych zabiegi należy stosować codziennie, a
w przewlekłych, co 2-3 dni.
4. Zabiegi powinno się wykonywać seriami po 10-20 serii, z przerwą
między nimi, trwającą około 2 tygodni. Jeżeli nie ma pozytywnych efektów po] 3
seriach masażu, to dalsze postępowanie w tym zakresie powinno byd
zaniechane.
5. Przed rozpoczęciem masażu należy rozetrzeć ręce, co pobudzi w nich! Masować techniką tonizującą; czas masażu około 7 minut.
cyrkulację krwi i rozgrzeje je.

Recepty punktowe
Każda z zamieszczonych niżej recept punktowych rozpoczyna się tytułem^
po którym podano w kolejności punkty chińskie, jakie należy masować,
142 RHCKPTY PUNKTOWK Kl-C'1iPTY PUNKTOWI- 143

40

63 64 65 66

2. Przeciwdziałanie zmęczeniu (głównie kończyn dolnych)


1. R.l. Yongąuan, 2. LP.l. Yinbai, 3. LP.2. Dadu, 4. YU.60. Kunh 5.
G.41. Jiexi, 6. G.36.Zusanli.
Punkt l masować techniką sedatywną, natomiast punkty od 2 do 6 technil
tonizującą; czas masażu około 8 minut. -35
144 RHCHITY PUNKTOWE Kl-CHFFY PUNKTOWI- 145

3. Przeciwdziałanie zmęczeniu (głównie tułowia) 4. Poprawienie ogólnej kondycji


1. YU.43. Gaohuang, 2. YU.15. Xinshu, 3. YF.21. Jianjing, 4. IT.15.J 1. C.9. Shaochong, 2. IC.4. Hegu, 3. P.7. Liegue, 4. G.36. Zusanli,
Jianzhongshu, 5. IT.12. Bingfeng. Masować techniką tonizującą; czas masażu - około 5 minut.
Masować techniką sedytywną. Zaleca się rozpocząć zabieg od masażuj
klasycznego tułowia (pleców), po technice rozcierania zastosować akupresui
wymienionych punktów i dalej kontynuować masaż wykonując: oklepywani<
wstrząsanie i wibrację. Czas masażu - około 15 minut.
146 RECIiPTY PUNKTOWE KHCKPTY PUNKTOWH l-H

35

39
6. Bóle głowy (spowodowane zmianami w kręgosłupie szyjnym)
5. Bóle głowy (spowodowane zmianami pogody) 1. VU. 10. Tianzhu, 2. TM. 14. Dazhui, 3. VF. 20. Fengchi, 4. Vl;. 2
lianjing, 5. VU. 2. Zanzhu.
1. SJ.3. Hand-Zhongzhu, 2. SJ.23. Sizhukong, 3. JM.12. Zhongwan, 4. Masować techniką sedatywną; czas masażu - około 10 minut.
JM.9. Shuifen, 5. JM.13. Shangwan.
Punkt l masować techniką tonizującą, natomiast punkty od 2 do 5 techniką
sedatywną; czas masażu - około 8 minut.

19
148 RECEPTY PUNKTOWE

19

8. Bóle zębów (wersja II)


1. G.3. Face - Juliao, 2. G.7. Xiaguan, 3. G.6. Jiache, 4. IC.4. Hcgu.
Masować techniką tonizującą; czas masażu - około 6 minut. Zaleca się
7. Bóle zębów (wersja I) łączenie wersji I i II.

1. IC. 1. Shangyang, 2. G. 6. Jiache, 3. G. 4. Dicang, 4. IT. 18. Quanliao.


Masować techniką tonizującą; czas - około 5 minut.

2
150 RHCI-PTY PUNKTOWE KLiCKPTY PUNKTOWI-:

9. Migrena
1. P.7. Lieąue, 2. IC.4. Hegu, 3. YU.62. Shenmai, 4. P.2. Yunmen.
Masować techniką tonizującą; czas masażu - około 7 minut.

10. Bóle zębów (przy bólach głowy)


1. SJ.22. Ear-Heliao, 2. IC.20. Yingxiang, 3. P.l 1. Shaoshang. Masować
techniką tonizującą. Punkt 3 masować pr/y ostrym holu /.ębu; czas masażu -
około 4 minut.

61 m /

BS 63 64 65 66
152 RECHPTY PUNKTOWE RHCEPTY PUNKTOWK

11. Bóle głowy (przy bólach zębów)


12. Bóle głowy (wszelkie bóle głowy)
1. TM.24. Shenting, 2. TM.23. Shangxing, 3. TM.22. Xinhui, 4. TM.21.
Qianding, 5. VU.5. Wuchu, 6. VU.6. Chengguang, 7. VU.7. Tongtian. 1. YF.12. Head-Wangu, 2. SJ.23. Sizhukong, 3. IC.4. Hegu, 4. VF.2I.
Masować techniką tonizującą na przemian z techniką sedatywną; czas Jianjing.
masażu - około 10 minut. Masować techniką tonizującą na przemian z techniką sedatywną; czas
masażu - około 6 minut.

22 20
19
154 RliflilTY PUNKTOWE KHCHPTY PUNKTOWI; 155

22 20
19

21

13. Bóle twarzy (ból nerwu trójdzielnego)


1. YF.14. Yangbai, 2. SJ.23. Sizhukong, 3. IC.4. Hegu, 4. IT.18. Quanliao, 5.
TM.26. Renzhong, 6. G.7. Xiaguan, 7. G.6. Jiache. 8. JM.24. Chengjiang.
Masować techniką sedatywną z zachowaniem następujących zasad:
- przy porażeniu gałązki górnej nerwu trójdzielnego masować kolejno
punkty l, 2 i 3,
- przy porażeniu gałązki środkowej masować punkty 4, 5 i 3,
- przy zapaleniu gałązki dolnej masować punkty 6, 7, 8 i 3.
Czas masażu - około 15 minut.

19

27
RHCIiITY PUNKTOWE KI-CKITY PUNKTOWI- 157

14. Bolesne menstruacje 15. Klimakterium (przekwitanłe u kobiet)


1. YU.60. Kunlun, 2. YU.62. Shenmai, 3. YU.67. Zhiyin, 4. R.l. Yong- 1. G.9. Renying, 2. G.10. Shuitu, 3. G.I I . Qishe, 4. G.12. Qucpen, S.
quan, 5. R.2. Rangu, 6. H.8. Qiquan. LP.10. Xuehai, 6. G.30. Qichong, 7. YF.20. Fengchi, 8. TM.I4. D«xhui, <).
Masować techniką tonizującą z wyjątkiem punktu czwartego, który zaleca G.36. Zusanli, 10. IC.4. Hegu, 11. YU.15 Kinshu.
się masować techniką sedatywną; czas masażu - około 8 minut. Punkty od l do 6 masować techniką sedatywną, natomiast punkty od 7 do 11
techniką tonizującą; czas masażu - około 12 minut.

18
158 RECEFIT PUNKTOWE KKCKPTY PUNKTOWI; 159

-35
11

11
160 RECHFIT PUNKTOWE KKCEPTY PUNKTOWI- 161

16. Masaż kosmetyczny twarzy


1. SJ.23. Sizhukong, 2. VF.l. Tongziliao, 3. VU.3. Meichong, 4. VU.l,
Jingming, 5. G.2. Sibai, 6. YF.14. Yangbai, 7. G.4. Dicang, 8. JM.24,
Chengjiang, 9. SJ.22. Ear-Heliao.
Masować techniką tonizującą. Zaleca się przystąpienie do masowania]
punktów po uprzednim rozmasowaniu twarzy, wykorzystując w tym celu i
techniki masażu klasycznego. Czas masażu - około 10 minut.
162 RI-CI-ITY PUNKTOWE RKCHPTY PUNKTOWI-: Ift.ł

17. Zaburzenia snu 18. Wzmocnienie serca


1. Ex.l.Yintang*, 2. Ex.8. Anmian I**, 3. R.6. Zhaohai, 4. YU.62. 1. C.9. Shaochong, 2. C.5. Tongli, 3. PC.6. Neiguan, 4. JM.I5. Jiuwci, 5.
Shenmai. JM.17. Shanzhong.
Masować techniką sedatywną; czas masażu - około 8 minut. Masować techniką tonizującą; czas masażu - około 5 minut.

Ex2

~9

61
3363 64 65 66
67

* Ex.l. Yintang, P.p. w centrum gładzizny, między brwiami. ** Ex.8. Anmian I. P.p. poza
małżowiną uszną, l cun w tył od kala łuchwy. na wysokości
164 RECEPTY PUNKTOWE RECEPTY PUNKTOWI-; 165

19. Chrapanie
1. R.6. Zhaohai, 2. P.7. Lie'que, 3. ITA Hand-Wangu, 4. G. 10. Shuitu, 5.
JM.21.Xuanji, 6. R.2. Rangu.
Masować techniką tonizującą; czas masażu - około 7 minut.
166 RI-CI-ITY PUNKTOWE w<:a<:iTY PUNKTOWI- 167

20. Nadciśnienie tętnicze (wersja I)


1. TM.20. Baihui, 2. TM.16. Fengu, 3. YF.21. Jianjing, 4. H.5. Ligou, 5.
IC.ll. Quchi, 6. YU.15. Xinshu, 7. YU.17. Geshu, 8. YU.23. Shenshu, 9.
LP.6. Sanyinjiao, 10. R.9. Zhubin, 11. R.l. Yongąuan.
Masować techniką sedatywną; czas masażu - około 20 minut.

12

10 9 8

11
168 RECKPTY PUNKTOWE RECEPTY PUNKTOWE

21 Nadciśnienie tętnicze (wersja II)


1. C.5. Tongli, 2. C.2. Qingling, 3. R.2. Rangu, 4. R.6. Zhaohai, 5. PT.6.
Neiguan, 6. PC.7. Daling, 7. LP.15. Daheng, 8. LP.12. Chongmcn, 9. C.7,
Shenmen.
Masować techniką sedatywną; czas masażu - około 20 minut.
Zaleca się stosowanie wersji I i II na przemian.
170 RHCIiITY PUNKTOWE RKCliPTY PUNKTOWI-; 171

22. Krótkowzroczność u dzieci


1. VU.2. Zanzhu, 2. VF.7. Qubin.
Masować techniką tonizującą; czas masażu - około 2 minut.
Zaleca się masowanie 2-3 razy dziennie.
172 RHCHITY PUNKTOWE !<!•:('HPTY PUNKTOWI-

23. Katar 22
1. Ex.l. Yintang*, 2 .IC.20. Yingxiang, 3. IC.4. Hegu, 4. SJ.20. Jiaosun.
Masować techniką tonizującą; czas masażu - około 5 minut. Zaleca się
masowanie 2-3 razy dziennie.

24. Kaszel
1. TM.12. Shenzhu, 3. YU.42. Pohu, 3. IC.ll. Quchi, 4. IC.4. Hegu, v
SJ.20. Jiaosun.
Masować techniką tonizującą; czas masażu - około 5 minut.
23 Zaleca się masowanie 2-3 razy dziennie.

11
174 RliCliPTY PUNKTOWE KI-ri-ITY PUNKTOWI- 175

25. Dolegliwości psychiczne, sercowe lub bezsenność


l. C.7. Shenmen, 2. IC.4. Hegu.
Masować techniką tonizującą; czas masażu - około 2 minut.

12

9 8
176 RECEPTY PUNKTOWE KHCEPTY PUNKTOWH 177

26. Dolegliwości po porażeniu mózgowym


(uszkodzenie kończyn górnych)
1. IC.4. Hegu, 2. SJ.5. Waiguan, 3. SJ.14. Jianliao, 4. P.5. Chize.
Masować techniką tonizującą; czas masażu - około 5 minut. Zaleca,
się masowanie 2-3 razy dziennie.

27. Dolegliwości po porażeniu mózgowym


(uszkodzenie kończyn dolnych)
1. YF.34. Yanglingąuan, 2. H.3. Taichong.
Masować techniką tonizującą; czas masażu - około 2 mmul
Zaleca się masować 2-3 razy dziennie.

36 35

15
178 RłiCHITY PUNKTOWE KI-.n-1'TY PUNKTOWI-.

28. Bóle kolan (w następstwie przeciążenia)


1. G.36. Zusanli, 2. YF.34. Yanglingąuan, 3. YU.40. Weizhong, 4. G.34.
Liangąiu, 5. G.35. Dubi.
Masować techniką sedatywną; czas masażu - około 10 minut. 3
Zaleca się połączenie akupresury powyższych punktów z masażem centry-
2
fugalnym stawów kolanowych.
3
3

29. Reumatyczne bóle ramion


l. YF.21. Jianjing, 2. IC.16. Jugu, 3. IC.15. Jianyu, 4. IC.I4. Ilinao. v
IT.9. Janzhen.
Masować techniką sedatywną; czas masażu - około K) minut.

18
17
36

-3
8
-39
180 KI-CI-ITY 1'UNKTOWl- KI-CI-ITY PUNKTOWI- IKI

30. Dolegliwości na tle reumatycznym


1. LP.6. Sanyinjiao, 2. C.7. Shenmen, 3. P.9. Taiyuan, 4. P. l l . Shaos-
hang, 5. P.5. Chize, 6. C.3. Shaohai.
Masować techniką tonizującą; czas masażu - około 6 minut.

7
6
RHC1-1TY PUNKTOWH KI-n-PTY PUNKTOWI
182

32. Rwa kulszowa (ischias)


1. VU.22. Sanjiaoshu, 2. YU.23. Shenshu, 3. YU.24. Qihaishu. 4. VU .^
Dachangshu, 5. YF.30. Huantiao, 6. YU.36. Chcngfu, 7. VI).37. Yinmcn S.
YU.40. Weizhong, 9. YU.57. Chengshan, 10. YU.60. Kunlun, I I . S J . ł l
land-Zhongzhu.
Masować techniką sedatywną; średni czas masażu - około 25 mi mil.

31. Lumbago (postrzał)


1. YU.25. Dachangshu, 2. YU.24. Qihaishu, 3. YU.23. Shenshu, 4. YU.22.
Sanjiaoshu, 5. YU.52. Zhishi, 6. YU.40. Weizhong.
Masować techniką sedatywną; czas masażu - około 1.2 minut.
RHCIiPTY PUNKTOWI K!-:CI-:PTY PUNKTOWI-;

33. Bóle pleców i barków


(także przy złej postawie ciała)
1. IT.10. Naoshu, 2. P.2. Yunmen, 3. YU.41. Fufen, 4. YU.42. Polni, \
YF.21. Jianjing, 6. YU.15. Xinshu, 7. YU.14. Jueyinshu, 8. VU.I.V l-cislni. l>
YU.12. Fengmen, 10. YU.23. Shenshu.
Masować techniką sedatywną; czas masażu - około 20 mi mil.
186 RHCHPTY PUNKTOWI: KI-iOiPTY PUNKTOWI' 187

61
„ /
aa 63 64 65 66

47
48 49
•5.0 7
51
52
34. Bóle stawowe kończyn dolnych
1. YF.39. Xuanzhong, 2. YU.62.
Shenmai, 3. LP.6. Sanyinjiao, 4. R.5. Shuiąuan, 5. G.35. Dubi, 6. LP.10.
Xuehai.
Masować techniką tonizującą; czas masażu - około 7 minut.
Zaleca się połączenie akupresury powyższych punktów z masażem centry-
fugalnym stawów kończyn dolnych.

41

40
—33
36
188 RECEPTY PUNKTOWE KliCEPTY PUNKTOWI-; I1W

36. Bóle kręgosłupa piersiowego


11 1. TM.10. Lingtai, 2. TM.ll. Shendao, 3. YU.15. Xinshu, 4. VU.4V
(Jaohuang, 5. YU.45. Yixi, 6. IC.4. Hegu.
Punkty od l do 5 masować techniką sedatywną, natomiast punkt 6,
techniką tonizującą; czas masażu - około 12 minut.
Zaleca się wykorzystanie technik masażu segmentarnego w części tułowia
gilzie występują punkty od l do 5, ze względu na uproszczenie /.ahicgu i
wspomagający charakter masażu segmentarnego.

35. Bóle kręgosłupa szyjnego


1. TM.14. Dazhui, 2. IT.15. Jianzhongshu, 3. IC.4. Hegu. Punkty l i 2
masować techniką sedatywną, natomiast punkt 3, techniką tonizującą; czas
masażu - około 5 minut.

11
190 RKCKPTY PUNKTOWE KI-CliPTY PUNKTOWI-;

15

12

37. Bóle stawu ramieniowego


1. TM.14. Dazhui, 2. IT.15. Jianzhongshu, 3. SJ.13. Naohui, 4. SJ.14.
Jianliao, 5. IC.4. Hegu.
Punkty od l do 4 masować techniką sedatywną, natomiast punkt 5
-techniką tonizującą; czas masażu - około 10 minut.

38. Bóle stawu łokciowego


1. IC.4. Hegu, 2. IC.ll. Quchi, 3. IC.13. Shouwuli. Masować techniką
tonizującą; czas masażu - około 4 minut. Zaleca się połączenie akupresury
powyższych punktów z masażem ccntry-lugalnym stawów łokciowych.
192 RECEPTY PUNKTOWE RECEPTY PUNKTOWI-

39. „Łokieć tenisisty"


1. IC.ll. Quchi, 2.
IC.12. Zhouliao, 3. P.5.
Chize, 4. IT.4. Hand-
Wangu, 5. SJ.5.
12
Waiguan, 6. IT.9.
Janzhen. 10 9 8
Masować techniką sedatywną; czas
masażu - około 10 minut.

10 9 8
194 RliCTiITY PUNKTOWH RHCHPTY PUNKTOWI-.

40. Bóle żołądka (na tle wrzodowym) 41. Osłabienie i mdłości


1. YU.43. Gaohuang, 2. YU.42. Pohu, 3. yU.44. Shentang, 4. YU.45. Yixi, l. TM.26. Renzhong, 2. PC.9. Zhongchong.
5. YU.46. Geguan, 6. JM.12. Zhongwan. Masować techniką tonizującą; czas masażu - około 3 minut.
Masować techniką sedatywną; czas masażu - około 15 minut.
Zaleca się wykorzystanie technik masażu segmentarnego w części tułowia
gdzie występują punkty od l do 5, co ułatwi i skróci zabieg.

11

21
196 RHCHITY PUNKTOWI- 197
RliClilTY PUNKTOWE

42. Dolegliwości przewodu pokarmowego Punkty samodzielne


1. TM.6. Jizhong, 2. YU.50. Weicang, 3. G.36. Zusanli. Punkty l i 2 masować Akupresurę można wykorzystać także do udzielenia picrws/cj pomocy
techniką sedatywną, natomiast punkt 3 - techniką tonizującą; czas masażu - lekarskiej. Najczęściej dotyczy to: zapobiegania omdleniu (t/.w. punkty reani
około 6 minut. macyjne lub cucące), przeciwdziałania atakom epilepsji, silnym bólom, np
/eba, głowy, itp. Ponadto niektóre punkty wykazują bard/o mocne il/ialamc
ogólnoustrojowe i stąd nazwano je umownie „punktami samod/iclnyim",
Niniejszy wykaz punktów zawiera również punkty samod/iclne slosnwunc w
praktyce sportowej. Dobrze wykonany ucisk, najczęściej królki i silny,
powinien przynieść natychmiastowy skutek, ale nie należy się /.ra/.ać, je/cli HIV go
nie uzyska. Niekiedy trzeba zastosować ucisk na więcej ni/ jeden punki
chiński.

Najczęściej wykorzystywane punkty „samodzielne":


P.7. Lieąue. Przy oparzeniach; stymulowane zaraz po oparzeniu spr/.yjaji|
47 lepszemu gojeniu się rany.
P.ll. Shaoghang. Punkt przeciw bólom gardła. Można go wykor/.yslać
4 również w przypadku ostrego bólu zęba.
9
48
52

t
-35

37
38
-40
39
198 RliC'1'ITY PUNKTOWE RHCHPTY PUNKTOWI-:

IC.4. Hegu. Uniwersalny, także przeciwzmęczeniowy. G.36. Zusanli. Punkt uniwersalny, także przeciwzmęczeniowy.

35

_______ 3 Q

IC.11. Quchi. Punkt ten wykazuje działanie ogólnowzmacniające i immu- G.44. Neiting. Przeciwbólowy (głównie bóle kończyn, głowy i kręgosłupa).
nologiczne.

12
200 RECHF1T PUNKTOWE RECEPTY PUNKTOWE

LP.6. Sanyinjiao. Wpływa na obszar narządów płciowych. Punkt bywa IT.l. Shaoze. Punkt cucący.
nazwany „punktem urody kobiecej". Nie stymulować w czasie ciąży. IT.2. Qiangu. Stosować przy gwałtownych atakach epilepsji.

VU.60. Kunlun. Przeciwbólowy.

C.7. Shenmen. Działanie silnie uspokajające. C.9.


Shaochong. Punkt cucący, amnezja, omdlenie.

R.l. Jongcjuan. Epilepsja, wstrząs.


R.3. Taixi. Wpływa na psychikę (przewrażliwienie, depresję, lęk).
202 RECEPTY PUNKTOWE RECEPTY PUNKTOWE 201

PC.7. Daling. Zapobiega chorobie morskiej (lub komunikacyjnej), usuwa TM.3. Jaoyangguan. Wstrząs mózgu, wyrwanie zęba, stłuczenia.
zawroty głowy.

SJ.5. Tianliao. Jest to punkt hygrometryczny, który ma zabezpieczyć przed TM.12. Shenzhu. Przy gwałtownym ataku epilepsji.
szkodliwymi czynnikami meteorologicznymi, a także ma działać hartująco i
uodparniająco.

27

TM.26. Renzhong. Cucący.


204 RI-CI-PTY PIJNKTOWEi KI-CI-PTY PUNKTOWI-! 205

JM.6. Qihai. Punkt ogólnie wzmacniający (punkt „morze energii"). YU.17. Geshu. Wzmacnia mięśnie grzbietu i więzadła kręgosłupa, a tak/c
usprawnia czynność przepony. Punkt ten pobudza się u tenisistów i hokeistów.

JM.17. Shanzhong. Epilepsja, choroba morska (lub komunikacyjna).

YU.52. Zhisi. Wzmacnia mięśnie okolicy lędźwiowej. Punkt ten pobud/.a


się u ciężarowców.

Najczęściej stosowane punkty w praktyce sportowej


SJ.15. Tianliao. Wzmacnia i usprawnia czynność mięśni barku i ramienia. YF.30. Huantio. Wzmacnia i usprawnia mięśnie pośladka i uda. Punki len
Punkt ten pobudza się u bokserów po obu stronach, zapaśników, miotaczy pobudza się u skoczków, łyżwiarzy, tancerzy i akrobatów.
kulą, dyskiem, oszczepem i młotem.
206 RliCI-PTY PUNKTOWE RliCliIyrY PUNKTOWI- 207

VU.58. Feyang. Wzmacnia przede wszystkim mięśnie nóg i chroni je JM.12. Zhongwan. Wzmacnia mięśnie nadbrzusza. Punkt ten pobud/a si
przed zmęczeniem. Punkt ten pobudza się u biegaczy, skoczków, kolarzy, u wszystkich sportowców.
tancerek.

56

57
10

P.l. Zhongfu. Wzmacnia i usprawnia mięśnie przedniej ściany klatki G.27. Daj u. Wzmacnia i usprawnia mięśnie brzucha. Punkt ten pobud/a się
piersiowej a ponadto poprawia wentylację płuc i usprawnia rytm oddechowy. u wszystkich sportowców zwłaszcza u zapaśników.
Punkt ten pobudza się u większości sportowców, zwłaszcza u biegaczy długo-
dystansowych.
208 RI-CHPTY PUNKTOWE RHCKITY PUNKTOWI'

TM.20. Daihui. Poprawia pamięć, koncentrację, czynność kojarzenia,


zapewnia precyzję ruchów i przywraca spokój. Punkt ten można pobudzać u
wszystkich sportowców.
VF.l. Tongziliao. Działanie jak VU.2.

VU.2. Zenzhu. Poprawia ostrość wzroku. Punkt ten pobudza si$ u kierów* YU.15. Xinshu. Punkt ten znosi lęk, objawy tremy oraz przywraca spokój.
ców rajdowych, łuczników, strzelców i myśliwych. Punkt ten pobudza się przed zawodami, bowiem przygotowuje psychic/.nic
sportowców do walki, rozładowuje napięcie i zdenerwowanie, zapewnia spo-
kojny sen w nocy poprzedzającej zawody i przywraca „olimpijski spokój".
RI-CMPTY PUNKTOWE

C.5. Tongli. Działanie jak YU.15.

BIBLIOGRAFIA

Bahr F.R., Akupresura. PZWL, Warszawa 1990.


Bahr F.R., The acupressure health book. Unwin Paperbacks, London 1982.
Bernau L., Bez bólu, bez tabletek. Wielka księga akupresury. Wyd. W.A.B.,
Warszawa 1993. Bohuń L., Jarosiński W., Diagnostyczno-terapeutyczna
metoda ryodoraku.
Akupunktura w Polsce, 1984, 2/3. Borsarello J., Acupuncture. Wyd. Masson,
Paris 1981. Bossy J., Maurek J.Cl., Acupuncture, Wyd. Masson, Paris 1976
Bronz Z.,Qigong - uzdrawiające ćwiczenia chińskie. Comes, Warszawa 1990.
Chen R, The History and Methods of Physical Diagnosis in Classical Chincsc
Medicine. Yautage Press, New York 1969. Cheong W.C., Yang C.P.,
Synopsis of chinese acupuncture. The Lighl
Publishing Co., Hongkong 1976. Cybulska E., Tajemnice
niekonwencjonalnej medycyny. Wyd. DPJ, Gdynia
1991.
Delmas A., Drogi i ośrodki nerwowe. PZWL, Warszawa 1975. Domański M.,
Domański D., Zdrowie w twoich rękach - leczenie akupresura,.
KAW, Kraków 1987.
Domżał T.M., Ból. Wiedza Powszechna. Warszawa 1983. Dowing G., The
massage book. Random House-Bookworks, New York 1972. Drobner Z.,
Zdrowotny masaż chiński. Wyd. „Comes", Warszawa 1994. Duke M.,
Acupuncture. Redwood Press, London 1973. Durynjan R.A., Współczesne
naukowo-metodologiczne podejście do problemu
akupunktury. Akupunktura Polska, 1984, 1,1. Dzierżanowski R., Podstawowe
zagadnienia medycyny chińko-wietnamskicj.
Cz. I. Wiadomości Lekarskie, 1969, 13,1241. Dzierżanowski R.,
Podstawowe zagadnienia medycyny chińko-wietnamskicj.
Cz. II. Wiadomości Lekarskie. 1969. 14.1355.